bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
At ve At Kültü, Çevgan Oyunu ve Mesihi Yaratıcılığında İzleri
Authors: ƏLİYEVA Səltənət
Published: December 2023

Makalede XVII. yüzyıl Azerbaycan şairi Mesihi yaratıcılığınta çevgan oyununun gelişim işlevleri ele alınmış ve bundan hareketle eski Türklerde at yetiştiriciliği ve at kültü konuları incelenmiştir. Öncelikle atın ev hayatındaki rolünden ve onu evcilleştirip binek olarak kullanan ilk kişinin bir Türk olduğundan bahsedilmiştir. Bu tür bilgiler veren kaynaklar arasında Kaşgarlı Mahmud’un “Divanü luğati’t-türk”ü, eski Türkçe yazılı abideleri, “Kitabi Dede Korkut”, “Köroğlu” destanları, masallar ve çok sayıda halk yaratıcılığı örneklerinde atın insana dost olarak yer aldığı bulunmaktadır ve özel isimlerle anılır. Eski Türklerin atlara olan sevgisi ve bağlılığı arttıkça kutsallaştırılmaları da kaçınılmaz hale geldi ve bir kült işlevi görmeye başladı. Ancak savaşlar atları idare edebilen gençlerin yetiştirilmesini, yarışma ve oyunların düzenlenmesini gerekli kılmıştır. Bu tür at oyunlarından biri ve en ünlüsü çevgan oyunudur ki, yazıda oyunun özellikleri ele alınmış, oyunun ve çevgan kelimesinin etimolojisine açıklık getirilmiştir. G. Tebrizi, N. Gencevi, İ. Nesimi, G. Burhaneddin gibi klasik şairler de bu oyuna ilgisiz kalmamışlar, fikirlerinin şiirsel anlatımında oyunun unsurlarını bir araç olarak kullanmışlardır. XVII. yüzyıl şairi Mesihi’nin eserinde de çevgan oyunu kullanılmıştır. Şair bu oyunun çevgan, meydan ve top gibi unsurlarını mecaz olarak kullanmıştır. Bazen de tasavvufi düşüncelerine sembolik bir anlam yükleyerek yansıtmıştır. Şairin eserlerinde çevgan ay, arif, top âşık ve birlik – vahdet, at ise engel, perde v b.ile sembolize edilmiştir.
Akıl ve Nefis Üzerine Sembolik Okumalar: Tursun Fakı’nın “Hazreti Resûl Ebu Cehil Güreş Tuttuğudur” Başlıklı Eserinde Aklın Nefisle Mücadelesi
Authors: İÇLİ Ahmet
Published: December 2023

Anadolu coğrafyasının siyasi, kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda yeniden şekillendiği Osmanlı Devleti’nin kuruluş aşamasında yaşamış önemli âlim ve şairlerden biri Tursun Fakı’dır. Anadolu Türkçesinin yazı ve edebiyat dilinin gelişimine katkı sağlamış sanatçılardan olan şair aynı zamanda, klâsik Türk edebiyatı geleneğinin kuruluş evresinde yaşamış ve bu süreçte rol oynamış önemli bir müelliftir. Onun şiirsel dille kaleme aldığı, farklı adlarla da anılan birçok eseri/anlatısı vardır. Bunlardan biri de çeşitli siyer kitaplarında bir rivayet olarak yer alan ve Hz. Peygamber ile Ebu Cehil arasında geçtiği belirtilen bir güreş olayını konu edinen eseridir. Bu eser, bir yazma eserde, sonradan değişime uğradığı anlaşılmakla birlikte “Hazreti Resûl Ebu Cehil Güreş Tuttuğudur” okumasını veren bir başlık taşımaktadır. Sanatçı eserin sonunda, anlatının salt bir rivayet ve güreş olarak algılanmamasını ve alegorik bir yapı barındırdığını çok net bir dille ifade etmektedir. Anlatıda güreş olayının, bazı gösterenlerinden hareketle gösterilen unsuru açıklamak için bir araç ya da bir benzetilen unsur olarak kullanıldığı çok açık bir şekilde görülmektedir. Anlatı, güreş olayının ülkü kişisi olan Hz. Peygamber ve karşıt unsuru olarak belirtilen Ebu Cehil’in; akıl ve nefsin gösterenleri olduğu bir benzetim örneği özelliği taşır. Eserde, nefis yerine Ebu Cehil; akıl yerine de Hz. Peygamber ödünçleme olarak kullanılmıştır. Son tahlilde anlatının, Hz. Peygamber’in çocukluk yıllarına ait gerçekleştiği düşünülen bir güreş müsabakası örnekleminde, akıl ve nefis kavramlarının simgesel boyutta bir açılımı olduğu söylenebilir. Bir anlamda eser, akıl ve nefsin nasıl bir mücadele içinde olduklarının bir güreş ekseninde sunulduğu bir anlatı mahiyeti taşır. Eserde, insanın akıl ile elde edecekleri kazanımları, aklın karşısında bulunan aklı engelleyici bütün unsurların bir diğer deyişle nefse karşı zaferin akıl ile olabileceği işlenmektedir. Aklın etkisini ve insan hayatındaki önemini benzetim bağlamında sunan yazar, esasında aklın yaşamın öncül ve esas unsurlarından biri olduğunu vurgulamaktadır. Tursun Fakı’nın akıl ve nefsin görüntü seviyelerini, alegorik bir dille anlattığı eseri üzerindeki içerik incelemelerimizi barındıran bu makalemiz, yazarın alegorisiyle eşdeğer bir düzlemde olmuştur. Makalemiz, güreş boyunca Ebu Cehil, özellikleri ve davranışlarının tümünün yerine nefis; Hz. Peygamber, özellikleri ve davranışlarının yerine akıl kavramı konularak akıl ve nefsin eserdeki görüntü seviyelerini tespit etme ve yorumlama amacını taşımaktadır.
XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti Karadeniz Köle Ticaretinde Batum Limanı
Authors: ORHANKAZİ Sibel
Published: December 2023

Gürcistan’ın önemli şehirlerinden biri olan Batum, Osmanlı Devleti tarafından 1479’da ele geçirilmiş ve vergi ödenmemesi ile itaatsizlik gibi nedenlerden dolayı seferler düzenlenerek 1461’de tekrar alınmıştır. Batum, 1545 fethi sonrasında kısa süren bir hâkimiyetin ardından, ara seferlerle 1564’te yeniden Osmanlı Devleti idaresine alınmıştır. Batum, Osmanlı Devleti için fethedildiği tarihlerden itibaren zahire ve mühimmat naklinin sağlandığı, savunmada askerin konuşlandığı yerlerden biri olmuştur. Özellikle Kafkasya hâkimiyeti için bölgedeki devletlerin gerçekleştirdiği büyük savaşlarda hayatî rol oynamıştır. Batum tarihine, Batum hakkında ayrıntı veren arşiv kaynaklarına ve kroniklere bakıldığında buranın Kafkaslar ile Anadolu ve Karadeniz bölgelerine yapılan zarurî kaynakların alışveriş güzergâhı olmakla beraber esasında köle ticareti ile anılan önemli bir liman kenti olduğu açığa çıkmaktadır.

