bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
नेपालका मगर जातिको परिचयात्मक अध्ययन {An Introductory Study of the Magar Caste of Nepal}
Authors: पुन Pun टेकबहादुर Tekbahadur
Published: February 2024

प्रस्तुत शोध पत्रमा नेपालका मगर जातिका सम्बन्धमा परिचयात्मक अध्ययन गरिएको छ । यस अध्ययनको उद्देश्य मगर जातिको परिचय दिनुका साथै उनीहरुका पहिचानका विषयमा व्याख्या÷विवेचना र विश्लेषण गर्नु रहेको छ । जस अन्र्तगत मगर जातिको परिचय दिइएको छ । मगर नामाकरण कसरी रहन गयो ? मगरका पूर्वज पुर्खाहरु को थिए ? मगर मगराँत बिचको सम्बन्धमा के कस्तो रहेको छ ? मगरका बसोबास क्षेत्रहरु कहाँ पर्दछन् ? यीनै विषयहरुमा केन्द्रीत रहेर अध्ययन विश्लेषण गरिएको छ । यस अध्ययनबाट मगर जातिका सम्बन्धमा जानकारी लिन चाहने शोध अध्ययन कर्ताका लागि फाइदाजनक हुनेछ । यस अध्ययनमा प्रथम तथा द्वितीय सहायक स्रोत–सामग्रीहरुलाई आधार मानिएको छ । जसमा साहित्यिक स्रोतहरु : पुस्तक, पत्रपत्रिका, स्मारिका, शोधपत्र, कार्यपत्र, समाचार पत्र, लोक विश्वास, मिथक आदि स्रोतका आधारमा अध्ययन व्याख्या विश्लेषण गरिएका छन् । अध्ययनलाई वस्तुगत तथा विषयगत रुपमा भरपर्दो विश्वसनीय र तथ्यपरक बनाउँन खोजिएको छ । विषय वस्तुको व्याख्या विवेचना र विश्लेषण गर्नुका साथै निष्कर्ष पनि दिइएको छ । यसमा शब्द कुञ्जी दिइनुका साथै एम.एल.ए. आठौं संस्करण अनुसार उद्धरण, अधोटिप्पणीका साथै सन्दर्भ सामग्रीहरु दिइएका छन् ।
Community Forest Program and Women Empowerment: A Study Gorkha District
Authors: Gurung Dil Bahadur
Published: February 2024

Globalization has had a powerful impact on individuals and societies. Some have argued that Nepal entered the age of globalization only in the 1980—after Nepal began to liberalize rules of international trade. Globalization however, also began to impact individuals and societies in Nepal because of the expanding presence of international development agencies there. One such expansion of international agencies was in the community forestry sector. This paper explores how the internationally driven community forestry program in the Gorkha District of Nepal and the associated Community Forest User Group (CFUG) there, is empowering local women. Although forest conservation programs started from 1960s, the initiation of the community forestry program in 1993 helped convert the nationalized forests into community forests that were handed over to local communities. The shift of the ownership and management responsibility of local forests to the local community (CFUG) also shifted the privilege and power to the locals. The initial intent of the program was to protect forest and wildlife and mitigate the hazards caused by deforestation. In time, however, the program was expanded to the holistic development of the community, including the empowerment of women within such community.
Buddha’s and Krishnamurti’s Teachings to Individual Intelligence to Religious Tolerance and Social Harmony
Authors: Basnet Basant Kumar
Published: February 2024

This paper aims to elaborate the teachings of Buddha and Jiddu Krishnamurti, with a concentration on their importance of individual growth that ultimately results in religious tolerance and social harmony. The literature review reveals that both the Buddha and the contemporary Jidddu Krishnamurti share a common emphasis on the development of the individual as the key to achieving social harmony and religious tolerance. The findings of the author disclose eight themes based on the literature review, including the importance of education. It is crucial for religious organizations, society, experts, scientists, educators, thinkers, decision-makers, politicians, and government officials to comprehend the contributions of Jiddu Krishnamurti and Buddha, and emphasize the multidimensional personal growth that can be achieved through their works. In this paper, the author hopes to contribute to a better understanding of these two great thinkers and their contributions to the promotion of a more peaceful and harmonious world.
Analysis of Factors Affecting Chonsei Prices by Housing Type in Seoul using Deep Learning
Authors:   Korea Real Estate Academy, Chun Hae Jung
Published: February 2024

1. CONTENTS
(1) RESEARCH OBJECTIVES This study used deep learning DNN model to empirically analyze the factors affecting Chonsei prices of each housing type in Seoul.
(2) RESEARCH METHOD The output variables are set as the apartment Chonsei price index, the single-family home Chonsei price index, and the townhouse Chonsei price index, and the input variables are the apartment sales price index, single-family home sales price index, townhouse sales price index, number of employed people, and corporate bond yield. housing construction permit records. The spatial scope was set to Seoul, and the temporal scope was set from January 2007 to October 2023.
(3) RESEARCH FINDINGS Looking at the LIME(Local Interpretable Model-agnostic Explanations) of each Chonsei prices input variable by housing type, when the apartment sale price index is -0.66 or less, the single-family house sale price index is in the range of -0.66 to -0.38, and the townhouse sale price index is -0.59 or less. it was found to have a negative impact on the Chonsei price index for each housing type. When the corporate bond yield was in the range of -0.89 to -0.23 for apartments, -0.89 to -0.23 for single-family homes, and -0.89 to -0.23 for townhouses, it was found to have a positive (+) impact on the Chonsei prices index for each housing type.
2. RESULTS
The implications are that although there are differences by housing type, the Chonsei price appears to be greatly influenced by the sale price and interest rates. Therefore, the government must continuously monitor the Chonsei price and sale price by housing type to ensure housing stability for the working class and middle class and appropriate liquidity management.
Brássicas: doenças, plantas daninhas e manejo
Authors: Levi Rodrigues Chaves Alexandre , Guerino Töfoli Jesus
Published: February 2024

