HERHALING IN DE BIJBEL EN DE KORAN: HAAR EFFECT OP DE ORIGINELE EN DE DOOR KADER ABDOLAH ‘VERTAALDE(?)’ TEKST / REPETITION IN THE BIBLE AND IN THE KORAN: ITS EFFECT ON THE ORIGINAL AND THE SO CALLED TRANSLATED TEXT BY KADER ABDOLAH
Authors: GÜLEÇ Mustafa 
Published: November 2022

Hollandalı yazar Kader Abdolah, kutsal kitap Kuran-ı Kerim’i, Hollandalı okurların daha iyi anlayabilmesi amacıyla basitleştirerek Hollandacaya çeviri yapma gibi karmaşık bir işin içine girmiştir. Bu işe başlamadan önce, yaptığı eylemi, okuyacak olan kişinin, kutsal metinde Peygamber Hz. Muhammed’in nasıl ‘nazik ve şiirsel’ bir kişilikten, ‘sert ve şiddet yanlısı’ bir kişiye doğru geliştiğini algılayabileceği türden bir çeviri metni olarak betimliyor. Buna bağlı olarak, Hollandalı okurların kolayca anlayabilmesi için kutsal metnin basitleştirilmiş bir türünü yapma inancıyla, Kuran-ı Kerim’deki ‘sayısız yinelemeleri’ çeviri metninden çıkarma kararı aldığını dile getiriyor. Bu çalışma, İslam’ın ve Hıristiyanlığın Kutsal Metinlerindeki yineleme kavramını ve karşılaştırmalı dilbilimsel, çeviribilimsel ve yorumbilimsel bakış açısından yinelemenin asıl metine ve sözde çeviri metnine olan etkisini (örneğin, Rahman, 55; Mürselat, 77; Yuhanna, 8-21). Yinelemenin etkisi ve işlevi bakımından Abdolah’ın çözümlemesindeki eksiklik ve yetersizlikleri gösterebilmek ve tartışabilmek amacıyla bu yöntem uygulanacaktır. Dilbilimsel yönden bakıldığında, yinelemenin, eski ve yeni bilgi arasındaki bağlantı açısından, farklı metin türlerinde eklenmiş, güçlendirici ya da algıyı kolaylaştırıcı bir işlevi olduğu gösterilmiştir. Kuran-ı Kerim ve İncil’de bilgi, Abdolah tarafından öne sürüldüğü gibi, okuyanların okuma yazma bilmemesinden ya da düşük IQ düzeyine sahip olmasından dolayı yinelenmez, fakat yegâne özelliği ve tahmin edilemeyen içeriği olan kutsal mesajın, böylece daha iyi biçimde içselleştirildiği ve insan belleği tarafından bütünleştirildiği içindir. Kuran-ı Kerim’de Rahman ve Mürselat Suresi ve İncil’deki Yuhanna Bölümü’nün yeterli düzeyde yineleme içerdiği ve anımsatıcı, açıklayıcı, öndeki bilgiyi güçlendirici, bağlantı sağlayıcı ve uyarıcı işlevi yerine getirdiği gösterilmiştir. Fiske’in kuramsal yaklaşımı (tekil oluşum: entropy ve sıklık: redundancy), kutsal metinlerde çok uygun biçimde gözlemlenmektedir. Bu saptamayı dikkate aldığımızda, bu durumun, Abdolah’ın ‘oldukça tuhaf girişimi’ olarak gözüktüğünü söyleyebiliriz, çünkü Abdolah’ın bir çeviri mi, yeniden çeviri mi yoksa bu iki seçenekten bağımsız olarak özgün telif bir eser çalışması mı yaptığı belli değildir. Aynı zamanda, neden bazı yinelemelerin kendisi tarafından çıkarıldığını ve bazılarının çalışma metninde tutulduğunu açıklama konusunda, Abdolah herhangi bir zahmete de girişmemektedir. Hukuksal ve dinsel metinler, sözcük kullanımı bakımından herhangi bir değişikliğe çok duyarlıdır (bkz. Van Der Horst). Bu çalışmadaki verileri temel alarak, Abdolah’ın betimlemesinin ya da çalışma yordamının, okuyucunun zihninde dikkati dağıtma etkisi yaratabilecek türden ve iletişim kanalına ait bir karışım biçimi, bir bozulma olduğu öne sürülebilir. Onun niyeti, ‘girişiminin’ başlangıç evresinde bu olmayabilir, ancak, sonuç olarak, bu durum, önceden hedeflenen basitleştirmeden çok daha fazla kafa karışıklığı, bozulma ve güçleşmeye neden olmaktadır.