bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Skuteczność kryteriów selekcji pszenicy ozimej w pokoleniu F4 na podstawie komponentów plonu
Authors: Matysik Przemysław , Nita Zygmunt , Matysik Ewelina
Published: February 2024

Przedstawiono schemat hodowli pszenicy ozimej stosowany w latach 1992–1999 w Strzelcach dzisiejszej Hodowli Roślin Strzelce Sp. z o.o. Grupa IHAR. W ujęciu historycznym, pod względem cech struktury plonu, w programie hodowlanym pszenicy ozimej w Strzelcach wykorzystywano masę ziaren z kłosa i liczbę ziaren z kłosa jako marker selekcyjny wyboru odpowiednich pojedynków w pokoleniu F4. Dla rozważań punktem wyjściowym było określenie 61 zawansowanych rodów hodowlanych pochodzących z doświadczenia międzyzakładowego z sezonu 1994/1995. Następnie ustalenie rodowodu wybranych linii od pokolenia F4 (1991/1992) do doświadczeń wstępnych (1996/1997 i 1997/1998). Masa ziaren z kłosa (MZK) w wyjściowym pokoleniu F4 wahała się od 2,1 do 3,4 grama, natomiast liczba ziaren z kłosa (LZK) od 39 do 60. Zakres MTZ oszacowanej z pojedynków wyniósł od 39 do 71 gram. Najmniejsze zróżnicowanie w oparciu o współczynnik zmienności wykazano dla MTZ (masy tysiąca ziaren), a większe dla MZK i LZK. Pokazano także poziom plonowania wybranych rodów na różnych etapach doświadczeń hodowlanych w odniesieniu do obowiązujących wzorców. Określono korelacje pomiędzy poziomem plonowania a cechami struktury plonu (MZK, LZK, MTZ) określonymi w pokoleniu F4. Najwyższą korelację zaobserwowano pomiędzy LZK a MZK, niższe dla MTZ i MZK. Wartości współczynnika korelacji pomiędzy plonem określonym w doświadczeniach a cechami struktury plonu były różne w zależności od sezonu wegetacyjnego. Celem pracy było określenie skuteczności selekcji na podstawie wybranych cech struktury plonu, masy ziarna z kłosa (MZK) i liczby ziaren z kłosa (LZK) oraz masy tysiąca ziaren (MTZ) oznaczonych w pojedynkach F4 dla wybranych linii hodowlanych w doświad¬czeniach w latach 1994–1998. Należy wyjaśnić, czy ww. parametry są wystarczające do dokonania selekcji w kierunku potencjału plonotwórczego. Warto zaznaczyć, że w tym okresie wyhodowano 4 odmiany pszenicy ozimej, które zarejestrowano w 1999–Zyta i 2001 — Sukces, Tonacja, Nutka.
Zmienność i współzależność niektórych cech ilościowych oraz zawartość białka ogółem w ziarnie mieszańców Aegilops juvenalis (Thell.) Eig. i Aegilops ventricosa Tausch. z wybranymi gatunkami (4×, 6×) Triticum L.
Authors: Prażak Roman
Published: February 2024

Przedstawiono ocenę zmienności i współzależności niektórych cech ilościowych oraz analizę zawartości białka ogółem w ziarnie czterech linii F5–F9 pochodzących z krzyżowań Aegilops juvenalis (Thell.) Eig. i Aegilops ventricosa Tausch. z Triticum durum Desf. cv. Grandur i Triticum aestivum L. (cvs. Arda, Begra, Panda, linia CZR 1406). Linie F5–F9 porównywano z wybranymi pszenicznymi komponentami rodzicielskimi — odmianami Arda, Begra, Panda i linią CZR 1406. Analizowano następujące cechy: liczbę pędów produkcyjnych, długość pędu głównego, średnicę 2-go od dołu międzywęźla, długość osadki kłosowej, liczbę kłosków w kłosie głównym, zbitość kłosa głównego, liczbę ziarniaków w kłosie głównym, masę ziarniaków z kłosa głównego, płodność kłosa głównego i masę 1000 ziarniaków. W pierwszych latach badań liczba i masa ziarniaków z kłosa, płodność kłosa i masa 1000 ziarniaków mieszańców były niższe niż u analizowanych komponentów rodzicielskich. W kolejnych latach w wyniku prowadzonej selekcji średnia wysokość roślin uległa zmniejszeniu, natomiast zwiększyły się średnica 2-go od dołu międzywęźla, liczba i masa ziarniaków z kłosa, płodność kłosa oraz masa 1000 ziarniaków. Średnie wartości takich cech jak liczba pędów produkcyjnych, długość pędu głównego, średnica 2-go od dołu międzywęźla, długość osadki kłosowej, liczba kłosków w kłosie głównym i zbitość kłosa głównego linii F5–F9 były najczęściej zbliżone do pszenicznych komponentów rodzicielskich. Wartość współczynników zmienności analizowanych cech była zróżnicowana zarówno u linii F5–F9 (2,0–65,4%) jak i u pszenic (2,3–49,6%). W badanych liniach i odmianach stwierdzono istotne dodatnie korelacje pomiędzy liczbą pędów produkcyjnych, długością pędu głównego i długością osadki kłosowej a liczbą kłosków w kłosie głównym, liczbą i masą ziarniaków w kłosie głównym oraz płodnością. Istotne ujemne korelacje odnotowano pomiędzy długością pędu głównego a średnicą 2-go od dołu międzywęźla i masą 1000 ziarniaków oraz pomiędzy długością osadki kłosowej a zbitością kłosa głównego. Jedynie w liniach F5–F9 występowały ujemne korelacje pomiędzy długością pędu głównego a długością osadki kłosowej oraz pomiędzy zbitością kłosa głównego a liczbą i masą ziarniaków z kłosa głównego. Linie F5–F9 zawierały więcej białka ogółem w ziarnie (13,1–22,0%) od pszenic (12,8–15,9%).
Formowanie się plonu ziarna przez jego składowe u rodów hodowlanych pszenżyta ozimego w różnych warunkach środowiskowych
Authors: Mądry Wiesław , Gozdowski Dariusz , Rozbicki Jan , Pojmaj Mirosław , Samborski Stanisław
Published: February 2024

W pracy przedstawiono ocenę 40 rodów hodowlanych pszenżyta ozimego pod względem plonu ziarna i trzech jego składowych (liczby kłosów na jednostce powierzchni, liczby ziaren w kłosie oraz średniej masy ziarniaka, MTZ) na podstawie serii doświadczeń przedrejestrowych w trzech miejscowościach: Dębinie Laskach i Sobiejuchach w jednym sezonie wegetacyjnym. Badania były ukierunkowane na wielocechową charakterystykę różnych rodzajów architektury składowych plonu u rodów, określających ich strategie formowania się plonu ziarna. W środowisku każdej miejscowości wydzielono grupy (skupienia) rodów o podobnych wartościach składowych plonu. Układy wartości tych składowych u rodów w każdej grupie w danym środowisku opisują ilościowe strategie formowania się plonu ziarna przez rozpatrywane składowe. Różnorodność strategii formowania się plonu przedstawiono za pomocą analizy składowych głównych, jako metody do wielocechowej oceny podobieństwa i niepodobieństwa badanych obiektów W każdym środowisku rody różniły się znacząco pod względem składowych plonu, natomiast ich zmienność plonu ziarna była relatywnie niewielka, z powodu kompensacji liczby kłosów na m2 i liczby ziaren w kłosie. Ilościowe strategie formowania się plonu ziarna pszenżyta ozimego przez składowe plonu podlegają interakcji GE, która może utrudniać wybór kryteriów selekcji, uwzględniających jednocześnie trzy składowe plonu. Najwyższe plony ziarna rodów były zwykle uwarunkowane przez relatywnie wysokie wartości jednocześnie dwóch składowych plonu, przy niezbyt dużej redukcji trzeciej składowej, nie zaś przez zrównoważony układ poziomów wszystkich trzech składowych.
Wpływ wybranych czynników na wyrównanie odmian pszenżyta
Authors: Banaszak Zofia , Kaźmierczak Piotr , Trąbka Arkadiusz , Apolinarska Barbara , Bocianowski Jan
Published: February 2024

