Η αποτελεσματικότητα ενός εμπλουτισμένου - βασισμένου στην τεχνολογία περιβάλλοντος μάθησης
Authors: Γιαννούση Μαρία 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν διττός: αφενός να διερευνηθεί η επίδραση του περιβάλλοντος μάθησης (παραδοσιακή διδασκαλία και δύο μοντέλα μικτής διδασκαλίας) α) στις γνώσεις των φοιτητών/τριων και β) στην ακαδημαϊκή τους επίδοση σε δύο προπτυχιακά μαθήματα και αφετέρου να διερευνηθεί εάν οι παράγοντες αξιολόγησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας της μικτής διδασκαλίας (παρακίνηση, αυτοπαρακολούθηση, αυτοδιαχείριση, επικοινωνία με το διδάσκοντα, συνεργασία και αίσθηση κοινότητας) μπορούν να προβλέψουν α) τη γνώση των φοιτητών/τριων και β) την ακαδημαϊκή τους επίδοση. Δευτερεύοντες σκοπούς της έρευνας αποτέλεσαν: α) η ανάπτυξη και ο έλεγχος ερωτηματολογίου γνώσεων των φοιτητών/τριων στα δύο προπτυχιακά μαθήματα, β) η ανάπτυξη και ο έλεγχος ερωτηματολογίου στάσεων των φοιτητών/τριων στα τρία περιβάλλοντα μάθησης, γ) η ανάπτυξη και ο έλεγχος ερωτηματολογίου ικανοποίησης των φοιτητών/τριων στα τρία περιβάλλοντα μάθησης, δ) η ανάπτυξη και ο έλεγχος ερωτηματολογίου αξιολόγησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας των φοιτητών/τριων στα δύο περιβάλλοντα μάθησης μικτής διδασκαλίας, ε) η διερεύνηση της επίδρασης του περιβάλλοντος μάθησης (παραδοσιακή διδασκαλία και δύο μοντέλα μικτής διδασκαλίας) στις στάσεις (αλληλεπίδραση, χρηστικότητα, έλεγχος του χρήστη, ποιότητα μαθήματος) των φοιτητών/τριων, ζ) η διερεύνηση της επίδρασης του περιβάλλοντος μάθησης (παραδοσιακή διδασκαλία και δύο μοντέλα μικτής διδασκαλίας) στην ικανοποίηση των φοιτητών/τριων. η) η διερεύνηση εάν η ικανοποίηση των φοιτητών/τριων στα τρία περιβάλλοντα μάθησης μπορεί να προβλέψει τη γνώση τους, θ) η διερεύνηση εάν η ικανοποίηση των φοιτητών/τριων στα τρία περιβάλλοντα μάθησης μπορεί να προβλέψει την ακαδημαϊκή επίδοσή τους.Στην έρευνα συμμετείχαν φοιτητές του 1ου και 2ου έτους που παρακολούθησαν τα μαθήματα κινητική μάθηση και Φυσική Αγωγή (Φ.Α.) στην προσχολική ηλικία. Στην ομάδα που εφάρμοσε παραδοσιακή διδασκαλία, συμμετείχαν 60φοιτητές/τριες (30 στην κινητική μάθηση και 30 στην Φ.Α. στην προσχολική ηλικία), στην 1ηομάδα μικτής διδασκαλίας συμμετείχαν 61 φοιτητές/τριες (31 στην κινητική μάθηση,30 στην Φ.Α. στην προσχολική ηλικία) και στην 2η ομάδα μικτής διδασκαλίας συμμετείχαν 54 φοιτητές/τριες (30 στην κινητική μάθηση και 24 στηνΦ.Α. στην προσχολική ηλικία). Την οργάνωση της διδασκαλίας για την παραδοσιακή ομάδα διδασκαλίας αποτέλεσαν δεκατρείς (13) παραδοσιακές στην αίθουσα συνεδρίες που λειτούργησαν ως συνεδρίες επισκόπησης μιας διδακτικής ενότητας (ενός μαθησιακού στόχου) ο οποίος ολοκληρώθηκε. Την οργάνωση της διδασκαλίας για την 1η ομάδα μικτής διδασκαλίας αποτέλεσαν επτά (7) παραδοσιακές στην αίθουσα συνεδρίες και έξι (6) από απόσταση συνεδρίες μιας διδακτικής ενότητας που λειτούργησαν ως συνεδρίες επισκόπησης μιας διδακτικής ενότητας (ενός μαθησιακού στόχου) ο οποίος ολοκληρώθηκε. Την οργάνωση της διδασκαλίας για την 2η ομάδα μικτής διδασκαλίας αποτέλεσαν επτά (2) παραδοσιακές στην αίθουσα συνεδρίες και έξι (11) από απόσταση συνεδρίες μιας διδακτικής ενότητας που λειτούργησαν ως συνεδρίες επισκόπησης μιας διδακτικής ενότητας (ενός μαθησιακού στόχου) ο οποίος ολοκληρώθηκε. Για την υλοποίηση της παρέμβασης χρησιμοποιήθηκε η ασύγχρονη πλατφόρμα τηλεκπαίδευσης Open eClass του ΔΠΘ. Οργανώθηκαν οι ασύγχρονες εκπαιδευτικές δραστηριότητες με τρόπο που να αυξάνουν τη γνωστική διεργασία και να καλύπτουν προκαθορισμένο συγκεκριμένο μαθησιακό στόχο, με σκοπό την αύξηση του εκπαιδευτικού διαλόγου και τη μείωση της διδακτικής απόστασης ανάμεσα στα μέλη της μαθησιακής κοινότητας. Για τους σκοπούς της έρευνας και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των διδακτικών προσεγγίσεων χρησιμοποιήθηκαν τα παρακάτω εργαλεία: α) ερωτηματολόγιο αξιολόγησης γνώσεων για τα μαθήματα κινητική μάθηση και Φ.