Kafkasya ve Kafkasya’ya uzantısı olan Karadeniz kıyı limanlarından İstanbul’a ulaştırılan gemilerin çıkış noktasında olması, hatta her iki bölgenin neredeyse orta konumunda yer alması, Osmanlı çağında oldukça işlek ve büyük olan Trabzon limanına hem güzergâh hem de idarî açıdan bağlılığı Batum limanının her daim hareketli olmasını sağlamıştır. Batum şehri, Osmanlı hâkimiyeti içerisinde küçük bir yerleşim yeri olarak teşekkül etse de özellikle buradaki köle ticareti hem tebaayı hem de devleti kalkındırmıştır. Ancak Batum’un Kafkasya köle ticaretindeki rolü ile askerî sevkiyatın yapıldığı limanlar arasında yer alması burada güvenliğin üst düzeyde olmasını gerektirmiştir. Osmanlı arşivinde bu hususla alakalı yüzlerce kayıt mevcuttur. Çalışmada bu kayıtlardan yararlanılarak Batum ve Batum limanının Osmanlı devleti açısından önemi ve bilhassa köle ticareti irdelenmiştir.
Islamic Literature: An Attempt at A Historical Overview
Authors: HOŞOĞLU DOĞAN Emine
Published: December 2023

This study aims to provide an overview of the development of Islamic literature, particularly in Arabic, Persian, and Turkish languages, from the birth of Islam to the 20th century. It will encompass four main historical periods: The early Islamic period (7th-10th centuries), the middle Islamic period (11th-15th centuries), the 16th-18th century dynasties, and the modern period. The study describes the main literary genres, themes, trends, figures, and works that emerged in Islamic communities, explores the motives and outcomes of interactions with various Eastern and Western traditions in different periods, and draws attention to the significant shifts in Islamic literature during the modern era. Available compact studies in Islamic literature predominantly deal with a specific language area or undertake thematic research. The present study, which demonstrates the historical course of the literature of Islamic communities in three widespread languages, helps to pinpoint the general trends of continuity, transformation, and interaction among these traditions. For instance, it brings out the key role Arabic literature played in defining the main poetic forms of Islamic literature, such as ghazal, qasida, mathnawi, and promoting the literary prose, adab, which were subsequently elaborated and transformed within other linguistic traditions. Again, it shows how the dissolution of the Abbasid political power impacted the revival of Persian literature, which later took the lead in establishing mystic philosophy as a major vein in general Islamic literature. Another common experience of Islamic literatures that stands out in this survey is the transformation of formal and thematic features due to the expanding Western influence and stimulus of modernization in the 19th century.
Georg Lukacs Gerçekçiliği Üzerinden Yakup Kadri ve Ankara Romanı
Authors: GÜNDOĞDU Mehmet Ali
Published: December 2023

Ankara’yı ilginç kılan en önemli özellik belki de yazıldığı dönemdir. Bu dönemde, Türkiye’de Cumhuriyetle beraber yeni bir rejim kurulmuş ve buna bağlı olarak belirsizliklerle dolu yeni şartlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca yeni devrin ilkelerini halka yaymak maksadıyla Yakup Kadri’nin de aralarında olduğu Kadrocu bir hareket faaliyete başlamıştır. Kadrocu görüşlerin Ankara’ya etkilerinin oldukça yoğun olduğu açıktır. Öte yandan önceki eserlerinden bildiğimiz Yakup Kadri’nin gerçekçi, toplumcu, nesnel ve sağlam üslubunun da olgunlaştığı bir dönemde bu romanın yazıldığı düşünülürse farklı okumalara açık olduğu söylenebilir. İşte bu açıdan, Yakup Kadri’nin çağdaşı olan Georg Lukacs’ın toplumcu gerçekçi kuramının, bu romanın incelenmesine kuvvetli bir ışık tuttuğu görülmüştür. Lukacs bir taraftan “eleştirel gerçekçilik” adı altında nesnellik, tipik olma, sosyal görüş, tarihsel perspektif, somut veriler gibi ilkeleri öne çıkartırken; diğer taraftan toplumcu gerçekçiliğin uzak ve soyut hayaller uğruna ideolojik bir tutuma dönüştürülmesini “devrimci romantizm” olarak tanımlayarak eleştirmiştir. Yakup Kadri ise her ne kadar romanın ilk bölümlerinde Lukacsçı kurama göre ideal bir kurmaca yapısı ortaya koymuş olsa da son bölümde Lukacs’ın eleştirdiği tutuma yaklaşır. Makalede Yakup Kadri’nin Lukacsçı kurama göre bu iki uç arasında savrulması mukayeseli bir yöntemle ve örnekler eşliğinde anlatılmaya çalışılmıştır.
Cumhuriyet’in Yüzüncü Yılında Türk Milli Eğitim Sistemi (İstatistiksel Gelişmeler)
Authors: BENLİ Faik
Published: December 2023

Bu çalışma Cumhuriyet’in ilanından yüzüncü yılına kadar geçen sürede Türk eğitim sisteminde yaşanan gelişmeleri ele almayı amaçlamıştır. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma yöntemidir. Veriler, tarama modeli doğrultusunda doküman incelemesi tekniğiyle toplanmış; betimsel analizle çözümlenmiştir. Çalışma, Cumhuriyet’in yüz yıllık birikimini bir bütün olarak ele alması, eğitim sistemine ait mirasın korunmasına katkı sağlaması ve yüz yıllık sürede Türk eğitim sisteminde alınan yolu tüm yönleriyle tanıtması açısından önemlidir. Türk eğitim sistemi Osmanlı’dan devraldığı mirası kendi felsefesine uygun olarak yeniden düzenlemiş ve yoluna devam etmiştir. Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte okul öncesi eğitim kurumlarından ortaöğretime (genel ve mesleki ve teknik liseler) birçok alanda yeni eğitim kurumları açılmış, okul ve öğrenci sayılarını artırma çabasına girişilmiş, öğretim kademelerinde okullaşma oranlarının artırılması için çeşitli tedbirler alınmıştır. Aynı zamanda milli eğitim örgüt yapısı zaman içerisinde yeniden yapılandırılmıştır. Türk milli eğitim sisteminin temel yapısı ise 1973 yılında yasalaşan Milli Eğitim Temel Kanunu ile belirlenmiştir. Kanunda Türk milli eğitimin sisteminin düzenlenmesinde göz önünde bulundurulan genel esaslar (genel ve özel amaçları) ile Türk milli eğitim sisteminin genel yapısı (örgün ve yaygın eğitim; öğretim kademeleri, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri, eğitim-öğretim alanında Bakanlığın görev ve yetkileri) açıklanmıştır.
Türkiye’deki Çocukların İnternet Kullanım Alışkanlıkları ve Dijital Okuryazarlık Becerileri Üzerine Bir Araştırma
Authors: BAYZAN Şahin , YILDIRIM Önder , KARAKUŞ Türkan , KURŞUN Engin , TURGUT Yiğit Emrah , ASLAN Alper
Published: December 2023

