Η εκτίμηση της ικανότητας οδήγησης σε ασθενείς με άνοια
Authors: Κατσούρη Ιωάννα-Γιαννούλα 
Published: September 2021

Υπάρχει ανάγκη ανεύρεσης δοκιμασιών αξιολόγησης με επαρκή ισχύ που θα βοηθήσουν τους κλινικούς στην αξιολόγηση της ικανότητας οδήγησης ατόμων με νοητικά προβλήματα. Ο σκοπός της παρούσης μελέτης ήταν να βρεθούν τρόποι για την εκτίμηση της ικανότητας οδήγησης των ασθενών με Ήπια Νοητική Δυσλειτουργία (ΗΝΔ) και Νόσο Alzheimer (ΝΑ), καθώς και ο καταλληλότερος χρόνος για τη διακοπή της οδήγησης. Ερευνήθηκαν συνολικά 639 συμμετέχοντες για την ικανότητα οδήγησης από την ευρύτερη περιοχή της Βορείου Ελλάδας και της Αττικής. Οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν με νευρολογική εξέταση, νευροψυχολογικές και νευροψυχιατρικές αξιολογήσεις, ιατρικό/κοινωνικό ιστορικό, νευροαπεικόνιση και αιματολογικές εξετάσεις για την διάγνωση της νοητικής διαταραχής, καθώς και με ερωτηματολόγια οδήγησης (Εκτενές και Σύντομο) και Προσομοιωτή οδήγησης για την εκτίμηση των ικανοτήτων οδήγησης. Τα σημαντικά ευρήματα για 15 ερωτήσεις από το Εκτενές Ερωτηματολόγιο Οδήγησης που χορηγήθηκε σε ομάδα ασθενών με ΝΑ άνω των 65 ετών, μας προέτρεψαν στην δημιουργία του Σύντομου Ερωτηματολογίου Οδήγησης. Τα ευρήματα για 14 από τις 15 ερωτήσεις στο Σύντομο Ερωτηματολόγιο Οδήγησης, συμφωνούν με τα ευρήματα του εκτενούς ερωτηματολογίου οδήγησης. Τα συνολικά ευρήματα της μελέτης αυτής κατέδειξαν ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά του ποσοστού των ηλικιωμένων ατόμων με άνοια με πλήρη νομική ευθύνη για το τελευταίο τροχαίο ατύχημα. Φαίνεται ότι η παύση της οδήγησης βάσει ιατρικών συστάσεων συμβάλει στην πρόληψη των ατυχημάτων. Η στρατηγική του συνοδηγού από τον περιθάλποντα συμβάλει στην συνέχιση της οδήγησης. Επιπλέον, η ανησυχία του περιθάλποντα είναι ένας ισχυρός προγνωστικός δείκτης για τη λήψη απόφασης διακοπής της οδήγησης των ατόμων με ΗΝΔ και ΝΑ. Oι ηλικιωμένοι με ΗΝΔ και ΝΑ εφαρμόζουν στρατηγικές και τακτικές αποφυγής των κινδύνων οδήγησης. Η χρήση αντισταθμιστικών στρατηγικών και τεχνικών προσαρμογής είναι υψηλότερη μεταξύ των ατόμων με άνοια. Τα άτομα με ΗΝΔ και ΝΑ οδηγούν λιγότερα χιλιόμετρα το μήνα σε σχέση με τους υγιείς ηλικιωμένους, αποφεύγουν να μετακινηθούν με το αυτοκίνητό τους σε αστικές περιοχές, σε αυτοκινητόδρομους, σε άγνωστες περιοχές, κατά τη διάρκεια δυσμενών καιρικών συνθηκών. Οι στρατηγικές είναι χρήσιμες καθώς η νόσος εξελίσσεται. Τα άτομα με ΗΝΔ και ΝΑ αποφεύγουν από μόνα τους την οδήγηση σε πολύπλοκες συνθήκες, ενισχύοντας την άποψη ότι υπάρχει η ικανότητα αυτορρύθμισης των οδηγητικών ικανοτήτων. Οι ασθενείς με ΗΝΔ και ΝΑ που είχαν προηγούμενη επαγγελματική εμπειρία είχαν καλύτερες επιδόσεις στην οδήγηση από αυτούς που δεν είχαν επαγγελματικό δίπλωμα. Κατά την σύγκριση των πόλεων στο δείγμα μας φαίνεται ότι οι Αθηναίοι ηλικιωμένοι οδηγοί παρουσιάζουν περισσότερα καταθλιπτικά συμπτώματα από τους Θεσσαλονικείς. Οι δοκιμασίες αξιολόγησης της οδήγησης καθιστά ικανούς τους επαγγελματίες υγείας να κάνουν συστάσεις αναφορικά με τη συνέχιση της οδήγησης, να προτείνουν παρεμβάσεις για τον εξοπλισμό του οχήματος ή να προτείνουν την παύση της οδήγησης. Συμπερασματικά, προτείνουμε στους επαγγελματίες υγείας την χορήγηση του Σύντομου Ερωτηματολογίου Οδήγησης για την αξιολόγηση της ικανότητας οδήγησης ασθενών με άνοια, ως εύχρηστη δοκιμασία που μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό δείκτη πρόβλεψης της ικανότητας οδήγησης των ασθενών με άνοια.. Επιπλέον, συστήνονται οι στρατηγικές συνέχισης ή διακοπής της οδήγησης.