Ανάλυση επιπτώσεων των εφαρμοζόμενων πολιτικών στον γεωργικό τομέα μέσω εφαρμογής υποδείγματος γενικής ισορροπίας σε περιφερειακό επίπεδο
Authors: Λαμπίρης Γεώργιος 
Published: September 2021

Η συγκεκριμένη διδακτορική διατριβή έχει ως βασικό στόχο να προσδιορίσει τους βασικότερους οικονομικούς κλάδους στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, και ταυτόχρονα να υπολογίσει τις μεταβολές στην απασχόληση, στο εισόδημα και στο παραγόμενο προϊόν που προκαλεί η επίδραση της νέας ΚΓΠ μέσω της ανάπτυξης σεναρίων πολιτικής. Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκε έρευνα για την εύρεση της βέλτιστης μεθόδου περιφερειοποίησης ενός Εθνικού πίνακα. Ειδικότερα μελετήθηκαν, εξετάστηκαν και παρουσιάστηκαν τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα καθεμίας από αυτές, ώστε να βρεθεί η καλύτερη μέθοδος με τα υπάρχοντα κάθε φορά δεδομένα. Αρχικά, παρουσιάζεται μια σύντομη αναδρομή της ΚΓΠ από την έναρξη της μέχρι σήμερα και αναφέρονται οι στόχοι της για την περίοδο 2014-2020. Στο επόμενο βήμα έπρεπε να εξεταστούν οι συνέπειες ως προς την απασχόληση, το προϊόν αλλά και το εισόδημα της ΚΓΠ στην περιφέρεια της Κ. Μακεδονίας. Ωστόσο, για να πραγματοποιηθεί αυτό ήταν αναγκαίο να βρεθεί αφενός το υπόδειγμα που θα χρησιμοποιηθεί και αφετέρου ο περιφερειακός πίνακας. Η έλλειψη του συγκεκριμένου πίνακα οδήγησε στην ανάγκη περιφερειοποίησης του Εθνικού πίνακα. Ως προς την επιλογή του υποδείγματος μελετήθηκαν αρκετά, καταγράφηκαν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τους με τελικό σκοπό να γίνει η προσφορότερη επιλογή αυτού που θα χρησιμοποιηθεί. Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν τα υποδείγματα εισροών-εκροών, το υπόδειγμα S.A.M, το C.G.E, το υπόδειγμα της οικονομικής βάσης, το οικονομικό υπόδειγμα και το υπόδειγμα του θετικού μαθηματικού προγραμματισμού. Από τη μελέτη των υποδειγμάτων εξήχθησαν διάφορα συμπεράσματα για τα παραπάνω μοντέλα. Αυτό της ΕΒ θεωρείται αρκετά παρωχημένο, όχι μόνο γιατί ήταν από τα πρώτα που δημιουργήθηκαν αλλά γιατί η διάκριση των βιομηχανιών μεταξύ βασικών και μη βασικών έχει γίνει αρκετά δυσδιάκριτη. Από την άλλη τα υποδείγματα AGE, έχουν ως βασικό τους μειονέκτημα (σύμφωνα με το Hertel 1999), ότι δεν είναι κατάλληλα να εφαρμοστούν για την ανάλυση επιπτώσεων, κάτι που στην συγκεκριμένη εργασία είναι επιτακτικό. Ενδιαφέρον, επίσης παρουσιάζει και το οικονομικό υπόδειγμα, αφού κατορθώνει να ξεπερνά αρκετές από τις αδυναμίες των άλλων, όμως η απαίτησή του σε στοιχεία για την περιφέρεια παρακάμπτοντας τα αντίστοιχα Εθνικά, είναι δύσκολο να βρεθούν. Από την άλλη, το υπόδειγμα C.G.E παρόλο που σύμφωνα με τον (Taylor 1999), θεωρείται περισσότερο ευέλικτο στη μοντελοποίηση των αναδιανεμητικών συνεπειών μιας πολιτικής, ωστόσο, το γεγονός ότι είναι αναγκασμένο να συμπεριλάβει λιγότερους τομείς όσο και ότι η εμπιστοσύνη της λύσης για το συγκεκριμένο υπόδειγμα πρέπει να βρίσκεται μόνο προς την κατεύθυνση και όχι προς το μέγεθος (Isard και Aziz 1998), συνεπικουρούμενο από την παρατήρηση ότι θεωρείται κατάλληλο για μεγάλες περιοχές ή έθνη, αποτελεί βασικό λόγο για τη μη χρησιμοποίησή του στην παρούσα εργασία. Τέλος, τα δύο υποδείγματα Ε/Ε και SAM παρουσιάζουν παρόμοια στοιχεία τόσο στα πλεονεκτήματα όσο και στα μειονεκτήματά τους. Σαφώς, η χρήση του SAM είναι αποδοτικότερη για την ανάλυση των επιπτώσεων, αφού το υπόδειγμα παρουσιάζει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια την οικονομία (Cardenete και Sancho 2006), ωστόσο η χρησιμοποίησή του έναντι του υποδείγματος Ε/Ε εξαρτάται από την ύπαρξη δεδομένων. Με τα υπάρχοντα δεδομένα η χρήση του Ε/Ε προκρίθηκε έναντι των άλλων.