Οι έννοιες του εκπαιδευτικού και του μαθησιακού σχεδιασμού και οι εφαρμογές τους στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών
Authors: Βολίκα Σταματία 
Published: October 2022

Η εκπαιδευτική διαδικασία όλο και περισσότερο λαμβάνει χώρα εκτός της συμβατικής αίθουσας διδασκαλίας, σε ψηφιακές «αίθουσες» και ιδεατούς χώρους στους οποίους η πρόσβαση γίνεται με ψηφιακές συσκευές συνδεμένες μέσω του Διαδικτύου. Σε αυτό το ψηφιακό εκπαιδευτικό περιβάλλον, καλούνται πλέον οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτικοί σχεδιαστές να σχεδιάσουν τόσο τη διδασκαλία, τη μάθηση και την αξιολόγηση, όσο και το εκπαιδευτικό υλικό που θα χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο ολοκληρωμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων κάθε είδους, για την αντιμετώπιση προβλημάτων που απαιτούν ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Ο αποτελεσματικός σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων στο νέο ψηφιακό περιβάλλον εκπαίδευσης απαιτεί επαναπροσδιορισμό της έννοιας του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού και μετατόπιση της θεωρητικής και μεθοδολογικής προσέγγισης των εκπαιδευτικών από την σκοπιά του συμβατικού Διδακτικού Σχεδιασμού (Instructional Design) προς αυτή του Μαθησιακού Σχεδιασμού (Learning Design). Οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτικοί σχεδιαστές που λειτουργούν στο σύγχρονο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον καλούνται να ανταποκριθούν και να είναι εξοικειωμένοι με νέες έννοιες, όπως τα παιδαγωγικά σενάρια, τα σχεδιαστικά μοτίβα των μαθησιακών εμπειριών, τα μοντέλα διάδρασης για τον σχεδιασμό ψηφιακών μαθησιακών αντικειμένων, η Τεχνολογικά Ενισχυμένη Μάθηση κ.ά. Η αποτελεσματική προετοιμασία των εκπαιδευτικών σχεδιαστών σε επίπεδο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τα σύγχρονα θεωρητικά συστήματα του διδακτικού και μαθησιακού σχεδιασμού, τις εκπαιδευτικές δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας και τις απαιτήσεις των πρακτικών εφαρμογών των σχεδιαζόμενων εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη τόσο στις ψηφιακές τεχνολογίες της διαδικτυακής εκπαίδευσης όσο και στη θεωρία του μαθησιακού σχεδιασμού, ήταν αρκετά ταχεία με αποτέλεσμα να σημειώνεται υστέρηση. Η παρούσα διδακτορική διατριβή επιδιώκει να χαρτογραφήσει το χάσμα που εντοπίζεται ανάμεσα στον βαθμό προετοιμασίας των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτικών σχεδιαστών, στις δυνατότητες της Τεχνολογικά Ενισχυμένης Μάθησης και στις ανάγκες των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στο πεδίο των εφαρμογών του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού και στελεχώνονται με ανάλογο προσωπικό. Με βάση την ερευνητικά τεκμηριωμένη χαρτογράφηση του κενού ανάμεσα στα προγράμματα προετοιμασίας των εκπαιδευτικών για τον σχεδιασμό προγραμμάτων σε περιβάλλον e-learning και στις σύγχρονες εξελίξεις στο πεδίο του Μαθησιακού Σχεδιασμού, σχεδιάστηκε και δοκιμάστηκε πειραματικά, ένα ερευνητικά τεκμηριωμένο μεταπτυχιακό μάθημα εκπαιδευτικού σχεδιασμού για το παιδαγωγικό μοντέλο της διαδικτυακής εκπαίδευσης (e-Learning), το οποίο ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις της μαθησιακής τεχνολογίας και των Επιστημών της Αγωγής. Ο σχεδιασμός, η τεκμηρίωση και η πειραματική εφαρμογή του προτεινόμενου εκπαιδευτικού προγράμματος αποτελεί τη βασική συνεισφορά της παρούσας διατριβής. Η μεθοδολογία σχεδιασμού και το προτεινόμενο, μεταπτυχιακού επιπέδου, μάθημα, θα συνεισφέρει στην αποτελεσματικότερη προετοιμασία των σύγχρονων εκπαιδευτικών σχεδιαστών και στην ανάπτυξη του κλάδου του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού για τη διαδικτυακή εκπαίδευση.