Bu çalışmanın amacı, 8-16 yaş aralığındaki çocukların internet erişimi ve kullanımı, dijital becerileri, karşılaştıkları internet riskleri ve bu risklere yönelik uyguladıkları başa çıkma ve arabuluculuk stratejilerini ortaya koymaktır. Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması düzey-2’ye göre 81 ilden çalışmaya katılan 10.475 öğrenci çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Verilerin toplanması amacıyla Global Kids Online çerçevesi ile uyumlu olacak biçimde 8-16 yaş aralığındaki öğrenciler için kişisel ve demografik bilgi formuna ek olarak araştırmacılar tarafından 21 soruluk veri kümesi hazırlanmış, hazırlanan veri kümesi çevrimiçi ankete dönüştürülerek verilerin toplanması sağlanmıştır. Öğrencilerden elde edilen veriler; erişim ve kullanım durumu, dijital beceriler, karşılaşılan riskler, başa çıkma ve arabuluculuk stratejileri olarak beş başlık altında incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre; çocukların büyük çoğunluğu internet erişimi için akıllı telefon ve tablet kullanmaktadır. Bununla birlikte çocukların büyük çoğunluğunun internette geçirdiği aşırı zaman akademik başarısını düşürmektedir. Çocukların büyük çoğunluğu, internette pozitif içerik üretme gibi yaratıcı becerilerde istenilen seviyede değillerdir, içerik üretmekten ziyade içerik tüketmektedirler. Çocukların çoğunluğu internette dijital mahremiyetlerini koruma, gizliklerini sağlama noktasında yeterli beceriye sahip değildirler. Ayrıca çocuklar, internette yaşanılan olumsuzluklarda haklarını arama konusunda yeterli beceriye sahip değildirler.
Mitik, Epik ve Dinsel Anlatıların Kurgusal Gerçekliğinde Gizlenen Ekolojik Krizler
Authors: AÇA Mustafa
Published: December 2023

Tarihi belgeler, arkeolojik buluntular ve güvenilir kaynaklarla desteklenen olayları ve tarihi şahsiyetlerle ilgili süreçleri ifade eden tarihsel gerçeklik, geçmişteki olayların, kültürlerin ve insanları anlamanın, öğrenmenin ve değerlendirmenin temel argümanını oluşturur. Tarihsel gerçeklikten farklı olarak kurgusal gerçeklik mitik, epik, dinsel ve sanatsal nitelikli anlatıların itibari dünyasına aittir. Kutsal alana yönelik vurgular içeren işlevsel doğaları gereği mitlerin ve dini anlatıların kurgusal gerçeklikleri tarihsel süreçler içerisinde toplumlar tarafından çoğu zaman tarihsel gerçeklik olarak kabul görmüştür. Mitik, epik ve dinsel anlatılarda genellikle “kutsalın gazabı”nın tezahürü olarak sunulan kısmi ve kapsamlı krizleri pozitivizmin yükselişi süreçlerinde sorgulayan bilimsel bakış, bugün çok daha farklı olarak bu anlatıların tarih boyunca yaşanan ekolojik krizlerin tespit edilmesi ve değerlendirilmesi yolunda bir güçlü bir kaynak olarak görmeye başlamıştır. Ekolojik krizlerin sıklıkla baş gösterdiği günümüz dünyasında önemi giderek artan ekoloji araştırmalarında anlatı gerçekliğinin tarihsel gerçeklikle ilişkilendirilebilen unsurları keşfedilmeye çalışılmaktadır.

Bu çalışmada kaynak sınırlılığından ötürü gizemini koruyan derin tarihi dönemlerde yaşanan ekolojik krizlerin tespit edilmesi, sebepleri ve sonuçları üzerine çıkarımlar yapılması yolunda bu yeni yöneliş, kavramsal ve işlevsel yönleri ile tartışılmıştır. İnsanoğlunun ortak inançlarında ve anlatılarında yer alan kimi anlatılardakilere ek olarak Türk mitlerine ve epik karakterli anlatılarına konu edilen felaketlerin ekolojik çözümlemeler açısında alternatif işlevleri ortaya konulmuştur.
Ersarı Ağzında Gramerleşmiş Bir Kelime: Pille
Authors: ŞAHİN Savaş
Published: December 2023

Bir diyalektin ses ve şekil özellikleri ile kelime kadrosu kullanıldığı zamana, konuşulduğu coğrafyaya, o coğrafyanın kültürüne, yaşam şekline göre zamanla değişim gösterebilmektedir. Dillerdeki bazı birimler zamanla fonolojik, morfolojik, semantik değişime uğrayabilirler. Değişime uğrayan bu dilsel birimler dilin ifade gücünü artırır. Dil biliminde gramerleşme veya dilbilgiselleşme (grammaticalization, grammaticization) olarak adlandırılan süreçler artzamanlı ve eşzamanlı çalışmalar çerçevesinde sözlük birimlerin farklı dilsel yapılara veya bazı dilsel birimlerin farklı işlevdeki dilsel birimlere dönüşmesi şeklinde açıklanmaya çalışılmıştır. Dillerdeki bazı kelimelerin büyük ölçüde gerçek anlamlarını kaybederek dilde dilbilgisel işlev kazanmaları olarak açıklanan dilbigiselleşme konusu, Türkiye'de “dilbilgiselleşme, gramerleşme, gramatikalleşme” olarak adlandırılmış, Türkmen Türkçesinde ise bu konuyla ilgili yeterince çalışma yapılmamıştır. Dillerin basit bir seviyeden başlayarak günümüze kadar evrimleşmesi dil bilimciler tarafından genel kabul görmüştür. Gramerleşmeyi aydınlatabilmek için hem eşzamanlı hem artzamanlı olarak çalışılmalı ve dilsel birimlerin gramerleşme sırasında geçirdiği fonolojik, morfolojik, semantik ve söz dizimsel süreçler incelenmelidir. Gramerleşme çalışmalarının amaçlarından birisi de gramerleşen yapının hangi süreçlerden geçtiğini tespit edebilmektir. Pille kelimesi de çeşitli anlam değişmeleri ve donuklaşma yoluyla gramerleşerek Ersarı ağzında çok sık kullanılan bir yapıya dönüşmüştür. Çalışmamızdaki sözlü kaynaklar, hâlen Afganistan’ın kuzeyinde yaşayan Ersarı Türkmenleridir. İncelemede elde edilen veriler Afganistan’da gerçekleştirdiğimiz saha çalışmasında; görüşme ve gözlem tekniğiyle derlenmiştir. Derlenen sözlü metinlerden elde edilen verilerden faydalanılarak pille kelimesinin gramerleşmeye uğramış örnekleri tespit edilmiştir.
Disiplinlerarası Tezlerin Bibliyometrik Analizi
Authors: ÖZCAN Halil Ziya , BATUR Zekerya , YUSUFOĞLU Simuzar
Published: December 2023

