bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Trendy w stosowaniu rozwiązań technicznych wpływających na zużycie energii w budynkach mieszkalnych
Authors: Sadowski Kajetan
Published: June 2020

Certyfikacja energetyczna, wprowadzona w 2009 r. umożliwia zainteresowanym osobom lub instytucjom analizowanie danych opracowanych podczas przygotowywania świadectw charakterystyki energetycznej lub projektowanych charakterystyk energetycznych budynków. Dzięki analizom porównawczym, stosując określone w zależności od potrzeb kryteria, można opisać występujące w wykonawstwie i projektowaniu trendy.

Autor wykonał szereg wybrane analiz koncentrujących się na budownictwie mieszkaniowym z podziałem na sektor budynków jednorodzinnych oraz wielorodzinnych. Uzyskane wyniki wskazują na istniejące i oczekiwane trendy związane z ograniczeniem zużycia paliw kopalnych ale także uwidaczniają ich zbyt powolne tempo a w niektórych przypadkach nawet brak zmian. Wyprowadzone wnioski wskazują na przyczyny określonego tempa zmian umożliwiając zainteresowanym podmiotom na podejmowanie działań podtrzymujących określone tendencje bądź je inicjujących.

W ramach niniejszej pracy autor przeanalizował wybrane wskaźniki na podstawie wykonanych przez siebie w latach 2014−2017 r. 168 certyfikatów energetycznych budynków mieszkalnych.
Sport strzelecki w kontekście obiektów wojskowych w Polsce międzywojennej (1918−1939) na przykładzie projektów strzelnic z Lublina
Authors: Kocki Wojciech , Przesmycka Elżbieta
Published: June 2020

Po kilku latach od zakończenia I wojny światowej i coraz lepszej sytuacji kraju zaczęto zacierać granice pomiędzy edukacją i rozwojem kultury fizycznej wojskowej oraz społeczeństwa poprzez wspólne organizacje oraz możliwość korzystania przez coraz większe grupy ludzi wspólnych obiektów sportowych w tym zwłaszcza strzeleckich. Sport w okresie dwudziestolecia międzywojennego pełnił wiele szczególnych wówczas ról w społeczeństwie Polskim. Przy niestabilnej sytuacji politycznej, ekonomicznej i gospodarczej oraz w okresie pierwszych lat okresu międzywojennego gdy próbowano odbudowywać Państwo Polskie po odzyskaniu niepodległości poprzez sport było możliwe utrzymywanie społeczeństwa w coraz lepszej kondycji fizycznej. Taka sytuacja sprzyjała aby wzmacniać obywateli do ewentualnego kolejnego konfliktu zbrojnego. Znikomy budżet i możliwości Rządu finansowanie rozwoju wojska powodowały tworzenie się związków, klubów oraz organizacji paramilitarnych które propagowały kultywowanie tężyzny fizycznej. Strzelectwo miało duże znaczenie w przysposobieniu wojskowym. W okresie zaborów Państwa zaborcze budowały strzelnice, które na początku lat międzywojennych adaptowano na potrzeby kraju. Przykładami strzelnic okresu dwudziestolecia międzywojennego w Lublinie były: Projekt strzelnicy Kolejowego Przysposobienia Wojskowego w Lublinie im. Pułkownika Lisa-Kuli, Projekt strzelnicy małokalibrowej Związku Strzeleckiego w dzielnicy Dziesiątej w Lublinie oraz Projekt Strzelnicy Lubelskiego Towarzystwa Łowieckiego w Lublinie przy ul. Dolnej Panny Marii.
Inżynierska racjonalność a społeczna podmiotowość w procesie inwestycyjnym
Authors: Borsa Maciej , Belof Magdalena , Malczewski Przemysław
Published: June 2020

Pogłębianie demokracji powoduje komplikowanie procedur, co jest szczególnie widoczne w sferze planowania przestrzennego. Potwierdza to pośrednio znaną opinię Winstona Churchilla, że „demokracja jest bardzo złym ustrojem, jednak do tej pory nie wymyślono niczego lepszego”. Praktycznym rozwiązaniem dla pokonania konfliktów związanych z realizacją inwestycji wydawały się specustawy, wprowadzane w Polsce od 2003 r. Dopóki dotyczyły rozwiązań w sposób oczywisty realizujących cele społeczne, cieszyły się uznaniem. Jednak wprowadzane przez nie ułatwienia tak bardzo spodobały się inwestorom, szczególnie gestorom publicznych sieci infrastruktury, że stworzyły pokusę zastosowania ich do realizacji inwestycji wcale nie „oczywistych”, z pominięciem debaty publicznej. Tym samym kryteria technokratyczne zaczęły dominować nad społecznymi, co z punktu widzenia stopnia i perspektyw naszego rozwoju cywilizacyjnego jest niewłaściwe i prowadzi do ujawniania konfliktów, których można uniknąć, traktując społeczeństwo w sposób podmiotowy. Już od lat 80. XX w. w teorii planowania wykazywano wyższość racjonalności uwzględniającej czynnik komunikacji międzyludzkiej i dialogu pomiędzy władzami i ekspertami a tymi, którzy są podmiotem planowania nad racjonalnością instrumentalną, która odnosi się wyłącznie do kwestii organizacyjno-technicznych, gdzie cele ustanawiane są odgórnie. Artykuł dotyczy rozważań nad niebezpieczną próbą powrotu w Polsce do modelu opartego o racjonalność instrumentalną, czego dowodem są specustawy, oraz konsekwencji, jakie ta próba niesie.
Place zabaw w przestrzeni publicznej
Authors: Kwiatkowski Bartłomiej
Published: June 2020

Projektowanie placów zabaw oraz możliwości ich realizacji zmieniły się na przestrzeni kilkudziesięciu lat w sposób umożliwiający spełnienie najśmielszych pomysłów projektantów, bez ograniczeń materiałowych, konstrukcyjnych i pod względem bezpieczeństwa.
Classroom training strategies to strengthen the hotbed of research in architecture
Authors: Cubillos González Rolando Arturo
Published: June 2020

