Η γονεϊκή εμπλοκή στην εκπαίδευση μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες
Authors: Ελευθεριάδου Δήμητρα 
Published: March 2022

Η παρούσα διατριβή διερευνά με μεικτή μεθοδολογική προσέγγιση τις απόψεις εκπαιδευτικών και γονέων μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες (ΜΔ) σχετικά με τη γονεϊκή εμπλοκή. Ειδικότερα, στην ποσοτική προσέγγιση, με βάση την τυπολογία της Epstein (1992, 1995) περί γονεϊκής εμπλοκής, διερευνώνται οι απόψεις των γονέων σχετικά με τους Τύπους και τις πρακτικές γονεϊκής εμπλοκής, το γονεϊκό ρόλο και την αποτελεσματικότητα τους, το σχολικό κλίμα, και τη χρήση των κοινωνικών τους δικτύων κατά την εκπαίδευση των παιδιών τους με ΜΔ. Επιπροσθέτως, διερευνώνται οι απόψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με τη γονεϊκή εμπλοκή, τις πρακτικές γονεϊκής εμπλοκής, και το γονεϊκό ρόλο στην εκπαίδευση των μαθητών με ΜΔ. Οι παραπάνω μεταβλητές ελέγχονται ως προς τη διαφοροποίησή τους, με βάση τα κοινωνικό-δημογραφικά χαρακτηριστικά γονέων/εκπαιδευτικών. Στην ποιοτική προσέγγιση, με βάση τη θεωρία των Κοινοτήτων της Πρακτικής (ΚτΠ) των Wenger, McDermott, & Snyder (2002), διερευνώνται οι απόψεις γονέων/εκπαιδευτικών σχετικά με: (α) το περιεχόμενο και τα χαρακτηριστικά της γονεϊκής εμπλοκής, (β) τις πρακτικές εμπλοκής γονέων/εκπαιδευτικών, (γ) το ρόλο και τους στόχους γονέων/εκπαιδευτικών, (δ) τις σχέσεις γονέων/εκπαιδευτικών, και (ε) τη χρήση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση των μαθητών με ΜΔ.Στην ποσοτική προσέγγιση, χορηγήθηκε το ερωτηματολόγιο «H οικογενειακή και κοινοτική εμπλοκή στο δημοτικό και το γυμνάσιο: Το ερωτηματολόγιο για γονείς» των Sheldon και Epstein (2007) στους 228 συμμετέχοντες γονείς (151 μητέρες και 77 πατέρες) και το ερωτηματολόγιο «Συνεργασία Σχολείου και Οικογένειας» των Epstein και Salinas (1993) στους 358 συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς (232 εκπαιδευτικοί γενικής εκπαίδευσης (Γ.Ε.) και 126 εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης (Ε.Ε.)). Στην ποιοτική μελέτη συμμετείχαν 40 γονείς (20 μητέρες και 20 πατέρες) και 40 εκπαιδευτικοί (20 εκπαιδευτικοί Γ.Ε., και 20 εκπαιδευτικοί Ε.Ε.) 20 μαθητών με ΜΔ. Ο οδηγός των ατομικών ημι-δομημένων συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν εμπεριέχει πέντε θεματικούς άξονες, σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των ΚτΠ (Wenger, McDermott, & Snyder, 2002). Κατά την ποσοτική προσέγγιση της γονεϊκής εμπλοκής, οι αναλύσεις καταδεικνύουν σημαντικά αποτελέσματα όσον αφορά τη γονεϊκή εμπλοκή, αφού για τους γονείς αναδεικνύεται σημαντικότερος ο Τύπος 1 (Γονεϊκή μέριμνα), ενώ για τους εκπαιδευτικούς ο Τύπος 5 (Λήψη αποφάσεων). Σε σχέση με τις πρακτικές ενίσχυσης της γονεϊκής εμπλοκής στην εκπαίδευση μαθητών με ΜΔ, σπουδαιότερος για τους γονείς φαίνεται ο Τύπος 4 (Κατ’ οίκον μάθηση), ενώ για τους εκπαιδευτικούς ο Τύπος 2 (Επικοινωνία σχολείου και οικογένειας). Επιπρόσθετα, τα ευρήματα αναδεικνύουν μία σειρά στατιστικά σημαντικών αποτελεσμάτων ως προς τις απόψεις γονέων και εκπαιδευτικών όσον αφορά τη γονεϊκή εμπλοκή και τις πρακτικές ενίσχυσής της, το γονεϊκό ρόλο, και την αποτελεσματικότητα των γονέων στην εκπαίδευση των παιδιών τους με ΜΔ σε σχέση με τα κοινωνικό-δημογραφικά χαρακτηριστικά τους.Κατά την ποιοτική προσέγγιση της γονεϊκής εμπλοκής, προκύπτει ότι η γονεϊκή εμπλοκή, για γονείς και εκπαιδευτικούς, συνδέεται περισσότερο με την επικοινωνία γονέα-εκπαιδευτικού και λιγότερο με τη λήψη αποφάσεων και τη συμμετοχή στη διαδικασία αξιολόγησης των ΜΔ του μαθητή. Σημαντικό εύρημα ως προς τη λήψη των αποφάσεων είναι ότι οι μισοί εκπαιδευτικοί Γ.Ε. και οι περισσότεροι γονείς δε συμμετέχουν στο σχεδιασμό και την εφαρμογή του Εξατομικευμένου Προγράμματος Εκπαίδευσης. Επιπλέον, γονείς και εκπαιδευτικοί συνδέουν το ρόλο τους στην εκπαίδευση των παιδιών με ΜΔ περισσότερο με την εκπαιδευτική και συναισθηματική στήριξη του παιδιού με ΜΔ. Η «συνεργασία» σχολείου/οικογένειας συνδέεται με την «επικοινωνία», μεταξύ άλλων παραγόντων.Τα αποτελέσματα της ποσοτικής/ποιοτικής προσέγγισης συζητούνται ως προς την προώθηση της γονεϊκής εμπλοκής στην εκπαιδευτική διαδικασία γενικότερα και την ένταξη ειδικότερα των μαθητών με ΜΔ.