Aesthetic perception in educational contexts, the mediational role of teacher-students’ interactions, the schemas of perception and the computer artifacts employed
Authors: Κόλλιας Ανδρέας 
Published: March 2023

Το ερευνητικό πρόβλημα της παρούσας μελέτης επικεντρώνεται στους τρόπους με τους οποίους οι μαθητές αντιλαμβάνονται, ανταποκρίνονται και αξιολογούν τα έργα ζωγραφικής στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Συνολικά, η παρούσα μελέτη συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας καλύτερης κατανόησης των τρόπων με τους οποίους οι αλληλεπιδράσεις εκπαιδευτικών-μαθητών, τα σχήματα αντίληψης και τα χρησιμοποιούμενα μέσα μπορούν να επηρεάσουν την αντίληψη, τις αντιδράσεις και τις αξιολογήσεις των μαθητών για τους πίνακες ζωγραφικής.Μια κεντρική υπόθεση ήταν ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες διαμεσολαβούνται από εργαλεία και σύμβολα. Σε αυτή τη βάση συζήτησα τον πιθανό διαμεσολαβητικό ρόλο της γλώσσας και των τεχνουργημάτων, όπως οι υπολογιστές και οι συλλογές έργων τέχνης, στις αισθητικές δραστηριότητες. Επιπλέον, αναπτύσσοντας ένα εννοιολογικό πλαίσιο για τη μελέτη των αισθητικών/εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, συζήτησα τη θέση, τη διάθεση και τη διαδραστική διάσταση των δραστηριοτήτων. Τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώθηκαν στη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους η αισθητική αντίληψη διαμεσολαβείται από α) ένα πρόγραμμα υπολογιστή (KGEM) που έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει πρόσβαση σε εικόνες έργων ζωγραφικής και β) τη λεκτική αλληλεπίδραση και τα νοητικά σχήματα αντίληψης των εκπαιδευτικών-μαθητών καθώς βλέπουν και αξιολογούν έργα ζωγραφικής. Η εμπειρική έρευνα βασίστηκε σε μια σειρά εκπαιδευτικών/ερευνητικών δραστηριοτήτων με τρεις τάξεις δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκαν στο Ρέθυμνο, Ελλάδα (Μάρτιος-Μάιος 1995). Οι δραστηριότητες περιλάμβαναν μαθήματα με διαφάνειες και ηλεκτρονικό υπολογιστή, καθώς και επισκέψεις σε γκαλερί. Όλες οι δραστηριότητες ηχογραφήθηκαν/βιντεοσκοπήθηκαν. Η διερεύνηση των ερευνητικών ερωτημάτων βασίζεται κυρίως στην ανάλυση και συζήτηση αποσπασμάτων από τις απομαγνητοφωνήσεις του καταγεγραμμένου υλικού. Η διερεύνηση του διαμεσολαβητικού ρόλου του KGEM βασίστηκε σε δύο δράσεις: α) επιλογή/πρόσβαση εικόνων από πίνακες ζωγραφικής και β) αναζήτηση εικόνων από πίνακες ζωγραφικής με βάση κριτήρια ομαδοποίησης. Η ανάλυση αποκάλυψε ότι τα ευρετήρια του KGEM έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της αντίληψης των μαθητών για τους πίνακες ζωγραφικής. Η ερμηνεία των τίτλων των πινάκων προσελκύει το ενδιαφέρον των μαθητών για συγκεκριμένους πίνακες και συχνά "προκατασκευάζει" την κατανόηση των μαθητών για αυτούς. Οι μαθητές αντιμετώπιζαν επίσης δυσκολίες στην κατηγοριοποίηση των πινάκων σε θεματικές ενότητες. Όπως προτάθηκε, οι μαθητές τείνουν να αντιλαμβάνονται τους πίνακες ως μεμονωμένα "γεγονότα"- μόνο όταν τους προσφέρθηκε μια "ιστορία" για έναν πίνακα κατάφεραν να δώσουν προσοχή στα κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των πινάκων. Όπως προέκυψε από την ανάλυση των πινάκων των van Eyck, Matisse και Braque, οι μαθητές επικεντρώθηκαν στα φορμαλιστικά και υφολογικά χαρακτηριστικά των πινάκων. Αντίθετα, όταν οι μαθητές είδαν πίνακες του Έλληνα ζωγράφου Λ. Κανακάκη, εστίασαν την προσοχή και τη συζήτησή τους στην "πραγματικότητα" που αναπαρίσταται. Η ανάλυση αποκάλυψε ότι οι μαθητές χρησιμοποίησαν διαφορετικά σχήματα κατά την αντίληψη "ρεαλιστικών" και "μη ρεαλιστικών" πινάκων. Επιπλέον, η ανάλυση αποκάλυψε ότι οι αλληλεπιδράσεις δασκάλου-μαθητών επηρέαζαν και επηρεάζονταν από τα σχήματα αντίληψης που χρησιμοποιούσαν.