Προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος στα αυτοάνοσα νοσήματα
Authors: Καμπυλαυκά Ελένη 
Published: September 2021

Στόχος του κλινικού σκέλους της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η εκτίμηση του επιπολασμού και της επίπτωσης των μείζονων συμβαμάτων από το ΚΝΣ σε ασθενείς με ΣΕΛ, τα οποία να αποδίδονται με σαφήνεια στη νόσο. 370 ασθενείς με ΣΕΛ, χωρίς ιστορικό προηγούμενης προσβολής του ΚΝΣ, παρακολουθήθηκαν προοπτικά για 3 έτη. Οι μείζονες εκδηλώσεις από το ΚΝΣ καθορίστηκαν βάσει των ορισμών του American College of Rheumatology (ACR), και περιελάμβαναν τη χορεία, την άσηπτη μηνιγγίτιδα, την ψύχωση, τις επιληπτικές κρίσεις, τη μυελοπάθεια, το απομυελινωτικό σύνδρομο, την οξεία συγχυτική κατάσταση και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ). Τα ελάσσονα νευρολογικά συμβάματα αποκλείστηκαν. Δεκαέξι από τους 370 ασθενείς (4.3%) εμφάνισαν συνολικά 23 μείζονα συμβάματα από το ΚΝΣ. Αυτά περιελάμβαναν επιληπτικές κρίσεις (35%), ΑΕΕ (26%), μυελοπάθεια (22%), οπτική νευρίτιδα (8.7%), άσηπτη μηνιγγίτιδα (4.3%) και οξεία ψύχωση (4.3%). Η επίπτωση ήταν 7.8 περιπτώσεις/ 100 ανθρωποέτη. Μεταξύ των νοσηλειών των ασθενών με ΣΕΛ, το 13% οφειλόταν σε εκδηλώσεις του ΚΝΣ. Οι επιληπτικές κρίσεις συσχετίστηκαν με υψηλή ενεργότητα νόσου, ενώ η μυελοπάθεια με χαμηλότερη ενεργότητα και με τα NMO-IgG αντισώματα (P≤0.05). Η εμφάνιση ΑΕΕ σχετίστηκε με συνύπαρξη Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου (P=0.06). Συνολικά, η προσβολή του ΚΝΣ συσχετίστηκε με υψηλούς δείκτες ενεργότητας ECLAM και SLEDAI (P<0.001).Στο δεύτερο τμήμα της διδακτορικής διατριβής αξιολογήθηκε η ειδικότητα των αντισωμάτων έναντι της ακουαπορίνης-4 (AQP4), διαγνωστικού δείκτη και παθογενετικού παράγοντα της Οπτικής Νευρομυελίτιδας (NMO, Σύνδρομο Devic’s). Στόχος της μελέτης ήταν ο εντοπισμός των γραμμικών Β κυτταρικών επιτόπων του μορίου της AQP4. Χρησιμοποιήθηκαν οροί από 21 ασθενείς θετικούς για anti-AQP4 αντισώματα, 23 ασθενείς με ΣΕΛ και 23 με Σύνδρομο Sjögren's χωρίς νευρολογική προσβολή, 58 ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση, καθώς και οροί από 28 υγιή άτομα. Συντέθηκαν 11 πεπτίδια, τα οποία κάλυπταν όλες τις ενδοκυττάριες και εξωκυττάριες δομές του μορίου της AQP4, και όλοι οι οροί ελέγχθηκαν για αντισώματα έναντι των πεπτιδίων με τη μέθοδο ELISA. Η ειδικότητα των αντιδράσεων αξιολογήθηκε με δοκιμασίες ομόλογης αναστολής.Οι NMO θετικοί οροί εμφάνισαν δραστικότητα έναντι 3 διαφορετικών πεπτιδίων , τα οποία αντιστοιχούσαν στις αλληλουχίες aa1-22 (AQPpep1) (42.9% των ασθενών), aa88-113 (AQPpep4) (33%) και aa252-275 (AQPpep8) (23.8%). Όλοι οι επίτοποι ήταν ενδοκυττάριοι. Τα επίπεδα ομόλογης αναστολής κυμαίνονταν από 71.1% έως 84.3%. Ακόμα, παρατηρήθηκε ομολογία της τάξης του 73% μεταξύ τμήματος του AQPpep8 (aa257-271) και της αλληλουχίας aa219-233 της πρωτεΐνης TAX1BP1 (Tax1-HTLV-1 binding protein), μιας ανθρώπινης πρωτεΐνης, εμπλεκόμενης στον αναδιπλασιασμό του ιού HTLV-1. Αντισώματα έναντι των 15-μερών πεπτιδίων της AQP4 και της TAX1BP1 ανιχνεύθηκαν στο 26.3% (N=5) και στο 31.6% (N=6) των ΝΜΟ θετικών ορών, αντίστοιχα (rs=0.81, P<0.0001). Τέλος, οι οροί ασθενών με RRMS εμφάνισαν στο 13% του συνόλου τους δραστικότητα για το πεπτίδιο AQPpep8. Οι οροί των ασθενών με PMS δεν εμφάνισαν ειδικότητα κατά των πεπτιδίων.