Φοιτητικές-πολιτικές νεολαίες της άκρας δεξιάς στην Ελλάδα, 1949-1981
Authors: Μπολώσης Μιχαήλ 
Published: September 2021

Η διατριβή εξετάζει την γέννηση, την πορεία, την δράση, την ιδεολογία και την εξέλιξη που είχαν οι φοιτητικές οργανώσεις της Ελλάδας, οι οποίες πολιτικά τοποθετούνταν είτε στις παρυφές της ακροδεξιάς, είτε αποτελούσαν καθαρά εθνικιστικές φοιτητικές οργανώσεις, κατά την περίοδο 1949 -1981. Η επιλογή της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου δεν έγινε τυχαία. Επιλέχθηκε ως αφετηρία το 1949, χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα βγήκε από μία δεκαετή πολεμική περίοδο και αναζητούσε σχηματισμό κυβέρνησης με απώτερο σκοπό την είσοδο της χώρας σε μία τροχιά ανάπτυξης και ευημερίας, που τόσο έλειψαν από τους Έλληνες κατά τα προηγούμενα έτη. Όσον αφορά το τέλος της περιόδου που εξετάζεται, δηλαδή το 1981, αυτό επελέγη διότι τότε συντελείται μία σημαντική αλλαγή στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας, καθώς για πρώτη φορά αναλαμβάνουν τα ηνία της διακυβέρνησης της χώρας πολιτικές δυνάμεις με σαφές προοδευτικό πρόσημο. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει πως τα φαινόμενα ακροδεξιού φοιτητικού εξτρεμισμού παύουν να υφίστανται και τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, το 1981 παραμένει ένα έτος σημαντικό για τον εκάστοτε ερευνητή, καθώς τότε λήγει μία μακρά χρονική περίοδος κατά την οποία, με εξαίρεση ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα, η διακυβέρνηση της χώρας ήταν αποκλειστικό ζήτημα των διαφόρων εκδοχών της δεξιάς. Ο στόχος της παρούσας διατριβής έχει δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος αφορά την ανάδειξη της αντιμετώπισης που τύγχαναν οι υπό έρευνα οργανώσεις από το κράτος, κατά βάση κράτος της δεξιάς και πώς αυτή η αντιμετώπιση μεταβάλλεται ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις (αγώνας της ΕΟΚΑ εναντίον των Άγγλων, φυγή Καραμανλή στο Παρίσι, πραξικόπημα του 1967, Κυπριακό ζήτημα) και τις ιδεολογικές ζυμώσεις που ακολουθούν. Το δεύτερο σκέλος σχετίζεται με το πώς η άκρα δεξιά προσπάθησε να αναπτυχθεί και να επιβιώσει στον χώρο της σπουδάζουσας νεολαίας, είτε με αυτόνομη παρουσία, είτε ως τάση στο πλαίσιο πιο μετριοπαθών φοιτητικών σχηματισμών. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται ο ρόλος αυτών των οργανώσεων στις ιδεολογικές και κομματικές ζυμώσεις του χώρου της άκρας δεξιάς, αλλά και της ευρύτερης δεξιάς. Προκειμένου να απαντηθούν οι προβληματικές που τίθενται στον στόχο της διατριβής χρησιμοποιήθηκε ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, ηλεκτρονικές πηγές, έγιναν συνεντεύξεις με πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν σε κάποιες από τις υπό μελέτη οργανώσεις και αξιοποιήθηκε αρχειακό υλικό. Επιπρόσθετα, δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην μελέτη περιοδικών, εντύπων και ανακοινώσεων των ίδιων των οργανώσεων. Ιδιαίτερα για την Φοιτητική Εθνική Πρωτοπορία (Φ.Ε.Π.), τον Εθνικό Σύνδεσμο Ελλήνων Ιταλίας (Ε.Σ.Ε.Σ.Ι.) και την Φοιτητική Εθνική Αγωνιστική Κίνηση (Φ.Ε.Α.Κ.) μελετήθηκαν σπάνια έως μοναδικά έντυπα (π.