Το αίτημα της ίασης των ασθενών στη λαϊκή θρησκευτικότητα
Authors: Κιζιρίδου Παρασκευή 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται το θέμα της λαϊκής θρησκευτικότητας όπως αυτή εκδηλώνεται μέσα από τη διαχρονική παρουσία των τριών όψεων της θεραπείας, δηλαδή τη μαγική θεραπευτική, τη θεουργική ιατρική και την επιστημονική ιατρική, και χωρίζεται σε δύο βασικά μέρη: στην προχριστιανική και στη χριστιανική περίοδο. Στους προχριστιανικούς χρόνους οι άνθρωποι απέδιδαν τις ασθένειες σε ανώτερες από τους ίδιους δυνάμεις, τις οποίες προσπαθούσαν να εξευμενίσουν με θυσίες και αναθήματα. Στην αρχαία Ελλάδα οι άνθρωποι απευθύνονταν για θέματα υγείας στον Απόλλωνα και τον Ασκληπιό, ενώ για θέματα που αφορούσαν τη γυναικεία φύση και τα παιδιά στην Ειλειθυία και την Άρτεμη. Πρακτικές, όπως αυτή της εγκοίμησης, των αναθημάτων, της χρήσης φυλακτών, της χρήσης του νερού σε ένα λατρευτικό πλαίσιο, έπαιζαν σημαντικό θεραπευτικό και προστατευτικό ρόλο σε περιπτώσεις ασθενειών και διατήρησης της υγείας. Οι άνθρωποι όμως δεν κατέφευγαν μόνο στις μεθόδους της θεουργικής ιατρικής για να θεραπευθούν, αλλά και σε αυτές της μαγικής θεραπευτικής και της ιατρικής επιστήμης. Στον Χριστιανισμό οι όροι της ασθένειας και της θεραπείας ερμηνεύονται με έναν διαφορετικό τρόπο. Ο Χριστός είναι ταυτόχρονα ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων. Παράλληλα, όμως αναγνωρίζεται και η σημαντική προσφορά της ιατρικής επιστήμης στο ανθρώπινο γένος. Παρόλα αυτά, οι άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν σε προλήψεις και δεισιδαιμονίες και να καταφεύγουν σε μαγικές και μαντικές μεθόδους για την αντιμετώπιση των ασθενειών τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας, οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς αλλά και πολλοί λόγιοι της βυζαντινής περιόδου καταδίκασαν τέτοιου είδους συμπεριφορές και πρακτικές και παράλληλα πρότειναν τη χρήση χριστιανικών θεραπευτικών και προστατευτικών μέσων, αφομοιώνοντας και νοηματοδοτώντας χριστιανικά ορισμένες από τις λαϊκές συνήθειες παλαιότερων εποχών και απορρίπτοντας κάποιες άλλες. Πολλοί χριστιανοί υιοθέτησαν τις προτεινόμενες χριστιανικές μεθόδους αντιμετώπισης των ασθενειών, ενώ επίσης πλήθος ασθενών προσέτρεχαν στα ιερά των ιαματικών αγίων Aναργύρων. Η συγκεκριμένη έρευνα μελέτησε σε βάθος τα ζητήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω, από κοινωνιολογική, ανθρωπολογική, ηθική, φιλοσοφική, ψυχολογική και θεολογική άποψη. Για την ορθή προσέγγιση του θέματος προηγήθηκε βιβλιογραφική διερεύνηση σε πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές και στη συνέχεια έγινε αξιολόγηση και επιλογή του κατάλληλου βιβλιογραφικού υλικού, καθώς επίσης επεξεργασία, ανάλυση και συστηματοποίηση των στοιχείων που προέκυψαν από την έρευνα. Τέλος, τα αποτελεσμάτα της έρευνας αποδεικνύουν τη διαχρονική πορεία των τριών όψεων της θεραπείας, δηλαδή της μαγικής θεραπευτικής, της θεουργικής ιατρικής και της επιστημονικής ιατρικής, την επίδραση των λαϊκών αντιλήψεων και της λαϊκής ευσέβειας σε θέματα που αφορούν την υγεία και την ασθένεια έως τις μέρες μας αλλά και την ανάδειξη ενός ορθού πλαισίου αντιμετώπισης των ασθενειών απαλλαγμένο από προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Η παρούσα εργασία αποβλέπει κυρίως στην ενημέρωση της κοινωνίας, στον εξορθολογισμό των επιλογών και στην ανάπτυξη μίας υγιούς θρησκευτικότητας στη σύγχρονη εποχή.