Badano cytologicznie metodą C-prążkową częściowo sterylne („S”) i normalne („N”) kłosy pszenżyta, pochodzące z 14 odmian i rodów DANKO w roku 2005. Biorąc pod uwagę wartości średnie dla obserwowanych grup „N” i „S” można przyjąć, że więcej roślin aneuploidalnych — 38,04% stwierdzono w grupie „S” w stosunku do „N”, gdzie wartość ta wynosiła 25,38%. Podobnie średnio wyższy procent roślin z aberracjami chromosomowymi występował u roślin „S” i wynosił 5,52 natomiast u roślin „N” = 0,52. Skłonność do obcozapylenia stwierdzono u części obiektów w kolekcji 414 form pszenżyta poprzez porównanie zawiązywania ziarniaków w kłosach zaizolowanych w stosunku do nieizolowanych.
Sposoby epistatycznego działania genów u żyta ozimego
Authors: Śmiałowski Tadeusz , Węgrzyn Stanisław
Published: February 2024

Celem prowadzonych prac było poznanie epistatycznego sposobu działania genów kontrolujących dziedziczenie 12 cech; termin kłoszenia, wysokość roślin, długość kłosa i dokłosia, masę i liczbę ziaren z kłosa, liczbę kłosów na poletku, masę 1000 ziaren, ciężar hektolitra, plon ziarna z poletka, zawartość białka i liczba opadania u 10 odmian żyta ozimego; Dańkowskie Złote, Dańkowske Nowe, Motto, Wibro, Amilo, Kier i Walet, Bosmo, Hegro, Ekoagro. W badaniach przeprowadzonych w latach 2002–2005 metodą opisaną przez Comstocka i Robinsona (1952) w modyfikacjach Kearseya i Jinksa (1967) oraz późniejszych krzyżowano 3 testery T1 - SMH 49, T2 - SMH 75 oraz T3 - (T1×T2) z badanymi populacjami w celu otrzymania mieszańców F1, które wysiewano w 3 powtórzeniach na poletkach o powierzchni 0,4 m2. Następnie dla każdej populacji oszacowano efekty epistatyczne (Jinks i in., 1969). Istotność odchyleń od zera efektów epistatycznych odmian sprawdzano testem „t”. Stwierdzono, że epistaza, którą ujawniły badania wynikała głównie ze współdziałania loci homozygotycznych z heterozygotycznymi i heterozygotycznych z heterozygo¬tycznymi (aż 81% efektów). Spośród badanych cech tego typu epistazę ujawniono w 100% przypadków dla wczesności kłoszenia, masy ziaren z kłosa, masy 1000 ziaren, ciężaru hektolitra i liczby opadania. Tylko dla długości dokłosia i wysokości roślin stwierdzono równe proporcje pomiędzy typem epistazy „i” i „j,l”. Epistaza w istotny sposób kształtowała wartość cech u badanych populacji żyta ozimego. U jednych odmian podwyższała wartość a u innych obniżała. Stwierdzono przewagę ujemnych efektów epistazy dla większości badanych cech z wyjątkiem długości dokłosia, masy 1000 ziaren i liczby opadania, u których przeważały efekty dodatnie. Wartość i kierunek działania efektów epistazy zależy nie tylko od badanych populacji, ale od roku badań, czyli wpływu środowiska.
Ocena wartości gospodarczej odmian owsa nagoziarnistego uprawianych w rejonie Podkarpacia
Authors: Tobiasz-Salach Renata , Bobrecka-Jamro Dorota , Szpunar-Krok Ewa , Buczek Jan
Published: February 2024

W pracy przedstawiono wyniki trzyletniego doświadczenia polowego założonego w latach 2001–2003 w Krasnem k. Rzeszowa. Badaniami objęto 6 nowych rodów owsa nagoziarnistego i 2 odmiany Akt i Polar, u których oceniano wielkość plonowania oraz niektóre cechy struktury plonu. Stwier¬dzono przydatność do uprawy owsa nagoziarnistego w rejonie Podkarpacia, szczególnie rodów STH 4770, STH 4659 i odmiany Polar.
Badanie podobieństwa genetycznego pomiędzy formami rodzicielskimi mieszańców liniowych kukurydzy przy użyciu markerów molekularnych AFLP i RAPD
Authors: Broda Zbigniew , Tomkowiak Agnieszka , Moliński Krzysztof , Adamaczyk Józef
Published: February 2024

Przedmiotem badań było dziesięć mieszańców liniowych kukurydzy wraz z komponentami rodzicielskimi. Celem pracy było wykazanie zależności efektu heterozji u form mieszańcowych od podobieństwa genetycznego określonego na podstawie markerów molekularnych RAPD i AFLP pomiędzy formami rodzicielskimi. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że u wszystkich analizowanych mieszańców większość cech struktury plonu przyjmowała istotnie wyższe średnie wartości niż średnie wartości tych cech obojga rodziców. Efekty heterozji zarówno względem lepszego z rodziców jak i względem średniej obojga rodziców korelowały się z podobieństwem genetycznym pomiędzy ich komponentami rodzicielskimi określonym na podstawie markerów AFLP. Podobieństwo genetyczne określone przy pomocy markerów RAPD nie korelowało się z efektem heterozji u form mieszańcowych.
Reakcje krzyżowe przeciwciał poliklonalnych w teście immunofluorescencji pośredniej (IFAS) stosowanym do wykrywania Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus
Authors: Brzozowski Sebastian
Published: February 2024

Wyizolowano z bulw ziemniaka porażonych przez bakterie Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus (Cms) i wykazujących objawy choroby 19 izolatów bakterii, które dały reakcję krzyżową w teście IFAS z zastosowaniem przeciwciał poliklonalnych przeciwko Cms. Stwierdzono, że komórki bakterii siedmiu izolatów są morfologicznie zbliżone do Cms. Fakt ten wskazuje na możliwość fałszywie pozytywnej oceny w badaniach rutynowych, przy zastosowaniu przeciwciał poliklonalnych. Analiza 19 izolatów przy zastosowaniu testów biochemicznych i fizjologicznych pozwoliła na odróżnienie ich od Cms. Wykonano test patogeniczności z użyciem inokulum sporządzonego z czystych kultur bakterii dających reakcję krzyżową w teście IFAS. Żaden z izolatów nie wywołał typowych dla Cms objawów chorobowych na roślinach bakłażana.
Zastosowanie pułapki Burkarda do określania składu gatunkowego rodzaju Alternaria w uprawach ziemniaka
Authors: Kapsa Józefa
Published: February 2024

