bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
HİDROTEXNİKİ QURĞULARA TƏSİR EDƏN XARİCİ QÜVVƏLƏRİN TƏDQİQİ
Authors: İzzət Musazadə, Vahid Mustafayev İzzət Musazadə, Vahid Mustafayev
Published: July 2024

Tədqiqat müxtəlif xarici qüvvələrin hidrotexniki qurğulara təsirini araşdırır. Fərqli sənaye tətbiqlərində əsas olan hidrotexniki qurğular ətraf mühitin stresləri, mexaniki vibrasiyalar və istilik dalğalanmaları kimi xarici qüvvələrə həssasdır. Biz bu qüvvələrin və onların hidrotexniki qurğular sisteminin səmərəliliyinə, təhlükəsizliyinə və uzunömürlülüyünə təsirlərinin hərtərəfli təhlilini apardıq. Tədqiqat eksperimental məlumatları, simulyasiya modellərini və nümunə araşdırmalarını özündə birləşdirən qarışıq metodlardan istifadə edir. Nəticələrimiz xarici qüvvələrin nasoslar, klapanlar və boru xətti kimi komponentlərə əhəmiyyətli təsirini vurğulayır və potensial performansın azalmasına və ya sıradan çıxmasına səbəb olur. Məqalə həmçinin sistemin dayanıqlığını artırmaq üçün qabaqcıl materiallar, dizayn dəyişiklikləri və texniki xidmət protokolları daxil olmaqla, təsirin azaldılması strategiyalarını təklif edir. Tədqiqat real vaxt rejimində monitorinqin və adaptiv idarəetmə mexanizmlərinin əhəmiyyətini vurğulayaraq hidrotexniki qurğular sistemlər və xarici qüvvələr arasında dinamik qarşılıqlı əlaqəni daha da araşdırır. Qabaqcıl diaqnostika alətləri və proqnozlaşdırıcı analitika vasitəsilə tədqiqat proaktiv tədbirlərin potensial sistem pozuntularını qabaqlayıcı şəkildə necə həll edə biləcəyini nümayiş etdirir. Bundan əlavə, tədqiqat materialın bütövlüyünə və hidrotexniki qurğuların əməliyyat səmərəliliyinə xarici qüvvələrin uzunmüddətli təsirlərini araşdırır. Tapıntılar tikinti, istehsal və aerokosmik kimi sektorlar üçün fərdi həllər təklif edərək, sənaye üçün xüsusi uyğunlaşmalara ehtiyac olduğunu vurğulayır.
Açar sözlər: Hidrotexniki qurğular sistemləri, Xarici qüvvələr, Ekoloji Stressorlar, Mexanik Vibrasiya,Termal dalğalanmalar.
ƏMƏK MÜNASİBƏTLƏRİNİN TƏNZİMLƏNMƏSİNDƏ İQTİSADİ MEXANİZM: İSTEDADLARIN İDARƏ EDİLMƏSİNDƏ İŞÇİLƏRİN MOTİVASİYASI
Authors: Mirzəbala Poladov Mirzəbala Poladov
Published: July 2024

Tədqiqatın məqsədi - Müəssisələrin rəqabət üstünlüyü əldə etmək üçün ehtiyac duyduqları texniki avadanlıqla yanaşı, bilikli, yüksək ixtisaslı və bacarıqlı işçilərə ehtiyacı olduğu üçün insan resurslarının idarə edilməsinə daha çox ehtiyac duyulduğu aşkar edilmişdir. Bu tədqiqatın məqsədi strateji insan resurslarının idarə edilməsi kontekstində istedad idarəçiliyinin motivasiyaya təsirini araşdırmaqdır.
Tədqiqat metodologiyası – Yerli şirkətlərin əməkdaşları arasında tədqiqatda iştirak edən könüllülər arasında sorğunun tətbiqi ilə məlumatlar toplanmışdır. Sorğular iştirakçılara üz-üzə, elektron poçt və internet vasitəsilə çatdırılmış və məlumatlar bu yolla əldə edilmişdir.
Təcrübə baxımından tədqiqatın əhəmiyyəti – İşçinin motivasiyası iş, onun işi qavrayışı və təşkilati dəyişənlərlə birlikdə təsirlənir və müəyyən edilir. İstedadların idarə edilməsi bu amilləri layihələndirən, planlaşdıran və həyata keçirən bir struktur olaraq işçilərin motivasiyasında birbaşa təsirli amildir. Effektiv istedad idarəçiliyi ilə müəssisələrdə işçilərin motivasiyası əhəmiyyətli dərəcədə artırıla bilər. Bu nöqtədə araşdırma işçilərin motivasiyası ilə istedadın idarə edilməsi arasında mümkün təsirlərin ortaya çıxarılması baxımından çox əhəmiyyətlidir.
Açar sözlər: Şirkət, Strateji insan resursları, İstedadların idarə edilməsi, motivasiya, işçilər.
AÇIQ DAĞ-MƏDƏN İŞLƏRİNDƏ ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ
Authors: Mürsəl Əliyev, Maral Əliyeva Mürsəl Əliyev, Maral Əliyeva , İbrahim Həsənzadə İbrahim Həsənzadə
Published: July 2024

Təqdim edilən məqalədə faydalı qazıntılar çıxaılması nəticəsində ətraf mühitin çirklənməsi məsələlərinə baxılmışdır. Məlum olduğu kimi son illər dağ-mədən işlərinin apaılması zamanı faydalı qazıntıların çıxarılması və emalında tozlaın, qazların, zəhəli maddələrin təsiri ətaf mühitin çirklənməsinə səbəb olur. Nəticədə atmosfer havasının, mümbüt torpaqlaın, lay sularının çiklənməsi baş verir. Bu çirklənmələr dövrümüzün ən aktual problemləindən biri olduğu üçün və bunların qarşısının alınması əsas məsələ kimi dağ-mədən mütəxəssisləri və alimləri tərəfindən həll olunması və aradan qaldırılması, elmi cəhətdən araşdırılması, həll edilməsi mümkün olan çirklənmələrin aradan qaldırılması məsələlərinə baxılmışdır. Məqalədə Qazax rayonunun Daşsalahlı kəndinin torpaqlarında yerləşən Daşsalahlı bentonit gil yatağı əsasında mədən hasilatı nəticəsində ekoloji cəhətdən pozulmuş torpaqların meliorativ vəziyyətinin yaxşılaşdırılması probleminə baxılmışdır.
Müəyyən edilmişdir ki, bioloji rekultivasiya üçün yararlı olan karyer sahələrinin üstündəki nəmlənmiş qrunt və bitki qatının qalınlığı 0,3 - 0,5 m, Cənub karyerin üstündəki bu təbəqənin həcmi təxminən 220 min m3-dir. Şimal karyerin üstündə isə 450 min m3. 0,5 - 0,7 m qalınlığında olan gilli torpaqlar potensial münbit hesab olunur və gələcəkdə meliorasiya üçün istifadə edilə bilər. Potensial münbit torpaqların (yaşayışsız qumlu gilləin) həcmi Cənub karxanasında təqribən 700 min m3, Şimal karxanasında isə təxminən 1500 min m3-dir.
Açar sözlər: Daş salahlı bentonit gili, ətraf mühit, tullantısız texnologiya, çirklənmələr, texnoloji proses.
İQTİSADİYYATIN DAYANIQLI VƏ DAVAMLI İNKİŞAFİNDA MÜƏSSİSƏLƏRİN DAVRANIŞ STRATEGİYASININ MODELLƏŞDİRİLMƏSİ
Authors: Sakit Səmədov, Pərvin Kərimli Sakit Səmədov, Pərvin Kərimli
Published: July 2024