The Architecture program at the Catholic University of Colombia needs to strengthen the research processes within its classrooms and consequently, it is important to make a direct link with the hotbeds of research. In this context, it is worth asking what the best classroom training strategy to link and strengthen the architectural hotbed of research would be. The objective of this article is to explain said strategy. The results of this exercise were: first, the identification and formulation of a research training strategy applied to the eighth, ninth and tenth semesters of the Architecture programme. This applied exercise changed the didactic means of teaching research competencies to the students in order to better organise their innovative ideas through systematised processes. This enabled the development of collaborative work experience oriented towards scientific research within the classroom, in a very short time.
Effect of accessibility in housing complexes on shaping of beauty in the urban environment. Selected examples from Cracow
Authors: Dudzic-Gyurkovich Karolina
Published: June 2020

Attractiveness of the urban environment, most of all as a place of residence, but also as a place of recreation, work, and everyday activities is moulded by numerous factors, only some of which are purely aesthetic in nature. An important role can be also played by the functional aspect – that of accessibility as a possibility of moving around the urban structure freely. A tendency which is still commonly observed in contemporary housing investments is their complete or partial fencing. It is applied in suburban projects, as well as in broadly understood city centres. In the latter case it results in a private space with limited access, which often constitutes an actual barrier for pedestrian traffic and local traffic within the territory of the city district. This paper presents and analyses selected examples of several housing projects implemented in recent years in Cracow, as well as it examines the role which can be played by specific urban-planning and architectural aspects in moulding of the beauty of the city.
Architecture in transition: the case study of the dormition catedral in Volodymyr Volynskyi
Authors: Rychkov Petro
Published: June 2020

There are considered the key architectural transformations of the famous architectural monument, the Dormition Cathedral in Volodymyr (now Volodymyr Volynskyi, northwestern region of contemporary territory of Ukraine) during the XII – XIX centuries. The circumstances and motivations that have resulted in radical constructive and stylistic changes of this temple at certain stages of its existence have been retraced. The dependence of architectural changes of the temple on social, political, religious and subjective factors is revealed.
The earliest public green areas connected with Jelenia Góra, part. 1.
Authors: Jagiełło Marzanna , Brzezowski Wojciech
Published: June 2020

In the third part of the 18th century the earliest public landscape gardens began to appear in the area of suburban Jelenia Góra. They were the first public parks in Silesia. When establishing them, the natural landscape features of the area were used (Karkonosze). Such an early creation of these parks was influenced by the growing fashion for mountain hiking and the increased (thanks to the nearby health resorts) awareness of the benefits of contact with nature, while remaining in harmony with contemporary views on garden art.
Overview and classification of housing forms intended for older and disable people occurring in high developed countries in context to deficit of similar forms in Poland
Authors: Magdziak Monika
Published: June 2020

In most highly developed countries, in addition to services and home care system, there are various forms of housing with care and services for the elderly and the disabled. In this work, the author presents the effect of searching for various housing solutions in a brief description of residential forms. A classification of recognized housing models was prepared in the form of a summarizing table, in which groups of housing forms with similar characteristics were selected, and assigned to groups of residents with different level of disability and independence. In addition, the author systematizes the terminology in English-language publications and presents general conclusions from the conducted research in the context of a deficit of similar to the presented solutions in Poland.
Shaping space in practical therapy
Authors: Gleń Piotr
Published: June 2020

The authors of this article present issues concerning not only disability but also rehabilitation, which allows the disabled to become more independent. The principal aim of this article is to discuss the problem of the handicapped who have to face the world that is still non-adapted to their needs in terms of architecture. Hence, this paper is focused particularly on the role of designers creating the space surrounding the disabled who strive for returning to normal active life.
Assessment of use of public transport in cities by elderly and disabled persons
Authors: Solecka Katarzyna , Figura Małgorzata
Published: June 2020

The public transport system is one of the key factors determining the economic and social development of modern cities, faced with the goal of providing convenient connections between different areas of the functional structure, i.e. ensuring high comfort and short travel time, while minimizing environmental impact. However, it is worth asking: is creating such a transport system possible, does it exclude certain social groups, and is it capable of satisfying the needs of all users? More and more modern planners and transportation engineers are facing this dilemma. According to many scientific publications, universal design is the answer, hence shaping public spaces and the transport systems with awareness of the diversity of the human collectivity in terms of sex, age, physical ability and health condition. Elderly people above 60 years of age and the disabled, who have various types of mental, physical and sensory dysfunctions, are at the greatest risk of social exclusion. These groups of people encounter many architectural and transportation barriers in their daily lives that make it impossible for them to move freely, thus limiting their access to education, employment and culture. Only through analysis of the existing transport system, identification of transportation barriers, and the appropriate decisions to eliminate them can this exclusion be counteracted and a city without barriers be created – a free city where every resident can move easily, whether they are blind, hard of hearing or a wheelchair user. This article defines the concepts of elderly and disabled people and presents the barriers most frequently encountered in city transport systems. Moreover, guidelines for designing a transport system according to the needs of the analyzed group are proposed. The results of survey studies conducted in Oswiecim and Cracow concerning assessment of public transport and its adaptation to elderly and disabled people are a significant part of this article. Results and conclusions obtained from studies can be an inspiration for other cities that want to create a transport system adapted to the needs of the analysed group, however it is also worth remembering that shaping public spaces and transport “for everyone” is only possible by engaging all parties interested in the problem, i.e. above all, elderly and disabled people as well as city authorities, and then making every effort to reach a consensus between these groups.
Stone wood and metal in the memorial sculpture of Ukrainian historical cemeteries of the Polish-Ukrainian borderlands
Authors: Stasyuk Olena
Published: June 2020