Bu araştırmada, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı bünyesinde bulunan Tez Merkezi veri tabanında kayıtlı olan ve konu olarak disiplinlerarası çalışmaları içeren lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi amaçlanmıştır. İlgili bu araştırma betimsel bir çalışma olup desen olarak da durum çalışması benimsenmiştir. Yapılan taramanın sonucunda 67 lisansüstü teze ulaşılmış ve ilgili bu tezler yıllarına, türüne, üniversitelere, ana bilim dallarına, enstitülere, danışman cinsiyetine, araştırma yöntemine, araştırma desenlerine, örneklem türüne, veri toplama araçlarına, uygulama sürelerine, disiplinlerine ve kullanılan anahtar kelimelerine göre betimsel olarak analiz edilmiştir. Betimsel analizin ardından ilgili bulgular VOSviewer programı kullanılarak gösterilmiş olup araştırmanın bulgular bölümünde paylaşılmıştır. Yapılan analizin sonucunda ise araştırma konusuna yönelik en fazla tezin “2019” (f: 10) yılında yazıldığı, tür olarak en fazla “Yüksek Lisans” (f: 44) tezinin hazırlandığı, en fazla “Gazi Üniversitesi”nde (f: 9) lisansüstü tezin çalışıldığı, ana bilim dalı olarak “İlköğretim Ana Bilim Dalı” (f: 16) bünyesinde en fazla tezin kaleme alındığı görülmüştür. Ayrıca enstitü olarak en fazla “Eğitim Bilimleri” (f: 35) enstitülerinde ilgili konuya yönelik tez yazıldığı anlaşılmıştır. Araştırma kapsamına alınan tezlerin danışmanlarının cinsiyeti değişkenine ilişkin yapılan analize göre en fazla “Erkek” danışmanlar (f: 44) ile çalışılmıştır. Tezlerin yöntem ve desenlerine bakıldığında en fazla “Nicel” (f: 34) ve “Deneysel” (f: 33) çalışmaların olduğu tespit edilmiştir. Örneklem ve veri toplama araçlarına irdelendiğinde örneklem seçimi olarak en fazla “Rastgele/Yansız/Random” (f: 19), veri toplama aracı olarak da “Test” (f: 39) tercih edildiği görülmüştür. Tezlerin uygulama sürelerine yönelik elde edilen sonuçlara göre araştırmacılar en fazla “4” ve “5” haftalık (f: 7) süreçte uygulamalarını gerçekleştirmiştir. Konu değişkeni analiz edilen bir diğer madde olmuştur. Bu noktada en fazla çalışılan konuların “Fen”, “Fen-Matematik” ve “Fen-Matematik-Mühendislik” (f: 4) konuları olduğu anlaşılmıştır. Lisansüstü tezlerde kullanılan anahtar kelime tercihinde ise en fazla “Disiplinlerarası Yaklaşım” (f: 19) anahtar kelimesinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Van’da Nazar İnancı ve Bu İnanca Bağlı Anlatılar
Authors: ŞEVLİ Derya
Published: December 2023

Halk arasında ve günlük yaşamda yadsınamaz bir yeri bulunan nazar, kötü bakışın ortaya çıkarmış olduğu birtakım olumsuzluklardır. Göz ve bakış anlamları olan nazar, insana, hayvana, bitkiye veya cansız varlıklara değebilmektedir. Bu durum din, ırk, coğrafya fark etmeksizin hemen hemen bütün toplumlarda kabul görmekte ve yaşanabilmektedir. Bu kültürel olgu, genellikle kötü niyetli, renkli gözlü kimselerin muhataplarına karşı duydukları kıskançlık, haset, çekememezlik gibi olumsuz duygular sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu durumdan korunmak ve etkisinden kurtulmak amacıyla da birtakım dinî ve sihri sağaltım pratiklerine başvurulmaktadır. Bunları gerçekleştirecek olan kimseler ise geçmiş dönemlerde kam, şaman, baksı olarak bilinen ancak günümüzde ocaklı, halk hekimi gibi isimlerle anılan özel kimselerdir. Bu çalışmada, Van halkının nazara olan inancına, nazar değmesinden korunma yollarına ve nazar değmesi sonucunda oluşan olumsuz durumlardan kurtulmak için yapılan uygulamalara yer verilmiştir. Ayrıca halk arasında, bu inanç etrafında oluşup anlatılan çeşitli anlatılara da yer verilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada, verilerin toplanması amacıyla 2020 ve 2022 yılları arasında saha çalışması yöntemi uygulanmıştır. Görüşme ve mülakat teknikleriyle kaynak kişilerden konuyla ilgili bilgiler alınmıştır. Bu veriler ve yazılı kaynakların da desteğiyle Van ilindeki nazar inancı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Van halkı, başına gelen birçok olumsuz durumu nazarla ilişkilendirmektedir. Korunmak için yapılan pratik ve uygulamalar incelendiğinde ise birtakım dinsel ve büyüsel uygulamaların olduğu, bazen bunların iç içe geçtiği ve bazılarının halkın hafızasında birer anlatıya dönüştüğü tespit edilmiştir.
A Determination Regarding the Application of Station Rotation Online Teaching Model in Foreign Language Teaching
Authors: KHALMATOVA Ziyoda , EKTİ Meltem
Published: December 2023

Blended learning is currently attracting the interest of many researchers and educators around the world as a new model for organizing the educational process in higher education institutions. Blended learning is understood as a phenomenon where face-to-face learning and teaching experiences are combined with online tasks and activities. This study investigates the effectiveness of online instruction station rotation model (SRM) of blended learning implemented for A2-level students learning Turkish as a foreign language (TFL). The study conducted a mixed method approach where qualitative data was quantified within the usage of ratio analysis. Data was collected from listening and reading skill activities executed by students (n=13) at the online instruction station model and MAXQDA 2020 research program was used to analise each student’s and all students’ performances. As a result it was determined that most of the students gave better answers in true/false and matching activities compared to filling the gap activity. Besides there were found more spelling mistakes in dictation and during expression students apparently have thought in their mother tongue. According to the challenges which students faced during the implementation, this study ends with some implications for future researches to overcome issues of the online instruction model.
Berlitz (Berliç) Yöntemi ile Yazılmış Bir Farsça Öğretim Kitabı: Berlits-i Fârisî
Authors: ÇETİNKAYA Gökhan
Published: December 2023

Berlitz (Berliç) Metodu, Berlitz dil okullarının kurucusu Maximilian Berlitz tarafından 1800’lü yıllarda geliştirilmiş olan, konuşarak yabancı dil öğretmeyi amaçlayan bir yöntemdir. Bu usulle dil öğretiminde görülen başarı üzerine önce Boston daha sonra New York ve Washington’da dil okulları açılmıştır. ABD’de kazanılan tecrübe ve başarıyla Berlitz’in dil okulları dünya çapında yaygınlaşmaya başlamış; çeşitli Avrupa ülkeleriyle Güney Amerika, Avustralya ve Kuzey Afrika’daki büyük şehirlerde okullar açılmıştır.