Müasir beynəlxalq məkanda baş verən sosial-iqtisadi, siyasi və ekoloji dəyişikliklər, Azərbayca iqtisadiyyatının dayanıqlı və davamlı inkişafına yönəlmiş prioritetlər yerli müəssisə və təşkilatlardan daha yüksək Avropa standartlarına riayət etməyi tələb edir. Bu, xüsusilə yeni inkişaf konsepsiyalarının, xüsusən də davamlı iqtisadi inkişaf normalarının nəzərə alınmasına, onun prioritet və prinsiplərinin qəbuluna aiddir. Bu məsələlərin tədqiqi təkcə meqa və makro səviyyələri deyil, həm də mikro səviyyəni - hər bir fərdi müəssisəni, təşkilatı əhatə etməlidir, çünki davamlı inkişafın üçlü balansına nail olmaq məhz onlardan başlayır.
Həyatın hər bir sahəsində davamlı olaraq rast gəlinən dəyişiklik fenomeni təşkilati fəaliyyətin mühüm elementini təşkil edir. İnkişaflarla birlikdə sürətlə dəyişmək məcburiyyətində qalan təşkilati strukturlar, istehlakçı vərdişləri, hədəf auditoriya gözləntiləri, sosial-iqtisadi vəziyyət və rəqabət şərtləri kimi müxtəlif səbəblərdən davamlı olaraq dəyişikliyə uyğunlaşmaq və mənimsəmək məcburiyyətində qalır. Bu səbəbdən təşkilatların mövcudluqlarını davam etdirmələri üçün bu prosesdən keçərkən dəyişikliyə tez uyğunlaşa bilməsi, dəyişikliyə yönləndirilməsi və dəyişikliyi öz xeyrinə yönəldə bilməsi vacibdir.
Bugünkü idarəetmə yanaşması keçmişdən günümüzə idarəetmə elmi haqqında biliklərin toplanması ilə formalaşır. Müəssisələrdə effektiv idarəetmə anlayışını ortaya çıxarmaq üçün aparılan araşdırmalar nəticəsində fərqli və ya oxşar xüsusiyyətlərə malik müxtəlif düşüncə sistemləri ortaya atılmışdır. Bu gün müəssisələrin ehtiyac duyduğu innovasiyaya əsaslanan dəyişikliklərin idarə edilməsinin zəruriliyi ilə bağlı əsas yaratmaq və ədəbiyyata töhfə vermək aktual məsələ hesab edilə bilər.
Açar sözlər: dayanıqlı inkişaf, iqtisadi artım, idarəetmə, iqtisadi idarəetmə, müəssələrin idarəedilməsi.
THE ETHICAL IMPORTANCE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN B2B MARKETING: A CRITICAL ANALYSIS
Authors: Ibrahim Kirtsova, Nurlan Huseynov Ibrahim Kirtsova, Nurlan Huseynov
Published: July 2024

The article discusses some relevant philosophical and methodological aspects of the analysis of the processes of digitalization of markets and the introduction of digital technologies in business management related to digital ethics. The empirical research conducted by the author is aimed at identifying current trends in the implementation of artificial intelligence in marketing, the attitude of company management to the implementation of these processes, awareness of ethical aspects and problems of interaction with consumers. The goal of the work is to advance the issues of determining the attributes of digital ethics for the use of artificial intelligence in business: assessing the awareness of new opportunities and risks in Russian entrepreneurship.
These issues naturally attract the attention of Russian. In this regard, a number of ethical problems relevant to the digital space are identified, such as problems of information wars and cyber attacks, problems of information security, privacy of private life, primacy of information sources, digital education technologies, transformation of moral values, in particular , perceptions of cruelty and violence in the digital entertainment industry, ethics of virtual communities, the use of artificial intelligence and virtual reality in production teams. The issues of developing the business environment, in particular, the reputational risks of companies in the context of the emergence of a new digital ethics, also deserve special attention .
The wide public response to the ethical aspects of digitalization of various aspects of public relations has led to the development of a number of international and Russian documents that bring to the fore the observance of ethical principles and norms in the new environment of life and development of society. About two dozen large Russian companies and organizations signed the first Russian “Code of Ethics for Artificial Intelligence” at the end of 2021. The Artificial Intelligence Code states that responsibility in the application of this technology must always remain with humans. Its development is provided for by the AI Development Strategy until 2030 and the federal project “Artificial Intelligence”. For now, compliance with the norms of this document is voluntary. There are similar documents in 20 countries, 35 large companies in the world already have their own codes, in Russia - Sberbank and Yandex (Artificial Intelligence...). At the end of 2022, the European Union adopted the European Declaration on European Digital Rights and Principles (European Digital Rights.).
Keywords: digital ethics, business ethics, artificial intelligence, marketing, parasocial relationships.
YERALTI QAZ ANBARLARI KOMPRESSOR STANSIYALARININ TEXNOLOJI MODELLƏRININ IŞLƏNILMƏSI
Authors: Əlövsət Bağırov, Vəfadar Qasımov Əlövsət Bağırov, Vəfadar Qasımov
Published: July 2024

