Τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D και της ιντερλευκίνης-6 σε ενήλικες ασθενείς με σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας ύπνου (ΣΑΑΥ) και η επίδραση της θεραπείας με συνεχή θετική πίεση αέρα στα υποπεδία των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου
Authors: Σιαχπαζίδου Δήμητρα 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Τα χαρακτηριστικά του Συνδρόμου της Αποφρακτικής Άπνοιας Ύπνου (ΣΑΑΥ) όπως η απόφραξη του άνω αεραγωγού, ο μέσος κορεσμός του οξυγόνου, η νυχτερινή υποξαιμία, οι συχνές αφυπνίσεις, η ημερήσια υπνηλία, ο δείκτης αποφρακτικής άπνοιας – υπόπνοιας (ΑΗΙ), τα επίπεδα της κορτιζόλης και η διαταραχή της αρχιτεκτονικής του ύπνου βρέθηκε να συσχετίζονται σημαντικά με τη γνωστική και εκτελεστική λειτουργία του εγκεφάλου, την ποιότητα ζωής, τις αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, τα χαμηλά επίπεδα 25 υδροξυβιταμίνης D (25(OH)D) και την αυξημένη απελευθέρωση ιντερλευκίνης 6 (IL-6). Ο σκοπός της μελέτης ήταν να προσδιοριστεί εάν το ΣΑΑΥ επηρεάζει την 25(ΟΗ)D, την IL-6, τη γνωστική λειτουργία, τα υποπεδία των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου, την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα του άγχους και της κατάθλιψης. Επίσης, να προσδιοριστεί εάν η θεραπεία με CPAP (μετά από τρεις και δώδεκα μήνες) συμβάλει θετικά στα παραπάνω πεδία. Υλικό και Μέθοδος: Τον μελετώμενο πληθυσμό αποτέλεσαν 205 ασθενείς με ΣΑΑΥ (άντρες 143/ γυναίκες 62) και 40 μάρτυρες (άντρες 26/ γυναίκες 14) που υποβλήθηκαν σε πλήρη πολυκαταγραφική μελέτη ύπνου, μέτρηση σωματομετρικών χαρακτηριστικών, λειτουργικό και αναπνευστικό έλεγχο και συμπλήρωση ερωτηματολογίων. Τα ερωτηματολόγια αφορούσαν τη γνωστική λειτουργία, τα υποπεδία των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου, την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα του άγχους και της κατάθλιψης. Πραγματοποιήθηκε λήψη φλεβικού αίματος για τον προσδιορισμό της 25(ΟΗ)D και της IL-6 με την μέθοδο της χημειοφωταύγειας Beckman Coulter Inc και IMMULITE/IMMULITE 1000 IL-6 αντίστοιχα. Η στατιστική ανάλυση έγινε με τη βοήθεια IBM SPSS STATISTICS 20 και το GRAPHPAD PRISM 6. Αποτελέσματα: Μεταξύ των ασθενών με ΣΑΑΥ το 10,7% εμφάνισε ήπιο, το 36,6% μέτριο και το 52,7% σοβαρό σύνδρομο. Οι ασθενείς με ΣΑΑΥ ήταν μεγαλύτερης ηλικίας (53,8 ± 10,5 vs 49 ± 13,7 p=0,04), πιο παχύσαρκοι ΔΜΣ (42,1 ± 4,2 vs 39,8 ± 3,7, p=0,001) και με υψηλό κίνδυνο ημερήσιας υπνηλίας (11,9 ± 3,9 vs 10 ± 4,4p=0,014) σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Η καπνιστική συνήθεια (p=0,014), η υπερχοληστερολαιμία (p=0,05), η νόσος του θυρεοειδούς (p=0,005) και η αρτηριακή υπέρταση (p<0,001) ήταν πιο διαδεδομένη στους ασθενείς με ΣΑΑΥ. Το 40% των ασθενών με ΣΑΑΥ και το 55% της ομάδας μαρτύρων ήταν απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στατιστικά σημαντική σχέση παρατηρήθηκε μεταξύ ασθενών με ΣΑΑΥ και της ομάδας μαρτύρων, στην ποιότητας ζωής (74,4 ± 5,6 vs 82,4 ± 7,3 p< 270,001), στο άγχος (9,8 ± 2,9 vs 8,5 ± 2,4 p= 0,004), στην γνωστική λειτουργιά (30,2 ± 2,3 vs31,7 ± 2,5 p= 0,001) και στα υποπεδία των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου όπως λήψη απόφασης (block 1 -4 ± 2,7 vs -2,3 ± 2,5 p< 0,001, block 2 2,3 ± 1,3 vs 3,3 ± 1,3 p<0,001, block 3 3,5 ± 1,2 vs 4,5 ± 1,3 p< 0,001, block 4 4,6 ±1,4 vs 5,7 ± 1,3 p< 0,001, block 55,6 ± 1,7 vs 7 ± 1,9 p< 0,001), λεκτική ευφράδεια (σημασιολογική ευφράδεια 43 ± 16,7 vs51,7 ± 15,8 p= 