O cultivo das diversas espécies, subespécies e variedade de brássicas proporciona renda rápida para o produtor e elas podem ser produzidas em áreas pequenas em extensão. Porém, o produtor deve estar sempre atento. Doenças e nematoides podem ocasionar danos expressivos, depreciar o produto e causar sérios prejuízos. Plantas daninhas precisam ser controladas, competem por espaço e nutrientes do solo, além de serem reservatórios de fitopatógenos que podem comprometer o rendimento da produção. Como a diversidade do segmento das brássicas é muito grande, é importante conhecer não somente os seus aspectos fitotécnicos, mas também as formas de manejo e controle dos fitopatógenos.
العتبة الثانية من العلمنة الأخلاقية في المعاني والأصول
Authors: بلعقروز عبد الرزاق
Published: February 2024

تسعى هذه الدراسة لتحليل مفهوم العتبة الثانية من العلمنة الأخلاقية ومصادرها - ما بعد الواجب - التي تغيّرت معها مفاهيم أساسية في الفلسفة الأخلاقية، مثل الإلزام والحرية والفردانية والانضباطية الاجتماعية والغايات النهائية. وتسعى للنزول نحو البدايات التأسيسية لهذه المفاهيم، محاولةً تلمُّس الرؤى الفلسفية التي أرَّخت لأفكار نقد مقولة "تأليه الواجب" و"الآمر القطعي" و"نكران الذات"، وإحلال مفاهيم أخرى محلّها، مثل "فيض الطاقة الحيوي" و"إثبات الفردانية الذاتية، في مقابل "الفردانية البطولية" و"نفي المعاني الانفعالية والإرشادية لخطاب الأخلاق". وتعمل على تلمّس جوانب الاستفادة من مفاهيم العتبة الثانية من العلمنة الأخلاقية، في نقدها الفلسفة المعيارية، وفي أهمية الاستعمال اللغوي الصحيح لمنطق خطابنا الأخلاقي، من أجل أخلاق أخرى مقامية Immanence أكثر.
مراجعة كتاب: الديمقراطية المستحيلة؟ السياسة والحداثة عند فيبر وهابرماس
لإيف سينتومير
Authors: ركح عبد العزيز
Published: February 2024

عنوان الكتاب: الديمقراطية المستحيلة؟ السياسة والحداثة عند فيبر وهابرماس.
المؤلف: إيف سينتومير.
المترجم: جورج كتورة.
الناشر: الدوحة/ بيروت: المركز العربي للأبحاث ودراسة السياسات.
سنة النشر: 2023.
عدد الصفحات: 544.
خطاب العدل في الفكر العربي المعاصر: دراسة تحليلية ونقدية لنماذج أيديولوجية ونظرية
Authors: بغورة زواوي
Published: February 2024

يسعى هذا البحث لتحليل خطاب العدل في الفكر العربي المعاصر، وتشخيص بعض ملفوظاته الأساسية، وبيان علاقاته المتعددة، والوقوف عند سياقه الخاص والعام، معتمدًا على مدونة أولية من الخطابات - النصوص التي ألَّفها مفكرون عرب معاصرون، وذلك بهدف استخلاص جملة من العناصر والقواعد التي تنظم هذا الخطاب وتوجهه.
Enhancing Pathogen Detection Methods through a Novel Molecular Diagnostic Approach with CRISPR/Cas Technology
Authors: Amanzholova M.Zh. , Shaizadinova А.М. , Abeldenov S.К.
Published: February 2024

Molecular diagnostics is widely recognized as one of the most efficient approaches for detecting and characterizing microorganisms. This method relies on the identification of specific nucleic acid sequences and enables the quick and precise determination of pathogen presence in various samples. Conventional methods for pathogen detection rely on the culture and identification of the pathogen in a laboratory setting, which can be time-consuming and expensive. Molecular diagnostic methods, such as PCR and DNA sequencing, have emerged as powerful alternatives to culture-based methods, offering greater sensitivity and specificity. However, these methods are still limited by their reliance on costly equipment and specialized expertise. In recent years, the CRISPR/Cas technology has emerged as a powerful tool for genome editing and manipulation, as well as for molecular diagnostics. This review presents a novel approach for improving pathogen detection methods through the utilization of CRISPR/Cas technology. The proposed method offers several distinct advantages over existing molecular diagnostic techniques. Notably, it provides enhanced specificity and accuracy, thereby minimizing the occurrence of false-positive results. Additionally, this method can rapidly and effectively detect pathogens, making it particularly attractive for use in clinical and laboratory settings. Therefore, molecular diagnostics using CRISPR diagnostics based on Cas12a is a powerful tool for pathogen detection and improving the accuracy and speed of diagnosis. Its prospects for future use are wide-ranging and may encompass many areas of life sciences.
Фармакогностическое исследование сырья Nepeta pannonica
Authors: Курмантаева Г.К. , Ишмуратова М.Ю.
Published: February 2024

Фармакогностический анализ лекарственного растительного сырья является важным этапом введения вида в официальное использование. Объектом исследования являлись надземные органы Nepetapannonica(семейство Lamiaceae), для которого выполнен макро- и микроскопический анализ. Определены следующие диагностические признаки на макроскопическом уровне: лист — форма листовой пластинки, тип жилкования; стебель — тип ветвления побега, окраска, супротивное расположение листьев, слабое опушение; соцветие — расположение цветков; чашечка цветка — форма зубцов, тип опушения, мелкая ребристость; венчик цветка — форма и размеры, окраска. В качестве микроскопических признаков сырья определены форма клеток эпидермиса верхней и нижней сторон, участков над жилками; диацитные устьица, наличие мелких многоклеточных трихом и крупных эфирномасличных железок в строении листа, стебля, чашечки и венчика цветка; разделение мезофилла на столбчатую и губчатую ткани на поперечном срезе листа.
Розмариновая кислота из Salvia stepposa и ее антирадикальная активность
Authors: Левая Я.К. , Атажанова Г.А. , Ивасенко С.А. , Сапиева А.О. , Смагулов М.К.
Published: February 2024

