ҚАЗІРГІ ҚОҒАМДАҒЫ БАЛАЛАРДЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ЗЕРТТЕУ
Authors: Бердибаева С.К. 
Published: October 2023

В настоящее время радикальные социальные преобразования требуют психологически нового характера структуры человека. Эта ситуация основана на интеллекте детей. Содержание исследования основано на основных выводах современной психологической науки, особен- ностях интеллектуального развития детей. Цель исследования: экспериментальное исследование особенности интеллектуального развития детей в структуре личности. Определить статистическую связь между показателями интеллекта. Методы и методики исследования 1. Тест с постепенным усложнение Дж.Равена, которая определяет логику мышления у детей. 2. Методика «Залатай коврик» Дж.Равена в модификацированной форме. 3. Метод «Классификации» для определения особенности обобщения на основе анализа функциональных связей в реальном мире у детей младшего школьного возраста. 4. Методы математической и статистической обработки полученных данных - Коэффициент корреляции тетрахорики Пирсона. В нашем эксперименте проводился сравнительный анализ особенностей интеллектуального развития детей I и III классов. Также изучалось умственное развитие детей в казахских и русских школах. Было исследовано интелектуальное развитие, рассматривая связь между основными компонентами структуры личности как интеллектуальное развитие Выводы: - дети, показавшие очень низкие и низкие результаты классифицируют распределения основываясь на внешние формы или функциональные взаимосвязи, а не на важных признаках. - в среднем уровне ребенок может выполнять задачи, его первоначальное решение не основывается на важном признаке, но после помощи экспериментатора, они правильно выполняют задачу. - высокое и очень высокое классификационное мышление характеризуется легкими и быстрыми принципами классификации карточек в группах. Они основываются при выполнении задач на их основные функции и на важные знаки. - трудности детей начальной школы при выполнении задач напрямую связаны с отсутствием основными внешними знаками особенностей делении карточек. Эта задача правильно решается с помощью взрослых. - ошибки детей первого класса характеризуются сложностью перехода от одного типа клас- сификации к другому, т.е. от принципа обобщения к принципу функциональной коммуникации. Недостаточно развиты дифференциации внимания и восприятия с точки зрения логического мышления. Это привело к трудностям, возникающим при выполнении задач. Ключевые слова: интеллект, детский интеллект, младший школьник, личность, когнитивные показатели.

Қазіргі кезде түбегейлі әлеуметтік қайта құрулар адам құрылымының психологиялық жаңа сипатын талап етеді. Бұл жағдай балалардың интеллектісіне негізделген. Зерттеудің мазмұны қазіргі психология ғылымының негізгі тұжырымдарына, балалардың интеллектуалдық даму ерекшеліктеріне негізделген. Зерттеу мақсаты: Тұлға құрылымындағы балалардың интеллектуалдық даму ерекшелік- терін эксперименталды түрде зерттеу. Интеллект көрсеткіштері арасындағы статистикалық байланысты анықтау. Зерттеу әдістері мен әдістемелері 1. Балалардың ойлау логикасын анықтайтын Дж.Рэвеннің бірте-бірте күрделенуі бар тест. 2. Дж.Рэвеннің өзгертілген түрдегі «Кілемді жамау» әдісі. 3. Кіші мектеп жасындағы балалардың нақты дүниедегі функционалдық қатынастарды талдау негізінде жалпылау ерекшеліктерін анықтауға арналған «Жіктеу» әдісі. 4. Алынған мәліметтерді математикалық және статистикалық өңдеу әдістері – Пирсонның тетрахорикалық корреляция коэффициенті. Біздің экспериментте І және ІІІ сыныптағы балалардың интеллектуалдық даму ерекшелік- теріне салыстырмалы талдау жасалды. Қазақ және орыс мектептеріндегі балалардың ақыл-ой дамуы да зерттелді. Интеллектуалды даму ретінде тұлға құрылымының негізгі құрамдас бөліктері арасындағы байланысты қарастыра отырып, интеллектуалды даму зерттелді. Қорытындылар: - өте төмен және төмен нәтиже көрсеткен балалар үлестіруді маңызды белгілерге емес, сыртқы формаларға немесе функционалдық қатынастарға қарай жіктейді. - орта деңгейде бала тапсырмаларды орындай алады, оның бастапқы шешімі маңызды белгіге негізделмейді, бірақ экспериментатордың көмегінен кейін олар тапсырманы дұрыс орындайды. - жоғары және өте жоғары классификациялық ойлау карталарды топтарға жіктеудің жеңіл және жылдам принциптерімен сипатталады. Олар тапсырмаларды орындау кезінде олардың негізгі функциялары мен маңызды белгілеріне негізделеді. - бастауыш сынып оқушыларының тапсырмаларды орындаудағы қиындықтары бөлу карталарының ерекшеліктерінің негізгі сыртқы белгілерінің болмауымен тікелей байланысты. Бұл тапсырма үлкендердің көмегімен дұрыс шешіледі. - бірінші сынып оқушыларының қателіктері жіктеудің бір түрінен екіншісіне, яғни жалпы- лау принципінен функционалдық қатынас принципіне өтудің күрделілігімен сипатталады. Зейін мен қабылдаудың дифференциациясы логикалық ойлау тұрғысынан жеткілікті дамымаған. Бұл тапсырмаларды орындауда қиындықтар туғызды. Түйінді сөздер: интеллект, балалар интеллектісі, бастауыш сынып оқушысы, тұлға, танымдық көрсеткіштер.

At present, radical social transformations require a psychologically new character of the human structure. This situation is based on the intelligence of children. The content of the study is based on the main conclusions of modern psychological science, the features of the intellectual development of children. The purpose of the study: experimental study of the features of the intellectual development of children in the structure of personality. Determine the statistical relationship between intelligence indicators Research methods and techniques 1. Test with gradual complication by J. Raven, which determines the logic of thinking in children. 2. Method "Patch the rug" by J. Raven in a modified form. 3. The "Classification" method for determining the features of generalization based on the analysis of functional relationships in the real world in children of primary school age. 4. Methods of mathematical and statistical processing of the obtained data - Pearson's tetrachorica correlation coefficient. In our experiment, a comparative analysis of the features of the intellectual development of children in grades I and III was carried out. The mental development of children in Kazakh and Russian schools was also studied. Intellectual development was investigated, considering the relationship between the main components of the personality structure as intellectual development Conclusions: - children who have shown very low and low results classify distributions based on external forms or functional relationships, and not on important features. - at the intermediate level, the child can complete the tasks, his initial decision is not based on an important feature, but after the help of the experimenter, they correctly complete the task. - high and very high classification thinking is characterized by easy and fast principles of classifying cards in groups. They are based when performing tasks on their main functions and on important signs. - the difficulties of elementary school children in completing tasks are directly related to the absence of the main external signs of the features of dividing cards. This task is correctly solved with the help of adults. - mistakes of children of the first grade are characterized by the complexity of the transition from one type of classification to another, i.e., from the principle of generalization to the principle of functional communication. The differentiation of attention and perception is not sufficiently developed in terms of logical thinking. This led to difficulties in completing tasks. Key words: intelligence, children's intelligence, primary school student, personality, cognitive indicators.