Məqalə yeraltı qaz anbarlarının kompressor stansiyalarının texnoloji modellərin işlənməsinə və aktiv qaz həcmlərinin artırılması üsullarının işlənməsinə həsr olunub. Bu məqsədlə Azərbaycandakı Qalmaz və Qaradağ yeraltı qaz anbarlarında kompressorların müxtəlif işçi təzyiqlər və həcmlərdə hesabatı aparılmışdir.
Araşdırmalar nəticəsində daimi işləyən kompressorların optimal sayının bir kompressorun məhsuldarlığının ümumi anbara vurulan qaz həcminin 14-15%-i səviyyəsi ilə müəyyənləşdirildiyi qeyd edilmişdir. Yeraltı qaz anbarının istismar xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq kompressor stansiyasında hər 7 işçi kompressor qurğusuna 3 ehtiyat (təmir) qurğusu nəzərdə tutulması tövsiyyə olunmuşdur. Azərbaycanın yeraltı qaz anbarlarında istismar olunan kompressorların əsas parametrləri göstərilmişdir. Kompressorlar parkının əsasını hər birinin gücü 1,1 MVt olan 31 ədəd 10QKNAM və birinin gücü 2,2 MVt olan 5 ədəd MKS-12 qaz motorlu kompressorların təşkil etdiyi qeyd olunmuşdur. Yaradılma məqsədinə görə yeraltı qaz anbarlarının lokal, regional və baza anbarlarına bölündüyü qeyd olunmuş və hər növ anbarın izahı verilmişdir. Qazvurma mövsümü ərzində anbara vurulan gündəlik qaz həcminin qeyri-bərabərliyi və orta gündəlik qaz həcminin 50%-dən (aprel və oktyabr ayları) 150%-dək (iyun-avqust ayları) dəyışdiyi göstərilmişdir. Texnoloji transfer üsulundan istifadə edərək, iki pilləli rejimə keçiridin üstünlükləri izah edilmişdir. Eyni kompressorun yalnız kompressor silindrləri ilə fərqlənən modifikasiyalarından istifadəyə əsaslanan bu üsulun texnoloji üstünlükləri izah olunmuşdur.
Əlavə kompressorlar quraşdıraraq qazvurmanı 25,0 MPa-ya kimi davam etdirməklə aktiv qaz həcmini 2 dəfədən cox artırmağın mümkünlüyü hesabatlarla izah olunmuşdur. Yeraltı qaz anbarlarında təzyiqin artırılmasının quyu fondunun texniki vəziyyəti ilə bağlı olduğundan layihəqabağı tədqiqatların ciddi şəkildə və ətraflı aparılmasının vacibliyi qeyd olunmuşdur.
Qaz həçmlərinin yüksək təzyiqlərdə sıxılması üçün münasib kompressor avadanlıqları barədə məlumat verilmişdir. Təklif olunan Ajax motor-kompressorlar yüksək təzyiqlərdə işləmə qabiliyyəti, kompaktlığı, hissələrinin sayının azlığı, aşağı xüsusi metal tutumu, istismar sadəliyi və etibarlığı ilə fərqlənirş
Açar sözlər: yeraltı qaz anbarı, kompressor, yüksək təzyiq, texnoloji model, qazın nəqli.
QAZ KƏMƏRLƏRİNİN HİDRAVLİKİ VƏZİYYƏTİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNDƏ TƏRS MƏSƏLƏLƏRİN TƏTBİQİ
Authors: Ramiz İsmayılov, Fərid Əliyev Ramiz İsmayılov, Fərid Əliyev
Published: July 2024

Qaz kəmərlərində daxili səthin çirklənməsi halları müşahidə olunur ki, bunun səbəbləri kimi tikinti tullantılarını, mayenin çökməsini, hidratların yaranmasını və sairəni göstərmək olar. Həmin halların yaranması kəmərin hidravliki göstəricilərini pisləşdirir, hidravliki müqavimət əmsalının qiyməti yüksəlir. Magistral qaz kəmərinin işçi rejimlərində turbulent axın müşahidə olunduğundan, hidravliki müqavimət əmsalının qiyməti yalnız borunun daxili səthinin kələkötürlüyündən asılıdır və mövcud empirik düsturlarla hesablanır. Burada kələkötürlük əmsalının qiyməti mövcud layihələndirlmə qaydalarına əsasən götürülür ki, istismar zamanı daxili səthin çirklənməsi bu qiyməti şərti edir. Sözügedən çirklənmə və digər yaranan mürəkkəbləşmələr qaz axının əsas parametrləri olan təzyiq, sərf və temperaturun dəyişilməsi səciyyəsində əks olunur. Nəzərə alsaq ki, ölçü qovşaqlarında mütəmadi olaraq bu parametrlər ölçülür və mərkəzi serverə ötürülür, onda qaz kəmərlərinin hidravliki vəziyyətinin qiymətləndirilməsi ücün həmin parametrlərin dəyişilməsi dinamikasına görə analitik diaqnostik meyarın işlənməsi böyük elmi və praktiki maraq doğurardı. Bu baxımdan işdə aparılmış tədqiqatların istiqaməti və qoyulmuş məsələlər aktualdır. [1]
Açar sözlər: qaz kəməri, hidravliki müqavimət əmsalı, qazın hərəkəti modeli, tərs məsələ, düzləşdirmə üsulu.
АНАЛИЗ ВОЛНОВОГО ВОЗДЕЙСТВИЯ НА ОСНОВАНИЕ ГРАВИТАЦИОННОЙ И ПОГРУЖНЫХ ПЛАТФОРМ
Authors: Гюльяра Иманова, Руфан Юсифов Гюльяра Иманова, Руфан Юсифов
Published: July 2024

В данной статье рассматриваются волновые факторы, влияющие на морскую гравитационную и полупогружные платформы, выбор наиболее подходящего типа сооружения для эксплуатации в данных условиях, а также анализ факторов, влияющих на долговечность эксплуатации. Была создана 3D-модель платформы на основе существующих сооружений, и проведены компьютерные симуляции воздействия волн на конструкцию МНГС.
Ключевые слова: нефть, газ, сооружения, платформы, морские, анализ, волновое воздействие.
AQRAR SƏNAYE KOMPLEKSİNİN BİTKİ TULLANTILARI VƏ AĞIR NEFT QALIQLARINDAN SİNTEZ QAZIN ALINMASI
Authors: Bahar Hüseynova, Gülnarə Abdullayeva Bahar Hüseynova, Gülnarə Abdullayeva , Teyfə Şərifova Teyfə Şərifova
Published: July 2024

Neft-qaz kompleksi mühüm karbohidrogen ehtiyatlarına əsaslanan Azərbaycanda bərpa olu¬¬nan enerji mənbələrinin (BOE) inkişafına xüsusi diqqət yetirilir. Bu günə ölkədə elek¬trik enerjisi istehsalında bərpa olunan enerji mənbələrinin payı təxminən 18% edir və 2030-cu ilə qədər onun 30% çatdırılması nəzərdə tutulur. Azərbaycanda aşa¬ğı¬dakı biokütlə mənbələri mövcuddur: yanar sənaye tullantıları, meşə təsərrüfatı tul¬lan¬tıları, kənd təsərrüfatı bitkiləri (günəbaxan və qarğıdalı) və üzvi qarışıq tullantılar, məi¬şət və kommunal təsərüfatı tullantıları, neft və neft məhsulları ilə çirklənmiş əra¬zi¬lərin tullantıları. Məqalədə mexaniki aktivləşmənin (üyüdülmə və qarışdırma dərəcəsi) əldə edilən sintez qazının tərkibinə təsiri öyrənilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, xammal qarışığının üç dəfə mexaniki aktivləşdirilməsi komponentlərin üyüdülmə dərəcəsini artırmağa və onların qarışdırılmasını yaxşılaşdırmağa imkan verir ki, bu da hava qazlaşdırılması prosesində alınan qazda H2/CO nisbətini 20%-dən çox artırır, kül qalığının çıxımını 35%-dən çox, hisin əmələ gəlməsini isə 30 kütlə% azaldır. Öyrənilmişdir ki, xammal qarışığında qudronun olması hidrogenin karbon qazına nisbətini 50%-dən çox artırır, hisin çıxımını artırır və külün çıxımını azaldır.
Açar sözlər: biokütlə, sintez qaz, qarğıdalı qıçasının özəkləri, günəbaxanın gövdəsi, qazlaşdırılma, Fişer-Tropş prosesi, ağır neft qalıqları
OPTİK KOHERENT TOMOQRAFİYADA SİQNALLARIN VİZUALLAŞDIRILMASI VƏ
İŞLƏNMƏSİ
Authors: Sevinc Abdullayeva, Nəsrin Yunuslu Sevinc Abdullayeva, Nəsrin Yunuslu
Published: July 2024

