Διαχείριση κρίσεων από φυσικούς κινδύνους στο σχολικό περιβάλλον
Authors: Νικολόπουλος Βασίλειος 
Published: September 2021

Περιληπτικά, τα μέρη από τα οποία αποτελείται η παρούσα διδακτορική διατριβή, είναι τα εξής:‐ Το πρώτο κεφάλαιο θέτει το σκοπό και το περιεχόμενο της έρευνας η οποία εστιάζεται στη διαχείριση κρίσεων από φυσικούς κινδύνους στο σχολικό περιβάλλον και στην αξιολόγηση επιμορφωτικών δράσεων των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.Αρχικά περιγράφονται οι βασικοί όροι της παρούσας μελέτης, με ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της κρίσης και της διαχείρισης κρίσεων. Συγκεκριμένα, αναφέρονται τα κοινά χαρακτηριστικά των κρίσεων, οι κατηγοριοποιήσεις τους, τα στάδια εξέλιξής τους, και η σημασία της πρόγνωσης για την αντιμετώπισή τους. Έπειτα, παρουσιάζονται οι αρχές και ο κώδικας διαχείρισης κρίσεων, τα όργανα που εμπλέκονται στο χειρισμό της καθώς και οι παράγοντες που τις επηρεάζουν. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την ανάδειξη της ψυχολογικής,κοινωνικοπολιτικής και τεχνολογικής διάστασης των κρίσεων καθώς και της διάστασής τους στο σχολικό περιβάλλον.‐ Στο δεύτερο κεφάλαιο επιχειρείται μία ολοκληρωμένη παρουσίαση των φυσικών κινδύνων σε παγκόσμιο επίπεδο με σκοπό την πληρέστερη κατανόησή τους. Πιο συγκεκριμένα,οριοθετούνται οι έννοιες των φυσικών κινδύνων και καταστροφών, αναλύονται οι κύριες αιτίες τους, και αναφέρονται οι καταστάσεις στις οποίες εμφανίζονται ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες. Έπειτα, περιγράφονται τα είδη των φυσικών κινδύνων με αναφορά στις συνθήκες δημιουργίας τους, στις βασικότερες επιπτώσεις τους καθώς και στα ιστορικά στοιχεία των καταστροφικότερων εκδηλώσεών τους. Το κεφάλαιο αναδεικνύει τους παράγοντες που συντελούν και συλλειτουργούν στη γένεση των φυσικών κινδύνων καθώς και την έκταση και ευρύτητα των συνεπειών τους.‐ Το τρίτο κεφάλαιο εστιάζεται στους φυσικούς κίνδυνους στην Ελλάδα και στη διαχείριση των κρίσεων που προέρχονται από αυτούς. Στην πρώτη ενότητα, παρουσιάζονται οι φυσικοί κίνδυνοι όπως εκδηλώνονται στον Ελληνικό χώρο, οι τρόποι διαχείρισης και αντιμετώπισης τους, καθώς και οι πιο έντονες εκδηλώσεις των φαινομένων στις διάφορες περιοχές της χώρας. Στη δεύτερη ενότητα, περιγράφεται η υφιστάμενη κατάσταση διαχείρισης κρίσεων στην Ελλάδα και προτείνονται συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη βελτίωση και οργάνωση ενός ευρύτερου συστήματος αντιμετώπισης φυσικών κινδύνων για τον περιορισμό των ανθρώπινων απωλειών,των οικονομικών, περιβαλλοντικών, υλικών καθώς και των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων τους.‐ Το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει τη διαχείριση κρίσεων από φυσικούς κινδύνους στο σχολικό περιβάλλον. Συνοψίζονται οι γενικές αρχές διαχείρισης κρίσεων και επιλέγονται εκείνες που θα πρέπει να ενσωματωθούν στη σχολική πράξη. Ακόμη, τονίζεται ο ρόλος του κράτους στην εκπαίδευση με αναφορές και σε άλλα κράτη και αναφέρονται αναλυτικά για την Ελλάδα όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς στην εκπαίδευση με περιγραφή του ρόλου, των αρμοδιοτήτων και των δράσεών τους. Στις προσπάθειες αυτές, προστίθεται η συμβολή διεθνών και ελληνικών οργανισμών και οργανώσεων που δρουν στον τομέα αυτό. Επίσης, περιγράφεται η υφιστάμενη κατάσταση στο ελληνικό σχολικό περιβάλλον με κριτική επισκόπηση αναλυτικών προγραμμάτων,συναφών εκπαιδευτικών δράσεων και εκπαιδευτικού υλικού. Τέλος, παρατίθεται κατάλογος χρήσιμου ηλεκτρονικού υλικού και προτείνεται ένα σχέδιο δράσης για προσαρμογή στις συνθήκες του κάθε σχολείου.