χ. τα περιοδικά Προβολή, Αντίδοτο, Το Φοιτητικό Πρόβλημα κ.ά), με τελικό σκοπό να προσφέρει η παρούσα διατριβή στην συνολική ερευνητική προσπάθεια που γίνεται και που ως στόχο έχει την όσο το δυνατόν πληρέστερη μελέτη του πολιτικού χώρου που εκπροσώπησαν αυτές οι οργανώσεις εντός των πανεπιστημιακών σχολών. Η διατριβή ακολουθεί την εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων και εντάσσει την δημιουργία και δράση των οργανώσεων αυτών στις πολιτικές εξελίξεις της Ελλάδας. Για την καλύτερη κατανόηση και ερμηνεία των γεγονότων, η περίοδος με την οποία ασχολείται η παρούσα έρευνα χωρίζεται σε τρεις υποπεριόδους. Η πρώτη περίοδος αφορά το διάστημα από το 1949 έως το 1967, όπου βλέπουμε τα πρώτα βήματα του μεταπολεμικού ελληνικού κράτους, τις πρώτες κυβερνήσεις και τον τρόπο που προσπάθησε η ελληνική κυβέρνηση, ιδιαίτερα από τις εκλογές του 1958 και έπειτα, να αναχαιτίσει την άνοδο της αριστεράς και συγκεκριμένα της ΕΔΑ. Το 1959 έχουμε την ίδρυση της Εθνικής Κοινωνικής Οργάνωσης Φοιτητών (ΕΚΟΦ), μίας φοιτητικής παράταξης που εμφανίστηκε ως ακομμάτιστη, ωστόσο η ίδρυσή της αποτελούσε μέρος του σχεδίου της κυβέρνησης της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης (ΕΡΕ) να ελέγξει την συνεχώς αυξανόμενη δυναμική των προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων στα πανεπιστήμια. Η φυγή του Κωνσταντίνου Καραμανλή δημιουργεί προστριβές στο εσωτερικό της ΕΡΕ, με πολλά μέλη της φοιτητικής νεολαίας του κόμματος να στρέφονται σε πιο ακραίους φοιτητικούς σχηματισμούς, όπως ήταν η Φοιτητική Εθνική Πρωτοπορία (ΦΕΠ). Η ΦΕΠ αποτελούσε τον φοιτητικό βραχίονα του Κόμματος της 4ης Αυγούστου (Κ4Α), ένα κόμμα με καθαρά εθνικιστικές και αντιδημοκρατικές θέσεις, το οποίο ιδρύθηκε το 1965. Η δεύτερη περίοδος ξεκινά με το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, οι επικεφαλής του οποίου διαλύουν όλες τις φοιτητικές οργανώσεις στην Ελλάδα. Ωστόσο, στην Ιταλία, σχηματίζεται το ίδιο έτος από τους Έλληνες φοιτητές ο ΕΣΕΣΙ. Ο ΕΣΕΣΙ υπήρξε καθαρά ελληνική εθνικιστική φοιτητική οργάνωση που έδρασε στην Ιταλία την περίοδο 1967-1975 και άφησε το στίγμα του στην φοιτητική ιστορία της Ιταλίας. Η τρίτη και τελευταία περίοδος αφορά το διάστημα από την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος, το 1974, έως το 1981. Σε αυτό το διάστημα έχουμε την επανεμφάνιση της ΦΕΠ, αλλά και ενός νέου ακροδεξιού φοιτητικού σχηματισμού, της ΦΕΑΚ. Μπορεί η πορεία των δύο να μην ήταν ιδιαίτερα σημαντική, ωστόσο αποτελούν τις μοναδικές φοιτητικές παρατάξεις που κινήθηκαν δεξιότερα της κεντροδεξιάς παράταξης της Νέας Δημοκρατίας, και του φοιτητικού της βραχίονα, της Δημοκρατικής Ανανεωτικής Πρωτοπορίας - Νέας Δημοκρατικής Φοιτητικής Κίνησης (ΔΑΠ-ΝΔΦΚ). Τέλος, προκειμένου να δοθεί ένα όσο το δυνατό ακριβές πολιτικό πρόσημο στην κάθε μία υπό μελέτη φοιτητική οργάνωση, γίνεται μία ανάλυση των θέσεων και της δράσης της κάθε μίας, μελετώντας παράλληλα τη δράση και τον λόγο αντίστοιχων ευρωπαϊκών φοιτητικών οργανώσεων που αποτέλεσαν πρότυπο για τις εν Ελλάδι ακροδεξιές ή εθνικιστικές φοιτητικές οργανώσεις.