Αφού αποφασίστηκε το υπόδειγμα που θα χρησιμοποιηθεί, έπρεπε να υπάρχει ο πίνακας διακλαδικών συναλλαγών της περιφέρειας, ώστε να χρησιμοποιηθεί στο συγκεκριμένο υπόδειγμα. Ωστόσο τέτοια στοιχεία συνήθως δεν υπάρχουν αφού τα πρωτογενή δεδομένα απαιτούν και αρκετό χρονικό διάστημα για να αποκτηθούν αλλά έχουν και μεγάλο κόστος. Για να λυθεί το συγκεκριμένο πρόβλημα μελετήθηκαν μέθοδοι περιφερειοποίησης. Μία από τις μεθόδους είναι με την χρησιμοποίηση των συντελεστών συσχέτισης SLQ,CILQ, FLQ ,RLQ, AFLQ. Για την επιλογή του καταλληλότερου συντελεστή διεξήχθει σύγκριση με πραγματικά δεδομένα. Από την έρευνα αυτή με την χρησιμοποίηση συγκεκριμένων στατιστικών βρέθηκε να παράγουν καλύτερα αποτελέσματα οι συντελεστές συσχέτισης FLQ-AFLQ ενώ αλλάζοντας τα στατιστικά σύγκρισης οι συντελεστές συσχέτισης SLQ-CILQ παρήγαγαν τελικά καλύτερους πίνακες. Ταυτόχρονα μελετήθηκαν και άλλες τεχνικές περιφερειοποίησης (RAS, BPN, εντροπίας CHARM). Από όλες τις τεχνικές περιφερειοποίησης επιλέχθηκε να χρησιμοποιηθεί η τεχνική με τους συντελεστές συσχέτισης και συγκεκριμένα με τον FLQ.Με τον περιφερειοποιημένο πίνακα συναλλαγών κατασκευασμένο, και με βάση το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης που είναι διαθέσιμο εκπονήθηκαν 13 σενάρια, ώστε να υπολογιστούν οι επιπτώσεις που θα έχει η ΚΓΠ στο εισόδημα, την απασχόληση, και το προϊόν στην περιφέρεια της Κ. Μακεδονίας. Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονιστεί ότι αυτά τα σενάρια που εκπονήθηκαν υπολογίζουν τις επιπτώσεις ανά κλάδο της περιφέρειας και δεν έχουν σχέση με τα γνωστά σενάρια που έχει εκπονήσει η περιφέρεια της Κ. Μακεδονίας. Από τα σενάρια που κατασκευάστηκαν, αυτά πού παρατηρήθηκαν είναι τα εξής: για το σενάριο IV, όπου εξάγουμε τον αγροτικό τομέα από την οικονομία και θεωρούμε επίσης ότι τα μέτρα του Πυλώνα ΙΙ διαχέονται σε συγκεκριμένους τομείς αλλά επίσης και για το σενάριο IX όπου τα ποσά των νοικοκυριών διαχέονται σε όλη την οικονομία, φαίνεται καταρχήν η σημασία του αγροτικού τομέα τόσο στο προϊόν αλλά κυρίως στην απασχόληση. Για το προϊόν έχουμε μια μείωση της τάξης του 1,4%, όμως για την απασχόληση η μείωση είναι στο 6,3%, ποσοστό που δείχνει τη χρησιμότητα του τομέα στην απασχόληση. Για τα υπόλοιπα σενάρια το προϊόν τόσο στο ανοικτό όσο και στο κλειστό μοντέλο, οι διαφορές κυμαίνονται από -1,3% έως 0,353% στο ανοικτό μοντέλο, ενώ για το κλειστό είναι από -1,4% έως 0,3%. Αυτό συμβαίνει λόγω κυρίως της μεταφοράς των ποσών στον πυλώνα ΙΙ που είναι μικρή και φαίνεται να διαφοροποιεί τα ποσά ελάχιστα. Το μεγαλύτερο εισόδημα παρουσιάζεται στο σενάριο VIΙ (είναι το βασικό σενάριο με τα ποσά του Πυλώνα Ι, θεωρούμε ότι διαχέονται σε όλη την οικονομία και υπάρχει μεταφορά ποσών 2,5% από άλλες περιφέρειες προς αυτήν της Κ. Μακεδονίας), με 518,1 εκατ.€ για το ανοικτό μοντέλο και 932,4 εκατ.€ για το κλειστό, χωρίς ωστόσο να παρουσιάζει σημαντικές διαφορές από τα υπόλοιπα. Βέβαια, θα πρέπει να τονίσουμε ότι αυτό το σενάριο έχει το πλεονέκτημα των παραπάνω ποσών (έστω και ελαφρά) σε σχέση με τα υπόλοιπα. Στην απασχόληση υπάρχουν σημαντικές διαφορές, αφού κυμαίνονται από -6,2% μέχρι 11,01%, με κορυφαίο να θεωρείται το σενάριο XI (είναι η μεταφορά ποσών από τον Πυλώνα Ι στον Πυλώνα ΙΙ 1,5% στον αγροτικό και 0,5% στον δασικό). Μάλιστα, σε απόλυτους αριθμούς παράγει 5897 θέσεις εργασίας και οφείλεται στο γεγονός ότι τα ποσά κατευθύνονται σε τομείς με σχετικά μεγάλο πολλαπλασιαστή.Τέλος γίνεται σύγκριση και με άλλες παρόμοιες έρευνες όπου παρατηρούνται ανάλογα αποτελέσματα. Σε αυτά πρέπει να σημειωθεί ότι από το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης δηλαδή τα ποσά του πυλώνα ΙΙ δεν προκύπτουν ικανός αριθμός θέσεων στην απασχόληση. Στο τελευταίο τμήμα της διδακτορικής διατριβής αναφέρονται επόμενα βήματα που μπορούν να γίνουν καθώς και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα.