Βιοχημική προσέγγιση της αρτηριακής επαναδιάταξης ως αποτέλεσμα του μεταβολισμού της εξωκυττάριας ουσίας σε ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση
Authors: Ζερβουδάκη Αλεξάνδρα 
Published: August 2021

Η αρτηριακή υπέρταση σχετίζεται με μεταβολές στην δομή, την λειτουργικότητα και τις μηχανικές ιδιότητες των αρτηριών. Οι αλλαγές που συντελούνται στο ενδοθήλιο, στις λείες μυϊκές ίνες και στην εξωκυττάρια ουσία (ραίνεται ότι εμπλέκονται στις καρδιαγγειακές επιπλοκές της υπερτασικής νόσου. Οι μεταβολές της εξωκυττάριας ουσίας, που συνήθως παρατηρούνται στην αναδιαμόρφωση του τοιχώματος των αρτηριών στην υπέρταση, περιλαμβάνουν ποσοτικές αλλά και ποιοτικές μεταβολές στα συστατικά της εξωκυπάριας ουσίας.Οι μεταλλοπρωτεινάσες (ΜΜΡ) και οι ενδογενείς αναστολείς τους (ΤΙΜΡ) αποτελούν το σημαντικότερο ενζυμικό σύστημα ελέγχου του μεταβολισμού της εξωκυττάριας ουσίας. Αρκετά εργαστηριακά και κλινικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι μεταβολές στη δράση των ΜΜΡ ή/και των ΤΙΜΡ μπορεί να συμβάλλουν με διάφορους μηχανισμούς στη χρόνια διαδικασία της αρτηριακής επαναδιάταξης σε ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση.Πρόσφατες κλινικές και πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η αυξημένη σύνθεση κολλαγόνου δεν αντισταθμίζονταν με αυξημένη έκφραση δεικτών αυξημένου καταβολισμού, ενώ παράλληλα τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε υπερτασικά άτομα βρέθηκε ελάπωση της δραστηριότητας ορισμένων ΜΜΡ, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλλει στην συσσώρευση εξωκυπάριας ουσίας στο αρτηριακό τοίχωμα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αρκετά κλινικά δεδομένα όσον αφορά την ενζυμική δράση των ΜΜΡ σε υπερτασικούς ασθενείς καθώς και στην επίδραση σε αυτή των διαφόρων αντιυπερτασικών φαρμάκων.Η παρούσα μελέτη σχεδιάσθηκε με σκοπό να εκτιμηθούν οι συγκεντρώσεις στον ορό των ΜΜΡ που ρυθμίζουν το καταβολισμό της εξωκυττάριας ουσίας και κυρίως των κολλαγόνων τύπου IV και V και των ζελατινών A και Β του αρτηριακού τοιχώματος, σε υπερτασικούς ασθενείς, πριν και μετά από εξάμηνη αντιυπερτασική θεραπεία με ανταγωνιστές ασβεστίου. Ειδικότερα, εκτιμήθηκαν : α) οι συγκεντρώσεις των δραστικών μορφών των ΜΜΡ-2 και -9 στον ορό ατόμων με ιδιοπαθή υπέρταση και β) το ενδεχόμενο της μεταβολής των συγκεντρώσεων των δραστικών μορφών αυτών των ΜΜΡ μετά από εξάμηνη αντιυπερτασική μονοθεραπεία με ανταγωνιστές ασβεστίου (αμλοδιπίνη, φελοδιπίνη, διλτιαζέμη).Ο πληθυσμός της μελέτης αποτελείτο από 122 ασθενείς με ιδιοπαθή υπέρταση (ΣΑΠ>140mmHg ή/και Mn>90mmHg) που δεν είχαν λάβει στο παρελθόν αντιυπερτασική αγωγή και από 70 υγιή νορμοτασικά άτομα που αποτελούσαν την ομάδα ελέγχου (ΑΠ<140/90 mmHg). Οι υπερτασικοί ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες και έλαβαν εξάμηνη θεραπεία με ανταγωνιστή ασβεστίου. Η ομάδα A (42 ασθενείς) έλαβε τον διυδροπυριδινικό ανταγωνιστή ασβεστίου, αμλοδιπίνη (5-10 mg), η ομάδα Β (40 ασθενείς) τον διυδροπυριδινικό ανταγωνιστή ασβεστίου φελοδιπίνη (5-10 mg) και η ομάδα