Berlitz okullarının ve uygulanan yöntemin dünya çapında görmüş olduğu ilgi ülkemizde de karşılık bulmuştur. Nitekim Darülfünûn’da Fransızca öğretmenliği yapan Orhan Selahaddin 1912 yılında İstanbul Beyoğlu’nda Berlitz usulüyle eğitim veren ilk dil okulunu açmıştır. Kendisi bu okuldaki Fransızca derslerinde kullanmak için Method Berlitz’den Tedris-i Lisân-ı Fransevî isimli kitabı hazırlamıştır. Bu eser Berlitz usulüyle ülkemizde telif edilen ilk kitaptır. Orhan Selahaddin daha sonra azınlık okullarında okuyan çocuklara Türkçe öğretilmek üzere Tedris-i Lisân-i Türkî adıyla bir kitap daha neşretmiştir. Bu kitap bu metodun kullanıldığı ilk kitap olma özelliğine sahiptir. Osmanlı Dönemi’nde Türkçe’nin yanı sıra Fransızca, Arapça, Almanca ve Farsça öğretiminde bu metot kullanılmış ve kitaplar basılmıştır. Farsça öğretmek için İran Okulu Farsça muallimi Gulâm Hüseyin İsmâ’il tarafından çeşitli okullarda okutulmak üzere hazırlanmış bir ders kitabı olan Berlits-i Fârisî ve Beşiktaş İttihad-ı Terakki Mektebi’nin ders müfettişi Tâlibzâde Yusuf tarafından Zebân Âmûz-i Berlîç- Berliç Usulüyle Ta’lim-i Farsî adıyla iki kitap telif edilmiştir. Bu çalışmada Gulâm Hüseyin’in Berlits-i Fârisî eseri, metodun işlenişi ve uygulanışı bakımından ele alınarak değerlendirilecektir. Böylelikle Osmanlı döneminde Farsça öğretimindeki bazı yenilikler ve Berlitz Metodu’nun uygulanışı ortaya konacaktır.
Kültürel Belleğin Ortaklığı Bağlamında Altay Türk Topluluklarının Tören Yemeklerinin Anadolu Kültürüne Yansıması
Authors: AYDIN Nilgün
Published: December 2023

Tabiattaki bütün canlılar hayatlarını idame ettirebilmek için barınmak ve beslenmek zorundadır. Bütün canlılar gibi insanoğlu da yiyeceğe ulaşmak amacıyla birtakım mücadelelere girişmiş, savaşlara atılmış, daha bol ürün alabileceği ve sürülerini otlatabileceği geniş ve verimli topraklar aramıştır. Zaman içinde diğer canlılardan farklı olarak insanoğlu kendine has beslenme yolları ile çeşitli teknikler geliştirmiştir. Ateşi bulmasıyla pişirmeyi öğrenmiş ve elde ettiği besinleri çiğ, pişmiş, tuzlanmış, kurutulmuş biçimde muhtelif şekillerde üretip tüketmeye başlamıştır. Böylece gerek hayvanlardan gerek bitkilerden elde ettiği besinleri farklı şekillerde tüketmeyi keşfeden insanoğlu, yaşanılan iklime ve coğrafyalara bağlı olarak şekillendirdiği yaşam tarzıyla, beslenme ve mutfak kültürünü oluşturmuştur. Beslenme ihtiyacının zamanın ilerleyişine paralel olarak kültürel dönüşümlerine şahit olunan bu sürecin diğer kültürel unsurlar gibi ortak kimliğe dair veri sağlaması bakımından Altay toplulukları için önem arz ettiği düşünülmektedir. Türk kültüründe törenler, toplumun birlikteliğini sağlamasının yanı sıra sosyokültürel bağlamda geleneksel uygulamaların icra edilmesi bakımından işlevsel olarak da pek çok açıdan ortak belleğin oluşumuna büyük katkı sağlamaktadır. Çalışmada, bu katkıyı sağlayan uygulamalardan biri olarak tören yemekleri ele alınacaktır. Türkistan’dan Anadolu’ya yapılan göçler sonrasında iklimin, coğrafyanın getirilerine göre farklılaşan mutfak kültürünün Anadolu’da törensel boyutta nasıl bir seyir izlediği, benzerlik ve farklılıklarının Altay topluluklarında geçiş dönemlerinde (doğum, evlenme, ölüm) icra edilen törenlerde yapılan yemeklerle ritüel boyutunda nasıl yaşatıldığı irdelenerek kültürel birlikteliğin tarihî seyri içinde tören yemeklerinin konumu değerlendirilmiştir.
Türkiye’de Depremle İlgili Eğitim Alanında Yapılan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analiz Yöntemiyle İncelenmesi
Authors: OKUTKAN Cansev , GÜN Rabia Şeyma
Published: December 2023

Bu araştırmanın hedeflenen amacı depremle ilgili eğitim alanına ait, Türkiye’de oluşturulmuş lisansüstü tezlerin incelenmesidir. Depremle ilgili pek çok disiplin alanında araştırmalar olmakla beraber bu çalışmada öncelikli olarak eğitim alanındaki çalışmalar ele alınmıştır. Çünkü bir deprem ülkesi olan Türkiye’de deprem eğitimi ve bilincinin eğitim yoluyla kazandırılması önemli bir konudur. Bu nedenle alanda yapılmış olan tezlerin incelenmesi ve alana yönelik eğilimlerin ve ihtiyaçların belirlenmesi açısından önemlidir. Çalışmada incelenen 72 adet tez; yapıldığı yıla, türüne, üniversitesine, enstitüsüne, bilim dalına, yöntem ve desenine, veri toplama araçlarına ve çalışma grubuna göre analiz edilmiştir. Betimsel tarama modeli kullanılan bu araştırmanın örneklemini Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezine ait veri tabanında yer alan tez adında ve tez özetinde “deprem”, “deprem bilinci”, “deprem eğitimi” ve “afet bilinci”, “afet eğitimi” gibi eğitime yönelik kelimeler yazılarak taranmıştır. Sonuç olarak incelenen 72 adet tezde doktora tez sayısının çok az olduğu, yüksek lisans tezlerin daha fazla sayıda olduğu tespit edilmiştir. İncelenen tezlerde küçük çocuklarla az sayıda araştırma yapıldığı dikkate değer bulunan bulgulardandır. Sonuç olarak farklı disiplin alanlarında daha fazla araştırma yapılması, küçük çocukları hedef alan, farklı deneysel ve karma araştırmaların yapılması önerilerek araştırma sonlandırılmıştır.
Şecere-i Terâkime’de Yasak ve Müeyyideler, Kökenleri Üzerine Bazı Tespitler
Authors: TÜRKERİ Zeynep
Published: December 2023