0,003, φωνητική ευφράδεια 29 ± 13,4 vs 35,8 ± 12,4 p= 0,003 ), μετατόπιση προσοχής (52,4 ± 7,3 vs 74,4 ± 5,6 p< 0,001) και ανασταλτικό έλεγχο (χρώμα 89 ± 11,2 vs 95 ±9,5 p=0,001 και χρώμα λέξη 53,2 ± 13,9 vs 61 ± 10,4 p<0,001). Η σοβαρότητα του ΣΑΑΥ συσχετίστηκε μόνο με την μετατόπιση προσοχής (ήπιο 78,8 ± 6,1, μέτριο 75,9 ± 4,8, σοβαρό73,9 ± 17,3, ήπιο vs σοβαρό p= 0,007, μέτριο vs σοβαρό p= 0,035, ) και τη φωνητική ευφράδεια (ήπιο 33,5 ± 12,6, μέτριο 30,1 ± 13,6, σοβαρό 27,4 ± 13,2, ήπιο vs σοβαρό p=0,049), υποπεδίο της λεκτικής ευφράδειας. Τα επίπεδα της 25(OH)D δεν διαφοροποιήθηκαν σημαντικά μεταξύ των ασθενών με ΣΑΑΥ και της ομάδας μαρτύρων (23,5 ± 10,9 vs 23,2 ± 7,5ng / ml, ρ> 0,05). Τα επίπεδα της IL-6 ήταν σημαντικά αυξημένα στην ομάδα ΣΑΑΥ έναντι της ομάδας μαρτύρων (3,4 ± 1,0 vs 2,3 ± 0,3, p< 0,001) και συσχετίστηκαν θετικά με τη σοβαρότητατου ΣΑΑΥ (R= 0,4, p = 0,03), τη νυκτερινή υποξαιμία (R= -0,5, p = 0,002) και τον δείκτη μάζας σώματος (R= 0,06, p = 0,001). Στατιστικά σημαντική σχέση, παρατηρήθηκε στα υποπεδία των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου μετά από τρεις μήνες θεραπείας με CPAP στην λήψη απόφασης (block 1 -4± 2,6 vs -1,1 ± 2,3 p< 0,001, block 5 5,7 ±1,7 vs 6,7 ± 1 p= 0,041), μετατόπιση προσοχής (40,2 ± 10,1 vs 38,1 ± 9,2 p< 0,001), επιλεκτική προσοχή (71,4 ± 25,7 vs70,5 ± 25,5 p< 0,001), λεκτική ευφράδεια (σημασιολογική ευφράδεια 44 ± 17 vs 45,1 ± 17 p<0,001 και φωνητική ευφράδεια 29,7 ± 13,2 vs 32,2 ± 12,3 p< 0,001), ανασταλτικός έλεγχος (χρώμα 9 0± 10,7 vs 92,5 ± 10,7 p< 0,001 και χρώμα λέξη 54,8 ± 12,9 vs 66,1 ± 12,9 p<0,001), στο άγχος (10,1 ± 3,5 vs 8,5 ± 2,6 p< 0,001), στην κατάθλιψη (9,5 ± 3,9 vs 8,3 ± 3 p<0,001) και στην ποιότητα ζωής (74,8 ± 6,2 vs 78,3 ± 6,2 p< 0,001). Επίσης, μετά από δώδεκα μήνες θεραπείας στατιστικά σημαντική σχέση παρατηρήθηκε στα υποπεδία των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου όπως λήψη απόφασης (block 5 5,7 ± 1,7 vs 7,5 ± 1,2 p< 0,001), μετατόπιση προσοχής (40,2 ± 10,1 vs 35,9 ± 8,9 p< 0,001), επιλεκτική προσοχή (71,4 ± 25,7 vs 67,6 ± 24,7 p< 0,001), λεκτική ευφράδεια (σημασιολογική ευφράδεια 44 ± 17 vs 48,5 ± 17,1p< 0,001 και φωνητική ευφράδεια 29,7 ± 13,2 vs 35,5 ± 13,2 p< 0,001), ανασταλτικός έλεγχος (χρώμα 29,7 ± 13,2 vs 35,5 ± 13,2 p< 0,001 και χρώμα λέξη 54,8 ± 12,9 vs 60,3 ± 13,4 p< 280,001), στο άγχος (10,1 ± 3,5 vs 7,4 ± 2,4 p< 0,001), στην κατάθλιψη (9,5 ± 3,9 vs 7,5 ± 2,8 p<0,001) και στην ποιότητα ζωής (74,8 ± 6,2 vs 80,7 ± 6,1 p< 0,001). Επιπλέον, τα επίπεδα της 25(OH)D δεν άλλαξαν σημαντικά μετά από τρεις και δώδεκα μήνες θεραπείας με CPAP (19.9±8.7 vs 19.7±9.2 ng/mL). Η συμμόρφωση και η υψηλότερη ημερήσια χρήση CPAP μετά από τρεις (R= 0,483, p = 0,007) και δώδεκα μήνες (R= 0,632, p < 0,005) βοήθησαν σημαντικά στην αύξηση των επιπέδων της 25(OH)D. Τέλος, καμία επίδραση δεν παρατηρήθηκε στα επίπεδα IL-6 μετά από ένα έτος αποτελεσματικής θεραπείας με CPAP (3,4 ± 1,0 vs 3,3 ± 1,0 pg /mL, p> 0,05). Συμπεράσματα: Τα ευρήματά υποστηρίζουν ότι οι ασθενείς με ΣΑΑΥ παρουσιάζουν γνωστική και εκτελεστική εξασθένηση, αγχώδεις διαταραχές και μειωμένη ποιότητα ζωής ενώ η χρήση CPAP φαίνεται να επηρεάζει θετικά. Τα επίπεδα της 25(OH)D δεν συσχετίζονται με το ΣΑΑΥ σε αντίθεση με τα επίπεδα της IL-6. Η μακροχρόνια συμμόρφωση με CPAP επηρεάζει θετικά τα επίπεδα της 25(OH)D. Τέλος, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες και αύξηση του δείγματος για τη διαπίστωση των παραπάνω παρατηρήσεων.