bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
ผลเชิงป้องกันของตรีผลาต่อการตายของเซลล์ประสาทจากการสะสมของธาตุเหล็กและความเป็นพิษของไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์
Authors:   , จารุจรณ ศุภมาศ
Published: September 2023

ในปัจจุบันแนวโน้มที่จะพบผู้ป่วยจากโรคความเสื่อมของเซลล์ในระบบประสาทมีมากขึ้น การสะสมของภาวะเครียดออกซิเดชั่นในสมองนั้นเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดโรคความเสื่อมของเซลล์ในระบบประสาท การใช้สารที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่ได้จากธรรมชาติซึ่งสามารถบริโภคได้ในชีวิตประจำวันจึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ได้รับความสนใจในการลดการสะสมของภาวะเครียดออกซิเดชั่นในสมอง ตรีผลาเป็นตำรับยาสมุนไพรซึ่งใช้ในการรักษาโรคและส่งเสริมสุขภาพทางการแพทย์แผนไทยมายาวนาน การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ในการทดสอบประสิทธิภาพในเชิงป้องกันและกลไกการออกฤทธิ์ของสารสกัดจากตำรับยาตรีผลาและสารสกัดน้ำสมุนไพรเดี่ยวที่เป็นองค์ประกอบต่อการตายของเซลล์ประสาท SK-N-SH จากภาวะเครียดออกซิเดชั่นที่เหนี่ยวนำโดยไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์และการสะสมของธาตุเหล็กภายในเซลล์ซึ่งเป็นปัจจัยร่วมที่อาจนำไปสู่การเสื่อมและการตายของเซลล์ประสาท ผลการทดลองพบฤทธิ์ของสารสกัดน้ำจากตำรับยาตรีผลาและสารสกัดน้ำจากสมุนไพรเดี่ยวในการกำจัดอนุมูลไฮดรอกซิล อีกทั้งพบฤทธิ์ของสารสกัดน้ำจากตำรับยาตรีผลาและสารสกัดน้ำจากสมุนไพรเดี่ยว สามารถยับยั้งการตายของเซลล์ประสาทตามความเข้มข้นของสารสกัดน้ำ นอกจากนี้ยังพบฤทธิ์ของสารสกัดน้ำในการป้องกันการสะสมของธาตุเหล็กภายในเซลล์ การลดการสะสมของระดับ ROS ภายในเซลล์ และฤทธิ์ในการป้องกันโปรตีนคาร์บอนิเลชั่น นอกจากนี้พบว่าสารสกัดน้ำจากตำรับยาตรีผลาและสารสกัดน้ำจากสมุนไพรเดี่ยวสามารถควบคุมการแสดงออกของ SOD1, CAT และ GPx1 ในขณะเดียวกันสามารถลดการแสดงออกของ caspase-3 รวมถึงเพิ่มสัดส่วนการแสดงออกของ Bcl-2 และ BAX ซึ่งแสดงให้เห็นว่าสารสกัดน้ำของตำรับยาตรีผลาและสารสกัดน้ำของสมุนไพรเดี่ยวที่เป็นองค์ประกอบมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและป้องกันการตายของเซลล์ประสาท โดยลดการสะสมของธาตุเหล็กภายในเซลล์ ลดการสะสมของ ROS จึงลดการทำลายโปรตีนในเซลล์จากอนุมูลอิสระ โดยผ่านการควบคุมการแสดงออกของยีนต้านอนุมูลอิสระและยีนที่เกี่ยวข้องกับการตายของเซลล์แบบอะพอพโทซิส ตำรับยาตรีผลาจึงเป็นตำรับยาสมุนไพรไทยที่ช่วยในการส่งเสริมสุขภาพและอาจมีประโยชน์ในการป้องกันภาวะความเสื่อมของเซลล์ประสาท
ผลกระทบของการได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรังต่อการแสดงออกของสารไซโตไคน์ที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบในเซลล์แอสโทรไซต์
Authors:   , ตัณฑรังษี ณัฐณิชา
Published: September 2023

ยาพาราเซตามอลจัดเป็นยาบรรเทาปวด ลดไข้ ที่ได้รับความนิยมอย่างมากเนื่องจากก่อให้เกิดผลข้างเคียงน้อยและมีราคาถูก แต่อย่างไรก็ตามผลงานวิจัยในระยะหลังกลับบ่งชี้ว่า การได้รับยาพาราเซตา
มอลอย่างเรื้อรังแม้เป็นขนาดของยาที่ใช้ในการรักษา สามารถส่งผลกระทบต่อการทำงานของระบบประสาทส่วนกลาง และเนื่องจากเซลล์แอสโทรไซต์เป็นเซลล์ค้ำจุนที่มีบทบาทสำคัญทั้งทางด้านสรีรวิทยาและพยาธิวิทยาในระบบประสาทส่วนกลาง ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของการได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรังต่อการแสดงออกสารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบในเซลล์แอสโทรไซต์ โดยการศึกษาครั้งนี้ ได้ทำการศึกษาผลกระทบของการได้รับยาพาราเซตามอลที่ขนาดความเข้มข้น 100 µM ทั้งแบบเฉียบพลัน (24 ชั่วโมง) และเรื้อรัง (16 และ 28 วัน) ต่อการเปลี่ยนแปลงเซลล์เพาะเลี้ยงแอสโทรไซต์ (C8-D1A) โดยได้ทำการตรวจสอบการแสดงออกของสารไซโตไคน์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบ (IL-1β และ TNF-α) และการแสดงออกของโปรตีนในวิถี NF-kB ด้วยเทคนิค western blot ตรวจสอบการแสดงออกของโปรตีน pNF-kB ด้วยเทคนิค immunohistrochemistry และเทคนิค immunofluorescence และศึกษาการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างระดับจุลภาคของเซลล์ภายใต้กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนของเซลล์เพาะเลี้ยงแอสโทรไซต์ที่เลี้ยงร่วมกับยาพาราเซตามอลเปรียบเทียบกับเซลล์เพาะเลี้ยงกลุ่มควบคุม ซึ่งผลจากการศึกษาพบว่า ระดับการแสดงออกของสารไซโตไคน์ที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ (IL-1β และ TNF-α), ระดับการแสดงออกของโปรตีน pNF-kB และลักษณะโครงสร้างระดับจุลภาคของเซลล์เพาะเลี้ยงแอสโทรไซต์ที่ได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเฉียบพลันไม่แตกต่างไปจากเซลล์เพาะเลี้ยงควบคุม แต่ในเซลล์เพาะเลี้ยงแอสโทรไซต์ที่ได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรัง (16 และ 28 วัน) พบว่ามีการแสดงออกของโปรตีน IL-1β และ TNF-α เพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับเซลล์เพาะเลี้ยงควบคุม ซึ่งสอดคล้องไปกับการแสดงออกที่เพิ่มขึ้นของโปรตีน pNF-kB ในเซลล์เพาะเลี้ยงแอสโทรไซต์ที่ได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรังเช่นกัน อีกทั้งยังพบว่าเซลล์แอสโทรไซต์ที่ได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรังมีการเปลี่ยนแปลงลักษณะโครงสร้างระดับจุลภาคที่ผิดปกติไปโดยพบว่า ลักษณะโครมาตินในนิวเคลียสของเซลล์เพาะเลี้ยงแอสโทรไซต์ที่ได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรังมีการกระจายตัวของโครมาตินไปยังบริเวณขอบของนิวเคลียส (Chromatin margination) และพบการโป่งพองของเยื่อหุ้มนิวเคลียส รวมไปถึงพบการยืดขยาย (dilatation) ของ endoplasmic reticulum (ER) และไมโทคอนเดรียที่มีลักษณะบวม (swelling) เป็นจำนวนมาก เมื่อเปรียบเทียบกับเซลล์เพาะเลี้ยงควบคุม นอกจากนี้ยังตรวจพบการเกิด vacuolization และ autophagosome

ผลจากงานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าการได้รับยาพาราเซตามอลอย่างเรื้อรังสามารถเหนี่ยวนำให้เซลล์แอสโทรไซต์มีการสร้างสารไซโตไคน์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบเพิ่มขึ้น ซึ่งปรากฏการณ์ดังกล่าวน่าจะมีความเกี่ยวข้องกับการกระตุ้นผ่านโปรตีนในวิถี NF-kB และส่งผลให้เกิดความผิดปกติของเซลล์แอสโทรไซต์ในที่สุด
การเปลี่ยนแปลงของเซลล์ pericyte และ blood-nerve barrier ในระบบประสาทส่วนปลายของหนูที่เกิดภาวะ neuropathy จาก cisplatin
Authors:   , นพรัตน์ วรพัทธ์
Published: September 2023

Cisplatin เป็นยาที่นำมาใช้รักษาโรคมะเร็งหลายชนิดอย่างกว้างขวาง  ผลข้างเคียงที่สำคัญของการใช้ยานี้คือ การเกิดความผิดปกติ ของการรับความรู้สึกของเส้นประสาท (sensory neuropathy) และยังพบว่า cisplatin ส่งผลเสียต่อ endothelial cell ทำให้การไหลเวียนเลือดที่เส้นประสาทลดลง และเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถทนต่อขนาดยาตามมาตรฐานได้ ซึ่งส่งผลให้ประสิทธิภาพในการรักษาโรคมะเร็งลดลง และเกิดผลข้างเคียงที่รบกวนการดำรงชีวิตประจำวันของผู้ป่วย ดังนั้นจึงมีการพยายามหา กลไกระดับโมเลกุล (molecular mechanisms) ของการเกิดความผิดปกติต่อระบบประสาทส่วนปลาย แต่อย่างไรก็ตามยังไม่มีการศึกษาถึงผลของ cisplatin ต่อ pericyte และ blood-nerve barrier (BNB) โดยตรง การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงของ pericyte และ BNB ในระบบประสาทส่วนปลายของหนูที่ได้รับ cisplatin ขนาดสะสม 20 mg/kg ในระยะเวลา 5 สัปดาห์ ผลการศึกษาพบว่า cisplatin มีผลทำให้น้ำหนักตัวหนู การรับรู้ต่อการรับความรู้สึกร้อน และความเร็วในการนำกระแสประสาท motor ที่เส้นประสาท sciatic ลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม และการศึกษาด้วย immunohistochemistry ของเส้นประสาท sciatic  พบว่าความหนาแน่นของ pericyte ในกลุ่ม cisplatin ลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่ม control และการศึกษาโครงสร้างของ pericyte ที่เส้นประสาท sciatic ด้วย TEM พบว่า cytoplasmic process  ของ pericyte  ในกลุ่ม cisplatin แยกออกมาจาก endothelial cell ร่วมกับ basement membrane หายไปในบางส่วน แต่ใน DRG ทั้งสองกลุ่ม pericyte ไม่มีความแตกต่างกัน การศึกษาระดับโปรตีนของ BNB ด้วยวิธี Western blot พบว่าการแสดงออกของโปรตีน ZO-2 ที่เส้นประสาท sciatic ในกลุ่มที่ได้รับ cisplatin แนวโน้มที่ลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่ม control ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า cisplatin ส่งผลเสียต่อ pericyte และอาจทำให้ BNB อ่อนแอลงเห็นได้จากระดับโปรตีนที่มีแนวโน้มลดลง ข้อมูลนี้มีความสำคัญต่อการศึกษาต่อไปถึงบทบาทของ pericyte และ BNB ในภาวะ   neuropathy จาก   cisplatin
อัตราการเกิดดีเอ็นเอเมทิลเลชั่นของยีน Sex-Determining Region Y (SRY)-Box ชนิดที่ 11 (SOX11) ในเนื้อเยื่อต่อมลูกหมาก
Authors:   , ภูกองไชย อภิวัฒน์
Published: September 2023

