Black cohosh (Actaea racemosa L./Cimicifuga racemosa (L.) Nutt.) – role in modern phytotherapy for menopause ailments
Authors: Marchelak Anna , Prokop Aleksandra , Magiera Anna 
Published: November 2024

Przedmiot przeglądu: Menopauza jest naturalnym skutkiem zanikania pęcherzyków jajnikowych oraz syntezy/wydzielania hormonów lub efektem chirurgicznych bądź niechirurgicznych zabiegów medycznych. Zmieniające się w organizmie środowisko hormonalne wytwarza kaskadę uciążliwych zaburzeń lub chorób związanych z m.in. ośrodkowym układem nerwowym, układem mięśniowo-szkieletowym czy układem moczowo-płciowym. Do leczenia objawów okresu menopauzy medycyna konwencjonalna stosuje hormonalną terapię zastępczą (HTZ), w której stosowane są estrogen i/lub progesteron. Istnieje jednak wiele przeciwwskazań do stosowania HTZ, co więcej HTZ niesie ze sobą ryzyko wystąpienia uciążliwych działań niepożądanych. Stąd też coraz częściej kobiety sięgają po alternatywne terapie np. preparaty zawierające w swoim składzie substancje pochodzenia roślinnego. Jedynie w przypadku kłącza i korzenia pluskwicy groniastej skuteczność terapeutyczna w łagodzeniu dolegliwości menopauzalnych została potwierdzona dowodami klinicznymi, wystarczającymi do nadania statusu leku o ugruntowanym zastosowaniu medycznym – zgodnie z opinią Europejskiej Agencji Leków (EMA).
Cel przeglądu: Podsumowanie aktualnego stanu wiedzy na temat kłącza i korzenia pluskwicy groniastej (Actaea racemosa L.) jako substancji roślinnej stosowanej w leczeniu dolegliwości okresu około- i pomenopauzalnego. Celem wprowadzenia do tematyki przedstawiono również ogólne informacje dotyczące terminologii, przyczyn, objawów i farmakologii menopauzy.
Materiały i metody: Przegląd piśmiennictwa został przygotowany w oparciu o bazy danych: PubMed, Google Scholar, Web of Science oraz Science Direct z zastosowaniem odpowiednich deskryptorów. Wykorzystano 31 artykułów naukowych, ponadto dwie strony internetowe, dwa zbiory monografii substancji roślinnych oraz trzy pozycje książkowe.
Wyniki i wnioski: W przeglądzie scharakteryzowano gatunek pod względem botanicznym, usystematyzowano dane na temat profilu fitochemicznego, podsumowano doniesienia z przedklinicznych badań aktywności biologicznej, dokonano zestawienia danych z prób klinicznych z zastosowaniem ekstraktów z substancji roślinnej w leczeniu dolegliwości menopauzalnych, oraz przedstawiono informacje na temat bezpieczeństwa stosowania. Wyniki licznych badań klinicznych potwierdzają skuteczność preparatów zawierających określone ekstrakty z kłącza i korzenia A. racemosa w leczeniu dolegliwości okresu menopauzy, takich jak uderzenia gorąca i obfite pocenie się. Jednakże wiele kwestii dotyczących korzenia i kłącza A. racemosa nadal pozostaje niewyjaśnionych. Nie wiadomo jaki jest dokładny mechanizm działania substancji roślinnej, chociaż sugeruje się, że jest on związany z układem serotoninergicznym i dopaminergicznym. Brak jest również kompletnych danych dotyczących składników czynnych warunkujących obserwowaną aktywność biologiczną. Patrząc perspektywicznie, do pełnego scharakteryzowania omawianej substancji roślinnej, konieczne jest wyjaśnienie dokładnych molekularnych mechanizmów aktywności i wskazanie związków warunkujących aktywność farmakologiczną. Z uwagi na liczne zafałszowania preparatów z pluskwicy groniastej bardzo ważne jest również opracowanie odpowiednich procedur kontroli jakości.