Μαθησιακές δυσκολίες και φιλικές σχέσεις
Authors: Μαντζάρης Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Οι φιλικές σχέσεις των εφήβων χαρακτηρίζονται από οικειότητα, αμοιβαιότητα και σταθερότητα και τους βοηθούν να αναπτύξουν βασικές κοινωνικές δεξιότητες, να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους και να αναπτυχθούν σε κοινωνικό και συναισθηματικό επίπεδο. Η απόκτηση φίλων για τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες γενικότερα και ειδικότερα για τα παιδιά και τους έφηβους με μαθησιακές δυσκολίες αποτελεί σημαντικό δείκτη για την κοινωνική τους ένταξη. Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες τόσο σε συναισθηματικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, σε κάποιες περιπτώσεις, οι φιλικές σχέσεις επηρεάζονται με αρνητικό τρόπο από τις μαθησιακές δυσκολίες. Αυτό μπορεί να συμβαίνει εξαιτίας των ελλειμμάτων που οι συγκεκριμένοι μαθητές παρουσιάζουν στις κοινωνικές δεξιότητες. Επίσης, το περιβάλλον φοίτησης φαίνεται ότι επηρεάζει τη δημιουργία και τη διατήρηση των φιλικών τους σχέσεων. Σε κάποιες περιπτώσεις, είναι πιθανό οι μαθητές να βιώσουν την απόρριψη από τους συνομηλίκους και μερικοί από αυτούς να εμφανίσουν καταθλιπτική συμπτωματολογία. Από την άλλη πλευρά, τα παιδιά και οι έφηβοι με μαθησιακές δυσκολίες είναι σε θέση να δημιουργήσουν υποστηρικτικές φιλικές σχέσεις και στενές φιλίες οι οποίες βασίζονται στην συντροφικότητα και την οικειότητα. Στόχος της έρευνας ήταν να διερευνήσει τις εμπειρίες των εφήβων με μαθησιακές δυσκολίες και των στενών τους φίλων για τις φιλικές σχέσεις και την ποιότητα αυτών, καθώς και τις απόψεις τους για τη φιλία. Στην έρευνα συμμετείχαν 26 έφηβοι ηλικίας 16-18 ετών εκ των οποίων οι 17 ήταν με διαγνωσμένες μαθησιακές δυσκολίες, ενώ οι εννέα χωρίς μαθησιακές δυσκολίες (σε τέσσερις περιπτώσεις και οι δύο έφηβοι που συνδέονταν με στενή φιλία εμφάνιζαν μαθησιακές δυσκολίες). Για τη συλλογή των δεδομένων επιλέχθηκε η χρήση ημιδομημένων συνεντεύξεων στους έφηβους με μαθησιακές δυσκολίες και στους στενούς τους φίλους. (Οι έφηβοι με μαθησιακές δυσκολίες υπέδειξαν τον στενό τους φίλο). Η ανάλυσή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με την ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Τα αποτελέσματα της έρευνας ανέδειξαν ότι οι συμμετέχοντες είχαν βιώσει κοινωνική απομόνωση κατά τη φοίτηση στο δημοτικό και το γυμνάσιο. Τα αισθήματα απομόνωσης και στιγματισμού οφειλόταν είτε στη φοίτηση στο τμήμα ένταξης ειτε στις προφορικές εξετάσεις. Ακόμη, οι δυσκολίες στη δημιουργία των φιλικών σχέσεων πιθανόν να οφείλονταν και στις συμπεριφορικές δυσκολίες που εμφάνιζαν ορισμένοι συμμετέχοντες. Ως προς τη στενή φιλική σχέση, όλοι οι συμμετέχοντες είχαν ένα στενό φίλο. Η δημιουργία των στενών φιλικών σχέσεων δεν επηρεάστηκε με αρνητικό τρόπο από την ύπαρξη των μαθησιακών δυσκολιών. Οι στενές φιλικές σχέσεις των συμμετεχόντων παρουσίαζαν θετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά των σχέσεων τους, όπως η αναπτυγμένη οικειότητα, η αυτοαποκάλυψη και η εμπιστοσύνη. Επίσης, οι μαθησιακές δυσκολίες επηρέασαν με θετικό τρόπο τις στενές φιλικές τους σχέσεις καθώς παρατηρήθηκε, μετά την αποκάλυψη των μαθησιακών δυσκολιών, αύξηση στην παροχή βοήθειας στα σχολικά μαθήματα, στην κοινωνική στήριξη και στο αμοιβαίο ενδιαφέρον. Στις περιπτώσεις που και οι δύο έφηβοι εμφάνιζαν μαθησιακές δυσκολίες αναφέρθηκε ότι υπήρξε μεγαλύτερη οικειότητα και συναισθηματική στήριξη καθώς και περισσότερη κατανόηση. Τέλος, οι απόψεις και η αντίληψη που είχαν οι συμμετέχοντες σχετικά με τη φιλία συνέκλιναν με τα χαρακτηριστικά των σχέσεων με τους φίλους τους, όπως αυτά καταγράφηκαν από τα λεγόμενά τους.