ที่มาและปัญหา: SOX11 ในมะเร็งต่อมลูกหมากมีบทบาทเป็น tumor suppressor gene และการทดลองในเซลล์ที่เพาะเลี้ยงพบว่ามีการแสดงออกของยีนลดลง สำหรับการศึกษาในมะเร็งหลายอวัยวะ รายงานว่าการเกิด DNA methylation ของยีน SOX11 ส่งผลต่อการแสดงออกของยีน อย่างไรก็ตาม การเกิด DNA methylation ของยีน SOX11 ยังไม่มีรายงานในมะเร็งต่อมลูกหมาก

จุดประสงค์: ศึกษาอัตราการเกิด DNA methylation ของ SOX11 ในเนื้อเยื่อของผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากเปรียบเทียบกับในเนื้อเยื่อของผู้ป่วยต่อมลูกหมากโตที่ไม่ได้เป็นมะเร็ง และศึกษาความสัมพันธ์ของการเกิด DNA methylation ของ SOX11 กับลักษณะทางคลินิกของผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก

วิธีการทดลอง: เลือกตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากที่รักษาสภาพในบล็อกพาราฟิน เป็นบล็อกชิ้นเนื้อจากผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก 62 รายและบล็อกชิ้นเนื้อจากผู้ป่วยต่อมลูกหมากโตไม่เป็นมะเร็ง 81 ราย นำมาศึกษาการเกิด DNA methylation ของ SOX11 โดยใช้เทคนิค methylation-specific PCR (MSP) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่มี และ ไม่มี DNA methylation ของ SOX11  กับลักษณะทางคลินิกต่างๆ ได้แก่ อายุ, Gleason score, ระดับ PSA, lymph node metastasis, seminal vesicle invasion, perineural invasion, extraprostatic invasion, pT stage, surgical margin และ biochemical recurrence status (BCR)  โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ

ผลการทดลอง: พบร้อยละของการเกิด methylation ของ SOX11 ในกลุ่มมะเร็งต่อมลูกหมาก 80.6% และในกลุ่มต่อมลูกหมากโตไม่เป็นมะเร็ง 35.8 % มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ในการวิเคราะห์ความสัมพันธ์กับดัชนีพยากรณ์โรคระหว่างกลุ่มที่มีและไม่มีการเกิด methylation ของ SOX11 ของผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากพบความสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ระดับ PSA ที่สูง (p=0.01), Gleason score ที่สูง(≥ 7) (p<0.01) และการลุกลามโดยรอบเส้นประสาท (p=0.03) นอกจากนี้ในกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่เกิด methylation ของ SOX11 พบระยะปลอด biochemical recurrence (BCR-free survival) มีระยะเวลาเฉลี่ยที่ 19.8  ซึ่งสั้นกว่ากลุ่มผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่ไม่เกิด methylation ของ SOX11 มีระยะเวลาเฉลี่ยที่ 44.8 เดือน  (p<0.01)

สรุปผลการทดลอง: มีการเกิด methylation ของ SOX11 ในอัตราที่สูงในเนื้อเยื่อมะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งมีความสัมพันธ์กับระดับ PSA ที่สูง, Gleason score ที่สูง, perineural invasion และ การเกิด BCR เร็ว ในทางคลินิกการตรวจ methylation ของ SOX11 ในเนื้อเยื่อมะเร็งต่อมลูกหมากอาจมีประโยชน์ในการใช้เป็นดัชนีร่วมที่จะพยากรณ์พฤติกรรมที่รุนแรงของเซลล์มะเร็งได้
แรงจูงใจที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการและการส่งเสริมสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน
Authors:   , ติลกเลิศ ภาคภูมิ
Published: September 2023

วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ เพื่อศึกษา 1.แรงจูงใจที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการในการส่งเสริมสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน 2.เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่าง เพศและอายุของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการในการส่งเสริมสมรรถนะการทำงาน 3.แรงจูงใจที่ส่งผลต่อสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน โดยกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ พนักงานต้อนรับบนเครื่องบินอายุระหว่าง 21-60 ปี ที่มีสัญชาติไทย จำนวน 400 คน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามที่มีค่า IOC เท่ากับ 0.85 และมีค่าสัมประสิทธิ์อัลฟ่า เท่ากับ 0.89 นำข้อมูลมาวิเคราะห์หาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ใช้สถิติสมการถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ (Multiple Linear Regression) ใช้สถิติ Independent Sample t-test และใช้สถิติการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบจำแนกทางเดียว One-Way Anova เพื่อทดสอบสมมติฐานของงานวิจัย โดยตั้งระดับนัยสำคัญที่ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุระหว่าง 51 - 60 ปี ส่วนใหญ่มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 50,001 – 70,000 บาท มีตำแหน่งเป็นพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ชาย/หญิง (Air steward/ Air hostess) มีอายุงานมากกว่า 20 ปี และส่วนใหญ่ทำกิจกรรมนันทนาการในรอบ 3 เดือนที่ผ่านมาเป็นท่องเที่ยวทัศนศึกษา มีแรงจูงใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก มีการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการโดยรวมอยู่ในระดับมาก และมีสมรรถนะในการทำงานโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ผลการทดสอบสมมติฐานพบว่า 1.แรงจูงใจภายในและแรงจูงใจภายนอก ที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการในการส่งเสริมสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 2.เพศและอายุที่แตกต่างกันส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการในการส่งเสริมสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินที่แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 3.แรงจูงใจภายในและแรงจูงใจภายนอกส่งผลต่อสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สรุปผลการวิจัย แรงจูงใจภายในและแรงจูงใจภายนอก ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการในการส่งเสริมสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 เพศและอายุที่แตกต่างกันส่งผลต่อการตัดสินใจเลือกกิจกรรมนันทนาการในการส่งเสริมสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินที่แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทีระดับ 0.05 และแรงจูงใจภายในและแรงจูงใจภายนอก ที่ส่งผลต่อสมรรถนะการทำงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
การพัฒนารูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน
Authors:   , ศรีทอง ศรัญญา
Published: September 2023

การศึกษาวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บริบทการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน และพัฒนารูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน โดยวิเคราะห์บริบทการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน กับกลุ่มชุมชนพื้นที่การท่องเที่ยวเชิงเกษตรต้นแบบ 4 แห่ง พบว่า ชุมชนทุกแห่งมีการจัดการการท่องเที่ยวที่เน้นการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน และส่งเสริมด้านการมีส่วนร่วมของนักท่องเที่ยวในการทำกิจกรรมท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้ แต่สิ่งที่ทำให้การท่องเที่ยวของแต่ละชุมชนมีความโดดเด่นและแตกต่างกัน คือ ด้านทรัพยากรท่องเที่ยวและสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีความเป็นอัตลักษณ์ทางการเกษตรของแต่ละพื้นที่ จึงทำให้เกิดการสร้างสรรค์กิจกรรมท่องเที่ยวแตกต่างกันซึ่งเป็นจุดขายทางการท่องเที่ยว ผลการวิเคราะห์ดังกล่าวได้นำไปใช้กับการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรของกลุ่มชุมชนพื้นที่การท่องเที่ยวเชิงเกษตรตำบลบางปลากด อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก โดยการสัมภาษณ์ความคิดเห็นและความต้องการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนารูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน และการเปิดเวทีชาวบ้าน การประชุมการสร้างเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงเกษตรและการประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนารูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน ทำให้เกิด 1) โครงการอบรมมัคคุเทศก์ 2) โครงการพัฒนาฐานการเรียนรู้เชิงเกษตรโดยชุมชน 3) โครงการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยว 4) โครงการพัฒนาสื่อประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยว และ 5) โครงการพัฒนาที่พักของชุมชน ผลการพัฒนารูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชนได้รูปแบบ FARM STAY ซึ่งมี 8 องค์ประกอบ คือ 1) ทุนทางสังคม (Fundamentals of Social Capital: F) 2) พื้นที่ (AREA: A) 3) ทรัพยากร (Resources: R) 4) การจัดการ การตลาด และการติดตามผล (Managing, Marketing, and Monitoring: M) 5) ความยั่งยืน (Sustainability: S) 6) การท่องเที่ยว (Tourism: T) 7) กิจกรรมท่องเที่ยว (Activities: A) 8) การมีส่วนร่วม (Your participation and experience: Y) ซึ่งได้มีการตรวจสอบและประเมินผลโดยการจัดท่องเที่ยวนำร่องและการถอดบทเรียน ผลการวิจัยครั้งนี้สรุปได้ว่า ผลสำเร็จของรูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชนมาจากการมีส่วนร่วมในการจัดการการท่องเที่ยวเชิงเกษตร การใช้ทรัพยากรของชุมชนอย่างมีคุณค่า ตามบริบทของชุมชนและอัตลักษณ์ทางการเกษตรของชุมชน ส่งผลให้เกิดการเรียนรู้ในชุมชน จนสามารถจัดการท่องเที่ยวด้วยตนเองได้
การพัฒนารูปแบบการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชน
Authors:   , ภาณุภาส ชมพูนุท
Published: September 2023