Γ (40 ασθενείς) τον μη διυδροπυριδινικό ανταγωνιστή ασβεστίου διλτιαζέμη (180-240 mg), (από του στόματος, ημερησίως και για τις τρεις ομάδες). Οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε πλήρη βιοχημικό, αιματολογικό και υπερηχοκαρδιογραφικό έλεγχο. Οι συγκεντρώσεις των δραστικών μορφών των ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 εκτιμήθηκαν στον ορό του πληθυσμού της παρούσας μελέτης, πριν από την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής, και μετά την εξάμηνη μονοθεραπεία με τους ανταγωνιστές ασβεστίου στους υπερτασικούς ασθενείς. Ο προσδιορισμός των συγκεντρώσεων των δραστικών μορφών των συγκεκριμένων ΜΜΡ έγινε με τη μέθοδο ELISA δύο-θέσεων.Βρέθηκε ότι : α) οι υπερτασικοί ασθενείς εμφάνισαν ελαπωμένες συγκεντρώσεις στον ορό των δραστικών μορφών των ΜΜΡ-2 και -9 πριν από την έναρξη της φαρμακευτικής θεραπείας, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, β) η συγκέντρωση στον ορό της δραστικής μορφής της ΜΜΡ-9 αυξήθηκε στους υπερτασικούς ασθενείς που έλαβαν αμλοδιπίνη ως αντιυπερτασική αγωγή, ενώ αντίθετα η ομάδα των ασθενών που έλαβε φελοδιπίνη εμφάνισε ομαλοποίηση της συγκέντρωσης στον ορό της ΜΜΡ-2. Οι ασθενείς που έλαβαν διλτιαζέμη δεν παρουσίασαν καμία μεταβολή στα επίπεδα του ορού τόσο της ΜΜΡ-2 όσο και της ΜΜΡ-9, και γ) οι μεταβολές που παρατηρήθηκαν στις συγκεντρώσεις των ΜΜΡ-2 και -9 μετά από την αντιυπερτασική θεραπεία ήσαν ανεξάρτητες από την αντιυπερτασκή δράση των φαρμάκων.Τα ευρήματα της μελέτης αυτής υποδηλώνουν ότι οι συγκεντρώσεις στον ορό των δραστικών μορφών των ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 είναι ελαττωμένες σε ασθενείς με ιδιοπαθή υπέρταση, σε σύγκριση με άτομα με φυσιολογική πίεση. Η εκτροπή αυτή μπορεί να αντικατοπτρίζει διαφοροποιημένο μεταβολισμό της εξωκυττάριας ουσίας, που μπορεί να συμβάλλει στην χρόνια διαδικασία της επαναδιάταξης του αρτηριακού τοιχώματος. Η εξάμηνη αντιυπερτασική μονοθεραπεία με τρεις εκπροσώπους της φαρμακολογικής ομάδας των ανταγωνιστών ασβεστίου είχε διαφορετική επίδραση στις συγκεντρώσεις των ΜΜΡ-2 και -9, παρόλο που και τα τρία φάρμακα ομαλοποίησαν εξίσου την αρτηριακή πίεση και τις περιφερικές αντιστάσεις. Τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν μερικές από τις πρώτες ενδείξεις ότι τα αντί υπερτασικά φάρμακα μπορεί να διαφοροποιούνται ως προς την φαρμακολογική ομάδα, την φαρμακοχημική ομάδα, τον φαρμακοχημικό τύπο και τον βιοχημικό στόχο όσον αφορά την επίδραση στις συγκεντρώσεις των συγκεκριμένων ΜΜΡ στο πλάσμα των υπερτασικών ατόμων. Περισσότερες μελέτες που να αφορούν την επίδραση των διαφορετικών ομάδων αντιυπερτασικών φαρμάκων, αλλά και διαφορετικών παραγόντων της ίδιας φαρμακολογικής ομάδας, στην ενζυμική δράση των μεταλλοπρωτεϊνασών, θα συνέβαλλαν στην καλύτερη κατανόηση της επίδρασης της αντιυπερτασικής φαρμακευτικής θεραπείας στην χρόνια διαδικασία της αρτηριακής επαναδιάταξης στην αρτηριακή υπέρταση, καθώς και στην βέλτιστη επιλογή της αντιυπερτασικής θεραπείας, με γνώμονα την βελτίωση της πρόγνωσης του υπερτασικού ατόμου.