TRADITION-MODERN CONFLICT IN FATIH-HARBIYE AND MIDAQ ALLEY
Authors: ANGIN Zeynep 
Published: November 2021

Bu çalışmanın amacı, Türk edebiyatının önemli yazarları arasında yer alan Peyami Safa’nın Fatih-Harbiye romanı ile Arap edebiyatının dünyaca tanınmış yazarı Necip Mahfuz’un Midak Sokağı romanlarındaki karakterleri, gelenek-modern çatışması
bağlamında ele almaktır. Karşılaştırmalı edebiyat biliminin verileri ışığında incelenen her iki romandaki karakterler, yazarlar tarafından belirli bakış açılarını yansıtmak üzere kurgulanmışlardır. Hem Fatih-Harbiye hem de Midak
Sokağı’ndaki karakterler genel olarak karşılıklı iki cepheyi temsil etmektedir; bu cepheler: gelenek- modernite ya da doğu-batı cepheleridir. Yazarlar romanlarında bu cepheler arasındaki kültürel, toplumsal ve ekonomik farklılıklar
arasındaki derin ayrımı ifade edebilmek ve bu farklı cephelere ait karakterler arasındaki anlayış farklılıklarına dikkat çekmeyi istemektedirler. İncelenen her iki romandaki karakterlerin yazarlar tarafından işaret edilen düşünceleri,
tavırları, içinde yaşadıkları sosyal ve toplumsal koşullara gösterdikleri tepkiler çoğulcu inceleme yöntemi aracılığıyla karşılaştırılarak karakterler arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların ortaya çıkarı Bu çalışmanın amacı,
Türk edebiyatının önemli yazarları arasında yer alan Peyami Safa’nın Fatih-Harbiye romanı ile Arap edebiyatının dünyaca tanınmış yazarı Necip Mahfuz’un Midak Sokağı romanlarındaki karakterleri, gelenek-modern çatışması bağlamında
ele almaktır. Karşılaştırmalı edebiyat biliminin verileri ışığında incelenen her iki romandaki karakterler, yazarlar tarafından belirli bakış açılarını yansıtmak üzere kurgulanmışlardır. Hem Fatih-Harbiye hem de Midak Sokağı’ndaki
karakterler genel olarak karşılıklı iki cepheyi temsil etmektedir; bu cepheler: gelenek- modernite ya da doğu-batı cepheleridir. Yazarlar romanlarında bu cepheler arasındaki kültürel, toplumsal ve ekonomik farklılıklar arasındaki
derin ayrımı ifade edebilmek ve bu farklı cephelere ait karakterler arasındaki anlayış farklılıklarına dikkat çekmeyi istemektedirler. İncelenen her iki romandaki karakterlerin yazarlar tarafından işaret edilen düşünceleri, tavırları,
içinde yaşadıkları sosyal ve toplumsal koşullara gösterdikleri tepkiler çoğulcu inceleme yöntemi aracılığıyla karşılaştırılarak karakterler arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Peyami
Safa romanlarıyla, makaleleriyle, Server Bedi imzasıyla yazdığı Cingöz Recai serisiyle, edebiyat kavgalarıyla, eleştirel tavrıyla ve öne sürdüğü görüşleriyle Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Bu kadar geniş bir yelpazede
yazıları olan Safa, Cumhuriyet Dönemi Türk romanının gelişmesinde katkıları olan bir yazardır. Türk toplumunda gördüğü doğu-batı çatışmasını ve yanlış batılılaşmayı pek çok eserinde irdelemiş olan Safa’nın, Fatih-Harbiye romanı
da bu çatışma üzerine kurgulanmıştır. Fatih, doğuyu; Harbiye ise batıyı temsil etmektedir. Necip Mahfuz, her ne kadar yazı hayatına makale ile başlasa da, yazara asıl ün kazandıran tür, roman olmuştur. Yazar; Hırsız ve Köpekler,
Kahire Üçlemesi, Midak Sokağı, Binbirinci Geceden Sonra, Cebelavi Sokağının Çocukları, Bıldırcın ve Sonbahar, Miramar, Semtimizin Hikâyeleri gibi pek çok romanı ile dikkatleri üzerine çekmiş, üslubu ile eleştirmenler tarafından
olumlu eleştiri almıştır. Necip Mahfuz, 1988 yılında kazandığı Nobel Edebiyat Ödülü ile Mısır’ın sınırlarını aşarak evrensel bir kimlik kazanmıştır. Midak Sokağı romanı da yazarın öne çıkan romanları arasında yer almaktadır. Bu
romanda yazar Mısır’ın geleneksel bir sokağı ile modernleşen bir caddesi arasındaki toplumsal farklılıklar üzerinde durmaktadır. lması hedeflenmektedir. Peyami Safa romanlarıyla, makaleleriyle, Server Bedi imzasıyla yazdığı Cingöz
Recai serisiyle, edebiyat kavgalarıyla, eleştirel tavrıyla ve öne sürdüğü görüşleriyle Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Bu kadar geniş bir yelpazede yazıları olan Safa, Cumhuriyet Dönemi Türk romanının gelişmesinde katkıları
olan bir yazardır. Türk toplumunda gördüğü doğu-batı çatışmasını ve yanlış batılılaşmayı pek çok eserinde irdelemiş olan Safa’nın, Fatih-Harbiye romanı da bu çatışma üzerine kurgulanmıştır. Fatih, doğuyu; Harbiye ise batıyı temsil
etmektedir. Necip Mahfuz, her ne kadar yazı hayatına makale ile başlasa da, yazara asıl ün kazandıran tür, roman olmuştur. Yazar; Hırsız ve Köpekler, Kahire Üçlemesi, Midak Sokağı, Binbirinci Geceden Sonra, Cebelavi Sokağının Çocukları,
Bıldırcın ve Sonbahar, Miramar, Semtimizin Hikâyeleri gibi pek çok romanı ile dikkatleri üzerine çekmiş, üslubu ile eleştirmenler tarafından olumlu eleştiri almıştır. Necip Mahfuz, 1988 yılında kazandığı Nobel Edebiyat Ödülü ile
Mısır’ın sınırlarını aşarak evrensel bir kimlik kazanmıştır. Midak Sokağı romanı da yazarın öne çıkan romanları arasında yer almaktadır. Bu romanda yazar Mısır’ın geleneksel bir sokağı ile modernleşen bir caddesi arasındaki toplumsal
farklılıklar üzerinde durmaktadır.