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method Research) มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการ ปัญหาในการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชน จังหวัดสุพรรณบุรี 2) เพื่อศึกษาความต้องการในการทำรูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชนของประชาชนในชุมชนไทยพวน จังหวัดสุพรรณบุรี 3) เพื่อศึกษาความพึงพอใจและความต้องการของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยวในชุมชนไทยพวน จังหวัดสุพรรณบุรี และ 4) เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชน จังหวัดสุพรรณบุรี การดำเนินงานมี 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ขั้นการวินิจฉัย (Diagnosis) ข้อมูลเบื้องต้นที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนที่ 2 ขั้นการปฏิบัติการ (Action) โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนไทยพวน ขั้นตอนที่ 3 ขั้นตอนการวัดผล (Measurement) ของรูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชน และขั้นตอนที่ 4 ขั้นการศึกษาผลสะท้อนที่เกิดขึ้น (Reflection) ของรูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชน ผลการพัฒนารูปแบบการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชนได้รูปแบบซึ่งมี 6 องค์ประกอบหลัก คือ 1) ปัจจัยนำเข้า (Input) คือ ชุมชนไทยพวนมีประวัติความเป็นมาและอัตลักษณ์ของวัฒนธรรม และมีประเพณีกำฟ้าซึ่งเป็นประเพณีพื้นบ้านที่มีการปรับปรุงให้สอดคล้องกับสภาพสังคมและเศรษฐกิจ รวมถึงการพัฒนาต่อยอดการพัฒนายุวมัคคุเทศก์ที่ได้ดำเนินการอยู่ให้เกิดความต่อเนื่อง 2) กระบวนการ (Process) คือ การนำกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมมาเป็นหลักในการดำเนินการ และรวมทั้งนำหลักแนวคิดการจัดการเชิงระบบ มาเป็นเครื่องมือในการพัฒนารูปแบบฯ สู่แผนพัฒนาของหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นการส่งเสริมและสนับสนุนการท่องเที่ยวให้เกิดอย่างต่อเนื่องในชุมชน 3) ผลผลิต (Output) คือ ผลผลิตที่เกิดขึ้นจากการพัฒนารูปแบบ ฯ โดยสร้างกลุ่มคณะทำงานด้านการท่องเที่ยวของชุมชน และสร้างเส้นทางท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนทั้งทางบกและทางน้ำ และโปรแกรมการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนแบบค้างคืน และส่งเสริมพัฒนาการสร้างมัคคุเทศก์ท้องถิ่นและยุวมัคคุเทศก์ในชุมชน และผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ในรูปแบบของเอกสารและข้อมูลนำเสนอในสื่อสังคมออนไลน์ 4) ผลลัพธ์ (Outcome) คือ ชุมชนไทยพวน จ.สุพรรณบุรี เกิดความเข้มแข็งโดยมีรูปแบบ ฯ ไปใช้ได้จริงและเป็นรูปธรรมอย่างยั่งยืน 5) ข้อมูลป้อนกลับ (Feedback) คือ คนในชุมชนต้องคำนึงถึงผลที่จะได้รับที่เกิดขึ้น เพื่อนำมาสู่การพัฒนาการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนอย่างต่อเนื่อง 6) ปัจจัยภายนอก คือ ชุมชนควรคำนึงถึงปัจจัยภายนอกที่ส่งผลกระทบทั้งทางบวกและทางลบต่อการจัดการการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวน ได้แก่ ปัจจัยทางการเมือง (Politics) สังคม (Socials) เศรษฐกิจ (Economics) และเทคโนโลยี (Technology) เพื่อสนองต่อนโยบายการบริหารจัดการของท้องถิ่น ผลการวิจัยครั้งนี้สรุปได้ว่า ความสำเร็จที่เกิดขึ้นในชุมชนไทยพวน อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งได้จากการพัฒนารูปแบบการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไทยพวนโดยชุมชน มาจากการสร้างเสริมการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนทุกระดับ โดยยึดหลักความต้องการของคนในชุมชน เป็นการกระตุ้นให้เห็นถึงความสำคัญในการอนุรักษ์วัฒนธรรม โดยใช้การท่องเที่ยวในการขับเคลื่อนพัฒนาชุมชน ส่งผลให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันของชุมชน ตลอดจนการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการพัฒนาประชาสังคมท้องถิ่นให้สามารถพัฒนาการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมให้เกิดความยั่งยืน
การเปรียบเทียบความสามารถในการทรงตัวระหว่างนักเรียนนาฏศิลป์โขนกับนักเรียนทั่วไป
Authors:   , ตินะคัด ณธัช
Published: September 2023

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความสามารถในการทรงตัวระหว่างนักเรียนนาฏศิลป์โขนที่ฝึกมาเป็นระยะเวลา 6 เดือน นักเรียนนาฏศิลป์โขนที่ฝึกมาเป็นระยะเวลา 5 ปี และนักเรียนทั่วไป เพศชาย จำนวน 63 คน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มละ 21 คน โดยใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive sampling) ทำการทดสอบความสามารถในการทรงตัวแบบคงที่ด้วยวิธี Modified Clinical Test of Sensory Integration and Balance (m-CTSIB) ซึ่งเป็นรูปแบบการรบกวนการทำงานระบบประสาทรับความรู้สึกขณะทดสอบประกอบด้วย 4 เงื่อนไขทดสอบคือ 1.) ทดสอบด้วยการยืนด้วยขาสองข้าง 2.) ทดสอบด้วยการยืนด้วยขาสองข้างร่วมกับหลับตา 3.) ทดสอบด้วยการยืนด้วยขาสองข้างบนพื้นโฟม 4.) ทดสอบด้วยการยืนด้วยขาสองข้างบนพื้นโฟมร่วมกับหลับตา และการทดสอบความสามารถในการทรงตัวแบบเคลื่อนไหวด้วย Star Excursion Balance Test แล้วนำผลที่ได้มาวิเคราะห์ทางสถิติเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่มทดลอง ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนนาฏศิลป์โขนที่ฝึกมา 5 ปี มีความสามารถในการทรงตัวแบบคงที่และความสามารถในการทรงตัวแบบเคลื่อนไหวสูงกว่านักเรียนนาฏศิลป์โขนที่ฝึกมา 6 เดือน และนักเรียนทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ทุกเงื่อนไขทดสอบ แต่ไม่พบความแตกต่างของความสามารถในการทรงตัวระหว่างนักเรียนนาฏศิลป์โขนที่ฝึกมา 6 เดือน กับนักเรียนทั่วไปทุกการทดสอบ สรุปได้ว่า นักเรียนนาฏศิลป์โขนที่ฝึกฝนอย่างต่อเนื่องมา 5 ปี มีความสามารถในการทรงตัวขณะทดสอบด้วยรูปแบบการรบกวนการทำงานระบบประสาทรับความรู้สึกทุกเงื่อนไขที่แตกต่างกัน และความสามารถในการทรงตัวแบบเคลื่อนไหวสูงกว่าทุกกลุ่ม แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาการทำงานของระบบประสาทรับความรู้สึกทั้ง 3 ระบบคือ Visual system, Vestibular system และ Proprioceptive system
ผลของโปรแกรมการฝึกออกกำลังกายแบบวงจรที่มีต่อการทรงตัวและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ
Authors:   , ตาลงามดี ทัศน์ธิตา
Published: September 2023

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการฝึกออกกำลังกายแบบวงจรที่มีต่อการทรงตัว คุณภาพชีวิต และภาวะกลัวการล้มของผู้สูงอายุ วิธีดำเนินการวิจัย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือกลุ่มอาสาสมัครที่มีสุขภาพแข็งแรง ที่ตำหนักพระแม่กวนอิม โชคชัย 4 ที่มีอายุตั้งแต่ 60-79 ปี เพศหญิง จำนวน 36 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลองจำนวน 18 คน และกลุ่มควบคุมจำนวน 18 คน โดยการจับคู่ค่าคะแนนการทดสอบความสามารถในการทำกิจกรรม 14 อย่าง กลุ่มทดลองทำการฝึกออกกำลังกายแบบวงจร ซึ่งประกอบด้วย 8 สถานี ออกกำลังกาย 3 วันต่อสัปดาห์ เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ และกลุ่มควบคุมให้ใช้ชีวิตประจำวันตามปกติ เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลอง 8 สัปดาห์ โดยทำการทดสอบการทรงตัว แบบสอบถามวัดคุณภาพชีวิต และแบบสอบถามวัดภาวะกลัวการล้ม เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างก่อนและหลังการทดลองโดยทดสอบค่าทีแบบรายคู่ และเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่มด้วยการทดสอบค่าทีแบบอิสระ ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า: 1. หลังการทดลอง 8 สัปดาห์ พบว่า กลุ่มทดลองที่ทำการฝึกออกกำลังกายแบบวงจรมีดัชนีการเซ เวลาในการทดสอบลุกยืนและเดินไปกลับ 3 เมตร และคะแนนภาวะกลัวการล้ม ลดลงเมื่อเทียบกับก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 นอกจากนั้นยังมีเวลาในการทดสอบยืนขาเดียว คะแนนการทดสอบความสามารถในการทำกิจกรรม 14 อย่าง และคะแนนคุณภาพชีวิต เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนกลุ่มควบคุมไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ 2. หลังการทดลอง 8 สัปดาห์ พบว่ากลุ่มทดลองที่ทำการฝึกออกกำลังกายแบบวงจรมีดัชนีการเซ เวลาในการทดสอบลุกยืนและเดินไปกลับ 3 เมตร และคะแนนภาวะกลัวการล้มลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 นอกจากนั้นยังมีเวลาในการทดสอบยืนขาเดียว และคะแนนการทดสอบความสามารถในการทำกิจกรรม 14 อย่าง เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 สรุปผลการวิจัย โปรแกรมการฝึกออกกำลังกายแบบวงจรช่วยพัฒนาการทรงตัว คุณภาพชีวิต และภาวะกลัวการล้มของผู้สูงอายุได้
ผลของการฝึกการออกกำลังกายเพื่อการทรงตัว ที่มีต่อความสามารถในการกระโดดและการทรงตัวในนักกีฬาวอลเลย์บอลเยาวชนหญิง
Authors:   , อังกาบ ณิชารีย์
Published: September 2023

