Έκφραση του αναστολέα p27 στον μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Συσχέτιση με τους ρυθμιστές του κυτταρικού κύκλου p53 και pRb και τις κινητικές παραμέτρους
Authors: Τσώλη Ευθυμία 
Published: August 2021

Σκοπός: Υπερέκφραση ή χαμηλή έκφραση του αναστολέα των κυκλινοεξαρτώμενων κινασών p27 έχει παρατηρηθεί σε ένα πλήθος κακοηθών νεοπλασμάτων, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου του πνεύμονα. Για την περαιτέρω διευκρίνιση του ρόλου του μορίου στην ρύθμιση της ανάπτυξης του όγκου, μελετήθηκε η p27 έκφραση σε μία σειρά μη-μικροκυτταρικών καρκινωμάτων του πνεύμονα και διερευνήθηκε η σχέση αυτής με τον ιστολογικό τύπο, τις κινητικές παραμέτρους, την κατάσταση πλοειδίας και την συνολική επιβίωση των αντίστοιχων ασθενών. Η μελέτη επεκτάθηκε και στην διερεύνηση της σχέσης των p27 πρωτεϊνικών επιπέδων με την παρουσία μεταλλάξεων στο Ki-ras γονίδιο καθώς και την πρωτεϊνική έκφραση των p53 και pRb στα καρκινικά κύτταρα. Υλικό και μέθοδοι: Η πρωτεϊνική έκφραση των p27, p53 και pRb μελετήθηκε ανοσοϊστοχημικά σε ένα σύνολο 69 μη-μικροκυτταρικών καρκινωμάτων του πνεύμονα. Χρησιμοποιήθηκαν in situ τεχνικές για την εκτίμηση των κινητικών παραμέτρων (ο δείκτης πολλαπλασιασμού εκτιμήθηκε με ανοσοϊστοχημική εντόπιση του Ki-67 αντιγόνου και ο δείκτης απόπτωσης με την τεχνική σήμανσης ελεύθερων 3' άκρων του DNA με χρήση του ενζύμου τελική τρανσφεράση). Η κατάσταση πλοειδίας των όγκων μελετήθηκε με χρώση των πυρήνων με την τεχνική Feulgen και η παρουσία Ki-ras μεταλλάξεων με την τεχνική πολυμορφισμού μήκους θραυσμάτων με περιοριστικές ενδονουκλεάσες (RFLP). Οι πιθανές σχέσεις μελετήθηκαν με μια σειρά στατιστικών δοκιμασιών. Αποτελέσματα: Ανοσοεντόπιση της p27 παρατηρήθηκε σε όλα τα δείγματα με 33% μέσο ποσοστό θετικών καρκινικών κυττάρων. Τα αδενοκαρκινώματα παρουσίαζαν υψηλότερα p27 πρωτεϊνικά επίπεδα σε σύγκριση με τα πλακώδη καρκινώματα (p<0.01). Παρατηρήθηκε μία ανάστροφη συσχέτιση μεταξύ της p27 έκφρασης και του δείκτη πολλαπλασιασμού (r = -0.834, p<0.01), όχι όμως και μεταξύ αυτής και του δείκτη απόπτωσης. Οι ανευπλοειδικοί όγκοι χαρακτηρίζονταν από χαμηλότερα p27 επίπεδα από τους διπλοειδικούς (p<0.01). Δεν παρατηρήθηκε διαφορά της p27 ανοσοχρώσης ως προς την παρουσία Ki-ras μεταλλάξεων, ενώ μη φυσιολογική έκφραση της πρωτεΐνης p53 και/ή της πρωτεΐνης pRb σχετίζονταν με p27 υποέκφραση (p<0.01 για την p53 έκφραση, p<0.05 για τα pRb επίπεδα, και p<0.01 για την συνδυασμένη απορρύθμιση και των δύο πρωτεϊνών). Δύο ή περισσότερες αλλοιώσεις του p27/p53/pRb πρωτεϊνικού δικτύου (δηλ. p27 επίπεδα χαμηλότερα της μέσης τιμής που υπολογίσθηκε, μεταλλαγμένη p53 και ανώμαλη έκφραση του pRb) σχετίζονταν με αυξημένο πολλαπλασιασμό και ανευπλοειδία (p<0.001 και p<0.01 αντίστοιχα). Ισχυρή τάση για θετική συσχέτιση διαπιστώθηκε μεταξύ της ολικής επιβίωσης των ασθενών και της p27 έκφρασης (p = 0.066). Συμπεράσματα: Τα ευρήματα της εργασίας αυτής επιβεβαιώνουν την ετερογένεια μεταξύ αδενοκαρκινωμάτων και πλακωδών καρκινωμάτων του πνεύμονα και υποδηλώνουν αύξηση της δυνατότητας πολλαπλασιασμού στα μη μικροκυτταρικά καρκινώματα του πνεύμονα που εμφανίζουν χαμηλή p27 έκφραση. Επιπλέον, η συγκεκριμένη μελέτη υποστηρίζει την άποψη ότι η πρωτεΐνη p27 σχηματίζει ένα λειτουργικό δίκτυο με τις πρωτεΐνες p53 και pRb, το οποίο ενέχεται ενεργά στην ρύθμιση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού και της χρωμοσωμικής σταθερότητας.