Διερεύνηση μυοσκελετικών κακώσεων σε νοσηλευτές χειρουργείου και αποτελεσματικότητα εκπαιδευτικής παρέμβασης για την πρόληψη και αντιμετώπισή τους
Authors: Μπακόλα Ελένη 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Το χειρουργείο αποτελεί ένα ιδιαίτερο περιβάλλον έντασης εργασίας στοχώρο του νοσοκομείου. Μελέτες έχουν αποτυπώσει τη συσχέτιση των εργασιακώνπαραγόντων κινδύνου για μυοσκελετικές κακώσεις στο νοσηλευτικό προσωπικό,όμως ελάχιστες έχουν διερευνήσει τη σχέση τους με τους περιεγχειρητικούςνοσηλευτές και το επιστημονικό αυτό κενό κάλυψε η παρούσα διατριβή.Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν να διερευνηθεί και στηχώρα μας ο επιπολασμός των μυοσκελετικών παθήσεων στους περιεγχειρητικούςνοσηλευτές, να εκτιμηθούν οι επαγγελματικοί παράγοντες κινδύνου, καθώς επίσης ναδιερευνηθούν οι γνώσεις και αντιλήψεις τους για τα μυοσκελετικά προβλήματα καιπόσο αυτές βελτιώνονται έπειτα από μια εκπαιδευτική παρέμβαση.Υλικό και Μέθοδος: Στην έρευνα συμμετείχαν 402 περιεγχειρητικοί νοσηλευτές,που εργάζονταν σε δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας και 134 οι οποίοι αποτέλεσαντο δείγμα της εκπαιδευτικής παρέμβασης. Για τη συλλογή των δεδομένωνχρησιμοποιήθηκαν ανώνυμα αυτοσυμπληρούμενα ερωτηματολόγια, ένα για τηνδιερεύνηση του επιπολασμού και των επιβαρυντικών παραγόντων τωνμυοσκελετικών παθήσεων στο χώρο του χειρουργείου το οποίο αποτελούνταν απότρία μέρη (διερεύνηση μυοσκελετικών συμπτωμάτων, περιγραφή της εργασίας,ψυχομετρική αξιολόγηση) και ένα για τη διερεύνηση γνώσεων. Οι απαντήσεις από ταερωτηματολόγια καταχωρήθηκαν σε προσωπικό υπολογιστή στο στατιστικό πακέτογια τις κοινωνικές επιστήμες (SPSS, έκδοση 19). Για τη στατιστική ανάλυση τωνδεδομένων χρησιμοποιήθηκαν οι εξής δοκιμασίες: το το Wilcoxonsignedtest, τοMcNemartest, το Pearson’sχ2test ή το Fisher'sexacttest, το Mann-Whitneytest, τοPairedt-test, το Student’st-test, η ανάλυσης διασποράς και η διόρθωση Bonferroni, οσυντελεστής συσχέτισης του Spearman και η πολλαπλή βηματική γραμμικήπαλινδρόμηση. Το επίπεδο σημαντικότητας τέθηκε στο 0,05.Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των περιεγχειρητικών νοσηλευτών του δείγματοςήταν 42,3 έτη (SD=7,8 έτη), με υψηλό ποσοστό (78,7%) να είναι γυναίκες. Το 88%ήταν εργαλειοδότες και το 88,4% νοσηλευτές κίνησης. Τα πιο συνηθισμέναπροβλήματα που αναφέρθηκαν ήταν η εργασία στην ίδια θέση για μεγάλες χρονικέςπεριόδους (73,8%), η μετακίνηση και ανύψωση βαρέων αντικειμένων και εξοπλισμού (71,0%), η παραμονή τους στην εργασία, ενώ αισθάνονταν πόνο (70,8%), η εργασίασε περίεργη άβολη θέση (63,8%) και η εργασιακή απασχόληση για πολλές ώρες ή σεβάρδιες (63,3%).Επιπλέον 61,0% των συμμετεχόντων ανέφερε κατά το τελευταίο έτος μυοσκελετικάσυμπτώματα στην οσφυϊκή μοίρα, 54,6% στην αυχενική, 41,0% στον ώμο, 34,4% στογόνατο και 33,1% στον καρπό. Όσον αφορά τις τελευταίες 7 ημέρες το 43,0% τωνσυμμετεχόντων ανέφερε μυοσκελετικά συμπτώματα στην οσφυϊκή μοίρα, 33,3%στην αυχενική, 24,2% στον ώμο, 18,0% στο γόνατο και 17,4% στην πλάτη.