Ανίχνευση αυτιστικής συμπτωματολογίας σε άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές
Authors: Βουλγαράκη Μαρία 
Published: March 2023

Στόχος της παρούσας διατριβής είναι η ανίχνευση αυτιστικών συμπτωμάτων σε άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές και συγκεκριμένα στην Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ) και το σύνδρομο Williams (ΣW). Eνώ στο παρελθόν η αυτιστική συμπτωματολογία θεωρούνταν για την ΑΓΔ (αναφερόμενη ως Ειδική Γλωσσική Διαταραχή) κριτήριο αποκλεισμού και για το ΣW μη ανιχνεύσιμη, δεδομένων των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας στο σύνδρομο αυτό, πρόσφατες έρευνες έχουν αναδείξει άλλη εικόνα. Αναλυτικότερα, έχουν εντοπιστεί πραγματολογικά και κοινωνικο-γνωστικά ελλείμματα στα παιδιά με ΑΓΔ, όπως δυσκολίες στην κατανόηση της μεταφορικής γλώσσας και της ειρωνείας και ελλειμματική Θεωρία του Νου (ΘτΝ). Επίσης, στο ΣW βρέθηκαν ελλείμματα που προσιδιάζουν στο αυτιστικό φάσμα, όπως έκπτωση στις διαπροσωπικές σχέσεις, δυσκολίες στην επικοινωνία και την πραγματολογία, και εμφάνιση επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών και ενδιαφερόντων. Η παρούσα διατριβή αποτελεί περαιτέρω και ταυτόχρονη διερεύνηση της αυτιστικής συμπτωματολογίας στις διαταραχές αυτές με τη χρήση πρωτότυπων πειραματικών εργαλείων. Στη μελέτη συμμετείχαν τρεις πειραματικές ομάδες: 20 παιδιά με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), 25 παιδιά με ΑΓΔ και 3 παιδιά με ΣW. Την ομάδα ελέγχου αποτέλεσαν 120 παιδιά Τυπικής Ανάπτυξης (ΤΑ). Αρχικά, κατά την κλινική εξέταση, αξιολογήθηκαν οι γλωσσικές και γνωστικές δεξιότητες των συμμετεχόντων στις πειραματικές ομάδες. Στη συνέχεια, για να αξιολογηθούν οι κοινωνικο- γνωστικές και πραγματολογικές δεξιότητες των παιδιών χρησιμοποιήθηκε η Οπτική δοκιμασία Θεωρίας του Νου που αξιολογεί με εικόνες τις κοινωνικο-γνωστικές δεξιότητες των παιδιών (Giannakou κά., 2007). Επιπλέον, δημιουργήθηκαν εργαλεία, τα οποία χορηγήθηκαν με τη χρήση βίντεο, για την αξιολόγηση της εξαπάτησης, «αυτού που δεν έπρεπε να ειπωθεί» (faux pas) και της κατανόησης της ειρωνείας στη βάση προηγούμενων μελετών των Sodian και Frith (1992), των Baron-Cohen και των συνεργατών του (1999), και της Giannakou και των συνεργατών της (2007). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι επιδόσεις των κλινικών ομάδων είναι σημαντικά χαμηλότερες από τις επιδόσεις της ομάδας ΤΑ, ενώ δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική διάφορά ανάμεσα στις κλινικές ομάδες. Ωστόσο, κάποια παιδιά με ΑΓΔ και ΔΑΦ είχαν επιδόσεις μέσα στο τυπικό φάσμα, δηλαδή δεν ήταν χαμηλότερες από 1,5 τυπική απόκλιση από τον μέσο όρο των επιδόσεων των παιδιών ΤΑ. Επιπλέον, όταν τα παιδιά με ΔΑΦ διακρίθηκαν σε δύο ομάδες, ανάλογα με την εμφάνιση (ΔΑΦ-ΓΛΩ) ή μη γλωσσικής διαταραχής (ΔΑΦ-ΜΗΓΛΩ), διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην ΑΓΔ και τη ΔΑΦ-ΜΗΓΛΩ, ενώ η ομάδα ΔΑΦ-ΓΛΩ παρουσίασε τις χαμηλότερες επιδόσεις. Όσον αφορά στα παιδιά με ΣW, και οι 3 συμμετέχοντες είχαν πάρα πολύ χαμηλές επιδόσεις σε όλα τα πειραματικά έργα, εκτός από έναν συμμετέχοντα που είχε υψηλή επίδοση στη μη λεκτική ΘτΝ. Επομένως, με βάση τα παραπάνω, καταδεικνύονται τα κοινωνικο-γνωστικά πραγματολογικά ελλείμματα των παιδιών με ΑΓΔ και ΣW. Συμπεραίνουμε, στην βάση των αποτελεσμάτων μας, πως υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτιστικής συμπτωματολογίας στις προαναφερθείσες διαταραχές. Τέλος, επισημαίνεται πως η παρούσα μελέτη, πέρα από την κλινική της συμβολή στη διερεύνηση της συμπτωματολογίας της ΑΓΔ και του ΣW, συμβάλλει και στην αξιολόγηση δεξιοτήτων των παιδιών με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, καθώς προτείνει τη δημιουργία και χρήση άμεσων αξιολογικών εργαλείων, τα οποία είναι βασισμένα στις νέες τεχνολογίες.