Η αποτελεσματικότητα της χορήγησης χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνης σε ασθενείς με κάταγμα ισχίου για την πρόληψή της εν τω βάθει θρομβοφλεβίτιδος
Authors: Πατούλης Γεώργιος 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η ραγδαία αύξηση των υπερήλικων ατόμων συνδυάζεται με μια λογαριθμικά αυξανόμενη επίπτωση οστεοπόρωσης και κατά συνέπεια οστεοπορωτικών καταγμάτων του ισχίου. Τα κατάγματα αυτά προκαλούν σημαντικό περιορισμό της κινητικότητας και συνοδεύονται από υψηλά ποσοστά επιπλοκών. Μια από τις σοβαρότερες επιπλοκές είναι η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (ΕΒΦΘ) και η δυνητική εξέλιξή της, η πνευμονική εμβολή (ΠΕ), που συνοδεύονται με υψηλή νοσηρότητα και σημαντική θνητότητα. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο να αποδείξει την αποτελεσματικότητα της προφύλαξης με τη χρήση χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνης (ΧΜΒΗ), στη μείωση της ΕΒΦΘ ή ΠΕ, στα κατάγματα του ισχίου και να εκτιμήσει την ασφάλεια της ΧΜΒΗ (Nadroparine Calcium) κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης και κατά τη διάρκεια της μετεγχειρητικής νοσηλείας. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη στους υπερήλικες ασθενείς που προσήλθαν στην Ορθοπαιδική Κλινική του Π.Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» λόγω κατάγματος ισχίου, την περίοδο 1994-1996. Στη μελέτη συμπεριελήφθησαν 72 ασθενείς (53 γυναίκες, 19 άνδρες) μέσης ηλικίας 78 ετών (εύρος 55-90 ετών). Ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες για φλεβοθρόμβωση αποκλείστηκαν. Μετά από τυχαία επιλογή οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο ομάδες (ομάδα Α: 36 ασθενείς, ομάδα Β: 36 ασθενείς). Στην ομάδα Α οι ασθενείς προεγχειρητικά και μέχρι την 12η μετεγχειρητική ημέρα έλαβαν ΧΜΒΗ (Nadroparine Calcium), ενώ στην ομάδα Β οι ασθενείς για το ίδιο διάστημα έλαβαν προφύλαξη με κλασική ηπαρίνη. Οι ασθενείς και των δύο ομάδων υποβλήθηκαν τη 12η-14η μετεγχειρητική ημέρα σε ανάστροφη φλεβογραφία του χειρουργηθέντος σκέλους, ενώ κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους είχαν καθημερινή παρακολούθηση και έλεγχο κλινικών συμπτωμάτων ΕΒΦΘ ή ΠΕ και εργαστηριακό έλεγχο. Αιμορραγία, λοίμωξη ή άλλες επιπλοκές κατεγράφησαν και ακολούθησε στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων. Αποτελέσματα: Κατά το φλεβογραφικό έλεγχο, 17 συνολικά ασθενείς (23,6%) παρουσίασαν ΕΒΦΘ. Στην ομάδα Α, εικόνα φλεβοθρόμβωσης παρατηρήθηκε στους 9 από τους 36 ασθενείς, ενώ στην ομάδα Β σε 8 από τους 36 ασθενείς, χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά στη συχνότητα φλεβοθρόμβωσης μεταξύ των ομάδων (p>0.05) ή συσχέτιση μεταξύ φλεβοθρόμβωσης και τύπου κατάγματος (p>0.05). Η ΕΒΦΘ φάνηκε να έχει μια τάση να παρουσιάζεται σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας και σε εκείνους με μεγαλύτερο δείκτη μάζας σώματος (BMI), αλλά δε διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στις μεταβλητές αυτές (ηλικία, p=0.056 και BMI, p=0.061). Το φύλο επίσης δε φάνηκε να συσχετίζεται με την ΕΒΦΘ (p>0.05). Συνολικά, 5 ασθενείς (6,9%) παρουσίασαν ΠΕ. Στην ομάδα Α, 3 από τους 36 ασθενείς (8,3%) παρουσίασαν ΠΕ, ενώ ένας μαζική ΠΕ που τον οδήγησε στο θάνατο. Στην ομάδα Β, 2 από τους 36 ασθενείς (5,6%) παρουσίασαν ΠΕ, ενώ ένα επεισόδιο ήταν επίσης θανατηφόρο. Δεν παρατηρήθηκε διαφορά στη συχνότητα ΠΕ μεταξύ των ομάδων (p>0.05). Διεγχειρητικά, δεν κατεγράφη υψηλότερη αιμορραγική διάθεση σε κάποια ομάδα ασθενών, ωστόσο η μετεγχειρητική πτώση του αιματοκρίτη, τα επεισόδια αιμορραγίας και η ανάγκη μετάγγισης αίματος ήταν μεγαλύτερα στην ομάδα Β (p<0.05). Επιπλοκή λόγω της φλεβογραφίας ή ηπαρινοεπαγόμενη θρομβοκυτταροπενία (heparin-induced thrombocytope- nia, HIT) δεν παρουσίασε κανένας από τους ασθενείς της μελέτης, ενώ η θνητότητα στην περίοδο της μελέτης ήταν παρόμοια στις δύο ομάδες (ομάδα Α: ένας ασθενής, ομάδα Β: ένας ασθενής). Συμπέρασμα: Από τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης συμπεραίνεται ότι η χρήση ΧΜΒΗ (Nadroparine Calcium) στους υπερήλικες ασθενείς με κάταγμα ισχίου είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος θρομβοπροφύλαξης. Είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματική με την κλασική ηπαρίνη στην πρόληψη της ΕΒΦΘ. Ωστόσο, η χορήγησή της είναι ευκολότερη, δεν απαιτεί ιδιαίτερο εργαστηριακό monitoring και φαίνεται να έχει χαμηλότερα ποσοστά επιπλοκών σε σχέση με την κλασική ηπαρίνη.