Οι υποκλίμακες «Περιβάλλον» και «Προσωπικές προτιμήσεις» είχαν υψηλότερεςτιμές και στις δύο κλίμακες κατάταξης και βαθμολόγησης, αναφέροντας ότι είχανμεγαλύτερη σημασία. Οι υποκλίμακες «Εργαλεία και μέσα» και «Πολιτικές καιδιαδικασίες χειρουργείου» είχαν χαμηλότερη βαθμολογία υποδεικνύοντας ότι ήτανμικρότερης σημασίας. Όσον αφορά τις υποκλίμακες «Περιβάλλον», «Θερμοκρασία»και «Ομάδα εργασίας» είχαν παρόμοια κατάταξη. Η «Διαρρύθμιση τουχειρουργείου» κατετάγη ως σημαντική και η «Διοικητική καθυστέρηση» ως λιγότεροσημαντική. Όσον αφορά την υποκλίμακα «Προσωπικές προτιμήσεις» το«Καθιστός/Όρθιος» κατετάγη ως το πιο σημαντικό.Επιπροσθέτως 134 περιεγχειρητικοί νοσηλευτές έλαβαν μέρος σε μια εκπαιδευτικήπαρέμβαση. Μετά τη λήξη της όλοι οι παράγοντες επηρέαζαν περισσότερο τηνεργασία των συμμετεχόντων. Εξαίρεση αποτέλεσαν η ταχύρυθμη εργασία, οιψυχοκοινωνικοί παράγοντες και η έλλειψη προσωπικού που δεν είχαν καμία αλλαγήγιατί αναγνωρίστηκαν ως σημαντικοί από την αρχή. Μετά την παρέμβαση οιπεριεγχειρητικοί νοσηλευτές υποστήριξαν ότι γνώριζαν περισσότερα για τιςμυοσκελετικές παθήσεις, την εργονομία και τη χειρωνακτική διακίνηση φορτίων, απόότι γνώριζαν πριν. Τα ποσοστά των σωστών απαντήσεων κυμαίνονταν πριν τηνπαρέμβαση από 10,5% έως 95,55 και μετά από 61,4% έως 100%.Οι γυναίκες είχαν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση στη βαθμολογία γνώσεων, δηλαδήαπέκτησαν σημαντικά περισσότερες γνώσεις μετά την παρέμβαση, σε σύγκριση μετους άντρες. Επίσης, η αύξηση της βαθμολογίας ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στουςνοσηλευτές που ήταν κάτω από 30 ετών, σε σύγκριση με τους νοσηλευτές που ήτανάνω των 40 ετών (p=0,004). Η αύξηση των γνώσεων ήταν σημαντικά μεγαλύτερηστους νοσηλευτές που δεν είχαν δεύτερο πτυχίο και η αύξηση της βαθμολογίας ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στους νοσηλευτές που εργάζονταν στον παρόντα χώρο τοπολύ 4 έτη, σε σύγκριση με τους νοσηλευτές που εργάζονταν πάνω από 10 έτη(p=0,039). Αντίθετα, σημαντικά μικρότερη ήταν η αύξηση της βαθμολογίας γνώσεωνστους νοσηλευτές που αναγνώριζαν όλους τους παράγοντες κινδύνου στη δουλειάτους για μυοσκελετικές παθήσεις, καθώς και σε αυτούς που κατανοούσαν ότι είναιπολύ σημαντικό να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης.Συμπεράσματα: Η μελέτη αποτύπωσε έναν υψηλό επιπολασμό μυοσκελετικώνπαθήσεων στους Έλληνες περιεγχειρητικούς νοσηλευτές. Επιβεβαίωσε ότι τοπεριβάλλον εργασίας στο χειρουργείο και οι δραστηριότητες που εκτελούνται απότους περιεγχειρητικούς νοσηλευτές, όπως η παρατεταμένη εργασία από την ίδια θέσηγια μεγάλο χρονικό διάστημα, η μετακίνηση και ανύψωση βαρέων αντικειμένων καιεξοπλισμού, η άβολη θέση εργασίας και η για πολλές ώρες εργασιακή απασχόληση ήσε βάρδιες, είναι τα κύρια προβλήματα που συμβάλλουν καθημερινά στηνδημιουργία και την επικράτηση των μυοσκελετικών παθήσεων.Η παρούσα διατριβή κατέδειξε ότι μία εκπαιδευτική παρέμβαση μπορεί να βελτιώσεισημαντικά τις γνώσεις και δεξιότητες των περιεγχειρητικών νοσηλευτών και νααποτελέσει σημαντικό παράγοντα στην πρόληψη και αντιμετώπιση τωνμυοσκελετικών παθήσεων.Λέξεις κλειδιά: Μυοσκελετικές παθήσεις, περιεγχειρητικοί νοσηλευτές,εκπαιδευτική παρέμβαση, νοσοκομείο, χειρουργείο, μυοσκελετικά συμπτώματα.