Bu məqalədə əsas məqsəd Optik koherent tomoqrafiya vasitəsilə göz xəstəliklərinin diaqnozu və müalicəsi metodlarını aydınlaşdırmaq və bu sahədə araşdırma aparmaq istəyən tədqiqatçılar üçün baza infrastrukturu yaratmaq və süni intellekt nəticəsində oftalmologiyada baş verən yeniliklər haqqında məlumatlar əks edilir. Burada təsvir edilən bütün yanaşmalar retinal qanqlion hüceyrələri (RGC) üçün nəzərdə tutulmuşdur, lakin digər hüceyrə populyasiyalarına asanlıqla uyğunlaşdırıla bilər. Nəticə olaraq, OKT modeli fenotipləşdirmədə effektivdir və terapevtik müdaxilələrin etibarlı qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunmaq potensialına malikdir. Müxtəlif tədqiqatçılar insan gözləri üzərində histoloji tədqiqatlar aparmışlar. Araşdırmalar insan gözünün dərinliklərində daha çox optik sinir liflərinin olduğunu göstərir. Başqa bir araşdırmada, aksonların sayı ilə skleral kanal sahəsi arasında korrelyasiya var idi. Bəzi tədqiqatlar daha böyük disk sahəsi olan gözlərdə daha qalın disk boşluğundan istifadə etmişdir.
Təəssüf ki, çoxsaylı monitorinq və müalicə cədvəlləri həm həkimləri, həm də xəstələri yükləyir. Və bu, bir problem yaratdı: bir tərəfdən, bir çox xəstələr həyatlarında bir az daha az müalicə və bir az daha balans üçün çalışırlar. Evdə OKT monitorinqi bu problemi həll etməyə kömək edə bilərmi? Ola bilər: Təsdiqlənərsə və tənzimlənərsə, evdə əsaslı OKT bəzi xəstələrə lazımsız ofis ziyarətlərindən və inyeksiyalardan qaçmağa kömək edə bilər, hətta o, oftalmoloqlara müalicəyə ən çox ehtiyacı olanları müəyyən etməyə kömək edir. Bununla belə, həkimlərin vəzifəsində ciddi problemlər qalmaqdadır.
Bu yazıda dəmir oksidi hissəcikləri ilə etiketlənmiş tək hüceyrələrin maqnitomotiv optik koherens tomoqrafiyası (HM-OKT) görüntülənməsi üçün etibarlı və möhkəm bir üsul təqdim edirik. Bu üsul nümunə həcmində anizotropik maqnit strukturlarının düzülməsini və fırlanmasını oyatmaq üçün modulyasiya edilmiş uzununa və eninə maqnit sahələrindən istifadə edir. Eksperimental sübutlar göstərir ki, maqnit hissəcikləri daimi maqnit sahəsinə məruz qaldıqda özlərini uzunsov zəncirlərdə toplayırlar. Hüceyrədaxili məkanda maqnit hərəkəti 3D OKT, eləcə də 2D istinad görüntüləmə metodu kimi lazer ləkə reflektometriyası vasitəsilə aşkar edilib və vizuallaşdırılıb. Aqar skafoldlarına daxil edilmiş mezenximal kök hüceyrələr üzərində apardığımız təcrübələr göstərir ki, fırlanan MM-OKT-də maqnitomotiv siqnal əvvəlki impulslu MM-OKT ilə müqayisədə 3 dəfə əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır, baxmayaraq ki, solvinoidin enerji istehlakı 16 dəfə azdır.
Açar sözlər: Optik Koherent Tomoqrafiya, Dezoksiribonuklein turşusu (DNT) analizi, süni neyron şəbəkəsi, süni intellekt.
İSTİSMAR QUYULARININ SULAŞMASI VƏ ONLARIN ARADAN QALDIRILMASI ÜSULLARI
Authors: Elmir Qaragözov, Şahsuvar Heydərov Elmir Qaragözov, Şahsuvar Heydərov , İbrahim Məmmədli, Elnur Vəliyev İbrahim Məmmədli, Elnur Vəliyev , Heydər Əsədzadə Heydər Əsədzadə
Published: July 2024

Neft və qaz sənayesində istismar quyularının səmərəli idarə olunması bərpa sürətlərini optimallaşdırmaq və ətraf mühitə uyğunluğu təmin etmək üçün innovativ və effektiv suvarma və kənarlaşdırma üsullarını tələb edir. Məqalədə miqyas, qum və digər hissəciklər kimi yığılmış maddələrin çıxarılması strategiyaları ilə yanaşı, istismar quyularında istifadə olunan müxtəlif suvarma üsulları, o cümlədən su basması, kimyəvi EOR (gücləndirilmiş neftvermə) və qaz vurulması araşdırılır. Müxtəlif geoloji kontekstlərdən nümunə araşdırmalarına əsaslanaraq, bu metodların əməliyyat səmərəliliyini, ətraf mühitə təsirlərini və iqtisadi səmərəliliyini təhlil edirik. Biz bərpa dərəcələrini yaxşılaşdırmaq və əməliyyat risklərini azaltmaq üçün ağıllı quyu texnologiyalarında ən son nailiyyətləri və onların ənənəvi suvarma üsulları ilə inteqrasiyasını araşdırırıq. Məqalə neft və qaz yataqlarının müxtəlif ssenarilərində bu metodların tətbiqi üçün tövsiyələr və quyuların suvarılması, maddələrin çıxarılması üsullarında gələcək tədqiqatlar üçün istiqamətlər təklif edir. Tədqiqatda istifadə olunan metodologiyalar müxtəlif suvarma və çıxarma üsullarının effektivliyini və tətbiqini qiymətləndirmək üçün simulyasiya modelləri, sahə sınaqları müqayisəli tədqiqatlar daxil olmaqla həm keyfiyyət, həm də kəmiyyət təhlillərini əhatə edir. Nəticələr yerdəyişmə səmərəliliyini və layların süpürmə səmərəliliyini yaxşılaşdırmaqla neftin artım sürəti ilə kimyəvi və qaz vurma kimi təkmilləşdirilmiş neftvermə üsullarının əhəmiyyətli potensialını vurğulayır. Faydalar tez-tez yüksək əməliyyat xərcləri, texniki mürəkkəbliklər və xüsusilə də kimyəvi EOR texnikaları vəziyyətində potensial ekoloji risklər kimi çətinliklərlə zəiflədilir.
Açar sözlər: Neft və Qaz Sənayesi, İstismar Quyuları, Suvarma Metodları, Təkmilləşdirilmiş Neft Bərpası (EOR), Su basması.
İKIMƏRHƏLƏLI AŞAĞI TEMPERATURLU KONDENSASIYA PROSESININ
MODELLƏŞDIRILMƏSI
Authors: Əli Əlizadə, Rəhim Muxtarov Əli Əlizadə, Rəhim Muxtarov
Published: July 2024