применяются в народной медицине многих стран как лекарственное сырье. В настоящее время в Государственную фармакопею Республики Казахстан включен только Шалфей лекарственный (Salvia officinalis L.), однако в естественных условиях Центрального Казахстана этот вид не произрастает. В качестве замещающего растения нами предложен Шалфей степной (Salvia stepposa Des.-Shost.), широко распространенный на территории Республики Казахстан, имеющийся значительные сырьевые ресурсы и обладающий сравнительно выраженными антимикробными, противовоспалительными, антиоксидантными свойствами за счет мажорного компонента в своем составе фенилпропаноида розмариновой кислоты.Экстракция сырья впервые проведена различными методами с использованием ультразвуковой кавитации, микроволновой экстракции и мацерации с использованием водно-этанольных растворов. Методом ВЭЖХ проведено определение содержания розмариновой кислоты в сухих экстрактах шалфея степного. Максимальный выход экстрактов отмечен при микроволновой экстракции 40%-ным этиловым спиртом. Для последующей стандартизации лекарственных средств на основе шалфея степного нами был выделен и идентифицирован основной компонент — розмариновая кислота, которая обладает антирадикальной активностью.
Population study of Allium altaicum Pall. in Kazakhstan Altai
Authors: Danilova A.N. , Sumbembayev A.A.
Published: February 2024

The purpose of this work was population studies of Allium altaicum Pall. on the territory of the Kazakhstan Altai in 3 territorially isolated geographical regions: Southern, South-Western Kalba Altai. As a result of the survey of the territory by the route-reconnaissance method on the ridges of Sarymsacty, Lineysky and Kalba, a study was made of populations that are characterized by different environmental conditions and altitudinal limits. Ecological and phytocenotic screening revealed that on the Sarymsactyridge the population is located in the alpine belt in the altitudinal limit of 1870 m a.s.l., on the Lineyskyridge ‒ in the mountain-forest, 1361 m.a.s.l.Both populations are characterized by meso-psychro-petrophytic growing conditions. On the ridge ridgeKalba, the population was examined in the mountain-steppe xero-meso-petrophytic conditions, 832 m a.s.l. Soils are mountain chernozems, slightly acidic, pH 5.6–5.9, with a high humus content from 13.5% to 14.9%, the ground cover is formed, 210–410 g/m2.In all populations, the vegetation cover is based on herbaceous perennials; layering is not pronounced. Participation of A. altaicum in the formation of phytocenosis on the ridge Sarymsacty is 3.2%, Lineysky ‒ 2.2%; Kalba ‒ 1.8%. The florocomplex of the surveyed populations is formed from 91 species of vascular plants.The similarity of the floristic compositions of the Sarymsacty population in alpine meso-psychro-petrophytic conditions and Lineysky in mountain-forest meso-psychro-petrophytic conditions at the level of 65.0% in relation to the entire cenoflora was established, and Kalba in mountain-steppe xero-meso-petrophytic conditions this figure was 42.1%. Variability of morphometric parameters of aboveground organs of A. altaicum in all examined populations has an average and high level of variability from 15.0 to 26.09%, which indicates the ecological plasticity of plants. It has been established that in nature vegetative reproduction occurs only in virginal and generative plants, and nests are formed. The biomorphological parameters of the bulbs in the nest have a clearly expressed age character and vary within the same coenopopulation.
The first lumpy skin disease outbreak in cattle in Kazakhstan
Authors: Issimov A.M. , Kemalova N.K. , Sarzhigitova A.T. , Bakytzhankyzy B.
Published: February 2024

Lumpy skin disease (LSD) is an emerging trans-boundary viral disease of cattle originating from the African continent. Here, we describe the first LSD outbreak reported in the Republic of Kazakhstan in July 2016, as well as associated clinical manifestations of the disease, diagnostic methods, and control measures taken to combat further spread of the pathogen. To determine the cause of the disease, samples were taken from sick and dead animals, as well as from insects and ticks. LSDV DNA was detected by PCR in all samples from dead animals and ticks (Dermacentor marginatus and Hyalomma asiaticum), in 14.29% of samples from horseflies (Tabanus bromius), and in one of the samples from two Stomoxys calcitrans flies. The reproductive LSD virus was isolated from organs of dead cattle and insects in the culture of LT and MDBK cells. The virus accumulated in cell cultures of LT and MDBK at the level of the third passage with titers in the range of 5.5–5.75 log 10 TCID50/cm3.During the outbreak, the number of affected cattle within an epidemiological unit reached 459 cattle out of 3557 registered susceptible cattle, with 12.90% morbidity and 0.96% mortality. This manuscript presents the epidemiological situation; the diagnosis; the control measures, including mass vaccination; and the stamping out campaign.
Identification on SNP polymorphisms associated with meat productivity in the local Kazakh horse breed
Authors: Kabylbekova D. , Ussenbekov Y. , Assanbayev T. , Bekmanov B. , Kassymbekova Sh.
Published: February 2024