The memorial sculpture of Ukrainian historical cemeteries of the Polish-Ukrainian borderlands was analyzed. The existing state of objects is characterized. Use and preservation of materials – stone wood and metal – from which the typical models of the memorial imagery are executed was investigated. Special attention is paid to the discovery and research of unique samples of the memorial plastics made of different materials which were discovered during field works.
Location of single-family house settlements from 60s to 80s of 20th century in Wrocław’s urban space
Authors: Napieralska Zuzanna
Published: June 2020

Housing construction in the second half of the twentieth century was intensively developed in Europe and in the whole world. The expansion of industry and the development of cities, initiated at the turn of the 19th and 20th centuries, had a huge impact on urban planning, the creation of housing estates and their location in the city structure. In Wrocław, new post-war housing estates, including single-family housing, were inscribed in the existing urban layout of the city from the inter-war period. Wrocław in the 1920s and 1930s increased its area several times. New, connected areas were intended, above all, for housing construction. After the war, Wroclaw’s planners drew on pre-war plans to expand the city, but also updated and modified them, adapting them to the current needs of residents. The article focuses on the urban development of Wrocław from the 1960s to the 1980s in the field of organized single-family housing.
“Policyjny Dom Zdrowia” (P.D.Z., Policemen’s Health Center) as the example of a big sanatorium facility in the valley of the Prut River in the Hutsul region
Authors: Czubiński Jacek
Published: June 2020

The article presents the building of State Police Sanatorium in Tatarów in the context of other big buildings with timber structure erected ca. 1930 in the valley of the Prut River in the Hutsul region. Several facilities of this kind were constructed there at that time, with total capacity of over 80 visitors at a time. “Znicz” Railwayman Family Association’s guesthouse was commissioned in Tatarów. Tax Officials Society constructed the “Skarbówka” guesthouse in Worochta. In Jaremcze-Jamna, “Gorgany” Health House of the Association of Tax Control Officials of the Republic of Poland began its operations. In mid- 1930s, guesthouse for the Association of Ukrainian Teachers was designed in the same town.
Adaptive reuse of commercial and public buildings in Wroclaw Old Town in Poland. The occupant’s safety and comfort versus preservation of authenticity of monumental buildings
Authors: Kirschke Krystyna , Kirschke Paweł , Komarzyńska-Świeściak Elżbieta
Published: June 2020

There are more than a hundred historic public buildings in the centre of Wrocław, adapted to fulfill modern commercial function. Against the background of today’s cosmopolitan shopping centers and office buildings, these buildings are distinguished by stylish architecture, maintained in eclectic, Art Nouveau or modernist forms. In the process of renewal of such monumental buildings, there is a need to reconcile the requirement for maximum protection of the historic material with safety and comfort of use. The multi-disciplinary construction design constituting the basis for the adaptive reuse of the heritage building must be preceded by conservation research and concept designs simulating possible program options. This allows linking the assessment of the value of the architecture with a choice of the matching function corresponding to the location and historic structure of the building. The further multi-disciplinary design process and implementation of such a project should be based on the Research by Design scheme. This allows for control of the implementation of the project and to rationalize the necessary upgrade of the facility with the application of such space and technical solutions that limit the destruction of its historic substance. The paper presents conclusions from several adaptive reuse projects carried out in such a way, in which it was possible to create high-class department stores, banks, hotels or prestigious offices inside the heritage buildings. The essence of these developments was to preserve the authenticity of the monumental building, while providing the necessary infrastructure, plant rooms and equipment guaranteeing safety and comfort of use.
Compositional situation: analysis of the location of two sculptures in Mexico City
Authors: Maluga Leszek
Published: June 2020

The study consists of two parts. In the first one, the author outlines a methodological concept of researching the quality of compositional and artistic spatial systems that are created, for example, in the urban environment with the participation of, inter alia, architectural objects and works of art. The subject of this type of research was called a ‘compositional situation’. In the second part, the author uses the proposed research method to analyze specific cases. These are two situations existing in the public spaces of Mexico City, in which sculptures of famous Mexican sculptor Sebastian were located.
Origins of the Kalinowszczyzna district in Lublin: history, design principles and current condition
Authors: Dmitruk Michał
Published: June 2020

Lublin developed rapidly at the turn of the 1960s and 1970s. Large residential districts were designed on rural areas surrounding the city. Lublin was expanded in almost every geographical direction, in accordance to the principles specified in the 1959 city master plan. The Kalinowszczyzna district was located in the north, covering local hills and ravines, and replacing the former farm and manor it was subsequently named after. The housing estates constructed there were erected mainly by means of prefabricated elements, and included both flats and shops. They also played cultural and administrative functions. The plan’s implementation was launched in 1963 and came to an end in 1980s. Kalinowszczyzna is currently one of 27 administrative districts of Lublin and constitutes an essential part of the city.
Emotional reactions of the respondents compared to different ways of perceiving the square in front of the WICA building of the Lublin University of Technology
Authors: Skoczylas Olga
Published: June 2020

The article presents a description of the research method and the results of research regarding the difference in the reception of space depending on the way it is perceived. The research concerned one space (the square in front of the building of the Eastern Innovative Centre of Architecture at the Lublin University of Technology) and three different reception methods. One group of respondents was physically in the square, the other group virtually – with the use of virtual reality (VR) technologies, and the third one saw only pictures of the square. Each group of respondents chose the emotions with which they identified most from the semantic scale developed for this study. The results of the groups were compared, and the conclusions were presented in the summary. The study was conducted to evaluate the possibility of using VR technology and photographs to study emotions that a given space evokes in its recipients.
Psychosomatic aspects of healthcare facility design solutions
Authors: Pruszewicz-Sipińska Ewa , Gawlak Agata Anna , Matuszewska Magda
Published: June 2020

The purpose of this paper is to present the social and psychological aspects of the impact of architecture of a hospital on all its users.

The authors analyse the impact of factors shaping the architectural space of a hospital on the behaviour of patients and on the mutual relations between all the participants of the hospitalisation process.

