Επιδημιολογική μελέτη της επιβίωσης ασθενών με πολλαπλούν μυέλωμα
Authors: Σεργεντάνης Θεόδωρος 
Published: September 2021

H παρούσα διδακτορική διατριβή περιέλαβε τρεις μελέτες. Μια προοπτική μελέτη, μια μετα-ανάλυση και μια συστηματική ανασκόπηση μετα-αναλύσεων. Η προοπτική μελέτη είχε ως σκοπό να αξιολογήσει τον πιθανό προγνωστικό ρόλο κυτταρογενετικών αλλοιώσεων, καθώς επίσης και των συνδυασμών τους, επί της συνολικής επιβίωσης σε κοόρτη ασθενών με πολλαπλούν μυέλωμα (ΠΜ, n=432). Τελέστηκε πολυμεταβλητή παλινδρόμηση κατά Cox με προσαρμογή για την ηλικία, το φύλο την ταξινόμηση CKD-EPI KDIGO, το στάδιο κατά International Staging System, το ECOG performance status, τα επίπεδα LDH ορού, το ασβέστιο ορού, τον αριθμό αιμοπεταλίων του αίματος και τη συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης του αίματος. Η παρουσία της del(13q) (προσαρμοσμένο HR=1.71, 95%CI:1.18-2.47), της t(4;14) (προσαρμοσμένο HR=2.00, 95%CI: 1.19-3.35) και της del(17p) (προσαρμοσμένο HR=2.03, 95%CI: 1.22-3.37) συσχετίζονταν ανεξάρτητα με πτωχότερη συνολική επιβίωση. Η πτωχή πρόγνωση ήταν περισσότερο εκσεσημασμένη σε ασθενείς οι οποίοι έφεραν δύο κυτταρογενετικές ανωμαλίες. Απεναντίας, οι αλλοιώσεις t(14;16), t(11;14) και add(1q21) δεν συσχετίζονταν με τη συνολική επιβίωση. Η επίδραση του bortezomib ήταν σχετικά περιορισμένη στην τροποποίηση του προγνωστικού ρόλου της del(17p). Η προοπτική μελέτη συμπέρανε ότι οι διαταραχές del(13q), t(4;14) και del(17p) φαίνεται να αντιπροσωπεύουν ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες για τους ασθενείς με ΠΜ. Η μετα-ανάλυση είχε ως σκοπό να εξετάσει τη συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση αλκοόλ και τον κίνδυνο για ΠΜ. Οι επιλέξιμες μελέτες αναζητήθηκαν στο PubMed με καταληκτική ημερομηνία τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Τελέστηκαν υποαναλύσεις ανά σχεδιασμό των μελετών, φύλο, τύπο των αλκοολούχων ποτών και επίπεδα κατανάλωσης. 16 μελέτες ασθενών-μαρτύρων (3,921 ασθενείς και 19,594 μάρτυρες) και 10 προοπτικές μελέτες (3,167 νέες περιπτώσεις σε συνολική κοόρτη 2,557,649 ατόμων) ήταν επιλέξιμες. Η ever κατανάλωση αλκοόλ συσχετιζόταν με ελαττωμένο κίνδυνο για ΠΜ (συνολικός RR=0.88, 95%CI: 0.79-0.99), όπως και ειδικά η ever κατανάλωση κρασιού (συνολικός RR=0.77, 95%CI: 0.67-0.89). Ο κίνδυνος για ΠΜ δεν επηρεαζόταν από την κατανάλωση μπίρας ή λικέρ. Διαπιστώθηκε προστατευτική συσχέτιση στις γυναίκες (συνολικός RR=0.79, 95%CI: 0.69-0.89 για την ever κατανάλωση), ενώ η συσχέτιση στους άνδρες φάνηκε ουδέτερη. Η μετα-ανάλυση συμπέρανε ότι, αντίθετα από τους περισσότερους συμπαγείς όγκους, η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να προσφέρει προστασία από το ΠΜ ειδικά στις γυναίκες, με το κρασί να είναι ιδιαιτέρως ευεργετικό. Η συστηματική ανασκόπηση των μετα-αναλύσεων είχε ως σκοπό να συνθέσει μετα-αναλύσεις οι οποίες εξετάζουν παράγοντες κινδύνου για ΠΜ. Οι επιλέξιμες μετα-αναλύσεις αναζητήθηκαν στο PubMed βάσει προκαθορισμένου αλγορίθμου, χωρίς περιορισμό ως προς τη γλώσσα δημοσίευσης. Η καταληκτική ημερομηνία για την αναζήτηση ήταν η 10η Οκτωβρίου 2014. Μεταξύ των 22 τελικά περιληφθεισών μετα-αναλύσεων, 9 εξέταζαν επαγγελματικούς παράγοντες, 4 εξέταζαν παράγοντες σχετιζόμενους με τον τρόπο ζωής (κάπνισμα, αλκοόλ, παχυσαρκία), 5 την παρουσία άλλων νοσημάτων, ενώ 4 αξιολογούσαν γενετικούς παράγοντες ως πιθανούς παράγοντες κινδύνου για το ΠΜ. Αναδύθηκε μεγάλη ποικιλία σημαντικών συσχετίσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν το επάγγελμα του γεωργού, του πυροσβέστη, του κομμωτή, εκθέσεις σε χημικά ή φυτοφάρμακα, το υπέρβαρο και την παχυσαρκία, πρότυπα κατανάλωσης αλκοόλ, την κακοήθη αναιμία, την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, τη μεθυλίωση υποκινητών γονιδίων και γενετικούς πολυμορφισμούς. Η συστηματική ανασκόπηση των μετα-αναλύσεων συμπέρανε ότι το ΠΜ είναι μια πολυπαραγοντική νόσος, η οποία απαρτιώνει ευρεία ποικιλία παραγόντων κινδύνου από διάφορους τομείς της ζωής. Η περαιτέρω συγκέντρωση στοιχείων μέσω πρωτογενών μελετών και μετα-αναλύσεων αναμένεται σε αυτόν τον ταχέως αναπτυσσόμενο επιστημονικό τομέα της Επιδημιολογίας.