Emal prosseslərinin aparılmasında aparıcı mövqeyə sahib kondensasiya prosseslərinin öyrənilməsi və tətbiqi əhəmiyyətli xarakter almışdır. Bu səbəbdən prossesin ikimərhələli və aşağı temperaturlu aparılmasının modelləşdirilməsi araşdırılmışdır. Proses Aspen HYSYS modelləşdirmə mühitində aşağı temperaturda kondensasiya prosesinin texnoloji diaqramının qurulması və ən optimal variantın seçilməsi ilə tədqiq edilmişdir. Məqalədə qazın tərkibindəki komponentlərin qazların kimyası əhəmiyyətinin, o cümlədən, qaz emalı zavoduna nəql olunann təbii qazın hazırlanması meyarlarnın və müasir dövrdə neft və qaz mədənlərindən magistral kəmərlər ilə təbii qazın nəqli proseslərinin tədqiqatı əks olunmuşdur. Bu məqsədlə ilk olaraq qazın kimyəvi emalında istifadə olunan üsulların və təbii qazın ilkin emal nəticəsində alınan məhsulların təhlili edilmişdir.
Açar sözlər: kondensasiya, modelləşdirmə, emal, proses.
FAYDALI QAZINTI YATAQLARININ İŞLƏNMƏSİ ZAMANI TƏHLÜKƏSİZLİK SİSTEMLƏRİNİN ROLU
Authors: Mürsəl Əliyev, Maral Əliyeva Mürsəl Əliyev, Maral Əliyeva , Elvin Mikayılov Elvin Mikayılov
Published: July 2024

Təhlükəsizlik qaydaları mədən qəzalarının sayını azaltmaq üçün perspektivli əsas məsələlrdən biridir. Bununla belə, mədən sənayesində təhlükəsizlik qaydalarının tətbiq edilməsinə təsir edən amillərin sistematik təhlili hələ də yoxdur.
Tədqiqatın məqsədi mədən sənayesində təhlükəsizlik qaydalarının tətbiqinə təsir edən amilləri araşdırmaqdır. Keyfiyyət tədqiqatlarında Science Direct, Scopus, Web of Science və SpringerLink kimi dörd əsas verilənlər bazasından istifadə edilmişdir. Tədqiqatlardan müəyyən olunmuşdur ki, davranış ölçüsü təhlükəsizlik qaydalarının tətbiqinin müsbət göstəriclərinə ən çox təsir edən faktora malikdir (47%), situasiya ölçüsü (29%) və psixoloji ölçü (24%). Bundan əlavə, rəhbərliyin öhdəliyi mədən sənayesində təhlükəsizlik davranışlarının qurulmasında ən böyük töhfədir.
Yekun olaraq, sistematik təhlil araşdırması gələcəkdə mədən qəzalarını azaltmaq üçün mədən sahibləri, mədənçilər, hökumət və siyasətçilər arasında təhlükəsizlik qaydaları haqqında daha yaxşı anlayışın təmin edilməsində məlumatlılığı artıra bilər və qəzaların qarşısı alınar [5].
Açar sözlər: Təhlükəsizlik, insan səhvi, təhlükəli davranış, təhlükəli hərəkətlər, təcrübəsiz işçi, təşkilatı çatışmamazlıq, dağ-mədən. təhlükəsizlik təhsilinin olmaması.
ПРИМЕНЕНИЕ ХРОМОВЫХ И МОЛИБДЕНОВЫХ КАТАЛИЗАТОРОВ В РЕАКЦИЯХ ОКИСЛЕНИЯ ЦИКЛИЧЕСКИХ СУБСТРАТОВ
Authors: Нахида Джафарова, Искендер Мамедов Нахида Джафарова, Искендер Мамедов , Гюльнар Авазова Гюльнар Авазова
Published: July 2024

Реакция окисления является одной из ключевых реакций современной органической химии и используется в различных промышленно важных процессах для получения целого ряда соединений органического и нефтехимического синтеза. В этих реакциях используются различные катализаторы, среди которых широкое применение получили катализаторы на основе поливалентных металлов как хром и молибден. Обладая рядом специфических преимуществ по сравнению с другими катализаторами, они занимают центральное место в качестве катализаторов процессов окисления органических субстратов. В этой работе нами представлены результаты исследований в области применения хромовых и молибденовых катализаторов в реакции окисления органических соединений, а также представлены результаты собственных исследований авторов статьи. Изучено влияние различных параметров реакции на выход и селективность образующихся продуктов
Ключевые слова: окисление, катализаторы, кетоны, гомогенный катализ, хром и молибденсодержащие соединения, лактоны, циклические субстраты.
ANOMAL NEFTLƏRİN SƏMƏRƏLİYİNİN ARTIRILMASI ÜÇÜN KOMPLEKS ÜSULUN İŞLƏNMƏSİ
Authors: Türkan İbrahimli, Salman İsmayılov Türkan İbrahimli, Salman İsmayılov
Published: July 2024

Anomal neftlər, çıxarılması və emalı çətindir, lakin onların səmərəliliyini artırmaq mümkündür. Bu məqsədə nail olmaq üçün bir çox kompleks üsullar mövcuddur. İlk olaraq, texnologiyalarda inkişaf edən yenilikləri tətbiq etmək vacibdir. Bu, çıxarılma və emal proseslərində effektivliyi artırmağa kömək edir. Həmçinin, neft sahələrində monitorinq və texniki təhlükəsizliyin tətbiqi əhəmiyyətli rol oynayır. Düzgün nəzarət və təhlükəsizlik prosedurları tətbiq edərək, texniki problemləri minimuma endirmək mümkündür. Anomal neftlərin səmərəliliyini artırmaq üçün tədqiqat və inkişaf investisiyalarına da ehtiyac var. Yeni texnologiyaların, materialların və texnika metodların inkişafı, neft sahələrində işləmə effektivliyini artırmağa kömək edir. Habelə, təbii ehtiyatların daha effektiv istifadəsi üçün mühüm bir addımdır. Anomal neftlərin effektiv emalı və işlənməsi üçün istifadə olunan proseslərin çevik vəziyyətə gətirilməsi də vacibdir. Yaxşı təminat və texniki dəstək, operativ müdaxilələr və neft emal proseslərinin təkmilləşdirilməsi üçün əhəmiyyətli elementlərdir. Nəhayət, təcrübə və mütəxəssislərin bilik və bacarıqlarından faydalanmaq vacibdir. Onların bilik və təcrübəsi, yeni həll yolları tapmaq və səmərəlilik səviyyəsini yaxşılaşdırmaqda kritikdir. Bu bütün kompleks üsulların bir araya gəlməsi ilə anomal neftlərin səmərəliliyinin artırılması mümkündür.
Açar sözlər: Anomal neftlər,Yığım nəql sistemi,Anomal neftin səmərəliyinin artırılması üçün edilən metodlar.
DISTRIBUTION REGULATIONS AND LIFE FORMS OF THE SPECIES OF THE BERBERIDACEAE JUSS. FAMILY WHICH ARE DISTRIBUTED IN THE NAKCHIVAN AUTONOMOUS REPUBLIC OVER ALTITUDE ZONES
Authors: Natiga Salmanova Natiga Salmanova
Published: July 2024

