Έρευνα της επίδρασης της εκπαίδευσης σε επαγγελματίες υγείας στη διαλογή (triage) σε τμήματα επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ) του ΕΣΥ
Authors: Ποντισίδης Γεώργιος 
Published: March 2024

Εισαγωγή: Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο, μια συνεχής αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες Επείγουσας Φροντίδας Υγείας (ΕΦΥ), με αποτέλεσμα να υφίσταται μια διαρκής πίεση των συστημάτων υγείας και πιο συγκεκριμένα των νοσοκομειακών μονάδων και ειδικότερα των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ). Τα ΤΕΠ για μια σειρά από λόγους όπως οι αλλαγές του νοσολογικού προφίλ, η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, η αύξηση των χρόνιων πασχόντων, η ανεπαρκής ΠΦΥ και η αύξηση των ανασφάλιστων πολιτών προσφέρουν υπηρεσίες ΕΦΥ σε ασθενείς με επείγοντα και μη επείγοντα προβλήματα των οποίων ο αριθμός και οι ώρες προσέλευσης δεν μπορούν προβλεφθούν. Τα ανωτέρω, έχουν ως αποτέλεσμα την αυξημένη προσέλευση ασθενών και συνοδών στα ΤΕΠ προκαλώντας συνωστισμό ο οποίος δύναται να οδηγήσει σε δυσμενή συμβάντα και συνέπειες στους ασθενείς καθώς επηρεάζει την εύρυθμη λειτουργία των ΤΕΠ. Οι χαράσσοντες την πολιτική υγείας διεθνώς αναζητούν λύσεις για την αντιμετώπιση ή και την ελάττωση του προβλήματος. Μια από τις προτεινόμενες λύσεις που μπορούν να αντιμετωπίσουν και να μετριάσουν το πρόβλημα είναι η διαλογή (triage) των περιστατικών στο ΤΕΠ. Απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή εφαρμογή της διαλογής είναι, οι επαγγελματίες υγείας που εργάζονται στα ΤΕΠ συμπεριλαμβανομένων και των νοσηλευτών, να διαθέτουν τις απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες αναφορικά με τη διαλογή. Συμφώνα με τη διεθνή βιβλιογραφία οι επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται στη διενέργεια της διαλογής δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες και δεν διενεργούν ακριβή-σωστή (accuracy) διαλογή. Για την απόκτηση των απαιτούμενων δεξιοτήτων, γνώσεων και αύξηση της ακρίβειας-σωστής διαλογής των επαγγελματιών υγείας, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η εκπαίδευσή στο αντικείμενο της διαλογής. Σκοπός: Σκοπός της έρευνας ήταν συγκριτική διερεύνηση της αποτελεσματικότητας προγράμματος εκπαίδευσης, μεταξύ φοιτητών σχολών επιστημών υγείας των Τριτοβάθμιων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της χώρας και επαγγελματιών υγείας που εργάζονται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), στη Διαλογή των Περιστατικών (Triage) στο ΤΕΠ με τις Κλίμακες Διαλογής ESI και ATS, καθώς και των Γνώσεων και Δεξιοτήτων στη Διαλογή των Περιστατικών (Triage) στο ΤΕΠ των φοιτητών των σχολών επιστημών υγείας, των Τριτοβάθμιων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και των Επαγγελματιών Υγείας. Μεθοδολογία: Πρόκειται για μία προοπτική συγκριτική και Οιονεί πειραματική έρευνα με έλεγχο πριν και μετά το εκπαιδευτικό πρόγραμμα, που πραγματοποιήθηκε το διάστημα από τον Οκτώβριο του 2020 έως και τον Ιούλιο του 2022. Η προοπτική μελέτη επισκόπησης και συσχέτισης χρησιμοποιήθηκε για τη διερεύνηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των επαγγελματιών υγείας. Αναφορικά με το πειραματικό σκέλος, διενεργήθηκε πειραματική έρευνα επαναλαμβανόμενων μετρήσεων τύπου Eναλλακτής Επανάληψης (Switching Replications) για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του εκπαιδευτικού προγράμματος. Αναπτύχθηκε και πραγματοποιήθηκε το ίδιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, σε εργαζόμενους νοσηλευτές στο ΕΣΥ και φοιτητές Νοσηλευτικής του 6ου εξάμηνου σπουδών του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος (ΔΙΠΑΕ). Η αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού προγράμματος ερευνήθηκε με ερωτηματολόγιο που δόθηκε στους συμμετέχοντες πριν και μετά το εκπαιδευτικό πρόγραμμα καθώς και 3μήνες μετά το πέρας του εκπαιδευτικού προγράμματος. Το ερωτηματολόγιο, εκτός από τα δημογραφικά δεδομένα και επαγγελματικά χαρακτηριστικά, περιλαμβάνει κλίμακες και ερωτήσεις εκτίμησης των δεξιοτήτων, γνώσεων και 16 κλινικά σενάρια (8 σενάρια της κλίμακας ESI και 8 σενάρια της κλίμακας ATS) εκτίμησης της ακρίβειας-ορθής διαλογής (accuracy). Στην ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι και δοκιμασίες τόσο της περιγραφικής, όσο και της επαγωγικής στατιστικής. Αποτελέσματα: Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 117 νοσηλευτές και 47 φοιτητές νοσηλευτικής Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα οδήγησε σε βελτίωση των δεξιοτήτων (p<0,05), γνώσεων (p<0,05) και της ακρίβειας στη διαλογή με τις κλίμακες διαλογής ESI και ATS (p<0,05) των νοσηλευτών και των φοιτητών. Η βελτίωση διατηρήθηκε μέχρι και τρεις μήνες μετά (3η μέτρηση). Οι νοσηλευτές σε σχέση με τους φοιτητές, είχαν στατιστικά σημαντικά καλύτερες δεξιότητες, περισσότερες γνώσεις και υψηλότερη βαθμολογία στις κλίμακες διαλογής ESI και ATS στην πρώτη μέτρηση δηλαδή πριν την εκπαί-δευση. Οι νοσηλευτές σε σχέση με τους φοιτητές είχαν στατιστικά σημαντικά καλύτερες δεξιότητες, περισσότερες γνώσεις και υψηλότερη βαθμολογία στην κλίμακα διαλογής ATS στην δεύτερη μέτρηση δηλαδή αμέσως μετά την εκπαίδευση. Δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικά διαφορές μεταξύ νοσηλευτών και φοιτητών ως προς τις δεξιότητες, γνώσεις και την ακρίβεια διαλογής με τις κλίμακες διαλογής ESI και ATS στην τρίτη μέτρηση δηλαδή τρεις μήνες μετά την εκπαίδευση. Τα δημογραφικά και ε-παγγελματικά χαρακτηριστικά των νοσηλευτών που σχετιζόταν με μεγαλύτερη βαθμολογία δεξιοτήτων ήταν η προϋπηρεσία σε υπηρεσίες υγείας και η πρόσθετη εκπαίδευση τα τελευταία τρία έτη στην επείγουσα ιατρική και νοσηλευτική. Όσον αφορά τις γνώσεις ήταν η προϋπηρεσία σε ΤΕΠ και στην ακρίβεια διαλογής με την κλίμακά ATS, η προϋπηρεσία σε ΤΕΠ. Δεν βρέθηκε συσχέτιση δημογραφι-κών και επαγγελματικών χαρακτηριστικών με τη βαθμολογία στη κλίμακα διαλογής ESI. Στους φοιτητές της νοσηλευτικής εκτός της συμμετοχής σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες την τελευταία τριετία που σχετιζόταν με αυξημένες δεξιότητες διαλογής, κανένα άλλο δημογραφικό ή εκπαιδευτικό χαρακτηριστικό δεν βρέθηκε να συσχετίζεται με μεγαλύτερη βαθμολογία γνώσεων και ακριβούς – σωστής διαλογής με τις κλίμακες διαλογής ESI και ATS. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν την θετική επίδραση του εκπαιδευτικού προγράμματος στους συμμετέχοντες νοσηλευτές και φοιτητές νοσηλευτικής. Η συνεχιζόμενη εκπαίδευση των νοσηλευτών μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων μπορεί να οδηγήσει στην αποκτήσει και διατήρηση των απαιτούμενων δεξιοτήτων, γνώσεων και της ακρίβειας στη διαλογή με τις κλίμακες ESI και ATS. Όσον αφορά τους φοιτητές της νοσηλευτικής, για την αποτελεσματική προετοιμασία τους ως μελλοντικοί εργαζόμενοι στο ΕΣΥ και στα ΤΕΠ κρίνεται σκόπιμη η διδασκαλία της διαλογής στα πανεπιστημιακά ιδρύματα ως ξεχωριστό και αυτόνομο μάθημα.