Alternaria występuje powszechnie na liściach ziemniaków, szczególnie w regionach o wysokich temperaturach i wilgotności w sezonie wegetacyjnym. W warunkach polskiego klimatu choroba występuje wcześniej niż zaraza ziemniaka, powodując w ostatnich latach straty plonu w granicach 6 do 45%. W latach 1998–2006, we współpracy z Inspekcją Ochrony Roślin i Nasiennictwa przepro-wadzono ocenę występowania alternariozy na plantacjach ziemniaka w Polsce. Obserwacje wykazały, ze choroba wystąpiła powszechnie na większości pól produkcyjnych, przeciętnie na 86% obserwowanych upraw. Wyniki doświadczeń polowych nad oceną skuteczności fungicydów w zwalczaniu alternariozy na ziemniakach z różnych krajów i regionów wykazują często duże rozbieżności. Być może związane jest to ze składem gatunkowym rodzaju Alternaria. Wykorzystując pułapkę zarodników Burkarda, w sezonie 2006 analizowano populację Alternaria w północnej Polsce. Wyniki wykazały większy udział gatunku A. alternata w sezonie niż A. solani.
Wpływ herbicydów powschodowych na zachwaszczenie i plonowanie bobiku
Authors: Buczek Jan , Szpunar-Krok Ewa , Tobiasz-Salach Renata , Bobrecka-Jamro Dorota
Published: February 2024

W latach 2001–2003 przeprowadzono doświadczenie, którego celem było określenie wpływu efektywności stosowania herbicydów powschodowych na fitocenozę łanu i plonowanie bobiku odmiany Nadwiślański i Tim. Stwierdzono, że stosowane herbicydy spowodowały istotne zmiany w zbiorowiskach chwastów uprawianych odmian bobiku. Po ich zastosowaniu zmniejszyła się w stosunku do kontroli, liczba gatunków chwastów o 9,5–52,4%, ogólna liczba chwastów o 60,9–82,5% a także ich powietrznie sucha masa o 38,9–62,4%. Najszersze spektrum zwalczania chwastów, w tym gatunków dominujących: Chenopodium album, Thlaspi arvense, Viola arvensis, Fallopia convolvulus i Galium aparine w odmianie Nadwiślański i Tim wykazały Pulsar 120 SL, Basagran 600 SL oraz Sencor 70 WG, natomiast słabą skutecznością odznaczał się Butoxone M 400 SL. Najbardziej efektywnym okazał się zabieg, w którym stosowano preparat Pulsar 120 SL. Uzyskany przyrost plonu odmian Tim i Nadwiślański wynosił odpowiednio: 1,16 i 1,45 t·ha-1, a najmniej skuteczny był zabieg z preparatem Butoxone M 400 SL, który powodował wzrost plonu odmian odpowiednio o: 0,39 i 0,42 t·ha-1 w porównaniu z obiektem kontrolnym.
Wykorzystanie mutacji genowych do ulepszania produktywności nasiennej lucerny (Medicago sativa L.)
Authors: Bodzon Zbigniew
Published: February 2024

W doświadczeniach polowych przeprowadzono badania wpływu recesywnego genu lp (długie grono), wprowadzonego do odmiany Radius, oraz recesywnego genu tf (szczytowy kwiatostan), na produktywność nasienną lucerny. Wprowadzenie genu lp spowodowało zmiany pokroju kwiatostanów, w których znacznemu zwiększeniu uległa liczba zawiązywanych strąków i nasion. Nowa, syntetyczna odmiana lucerny Ulstar z długimi gronami charakteryzowała się plonem nasion więk¬szym o15–20% w porównaniu z odmianami wzorcowymi o typowych, krótkich gronach. Dwie zmu¬towane rośliny wytwarzające szczytowe kwiatostany, które wyselekcjonowano z odmiany Ulstar, skrzyżowano, otrzymując kolejno mieszańce pokolenia F1 i F2 typu tf. Rośliny potomstwa F2 wytwarzały o 60–80% więcej gron na łodygach w porównaniu z roślinami odmiany wzorcowej Ulstar, przewyższając ją także plonem nasion o 50–60%.
Przydatność wybranych gatunków roślin miododajnych do rekultywacji osadników wapna poflotacyjnego wzbogaconego osadami ścieków komunalnych
Authors: Klimont Krzysztof
Published: February 2024

W latach 2004–2006 badano przydatność wybranych gatunków roślin miododajnych do rekultywacji wapna poflotacyjnego wzbogaconego osadami ściekowymi na poeksploatacyjnym terenie Kopalni Siarki „Jeziorko”. Wapno poflotacyjne nawieziono osadami ścieków komunalnych w dawce 500 m3/ha. Corocznie wiosną stosowano również nawożenie mineralne w ilości 70kg N, 75 kg P2O5 i 100 kg K2O na 1ha. Oceniano45 gatunków roślin miododajnych jednorocznych, dwuletnich i wieloletnich. Badano wschody polowe, fazy rozwojowe oraz przydatność wybranych gatunków roślin miododajnych do rekultywacji wapna poflotacyjnego, poprzez ocenę ich bujności w 10-stopniowej skali. Stwierdzono, że najlepiej wschodziły nasiona ogórecznika lekarskiego, przegorzanu węgierskiego, pospolitego i ruskiego oraz serdecznika syberyjskiego i pospolitego, a także obydwu form nostrzyka białego- jednorocznego i dwuletniego, bazylii pachnącej, pszczelnika mołdawskiego, facelii błękitnej, gryki zwyczajnej i ostropestu plamistego, słabiej kłosowca pomarszczonego, fenkułowego i olbrzymiego, chabru nadreńskiego i marzymięty grzebieniastej, a najsłabiej groszku leśnego, niecierpka Roylego i ślazowca pensylwańskiego. Z badanych roślin miododajnych najbardziej przydatne do rekultywacji, wśród jednorocznych okazały się: nostrzyk biały, ogórecznik lekarski, gryka zwyczajna, bazylia pachnąca,a najmniej niecierpek Roylego. Z dwuletnich: nostrzyk biały, urzet barwierski, chaber nadreński i wiesiołek dwuletni. Wśród wieloletnich, największą bujnością na tym podłożu cechowały się: nawłoć późna i kanadyjska oraz mikołajek płaskolistny, a nieco mniejszą ślazówka turyngska, farbownik lekarski i kłosowiec fenkułowy, a najsłabszą groszek leśny. Stwierdzono korzystny wpływ roślin miododajnych na kształtowanie się chemicznych właściwości wapna poflotacyjnego.
Ocena materiałów hodowlanych chmielu zwyczajnego pod względem odporności na mączniaka prawdziwego
Authors: Skomra Urszula
Published: February 2024