Nakhchivan Autonomous Republic, which is part of Azerbaijan, has unique physical and geographical conditions. The total length of the border lines of the autonomous republic, located in the south west of the Lesser Caucasus, is 398 km. The main plain of the Autonomous Republic, 2/3 of which is mountainous and 1/3 is plain, is Araz-Long Plain, which in turn is divided into Ordubad, Nakhchivan, Sharur, Sadarak and other small Plains. Due to the fact that the territory of Nakhichevan Autonomous Republic consists of mountainous and lowland areas, the vegetation cover was formed in accordance with these conditions. The north-eastern territories of the autonomous republic, being part of the high mountain belt, cover heights of more than 2500 meters, and the Alpine and subalpine meadows of the Zangazur and Daralayaz ranges included here cover large areas. Plants belonging to the family Berberidaceae Juss. are distributed mainly in the middle and lower mountain belts, sometimes in the upper mountain belt, Alpine and subalpine belts on dry slopes, clayey, salty soils, Stony-gravel areas, as well as in arable land, field and grounds. In the article berberidaceae juss. The distribution of plants belonging to the family in the height zones, life forms have been studied and it has been determined that the species belonging to this family are most common in the middle and low mountain zones.
Keywords: low mountain belt, barberry, height belts, shrub, Berberis vulgaris L., biological spectrum, distribution pattern.
Analisis Perbandingan Kinerja Keuangan Current Ratio, Debt To Equity Ratio dan Return on Asset Sebelum dan Saat Pandemi Covid-19 pada Sektor Kesehatan Farmasi yang Terdaftar di Bursa Efek Indonesia
Authors: Mansur Mansur , Wahyuni Desi
Published: July 2024

Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis kinerja keuangan Current Ratio, Debt to Equity Ratio, dan Return on Asset sebelum pandemi (tahun 2016-2019) dan saat terjadi pandemi Covid-19 (tahun 2020) pada Sektor Kesehatan farmasi yang terdaftar di Bursa Efek Indonesia. Metode penelitian yang digunakan adalah metode kuantitatif dengan menggunakan data sekunder yang ada pada website Bursa Efek Indonesia. Diperoleh sampel sebanyak 6 perusahaan dengan menggunakan laporan keuangan tahunan dan periode penelitian dari tahun 2016-2020. Metode penelitian yang digunakan adalah statistik non parametris dengan menggunakan statistik deskriptif dalam uji Wilcoxon sign rank test untuk menguji pengaruh tingkat signifikasi 5%. Dari penelitian yang dilakukan diketahui tidak ada perbedaan signifikan kinerja keuangan sebelum dan saat pandemi Covid-19. Hal ini dapat diketahui dari variabel Current Ratio memiliki nilai Asymp.Sig.(2-tailed) 0.345>0.05 yang artinya tidak ada pengaruh sebelum dan saat pandemi Covid-19 sub sektor Kesehatan farmasi yang terdaftar di Bursa Efek Indonesia. Variabel Debt to Equity Ratio memiliki nilai Asymp.Sig.(2-tailed) 0.173>0.05 yang artinya tidak ada pengaruh sebelum dan saat pandemi Covid-19 sub sektor Kesehatan farmasi yang terdaftar di Bursa Efek Indonesia. Variabel Return On Asset memiliki nilai Asymp.Sign. (2-tailed) 1.000>0.05 yanga artinya tidak ada pengaruh sebelum pandemi dan saat pandemi Covid-19 sub sektor Kesehatan farmasi yang terdaftar di Bursa Efek Indonesia.
Från förälskelse till beständig kärlek
Authors: Sandberg Fredrik
Published: July 2024

Essän är ett resultat av en läsning av Erich Fromms bok kärlekens konst och syftet är att, utifrån denna bok, rekonstruera tillitens betydelse i kärleksrelationer. Vilken betydelse har tilliten i en kärleksrelation, med fokus på övergången från förälskelse till en relation där vi är i kärleken? Hur kan kärlekens konst upprätthålla tilliten och därmed bevara kärleken? Övergången från förälskelse till att vara i kärleken är det centrala temat och det är i denna process som tilliten ställs på sin spets. Att vara i kärleken och i en långvarig relation kräver enligt Fromm en kärlekens konst. Essän argumenterar för att kärlekens konst potentiellt kan ses som det som upprätthåller tilliten och det är tilliten som i sin tur värnar kärleken.
Analytical Solution of Concentrated Mixtures of Hydrogen Sulfide and Methanol in Steady State in Biofilm Model
Authors: Uma A. , Raja R. , Swaminathan R.
Published: July 2024

The mathematical model of steady-state biofiltration of hydrogen sulfide and methanol mixtures is explored in this work. The non-linear term associated with monoid kinetics is a part of the system of non-linear reaction-diffusion equations on which this model is built. By applying the Akbari Ganji Method and the Homotopy Perturbation Method to resolve the non-linear equations, an approximate analytical solution of the concentrate mixtures in the biofilm model is obtained. Furthermore, this paper reports numerically by exploiting the Matlab software. By comparing the analytical solution with numerical findings, the accuracy of the method is presented. The new analytical results contribute to optimizing the consistency of this model. These novel approaches produce a compact set of analytical approximations that are straightforward to compute and verify as well.
Impactos do treinamento aeróbico e resistido de alta intensidade na capacidade funcional de pacientes com doença de Parkinson: uma revisão sistemática
Authors: Alves Filho Eder Magnus Almeida , Fernandes Matheus Santos de Sousa , Ramos Tiago Lacerda , Eduarda da Silva Fidelis Debora , De Carvalho Martins Júlio César , Reis do Nascimento Hortência , Reis do Nascimento Isabela , Fernanda dos Santos Leila , Fabrício de Souza Raphael
Published: July 2024