The hospital space has been presented from the point of view of the psychophysical needs of a patient, from the point of view of the medical staff and the visitors. The analysis includes the assessment of the quality of architectural space of a hospital as a place intended for the medical treatment, which is to facilitate the recovery of the patient and fast response of the staff in emergency situations.
Brześć – the city of an eastern borderlands, architecture of the 2nd Republic of Poland
Authors: Paprzyca Krystyna
Published: June 2020

The borderland, often called „ land lost” are becoming the places we often return to in our memories, the need of rediscovering them arises. The past might be described in a different way: through pictures of different life styles, architecture, people, tradition. It is natural they create longing and sorrow caused often by the lack of acceptance of modern life styles. Because borderland towns are located abroad, their architecture, tradition, culture, literature are our cultural heritage and we shall not forget it.

The phenomenon of the lack of bond of people and places observed today, makes “places with no soul”. Steering and controlling people, people’s needs, emotions, make a person an object. A man loses oneself, loses one’s soul. Many places are being ruled by a moment, similarity, rush and loneliness There are no history, past in them, there is only the present moment and they are characterized by the similarity. We cannot interpret them and we have no bonds with them.
Spatial concepts of the work environment
Authors: Schnotale Grzegorz
Published: June 2020

Technological changes and universal digitization have a significant impact on shaping the architectural environment of work, study and innovation. The article discusses the subject of determinants of the spatial concept of the work environment based on BMW office buildings in Munich, Germany. Based on selected examples of office buildings in Munich from the 1960s and contemporary implementations, an attempt was made to describe the factors affecting the functioning of the office work environment and its organization.
The Wrocław urban planning from general plans to studies on land use planning
Authors: Masztalski Robert , Kryczka Piotr
Published: June 2020

The purpose of this paper is to diagnose the degree of change of selected elements of functional and spatial structure of Wrocław. This is a review of the Wrocław urban planning at the turn of the 20th and 21st century. The plans of transport system, the issues of natural environment, recreation and leisure and the proposed arrangements and systems of services provided to residents were analysed. These elements were compared with national legislative processes and general tendencies in urban planning.
Cmentarz wojenny przy ul. Białej w Lublinie – problematyka ochrony zabytku
Authors: Landecka Halin
Published: June 2020

Cmentarz wojenny przy ul. Białej w Lublinie położony w zespole cmentarzy: komunalnego, katolickiego, ewangelickiego i prawosławnego został założony w związku z koniecznością zapewnienia pochówków żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. Projekt cmentarza o regularnym układzie grobów i alej, z kaplicą cmentarną na osi powstał w 1917 w austriackiej pracowni architektonicznej. W kolejnych latach cmentarz nadal zapełniał się grobami żołnierzy, ale także pojawiały się groby członków rodzin wojskowych, a w latach władzy ludowej – zasłużonych działaczy państwowych.

Obok prostych grobów ziemnych z krzyżami pojawiły się murowane pomniki i współczesne grobowce. Regularny układ został zakłócony, nie użytkowana od lat 70. kaplica popadła w ruinę, cmentarz przejęła pod zarząd gmina Lublin. Prace restauratorskie zostały podjęte w latach 2007−2009 z inicjatywy mec. Jerzego Kiełbowicza. Przeprowadzono kapitalny remont kaplicy, konserwację polichromii zdobiących wnętrze oraz detali architektonicznych.Kwatery wojskowe, główne aleje, zieleń zostały w części uporządkowane. Konieczne jest opracowanie planu rewaloryzacji całego cmentarza wojennego w celu uczytelnienia jego historycznego układu i zabytkowych wartości.
Problemy budownictwa wielkopłytowego z lat siedemdziesiątych XX wieku i sposoby ich rozwiązywania na przykładzie działań z Polski i innych krajów europejskich
Authors: Dmitruk Michał
Published: June 2020

Problem budownictwa wielkopłytowego z lat 70-tych XX wieku zaczyna być zarówno w Polsce jak i w Europie problemem palącym. Kraje Europy Zachodniej, w obawie przed narastającą kryminalizacją i ubożeniem osiedli wielkopłytowych a także ich opuszczaniem przez mieszkańców, już w latach 90-tych XX wieku rozpoczęły kompleksowe zabiegi modernizacyjne, rewitalizacyjne i humanizujące stopniowo degradowaną tkankę miejską. Obecnie w blokach z wielkiej płyty żyje około 10 milionów Polaków, co stanowi ponad 1/4 mieszkańców kraju.

Mimo podjętych przez wiele spółdzielni mieszkaniowych działań rewitalizacyjnych, jest to wciąż za mało, aby przywrócić tym budynkom wysoki standard i funkcjonalność, pożądaną przez rosnące wymagania i potrzeby powoli, lecz stopniowo bogacącego się polskiego społeczeństwa. Aby problem wielkiej płyty w Polsce rozwiązać w sposób właściwy, kompletny i trwały, niezbędne jest podjęcie kompleksowych działań skupiających się kolejno na: wczesnym uświadomieniu sobie i zrozumieniu skali problemu, dającym możliwość dokładnego zaplanowania i podjęcia działań naprawczych, aktywizacji i integracji społeczności osiedli wielkopłytowych – zaangażowania ich w procesy rewitalizacyjne a także przygotowania budżetu i uchwał prawnych, dających pole manewru do działań naprawczych oraz podjęcie czynności remontowych, wzorując się na doświadczeniach krajów zachodnich, umiejętnie przenosząc je na rodzimy grunt.
Przyszłość dolnośląskiej architektury uzdrowiskowej
Authors: Piróg Marek , Chądzyński Andrzej
Published: June 2020