The aim of our study was to genotype local horses of the Kazakh breed, including the Zhabe u types from the Pavlodar and Zhetysu regions, as well as the Adai type from the Mangystau region, using PCR-RFLP methods for the LCORL and PRKAG3 gene loci. A total of 41 horses were included in the study. The results showed that the frequency of the homozygous genotype TT at the LCORL locus was 81.25% in Zhabe Pavlodar horses, with a heterozygous genotype TC of 18.75%. In Kazakh horses of the Adai type from Mangystau and Zhabe type from Zhetysu, no genetic polymorphism was detected, and all individuals had a homozygous genotype – TT. For the PRKAG3 locus, genetic polymorphism was only found in Adai type horses, with one mare out of 17 tested horses having a heterozygous genotype – CT (5.89%). Horses of the Zhabe type in Pavlodar and Zhetysu regions had a single homozygous CC genotype. The level of homozygosity for the LCORL gene locus in the three studied groups was: 81.25, 100.0 100.0. For the PRKAG3 gene is 100.0, 94.11, 100.0. The level of heterozygosity for the LCORL gene locus in horses of Pavlodar region was 18.75%, for the PRKAG3 gene locus in horses of Mangistau region 5.89%. Thus, LCORL and PRKAG3 gene polymorphisms play a significant role in determining the development of muscle mass, skeletal structure, chest circumference, and growth rate in horses. Therefore, these SNP polymorphisms can potentially serve as DNA markers for evaluating meat production in horses.
Artificial Intelligence Implementation in Small Businesses
Authors: Tishtykbayeva А.Z. , Gelashvili N.N. , Тurusbekov А.Е.
Published: February 2024

Object: The main purpose of the paper is to make an overview on AI implementation in small businesses and to figure out if small businesses should use AI for their operations. The AI tools became extremely popular within the last decade; however, most businesses do not recognize its potential benefits.Methods: A SWOT analysis that is supported by secondary research and dedicated survey among 32 business owners that incorporated AI tools.Findings: Most survey participants indicated the high value of AI tools in enhancing business efficiency while the initial implementation cost being low due to the fact most participants use common AI solutions that are free or require minimal monetary investments, while the SWOT analysis illustrated high implementation and maintenance cost for uncommon AI solutions. However, common AI comes with more potential threats that can be eliminated by personalized AI tools.Conclusions: AI can be a powerful boost for small businesses to operate more efficiently and to reduce unnecessary costs. However, small businesses should consider their own business needs and potential threats to fully utilize AI.
Перспективы поколения Z на рынке труда Казахстана
Authors: Талапбаева Г.Е. , Ерниязова Ж.Н. , Култанова Н.Б. , Жуматаева А.Р.
Published: February 2024

Цель: В рамках исследования главной целью ставилось пересмотреть политику в области занятости в связи с структурными глобальными изменениями и волатильностью мировой экономики в целом, и в частности, демографические изменения, которые повлияли на национальный рынок труда Казахстана, а также определение роли и места поколения Zв формировании будущего рынка труда.Методы: В ходе написания научной статьи были использованы следующие методы исследования: статистико экономические, диалектические и сравнительные методы.Результаты:К2030 году 37% рабочей силы в Казахстане будут представлять поколение Z. Учитывая, что Республика Казахстан, согласно официальной статистике, достаточно «молодая» страна, где средний возраст населения — 31,94 года. 33,97% наших соотечественников — дети в возрасте до 17 лет; 19,72 % — молодежь в возрасте 14–28 лет, то в среднесрочной перспективе «зумеры» будут иметь долю дохода всей экономики страны более 25% в 2030 году.Выводы:Экологический и цифровой переход должен основываться на более широком подходе к цифровой культуре в сочетании с содействием приобретению молодыми людьми соответствующих технических навыков, чтобы они могли в полной мере использовать их извлекать выгоду из созданных новых возможностей. Наряду с этим, усилия по построению более устойчивого будущего требуют создания условий труда государством, но также активного участия и значительного вклада молодежи.
Туристік нарықтық инфрақұрылым туристік бизнесті дамытудың негізгі құралы: жіктелуі және негізі
Authors: Хасенханов Н.Б. , Жартай Ж.М. , Нургабдешов А.Р. , Петрова М.М.
Published: February 2024

Мақсаты: Зерттеу нысаны ретінде туристік бизнесті дамытудың негізгі құралы болып табылатын инфрақұрылым, соның ішінде негізгі орналастыру, тамақтандыру, тасымалдау кәсіпорындары қарастырылған.Әдісі:Аналитикалық талдау әдісі қолданылған. Зерттеу әдісі ретінде нысанның құрылымын талдау жіктеу және саралау әдістері пайдаланылған. Жіктеу және саралау әдісі негізінде еліміздегі туристік инфрақұрылымның жай күйін бағамдауға болады.Қорытынды: Алынған зерттеу нәтижелері негізінен туристік инфрақұрылым туристерге қажет өнім өндіретін өндірістік, әлеуметтік, институционалдық, экологиялық және басқа да инфрақұрылым түрлерін қамтитын бірқатар ішкі жүйелерден тұратынын жүйелі түрде зерделенді.Тұжырымдама: Туризм бизнесінің инфрақұрылымының кешенді түрде дамыту мен жетілдіру негізінде инфрақұрылым нысандарының өндірістік қуаттылығы мен өткізу қабілетін арттыруға және оның элементтерін үздіксіз, теңгерімді және оңтайлы жетілдіру мен дамытуға, тартымды инвестициялық жағдай жасауға, бизнес өкілдерінің қызмет көрсету сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін еселей түсуге, аумақтық және жергілікті кедергілерді бағындыруға, елдің туристік ресурстарын тиімді пайдалануға бағытталған практикалық шараларды жүзеге асыру жөніндегі мемлекеттік, аймақтық және жеке құрылымдардың үйлестірілген қызметі, туристік кешенді тиімді басқаруды жетілдіру.
Implementation of state business support programs: current situation, analysis and proposals
Authors: Atabayeva A.K. , Lebayev N.M. , Aliyev M.K. , Alisheva D.E. , Baikenzhina Sh.T.
Published: February 2024