Introdução: A doença de Parkinson (DP) é uma patologia neurodegenerativa que apresenta manifestações clínicas, incluindo tremores involuntários, rigidez articular e declínio da força muscular. A DP é comumente associada à morte de neurônios dopaminérgicos na região dos gânglios da base, responsáveis pelo controle das atividades motoras. O tratamento consiste em medicamentos, no entanto, ferramentas não farmacológicas, como o exercício físico supervisionado, são amplamente recomendadas.
Objetivo: Resumir os impactos de protocolos de treinamento aeróbio e resistido de alta intensidade sobre a capacidade funcional de pacientes com DP.
Métodos: Quatro bases de dados [PubMed, Scopus, Embase e Science Direct. Após a aplicação dos critérios de elegibilidade, os artigos foram selecionados de forma independente por pares.
Resultados e Discussão: Foram identificados 4.745 estudos por meio de busca nas bases de dados, mas apenas 17 atenderam aos critérios de elegibilidade. Finalmente, 17 estudos foram incluídos nesta revisão sistemática. Foram extraídas informações sobre o estudo (autor e ano), características da amostra (idade, sexo, tamanho da amostra), informações sobre o tipo de exercício físico, duração do protocolo, descrição do exercício: aquecimento; frequência; volume, além de extrair resultados relacionados à capacidade funcional (aspectos motores e não motores). Ambas as modalidades de treinamento (HIA e HIRT) podem melhorar as variáveis da capacidade funcional em pacientes com DP. Ressalta-se que essas modalidades de treinamento podem atuar sinergicamente na promoção de uma melhor qualidade de vida/saúde desses pacientes.
Conclusão: Portanto, ambas as modalidades foram capazes de melhorar os componentes não motores e motores (força, potência, equilíbrio) relacionados à capacidade funcional em pacientes com DP.
Reduced Blood Glucose Levels in Diabetic Patients After Using a Combination of Progressive Muscle Relaxation (Pro-Mure) and Slow Deep Breathing Exercises (SD-Bex)
Authors: Nabila Shanaz Leka , Sukartini Tintin , Khamida Khamida , Suwardianto Heru
Published: July 2024

Background: One of the causes of diabetes mellitus is a person's lifestyle, namely their level of physical inactivity. So, to avoid complications, persons with diabetes mellitus require both pharmaceutical and non-pharmacological treatments to lower blood glucose values. Finding out if people with diabetes mellitus might reduce their blood glucose levels by combining a technique that involved slow deep breathing and progressive muscular relaxation was the primary goal of the research.
Methods: This study is quasi-experimental because it uses a control group design with pre- and post-tests. The number of respondents is 34, and the method of sampling is purposive sampling. Twenty to twenty-five minutes of a combination of progressive muscle relaxation (Pro-Mure) and slow deep breathing exercises (SD-Bex) were administered to the experimental group, while the control group received the usual course of intervention. Values of blood glucose levels were the dependent variable. With a p-value of less than 0.05, the study used the Wilcoxon Signed Rank Test to compare outcomes before and after treatment and the Mann-Whitney test to compare the experimental group to the control group.
Results: We found that the intervention group's blood glucose value was 0.001 and the control group's was 0.025. A p-value of 0.001 was found on the value of blood glucose levels between the experimental group and the control group as a result of the study utilising the Mann-Whitney test.
Conclusion: Those suffering from diabetes mellitus can find relief from their symptoms by combining the techniques of Progressive Muscle Relaxation with Slow Deep Breathing. Additionally, the method is simple to apply.
The effect of complex training using the intermittent method in developing the special strength ability and achievement of young shot-put player U 20
Authors: Hasaneen Shaimaa , Alshammaa Haydar , Mahdi Abeer , Hashim Maryam
Published: July 2024

Complex training, which is of great importance in the development of physical capabilities through change in the motor path and diversity of exercises for the same muscle groups working during the motor performance, which depends on the ability of the muscular and nervous systems in the process of compatibility, and work to apply it in the intermittent training method that works on the continuous change in the degree of difficulty of exercise (intensity of training) coordinated with rest periods and designed to develop the ability of special forces for archers to push weight and achievement, and
The aim of the study is to prepare complex exercises in the intermittent method over a period of 6 weeks (12) training units during the special preparation stage, on a sample of young people under 20 years of age (5) elite athletes effectively push the weight, the study variables measured two variables for maximum strength of the arms and chest, explosive force of the two men, rapid force of the arms and achievement by pushing the weight.
Through pre and posttests, the researchers concluded the effectiveness of combined training, which is regulated by intermittent training, in the development and improvement of the special ability of the weightlifting archers (the explosive power of the two men, the maximum strength and the rapid strength of the shoulders and arms) and the exercises have made a clear progress in the achievement of weight propulsion for young people under 20 years.
Evaluation anthelmintic activities of an ethnopharmacological leaves nerium oleander against the earthworms (Allolobophora caliginosa)
Authors: Mares Mohammed ,   King Saud University, Murshed Mutee , Aljawdah Hossam M A , Al-quraishy Saleh ,   King Saud University,   King Saud University,   King Saud University
Published: July 2024

The emergence of drug-resistant strains reason for the search for natural alternatives. The study aimed to evaluate the anthelmintic activity of Nerium oleanderleaf extract against Allolobophora caliginosain vitro. The concentrations (25 mg/mL, 50 mg/mL, and 100 mg/mL), were tested, andthe results were expressed in paralysis time and the death of worms. Albendazole (40 mg/mL), and distilled water were used as standard drug and control. The FT-IR and GC-MS analysis of the extract showed the presence of 12 and 13 compounds responsible foranthelmintic activity. There was a dose-dependent increase in effectiveness over time during 2.5, 5, 7.5, and 10 minutes. The death reached 97% and 100%, respectively when (100 mg/mL) after 10 minutes. Histological examination and scanning electron microscopy showed noticeable abnormalities and a cuticular layer of the body surface had shrunk in all treated worms. The current experiment results show that oleander has powerful anti-Acaliginosa action.
EDUKASI KESELAMATAN PERKERETAAPIAN SEJAK DINI KEPADA MURID TK DAN SD DI TULUNGAGUNG
Authors: Puspitasari Mariana Diah , Aghastya Adya , Iswanto Ary Putra , Wicaksono Adi
Published: July 2024

Keselamatan masih menjadi menu utama dalam penyelenggaraan transportasi di Indonesia. Menjadi tujuan ke-11 Sustainable Development Goals (SDGs). Dalam realitanya, keselamatan ini belum sepenuhnya tercapai. Masih sering terjadi kecelakaan baik pada moda transportasi udara, laut, darat, dan perkeretaapian. Kecelakaan di palang pintu perlintasan kereta api masih sering terjadi bahkan melibatkan anak-anak kecil yang masih berusia belia.
Untuk memitigasi hal tersebut, pemerintah melakukan upaya peningkatan keselamatan di perlintasan sebidang dengan beberapa pendekatan salah satunya pembangunan infrastruktur. Hal ini juga harus didukung kesadaran dan pemahaman tentang keselamatan dalam bertransportasi khususnya kereta api. Belum semua masyarakat memahami bagaimana seharusnya bertindak aman saat di stasiun, di dalam kereta, serta di pintu perlintasan. Untuk itu perlu sosialisasi yang menyeluruh tentang kampanye keselamatan perkeretaapian ke seluruh lapisan masyarakat.
Dari hasil temuan di lapangan, pemahaman para guru dan murid TK maupun SD peserta edukasi mengenai keselamatan perkeretaapian baik di stasiun, dalam kereta, maupun di perlintasan sebidang berdasarkan hasil pre test belum terlalu luas. Guru SD memiliki nilai rata-rata tertinggi yaitu 60. Sebaliknya murid TK memiliki nilai rata-rata terendah yaitu 12,72. Bahkan banyak anak TK yang belum pernah naik kereta. Selain itu dampak edukasi terhadap pemahaman para anak-anak mengenai keselamatan perkeretaapian baik di stasiun, dalam kereta, maupun di perlintasan sebidang sangat signifikan. Hasil pengujian beda rata-rata nilai pre test dan post test peserta dengan uji T berpasangan menunjukkan bahwa nilai test berbeda sebelum dan sesudah edukasi. Jadi bisa diambil kesimpulan bahwa edukasi berdampak pada tingkat pemahaman para peserta.
EDUKASI PENTINGNYA LITERASI DAN NUMERASI BAGI SISWA SEKOLAH TINGKAT DASAR
Authors: Dianastiti Yelma , Rico Andhika Putra  , Gumelar Wahyu Teja Gumelar
Published: July 2024