Określenie architektura uzdrowiskowa odnosi się do obiektów i terenów zielonych ściśle związanych z realizacją zadań dotyczących lecznictwa uzdrowiskowego [Biesiekierski 1999]. Forma tych obiektów wynika ścisłe z funkcji, jaką pełnia w całym tym procesie. Na obszarze Sudetów i Przedgórza Sudeckiego, południowej części województwa Dolnośląskiego występują bogate złoża wód mineralnych. Te źródła oraz warunki mikroklimatyczne były podstawą powstania i rozwoju licznych uzdrowisk na tym terenie. Charakterystyczne obiekty dolnośląskiej architektury uzdrowiskowej takie jak hale spacerowe i pijalnie wód mineralnych, mimo iż trudno jest dostrzec w nich jednolitości stylowej mają zasadnicze znaczenie w zachowaniu tożsamości i obrazu kulturowego tych uzdrowisk. Wszelkie działania podjęte w przyszłości, obejmujące obiekty architektury uzdrowiskowej powinny mieć na uwadze zachowanie ciągłości formalnej i funkcjonalnej w odniesieniu do obszaru uzdrowiska i struktury miasta.
Problemy kształtowania krajobrazu małych miast na przykładzie Frampola
Authors: Sosnowska Małgorzata
Published: June 2020

Lubelszczyzna posiada bogatą historię współistnienia i przenikania się różnych tradycji, kultur i religii, świadkami wielokulturowej przeszłości tych ziem są miasta i miasteczka. Małe miasta Lubelszczyzny borykają się obecnie z różnorodnymi problemami przestrzennymi, które związane są m.in. z organizacją i rewitalizacją przestrzeni publicznych, postępującym rozproszeniem zabudowy czy zmianami w rozwiązaniach układów komunikacji. Celem opracowania jest przedstawienie problematyki dotyczącej kształtowania krajobrazu oraz rewitalizacji małych miast Lubelszczyzny na przykładzie Frampola.
Zespół dworsko-parkowy w Romanowie. Historia i obecny stan zachowania
Authors: Boguszewska Kamila Lucyna
Published: June 2020

Zespół dworsko-parkowy w Romanowie jest siedzibą rodową rodziny Kraszewskich. W chwili obecnej zabytkowy dwór wraz z trzyhektarowym parkiem pełni funkcję Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego. Celem artykułu jest przedstawienie historii oraz stanu zachowania zespołu rezydencjonalnego, jego przekształceń ze szczególnym uwzględnieniem obiektów małej architektury towarzyszących całości. Do czasów obecnych na terenie parku zachowały się bowiem dwa tego typu obiekty budowlane, którymi są kaplica parkowa fundacji Konstancji Mochorowskiej z 1810 roku oraz eklektyczna brama wjazdowa datowana na pierwszą połowę XIX wieku. W artykule przytoczone zostaną także opisy nieistniejących już obiektów parkowych między innymi neogotyckiej cieplarni oraz samotnej chaty stanowiącej niegdyś element romantycznego założenia.
Ogrody lecznicze jako forma wspomagania terapii
Authors: Dmitruk Michał
Published: June 2020

Bliskość natury zawsze wywierała pozytywny wpływ na zdrowie człowieka i jego dobre samopoczucie. Od czasów rewolucji neolitycznej, zapoczątkowanej 10000 lat przed naszą erą i rozpoczęcia procesu przechodzenia z łowiectwa i zbieractwa do osiadłego trybu życia, świętym ogrodom, gajom czy formacjom skalnym zaczęto przypisywać mistyczną moc. W średniowieczu, stałymi elementami zespołów klasztornych były ogrody. Zarówno te ziołowe o funkcji czysto pragmatycznej – leczniczej, jak i ogrody rekreacyjne i wypoczynkowe – jako miejsce sprzyjające kontemplacji i zadumie. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym, obecność ogrodów w przestrzeni osadniczej człowieka stała się trwałym elementem krajobrazu. Zauważono ich dobroczynny wpływ na psychikę i stan zdrowia człowieka, jak i doceniono walory czysto estetyczne.

Wraz z rozwojem nowoczesnych technik medycznych, uzdrawiająca rola ogrodów została zmarginalizowana, bądź zupełnie pominięta. Skupiono się na czysto fizjologicznych efektach terapii a niezwykle istotny aspekt psychologii w przebiegu leczenia uznano za drugorzędny. Obecnie wiemy, że stan psychiczny pacjenta ma niejednokrotnie kluczowy wpływ proces zdrowienia. W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w Kanadzie, jak i w niektórych krajach Europy Zachodniej ogród jest nieodłącznym elementem planu budynków służby zdrowia. Służy on nie pracownikom, ale przede wszystkim pacjentom, w celach wypoczynkowych i relaksacyjnych co ma wymierne przełożenie na proces rekonwalescencji. Zaplanowany jest w sposób pomagający wyzbyć się stresu i obciążeń psychicznych związanych z chorobą, dający poczucie spokoju i bezpieczeństwa.

W Polsce ogrody lecznicze, towarzyszące budynkom szpitali czy przychodni nie są uważane za niezbędny element ich architektury, a zasady kompozycyjne takiej przestrzeni nie są dla wszystkich projektantów znane, bądź czytelne. Pojawia się więc konieczność edukacji społecznej, a wśród architektów pojawienia się trendu, skupionego na umiejscawianiu takich przestrzeni w towarzystwie budynków opieki medycznej i traktowaniu ich jako element nieodzowny. Korzyści zdrowotne dla pacjenta z takich udogodnień jakimi są ogrody lecznicze są niewspółmierne do kosztów ekonomicznych. A przecież to zdrowie jest najcenniejsze.
Dobór gatunkowy i uprawa roślin we wnętrzach polskich pałaców i dworów w XIX w.
Authors: Laskowska Halina , Dudkiewicz Margot , Szmagara Mariusz
Published: June 2020