Object: To determine the factors affecting the development of medium and small businesses, as well as to investigate the degree of influence of state support on entrepreneurship in the Republic of Kazakhstan.Methods: The study used statistical methods of analysis, including multiple correlation-regression modeling.Findings: The authors put forward and tested hypotheses about the presence of a relationship between the dependent variable “Share of SMEs in GDP” and such factors as “The amount of funds for support for SMEs”, “Employed in the SME”, “Number of able-bodied population”, “Index of prices for food products”, “GDP per capita”, “Level of youth unemployment”. To prove or refute these hypotheses, a correlation and regression analysis was carried out. A check of the variable model for multicollinearity has been checked and the determination coefficient is calculated. The value of the r-quadratic determination coefficient for the dependent variable “SME share in GDP” is of high value (0.96), which suggests that the factors included in the model are well described and have a high degree of influence on it. In general, the regression analysis showed that the resulting model is adequate and reliable. Statistically significant coefficients were determined for the variables “Able-bodied population”, “GDP per capita”, “Youth unemployment rate”, that is, the listed indicators play a significant role in changing the “Share of SMEs in GDP”. At the same time, the factors “Number of working-age population” and “Unemployment rate among youth” have an inverse relationship with the indicator “Share of SMEs in GDP”.Conclusions: regression analysis showed that in Kazakhstan there are certain problems in the implementation of state policy in relation to the development of entrepreneurship. This fact is confirmed by the results of the study. The main hypothesis about the impact of the “Amount of funds to support SMEs” on the indicator “Share of SMEs in GDP” was not confirmed. The presence of problems in the distribution of state resources requires constructive state measures to solve the existing problems.
Development of a knowledge economy model based on the application of digital technologies in the republic of Kazakhstan
Authors: Nurgalieva A. , Tovma N.A. , Bianchi I.
Published: February 2024

Object: the purpose of the study is to develop a model of the knowledge economy based on the use of digital technologies in the Republic of Kazakhstan. Research methods — questioning, survey, extrapolation, comparison.Methods: the study was carried out in three stages. At the initial stage, primary data were collected, 6 questionnaires were developed, 147 people were interviewed.Findings: the purpose of the study is to develop a model of the knowledge economy based on the use of digital technologies in the Republic of Kazakhstan. Research methods — questioning, survey, extrapolation, comparison. The main results of the study: the existing models of the development of the knowledge economy were studied, the main indicators of the knowledge economy in Kazakhstan and abroad were considered, it was revealed due to which measures taken foreign countries are leading in terms of knowledge economy indicators, forecast calculations of the main indicators of the knowledge economy were given, a model for the development of the knowledge economy was developed using digital technologies, which will increase the country's competitiveness and move to a new level of development and will contribute to the entry of the Republic of Kazakhstan into the top 30 most developed countries in the world.Conclusions: without knowledge, the development of a post-industrial society is impossible. In this regard, a new knowledge-based economy stands out. The developed countries of the world have moved to a new development model — to the knowledge economy. To increase the competitiveness of the Republic of Kazakhstan, it is also necessary to move to a new stage of development — the knowledge economy. According to a number of indicators, the Republic of Kazakhstan lags behind other countries.
Əңгімелеу мәтінінің лингвостилистикалық құрылымы
Authors: Маретбаева М.А. , Каукербекова Б.С. , Мукеева Б.Е. , Ержанова А.С. , Оспанова Г.Е.
Published: February 2024

Бүгінгі таңда мәтінді тұтасым мен байласымға негізделген бірлік ретінде жан-жақты зерделей отырып, оның эмоция мен экспрессияға ие көркемдік жағын зерттеудің шеңбері мен әдіс-тәсілдері күннен күнге кеңейіп келеді. Мақалада лингвистикалық әдіс-тәсілдің келесідей түрлері қарастырылды: сипаттама, құрылымдық, семантикалық, кешенді синтез бен анализ. Яғни талдау, жинақтау, жүйелеу секілді көп уақыттан бері тіл білімі мен гуманитарлық ғылымдарда қолданылыпқалыптасқан тұжырымды тәжірибенің әдістері арқылы жүргізілді. Зерттеудің нәтижесінде мәтіннің контекстік-вариативтік ажыратылатын бөлшектері ретінде — әңгімелеу, суреттеу, ойталқы — сөйлеуде дәстүрлі аталып жүрген КСФ-лардың (композициялық сөйлеу формалары) тақырыптықмазмұндық ерекшеліктері анықталып, олардың тілдік-стилистикалық ұйымдасу формаларына сипаттама берілген. Ақпаратты жеткізудегі бұл композициялық сөйлеу формалары — мәтінніңқұрылымдық бөлігін құраушы негізгі және тұрақты элементтер. Сол себепті көркем мәтін мазмұны аталмыш композициялық сөйлеу формаларының бірде жекеленіп, бірде кезектесіп, араласып келіп, өзара тұлғалық, мағыналық дәрежеде байланысуы арқылы ұйымдасады. Мақала мазмұны көркем мәтіннің аталмыш ерекшеліктеріне мүмкіндігінше лингвостилистикалық сипаттама беруді көздейді.
The Role of Mediating Text in Adapting Indirect Literary Translation
Authors: Alzhanova А.Y. , Balmagambetova J.T. , Bochina T.G.
Published: February 2024