Tarihî süreçte her toplumun inanç dairesi ve sosyal hayata dair uygulamaları içerisinde kendine has âdet, gelenek ve görenekleri vardır. Köklü bir maziye sahip olan Türkler; mitolojik devirlerden itibaren farklı din dairelerine girmiştir. Bu din daireleriyle birlikte farklı kültür çevreleri de âdet, gelenek ve göreneklerinin gelişip şekillenmesinde etkili olmuştur. Sosyal hayattaki uygulamalar ve sözlü tarihimize ait bilgilerin zamanla yazıya geçmesiyle kültürümüze ait gelenek-görenek, âdet, inanmalar, yasaklar vb. normları edebî eserlerde de bulabilmekteyiz. Şecere-i Terâkime; 1660’ta Ebülgâzi Bahadır Han tarafından Çağatay Türkçesiyle yazılmıştır, Türklerin soy kütüğünü anlatmaktadır. Bu eser diğer Oğuznâmelerin bir parçasıdır. Şecere-i Terâkime’de, Oğuzların tarihine dair bilgilerin yanı sıra onlara ait sosyal ve kültürel birtakım unsurlar da yer almaktadır. Sosyal ve kültürel unsurlar içinde yer alan yasaklar, tekin veya tekinsiz olarak bazı varlık ya da cisimlere karşı insanların sergilediği tutum ve davranışların bütününü oluşturmaktadır. Tanrı’nın buyruklarından farklı olarak insanlar tarafından oluşturulduğu söylenilen ve toplumsal hayatı düzenlediğine inanılan yasaklara dair izlere Şecere-i Terâkime’de de rastlamaktayız. Bu makalede Şecere-i Terâkime’de yer alan yasak ve müeyyideler tespit edilerek bu yasak ve müeyyidelerin kökenleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Kazak Türklerinin Geleneksel Folklor Türleri Üzerine Bir Tasnif Denemesi
Authors: ADAY Selma
Published: December 2023

Kazak Türklerinin uzun süre bozkır yaşamını sürdürmesi onların sözlü kültürünün geleneğini zenginleştirmiştir. Başlangıçta Kazak sözlü edebî ürünlerinin türlere ayrılması Rus araştırmacılar tarafından yanlı bir şekilde yapılmasına rağmen 1980 sonrasında daha gerçekçi tür sınıflandırmaları yapılabilmiştir. Bugüne kadar Kazak folklor ürünleri üzerine çeşitli tasnif çalışmaları yapılsa da herkesin üzerinde anlaştığı bir tür tasnifi henüz yapılamamıştır. Geniş bozkır kültürünün yaşandığı Kazakeli coğrafyasında törensel kutlamalar, hayatın geçiş dönemlerine ve mevsimlere bağlı olarak kutlanmaktadır. Bu çalışmada Kazak Türklerinin geleneksel folklor örnekleri günlük hayattaki ve hayatın geçiş dönemlerindeki fonksiyonlarına göre sınıflandırılmıştır. Kazak folklorunda anonim, halk diliyle icra edilen hayatın geçiş dönemlerini, inanışları ve geleneksel yaşamı anlatan şiirlere “turmus salt jırlar/ gelenek görenekle ilgili şiirler” adı verilmektedir. Bu şiir örnekleri; meslek ve uğraşlarla ilgili, hayatın geçiş dönemleriyle ilgili, inançlarla ilgili şiirler şeklinde tasnif edilmiştir. Halkın hayatında önemli rol oynayan halk şiiri örnekleri toplumsal yapıyı, çocuğa değerlerin aktarılması, ev içindeki hayatın nasıl algılandığını, ölüm karşısında takınılması gereken davranışı, inançları kendine has anlamlarla ortaya koymaktadır.
Klasik Türk Şiiri Eleştiri Terimlerine Bir Örnek: “Sûz-Nâk”
Authors: TOPAK Zafer
Published: December 2023

Klasik Türk şiirinin eleştiri terimlerinin oluşmasına katkı sağlamak amacıyla yapılan bu çalışmada, şair tezkirelerinde ve divanlarda şiirle ilgili yapılan değerlendirmelerde sıklıkla kullanılan “sûz-nâk” terkibinin kullanım şekilleri irdelenmiş ve terkibin karşıladığı anlam alanları tespit edilmeye çalışılmıştır. Farsça birleşik sıfat olan ve sözlüklerde “yakıcı, yakan, dokunaklı, etkili” karşılıklarıyla yer alan sûz-nâk, şiirin bir sıfatı olduğunda genellikle sözlük anlamlarına uygun olarak kullanıldığı görülmüştür. Bununla birlikte tezkire yazarlarının ve şairlerin bazı değerlendirmelerinde bu kavram ile ne anlatmak istedikleri, hangi şiirleri sûz-nâk olarak niteledikleri görülebilmektedir. Bu değerlendirmelerde “Gönüldeki aşkı, aşk ateşini, gönülleri aşkla yanmış âşıkların dertlerini, sıkıntılarını, gönüllerindeki sızıyı anlatan; âşıkane üslupla söylenen; sevgiliyi ve onun ateş gibi yakıcı özellikteki güzellik unsurlarını anlatan; arzuyla söylenen; ayrılık ve hasreti anlatan; manevî bir feyizle söylenen; dinleyen ve okuyanların ciğerlerini ve gönüllerini yakan, onları hâlden hâle sokan” şiirlerin sûz-nâk şiirler olacağı belirtilmiştir. Bu kullanım alanlarına ve değerlendirmelere bakılarak sûz-nâk terkibinin sözlüklerdeki anlamlarına “şahsî duyguları içli bir şekilde anlatan; gönle tesir eden; duyguları harekete geçiren; duygusal, içli; içe işleyen, tesir eden, dokunaklı; coşkun, heyecanlı; zevk veren; hüzünlü; âşıkane” vb. anlamları da eklemek mümkündür.
Growth and Development of Children with Congenital Heart Disease: Nutrition
Authors: YÜRÜK Emel , ÇETİNKAYA Şenay
Published: December 2023

The term; Congenital Heart Disease (CHD) encapsulates congenital or post identified anomalies in cardiovascular system. A structural defect in the heart is classified as a congenital heart defect, congenital heart anomaly, or cardiovascular malformation. CHD constitutes the most common congenital anomalies in newborns. CHD emerge 8-12 of every 1000 births, making the occurrence frequency 1%. Amongst children, CHD anomaly is on critical level for 10-15 % and occurrence frequency is 1.2-1.7 CHD findings may be listed as; feeding difficulty, anoxia, heart failure, tachypnea, pulmonary hypertension, abnormal endocrine functions and upper respiratory tract infections. Besides the characteristics findings of the disease, children additionally observed of having malnutrition and growth and development deficiency. Children with CHD have a lower weight compared to their normal peers, and their neuromotor and language development is weaker along with that, growth retardation accompanied by short stature is also observed in these children. Malnutrition is observed in 25-55% of children with CHD, and 80% of them are reported to have been hospitalized. Due to the direct impact on growth, the importance of nutrition for children with heart disease is emphasized.
Pediatric nurses and dietitians work in collaboration to monitor the nutrition and, accordingly, growth and development of children with CHD. They create a nutrition plan that supports energy intake for the child's individualized regime appropriate to their age group. In the ongoing process, they monitor the child's daily weight and growth and development levels. In this way, they aim to reduce mortality and morbidity rates by accelerating the post-operative recovery of children with CHD.
Hemşirelik Eğitiminde Hibrit Simülasyon Kullanımı
Authors: ÖZDEMİR Burçak
Published: December 2023