Przedmiotem badań były potomstwa chmielu zwyczajnego uzyskane w wyniku skrzyżowania odmiany Magnum będącej źródłem wysokiej zawartości alfa kwasów, ale jednocześnie wrażliwej na mączniaka prawdziwego, z czterema osobnikami męskimi o małej wrażliwości na tę chorobę. Odporność roślin na mączniaka prawdziwego chmielu oceniano w warunkach naturalnej presji infekcyjnej w dwóch etapach. Pierwszy obejmował wszystkie rośliny z badanego potomstwa i polegał na szacunkowej ocenie występowania objawów choroby na liściach oraz szyszkach w stadium dojrzałości technologicznej. W drugim etapie, z roślin, u których nie stwierdzono objawów choroby w trakcie oceny polowej pobierano losowo 250 szyszek do szczegółowej analizy porażenia. Oceniano odsetek szyszek z objawami choroby oraz stopień ich porażenia. Obserwowano zróżnicowanie porażenia w poszczególnych potomstwach badanych roślin. Najmniejszym odsetkiem roślin z objawami mączniaka prawdziwego charakteryzowało się potomstwo dzikiego chmielu męskiego znalezionego w Bieszczadach. W żadnym potomstwie nie stwierdzono roślin całkowicie odpornych na mączniaka prawdziwego, jednak część roślin charakteryzowała się częściową odpornością na tę chorobę. Stanowiły one w zależności od potomstwa od 12,8 do 21,1%. Objawy mączniaka prawdziwego obserwowano częściej na szyszkach niż na liściach chmielu.
Uzyskanie stabilnych linii hodowlanych tytoniu z czynnikami odporności na różne izolaty wirusa Y ziemniaka (PVY) od dzikiego gatunku Nicotiana africana Merxm.
Authors: Doroszewska Teresa
Published: February 2024

Badania nad przeniesieniem odporności na wirus Y ziemniaka (Potato virus Y, PVY) z dzikiego gatunku Nicotiana africana Merxm do tytoniu uprawnego prowadzono w pokoleniach BC2 – BC2F6. Badania cytologiczne obejmowały ustalenie liczby chromosomów mitotycznych, obserwacje konfiguracji mejotycznych i badanie żywotności pyłku w kolejnych pokoleniach mieszańcowych. Obserwowano zmienną liczbę chromosomów mitotycznych w poszczególnych pokoleniach. Wraz z eliminacją chromosomów pochodzących z N. africana następował wzrost żywotności pyłku. Stabilne 48-chromosomowe linie stwierdzono w pokoleniu BC2F4. W badaniach odpornościowych prowadzonych w warunkach szklarniowych, przy użyciu bardzo wirulentnego szczepu YNZ obserwowano wzrost udziału roślin odpornych w kolejnych pokoleniach BC2, BC2F1 i BC2F2. W wyniku selekcji prowadzonej w obrębie dalszych pokoleń BC2F3–BC2F6 w kierunku odporności na YN w warunkach naturalnej infekcji polowej, wyodrębniono linie (BPA) odporne bądź tolerancyjne na występujące izolaty wirusa Y ziemniaka. Inokulacja stabilnych linii BPA, przy użyciu sześciu izolatów należących do różnych szczepów nie wywołały objawów nekrotycznych, natomiast część roślin wykazywała przejaśnienia nerwów i wirus był wykrywany metodą serologiczną. Przeprowadzone badania odpornościowe uzyskanych linii hodowlanych wykazały, że ich odporność jest wyższa niż odmian uprawnych N. tabacum, co przejawia się brakiem reakcji nekrotycznych na roślinie, natomiast nieco niższa niż użytego do transferu odporności gatunku N. africana. Jednakże w sytuacji coraz częstszych infekcji, przejawiających się objawami nekrotycznymi odmian w obrębie N. tabacum, uzyskane linie stanowią cenny materiał hodowlany.
Katalog bloków białek gliadynowych polskich odmian i rodów pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum L.)
Authors: Waga Jacek
Published: February 2024

W pracy przedstawiono nową, wersję katalogu białek gliadynowych, który obejmuje 38 bloków, z czego osiem warunkuje chromosom 1A, sześć warunkuje chromosom 1B, trzy — chromosom 1D, czternaście — chromosom 6A, cztery — chromosom 6B oraz trzy — chromosom 6D. Polimorfizm wybranych frakcji gliadyn w populacjach mieszańcowych F2, uzyskanych z trzech kombinacji krzyżowań, analizowano metodą elektroforezy na żelu poliakryloamidowym w środowisku kwaśnym (A PAGE). Liczebność, z jaką określone grupy białek występowały u badanych mieszańców porównywano z teoretycznie oczekiwanym stosunkiem rozszczepień 1:2:1 i testowano za pomocą χ2. Analizowano też białka gliadynowe odmian i rodów pszenicy ozimej wybranych z kolekcji roboczej HR Strzelce sp. z o.o., u których stwierdzono obecność nowych frakcji, podobnych do bloków zidentyfikowanych na podstawie analizy genetycznej. Identyfikowano je porównując obrazy elektroforetyczne badanych form do odmian wzorcowych. Katalog opracowano głównie z myślą o jego wykorzystaniu w analizie materiałów hodowlanych wytwarzanych przez polskich hodowców, dlatego też obejmuje on przede wszystkim bloki białek gliadynowych najczęściej spotykane wśród polskich odmian i rodów pszenicy ozimej.
Efektywność introgresji genów Glu-1 wysokocząsteczkowych glutenin w zwiększaniu wartości wypiekowej ziarna zbóż — przegląd literatury
Authors: Pilch Józef
Published: February 2024

Wysokocząsteczkowe gluteniny kodowane przez kompleksowe loci Glu-1 są obiektem zainteresowania w hodowli odmian jakościowych pszenicy ze względu na (1) związek z jakością ziarna (2) i możliwością introgresji. Praca stanowi przegląd literatury dotyczącej zarówno możliwości introgresji w zbożach, jak i efektów uzyskanych dotychczas w zakresie zwiększania wartości technologicznej ziarna poprzez introgresje alleli Glu-1 wysokocząsteczkowych glutenin. Wykazano, iż wśród roślin zbożowych, introgresje genów Glu-1 uzyskano dotychczas w heksaploidalnej pszenicy T. aestivum L., diploidalnym życie (S. cereale L.), heksaploidalnym pszenżycie (x Triticosecale Witt.) i heksaploidalnym tritordeum. W introgresjach tych gatunki pszenicy (AA) diploidalnej T. monococcum L., T. boeoticum L. i (AA BB) tetraploidalnej jak T. durum Desf., T. dicoccum Schubl., T. turgidum L., T. dicoccoides Schweinf. oraz diploidalne gatunki kozieńców (DS DS) Ae. squarrosa L., (UU) Ae. umbellulata Zhuk., (MM) Ae. comosa Sibth. et Sm., (CC) Ae. markgrafii L. były źródłami nowych homeologicznych genów Glu-1 wysokocząsteczkowych glutenin i efektywnie wykorzystywanymi dla podwyższenia jakości ziarna u roślin zbożowych. Geny te wprowadzano do odmian za pomocą międzygatunkowych i międzyrodzajowych generatywnych krzyżowań zwiększających homologiczną koniugację chromosomów a także za pomocą manipulacji chromosomowych, z których translokacje okazały się najefektywniejszym sposobem wprowadzania obcej chromatyny. Introgresje genów Glu-1 wpływały jedynie na podwyższenie wskaźników technologicznych w sposób indywidualny jednak ich ekspresja technologiczna często była modyfikowana przez supresyjne loci systemu regulacyjnego, głównie genomu pszenicy.
Tolerancja pszenicy twardej na niedobory azotu i fosforu w podłożu w fazie siewki i rośliny dojrzałej
Authors: Garczyński Sebastian , Sokołowska-Garczyńska Katarzyna
Published: February 2024