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการฝึกการออกกำลังกายเพื่อการทรงตัวที่มีต่อความสามารถในการกระโดดและการทรงตัวในนักกีฬาวอลเลย์บอลเยาวชนหญิง กลุ่มตัวอย่างคือ นักกีฬาวอลเลย์บอลหญิงโรงเรียนกีฬากรุงเทพมหานคร อายุ 16-18 ปี จำนวน 18 คน ทำการสุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง แบ่งกลุ่มตัวอย่างออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 9 คน ด้วยการสุ่มอย่างง่าย ทำการฝึก 3 วันต่อสัปดาห์ ระยะเวลา 6 สัปดาห์ โดยกลุ่มทดลองทำการฝึกเสริมด้วยโปรแกรมการฝึกการออกกำลังกายเพื่อการทรงตัว ก่อนการฝึกซ้อมตามปกติ ส่วนในกลุ่มควบคุมทำการฝึกซ้อมตามปกติ ทำการทดสอบความสามารถในการกระโดด ในทั้ง 3 ท่าของการกระโดด คือ กระโดดตบ กระโดดสกัดกั้น และวิ่งสามก้าวกระโดดตบ และทดสอบการทรงตัวในขณะอยู่นิ่งในลักษณะของความสามารถในการทรงท่า ก่อนการทดลอง และหลังการทดลอง 6 สัปดาห์ จากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ทางสถิติ โดยหาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลอง 6 สัปดาห์ โดยใช้สถิติ Pair t-test และสถิติ The Wilcoxon matched pairs signed-ranks test และการเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง โดยใช้สถิติ Independent t-test และสถิติ The Kolmogorov-smirnov two-sample Test ผลการวิจัย พบว่า หลังการทดลอง 6 สัปดาห์ กลุ่มทดลองมีความสามารถในการกระโดด ทั้ง 3 ท่า มากกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 และพบว่าการทรงตัวขณะอยู่นิ่งทั้งในขณะลืมตาและหลับตามีค่าที่ดีขึ้นกว่าก่อนการทดลองแต่ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 หลังการทดลอง 6 สัปดาห์ กลุ่มทดลองมีความสามารถในการกระโดดทั้ง 3 ท่ามากกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และพบว่าการทรงตัวขณะอยู่นิ่งทั้งในขณะลืมตาและหลับตาของทั้งสองกลุ่มไม่มีความแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความสามารถแห่งตนกับการมีกิจกรรมทางกายของวัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกินในกรุงเทพมหานคร
Authors:   , มากสวัสดิ์ วารินทร์
Published: September 2023

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความสามารถแห่งตนกับการมีกิจกรรมทางกายของวัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกินในกรุงเทพมหานคร และเปรียบเทียบการมีกิจกรรมทางกายตามตัวแปรเพศ อายุ และระดับชั้น การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา กลุ่มตัวอย่างเป็นวัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกินในกรุงเทพมหานคร จำนวน 302 คน โดยใช้แบบสอบถามการรับรู้ความสามารถแห่งตน General Self-Efficacy Scale และแบบสอบถามการมีกิจกรรมทางกายที่ดัดแปลงจาก GPAQ (Global Physical Activity Questionnaires: GPAQ Version2) มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) เท่ากับ 0.80 และ 0.82 ตามลำดับ และมีค่าความเที่ยงของแบบสอบถาม (r) เท่ากับ 0.80 และ 0.80 ตามลำดับ วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน (Pearson’s correlation coefficient) ค่าร้อยละ คะแนนเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่า“ที” (t-test) และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (ANOVA) ผลการวิจัย พบว่า 1. การรับรู้ความสามารถแห่งตนมีความสัมพันธ์ทางบวกระดับต่ำกับกิจกรรมทางกาย อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2. วัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกินในกรุงเทพมหานครมีการรับรู้ความสามารถแห่งตนอยู่ในระดับค่อนข้างสูง และมีกิจกรรมทางกายอยู่ในระดับปานกลาง 3. วัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกินในกรุงเทพมหานครที่มีเพศ และระดับชั้นต่างกัน มีการทำกิจกรรมทางกายแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนอายุต่างกัน มีการทำกิจกรรมทางกายที่ไม่แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 สรุปผลการวิจัย วัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกินในกรุงเทพมหานคร มีการรับรู้ความสามารถแห่งตนอยู่ในระดับค่อนข้างสูง มีการทำกิจกรรมทางกายอยู่ในระดับปานกลางและมีความสัมพันธ์กันทางบวก หากมีการพัฒนาและส่งเสริมให้วัยรุ่นตอนต้นที่มีภาวะน้ำหนักเกิน มีการรับรู้ความสามารถแห่งตนเพิ่มขึ้น ย่อมส่งผลให้มีการทำกิจกรรมทางกายมากขึ้นได้
การวิเคราะห์การใช้ข้อมูลของโปรแกรมประยุกต์ด้านโมบายบนเครือข่ายไร้สาย
Authors:   , วิถีประดิษฐ วิทูร
Published: September 2023

งานวิจัยนี้นำเสนอเก่ียวกับการวิเคราะห์ข้อมูลการใช้งานโปรแกรมประยุกต์บนโทรศัพท์เคลื่อนที่ใน ยุคที่สี่(4G). โดยมีเป้าหมายเพื่อหาพฤติกรรมและรูปแบบการใช้งานจากข้อมูลจราจรบนระบบเครือข่าย ข้อมูลถูกรวบรวมจากอาสาสมัครในประเทศไทยโดยการดักจับส่วนต้นของแพ็กเกจด้วยทีซีพีดัม และการตอบแบบสอบถามของอาสาสมัครเกี่ยวกับรูปแบบและวัตถุประสงค์การใช้งาน เมื่อนำมาวิเคราะห์ร่วมกัน ทำให้สามารถทำการประเมินความสอดคล้องในการเลือกใช้บริการในระบบเครือข่ายในเบื้องต้นได้ จากข้อมูลการใช้งานระบบเครือข่าย เราสามารถหาอัตราเฉลี่ยของข้อมูลที่ใช้งานโดยโปรแกรมประยุกต์บนระบบโทรศัพท์อัจฉริยะในเบื้องต้น เมื่อนำมารวมกับพฤติกรรมการใช้งานในแต่ละวัน ทำให้สามารถวางแผนเลือกใช้บริการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น การศึกษานี้ยังเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนผลิตภัณฑ์ของผู้ให้บริการอีกด้วย
การทำนายอายุการใช้งานคงเหลือของเครื่องจักรด้วยเน็ตเวิร์กคอนโวลูชันเชิงลึกที่เพิ่มประสิทธิภาพ
Authors:   , เสน่หา มนัสกานต์
Published: September 2023

ในการดำเนินการของโรงไฟฟ้าหรือโรงงาน เครื่องจักรและอุปกรณ์ต้องมีความน่าเชื่อถือ พร้อมใช้งาน และทำงานได้อย่างต่อเนื่องตลอดเวลาเพื่อการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ การทำนายอายุการใช้งานคงเหลือ (Remaining Useful Life Prediction) ของอุปกรณ์ เป็นการดำเนินการในงานวางแผนบำรุงรักษาแบบทำนายล่วงหน้า (Predictive Maintenance) ซึ่งมีข้อดีคือ สามารถลดค่าใช้จ่ายของการบำรุงรักษาเชิงป้องกันและแก้ไข โดยวิธีการทำนายส่วนใหญ่ที่มีอยู่ในปัจจุบันจะเลือกวิเคราะห์ข้อมูลจุดวัดแต่ละจุดของอุปกรณ์แยกกัน ซึ่งไม่มีการพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างจุดวัดกับจุดวัดและความสัมพันธ์ระหว่างจุดวัดกับช่วงเวลา ในวิทยานิพนธ์นี้ได้มีการประยุกต์ใช้โครงข่ายประสาทเทียมคอนโวลูชัน (Convolution Neural Network; CNN) ซึ่งเป็นการวิเคราะห์อนุกรมเวลาแบบหลายตัวแปร ทั้งในแง่ของความสัมพันธ์ระหว่างจุดวัดกับจุดวัดและความสัมพันธ์ของจุดวัดกับช่วงเวลา นอกจากนี้ยังได้นำเทคนิคต่าง ๆ มาใช้ในการปรับปรุงการเรียนรู้ของแบบจำลองที่นำเสนอให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น ได้แก่ การป้องกันการอิงกับข้อมูลเรียนรู้มากเกินไป (Overfitting) ด้วยดรอปเอาท์ การทำเรกูลาร์ไรเซชันแบบแอลสอง (L2 Regularization) เพื่อลดความซ้ำซ้อนของแบบจำลอง และการปรับค่าน้ำหนักและอัตราการเรียนรู้ด้วยเกรเดียนที่ปรับตัวได้ (Adaptive Gradient Method; AdaGrad) สำหรับการทดลองได้แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพโดยใช้ค่าความคลาดเคลื่อนของการทำนาย ได้แก่ ค่ารากที่สองของค่าความคลาดเคลื่อนกำลังสองเฉลี่ย (Root Mean Square Error; RMSE) บนชุดข้อมูลที่มีคุณสมบัติแบบอนุกรมเวลาหลายตัวแปรที่มีการเผยแพร่โดยทั่วไปและชุดข้อมูลจากการดำเนินการจริงของอุปกรณ์ตัวอย่างในโรงไฟฟ้า
การรู้จำตัวอักษรพิมพ์ภาษาไทยโดยใช้หน่วยความจำระยะสั้นแบบยาว
Authors:   , เอี่ยมสวัสดิ์ ทวีศักดิ์
Published: September 2023

