Βελτιστοποίηση της θεραπείας με βιολογικούς παράγοντες σε ασθενείς με ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου
Authors: Ορφανουδάκη Ελένη 
Published: January 2022

Η στενότερη παρακολούθηση των ασθενών με Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου (ΙΦΝΕ) και η βελτιστοποίηση της αγωγής τους επιβάλλεται από το γεγονός ότι οι ασθενείς δεν ρυθμίζονται επαρκώς μόνο βάση των κλινικών συμπτωμάτων. Προς την κατεύθυνση αυτήχρησιμοποιούμε την κολονοσκόπηση σαν εξέταση εκλογής αλλά και άλλους εναλλακτικούς αυτής έμμεσους δείκτες που αντανακλούν την ενεργότητα της νόσου τους λεγόμενους βιοδείκτες. Στόχος της παρούσας διατριβής είναι να διερευνήσει πιθανούς βιοδείκτες, η χρήση των οποίων θα μπορούσε να βοηθήσει στην αξιόπιστη και αντικειμενική εκτίμηση του φλεγμονώδους φορτίου και οι οποίοι θα συνεισφέρουν στη βελτιστοποίηση της θεραπείας σε ασθενείς με ΙΦΝΕ. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η τεκμηριωμένη, και όχι μόνο η κλινικά καθοδηγούμενη (εμπειρική), τροποποίηση της θεραπείας διαφυλάττοντας τόσο τα φάρμακα όσο και την ασφάλεια του ασθενή. Η μέτρηση των κυκλοφορούντων επιπέδων του infliximab (IFX-TLs) και των αντισωμάτων έναντι αυτού (Abs) έχει προταθεί σαν σημαντική παράμετρος ρύθμισης της θεραπείας στις ΙΦΝΕ. Στο πρώτο σκέλος της διδακτορικής διατριβής σκοπός ήταν να εκτιμηθεί η αξία των διαδοχικών μετρήσεων των IFX-TLs και Abs στον ορό ασθενών με ΙΦΝΕ υπό αγωγή συντήρησης με IFX. Σε διαδοχικές μετρήσεις που έγιναν με μεσοδιάστημα 10 μηνών τα IFX-TLs παρουσίασαν σημαντική μείωση γεγονός που βρέθηκε να συνοδεύεται με αύξηση των τιμών της CRP. Αυτή η παρατήρηση μπορεί να αποτελεί οιωνό επικείμενης απώλειας της ανταπόκρισης του φαρμάκου και υποδηλώνει την ανάγκη πιθανής εντατικότερης θεραπείας για αποτελεσματικότερο έλεγχο της νόσου όταν εντοπίζεται. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώθηκε 3 έτη μετά σε καταγραφή όλων των τροποποιήσεων που χρειάστηκε να γίνουν στο διάστημα αυτό στην ίδια ομάδα ασθενών. Φάνηκε αναδρομικά ότι η πτώση στις τιμές των IFX-TLs ήταν πιο έκδηλη σε αυτούς που τελικά χρειάστηκαν βελτιστοποίηση της θεραπείας (βάση κλινικών, εργαστηριακών και ενδοσκοπικών κριτηρίων) στα χρόνια που ακολούθησαν σε σχέση με αυτούς που τελικά δεν χρειάστηκε κάποιου είδους αλλαγή. Η καλπροτεκτίνη κοπράνων (FC) αποτελεί έναν εξίσου αξιόλογο βιοδείκτη με ευρεία χρήση στις ΙΦΝΕ και υπάρχει σημαντική συσχέτιση των τιμών της με την ενδοσκοπική δραστηριότητα της νόσου. Τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται η κατ’οίκον μέτρησή της, μέθοδος γρήγορη με αποδεδειγμένη αξιοπιστία αφού έχει δείξει υψηλή ακρίβεια και καλή συσχέτιση με τις αντίστοιχες εργαστηριακές δοκιμασίες. Επιδιώξαμε στο δεύτερο σκέλος της διατριβής να εκτιμήσουμε τη διαγνωστική ικανότητα της κατ’οίκον μετρούμενης FC να προβλέπει την ενδοσκοπικά ενεργό νόσο και να τη συγκρίνουμε με άλλους βιοδείκτες ορού σε ασθενείς υπό θεραπεία συντήρησης με adalimumab. Aποδείχθηκε ότι η κατ’οίκον μετρούμενη FC αποδίδει καλύτερα σε σχέση με τους βιοδείκτες ορού στην πρόβλεψη της ενδοσκοπικά ενεργού νόσου. Συμπερασματικά, οι μελέτες αυτές αναδεικνύουν πώς η χρήση των κυκλοφορούντων επιπέδων των αντι-ΤΝFα, των αντισωμάτων έναντι αυτών και της κατ’οίκον μετρούμενης καλπροτεκτίνης κοπράνων βοηθούν στη βελτιστοποίηση του αποτελέσματος της θεραπείας των αντιTNFα στους ασθενείς με ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.