Translatology of modern Kazakhstan has actualized the problem of translation of Kazakh literature into worldlanguages. The active process of literary translation has increased the interest of foreign readers in the national culture, creativity, and identity of the Kazakh people. It set a new vector for the research of Kazakh scholars in translation studies. However, owing to the lack of professional translators, direct translation from Kazakh into English has always been problematic, so Kazakh writers’ works were translated indirectly fromRussian into foreign languages. The article presents the problem of defining “indirect translation” by Western, Russian, and Kazakh linguists. Authors consider ways of adapting the direct and indirect translations bycomparing them with the source text of A. Nurpeisov's novel “Songy Paryz”. The paper aims to reveal theways of implementing linguocultural, pragmatic aspects of the original text and strategies for transferring artand pictorial means of the Kazakh language in direct and indirect translations. Experts in linguistics, translation studies, cognitive science, linguocultural studies, and literary criticism will be interested in the researchresults.
Қазақ әдебиеттануында Ағыбай батыр образының зерттелуі
Authors: Жарылғапов Ж.Ж. , Такиров С.У.
Published: February 2024

Қазақ әдебиетінде жекелеген батырлардың бейнесінің сомдалуы бүгінгі таңда ғалымдардың аса назар аудара қоймаған тақырыптардың бірі. Әсіресе, Кенесары хан тұсында отаршылдыққа қарсы күресте жан аямай күрескен батырлардың бірі Ағыбай Қоңырбайұлы туралы шығармалар әдебиеттің бірнеше саласында орын алған. Ауыз әдебиеті мен прозалық туындыларда, тарихи жырлар мен дастан, өлеңдерде батыр туралы бірқатар шығармалар дүниеге келді. Мақалада Ағыбай батыр образының әдебиеттануда қалай зерттелгені және қазіргі кездегі зерттелуіне назар аударылған. Архивтердесақталған батыр жайлы материалдар мен ауызша деректерді талдай отырып, оның тарихи бейнесі мен көркем бейнесіне салыстырулар жасалған. Ағыбай тұлғасыныың әдеби образ ретіндегі ерекшелігі туралы ғылыми тұжырымдар қарастырылған. Прозалық туындылардағы, фольклордағы Ағыбай бейнесі мен тарихи жырлардағы Ағыбай бейнесі қатар зерттеліп, «Қаһар» романындағы батыр образы арқылы берілген идеялық-эстетикалық концепциялар анықталған.
Қазақ әдебиетіндегі ағаш культі
Authors: Сыздықова Б.Е. , Жарылғапов Ж.Ж. , Мингазова Л.И.
Published: February 2024

Қазақ әдебиетінің даму кезеңінде әлеуметтік, экологиялық, рухани және адамзат өмірінде, қоғамда болып жатқан күрделі, шешуі қиын немесе адам көкейінде небір сұрақтар туғызатын мәселелерді ежелгі дәуірлерден келе халық санасында мықтап орын тепкен мифологиялық, фольклорлық, тотемдік, архетиптік бейнелермен интерпретациялау арқылы көркемдік образ жасау идеяларын жеткізуге деген ұмтылысы жиі ұшырасады. Осы жолда қазақ жазушылары мифологияның терең құпияға толы қабаттарына үңіліп, қазақтың наным-сеніміндегі, ауыз әдебиетіндегі мифтік ұғымдарға қайта жан бітіріп, сол арқылы оқырман жүрегінен жол табу үшін көркемдік әдіс-тәсілдерді шебер қолданып келеді. Соның негізінде, мақаланың басты нысанасы ретінде жоғарғы, төменгі және орта деп аталатын үш әлемді байланыстырып тұрған ғаламдық бейнелерге талдау жасалады және қазіргі қазақ әңгімелеріндегі қолданыстары мен функциясын анықтауды мақсат етеді. Әсіресе, «ғаламдық модель — ғаламдық ағаш» тұрғысында қазақтың «тал бесіктен жер бесікке» дейінгі дәстүрлі дүниетанымындағы ұлттық кодтаудың негізгі элементі болып табылатын «бәйтерек» ұғымына баса назар аударылған. Бұл орайда, осы тақырыптың көлемінде зерттеулер жүргізген С. Қондыбай,  Т. Жұртбай С. Қасқабасов және т.б. ғалымдардың еңбектері басшылыққа алынды.
Ономастикалық атаулардың танымдық моделі
Authors: Садирова К.К. , Жазыкова Р.Б.
Published: February 2024

Ономастикалық атаулар — әлемді қабылдаудың көрсеткіштерінің бірі, олар әлем бейнесін тілде таңбалайды. Ономастикалық атаулардың бұл қызметі отандық және шетелдік ғалымдардың танымдық лингвистика бағытындағы зерттеулерінде аталып жүр. Әрбір ономастикалық атаудың мәнінде халықтың тарихынан, дүниетанымынан, әлеуметтік-мәдени өмірінен мәлімет беретін білім сақталған. Бірақ ол білімді ашудың кілті сол ономастикалық атауға қатысты өзге мәтіндермен сабақтастықтаашылады. Мақаланың негізгі мақсаты — Қазығұрт топонимі мен Ырғыз гидронимінің танымдық моделін анықтау. Осы мақсатқа сай мақалада тілдің танымдық үдерісі адам миының жұмысы мен адам санасындағы танымдық құрылымдармен анықталатыны, тілдің онтологиялық қасиеті адамның әлемді қабылдауын ұйымдастырумен байланыстылығы талданған. Ономастикалық атаулар, оның ішінде Қазығұрт топонимі мен Ырғыз гидронимі де осындай әлемді қабылдаудың көрсеткіші депсаналып, ол атаулардың астарындағы мән немесе әлеуметтік-мәдени білім анықталып, танымдық моделі айқындалған. Авторлар ғылыми зерттеулерін орындау үшін тілдік және танымдық талдау әдістерін қолданған. Зерттеу нәтижесінде Қазығұрт топонимі мен Ырғыз гидрониміне қатысты мынадай танымдық модельдер анықталған: 1) Қазығұрт топонимі: «Қазығұрт — Нұх пайғамбар кемесі», «Қазығұрт — топан су», «Нұх пайғамбар кемесі — Шопан ата / Қамбар ата / Ойсылқара»,«Қазығұрт — Қорқыт ата», «Қазығұрт — Адам ата / Хауа ана», «Қазығұрт — Айбарша» 2) Ырғыз гидронимі: «Ырғыз — қарқынды өзен/ құдық/ шұңқыр өзен / ескі дария / ескі өзен», «Ырғыз — екі жынысты тіршілік иесі (гермафродит)», «Ырғыз — ерке-әйел/ батыл қыз». Мақаланың ғылыми құндылығы Қазығұрт топонимі мен Ырғыз гидрониміне қатысты танымдық модельдерді анықтау олардың имплицитті мән-мағыналарын дұрыс қабылдау мен түсінуге, сол арқылы қазақ ұлтының дүниетанымына қатысты ғылыми тұжырым беруімен байланысты болса, практикалық құндылығы осы атауларға тілдік және танымдық талдау жасау үлгісін осы тәрізді ғылыми зерттеулерде пайдалануға жарамдылығымен анықталады.
Лингвистикалық синергетиканың мәні және ерекшеліктері
Authors: Серикова А.С
Published: February 2024