วิธีแบ่งส่วนสำหรับการรู้จำตัวอักษรทำงานโดยการแบ่งภาพบรรทัดตัวอักษรเป็นภาพตัวอักษรและนำไปรู้จำตัวอักษรแต่ละตัวอักษร วิธีนี้ได้รับผลกระทบจากประสิทธิภาพของกระบวนการแบ่งส่วนในปัญหาตัวอักษรที่เชื่อมติดกันหรือตัวอักษรที่บางส่วนขาดหายอย่างมาก ในขณะที่วิธีไม่แบ่งส่วนจะทำการรู้จำภาพบรรทัดตัวอักษรโดยไม่แบ่งส่วนภาพตัวอักษรแต่ละตัว วิธีนี้เหมาะสมกับภาษาอย่างเช่นภาษาไทยที่ประกอบด้วยตัวอักษรที่เชื่อมติดกันจำนวนมาก เป้าหมายของวิทยานิพนธ์นี้คือการประยุกต์ใช้หน่วยความจำระยะสั้นแบบยาว ซึ่งเป็นวิธีไม่แบ่งส่วนในการรู้จำตัวอักษรภาษาไทย นอกจากนี้วิทยานิพนธ์นำเสนอวิธีการเลื่อนองค์ประกอบแนวตั้ง ในการแก้ไขปัญหารูปแบบการรวมกันของตัวอักษรที่เกิดขึ้นแนวตั้งจำนวนมากบนโครงสร้างตัวอักษรสี่ระดับของภาษาไทย และยากต่อการนำมาใช้กับโครงข่ายหน่วยความจำระยะสั้นแบบยาวมาตรฐาน ผลการทดลองแสดงค่าความแม่นยำเปรียบเทียบวิธีที่นำเสนอบนโครงข่ายหน่วยความจำระยะสั้นแบบยาวมาตรฐาน กับซอฟต์แวร์เชิงพาณิชย์ในการรู้จำตัวอักษรภาษาไทย
แผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซที่มีน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุในไซโคลเด็กซ์ทริน
Authors:   , สำเร็จเฟื่องฟู อติกานต์
Published: September 2023

งานวิจัยนี้ได้ทำการเตรียมแผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซที่มีน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุใน
ไซโคลเด็กซ์ทรินโดยวิธีการหล่อ เริ่มจากละลายไคโตซานเข้มข้นร้อยละ 1 โดยมวลต่อปริมาตร ในสารละลายกรดแอซีติกเข้มข้นร้อยละ 1 โดยปริมาตร เพื่อเพิ่มสมบัติการยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียใส่น้ำมันตะไคร้หอมบรรจุในไซโคลเด็กซ์ทรินปริมาณร้อยละ 5, 10 และ 15 โดยมวลต่อน้ำหนัก
ไคโตซานในสารละลายไคโตซาน จากนั้นนำสารละลายไคโตซานที่เตรียมได้เทลงบนผ้าฝ้ายก๊อซ แล้วปล่อยทิ้งไว้จนแห้งที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลา 2-3 วัน ได้แผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซที่มีน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุในไซโคลเด็กซ์ทริน ศึกษาสมบัติของแผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซที่มีน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุใน
ไซโคลเด็กซ์ทรินที่เตรียมขึ้น พบว่า ผ้าก๊อซช่วยปรับปรุงเสถียรภาพทางรูปร่างของฟิล์มไคโตซาน แต่อย่างไรก็ตามแผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซมีความทนแรงดึงน้อยกว่าฟิล์มไคโตซาน เนื่องจากผ้าก๊อซไปขัดขวางความต่อเนื่องของเมทริกซ์ไคโตซาน การดูดซึมน้ำของแผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซสูงกว่าผ้าก๊อซและฟิล์มไคโตซาน และพบว่าไคโตซานช่วยเพิ่มสมบัติการยับยั้งการเจริญของแบคทีเรีย Staphylococcus aureus เปรียบเทียบกับผ้าฝ้ายก๊อซ เมื่อใส่น้ำมันตะไคร้หอมบรรจุใน
ไซโคลเด็กซ์ทรินปริมาณร้อยละ 5 โดยมวลความทนแรงดึงมีค่าเพิ่มสูงขึ้น เนื่องจากน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุในไซโคลเด็กซ์ทรินเข้ากันได้กับไคโตซานและกระจายตัวดีจึงทำหน้าที่เสริมแรงให้กับฟิล์ม
ไคโตซาน และเมื่อเติมน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุในไซโคลเด็กซ์ทรินปริมาณร้อยละ 10 และ 15 ความทนแรงดึงมีค่าลดลง เนื่องจากการเกาะกลุ่มกันเป็นก้อนของน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุใน
ไซโคลเด็กซ์ทรินในเมทริกซ์ไคโตซาน และพบว่าน้ำมันตะไคร้หอมที่บรรจุในไซโคลเด็กซ์ทรินช่วยเพิ่มสมบัติการยับยั้งการเจริญของแบคทีเรีย Staphylococcus aureus เมื่อเพิ่มปริมาณน้ำมันตะไคร้หอมบรรจุในไซโคลเด็กซ์ทรินเปรียบเทียบกับแผ่นไคโตซาน/ผ้าฝ้ายก๊อซ
ฤทธิ์ของสารสกัดกระชายดำต่อกระบวนการอักเสบและอะโพโทซิสของเซลล์กระเพาะอาหารที่ติดเชื้อ Helicobacter pylori
Authors:   , เนมิตกนาม วริยา
Published: September 2023

กระบวนการอักเสบและการตายของเซลล์แบบอะโพโทซิสเป็นกระบวนการตอบสนองของเซลล์ที่ทำให้เกิดมะเร็งกระเพาะอาหารที่มีสาเหตุจากการติดเชื้อ Helicobacter pylori จากปัญหาการดื้อยาที่เพิ่มสูงขึ้น สมุนไพรจึงเป็นการรักษาอีกทางเลือกหนึ่ง กระชายดำเป็นพืชสมุนไพรไทยที่มีสรรพคุณใช้รักษาโรคระบบทางเดินอาหารและมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญของเชื้อ H. pylori การศึกษานี้จึงมุ่งเน้นศึกษาฤทธิ์ของสารสกัดกระชายดำต่อกระบวนการอักเสบและการตายของเซลล์แบบ​
อะโพโทซิส โดยทำการทดสอบคัดกรองสารสกัดกระชายดำและเคอร์คิวมิน โดยทดสอบฤทธิ์ต่อการอยู่รอดของเซลล์ AGS ด้วยวิธี MTT ฤทธิ์ต่อการหลั่ง IL-8 ด้วยวิธี ELISA ฤทธิ์ของสารสกัดกระชายดำต่อการเคลื่อนที่ของโมโนไซต์และนิวโทรฟิลล์ด้วยวิธี Boyden assay และทดสอบการทำงานของเอนไซม์ caspase-3/7, caspase-8 และการแตกหักของดีเอ็นเอด้วยวิธี ELISA พบว่าเคอร์คิวมินเป็นพิษต่อเซลล์ AGS มากกว่าสารสกัดกระชายดำ และไม่สามารถยับยั้งการหลั่ง IL-8 ในเซลล์ AGS ที่กระตุ้นด้วยเชื้อ H. pylori ในขณะที่สารสกัดกระชายดำที่ 16 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ไม่มีผลกระทบต่อการอยู่รอดของเซลล์ AGS และยับยั้งการหลั่ง IL-8 ได้ 63% รวมถึงยับยั้งการเคลื่อนที่ของโมโนไซต์ที่กระตุ้นโดยโปรตีนของเชื้อ H. pylori และ LPS ของเชื้อ E. coli ได้ เท่ากันที่ 61% และยับยั้งการเคลื่อนที่ของนิวโทรฟิลล์ที่กระตุ้นโดย IL-8 ได้ 57% รวมถึงยับยั้งการแสดงออกของ MCP-1
สารสกัดกระชายดำยังมีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของ caspase - 3/7 และ 8 ในเซลล์ AGS ที่ติดเชื้อได้ 85% และ 24% แต่ไม่สามารถยับยั้งการแตกหักของดีเอ็นเอได้ ดังนั้นกระชายดำเป็นสมุนไพรที่ใช้ต้านการหลั่งไซโตไคน์ การเคลื่อนที่ของเม็ดเลือดขาวและการทำงานของเอนไซม์ caspases ที่เป็นส่วนสำคัญในกระบวนอักเสบและการตายของเซลล์กระเพาะอาหารแบบอะโพโทซิสเนื่องจากการติดเชื้อ H. pylori ได้
ผลของกรดเอทิลีนไดเอมินเททระอะซีติก (อีดีทีเอ) และกรดไนตริโลไทรอะซีติก (เอนทีเอ) ต่อการกำจัดแคดเมียมในน้ำด้วยหญ้าเนเปียร์แคระ
Authors:   , สุขเจริญ มนทิรา
Published: September 2023

