АҚМОЛА ОБЛЫСЫНЫҢ БИОКЛИМАТТЫҚ РЕСУРСТАРЫ
Authors: ДуйсебаеваК Д. 
Published: August 2023

Биоклимат, характеристикаопределяющая комплексное воздействие климата на организм человека в данной местности. Биоклимат района является важнейшим природным ресурсом, который подчинен чуткости и комфортности человека, трудоспособности и здоровья человека в общих условиях. Биоклиматические ресурсы можно оценить по характеристикам комфортности климатических условий, необходимых для обитания и жизнедеятельности организмов на данной территории, а также человека. Биоклиматические показатели физически характеризуют тепловые характеристики окружающей среды и являются косвенным показателем теплового состояния среды обитания человека. Биоклиматическую оценку Акмолинской области про-водили по биоклиматическим показателям. Это: эффективная температура (ET), эквивалентно-эффективная температура (PET), биологически активная температура (BAT), нормальная эквивалентно-эффективная температура (PET), радиационно-эквивалентная температура (ret), индекс твердости Бодмана (S), приведенная температура (ткелт.). Эти показатели определялись отдельно для теплого и холодного периодов года. Теме биоклимата посвящено множество работ в мире и в России. А в нашей стране эта тема мало изучена. Сохранение биоклиматических ресурсов очень актуально в настоящее время. В результате различных экологических катастроф, войн, антропогенного воздействия на природу изо дня в день меняется вся система биоклиматических ресурсов. Глобальное потепление, изменения в экосистемах влияют на всю систему. Во всем мире составляются различные конвенции и протоколы по сохранению этих ресурсов, и наша страна также является участником этих процессов. Анализ биоклиматической системы Акмолинской области, поэтому ее изучение актуально.

Bioclimate a characteristic that determines the complex impact of climate on the human body in a given area. The bioclimate of the district is the most important natural resource, which is subordinated to the sensitivity and comfort of a person, the ability to work, and human health in general conditions. Bioclimatic resources can be assessed by the characteristics of the comfort of the climatic conditions necessary for the habitat and vital activity of organisms in a given area, as well as people. Bioclimatic indices physically characterize the thermal characteristics of the environment and are an indirect indicator of the thermal state of the human environment. The bioclimatic assessment of the Akmola region was carried out according to the bioclimatic indices. These are: effective temperature (ET), equivalent-effective temperature (PET), biologically active temperature (BAT), normal equivalent-effective temperature (PET), radiation –equivalent temperature (ret), Bodman hardness index (S), reduced temperature (tkelt.). These indices were determined separately for the warm and cold periods of the year. Many works in the world and in Russia are devoted to the topic of bioclimate. And in our country, this topic is little studied. Preservation of bioclimatic resources is very important at the present time. As a result of various environmental disasters, wars, anthropogenic impact on nature, the entire system of bioclimatic resources is changing day by day. Global warming, changes in ecosystems affect the entire system. Various conventions and protocols forthe conservation of these resources are being drawn up all over the world, and our country is also a participant in these processes. Analysis of the bioclimatic system of the Akmola region, so its study is relevant.

Биоклимат белгілі бір аумақта климаттың адам ағзасына кешенді әсерін анықтайтын сипаттама. Ауданның биоклиматы адамның сезімталдығы мен жайлылығына, еңбекке қабілет-тілігіне, жалпы жағдайда адам денсаулығына бағынатын ең маңызды табиғи ресурс болып табылады. Биоклиматтық ресурстарды белгілі бір аумақтағы организмдердің, сондай-ақ адам-дардың тіршілік ету ортасы мен тіршілік әрекетіне қажетті климаттық жағдайлардың жайлылық сипаттамалары бойынша бағалауға болады. Биоклиматтық кӛрсеткіштер қоршаған ортаның жылулық сипаттамаларын физикалық сипаттайды және адам қоршаған ортаның жылулық күйінің жанама кӛрсеткіші болып табылады. Ақмола облысының биоклиматтық бағасы биоклиматтық кӛрсеткіштер бойынша жүргізілді. Олар: тиімді температура (ET), эквивалентті-тиімді температура (ПЭТ), биологиялық белсенді температура (BAT), қалыпты эквивалентті-тиімді температура (PET), радиация –эквивалентті температура (рет), Бодман қаттылық индексі (S), тӛмендетілген температура (ткелт). Бұл индекстер жылдың жылы және суық кезеңдері үшін Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы,«Жаратылыстану-география ғылымдары» сериясы, No2(76), 2023ж.113бӛлек анықталды. Әлемдегі және Ресейдегі кӛптеген жұмыстар биоклимат тақырыбына арналған. Ал біздің елде бұл тақырып әлі де зерттелу үстінде. Қазіргі уақытта биоклиматтық ресурстарды сақтау ӛте маңызды. Түрлі экологиялық апаттар, соғыстар, табиғатқа антропогендік әсерету нәтижесінде бүкіл биоклиматтық ресурстар жүйесі күн санап ӛзгеруде. Жаһандық жылыну, экожүйедегі ӛзгерістер бүкіл жүйеге әсер етеді. Бүкіл әлемде осы ресурстарды сақтау үшін әртүрлі конвенциялар мен хаттамалар жасалуда, біздің еліміз де осы үдерістерге қатысушы. Ақмола облысының биоклиматтық жүйесін талдау, сондықтан оны зерттеу ӛзекті болып табылады.