Διερεύνηση πρωτεϊνών ρυθμιστικών του κυτταρικού κύκλου στο πολλαπλό μυέλωμα
Authors: Πεσσάχ Ηλίας 
Published: August 2021

Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανάλυση της ανοσοϊστοχημικής έκφρασης πρωτεϊνών πουσυμμετέχουν στο μονοπάτι της κυκλίνης D–pRb–p16 του κυτταρικού κύκλου (κυκλίνες D1, D2, D3, A,B1 και E, p16 και pRb), σε 62 οστεομυελικές βιοψίες ασθενών με νεοδιαγνωσθέν ΠΜ, σε σχέση με α)τον δείκτη Ki67, β) κλινικοπαθολογικές παραμέτρους και γ) την επιβίωση των ασθενών. Για πρώτηφορά στη διεθνή βιβλιογραφία, προσδιορίστηκε η ανοσοϊστοχημική έκφραση της κυκλίνης Ε σεοστεομυελικές βιοψίες ασθενών με ΠΜ.Ανιχνεύθηκε ανοσοϊστοχημική, έκφραση (>10%) των κυκλινών D1, D2, D3, Ε, Α και Β1 στο 34%,42%, 8%, 76%, 29%, και 1.5% των περιπτώσεων, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνουντα ευρήματα προηγούμενων μελετών ως προς τις κυκλίνες D1, D2, D3 και Α, ενώ διαπιστώθηκε ότιτο ποσοστό των νεοπλασματικών πλασματοκυττάρων που εκφράζει την μιτωτική κυκλίνη B1 είναιιδιαίτερα χαμηλό. Αντίθετα, το υψηλό ποσοστό νεοπλασματικών πλασματοκύτταρων που εκφράζειτην κυκλίνη Ε, δείχνει πως κατά τη διάγνωση του ΠΜ, η πλειοψηφία τους βρίσκεται στην φάση S τουκυτταρικού κύκλου. Ως προς τις πρωτεΐνες pRb και p16, αναδείχτηκε ανοσοϊστοχημική έκφραση(>10%) στο 68% και χαμηλή ή απώλεια της ανοσοιστοχημικής έκφρασης στο 34% των περιπτώσεωνΠΜ, αντίστοιχα, καθώς και στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης τους και τουδείκτη Ki67 (p=0,0008 και p=0,0002, αντίστοιχα). Τα αποτελέσματα αυτά, ως προς την pRb, δείχνουνότι εκφράζεται κυρίως στην ανενεργό / φωσφορυλιομένη μορφή. Ως προς την p16, επιβεβαιώνονταιπροηγούμενες μελέτες που αναφέρουν συχνή μεθυλίωση του p16 γονιδίου, χωρίς απαραίτητα ναπροκαλείται απώλεια έκφρασης της p16 πρωτεΐνης κατά την εξέλιξη του κυτταρικού κύκλου στο ΠΜ.Η έκφραση της κυκλίνης D3 συσχετίστηκε θετικά με την έκφραση της p27 (p=0,002) και αρνητικά μετην έκφραση της p53 (p=0,029). Βρέθηκε τάση στατιστικά σημαντικής θετικής συσχέτισης μεταξύ τηςέκφρασης της pRb και της συνολικής επιβίωσης των ασθενών με ΠΜ (p=0,057), στηρίζονταςπερεταίρω την άποψη ότι οι μονόμορφες μεταλλάξεις του γονιδίου Rb δεν επηρεάζουν την λειτουργίατων pRb. Αντίθετα, δεν ανιχνεύθηκε καμία επίπτωση της έκφρασης των κυκλινών D1, D2, D3, A, B1,Ε και της p16, στην συνολική επιβίωση ασθενών με ΠΜ. Αναδείχτηκε στατιστικά σημαντική θετικήσυσχέτιση μεταξύ α) της έκφρασης της κυκλίνης D2 και του ποσοστού διήθησης, των επιπέδωνασβεστίου στο αίμα, της β2Μ ορού (p=0,006, p=0,0079, p=0,0219), και β) μεταξύ της έκφρασης τηςκυκλίνης D3 και των επιπέδων κρεατινίνης ορού (p=0,0059), καθώς και γ) στατιστικά σημαντικήαρνητική συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης της κυκλίνης D2 και της ηλικίας κατά τη διάγνωση(p=0,041). Από τα παραπάνω, ενισχύεται η άποψη ότι η μεν κυκλίνη D2 παίζει ρόλο στην εξέλιξη τηςνόσου, αλλά αδυνατεί από μόνη της να καθορίσει την κλινική πορεία και την επιβίωση των ασθενώνμε ΠΜ, οι δε ασθενείς με ΠΜ και υπερέκφραση της κυκλίνης D3 πιθανόν να εκδηλώνουν συχνότερανεφρική βλάβη από ασθενείς με αρνητική έκφραση.Συμπερασματικά, η διερεύνηση της ανοσοιστοχημικής έκφρασης μίας ομάδας πρωτεϊνών(διενέργεια screening) τόσο κατά τη διάγνωση, όσο και κατά την πορεία του νοσήματος, θα είχεκλινική χρησιμότητα, καθώς θα βοηθούσε σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση του ΠΜ και σε πιοστοχευμένες μορφές θεραπείας. Τέλος, στην παρούσα μελέτη ξεχωρίζει η μεγάλη συχνότηταανοσοϊστοχημικής έκφρασης της κυκλίνης Ε, υποδηλώνοντας πως η πλειοψηφία τωνπλασματοκυττάρων στο ΠΜ κατά τη διάγνωση, φαίνεται να βρίσκεται στην S φάση του κυτταρικούκύκλου.