Hemşirelik eğitimi, teorik bilgilerin pratik uygulama ile bütünleştirilerek; öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor becerilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, hem öğrencilerin teorik bilgilerini somutlaştırmalarına yardımcı olmak hem de beceri uygulamalarını geliştirmek için klinik beceri uygulama eğitimleri yapılmaktadır. Hemşirelik öğrencilerine verilen klinik beceri eğitimlerinde, kısıtlı klinik uygulama süresi, artan öğrenci sayısı ve hasta güvenliğinin ihlal edilmesi gibi zorluklar yaşanması nedeniyle, vaka deneyimi kazanmaları ve etkili öğrenmeleri zorlaşmaktadır. Bu nedenle öğrencilerin öğrenme sürecine aktif olarak katılmalarını ve gerçekçi bir klinik ortam yaratılarak güvenli bir ortamda uygulama yapmalarını sağlayan hibrit simülasyon yöntemi ile eğitim verilmelidir. Hibrit simülasyon yöntemi, iki veya daha fazla simülasyon yönteminin birleştirilerek oluşturulduğu bir öğretim yöntemidir. Gerçekçi bir vaka senaryosu tasarlanarak, simülatör ve standart hasta eşliğinde uygulanmaktadır. Eleştirel düşünme, problem çözme, kişilerarası iletişim kurma, karar verme ve uygulama gibi becerilerini geliştirerek, anlık alınan geri bildirimler sayesinde kalıcı öğrenmeyi desteklemektedir. Nitelikli sağlık profesyonellerinin yetiştirilmesi, öğrencilerin klinikte verimli ve etkin bir şekilde uygulama yapabilmesi, etkili ve aktif bir öğrenme sürecinin oluşturulabilmesi için; yenilikçi bir eğitim yöntemi olan hibrit simülasyonun hemşirelik müfredatına entegre edilmesi gerekmektedir. Bu makalede, hibrit simülasyon yönteminin hemşirelik eğitimindeki yeri ele alınarak, hibrit simülasyonun tarihinin, amaçlarının ve yararlarının genel bir bakış açısıyla sunulması amaçlanmıştır.
Covid-19 Döneminde Kentsel Ve Kırsal Alanlarda Yaşayan Bireylerin Beslenme Alışkanlıkları
Authors: YILMAZ ÖNAL Hülya , ÖZGENÇ Burçe , PULAT Begüm , ZORTUK Yaren , ÇOKOKUR Sinem Ayşe , YOLDAŞ Kardelen , KOÇAK Betül , ALPHAN Müveddet Emel
Published: December 2023

Amaç: Bu çalışma, COVID-19 döneminde kentsel ve kırsal kesimlerin beslenme alışkanlıklarını ve bu alışkanlıkları etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Nisan-Mayıs 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu tanımlayıcı kesitsel çalışma, çevrimiçi olarak 385 kırsal ve 385 kentsel kesimde yaşayan toplam 770 kişi ile yürütülmüştür.
Bulgular: Kırsaldan kente doğru Akdeniz diyet skorları 1,14 birim azalmıştır (β=-1,14±0,39, P=0,003). Akdeniz diyet skoru, kentsel bölgede yaşayan bireylerde (28,07±4,74) , kırsal bölgede yaşayan bireylere göre daha düşük (29,73±5,4) olduğu saptanmıştır (p=0,001). COVID-19 geçirme oranı kırsala (%18,4) kıyasla kentsel (%24,2) yaşam alanında daha yüksektir (p=0,058). Akdeniz diyet skoru puanları, bekarlarda evlilere göre 1,37 puan daha düşüktür, evli bireylerin Akdeniz diyetine daha yüksek uyum sağladığı görülmüştür (β=-1,369±0,39, P=0,001). Ayrıca, kentsel bölgede yaşayan bireylerin kronik hastalık sıklığının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu çalışmada, kırsal ile kentsel bölgelerde yaşayan bireylerin beslenme alışkanlıkları arasında farklılıklar olduğunu göstermektedir. Kırsal ve kentsel bölgeler arasındaki beslenme farklılıkları ve sağlık durumuna odaklanarak, yerel hükümetler, sağlık kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları işbirliği yaparak beslenme farkındalığını artıracak ve toplum sağlığını iyileştirecek projeler ve eğitimler geliştirmelidir.
Ergenlerde Dijital Oyun Bağımlılığı ve Aile İçi İletişim Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Authors: TUNCAY Pınar Yaren , EREN BOZDOĞAN Kübra , BOZDOĞAN Emrah
Published: December 2023

Bu araştırmada ergenlerde dijital oyun bağımlılığının düzeylerinin belirlenmesi, dijital oyun bağımlılığı ile aile içi iletişim arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı ardışık model deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde bir fen lisesinde öğrenim gören 114 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada öncelikle Ergenler İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği ile veriler toplanmıştır. Nicel verilere göre oluşturulan 3 farklı gruptan seçilen toplam 12 öğrenci ve ebeveyni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler içerik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgulara göre cinsiyet faktörü ve dijital oyun bağımlılığı arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Dijital oyun bağımlılığı düzeyi yüksek olan öğrencilerin aile içi iletişimlerinin sınırlı olduğu, ebeveynlerin öğrencilerin başarıları yüksek olduğu sürece dijital oyun oynamalarını çok da önemsemedikleri görülmüştür. Sonuç olarak aile içi iletişimle dijital oyun bağımlılığı arasında ters orantı olduğu, aile içi iletişimin kalitesi arttıkça oyun bağımlılığının azaldığı ve oyun bağımlılığı arttıkça aile içi iletişimin azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Undergraduate Dropout Intentions in Turkey: A Systematic Review of Factors and Implications
Authors: ERASLAN YALÇIN Müyesser , GÜLSEÇEN Sevinç
Published: December 2023

The purpose of this research is to find and analyze the sources about student dropout in higher education in Turkey using the systematic review method. According to the research questions, sixteen sources (nine papers and seven theses in the year 2012 and after) conducted in Turkey are taken into consideration and make a content base analysis defined under the PRISMA 2020 Method. The qualitative and quantitative methods were used to examine the problems more deeply and to indicate the factors behind the problems. The samples were composed of people still in the university, people who dropped out of the university, instructors, and administrators. The factors behind dropout are taken in two processes as pre-university (personal factors, the effects of guidance to choose a department, family factors, educational system-related factors, the level of vocational maturity factors, and the factors of the location city of the university) and university (social adaptation, academic factors, and organizational factors). In this study, the causes and consequences of school dropouts, and solutions to prevent or reduce dropouts were discussed.
COMPARISON OF PREDICTION PERFORMANCES OF REGRESSION MODELS IN MACHINE LEARNING: AN APPLICATION ON THE TURKISH MERCANTILE EXCHANGE WHEAT INDEX
Authors: BURHAN Hasan Arda
Published: December 2023

