Holistic approach to the development of learning skills of students with special educational needs
Authors: Κυριακοπούλου Μαρία 
Published: July 2024

Η έρευνα της διατριβής βασίζεται στην Ολιστική προσέγγιση στην εκπαίδευση που υποδεικνύει την ανάγκη για ένα επιτυχημένο συμπεριληπτικό περιβάλλον για μαθητές με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες με ευέλικτη διαχείριση όλων υποσυστημάτων κοντά τους που επηρεάζουν την ακαδημαϊκή τους εξέλιξη. Σκοπός της εμπειρικής μελέτης είναι να διερευνήσει τη συμπαγή και διαφοροποιημένη επιρροή της αλληλεπίδρασης μεταξύ εσωτερικών (βιολογικών, γνωστικών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών) και εξωτερικών (οικογενειακών και κοινωνικοπαιδαγωγικών) παραγόντων στην εκπαιδευτική πρόοδο των μαθητών με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες στα Τμήματα Ένταξης της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ως δείκτες εφαρμογής μιας ολιστικής προσέγγισης. Τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα καλύπτουν την ετοιμότητα του σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος να διαχειριστεί και να επιλύσει εκπαιδευτικά προβλήματα που προκύπτουν από την κοινή αλληλεπίδραση μεταξύ των εσωτερικών βιολογικών, γνωστικών, συναισθηματικών, συμπεριφορικών χαρακτηριστικών του μαθητή, του σχολικού περιβάλλοντος, της γονικής εμπλοκής και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος και τις συγκεκριμένες επιρροές αυτής της αλληλεπίδρασης στη μαθησιακή τους ικανότητα. Η εφαρμοζόμενη ποσοτική στρατηγική στοχεύει στην εξαγωγή πληροφοριών σχετικά με την επίδραση σημαντικών παραγόντων στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας, της μάθησης και στην επαρκή διαχείριση συμπεριληπτικών περιβαλλόντων. Αναπτύχθηκε ένα σταθμισμένο ερωτηματολόγιο για να αναδείξει εμπειρικά επιχειρήματα για την υποστήριξη της συγκεκριμένης επιστημονικής διατριβής και να αξιολογήσει μέσω των απαντήσεων των εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής την ετοιμότητα του εκπαιδευτικού, γονικού και κοινωνικού περιβάλλοντος να καλύψει με ολιστικό τρόπο τις ανάγκες των μαθητών με συγκεκριμένα βιολογικά, συμπεριφορικά, συναισθηματικά και γνωστικά χαρακτηριστικά. Το ερωτηματολόγιο καταγράφει την ποικιλομορφία των αλληλεπιδράσεων που εμφανίζονται στις διάφορες πτυχές του ολιστικού παραδείγματος σε ένα συμπεριληπτικό περιβάλλον, παρουσιάζοντάς το ως ένα χρήσιμο εκπαιδευτικό μοντέλο για την κάλυψη μη ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών στη ηλικία φοίτησης στη Δευτεροβάθμια. Η έρευνα διεξήχθη σε γενικά σχολεία Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας κατά τα ακαδημαϊκά έτη 2022-2023 και εκατό εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής από διάφορους νομούς της Ελλάδας συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο για 200 μαθητές τους που φοιτούν στο Τμήμα Ένταξης. Τα αποτελέσματα της εμπειρικής μελέτης παρουσιάζουν στο πλαίσιο του προκύπτοντος συναισθηματικού-συμπεριφορικού προφίλ και μαθησιακής απόδοσης εφήβων μαθητών με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τα χαρακτηριστικά του οικογενειακού, σχολικού και κοινωνικού τους περιβάλλοντος, καθώς και τη διαφορική επιρροή των εσωτερικών παραγόντων και συγκεκριμένων κοινωνικο-παιδαγωγικών παραγόντων στη συμπεριφορά και στη μάθηση. Η συζήτηση των εμπειρικών πληροφοριών τεκμηριώνει τα βασικά σημεία στις επιστημονικές υποθέσεις που εγείρονται, αλλά αποκαλύπτει και νέα δεδομένα για τις αλληλεπιδράσεις. Αφορούν την επαγγελματική προετοιμασία των ειδικών παιδαγωγών στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση και τις πραγματικές συνθήκες στις οποίες υποστηρίζουν τη μάθηση, δημιουργούν κλίμα συνεργασίας με εκπαιδευτικούς και άλλους μαθητές της αντίστοιχης εκπαιδευτικής μονάδας. Η μελέτη καταγράφει πολλαπλούς ρόλους ειδικών παιδαγωγών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση που απαιτούν ευσυνειδησία και υψηλό αίσθημα ευθύνης αλλά και ξεκάθαρα σκιαγρaφεί την ανάγκη ενδυνάμωσής τους. Στην περίπτωση μεταρρύθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος, τα αποτελέσματα επιτρέπουν την εξαγωγή επιστημονικών γενικεύσεων και συγκεκριμένων συστάσεων για βελτίωση στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της ΕΕ, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί στις πηγές πληροφοριών της διατριβής. Στην εποχή προτεραιότητας στην ψηφιοποίηση αυξάνεται η ανάγκη για ευελιξία, ισορροπία αντιφάσεων, διαχείριση μικροσυστημάτων και μακροσυστημάτων στα Τμήματα Ένταξης της Δευτεροβάθμιας, επαγρύπνηση για παραβιαζόμενα δικαιώματα των μαθητών, συνεργασία στη διεπιστημονική ομάδα μεταξύ εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής, γενικής εκπαίδευσης, γονέων, η συνεργασία με το σχολείο και την κοινωνία, καλύτερες συνθήκες μάθησης και διαβίωσης, ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων και δεξιοτήτων επικοινωνίας σε μια πιο υποστηρικτική κοινωνία για τους μαθητές με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.