Α. στην προσχολική ηλικία β) ερωτηματολόγιο αξιολόγησης των στάσεων των φοιτητών/τριων για τα τρία περιβάλλοντα μάθησης (παραδοσιακή διδασκαλία και δύο μοντέλα μικτής διδασκαλίας) γ) ερωτηματολόγιο αξιολόγησης της ικανοποίησης των φοιτητών/τριων για τα τρία περιβάλλοντα μάθησης και δ) ερωτηματολόγιο αξιολόγησης των αντιλήψεων των φοιτητών/τριων για τα ξεχωριστά στοιχεία που είναι ενσωματωμένα σε ένα περιβάλλον μάθησης με τη βοήθεια του διαδικτύου. Συνολικά με βάση τα αποτελέσματα των αναλύσεων για τη γνώση και την ακαδημαϊκή επίδοση, η 1η μικτή ομάδα διδασκαλίας (7 παραδοσιακές, 6 ψηφιακές διαλέξεις) βελτίωσε περισσότερο τις γνώσεις της και είχε υψηλότερη ακαδημαϊκή επίδοση σε σχέση με την ομάδα παραδοσιακής διδασκαλίας και τη 2η μικτή ομάδα (2 παραδοσιακές, 11 ψηφιακές διαλέξεις). Όσον αφορά στις στάσεις των φοιτητών απέναντι στη μικτή διδασκαλία, φάνηκε ότι το περιβάλλον μάθησης επηρεάζει συνολικά τις στάσεις των φοιτητών/τριών με τους φοιτητές της 1ης μικτής ομάδας να εμφανίζουν πιο θετικές στάσεις (αλληλεπίδραση και χρηστικότητα) από τις άλλες δύο ομάδες. Επίσης οι φοιτητές/τριες της 1ης μικτής διδασκαλίας ήταν πιο ικανοποιημένοι στα δύο προπτυχιακά μαθήματα μετά την παρέμβαση από ότι οι φοιτητές/τριες της παραδοσιακής διδασκαλίας και της 2ης μικτής διδασκαλίας. Η ικανοποίηση αναδείχθηκε ως ένας σημαντικός παράγοντας που επηρέαζε τη γνώση και την ακαδημαϊκή επίδοση των φοιτητών/τριων στα τρία περιβάλλοντα μάθησης. Τέλος ο σημαντικότερος παράγοντας που επηρέαζε τη γνώση και την ακαδημαϊκή επίδοση των φοιτητών/τριων στα δύο προπτυχιακά μαθήματα φάνηκε να ήταν η «παρακίνηση» και σε μικρότερο βαθμό ακολούθησαν ο παράγοντας της «αίσθησης κοινότητας», της «αυτοδιαχείρισης», της «αυτοπαρακολούθησης». Η επιτυχία αυτού του προγράμματος, τόσο στη γνώση όσο και στην ακαδημαϊκή επίδοση μπορεί να αποδοθεί στην εμπειρία που απέκτησαν οι φοιτητές από την ανάμειξη πολλαπλών μορφών φυσικής και ψηφιακής μάθησης αλλά και μορφών αλληλεπίδρασης, στη δυνατότητα που τους παρείχε το πρόγραμμα να εφαρμόζουν την ίδια ώρα και να αξιολογούν τη μάθηση τους στο πλαίσιο εργασίας τους, στη δυνατότητα συνεργασίας με τους συνομήλικους τους, μέσω της περιοχής συζήτησης αλλά και στην εκμετάλλευση από τη μεριά τους των επιπλέον ευκαιριών μάθησης που παρέχονται μέσω του μικτού μοντέλου μάθησης. Επίσης φάνηκε ότι όταν οι φοιτητές-τριες έχουν την ευκαιρία να αναλάβουν την ευθύνη για τη μάθησή τους είναι πιο πιθανό να καταστούν πιο ενεργοί φοιτητές-τριες. Τέλος, η επίδραση στη γνώση και την ακαδημαϊκή επίδοση που φάνηκε να έχει η μικτή διδασκαλία οφείλεται πιθανά και στην τακτική ψηφιακή ανατροφοδότηση που παρείχαν οι εκπαιδευτικοί των μικτών ομάδων στους φοιτητές. Η προσέγγιση της μικτής μάθησης είναι μια προσέγγιση που κερδίζει σήμερα ολοένα και περισσότερο έδαφος και αναγνώριση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, και συνεπώς εμφανίζεται ως μια εναλλακτική πρακτική διδασκαλίας που μπορεί να εφαρμοσθεί άμεσα, και να βοηθήσει τους φοιτητές-τριες να βελτιώσουν την επίδοσή τους, σε ένα περιβάλλον στο οποίο θα έχουν θετική στάση και θα αισθάνονται αυξημένα επίπεδα ικανοποίησης.