W dwóch doświadczeniach czynnikowych badano wpływ genotypu i poziomu nawożenia na zmienność w efektywności wykorzystania wody, azotu i fosforu, całkowitej długości i głębokości penetracji podłoża przez system korzeniowy oraz tolerancji na obniżone nawożenie NPK. Badania przeprowadzono w fazie rozwoju wegetatywnego i generatywnego wśród dzikich, prymitywnych i uprawnych pszenic tetraploidalnych. Pomiary, dokonane w stadium 4 liścia oraz pełnej dojrzałości, wykazały genotypową specyficzność w odpowiedzi na niedobór składników pokarmowych. Ograniczona dostępność NPK spowodowała w fazie 4 liścia obniżenie indeksów efektywności wykorzystania azotu i fosforu. Natomiast w stadium pełnej dojrzałości skutkowała spadkiem indeksu efektywności wykorzystania fosforu w tworzeniu plonu ziarna oraz podwyższeniem indeksu efektywności wykorzystania fosforu w tworzeniu masy wegetatywnej. Uzyskane wyniki wskazują na pozytywną korelację pomiędzy całkowitą długością systemu korzeniowego i indeksem efektywności wykorzystania azotu w warunkach ograniczonego nawożenia w stadium młodocianym. Nie zaobserwowano żadnych zależności pomiędzy indeksem efektywności wykorzystania azotu i fosforu a tolerancją na stres. Wyniki sugerują kompleksowy wzór odpowiedzi pszenic na warunki ograniczonego nawożenia.
Wpływ herbicydów na wartość siewną i skład chemiczny ziarna pszenicy ozimej i jarej, jęczmienia jarego, pszenżyta jarego
Authors: Klimont Krzysztof
Published: February 2024

Badano wpływ trzech herbicydów: Aminopieliku D, Chwastoxu D, Granstaru 75 DF na wartość siewną i skład chemiczny ziarna pszenicy ozimej odmiany Elena, pszenicy jarej odmiany Torka, jęczmienia jarego odmiany Rataj i pszenżyta jarego odmiany Wanad. Określono również zawartość pozostałości substancji biologicznie czynnych użytych preparatów w ziarnie. Obiektami kontrolnymi były poletka nieopryskiwane i niepielone. Otrzymane wyniki wskazują, że tylko Chwastox D zastosowany w pszenicy ozimej istotnie wpływał na obniżenie zdolności kiełkowania ziarna tego gatunku, natomiast żaden z herbicydów nie wpływał istotnie na energię kiełkowania ziarna badanych zbóż. Aminopielik D i Chwastox D istotnie stymulowały wzrost zawartości białka i glutenu w ziarnie pszenicy ozimej, Aminopielik D białka w ziarnie pszenicy jarej, a Granstar 75 DF jęczmienia. Zawartość białka i skrobi w ziarnie jęczmienia była zmienna w latach i zależała od przebiegu pogody w okresie badawczym. Ziarniaki wszystkich gatunków zbóż odchwaszczanych chemicznie nie zawierały żadnych pozostałości substancji biologicznie czynnych (dikamba), lub oznaczone pozostałości nie przekraczały dopuszczalnych wielkości tolerancyjnych.
Wpływ herbicydów na plon ziarna i strukturę plonu zbóż
Authors: Klimont Krzysztof
Published: February 2024

Badano wpływ herbicydów: Aminopielik D — 3l/ha, Chwastox D — 3 l/ha (jęczmień, pszenżyto) i 5 l (pszenica ozima i jara) Granstar 75 DF — 30 g/ha na plon i jego strukturę roślin zbożowych: pszenicy ozimej odmiany Elena, pszenicy jarej odmiany Torka, jęczmienia jarego odmiany Rataj i pszenżyta jarego odmiany Wanad. W doświadczeniu zastosowano wariant kontrolny nieopryski¬wany i nieodchwaszczany. Eksperyment przeprowadzono metodą bloków losowanych w czterech powtórzeniach, na czarnoziemie zdegradowanym wytworzonym z lessu, kompleks pszenny bardzo dobry. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że wszystkie zastosowane herbicydy ograniczały zachwaszczenie w łanie badanych gatunków zbóż, umożliwiając przez to zwiększenie liczby źdźbeł kłosonośnych i pośrednio przyczyniały się do wzrostu plonów w odniesieniu do wariantu kontrolnego. Najkorzystniej na plon ziarna pszenicy ozimej i jarej oraz pszenżyta działał Granstar 75 DF zwiększając plon odpowiednio do 5,27, 4,64 i 5,26 t/ha, następnie Aminopielik D w pszenicy ozimej — 5,02 t/ha i pszenżycie — 5,01 t/ha oraz Chwastox D w pszenicy jarej 4,53 t/ha przy plonie kontrolnym wynoszącym odpowiednio 4,65, 3,97 i 4,66 t/ha. W przypadku jęczmienia Chwastox D najkorzystniej oddziaływał na plon ziarna — 4,74t/ha a słabiej i podobnie Granstar 75 DF i Aminopielik D — 4,36 i 4,34 t/ha, przy plonie kontrolnym 4,01 t/ha. Zastosowane herbicydy na ogół działały korzystnie na kształtowanie się elementów struktury plonu.
Wpływ zaprawiania na wartość siewną ziarna jęczmienia jarego
Authors: Wiewióra Barbara
Published: February 2024

Badano wartość siewną ziarna pięciu odmian jęczmienia jarego: dwóch browarnych: oplewione Rasbet i Scarlett oraz trzech pastewnych: oplewione Rataj, Rodion i nieoplewiona Rastik. Analizy laboratoryjne dotyczyły zdrowotności, zdolności kiełkowania i wigoru ziarniaków ze zbioru w latach 1999–2001. Badano ziarno zaprawiane przy użyciu dwóch zapraw: Raxil (s.a. tebukonazol) i Vitavax (s.a. karboksyna i tiuram), zaś kontrolę stanowiły ziarniaki niezaprawiane. Analiza mikologiczna wykazała liczne zasiedlenie ziarna jęczmienia przez grzyby i bakterie. Spośród wyosobnionych grzybów najczęściej występowały: Alternaria alternata, Bipolaris sorokiniana, Penicillium spp., Mucor spp. i Fusarium spp. Stwierdzono, że więcej mikroorganizmów zasiedlało ziarniaki niezaprawiane oraz zaprawiane zaprawą Raxil w porównaniu do zaprawianych zaprawą Vitavax. Ponadto zaprawianie spowodowało spadek porażenia ziarna przez groźnego patogena jęczmienia B. sorokiniana. W przypadku grzybów z rodzaju Fusarium po zastosowanym zaprawianiu spadek porażenia obserwowano tylko dla ziarna zebranego w roku 2000 i 2001. Badania laboratoryjne wykazały istotny wpływ zaprawiania na zdolność kiełkowania oraz wigor. Najwyższymi wartościami zdolności kiełkowania i wigoru charakteryzowały się ziarniaki zaprawione zaprawą Vitavax, o działaniu systemiczno-kontaktowym.
Potencjał antyoksydacyjny owsa badany trzema różnymi metodami
Authors: Wołoch Renata , Pysz Mirosław , Bieżanowska-Kopeć Renata
Published: February 2024