การศึกษาผลของกรดเอทิลีนไดเอมินเททระอะซีติกเอซิด (EDTA) และกรดไนตริโลไทรอะซีติกเอซิด (NTA) ต่อการกำจัดแคดเมียมในน้ำเสียสังเคราะห์ด้วยหญ้าเนเปียร์แคระ ได้แบ่งการทดลองออกเป็น 5 ชุดการทดลอง ได้แก่ 1) ชุดควบคุม ไม่มีการเติมสารละลายแคดเมียม และสารคีเลต 2) ชุดควบคุม มีการเติมสารละลายแคดเมียมแต่ไม่มีการเติมสารคีเลต 3) ชุดทดลองที่เติมสารละลายแคดเมียมและสารอีดีทีเอ (Cd:EDTA) ในอัตราส่วน 1:0.5 และ 1:1 โมล 4) ชุดทดลองที่เติมสารละลายแคดเมียมและสารเอนทีเอ (Cd:NTA) ในอัตราส่วน 1:0.5 และ 1:1 โมล และ 5) ชุดทดลองที่เติมสารละลายแคดเมียมและสารอีดีทีเอร่วมกับสารเอนทีเอ (Cd:EDTA+NTA) ในอัตราส่วน 1:0.5 และ 1:1 โมล และทำการเก็บตัวอย่างน้ำและพืชที่ 1, 15, 30, 45, 60, 75, 90 และ 105 วัน เพื่อหาปริมาณการดูดดึงและสะสมแคดเมียมในส่วนใต้น้ำ (ราก) และส่วนเหนือน้ำ (ลำต้นและใบ) ของหญ้าเนเปียร์แคระ ผลการทดลองของทุกชุดการทดลอง พบว่า หญ้าเนเปียร์แคระมีความสามารถในการดูดดึงและสะสมแคดเมียมเพิ่มขึ้นสูงสุดที่ 30 วัน โดยความสามารถในการสะสมแคดเมียมของหญ้าเนเปียร์แคระทั้ง 5 ชุดการทดลองในส่วนใต้น้ำ (ราก) มีค่าสูงกว่าส่วนเหนือน้ำ (ลำต้นและใบ) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และเมื่อเปรียบเทียบความสามารถในการสะสมของแคดเมียมของหญ้าเนเปียร์แคระทั้งในส่วนใต้น้ำ (ราก) และส่วนเหนือน้ำ (ลำต้นและใบ) ในทุกชุดการทดลองกับชุดควบคุมทั้ง 2 ชุด แล้วพบว่า ในชุดทดลองที่เติมสารอีดีทีเอ เอนทีเอ และอีดีทีเอร่วมกับเอนทีเอ ทั้ง 2 อัตราส่วนมีปริมาณการสะสมแคดเมียมมากกว่าในชุดควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า สารคีเลตทั้ง 2 ชนิด มีส่วนช่วยในการดูดดึงแคดเมียมในหญ้าเนเปียร์แคระ โดยชุดทดลองที่เติมสารอีดีทีเอ เอนทีเอ และอีดีทีเอร่วมกับเอนทีเอ ที่อัตราส่วนโดยโมล 1:1 มีปริมาณการสะสมแคดเมียมสูงที่สุดในส่วนเหนือน้ำ (ลำต้นและใบ) เท่ากับ 256.97, 255.25 และ 263.25 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักแห้ง ตามลำดับ ส่วนการสะสมแคดเมียมสูงสุดในส่วนใต้น้ำ (ราก) มีค่า 889.31, 638.98 และ 596.59 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักแห้ง ตามลำดับ นอกจากนั้นยังพบว่า เมื่ออัตราส่วนของการเติมอีดีทีเอ เอนทีเอ และอีดีทีเอร่วมกับเอนทีเอที่สูงขึ้นจะส่งผลให้การดูดดึงแคดเมียมทั้งในส่วนใต้น้ำ (ราก) และส่วนเหนือน้ำ (ลำต้นและใบ) สูงขึ้น โดยพบการดูดดึงในส่วนใต้น้ำ (ราก) มากกว่าส่วนเหนือน้ำ (ลำต้นและใบ) คิดเป็น 3.46, 2.50 และ 2.27 เท่า ตามลำดับ จึงสามารถสรุปได้ว่า การเติมสารอีดีทีเอนั้นมีผลต่อการดูดดึงแคดเมียมของหญ้าเนเปียร์แคระมากกว่าการเติมสารเอนทีเอ และการเติมสารอีดีทีเอร่วมกับสารเอนทีเอในการกำจัดแคดเมียมในน้ำด้วยหญ้าเนเปียร์แคระ
ระบบสำหรับการประเมินความเปราะบางต่อการขาดแคลนทรัพยากรน้ำในเมืองท่องเที่ยว: กรณีศึกษาเทศบาลเมืองหัวหิน
Authors:   , น้อยหมื่นไวย์ วัชรพงษ์
Published: September 2023

การขาดแคลนทรัพยากรน้ำเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศ การขยายตัวทางเศรษฐกิจโดยเฉพาะด้านการท่องเที่ยวทำให้ความต้องการทรัพยากรน้ำเพิ่มมากขึ้น ประกอบกับปัจจัยเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่งผลให้ปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรน้ำมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในอนาคต จึงมีความจำเป็นต้องบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ แต่ปัจจุบันยังไม่มีเครื่องมือช่วยสนับสนุนการตัดสินใจที่สามารถแสดงผลลัพธ์ของแนวทางแก้ปัญหาได้อย่างชัดเจน การศึกษานี้จึงได้พัฒนาระบบสำหรับการประเมินความเปราะบางด้านทรัพยากรน้ำของเมืองท่องเที่ยว โดยใช้กรอบการวิเคราะห์ Driver-Pressure-State-Impact-Response (DPSIR) กระบวนการวิเคราะห์ตามลําดับชั้น (Analytic Hierarchy Process: AHP) และกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย เพื่อรวบรวมและจัดลำดับมาตรการจัดการทรัพยากรน้ำที่มีความเหมาะสมกับพื้นที่ และสร้างแบบจำลองเชิงพลวัตของระบบการบริหารจัดการน้ำ ที่สามารถจำลองความสัมพันธ์ระหว่างมาตรการในการบริหารจัดการน้ำ กับการเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรน้ำ และศักยภาพในการรองรับความต้องการน้ำในอนาคต โดยใช้เทศบาลเมืองหัวหินซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วเป็นพื้นที่ต้นแบบในการศึกษา ผลการศึกษาแสดงให้เห็นภาพอนาคตของวิกฤตการขาดแคลนทรัพยากรน้ำ จะเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2563 โดยมีศักยภาพในการรองรับความต้องการใช้น้ำเพียง 17 ล้านลูกบาทศ์เมตรต่อปี แต่เมื่อใช้แนวทางการแก้ปัญหาที่มีจุดแข็งและจุดอ่อนที่แตกต่างกัน ระหว่างแนวทางที่เสนอโดยกลุ่มประชาชนในพื้นที่ กลุ่มผู้บริหาร และนักวิชาการ แนวทางหลักประกอบด้วย มาตรการจัดหาทรัพยากรน้ำ การควบคุมการใช้น้ำ และการปรับตัว ส่งผลให้ศักยภาพของพื้นที่เพิ่มขึ้น และยืดระยะเวลาการเกิดวิกฤตออกไปจนถึงปี พ.ศ. 2580 ปี พ.ศ. 2577 และปี พ.ศ. 2575 ตามลำดับ การศึกษานี้แสดงให้เห็นศักยภาพของระบบสำหรับการประเมินความเปราะบางด้านทรัพยากรน้ำในการช่วยสนับสนุนการตัดสินใจเลือกแนวทางที่เหมาะสมในการจัดการน้ำ และสามารถนำไปปรับใช้กับพื้นที่ท่องเที่ยวอื่นได้
การประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากอุตสาหกรรมเหมืองแร่: หินอุตสาหกรรมเพื่อการก่อสร้าง
Authors:   , ดับโศก อาทิมา
Published: September 2023

อุตสาหกรรมเหมืองแร่เป็นภาคการผลิตที่มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ หากแต่กระบวนการผลิตของอุตสาหกรรมดังกล่าวอาจเป็นสาเหตุของปัญหาสิ่งแวดล้อม รวมถึงปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากการเพิ่มขึ้นของปริมาณก๊าซเรือนกระจกและมีแนวโน้มรุนแรงมากขึ้น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากอุตสาหกรรมหินเพื่อการก่อสร้างจำนวน 4 ชนิด ได้แก่ หินอุตสาหกรรมชนิดหินปูนเพื่อการก่อสร้าง หินอุตสาหกรรมชนิดหินแกรนิตเพื่อการก่อสร้าง หินอุตสาหกรรมชนิดหินบะซอลต์เพื่อการก่อสร้างและหินอุตสาหกรรมชนิดหินไรโอไลต์เพื่อการก่อสร้าง และศึกษารูปแบบการปล่อยก๊าซเรือนกระจกระหว่างอุตสาหกรรมหินเพื่อการก่อสร้างแต่ละชนิด ตลอดจนเสนอแนวทางลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากอุตสาหกรรมหินเพื่อการก่อสร้าง ผลการศึกษาพบว่าหินอุตสาหกรรมเพื่อการก่อสร้างทั้ง 4 ชนิดมีความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยรวมระหว่างปี พ.ศ.2557-2558 เท่ากับ 0.1431 tCO2-eq/ton โดยการใช้เชื้อเพลิงสำหรับการขนส่งในกระบวนการผลิต (ขอบเขตที่ 1 การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง) มีสัดส่วนความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกมากที่สุดเท่ากับ 0.0832 tCO2-eq/ton (ร้อยละ 58.14) รองลงมา คือ การใช้ไฟฟ้าในกระบวนการบดย่อยหิน (ขอบเขตที่ 2 การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อม) และการใช้วัตถุระเบิดในขั้นตอนการทำเหมืองแร่ (ขอบเขตที่ 1 การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางตรง) เท่ากับ ร้อยละ 30.68 และ 11.18 ตามลำดับ ทั้งนี้ หินอุตสาหกรรมชนิดหินบะซอลต์เพื่อการก่อสร้างมีความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ย (พ.ศ.2557-2558) สูงสุดเท่ากับ 0.0399 tCO2-eq/ton (ร้อยละ 27.89) ขณะที่หินอุตสาหกรรมชนิดหินไรโอไลต์มีความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกน้อยที่สุดเท่ากับ 0.0313 tCO2-eq/ton (ร้อยละ 21.87) โดยเฉลี่ยต่อปี จากผลการศึกษานี้ผู้วิจัยยังได้ออกแบบทดลองโดยจำลองสถานการณ์การขนส่งครอบคลุม 1 รอบ (โรงโม่-เหมือง-โรงโม่) จำแนกเป็น 6 สถานการณ์ย่อยเพื่อวิเคราะห์แนวทางที่มีศักยภาพในการลดปริมาณการใช้เชื้อเพลิงและลดปริมาณก๊าซเรือนกระจก ผลการทดลองพบว่าสถานการณ์ที่ 4 (ทดลองโดยการลดความเร็วเฉลี่ยของยานพาหนะและปรับลดน้ำหนักบรรทุกเป็นร้อยละ 75 ) เป็นสถานการณ์จำลองที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกน้อยที่สุด (0.39 kgCO2-eq/ton) นอกจากนี้ ผลการศึกษายังพบว่าความเร็วเฉลี่ย น้ำหนักบรรทุกและระยะเวลาที่ยานพาหนะใช้ในแต่ละกระบวนการขนส่งครบ 1 รอบ เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อปริมาณการใช้เชื้อเพลิงและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในอุตสาหกรรมดังกล่าว
การพัฒนาตัวคูณมลพิษเพื่อประเมินการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และมีเทนจากยานพาหนะในประเทศไทย
Authors:   , นิลฤทธิ์ สุทธิชาน์
Published: September 2023

การศึกษาตัวคูณการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และมีเทน (EF-CO2 และ EF-CH4) จากยานพาหนะในประเทศไทย ได้แก่ รถยนต์ดีเซลใหญ่ (HDDV) รถยนต์ดีเซลเล็ก (LDDV) รถยนต์เบนซิน (LDGV) และรถจักรยานยนต์ (MC) และการหาความสัมพันธ์ระหว่างความเร็วกับเชื้อเพลิงที่ใช้กับยานพาหนะชนิดต่าง ๆ ที่ใช้งานจริง ได้แก่ น้ำมันดีเซล น้ำมันเบนซินชนิดต่าง ๆ ก๊าซ LPG และก๊าซ NGV ในครั้งนี้สามารถนำผลการศึกษาไปใช้ในการประเมินการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG) จากภาคการขนส่งหรือจากยานพาหนะในประเทศไทยได้ การทดลองครั้งนี้ได้นำรถยนต์มาทำการทดสอบบนแท่นทดสอบ (Chassis Dynamometer) ในห้องปฏิบัติการเพื่อตรวจวัดการปลดปล่อยก๊าซ CO2 และ CH4 โดยมีการทดสอบรูปแบบของการขับขี่กรุงเทพมหานคร ในช่วงความเร็วต่างๆ ที่ยานพาหนะใช้เคลื่อนที่ พบว่า รถยนต์ประเภท HDDV มีค่า EF-CO2 สูงสุด รองลงมาคือ LDDV, LDGV และ MC โดยพบค่าเฉลี่ย EF-CO2 อยู่ในช่วงเท่ากับ 1,080.3-1,280.9, 231.9-338.1, 157.4-179.9 และ 38.2-76.5 กรัมต่อกิโลเมตร ตามลำดับ และจากการทดสอบความแตกต่างของยานพาหนะแต่ละชนิดกับการปลดปล่อยก๊าซ CO2 พบว่า ค่าการปลดปล่อยมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ทั้งนี้สามารถสรุปผลการใช้เชื้อเพลิงชนิดต่าง ๆ พบว่า รถยนต์ HDDV ทีใช้ก๊าซ NGV มีการปลดปล่อยก๊าซ CO2 เฉลี่ยสูงกว่าการใช้น้ำมันดีเซล ส่วนรถยนต์ LDDV พบว่า น้ำมันดีเซลมีการปลดปล่อยก๊าซ CO2 เฉลี่ยสูงกว่าก๊าซ NGV และรถยนต์ประเภท LDGV พบว่า การใช้น้ำมัน Gasohol 91 มีการปลดปล่อยก๊าซ CO2 เฉลี่ยสูงกว่า Gasohol E20, LPG และ NGV ส่วนรถประเภท MC พบว่า น้ำมัน Gasohol 95 มีการปลดปล่อยก๊าซ CO2 เฉลี่ยสูงกว่า Gasoline 91 และ Gasohol 91 ทุกช่วงของการใช้ความเร็ว สำหรับผลการปลดปล่อยค่า EF-CH4 จากการใช้เชื้อเพลิง NGV จากรถที่ดัดแปลงระบบเชื้อเพลิงทั้ง 3 ประเภท ได้แก่ HDDV, LDDV และ LDGV พบว่า รถยนต์ประเภท HDDV มีค่าเฉลี่ย EF-CH4 สูงสุด รองลงมาคือ LDGV และ LDDV โดยพบค่าเฉลี่ย EF-CH4 เท่ากับ 7.22, 0.82 และ 0.17 กรัมต่อกิโลเมตร ตามลำดับ ทั้งนี้กลุ่มรถประเภท LDGV มีสัดส่วนการปลดปล่อย CH4:CO2 เฉลี่ยสูงสุด เท่ากับ 0.25 อีกทั้งกลุ่มรถยนต์ประเภท LDGV (รถ Taxi) ยังมีปริมาณและระยะทางวิ่งสะสมสูงกว่ารถประเภทอื่น โดยมีค่าการปลดปล่อย EF-CH4 เฉลี่ยเท่ากับ 1.3 กรัมต่อกิโลเมตร และยังพบว่า ผลการประเมินรถ Taxi ที่ใช้งานในประเทศไทยมีการปลดปล่อย ก๊าซ CO2 เทียบเท่า เฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 13.8 ตันต่อปีต่อคัน ทั้งนี้ค่าการปลดปล่อย GHG ของยานพาหนะในประเทศไทยเมื่อทำการเปรียบเทียบกับ US.EPA พบว่า มีค่าต่ำกว่า หากแต่มีค่าสูงกว่า IPCC อย่างไรก็ตามจากการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณรถยนต์กับเชื้อเพลิงที่ใช้ในพื้นที่ศึกษาด้วยแบบจำลอง พบว่า ค่าตัวคูณมลพิษมีความสัมพันธ์เป็นเชิงเส้นตรง มีความสัมพันธ์ระหว่างการใช้เชื้อเพลิง จำนวนยานพาหนะ และค่าเฉลี่ยการเดินทางร่วมกัน ซึ่งส่งผลให้มีแนวโน้มการปลดปล่อย GHG เพิ่มขึ้น และสามารถนำแบบจำลองไปใช้ประโยชน์ในการประเมินการปลดปล่อย GHG จากการพัฒนาโครงการของระบบขนส่งที่มีการเปลี่ยนแปลงของปริมาณการจราจร เพื่อช่วยในการตัดสินใจสำหรับการดำเนินโครงการได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งผลการทดสอบดังกล่าวสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดการก๊าซเรือนกระจกจากแหล่งกำเนิดยานพาหนะเพื่อให้เกิดความเหมาะสม และมีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับประเทศไทยได้
แนวทางการจัดการการใช้พื้นที่ด้วยการบูรณาการข้อมูลภูมิสารสนเทศกับกระบวนการมีส่วนร่วมในอำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา ประเทศไทย
Authors:   , วานิช กีรติ
Published: September 2023

อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา เป็นพื้นที่ที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดินหลากหลายประเภทและมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วด้วยปัจจัยทางธรรมชาติ เศรษฐกิจและนโยบายภาครัฐ ส่งผลให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมขึ้น การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบต่าง ๆ ในระบบและผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อสิ่งแวดล้อมให้แก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมจึงเป็นสิ่งที่มีความจำเป็น การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงบูรณาการ โดยเลือกพื้นที่ศึกษาได้แก่ ตำบลท่าหิน บ่อแดงและวัดจันทร์เนื่องจากมีกิจกรรมทางการเกษตรที่หลากหลายที่สุดในอำเภอสทิงพระ มีเป้าหมายเพื่อหาแนวทางการจัดการพื้นที่ด้วยการบูรณาการข้อมูลภูมิสารสนเทศ แบบจำลองเพื่อการเรียนรู้และกระบวนการมีส่วนร่วม การศึกษาแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอนหลัก ๆ ได้แก่ 1) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินบริเวณพื้นที่ศึกษาในรอบ 30 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2529 - พ.ศ. 2558) โดยใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเชิงลึก  2) ศึกษาความรู้ความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในพื้นที่ 3) สร้างและใช้แบบจำลองเชิงบูรณาการระบบนิเวศ-เศรษฐกิจ-สังคมและข้อมูลภูมิสารสนเทศอย่างมีส่วนร่วม เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ปฏิสัมพันธ์ต่าง ๆ ในระบบ และหาแนวทางการจัดการพื้นที่  ผลการศึกษาพบว่าในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา นาข้าวมีขนาดพื้นที่ลดลงมากที่สุด โดยถูกเปลี่ยนไปเป็นพื้นที่หมู่บ้านและสวนไม้เศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสวนปาล์มน้ำมัน เนื่องจากมีโครงการสนับสนุนการปลูกปาล์มน้ำมันจากภาครัฐ นอกจากนี้ยังพบพื้นที่นาข้าวที่ถูกทิ้งร้าง โดยมีสาเหตุหลักมาจากปัจจัยทางเศรษฐกิจโดยเฉพาะการลดลงของราคาข้าว ส่งผลให้เกษตรกรหลายรายตัดสินใจทิ้งที่นาไปประกอบอาชีพนอกหมู่บ้าน สำหรับความรู้ความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องพบว่าร้อยละ 63.93 ยังขาดความรู้ความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อมเกี่ยวกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินและปัญหามลพิษทางน้ำ ผลการศึกษาได้นำมาใช้สร้างแบบจำลองเชิงบูรณาการในรูปแบบเกมและสถานการณ์จำลอง 3 รูปแบบ ได้แก่ การสร้างแผนที่ชุมชนอย่างมีส่วนร่วม เกมเศรษฐีสทิงพระ และเกมสร้างเมือง ผลการใช้แบบจำลองทั้ง 3 ประเภท สามารถทำให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีความรู้ความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อมเพิ่มมากขึ้นบางคนได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมาดูแลสิ่งแวดล้อม และได้มีข้อเสนอแนะในการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดิน เช่น การส่งเสริมใช้ปุ๋ยอินทรีย์ การปรับปรุงคุณภาพดินในพื้นที่การเกษตร เป็นต้น
การปนเปื้อนโลหะหนักในแหล่งน้ำและสัตว์น้ำบริเวณพื้นที่เหมืองแร่ทองคำ
Authors:   , วงษ์ทองดี อัชญา
Published: September 2023