Agricultural commodity prices have significant impacts on economies by leading to changes and regulations in both fiscal and monetary policies. These also have effects on household economies and consumer purchasing power particularly in developing countries. Thereby, instability and variability in these prices constitute adverse effects on these economies. On the other hand, assets of the commodity markets become popular just as bonds and stocks. Because of this growing interest, needs for managing risks, stable prices and lowering transaction costs has led to establishment of the commodity exchanges. In this context, Turkey put the licensed warehousing system into operation by founding the Turkish Mercantile Exchange (TMEX) to operate trades of Electronic Warehouse Receipts (EWRs). In this study, a model including US Dollar-Turkish Lira exchange rate (USD/TRY), Brent crude-oil prices, overnight interest rate and a daily dataset for the 01/04/2021-20/02/2023 period were used to assess several machine learning regression methods in predicting the TMEX Wheat Index (TMXWHT). As verified by comparisons with actual values and considering performance evaluation criteria, all methods yielded successful outcomes, furthermore, tree-based methods revealed better overall performance.
MANIFESTAÇÕES PATOLÓGICAS EM PONTES DE CONCRETO ARMADO NO RIO ITAJAÍ-MIRIM (BRUSQUE/SC)
Authors: Felipe Bozio André , Fisch Fabiane
Published: December 2023

Atualmente, o concreto armado é o material mais utilizado na construção civil, seja em obras de pequeno, médio ou grande porte, como em obras de artes especiais. Contudo, um fato está deixando o mercado da construção civil em alerta: a rápida degradação dos elementos estruturais construídos com esse material está diminuindo sua durabilidade e vida útil. As estruturas em concreto armado sofrem danos decorrentes não apenas das fases de projeto ou execução das obras, mas também das fases de uso, devido à interação com meio ambiente agressivo nos quais se encontram, ao mau uso da obra (devido a sobrecargas não previstas) e à ausência de manutenção adequada da construção. O presente trabalho objetivou fazer um levantamento de manifestações patológicas em cinco pontes de concreto armado, localizadas na cidade de Brusque (SC), as quais têm a função de transpor o Rio Itajaí-Mirim. Foram realizadas visitas às cinco pontes analisadas para coleta de dados quantitativos dos elementos estruturais e das manifestações patológicas. As diferentes manifestações foram registradas através de fotografias. Como resultados encontramos manifestações patológicas em todas as cinco pontes consideradas neste estudo, sendo a mais recorrente as manchas de infiltração, a desagregação do concreto e a corrosão das armaduras. A ponte 2 (Arthur Schlöesser) apresentou o maior número de manifestações (n:5) e a ponte 3 (Mário Olinger) o menor (n:2).
THE RELATIONSHIP BETWEEN HAND REACTION TIME AND JOINT POSITION SENSE IN HEALTHY YOUNG ADULTS
Authors: Alikaj Albina , Büyükaslan Ahsen
Published: December 2023

V kontekstu motoričnih funkcij je reakcijski čas opredeljen kot čas med določenim dražljajem in prvim mišičnim odzivom nanj. Dejavniki, ki vplivajo na reakcijski čas so: primeren odziv, število ponovitev, resnost dražljaja, spol, dominantna stran, starost, kajenje, uživanje alkohola ter debelost. Propriocepcija je lahko še en odločilen dejavnik za reakcijski čas, saj zagotavlja in ohranja določen gib ali položaj ustreznega dela telesa v času, ki je primeren dražljaju. Namen te študije je bil raziskati povezavo med reakcijskim časom roke in zaznavanjem položaja sklepa ter dejavniki, ki vplivajo na reakcijski čas pri zdravih mladih odraslih. V študijo je bilo vključenih 25 zdravih posameznikov s povprečno starostjo 26.7 ± 4.9 leta. Med udeleženci je bilo 16 moških in 9 žensk, njihov indeks telesne mase (ITM) je bil povprečno 23.8±4.2 kg/m2. Reakcijski čas je bil ocenjen z Nelsonovim testom reakcije rok, občutek za položaj sklepov pa je bil izmerjen z goniometrom. Zaznavanje položaja sklepa za zapestje je bilo opravljeno s ponavljanjem ciljnega kota z aktivnim gibanjem. Spol in dominantna stran nista vplivala na reakcijski čas (p ≥ 0.05). Reakcijski čas se je z naraščajočo starostjo povečeval (p≤0.05). Zaznavanje položaja sklepa za levo zapestje je bilo statistično pomembno pri ženskah in moških (p≤0.05). Pri zaznavanju položaja zapestnega sklepa je bilo manjše odstopanje le pri upogibu zapestja v korist nedominantne strani (p≤0.05). Med občutkom za položaj zapestnega sklepa in reakcijskim časom roke ni bilo povezave (p≥ 0.05).
Nexus of Family Conflict and Depression among Married Women Working at Public Hospitals
Authors: Begum Ruqia , Khan Wasif , Ullah Latif , Salma Ms. , Ahmad Nizar
Published: December 2023

Family is considered the strongest support institution in terms of social and economic support. However, adversaries within the family system can influence human behavior in negative ways. In this vein, the study attempts to understand the relationship of adversaries within the family and its impact on the level of depression among married women working in public hospitals. For this purpose, two hospitals, namely, Khyber Teaching Hospital and Leady Reading Hospitals of Peshawar City, were selected. Data were collected from a sample of 300 married working women through a structured questionnaire. Respondents were selected through purposive sampling techniques. A Chi-square statistic was applied to know about the association between family conflict and depression. The results revealed a strong association between family conflict and depression among married women working in public sector hospitals. This shows that family conflict influences married women's mental health, and its influence is also reflected in the work environment. Family conflict coupled with job responsibility causes depression among married women. Working women living in families with conflict need proper counseling and guidance. The role of the family counselor is very important in this regard. Public hospitals need to take care of the problems and issues of married working women by providing them concessions in work and special support.
The Psychological Assessment of Students with Developmental Needs – Universal Design Approach
Authors: Papuda-Dolińska Beata , Knopik Tomasz , Krasowicz-Kupis Grażyna , Wiejak Katarzyna
Published: December 2023

The purpose of this article is to present the application of the universal design model in the broad field of psychological assessment for education, covering the area of creating diagnostic tools as well as designing the process of assessment. A universally designed diagnostic tool enables fair and valid assessments of a wide range of users, including individuals with special educational needs. It also helps prevent bias in test scoring and interpretation and, at the same time, enables fairness in test use. The authors present the synthesis of the guidelines concerning the design of universal diagnostic tools and the diagnostic process itself at four key levels: conceptual, formal, test administration, and interpretative. As an example of a universally designed tool, the Comprehensive Analysis of Cognitive Processes (KAPP) has been mentioned. Discussion includes the benefits and limitations of applying the idea of universal design to psychological assessment with an emphasis on test development.