Kwiaty były uprawiane w donicach i misach już w czasach Homera. Na ilustracjach wczesnego Egiptu widoczne są rośliny w donicach stojące w ogrodzie w symetrycznych wzorach. Na początku do wnętrz mieszkalnych dworów i pałaców przenoszono rośliny krajowe, z czasem zaczęto sprowadzać gatunki obce, przywożone przez botaników z całego świata. W artykule przedstawiono ważniejsze gatunki stosowane, jako rośliny pokojowe w XIX w., oraz opisano meble i pojemniki do ekspozycji roślin używane w tamtych czasach. W procesie aranżacji wnętrza historycznego ważne jest, aby wykonać właściwy dobór gatunkowy do stylu mieszkania.
Efekty działań termomodernizacyjnych w aspekcie planowania programu rewitalizacji miasta
Authors: Ostańska Anna
Published: June 2020

Zarządcy wielkich prefabrykowanych osiedli mieszkaniowych powstałych w latach 1970, ze względu rozmiar tych zasobów i ich daleki od doskonałości stan techniczny, są szczególnie zainteresowani poszukiwaniem rozwiązań pozwalających na zmniejszenie zużycia energii. W artykule opisano politykę publiczną wobec termomodernizacji w Polsce oraz pilotażowe badania ITB – próby określenia optymalnego zakresu działań termomodernizacyjnych w budynkach wielkopłytowych. Opisano również dotychczasowe działania termomodernizacyjne w skali jednego z lubelskich osiedli i określono kierunek dalszych działań służących oszczędności energii w budownictwie.
Analiza możliwości wprowadzenia rozwiązań proenergetycznych na przykładzie galeriowego budynku wielorodzinnego
Authors: Ostańska Anna , Taracha Katarzyna
Published: June 2020

W ostatnim czasie powszechnie realizowane w Polsce termomodernizacje stwarzają możliwość oszczędzania energii. Jednak mimo tych działań zwykle pozostają jeszcze pewne możliwości poprawy efektywności cieplnej, co w artykule omówiono na przykładzie budynku galeriowego.
Dzielnica Czechów w Lublinie – geneza układu urbanistycznego
Authors: Przesmycka Natalia
Published: June 2020

Geneza planowania i projektowania urbanistycznego układu Czechowa sięga okresu międzywojenne­go. Na dzisiejszy układ urbanistyczny składają się nie tylko opracowania dla poszczególnych osiedli powstające od początku lat 70. XX wieku, ale również przybliżony w artykule, wcześniejszy dorobek planistyczny i projektowy.
Propozycja poprawy stanu energetycznego w osiedlu mieszkaniowym na podstawie oceny dotychczasowych termomodernizacji wielorodzinnych budynków prefabrykowanych
Authors: Ostańska Anna , Taracha Katarzyna
Published: June 2020

W opracowaniu podjęto próbę oceny dotychczasowych modernizacji na przykładzie typowych wielo­rodzinnych budynków prefabrykowanych zrealizowanych w systemie W-70. Zaproponowano też możliwe działania, które mogą mieć wpływ na obniżenie zużycia energii w budynkach i osiedlu.
Social exclusion of people with disabilities in the local community. Barrier-free architecture on the example of Rehabilitation and Leisure Center in Okuninka, Poland
Authors: Chęć-Małyszek Agnieszka
Published: June 2020

The main barriers to the exclusion of people with disabilities from society are architectural, urban and social barriers of all kinds. Adapting areas and buildings to the needs of people with disabilities is one way of combating social exclusion and an important therapeutic element. In this paper the problem of social exclusion of people with disabilities due to architectural and psychological barriers (social prejudices) has been addressed. The Rehabilitation and Recreation Centre in Okuninka served as an example of a place fully adapted to the needs of the disabled, called barrier-free architecture.
Metody prowadzenia zajęć z przedmiotu projektowanie urbanistyczne ze studentami kierunku architektura na wydziale budownictwa i architektury Politechniki Lubelskiej
Authors: Siestrzewitowska Marzena Joanna
Published: June 2020

Aktualność problemów urbanistycznych, o których toczą się debaty w lokalnych mediach, wybiera­nych na tematy projektów semestralnych, jest przyczynkiem do uświadomienia studentom rangi i roli społecznej ich zawodu. Pomaga też w zrozumieniu uwarunkowań społecznych, prawnych, ekonomicznych i innych projekto­wania urbanistycznego. Wystawy projektów semestralnych sprzyjają większemu zaangażowaniu studentów w pracę projektową. Bardzo cennym doświadczeniem dla studentów jest możliwość porównania swoich prac z projektami doświadczonych architektów. Jest to możliwe wówczas, gdy studenci projektują na tym samym obszarze, na który ogłoszony jest konkurs urbanistyczny. Odpowiedni dobór wymaganych opracowań wchodzących w skład projektu powinien być ukierunkowany na podkreślenie najważniejszych współczesnych idei i zasad kształtowania przestrzeni. Jednym z zadań przedmiotu jest przygotowanie studentów do przyszłej pracy zespołowej. Wypracowanie sposobu sprawiedliwej oceny indywidualnej poszczególnych członków zespołów projektowych jest bardzo trudne – podlega on ewolucji na podstawie ankiet systematycznie prowadzonych wśród studentów po zakończeniu pracy semestralnej.
O zagadnieniach relatywizmu w globalnej architekturze
Authors: Serafin Aleksander
Published: June 2020

Tekst omawia zagadnienia relatywizmu w kontekście międzynarodowej architektury, jak również kon­frontuje je z przeciwnymi tendencjami. Wybrane przykłady świadczą o tym, że tego rodzaju architektura jako wynik globalizmu przeciwstawia się tradycji. Mimo przedstawienia główne aspektów relatywizmu, artykuł ten stanowi również prolegomenę do tendencji absolutystycznych w architekturze. Paradoksalnie absolutyzm nie zawsze narzuca architekturze styl historyzujący, lub monumentalny. Relatywizm jednak nie stanowi jednorodnego stylu i nie posiada sprecyzowanych granic. W tym świetle jakakolwiek próba całkowitej negacji tradycyjnych wartości w procesie pro­jektowania wydaje się być skazana na niepowodzenie.
Wpływ Jednostki mieszkaniowej Le Corbusiera na powstanie „Superjednostki” w Katowicach
Authors: Kania Joanna
Published: June 2020