Мақалада тіл біліміндегі қарқынды дамып келе жатқан парадигмалардың бірі синергетика туралы ақпарат ұсынылған. Ұсынылып отырған мақаланың мақсаты — лингвистикадағы синергетикалық принциптердің жүзеге асу ерекшелігін анықтау және синергетикалық лингвистиканы қолданбалы тіл білімінің бір саласы ретінде сипаттау. Осы мақсатқа жету үшін мына міндеттер орындалды: лингвистикалық синергетиканың мәні талқыланды және жаңа зерттеу парадигмасы ретіндесинергетиканың ерекшеліктері анықталды. Сонымен қатар, синергетиканың ең негізгі функцияларының бірі жүйеге келтіру, жинақтау және хаостан тәртіпке орнату болғандықтан, синергетиканың басқа да ғылымдармен интеграциясы сипатталған. Тағы бір назар аударарлық мәселе, синергетика трансдисциплинарлық сала ретінде қарастырылатындықтан, синергетика зерттелетін обьектілерге жаңа зерттеу қырынан қарауды ұсынады. Сондай-ақ, лингвистикалық синергетиканыңөзгешелігі, тіл мен мәтіннің бірқатар қызықты ерекшеліктерін ашады. Синергетика әртүрлі онтологияның күрделі жүйелерінің эволюциялық заңдылықтарын ашу және сипаттау әлемде болып жатқан процестердің әмбебаптығын дәлелдеді. Жалпыланған теориялық үлгілерді ғылыми зерттеу әдісі ретінде кеңінен қолдану мүмкіндігі синергетиканың жаңа ғылыми парадигмаға «өсуіне» ықпал етті. Нәтижесінде, синергетика Соссюр зерттеген структурализм, Хомский ашқан когнитивті лингвистика парадигмалары зерттемеген тілдік жүйедегі ерекше құбылыстарды байқауға мүмкіндік береді. Мақаладағы негізгі түйін синергетика ғылымы өзге ғылымдардың әлі ашылмаған жаңа сипаттары мен қырларын, жүйелі емес құбылыстардың бірігуін танытуға мүмкіндік бере алады деген сұраққа ғылыми тұрғыда жауап беру.
Linguistic Landscape of a Modern Post-Soviet Capital — Case of Chișinău, Republic of Moldova
Authors: Palágyi A. , Vasiliev A.
Published: February 2024

The study of linguistic landscape considers the hierarchy of languages motivated by political, administrative, and economic reasons, as reflected in the graphic design and order of inscriptions. In this research, we will present the linguistic landscape of Chișinău by analyzing top-down and bottom-up signs and commercial billboards. The choice fell on this city because it is multiethnic, home for Moldovans/Romanians and other nationalities. The relevance of the topic is explained by the fact that Moldova aspires to join the European Union, and in 2018 Chișinău became one of the country’s pilot municipalities for the application of the European Charter for Regional or Minority Languages, which the country has adopted, but has not yet ratified. The new signs must indicate direction to public and cultural institutions, monuments and memorials, parks and major streets, university buildings, the railway station, and the airport with trilingual inscriptions in Moldovan, a local minority language (Russian, Ukrainian, Bulgarian, German or Yiddish) and English. The investigation of the linguistic landscape will help identify the dominant language(s) in the Moldovan capital, understand the relations between linguistic communities and the linguistic situation in Chișinău.
Features of application of single- and multi-component terms in the Kazakh official style
Authors: Rapisheva Zh.D. , Rakhymberlina S.A. , Akisheva Zh.S. , Akshabaeva L.M.
Published: February 2024

The article discusses the terms used at the present stage in the official sphere, among which are the terms and term combinations derived from the native Kazakh words. The authors of the article emphasize that today the process of transferring the names of new concepts and phenomena in the native language by reproducing the meaning of the word, using word-forming forms, as well as ways of combining, combining words in the native language, terminology in this area is not only one-two-component, but also three to four, five to six components. An analysis of the methods for the formation of legal terms showed that legal terms consist of own and borrowed words, in terms of grammatical structure they are often one-component, and multi-component terms are currently used more often than in previous periods in the development of this style.
Internal system for ensuring academic integrity in higher education institutions
Authors: Shynkaruk Oleksandra
Published: February 2024