Edukasi literasi dan numerasi merupakan aspek penting dalam pendidikan anak usia dini. Kemampuan ini menjadi fondasi bagi siswa untuk berkembang dan meraih kesuksesan di masa depan. Kegiatan pengabdian masyarakat ini dilakukan di SDN 1 Tawing dengan melibatkan 30 siswa. Edukasi dikemas dalam bentuk seminar interaktif dan penyebaran kuesioner untuk mengukur tingkat pemahaman siswa tentang literasi dan numerasi. Hasil menunjukkan bahwa edukasi yang diberikan menghasilkan respon positif dari siswa. Minat baca dan belajar matematika meningkat, dan tingkat literasi dan numerasi di sekolah menunjukkan peningkatan. Siswa juga termotivasi untuk meningkatkan keterampilan literasi dan numerasi mereka. Kesimpulannya, edukasi literasi dan numerasi di SDN 1 Tawing memberikan dampak positif pada siswa. Program ini perlu terus dijalankan dan dikembangkan untuk mendukung proses belajar mengajar dan mempersiapkan siswa untuk masa depan yang lebih baik.
РЕАЛІЗАЦІЯ ПЛЕМІННОЇ ЦІННОСТІ БУГАЇВ-ПЛІДНИКІВ ГОЛШТИНСЬКОЇ ПОРОДИ ЗАРУБІЖНОЇ СЕЛЕКЦІЇ
Authors: Піддубна Л. М. , Захарчук Д. В.
Published: July 2024

Оцінено 16 бугаїв-плідників голштинської породи зарубіжної селекції за якістю потомства в чотирьох молочних стадах господарств Житомирської та Київської областей за методикою М.М. Майбороби, С.Г. Германчука, Ю.П. Полупана й Д.М. Басовського (2019). Дослідженнями встановлено, що розрахункові індекси племінної цінності (РПЦ) бугаїв-плідників варіюють за надоєм від -287 до +1525 кг, умістом жиру в молоці – від -0,07 до +0,15%, білка – від -0,08 до +0,11%, молочного жиру – від -16 до +59 кг, білка – від -14 до +50 кг. Найвищі позитивні значення індексів за кількісними ознаками молочної продуктивності мають бугаї Н.Седдін DE 352642486 (надій – +1525 кг, молочний жир – +59 кг, білок – +50 кг), Ширлі NL 447860719/60719 (+1314 кг; +52 кг і +36 кг відповідно) і Бугатті DE 538441328/41328 (+856; +45; +32). Негативні значення індексів мають бугаї Сарукко DE 350995813/95813 (-287; -16; -14) та Асалл DE 579542573/42573 (-252; -9; -10). Найвищі позитивні значення індексу відсотка жиру зафіксовано в бугаїв Асалла DE 579542573/42573 (+0,14%), Бугатті DE 538441328/41328 (+0,15%), Гламура Ред NL 713313332 (+0,14%), Фауна DE 356552537 (+0,13 %); індексу відсотка білка в бугаїв Аргонаута DE 538441348 (+0,11%), Бугатті DE 538441328/41328 (+0,06%) Масіро DE 354071654/71654 (+0,06%). За допомогою кореляційного аналізу виявлено залежність між розрахованими в господарствах індексами племінної цінності бугаїв-плідників і даними каталогів відповідних років за всіма ознаками молочної продуктивності, коефіцієнти кореляції позитивні й вірогідні – від +0,460 до +0,724, Р<0,001–0,05. Порівняльним аналізом установлено, що 6 бугаїв із 16, що становить 37,5%, тією чи іншою мірою підтвердили індекси племінної цінності за ознаками молочної продуктивності, задекларовані у відповідних каталогах.
ФАКТОРИ ВПЛИВУ НА ВИРОБНИЦТВО ГОМОГЕНАТУ ТРУТНЕВИХ ЛИЧИНОК ТА ІНТЕНСИВНІСТЬ НАКОПИЧЕННЯ В НЬОМУ ВАЖКИХ МЕТАЛІВ
Authors: Разанов О. С. , Попівняк Т. Р.
Published: July 2024

В Україні та світі останніми роками спостерігається зростання інтересу до пошуку альтернативних джерел повноцінного білка. Одним із таких джерел є трутневі личинки, які вирощуються медоносними бджолами. Вони не лише є джерелом білка, але й мають високу концентрацію біологічно активних сполук, таких як вітаміни, мінеральні речовини й інші корисні складові. Білковий апіпродукт, отриманий із трутневих личинок, містить ідеально збалансований амінокислотний і жирнокислотний склад. Гомогенат трутневих личинок – це один із маловідомих продуктів бджільництва, який отримують із трутневих личинок віком від 3 до 7 днів. Мета роботи полягала у визначенні впливу періоду цвітіння нектаропилконосу на виробництво гомогенату трутневих личинок і концентрацію в ньому важких металів. Гомогенат трутневих личинок виробляли у два періоди під час цвітіння нектаропилконосів ріпаку озимого та різнотрав’я, липи та гречки. Личинки трутневих личинок отримували за допомогою будівельних рамок. Відбір личинок проводили на 7-му добу їхнього життя. У проведених дослідженнях вивчали вплив цвітіння певного виду нектаропилконосу на виробництво гомогенату трутневих личинок і концентрацію в ньому важких металів. Виробництво гомогенату трутневих личинок за сезон на сім’ю становило 0,94 кг, з яких 77% припадає на період цвітіння липи та гречки і 23% – ріпаку озимого та весняного різнотрав’я. Найбільше вироблено гомогенату у сім’ях силою 9,5 вулика з перевагою на 47,9% і 71,3% бджолиних сімей силою 6,5 і 4,5 вулика відповідно. За вмістом важких металів у гомогенаті перевищень гранично допустимих концентрацій не виявлено. Менший вміст свинцю, кадмію, цинку та міді виявлено в гомогенаті, виробленому в період цвітіння озимого ріпаку та весняного різнотрав’я. У гомогенаті трутневих личинок, виробленому під час цвітіння озимого ріпаку і різнотрав’я, коефіцієнт небезпеки був нижчий на 29,6% за свинцем, на 40% – за кадмієм, на 26,0% – за цинком і на 14,2% за міддю порівняно з показниками в період цвітіння липи та гречки.