W latach międzywojennych rozpoczęto twórcze poszukiwania rozwiązania problemu mieszkaniowego. Znajdujące się w kamienicach niewielkie pomieszczenia zostały uznane przez modernistów za niewystarczająco komfortowe środowisko do zamieszkania. W 1933 roku, podczas IV Kongresu CIAM2, przy wsparciu Le Corbusiera uchwalono Kartę Ateńską, w której znalazły się postulaty dotyczące nowoczesnej zabudowy powstającej w zdrowej, miejskiej przestrzeni. Odbywając podróże studialne po Europie, Le Corbusier pogłębiał swoje doświadczenie zawodowe, które wykorzystał w projekcie tzw. „Jednostki Mieszkaniowej” (Unite d’Habitation). Na bazie jego rozwiązań zaczęły powstawać podobne budynki. W Polsce była to Superjednostka w Katowicach zaprojektowana przez Mieczysława Króla. Przeprowadzona w artykule analiza stanowi próbę odnalezienia wpływu idei Le Corbusiera na projektowanie podobnych realizacji zabudowy mieszkaniowej.
Historic alleys of Podlasie region – Droblin, Leśna Podlaska commune
Authors: Durlak Wojciech , Dudkiewicz Margot , Szmagara Mariusz
Published: June 2020

The article defines the historical value and presents the results of a detailed dendrological inventory of lime trees alley in Droblin, Leśna Podlaska commune. The alley is a part of the manor and park complex of the nineteenth century and it is a valuable object not only in historical, but also in natural terms. The manor house, around which grow inventoried trees, originally belonged to the Hińcza and Wężyk families and currently it serves as a private catering and hotel facility with a stable. The access alley after the restoration and complementary plantings is to be the main thoroughfare leading to the manor house.
Naturalne przewietrzanie i komfort termiczny w budynkach użyteczności publicznej
Authors: Pieczara Joanna
Published: June 2020

System wentylacji ma wpływ zarówno na występującą w budynku jakość powietrza, jak i na panujący w nim komfort termiczny. Jakość powietrza i klimat wewnętrzny oddziaływają na zdrowie i samopoczucie użytkowników budynków. Użytkownicy preferują budynki przewietrzane w sposób naturalny. Koszty eksploatacji takich budynków są niższe niż budynków przewietrzanych mechanicznie, jednak ich koszty inwestycyjne mogą być większe. Budynki użyteczności publicznej mogą być przewietrzane w sposób naturalny, jednak związane jest to z wieloma ograniczeniami. Podstawową zasadą stosowaną w budynkach przewietrzanych naturalnie jest ograniczenie w nich zysków ciepła i występujących w powietrzu szkodliwych substancji oraz stosowanie materiałów i konstrukcji o dużej pojemności cieplnej i higroskopijnych. W budynkach przewietrzanych naturalnie, nie zawsze jest możliwe zachowanie stałej temperatury i innych parametrów powietrza, dlatego raczej nie jest możliwe stosowanie jej w budynkach i jego częściach, w których parametry te muszą być zachowane w sposób ciągły. Przewietrzanie naturalne wymaga zastosowania tzn. „adaptacyjnego modelu komfortu termicznego”, który uwzględnia warunki panujące na zewnątrz i adaptację użytkowników. W klimacie umiarkowanym systemy wentylacji w budynkach efektywnych energetycznie, muszą pracować, co najmniej w trzech scenariuszach: wiosenno-jesiennym, zimowym i letnim. Systemy wentylacji naturalnej najlepiej funkcjonują w okresach przejściowych. Rozwiązania stosowane zimą, muszą uwzględniać ryzyko strat ciepła powodowanych przez nawiewane zimne powietrze. Natomiast latem problemem może być zapewnienie ciągłości działania systemu wentylacji naturalnej i ochrony budynku przed przegrzewaniem się. Ze scenariuszem letnim związane są systemy nocnego chłodzenia, których skuteczność zależy od ograniczenia zysków ciepła występujących w budynku, jego pojemności cieplnej oraz temperatury nocnego powietrza. Budynek przewietrzany naturalnie wymaga zastosowania rozwiązań przestrzennych, konstrukcyjnych i funkcjonalnych, które nie mogą pozostawać jedynie w gestii projektanta jednej branży. Dlatego ich projekt wymaga projektowania zintegrowanego, w którym będą brali udział projektanci wielu branż już od fazy wstępnej koncepcji. To wymaganie wraz z innymi ograniczeniami i wyższymi kosztami inwestycyjnymi powoduje, że inwestorzy często decydują się jednak na systemy mechaniczne lub hybrydowe.
Problemy konstrukcyjno-konserwatorskie w obiektach zabytkowych – wybrane przykłady z terenu Lublina i Lubelszczyzny
Authors: Landecka Halina
Published: June 2020

Remont i adaptacja zabytku architektury do nowych funkcji wymaga współdziałania specjalistów z zakresu konserwacji, architektury i konstrukcji. Istotne jest rzetelne rozpoznanie historii budynku, stanu zachowania zabytkowej struktury, przewidywanego sposobu dalszego użytkowania. Przy opracowaniu oceny stanu zabytku oraz projektowaniu rozwiązań powinny brać udział osoby posiadające nie tylko właściwe wykształcenie zawodowe, ale także doświadczenie w pracy przy zabytkach. Tylko tacy specjaliści potrafią podjąć właściwe decyzje dotyczące remontu, zabezpieczenia czy – w skrajnych przypadkach – rozbiórki budynku. Wskazuje na to wiele przykładów postępowania z zabytkami architektury z terenu Lublina i Lubelszczyzny.
Dostępność historycznych parków
Authors: Boguszewska Kamila Lucyna
Published: June 2020

Nowoprojektowane budynki powinny być dostosowane do potrzeb wszystkich użytkowników, podobnie jak przestrzenie publiczne.

