Η εφυαλωμένη κεραμική από την πόλη των Θηβών
Authors: Αρβανίτη Σμαράγδη 
Published: August 2021

Στην παρούσα διατριβή εξετάζεται εφυαλωμένη κεραμική που προήλθε από ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στην Καδμεία, την ακρόπολη της Θήβας, από τις αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων, την 1η και 23η ΕΒΑ και τη Θ΄ ΕΠΚΑ. Χρονικά, το υλικό ανήκει στην περίοδο της Φραγκοκρατίας (1204 -1460) και την Οθωμανική περίοδο (1460 -1829).Οι στόχοι της διατριβής ήταν:1.Η παρουσίαση των κατηγοριών εφυαλωμένης κεραμικής που συνυπάρχουν την περίοδο αυτή στη Θήβα• αφενός οι κατηγορίες που συνεχίζουν τη Βυζαντινή παράδοση και αφετέρου η εισηγμένη κεραμική από τη Δύση (Ιταλία, Ισπανία), την Ανατολή (Συρία, Ιράν, Οθωμανική Αυτοκρατορία) και την Άπω Ανατολή (Κίνα).2.Η συναγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις εμπορικές επαφές της Θήβας με τα κέντρα παραγωγής κεραμικής που λειτουργούσαν εντός και εκτός των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.3.Η πιθανότητα εντοπισμού τοπικής - Θηβαϊκής παραγωγής κεραμικής.4.Η συναγωγή πιθανών συμπερασμάτων σχετικά με την οικιστική δομή της Καδμείας. Μεθοδολογικά, προηγήθηκε η επιλογή και καταγραφή 1600 οστράκων εφυαλωμένων αγγείων, με κριτήριο τη διαγνωσιμότητα, αλλά και τη σπανιότητα εμφάνισης της κατηγορίας. Με κριτήριο την αντιπροσωπευτικότητα της κατηγορίας έγινε η τελική επιλογή των 575 οστράκων, τα οποία κατατάχθηκαν σε 30 συνολικά κατηγορίες. Η μελέτη διαρθρώνεται σε δύο τόμους. Στον πρώτο τόμο τίθενται συνοπτικά τα προβλήματα που αντιμετωπίστηκαν, η μέθοδος που ακολουθήθηκε, οι στόχοι και η συνεισφορά στην έρευνα. Επίσης, παρουσιάζεται το ιστορικό πλαίσιο, η τοπογραφία της Καδμείας και η ιστορία των ανασκαφικών ερευνών. Ακολουθεί η παρουσίαση των διαφορετικών κατηγοριών κεραμικής που εντοπίστηκαν. Στη συνέχεια, συζητείται το ζήτημα της τοπικής παραγωγής στη Θήβα. Τέλος, παραθέτονται τα συμπεράσματα, όπως αυτά προκύπτουν μέσα από τη μελέτη των ευρημάτων. Ο κατάλογος της κεραμικής από την Καδμεία συνιστά το δεύτερο τόμο της μελέτης. Συμπερασματικά: 1.Περιλαμβάνονται αντιπροσωπευτικά αγγεία από όλες τις κατηγορίες κεραμικής που παράγονται και κυκλοφορούν την ίδια περίοδο στη Μεσόγειο. 2.Τα αγγεία ανήκουν χρονικά σε όλη την υπό εξέταση περίοδο (13ος – αρχές 19ου αι.) και είναι μάρτυρες των αλλαγών που βίωσε η πόλη.3.Ο κύριος όγκος των κεραμικών ακολουθεί τεχνοτροπικά τη Βυζαντινή παράδοση, ενώ η πλειονότητα της εισηγμένης κεραμικής προέρχεται από εργαστήρια της Ιταλίας.4.Η παρουσία κατηγοριών κεραμικής που σπάνια απαντούν στον Ελλαδικό χώρο (κεραμική από Ισπανία, Συρία, Ιράν, Κίνα, εργαστήρια της Μιλήτου), δεν δηλώνει συστηματικό εμπόριο, αλλά πρόκειται μάλλον για μεμονωμένες και περιστασιακές εισαγωγές.5.Έγινε φανερός ο διαχρονικά πολυπολιτισμικός χαρακτήρας της Θήβας, η θέση της μέσα στο δίκτυο διακίνησης αγαθών, αλλά και η ευμάρεια και η σπουδαιότητα της πόλης.6.Όσον αφορά στον οικιστικό ιστό της Καδμείας, τα κτιριακά κατάλοιπα σε συνδυασμό με τα κεραμικά ευρήματα υποδεικνύουν τις θέσεις του διοικητικού κέντρου, στα Β της Καδμείας, της εύπορης συνοικίας της πόλης στα Δ της Καδμείας και τις πιθανές θέσεις εργαστηρίων κεραμικής, στο κέντρο της Καδμείας. 7.Έγιναν οι πρώτες παρατηρήσεις, και τέθηκαν οι βάσεις για την περαιτέρω έρευνα της τοπικής παραγωγής κεραμικής στη Θήβα. Παρατηρήθηκαν επτά κατηγορίες πηλών που απαντούν συχνότερα, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν πιθανόν από τοπικό ή περιφερειακό εργαστήριο κεραμικής.