Celem przeprowadzonych badań była ocena właściwości funkcjonalnych (antyoksydacyjnych) ziarna owsa, form nieoplewionych (Akt) i oplewionych (Kasztan), w całym ziarnie, jego frakcjach młynarskich (bielmie i otrębach) oraz ziarnie skiełkowanym, poprzez określenie potencjału redukcyjnego (Fe+3 →Fe+2), zdolności eliminowania wolnego rodnika DPPH• oraz całkowitego potencjału antyoksydacyjnego w układzie β-karoten/kwas linolowy. Ponadto oznaczono zawartość polifenoli stosując odczynnik Folina-Ciocalteau. Całe ziarno owsa, form nieoplewionych i oplewionych (nieobłuszczonych), wykazywało silną aktywność antyoksydacyjną w warunkach in vitro. Najsilniejszą aktywność przeciwutleniającą wykazywały otręby uzyskane z owsa obu form oraz kiełkowane całe ziarno analizowanych odmian, bogate w polifenole. Oznaczony potencjał redukcyjny (Akt r = 0,915 i Kasztan r = 0,980; P<0,05), zdolność wygaszania wolnego rodnika DPPH• (Akt r = 0,960 i Kasztan r = 0,993; P<0,05) i całkowity potencjał antyoksydacyjny w układzie β-karoten/kwas linolowy (Akt r = 0,960 i Kasztan r = 0,650; P<0,05) był ściśle skorelowany z zawartością polifenoli w badanym materiale.
Ocena krajowych odmian trawnikowych w użytkowaniu ekstensywnym
Authors: Żurek Grzegorz
Published: February 2024

Badaniami prowadzonymi w latach 2002–2005 objęto 33 odmiany, 6 rodów i 1 ekotyp w obrębie 10 gatunków traw gazonowych, które wysiano w kwietniu 2001 r. na poletka o pow. 1 m2, w układzie trzech powtórzeń. Od pierwszego pełnego roku użytkowania zaniechano stosowania nawożenia. U większości badanych obiektów stwierdzono postępującą degenerację, polegającą na rozrzedzeniu darni oraz wzroście zachwaszczenia. Niektóre formy wykazywały jednak tendencje do utrzymania zadarnienia na poziomie zadowalającym (tj. powyżej 5 w skali bonitacyjnej 1–9). Odmiany kostrzewy owczej Gabi, Sima, Mimi, Witra, Espro, śmiałek darniowy Brok oraz ekotyp strzęplicy nadobnej wyróżniały się wysokimi wartościami zadarnienia w latach 2003–2005, najniższą średnią wartością spadku zadarnienia oraz względnie wysokim ogólnym aspektem po 3 i 4 latach użytkowania.
Wpływ intensywności użytkowania runi na zadarnienie nowo obsianego użytku zielonego
Authors: Sikora Jacek
Published: February 2024

Celem badań była ocena zwarcia runi odnowionego użytku zielonego obsianego mieszankami trawiasto-koniczynowymi, które zgodnie z założeniem metodycznym użytkowano 4 i 6-kośnie. Badania prowadzono w latach 1999-2001 w dolinie Noteci na zdegradowanym pastwisku położonym na glebie murszastej. Poletka o powierzchni 6 m 2 obsiano 5 września 1998 roku 6 mieszankami różniącymi się dominantem. Rolę gatunku dominującego (30%) pełniły odmiany lub ród kostrzewy łąkowej: Skra, Pasja, Justa, BAH 197 oraz odmiany kupkówki pospolitej: Amera i Astera. Pozostałe komponenty w mieszankach stanowiły odmiany następujących gatunków: tymotka łąkowa Kaba (10%), życica trwała Argona (10%), kostrzewa czerwona Atra (15%), koniczyna biała Rawo (20%) i koniczyna łąkowa Karo (15%). Zwarcie runi użytku zielonego w istotny sposób warunkowane było intensywnością użytkowania. Lepiej zadarniały powierzchnię mieszanki koszone częściej (6-razy) w porównaniu do mieszanek koszonych 4-krotnie. W okresie prowadzenia badań ruń mieszanek, w których dominowała kupkówka pospolita była bardziej rozluźniona w porównaniu do runi mieszanek z kostrzewą łąkową, w których dominowała życica trwała.
Czynniki indukujące tuberyzację ziemniaka w warunkach in vitro — przegląd literatury
Authors: Lesińska Małgorzata , Sekrecka Danuta
Published: February 2024

Mikrotuberyzacja, to proces tworzenia się bulw ziemniaka w warunkach in vitro (Solanum tuberosum L.). Rozmiar mikrobulw nie przekracza z reguły średnicy 10 mm i masy 0,7 g (Struik, Wiersema, 1999). Do ich produkcji stosuje się kulturę wyprowadzoną z jednowęzłowych fragmentów roślin, którą poddaje się działaniu chemicznych i fizycznych czynników indukujących tuberyzację. Z wyrosłej w takich warunkach rośliny otrzymuje się najczęściej jedną lub dwie mikrobulwy, o wyso¬kiej zdrowotności (Struik, Wiersema, 1999). Stosuje się je do zachowania plazmy zarodkowej, a mały rozmiar i możliwość przechowywania przez dłuższy czas w ciemności ułatwiają ich transport (Ranalli, 1997). Dzięki temu, że kultury in vitro prowadzone są w kontrolowanych warunkach, istnieje możliwość zmiany każdego z czynników indukujących pojedynczo lub też można badać zachodzące pomiędzy nimi interakcje. Optymalizacja warunków hodowli ma na celu przede wszystkim uproszczenie stosowanych pożywek, a co za tym idzie, redukcję kosztów produkcji. W pracy omówiono wpływ różnych składników pożywki i czynników środowiskowych na tuberyzację ziemniaka w warunkach in vitro.
Wpływ następczy deszczowania, niszczenia naci i nawożenia azotem na potencjał plonotwórczy sadzeniaków ziemniaka
Authors: Maciejewski Tomasz , Szukała Jerzy , Grześ Stanisław
Published: February 2024

W trzyletnich badaniach realizowanych w Zakładzie Doświadczalnym Gorzyń badano następczy wpływ deszczowania, niszczenia naci i nawożenia azotem na plonowanie sadzeniaków bardzo wczesnej odmiany Aster. Materiał sadzeniakowy pozyskiwano z doświadczeń prowadzonych w latach 1998–2000 w Zakładzie Doświadczalnym Złotniki. Następczy wpływ deszczowania na potencjał plonotwórczy sadzeniaków, wyrażony plonami bulw i skrobi oraz zawartością skrobi, był zależny od przebiegu pogody w okresie wegetacji. Termin niszczenia naci ziemniaków nie miało bezpośredniego wpływu na plon bulw i zawartość skrobi. Sadzeniaki pochodzące z obiektów nawożonych dawką 40 kg N/ha, charakteryzowały się największym potencjałem plonotwórczym.
Wpływ dolistnego nawożenia mikroelementami roślin ziemniaka na skład frakcyjny białka bulw
Authors: Kozera Wojciech , Barczak Bożena
Published: February 2024