Problem pojawia się, kiedy mamy do czynienia z substancją zabytkową. Niektóre budynki lub przestrzenie ze względu na swoją specyfikę (uwarunkowania prawne, kontekst historyczny) są tego pozbawione, a ich dostosowanie jest po prostu bardzo trudne. Podobnie ma się rzecz w odniesieniu do przestrzeni historycznych parków towarzyszącym założeniom rezydencjonalnym.

Obecnie ta sytuacja ulega zmianie. Znaczące w tej materii okazują się środki unijne na rewaloryzację historycznych założeń, a możliwość ich pozyskania determinuje próby maksymalnego dostosowania tego typu parków do potrzeb wszystkich użytkowników.

W artykule przedstawione zostaną główne nurty i zasady stosowane w tego typu założeniach. Autor podejmie także próbę określenia granic tego typu działań. Szczegółowo przedstawione zostaną wybrane procesy zachodzące w przestrzeni historycznych parków (zarówno in plus jak i in minus) na przykładzie rozwiązań europejskich ze szczególnym uwzględnieniem takich krajów jak Francja oraz Polska.
Walory krajobrazowe lasów podmiejskich Rzeszowa w aspekcie tworzenia przestrzeni wypoczynkowej
Authors: Dudek Tomasz
Published: June 2020

Celem pracy jest ocena walorów krajobrazowych lasów podmiejskich Rzeszowa dla celów rekreacyjnego użytkowania. Waloryzacji krajobrazu leśnego dokonano z perspektywy wnętrz drzewostanowych. W zastosowanej metodzie ocenie poddaje się następujące cechy drzewostanów: wiek, wilgotność siedliska, nachylenie terenu, bonitacja, skład gatunkowy warstwy drzew, budowa piętrowa drzewostanu, pokrycie gleby, barwa, mozaikowatość utożsamiana głównie z formą zmieszania gatunków oraz stopniem zadrzewienia. W pracy dokonano waloryzacji krajobrazu lasów podmiejskich Rzeszowa dla potrzeb rekreacji, położonych w odległości do 10 km od granic administracyjnych miasta i będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Łącznie dokonano oceny 379 oddziałów leśnych o sumarycznej powierzchni 9261 ha administrowanych przez 4 nadleśnictwa: Strzyżów, Kańczuga, Głogów i Leżajsk. Otrzymane wyniki wskazują, że lasy podmiejskie Rzeszowa posiadają duże (57%) bądź średnie (41%) walory krajobrazowe. Większość lasów cechujących się najwyższymi walorami krajobrazowymi możemy znaleźć na południe od Rzeszowa w terenie o urozmaiconej rzeźbie co dodatkowo podnosi walory krajobrazowe jak również zachęca do aktywnego wypoczynku. Duży udział drzewostanów starszych klas wieku, bogaty skład gatunkowy, zielna pokrywa runa, dobra przejrzystość wnętrza lasu, to cechy drzewostanów zachęcające do odwiedzin i kontemplacji z przyrodą we wnętrzach krajobrazu leśnego. Dodatkowo cechy te wpływają korzystnie na przydatność drzewostanów do popularnych form rekreacyjnego użytkowania lasu, takich jak: spacery, nordic walking, bieganie.
Rehabilitacja zabytków architektonicznych, na przykładzie adaptowanych obiektów folwarcznych do celów kulturalnych i socjalnych w Brzegu Dolnym
Authors: Doroz-Turek Małgorzata
Published: June 2020

Tematem artykułu jest rehabilitacja zabytków przeznaczonych do adaptacji na nową funkcję, odmienną od pierwotnego użytkowania. W przypadku adaptacji starych budynków, zabytków architektury, jest ona „dokonywana przeważnie w ramach kompleksowych działań konserwatorsko-restauracyjnych”, a rehabilitacja związana jest z gruntownym remontem zazwyczaj tymczasowo użytkowanych, albo opuszczonych i zaniedbanych obiektów, w dostatecznym lub bardzo złym stanie technicznym.

Autorka ukazuje rehabilitację i adaptację, jako działania konserwatorskie, w których ogromną rolę, oprócz projektowych, odgrywają działania inżynierskie mające na celu poprawę stanu obiektu zabytkowego, ale z zachowaniem głównych zasad konserwatorskich.

Artykuł o rehabilitacji poświęcono głównie budynkowi Gołębnik z wieżą, składającemu się na dawny Folwark założenia pałacowego w Brzegu Dolnym, przy projekcie którego udział brała autorka.
Rola dzieci i młodzieży w procesach partycypacji społecznej
Authors: Przesmycka Natalia
Published: June 2020

Partycypacja społeczna jest obecnie nieodłącznym elementem procesów rewitalizacji, a te z kolei stanowią jeden z nurtów projektowania urbanistycznego. W kształtowaniu współczesnych przestrzeni publicznych i półpublicznych, nie tylko w środowiskach zabudowy mieszkaniowej, ważną rolę pełnią szeroko rozumiane place zabaw i przestrzenie rekreacyjne. Powoduje to, że dzieci i młodzież stają się coraz częściej równouprawnionymi uczestnikami procesu zarządzania i planowania miastem, jako współuczestniczący w planowaniu, projektowaniu, a czasem nawet budowaniu dedykowanych im przestrzeni.
Rozwój struktury przestrzenno-planistycznej historycznego miasta Mikulińce
Authors: Łukomska Zoriana
Published: June 2020

W badaniu opisano rozwój struktury przestrzenno-planistycznej historycznego miasta Mikulińce, położonego na terenie obwodu Tarnopolskiego w Ukrainie Zachodniej. Przeprowadzono analizę elementów głównych środowiska miejskiego z okresu założenia miasta do dziś. Określono cechy regularne i charakterystyczne procesu transformacji.