Η κοινωνική εργασία με άτομα με αναπηρία στον τομέα της απασχόλησης
Authors: Φράγκος Σταύρος 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή εστιάζει στην Κοινωνική εργασία και την ένταξη αναπήρων στην απασχόληση. Σκοπός της είναι η διερεύνηση των ευκαιριών, των προοπτικών, των δυσκολιών και των εμποδίων που προκύπτουν αναφορικά με την απασχόληση των αναπήρων. Επικεντρώνεται στην κοινωνική εργασία με αναπηρία και στις προοπτικές απασχόλησης των αναπήρων, μέσω των παρεμβάσεων των κοινωνικών λειτουργών και των συμβούλων εργασίας στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Η μελέτη του ζητήματος βασίζεται στα θεωρητικά και τα μεθοδολογικά εργαλεία της Κοινωνικής εργασίας, ενώ η καινοτομία της παρούσας διατριβής έγκειται στον τρόπο με τον οποίο διερευνάται το εργασιακό περιβάλλον και η επίδρασή του στην ποιότητα ζωής των αναπήρων, υπό το πρίσμα της κοινωνικής εργασίας, όπως αναδεικνύεται μέσα από το λόγο των επαγγελματιών που υπηρετούν και των αναπήρων που εντάχθηκαν σε προγράμματα προώθησης στην απασχόληση της . Το θεωρητικό μέρος ακολουθεί εκτενή μελέτη της συναφούς βιβλιογραφίας και αναδεικνύει αφενός την εξέλιξη της αντίληψης για την αναπηρία απ΄το ηθικό στο κοινωνικό μοντέλο και από την άποψη ότι η αναπηρία αποτελεί τιμωρία στην διαδικασία της κοινωνικής ένταξης, των δικαιωμάτων, και της άρσης των ανισοτήτων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Συζητώνται οι θεωρητικές οπτικές και προσεγγίσεις της κοινωνικής εργασίας για την ανάδειξη των δικαιωμάτων των αναπήρων, του δικαιώματος στην εργασία και την κοινωνική ένταξη. Η ταξινόμηση και η ανάδειξη των προσεγγίσεων της κοινωνικής εργασίας, μέσα από δύο βασικούς θεωρητικούς πυλώνες της φιλελεύθερης (liberal) και της ριζοσπαστικής (radical) οπτικής, διευκολύνει τη θεωρητική συζήτηση αναφορικά με τη σημασία της ‘προσωπικής ευμάρειας’, της μοναδικότητας και της ανάδειξης ‘ισων ευκαιριών’, όπως υπογραμμίζει η φιλελεύθερη οπτική, αλλά και της ‘περί εκ βάθρων αποδόμησης των συνθηκών καταπίεσης και αδρανοποίησης των αναπήρων’ όπως επικαλείται η ριζοσπαστική οπτική. Μελετάται επίσης, η διάσταση του φύλου υπό το πρίσμα της φεμινιστικής θεωρίας και η έννοια της ενδυνάμωσης ως διαδικασία παρέμβασης, ενώ παρουσιάζεται το ενδυναμωτικό μοντέλο παρέμβασης και η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων για την ένταξη των αναπήρων στην απασχόληση. Το ερευνητικό μέρος εστιάζει στη μελέτη ενός προγράμματος του υπουργείου εργασίας, το οποίο στόχο έχει την ένταξη των αναπήρων στην αγορά εργασίας. Βασίζεται στην ποιοτική μεθοδολογία παραγωγής και ανάλυσης δεδομένων και χρησιμοποιεί ως βασική ερευνητική μέθοδο την ημι δομημένη σε βάθος συνέντευξη. Το δείγμα αποτέλεσαν δέκα (10) εργασιακοί σύμβουλοι του ΟΑΕΔ (κυρίως κοινωνικοί λειτουργοί) οι οποίοι ήταν και το σύνολο των εργαζομένων στην περιφέρεια της Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης και δεκαπέντε (15) ανάπηροι που εντάχθηκαν στα προγράμματα του Ο.Α.Ε.Δ. για την προώθηση στην απασχόληση και οι οποίοι επιλέχθηκαν και προτάθηκαν στον ερευνητή από τους εργασιακούς συμβούλους. Σημαντικά ζητήματα γεννώνται και αναλύονται τα οποία αφορούν σε χρήσιμες οπτικές και συσχετισμούς, που μπορούν να συμβάλουν στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των αναπήρων, καθώς και στην αλλαγή του επαγγελματικού ρόλου των επαγγελματιών κοινωνικών λειτουργών.