W pracy przedstawiono wyniki badań nad wpływem dolistnego nawożenia mikroelementami w formie wieloskładnikowego nawozu Mikrochelat Gama oraz soli technicznych Cu, Zn, Mn, Mo i B, na zawartość azotu ogólnego i skład frakcyjny białka bulw ziemniaka odmiany Mila. Wykazano oddziaływanie zastosowanego nawożenia, a w szczególności cynku, miedzi, molibdenu oraz badanego wieloskładnikowego nawozu na wzrost zawartości azotu ogólnego w suchej masie bulw ziemniaka. Stwierdzono wyraźny wzrost udziału albumin w bulwach pod wpływem zastosowanego nawożenia. Stosowanie dolistne roztworów miedzi oraz cynku powodowało wzrost udziału białek konstytucyjnych (albuminy+globuliny) w suchej masie bulw. Nawożenie miedzią, molibdenem, nawozem wieloskładnikowym, a także cynkiem, powodowało istotny wzrost udziału azotu nierozpuszczalnego w suchej masie bulw. Globuliny i gluteliny były frakcjami, których zawartość w bulwach ziemniaka w niewielkim stopniu zmieniała się pod wpływem zastosowanego nawożenia.
Ocena występowania chorób grzybowych i bakteryjnych ziemniaka w warunkach polowych
Authors: Gawińska-Urbanowicz Hanna
Published: February 2024

Na podstawie badań prowadzonych w Zakładzie Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie w latach 2003–2005 dokonano oceny porażenia naturalnego chorobami 23 odmian ziemniaka. Ocenę porażenia odmian czarną nóżką prowadzono w dwóch terminach: po wschodach roślin ziemniaka i w okresie pełnej wegetacji. Nasilenie choroby oceniono jako odsetek roślin chorych na poletku. Naturalne porażenie bulw chorobami (mokra i sucha zgnilizna, parch zwykły i srebrzysty i ospowatość) oceniono na próbach wielkości 10 kg (10 kg  4 powtórzenia) pobieranych z każdego poletka w trakcie zbioru plonu. Dwie próby oceniano jesienią, a pozostałe dwie wiosną po okresie przechowywania. Naturalne porażenie bulw oceniono jako procent wagowy chorych bulw w próbie dla mokrej i suchej zgnilizny; dla ospowatości, parcha zwykłego i srebrzystego w skali pięciostopniowej oraz dla każdej odmiany obliczano indeks porażenia bulw wyrażony w procentach. W wyniku naturalnej infekcji bulw w polu wykazano statystycznie istotne różnice w wielkości porażania bulw potomnych różnych odmian ziemniaka. Wśród ocenianych genotypów nie określono odporności na czarną nóżkę z powodu małego nasilenia choroby. Objawy choroby stwierdzono tylko na odmianach: Augusta i Rosalind (wczesne) oraz Romula (średnio wczesne).
Patotypy Synchytrium endobioticum (Schilb.) Perc. występujące na terenie Polski
Authors: Malinowska Elżbieta , Butrymowicz Janina
Published: February 2024

W latach powojennych rak ziemniaka powodowany przez Synchytrium endobioticum (Schilb.) Perc. stanowił w Polsce poważny problem. W ramach zwalczania choroby, od 1955 roku do rejestracji i uprawy na terenie kraju dopuszczone są wyłącznie odmiany ziemniaka odporne na patotyp 1(D1) S. endobioticum. W rezultacie, od początku lat 60. na terenie kraju nie stwierdza się występowania nowych ognisk choroby powodowanych przez ten patotyp, natomiast w latach 1961 i 1965 wykryto ogniska dwóch innych patotypów, które oznaczono jako 2(Ch1) i 3(M1). W latach 1968–1999, w badaniach laboratoryjnych przeprowadzonych metodą Glynne-Lemmerzahla oraz polowych, z zastosowaniem metody Spieckermanna, zbadano łącznie wirulencję ponad 700 izolatów grzyba pochodzących z nowo wykrywanych ognisk raka ziemniaka. Wszystkie ogniska powodowane były przez jeden z wcześniej zidentyfikowanych patotypów: 2(Ch1) lub 3(M1). Spośród testowanych odmian ziemniaka podatne na obydwa patotypy były: Ackersegen, Amsel, Bałtyk, Blanik, Deodara, Desiree, Fortuna (stara), Giewont, Irmgard, Maxilla, Nova, Sissi, Tomensa, Ultimus, Universal i Xenia. Odmiana Saphir wykazała odporność na patotypy 1(D1) i 2(Ch1), natomiast ulegała porażeniu przez patotyp 3(M1). W wyniku porównania uzyskanych wyników z danymi odnośnie wirulencji 8 europejskich patotypów stwierdzono, że żaden z polskich patotypów nie jest identyczny z patotypami zidentyfikowanymi w krajach Europy Zachodniej.
Wpływ stężeń wybranych fungicydów na wzrost grzybni Alternaria solani i A. alternata w warunkach laboratoryjnych
Authors: Osowski Jerzy
Published: February 2024

W doświadczeniu laboratoryjnym oceniano skuteczność 7 wybranych fungicydów, zalecanych do zwalczania suchej i brunatnej plamistości liści ziemniaka, w ograniczaniu wzrostu grzybni grzybów z rodzaju Alternaria, na pożywce agarowo-ziemniaczanej. Fungicydy różniły się sposobem działania: zoksamid + mankozeb (Unikat 75 WG), fluazynam (Altima 500 SC), propineb (Antracol 70 WG) o działaniu powierzchniowym; cymoksanil + famoksat (Tanos 50 WG) i fenamidon + mankozeb (Pyton 60 WG) o działaniu wgłębnym i metalaksyl-M + mankozeb (Ridomil Gold MZ 68 WG) i iprowalikarb + mankozeb (Melody Med 69 WG) o działaniu systemicznym. Wszystkie oceniane fungicydy istotnie ograniczały wzrost grzybni grzybów z rodzaju Alternaria w porównaniu do kontroli. Najmniejszą efektywność stwierdzono dla mieszaniny cymoksanil + famoksat (Tanos 50 WG).
Analiza wyników badań z lat 1973–2005 nad reakcją odmian ziemniaka na wirus M ziemniaka
Authors: Zagórska Helena , Chrzanowska Mirosława
Published: February 2024