‐ Το πέμπτο κεφάλαιο παρέχει το θεωρητικό πλαίσιο επιμόρφωσης ενηλίκων το οποίο εξειδικεύεται στην επιμόρφωση εκπαιδευτικών για τη διαχείριση κρίσεων από φυσικούς κινδύνους στο σχολικό περιβάλλον. Περιγράφεται η έννοια της επιμόρφωσης ενηλίκων και η αναγκαιότητα της, η οποία προκύπτει από τις αυξανόμενες απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής και τις προσωπικές προσδοκίες των ατόμων. Στη συνέχεια, αναφέρονται τα στάδια σχεδιασμού ενός επιμορφωτικού προγράμματος και οι μορφές επιμόρφωσης για την κάλυψη των αναγκών διαφόρων ομάδων στόχων και επιμορφωτικών σκοπών. Επίσης, έπειτα από μία σύντομη αναφορά στην επιμόρφωση εκπαιδευτικών στην Ελλάδα, προσδιορίζονται οι βασικοί και επιμέρους στόχοι της επιμόρφωσης στη διαχείριση φυσικών κινδύνων καθώς και οι γενικές αρχές, τα εργαλεία και οι μέθοδοι που μπορούν να αξιοποιηθούν στο σχεδιασμό της.‐ Το έκτο κεφάλαιο παρέχει το θεωρητικό πλαίσιο αξιολόγησης προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων και ειδικότερα προγραμμάτων επιμόρφωσης εκπαιδευτικών. Περιγράφεται η έννοια και το περιεχόμενο της αξιολόγησης ενηλίκων, το πεδίο αξιολόγησης στην εκπαίδευση, η αναγκαιότητα της καθώς και οι σκοποί που αυτή εξυπηρετεί. Στη συνέχεια, αναλύονται τα αντικείμενα αξιολόγησης ενός επιμορφωτικού προγράμματος, τα κριτήρια και η μεθοδολογία αξιολόγησης τους. Επιπλέον, αναφέρονται διάφορες τυπολογίες και μοντέλα αξιολόγησης καθώς και τα βασικά στάδια ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για την οργάνωση της αξιολόγησης προγραμμάτων εκπαίδευσης.‐ Στο έβδομο κεφάλαιο στοιχειοθετείται η αναγκαιότητα και η πρωτοτυπία της έρευνας και παρουσιάζεται αναλυτικά η μεθοδολογία σχεδιασμού και υλοποίησής της. Καθορίζονται ο βασικός σκοπός και οι επιμέρους στόχοι της έρευνας, τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα, και περιγράφονται τα χαρακτηριστικά του δείγματος των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών. Επίσης,παρουσιάζεται η διαδικασία ανάπτυξης του ερωτηματολογίου ως βασικού ερευνητικού εργαλείου, η διαδικασία συλλογής των δεδομένων καθώς και οι δείκτες στατιστικής ανάλυσης.‐ Στο όγδοο κεφάλαιο, πραγματοποιείται η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας.Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται περιγραφικά αλλά και με απεικονίσεις για το σύνολο των εκπαιδευτικών, ενώ παράλληλα επιλέγονται και επιμέρους κριτήρια ομαδοποίησης του δείγματος, όπως η εκπαιδευτική βαθμίδα διδασκαλίας των εκπαιδευτικών, τα διαφορετικά βιώματα στην αντιμετώπιση φυσικών κινδύνων, οι διαφορετικές απόψεις ως προς την αναγκαιότητα της επιμόρφωσης και της υλοποίησης έργων δημιουργίας εκπαιδευτικού υλικού και εργαλείων.‐ Στο ένατο κεφάλαιο, συνοψίζονται και ερμηνεύονται τα αποτελέσματα της έρευνας για κάθε ομάδα δείγματος στις αντίστοιχες θεματικές ενότητες του ερωτηματολογίου. Βάσει αυτών,εξάγονται συμπεράσματα για τις απαντήσεις και προτιμήσεις των εκπαιδευτικών, με τη μορφή προτάσεων για το σχεδιασμό του προγράμματος επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στη διαχείριση φυσικών κινδύνων στο σχολικό περιβάλλον.‐ Στο δέκατο κεφάλαιο προτείνεται ένα ενιαίο πρόγραμμα επιμόρφωσης για τους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στη διαχείριση κρίσεων από φυσικούς κινδύνους στο σχολικό περιβάλλον. Περιγράφονται ο σκοπός και οι επιμέρους στόχοι, η μορφή εκπαίδευσης, η εκπαιδευτική μεθοδολογία, το περιεχόμενο και η διάρκεια του προγράμματος,το εκπαιδευτικό υλικό, καθώς και το προφίλ των εκπαιδευομένων και επιμορφωτών. Το πρόγραμμα επιμόρφωσης συμπληρώνεται από ένα σχέδιο για την αξιολόγησή του με ενδεικτικά ερευνητικά ερωτήματα για κάθε ομάδα εμπλεκομένων στο πρόγραμμα.‐ Στο κεφάλαιο έντεκα υπάρχουν τα Παραρτήματα των κεφαλαίων που περιλαμβάνουν τη ξενόγλωσση και ελληνική βιβλιογραφία της μελέτης, το ερωτηματολόγιο της έρευνας για τους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης καθώς ένα γενικό σχέδιο διαχείρισης κρίσεων που μπορεί να προσαρμοσθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω, βάσει των συνθηκών και αναγκών της κάθε σχολικής μονάδας.