The integration of the domestic higher education system into the European Higher Education Area has led to the implementation of a system for upholding academic integrity standards in the practices of higher education institutions. At the legislative level, the new edition of the Law of Ukraine "On Higher Education" was adopted in 2017. The National Agency for Quality Assurance in Higher Education played a significant role in introducing the system of ethical norms compliance in domestic higher education institutions. Since 2019, the agency has been accrediting educational programs, during which participants in the educational process are required to disclose their practices and procedures for adhering to academic integrity. In October 2019, the National Agency approved "Recommendations for Higher Education Institutions on the Development and Implementation of a University System for Ensuring Academic Integrity" based on the best European and domestic practices. A content analysis of the recommendations indicates that the university system for ensuring academic integrity consists of the following components: 1) normative framework (codes, regulations); 2) structural units and authorized commissions (commissions, support groups); 3) informational base (websites, sections, informational and methodological materials); 4) tools for implementing the principles of academic integrity in the educational and research activities of the university (professional development, online courses, lectures and training, informational-consultative support); 5) tools for monitoring compliance with academic integrity in educational and research activities (surveys of participants in the educational and research process, checking works for signs of academic plagiarism).
Social and pedagogical rehabilitation of orphan children and children under parental care
Authors: Bondarenko Nelli , Kovalenko O.S
Published: February 2024

The article is devoted to social work for preventing violence in the youth environment. It explores key aspects of the issue of violence among youth, highlighting its high levels in the modern world, specifically in Ukraine. Emphasis is placed on the importance of social and pedagogical work and prevention programs aimed at reducing violence in the youth environment. Special attention is given to the role of the family, school, and other social institutions in shaping values in youth and collaborating with them to overcome violence. The article also discusses new forms of violence, including cyberbullying, and proposes approaches to effectively address this issue. Sociocultural and legal aspects of the matter are also highlighted, factors contributing to youth violence are analyzed, and possible ways to overcome this problem in the Ukrainian context are discussed.
Factors of negative influence on the psyche of a serviceman during the performance of combat, training and combat missions
Authors: Tverezovska Nina , Veremiy L.
Published: February 2024

The article considers two groups of stress factors that complicate the activity of military specialists: group "X", which includes factors of direct emotional impact, and group "Y", which covers factors of indirect emotional impact, and identifies key factors that affect the psyche of servicemen in combat: 1) danger (threat): perception of a real or imaginary threat to life and health; 2) surprise (unexpectedness): the effect of surprise in the choice of time, place or mode of action of the enemy; 3) novelty (unconventionality) of the situation: the gap between expectations and the reality of the combat situation; 4) uncertainty: insufficiency or contradiction of personally significant information. The classification of external and internal factors with positive or negative influence is carried out. It is proved that the variety and specificity of tasks performed by special-purpose units require servicemen to adapt to unique environmental conditions, which put a number of physical and psychological challenges before them. The main causes of neuro-psychological tension of servicemen during airborne operations have been identified. The conclusion is made about the socio-psychological training of servicemen as a key element to ensure the effectiveness of combat operations and the ability to adapt to a wide range of challenges and conditions. The importance of this aspect lies in the development and application of methods that promote the development of stress resistance, psychological flexibility and adaptation to changing operational circumstances. Training should be comprehensive, including the development of intellectual, emotional and volitional qualities, and should focus on the individual psychophysiological characteristics of each serviceman. This not only improves combat readiness and effectiveness, but also ensures health and psychological well-being.
Moral and ethical aspects of the activities of military personnel during the war
Authors: Chekal Leonid
Published: February 2024

The article includes an analysis of the moral and ethical aspects of the activities of Ukrainian military personnel, which differ not only in their conscious and unwavering readiness to give and carry out orders in the context of military goals. The specifics of the moral and ethical dimension of the modern response to Russian aggression is that these orders and military goals coincide with the spiritual call of every Ukrainian soldier. Unlike military aggressors who obey orders that are illegal or obviously immoral, the Ukrainian military is guided by both an understanding of the ethical obligations of servicemen and a stable moral conviction in the justice of their actions. Military personnel who mindlessly obey all orders or support their fellow servicemen regardless of their behavior are not just dishonest – they undermine the military's ethical obligations to the laws of war and high moral principles. The development of the skills of rational reflection and deliberation is extremely important for moral behavior. It is not simply about imitating the behavior of others or adhering to a list of values or virtues. In order to embody the military virtues, military personnel must develop reasoning skills, the ability to recognize and learn to determine when traits such as loyalty and discipline are imperative, and when their display may even be immoral. It is about the fact that ethical military behavior must be ensured at every level of training and activity of military personnel.
Cultural approach to training future teachers of higher education institutions: Theoretical and practical aspect
Authors: Hrechanyk Nataliia , Sharov O.V.
Published: February 2024

The article substantiates an adaptive interpretation of the cultural approach in the content of higher education as an orientation of the educational process towards the implementation of the leading provisions of cultural studies, the comprehension of which encourages the individual to realise the interconnection of personal, professional-subject, general professional, social, cultural and communicative, professional-methodical, managerial, organisational, methodological, psychological and pedagogical, cultural in the content of theoretical and practical support of the professional training of future teachers. It has been found that the professional training of future university teachers based on the implementation of the cultural approach enhances the formation of the following abilities: professional orientation of cultural knowledge; professionalism of cultural communication; professional cultural self-improvement. It is noted that the management of a culturally oriented environment in a higher education institution should be updated within the subjective, axiological and content, normative and regulatory, managerial and operational, and infrastructural segments of the educational process. In this regard, it is clarified that the functioning of a culturally oriented educational environment within the framework of the formation of professional competence of future university teachers involves the management of a dynamically open educational process of an innovative nature, which develops in accordance with public demands for the training of culturally competent specialists, is characterized by unity and integrity, combines the collective and individual cultural experience of the subjects of pedagogical interaction and ensures the purposeful formation of cultural competence. In accordance with the formulated theoretical foundations of the logical solution of the outlined problem, the article highlights the course of application of empirical research methods in the pedagogical environment of HEIs: questionnaires and expert evaluation. Their results confirm the partial effectiveness of established educational traditions in the current realities and the level of awareness, needs and motives of academic staff to initiate human-centred, civic, and national-patriotic content of educational content.