งานวิจัยนี้ได้ศึกษาปริมาณ As Hg Pb Mn Ni Cu Zn และ Cd ในน้ำ ตะกอนดิน และสัตว์น้ำ บริเวณพื้นที่เหมืองแร่ทองคำ จังหวัดพิจิตร เพื่อประเมินความเสี่ยงจากการรับสัมผัสโลหะหนักผ่านทางการบริโภคสัตว์น้ำ โดยเก็บตัวอย่างภายในพื้นที่เหมือง 3 ครั้ง ในเดือนสิงหาคม 2558 พฤศจิกายน 2558 และกุมภาพันธ์ 2559 และเก็บตัวอย่างภายนอกพื้นที่ในเหมืองเดือนพฤศจิกายน 2559 โดยทำการวิเคราะห์ปริมาณ Pb Mn Ni Cu Zn และ Cd ในตัวอย่างด้วยเทคนิค Inductively coupled plasma optical emission spectroscopy และวิเคราะห์ปริมาณ As และ Hg ด้วยเทคนิค Atomic absorption spectrophotometry ผลการศึกษาพบว่าตัวอย่างน้ำผิวดินในพื้นที่เหมืองมีปริมาณ As Hg Pb Ni Cu Zn และ Cd ต่ำกว่ามาตรฐานน้ำแหล่งน้ำผิวดินกำหนด และมีปริมาณ Mn อยู่ในช่วง 0.0055-2.079 มก./ล. ซึ่งบางตัวอย่างมีค่าสูงกว่ามาตรฐานน้ำแหล่งน้ำผิวดินกำหนด และตัวอย่างตะกอนดินในพื้นที่เหมืองมีปริมาณ As Pb Zn และ Cd ต่ำกว่ามาตรฐานคุณภาพของตะกอนดินในแหล่งน้ำกำหนด และมีปริมาณ Ni Cu Mn และ Hg ในตะกอนดินมีค่าอยู่ในช่วง 0.3719-18.89 0.9499-45.35 0.4233-874.1 และ 0.0571-0.8387 มก./กก. น้ำหนักแห้ง ตามลำดับ ซึ่งบางตัวอย่างมีค่าสูงกว่ามาตรฐานคุณภาพของตะกอนดินในแหล่งน้ำกำหนด และพบว่าปริมาณของโลหะหนักทุกชนิดจากตัวอย่างน้ำผิวดินและตะกอนดินภายในพื้นที่เหมืองสูงกว่าภายนอกพื้นที่เหมือง ผลการวิเคราะห์ตัวอย่างสัตว์น้ำในพื้นที่เหมืองจำนวน 15 ชนิด (ปลา 13 ชนิด กุ้ง 1 ชนิด และหอย 1 ชนิด) พบปริมาณ As Mn Ni Cu และ Zn ต่ำกว่ามาตรฐานการปนเปื้อนโลหะหนักในอาหารกำหนด และพบปริมาณ Cd Hg และ Pb ในตัวอย่างสัตว์น้ำอยู่ในช่วง <0.00009-0.6024 <0.0002-16.78 และ <0.0006-1.358 มก./กก. น้ำหนักเปียก ตามลำดับ ซึ่งบางตัวอย่างมีค่าสูงกว่ามาตรฐานการปนเปื้อนโลหะหนักในอาหารกำหนด จากการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพบว่าการบริโภคสัตว์น้ำบางชนิดในพื้นที่เหมืองมีความเสี่ยงในการเกิดผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว โดย Hazard Quotient (HQ) ของการได้รับ As Cu Mn และ Hg จากหอยเชอรี่มีค่ามากกว่า 1 และค่า HQ ของการได้รับ Hg จากกุ้งฝอย ปลาแขยงข้างลาย ปลาซิว และปลาหมอมีค่ามากกว่า 1 และมีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งจาก As หากบริโภคหอยเชอรี่เป็นระยะเวลานาน สำหรับการประเมินค่าความเสี่ยงของสารไม่ก่อมะเร็งโดยรวม (Hazard Index; HI) พบว่าหอยเชอรี่ ปลาหมอ ปลาแขยงข้างลาย ปลาซิว และกุ้งฝอย มีค่า HI เท่ากับ 13 7.6 4.8 3.4 และ 2.2 ตามลำดับ ดังนั้นหากบริโภคในปริมาณมากอย่างต่อเนื่อง อาจมีความเสี่ยงต่อสุขภาพเมื่อบริโภคสัตว์น้ำเหล่านี้เป็นระยะเวลานาน
การกำจัดซีโอดี สี และความขุ่นของน้ำดำจากโรงงานเยื่อคราฟต์ โดยกระบวนการโคแอ็คกูเลชันร่วมกับราเน่าขาวที่ตรึงบนดินเบา
Authors:   , รัตนะรัต สุพรชัย
Published: September 2023

ราเน่าขาวหลายชนิดถูกสำรวจและเก็บตัวอย่างจากบริเวณต่าง ๆ ในประเทศไทย เพื่อหาสายพันธุ์ที่ให้กิจกรรมแลคแคสสูง และมีความสามารถในการทนร้อน จากตัวอย่างรา 42 ตัวอย่างที่เก็บได้จาก 12 จังหวัดในประเทศไทย สามารถแยกเส้นใยบริสุทธิ์ได้ 20 ไอโซเลต และพบว่า 19 ไอโซเลต ให้ผลบวกในการทดสอบการผลิตแลคแคสบนอาหารแข็ง ABTS เมื่อทดสอบความสามารถในการทนร้อนที่ 45 องศาเซลเซียล พบว่าราเน่าขาวที่มีคุณสมบัติดังกล่าว ได้แก่ ไอโซเลต CU07 และ SM10 การทดสอบการผลิตแลคแคสในอาหารเหลวพบว่าไอโซเลต CU07 ให้กิจกรรมแลคแคสสูงสุดที่ 0.363±0.12 ยูนิตต่อมิลลิลิตร หลังจากบ่ม 8 วัน ที่อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส เมื่อระบุชนิดของไอโซเลต CU07 โดยอาศัยพื้นฐานของลักษณะทางสัณฐานวิทยาร่วมกับการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ (ITS) สามารถจัดจำแนกชนิดได้เป็น Trametes polyzona  ได้นำราสายพันธุ์ T. polyzona CU07 มาตรึงบนดินเบาและนำมาใช้ในการกำจัดซีโอดี สี และความขุ่นของน้ำดำร่วมกับกระบวนการโคแอ็คกูเลชันโดย ค่าซีโอดี สี และความขุ่นของน้ำดำเริ่มต้น เท่ากับ 292,216 มิลลิกรัมต่อลิตร 873,777 แพลตินัมโคบอล์ตยูนิต และ 1,330 เอ็นทียู ตามลำดับ จากการทดลองพบว่าร้อยละการกำจัดซีโอดี สี และความขุ่นมีค่าเท่ากับ 99.2 99.2 และ 70.0 ตามลำดับ เมื่อทำลายเสถียรภาพคอยลอยด์และรวมตะกอนด้วยไคโตซานและแคตไอออนพอลิอะคริลาไมด์ที่อัตราส่วนโดยน้ำหนักเท่ากับ 0.035 : 0.001 ปริมาตร 7 มิลลิลิตร ค่าความเป็นกรดด่างเท่ากับ 3.0 กวนที่ความเร็ว 140 รอบต่อนาที และใช้เวลาในการตกตะกอน 60 นาที  น้ำดำที่ผ่านโคแอ็คกูเลชันแล้วจึงนำมาลดสีด้วยราเน่าขาวที่ตรึงบนดินเบา โดยภาวะที่เหมาะสมในการตรึงราเน่าขาวบนดินเบามีสารอาหาร กลูโคสที่ ความเข้มข้นร้อยละ 3.00 (น้ำหนักต่อปริมาตร) และ แอมโมเนียมคลอไรด์ ที่ความเข้มข้นร้อยละ 0.11  (น้ำหนักต่อปริมาตร) ที่ค่าความเป็นกรดด่างเริ่มต้นที่ 6.0  T. polyzona ที่ตรึงบนดินเบาสามารถใช้ซ้ำได้ 4 รอบ จากกระบวนการนี้พบว่าค่าซีโอดี สี และความขุ่นสุดท้ายมีค่า 1,467 มิลลิกรัมต่อลิตร (ร้อยละการกำจัด 99.5) 1,571 แพลตินัมโคบอล์ตยูนิต (ร้อยละการกำจัด 99.8)  และ 266 เอ็นทียู (ร้อยละการกำจัด 80)
การกำจัดสีย้อมเบสิกและสีย้อมรีแอกทีฟด้วยแอคติเวเตดสลัดจ์
Authors:   , ไพยรัตน์ จิรกิตติ์
Published: September 2023

ใช้กากตะกอนจากกระบวนการบำบัดน้ำเสียเป็นตัวดูดซับสำหรับการกำจัดสีย้อมเบสิกและสีย้อมรีแอกทีฟในน้ำเสีย จากการศึกษาค่าศักย์ซีต้าร์ พื้นผิวของกากตะกอนแสดงความเป็นประจุลบ จึงใช้กากตะกอนดูดซับสีย้อม methylene blue ซึ่งเป็นสีย้อมเบสิกที่มีประจุบวก พีเอชที่เหมาะสมต่อการดูดซับสีย้อม methylene blue อยู่ในช่วงพีเอช 4 ถึง 10 ระยะเวลาที่เข้าสู่สมดุลการดูดซับคือ 90 นาที การดูดซับสีย้อม methylene blue ด้วยกากตะกอนเป็นไปตามแลงเมียร์ไอโซเทอร์ม โดยมีค่าความจุสูงสุดของการดูดซับเท่ากับ 182 มิลลิกรัมต่อกรัม หลังการดูดซับสีย้อม methylene blue พื้นผิวของกากตะกอนแสดงความเป็นประจุลบน้อยลง จึงนำกากตะกอนที่ผ่านการดูดซับสีย้อม methylene blue (MB-sludge) มาดูดซับสีย้อม reactive red 22 ซึ่งเป็นสีย้อมรีแอกทีฟที่มีประจุลบ พีเอชที่เหมาะสมต่อการดูดซับสีย้อม reactive red 22 ด้วย MB-sludge คือพีเอช 10 ระยะเวลาที่การดูดซับเข้าสู่สมดุลคือ 90 นาที การดูดซับสีย้อม reactive red 22 ด้วยกากตะกอนเป็นไปตามไอโซเทอร์มของแลงเมียร์ โดยมีค่าความจุสูงสุดของการดูดซับเท่ากับ 78 มิลลิกรัมต่อกรัม นอกจากนี้ MB-sludge ยังมีประสิทธิภาพการดูดซับสูงกว่ากากตะกอน หลังการดูดซับสีย้อม reactive red 22 กากตะกอนยังสามารถนำกลับมาใช้กำจัดสีย้อม methylene blue ในสารละลายได้อีก การเติมเกลือโซเดียมคลอไรด์และโซเดียมซัลเฟตลงในสารละลายสีย้อม methylene blue ทำให้ประสิทธิภาพการดูดซับลดลง ในขณะที่ประสิทธิภาพการดูดซับเพิ่มขึ้นในสารละลายสีย้อม reactive red 22 เมื่อนำ MB-sludge ไปใช้กำจัดสีย้อมรีแอกทีฟในน้ำเสียจากกระบวนการฟอกย้อมสิ่งทอพบว่า ค่าซีโอดีของน้ำเสียลดลงหลังการดูดซับ