ӘЛ-ФАРАБИДІҢ ОЙЛАРЫН БІЛІМ БЕРУ ҮДЕРІСІНЕ ЕНГІЗЕ ОҚЫТУ
Authors: Alimkhan A.E. , Utemissova A.ZH. 
Published: November 2023

The article describes how political, social and cultural events that took place in the time of Al- Farabi influenced the formation of the scientist's worldview. The eastern thinker Al-Farabi, who attached great importance to the entire system of Science, also studied the natural and chemical sciences at a high level. In his treatise "on the necessity of the art of Chemistry", Al-Farabi noted that "in this art there are two types of error: the first is rejection and distortion, the second is the ability to recognize and recognize and exaggerate. They're both wrong." According to the scientist, the people who described this art tried to give it a secret meaning, so that it could only be understood by sages of equal rank. Al-Farabi studied chemistry, medicine, geography, botany, mineralogy, etc. It is known that his treatises on natural science and his contributions to this area are numerous, and the scientist’s legacy on them, in turn, requires introduction into modern education. Nevertheless, in order to attract the younger generation to science, the masterpieces of science, to educate them spiritually, patriotically, to include the works and heritage of our ancestor al-Farabi in the curriculum and use it as a textbook should be left. Keywords: alchemy, the art of chemistry, chemistry curriculum, chemical society, teaching chemistry

Мақалада Әл-Фарабидің жаратылыстану бағытындағы химия, физика, медицина, бота- ника, т.б. жаратылыстану ғылымдары бойынша жазған трактаттары қарастырылған. Бұл салаға қосқан жаңалықтары қыруар екендігі белгілі. Ортағасырдағы ойшылдың ғалым ретін- дегі қалдырған мұраларының құндылықтық әлеуетінің ХХI ғасырда да жоғалмай келе жатқан өзектілігін ашып көрсетуге негіз болады. Барлық ғылым жүйесіне үлкен мән берген Шығыс ойшылы Әл-Фараби жаратылыстану-химия ғылымдарын да жоғары деңгейде зерттеді. “Алхимия өнерінің қажеттігі туралы” атты трактатында өз тұсындағы алхимиялық білім- дерді талдап, алхимияның жалған қабыршағынан ғылыми дәнін бөліп алып, оны белгілі бір зерттеу пәні бар жаратылыстану ғылымының бір саласында қарастырды. Әл-Фарабидің жаратылыстану бағыттағы химия, медицина, география, ботаника, минеро- логия т.б. жаратылыстану ғылымдары бойынша жазған трактаттары да, бұл салаға қосқан жаңалықтары да қыруар екендігі белгілі, ғұламаның олар бойынша мұрасы да өз кезегінде заманауи білім беруде ендіруді қажет ететіндігі сөзсіз. Осыған қарамастан, жас ұрпақты ілім-білімге, ғылымның жауһарларына қызықтырып, оларға, рухани, патриоттық білім-тәрбие беру мақсатында әл-Фәрәби бабамыздың еңбек- терін, мұрасын оқу бағдарламаларына енгізіп, оқу құралы ретінде пайдалану сияқты игілікті ғылыми-әдістемелік зерттеулер мен шаралардың жоққа тән екендігін айта кеткен жөн. Түйін сөздер: алхимия, химия өнері, химиялық қоғам, химияны оқыту, химия бойынша оқу бағдарламасы

В статье рассказывается о том, как политическая, социальная и культурная деятельность, происходившая во времена Аль-Фараби, повлияла на формирование мировоззрения ученого. Восточный мыслитель Аль-Фараби, придавший большое значение всей системе наук, на высоком уровне изучал естественно-химические науки. В своем Трактате «о необходимости химического искусства» Аль-Фараби отмечает, что " в этом искусстве различают два вида ошибок: первый – отрицание и искажение, второй- способность распознавать и признавать, преувеличивать. Они оба ошибаются". По словам гуллы, люди, описывающие это искусство, стремились придать ему тайный смысл, чтобы он был понятен только мудрецам равного ранга. Аль-Фараби изучал химию, медицину, географию, ботанику, минералогию и др. Известно, что его трактаты по естествознанию и его вклады в эту область многочисленны, а наследие ученого по ним, в свою очередь, требует внедрения в современное образование. Тем не менее, для того, чтобы привлечь подрастающее поколение к науке, шедеврам науки, воспитать их, духовно, патриотически, включить труды и наследие нашего предка аль-Фараби в учебную программу и использовать ее в качестве учебника следует оставить. Ключевые слова: алхимия, искусство химии, учебная программа по химии, химическое общество, преподавание химии