Odporność i reakcja 196 odmian ziemniaka na zakażenie wirusem M ziemniaka (Potato virus M, PVM) była oceniana w latach 1973–2005 w Zakładzie Genetyki i Materiałów Wyjściowych Ziemniaka, IHAR w Młochowie. Podsumowano wyniki badań i stwierdzono, że poziom odporności przejawianej w polu jest niski. Zakres ocen wynosił od 2 do 5 (w skali 9-stopniowej, gdzie 9 = krańcowo odporne) zarówno w polskich jak i zagranicznych odmianach ziemniaka rejestrowanych w Polsce. Poziom ten nie zmienia się od lat. Tylko trzy polskie odmiany wyróżniały się odpornością na PVM: Triada (wpisana do Krajowego Rejestru Odmian w 1996 r.), Korona (2002) i Kuklik (2003). W pierwszych dwóch występuje gen nadwrażliwości Rm pochodzący z materiałów wyjściowych ZGiMWZ w Młochowie. Trzecia odmiana wyhodowana jest ze skrzyżowania odmian Irga i Aster średnio odpornych na PVM. Większość odmian reagowała słabo lub średnio silnie na silny szczep PVM. Odmiany reagujące bardzo silnie stanowiły niecałe 25% badanych. Stwierdzono, że nie występował związek pomiędzy poziomem odporności na PVM a nasileniem objawów chorobowych wywoływanych przez tego wirusa. Wskazano na aktualną ocenę 100 odmian z listy 126 znajdujących się w Krajowym Rejestrze Odmian w 2005 r.
Plonowanie fasoli szparagowej (Phaseolus vulgaris L.) w zależności od intensywności technologii uprawy. Część I. Wysokość i jakość plonu strąków
Authors: Prusiński Janusz , Olach Tomasz
Published: February 2024

Ścisłe dwuczynnikowe doświadczenie polowe w układzie losowanych podbloków wykonano w gospodarstwie rolnym w miejscowości Bodzanówek w latach 2001–2003. Czynnikiem pierwszym były cztery technologie uprawy fasoli: ekstensywna, integrowana, umiarkowanie intensywna i intensywna różniące się wykorzystaniem przemysłowych środków produkcji, a drugi czynnik stanowiły trzy odmiany fasoli szparagowej — Bona, Madera i Presenta. Każde zwiększanie inten-sywności technologii uprawy fasoli wpływało na istotny wzrost plonu świeżych strąków, zwłaszcza w warunkach niższej sumy opadów w okresie wegetacji roślin. Plon świeżej masy strąków fasoli uprawianej w technologii integrowanej osiągnął 84% poziomu plonów z technologii umiarkowanie intensywnej i 65% z technologii intensywnej. Porównywane odmiany fasoli szparagowej nie różniły się plennością ani swoistą reakcją na zaangażowanie przemysłowych środków produkcji. Różnice w składzie chemicznym strąków badanych odmian dotyczyły tylko zawartości azotanów. Wzrasta¬jącej sumie opadów w okresie rozwoju generatywnego roślin towarzyszył spadek zawartości N w strąkach; w tych warunkach akumulacji azotanów w strąkach sprzyjały też rosnące dawki azotu, przy czym średnia zawartość azotanów w świeżych strąkach fasoli w żadnej z zastosowanych technologii nie przekraczała obowiązujących norm.
Plonowanie fasoli szparagowej (Phaseolus vulgaris L.) w zależności od intensywności technologii uprawy. Część II. Analiza rolnicza i ekonomiczna
Authors: Prusiński Janusz , Olach Tomasz
Published: February 2024

Najwyższe bezwzględne i względne przyrosty plonów i wartości strukturalnych elementów plonowania stwierdzono po zwiększeniu intensywności uprawy fasoli z poziomu technologii ekstensywnej do integrowanej. Obsada strąków na 1 m2 miała największy udział w zwiększaniu świeżej i suchej masy strąków w miarę intensyfikacji technologii uprawy fasoli. Intensyfikacja uprawy fasoli szparagowej spowodowała wzrost wartości plonu strąków, a także kosztów bezpośrednich i nadwyżki bezpośredniej. Największy przyrost nadwyżki bezpośredniej, wynoszący średnio dla fasoli szparagowej aż 150%, uzyskano po zwiększeniu intensywności jej uprawy z poziomu technologii ekstensywnej do integrowanej. Analiza marginalna kosztów wskazuje na ekonomicznie uzasadnione zwiększanie nakładów na przemysłowe środki produkcji w uprawie fasoli szparagowej do poziomu technologii intensywnej.
Mapa molekularna pszenicy (Triticum aestivum L.)
Authors: Czembor Paweł Cz. , Radecka Magdalena , Arseniuk Edward
Published: February 2024

Utworzono wstępną mapę molekularną pszenicy zwyczajnej wykorzystując populację podwojonych haploidów wyprowadzonych z kombinacji krzyżówkowej odmian Liwilla i Begra. Odmiany rodzicielskie i linie potomne genotypowano stosując markery SSR i DArT. W wyniku przepro-wadzonych analiz zidentyfikowano 269 polimorficznych markerów DArT. Z 328 analizowanych markerów SSR tylko 137 było polimorficznych, a dla 103 uzyskano pełne dane o ich segregacji. Przeprowadzona analiza sprzężeń pozwoliła na przypisanie 235 markerów do 18 grup sprzężeniowych i utworzenie mapy o łącznej długości 1705cM. Nie ustalono grup sprzężeniowych dla chromosomów 1A, 7B i 4D. W przypadku 137 markerów DArT po raz pierwszy podano ich lokalizację w genomie pszenicy. Genom A otrzymanej mapy zawierał 105 markerów, genom B 78 markerów, a najmniej 52 markery przypisano do genomu D. Ostatni z wymienionych genomów zawierał liczne i rozległe przerwy między markerami na chromosomach. W przypadku pozostałych chromosomów, większość markerów była rozmieszczona w sposób nieregularny z tendencją do tworzenia skupień.
Mapowanie loci odporności pszenicy ozimej na septoriozę paskowaną powodowaną przez grzyba Mycosphaerella graminicola
Authors: Czembor Paweł Cz. , Radecka Magdalena , Arseniuk Edward
Published: February 2024

W pracy przedstawiono wyniki analizy loci cech ilościowych (QTL) związanych z odpornością liści siewek pszenicy na septoriozę paskowaną powodowaną przez grzyba Mycosphaerella graminicola (anamorfa Septoria tritici). Badano linie podwojonych haploidów wyprowadzonych z kombinacji krzyżówkowej odmian Liwilla (odporna) i Begra (podatna). Reakcja odporności populacji była badana w warunkach kontrolowanych metodą odciętych liści siewek i na całych siewkach. Rośliny inokulowano mieszaniną izolatów S. tritici. W analizie QTL wykryto loci odporności ilościowej (QRL, quantitative resistance loci) na chromosomach: 3A, 7A, 2B, 5B i 3D. Pojedynczy QTL wyjaśniał zmienność fenotypową w zakresie od 8,3% (LOD = 2,70) do 30,0% (LOD = 8,71). W największym stopniu (30,0%) zmienność porażenia liści wyjaśniał locus QStb.ihar-7A zlokalizowany na chromosomie 7AS. Jest to pierwsze doniesienie o występowaniu loci odporności na STB na tym chromosomie. Podobnie, lokalizacja na chromosomie 3DL locus QStb.ihar-3D, który wyjaśnia 11,8% (LOD = 3,66) zmienności badanej cechy nie została dotąd opisana w literaturze w kontekście odporności na S. tritici. QRL wykryte na chromosomach 3A, 2B i 5B zlokalizowano w pobliżu opisanych w literaturze loci odporności na S. tritici, tj. QStb.riso-3A.2, QStb.riso-2B i Stb1. Ich wzajemne relacje na tym etapie badań są trudne do określenia. Przedstawione wyniki wskazują na złożony i wielogenowy charakter odporności na septoriozę paskowaną odmiany Liwilla.