Ηλεκτρονικός εκφοβισμός στην Ελλάδα
Authors: Μάλαμα Βασιλική 
Published: September 2021

Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός μπορεί να θεωρηθεί ως μια σύγχρονη πλευρά του σχολικού εκφοβισμού και να οριστεί μέσα από το θεωρητικό πλαίσιο της πράξης της επιθετικότητας, που περιλαμβάνει τα στοιχεία της πρόθεσης και της επανάληψης, όταν αυτή συμβαίνει ενάντια σε ανυπεράσπιστα θύματα (εισαγωγή της έννοιας της διαφοράς της δύναμης, Olweus,1993). Το μοντέρνο στοιχείο στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό είναι η χρήση των νέων ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας (Smith,2008). Παρ΄ όλα αυτά η επαναληπτικότητα και η διαφορά δύναμης δύσκολα οριοθετούνται σε θεωρητικό πλαίσιο στον ηλεκτρονικό κόσμο (Dooley, Pyzalski& Cross,2009;Nocentini et al,2010; Vandebosch & Van Cleemput, 2009). Mέσα από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση παρατηρείται ότι πολλές φορές οι έννοιες της επαναληπτικότητας και της διαφοράς δύναμης παραλείπονται, γεγονός που κάνει τη σύγκριση των ερευνών πολύ δύσκολη (Tokunaga, 2010). Eίναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός προέρχεται από το σχολικό. Τα στοιχεία που τον διαφοροποιούν ωστόσο τον εξελίσσουν και για τον παραπάνω λόγο δεν μπορούν τα δύο φαινόμενα να ταυτιστούν. Πιο συγκεκριμένα η αντίληψη και η χρήση της έννοιας της ανωνυμίας, το άπειρο πιθανό κοινό, η αδυναμία του θύτη να έρθει σε άμεση επαφή με τις αντιδράσεις του θύματος και η σχετικότητα των δεσμών που επιβάλλουν ο χώρος και ο χρόνος σε ένα φυσικό γεγονός(Slonje & Smith,2008)απουσιάζουν στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό. Νέα ερωτηματικά και γνωσιακά μονοπάτια παρουσιάζονται στον ερευνητικό κόσμο και προβάλλει αναγκαία ,περισσότερο από ποτέ, η ανταπόκριση τόσο στα θεωρητικά θέματα όσο και στα πρακτικά (πρόληψη- αντιμετώπιση). Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της εκπόνησης διδακτορικής διατριβής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Τομέας Ειδικής Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας. Πρόκειται για μια ποσοτική έρευνα 2.448 παιδιών και εφήβων (μαθητές της ΣΤ’, Β’ Γυμνασίου και Β’ Λυκείου) στην περιοχή της Αττικής που σκοπό είχε τη διερεύνηση του φαινομένου του ηλεκτρονικού εκφοβισμού σε όλο το φάσμα της σχολικής ηλικίας στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα προβάλλουν εντυπωσιακά. Το φαινόμενο του ηλεκτρονικού εκφοβισμού παρουσιάζεται αναπτυσσόμενο αλλά σε μικρότερα ποσοστά από τον σχολικό, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τις διεθνείς έρευνες. Τα ποσοστά των θυμάτων τοποθετούνται στο 10,5% και των θυτών στο 6,4%. Τα θύματα είναι περισσότερα σε μικρές ηλικίες και λιγοστεύουν όσο μεγαλώνει η ηλικία. Την αντίθετη φορά ακολουθούν τα ποσοστά για τους θύτες όπου οι περισσότεροι συγκεντρώνονται στη Β’ Λυκείου (8,1%). Το πρόβλημα του ηλεκτρονικού εκφοβισμού πλησιάζει το 10% στην Ευρώπη (Livingstone, Gorzig&OlatsenwithEUKidsOnlineNetwork,2011) γεγονός που επιβεβαιώνεται από την παρούσα έρευνα. Το ρόλο των θυτών κατέχουν περισσότερο τα αγόρια ενώ θετική συσχέτιση με τον ηλεκτρονικό εκφοβισμό παρουσιάζει το φύλο, η καταγωγή, οι ηλεκτρονικές συνήθειες και το μορφωτικό επίπεδο των γονέων. Εντυπωσιακές προβάλλουν οι ηλεκτρονικές συνήθειες των παιδιών και των εφήβων όπως αυτές δηλώνονται. Συνθέτουν λοιπόν ένα σκηνικό που επιβάλλει την οργανωμένη ενημέρωση και εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, των γονέων και των μαθητών σε συνδυασμό με την στοιχειοθέτηση εκπαιδευτικής και κοινωνικής πολιτικής που αφορά το φαινόμενο.