Αξιολόγηση της διαχείρισης ασθενών με συμπτώματα του ανώτερου πεπτικού στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας
Authors: Οικονομίδου Ειρήνη 
Published: August 2021

ΕισαγωγήΗ λειτουργική δυσπεψία (ΛΔ) και η γαστοοισοφαγική παλινδρομική νόσος(ΓΟΠΝ) παρουσιάζονται με μεγάλη συχνότητα στο γενικό πληθυσμό και σειατρεία γενικής ιατρικής. Οι δυο αυτές νόσοι εμφανίζουν πολύ συχνά μεγάληαλληλοεπικάλυψη των συμπτωμάτων. Η απουσία ενός εξακριβωμένουπαθοφυσιολογικού μηχανισμού για τη ΛΔ και η κλινική κυρίως διάγνωση τηςΓΟΠΝ κάνει τη χρήση διαγνωστικών κριτηρίων και ερωτηματολογίωνεπιβεβλημένη. Οι νόσοι αυτές δεν έχουν μελετηθεί εκτεταμένα στην Ελλάδακαι ειδικότερα στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ).ΣκοπόςΣκοπός της διδακτορικής διατριβής ήταν να διερευνήσει τη συχνότητααναφοράς των συμπτωμάτων του ανώτερου πεπτικού συστήματος σεπληθυσμούς αγροτικών Περιφερικών Ιατρείων (ΠΙ) της Κεντρικής Μακεδονίαςκαι Κρήτης. Βασικός στόχος ήταν ο προσδιορισμός της συχνότητας της ΛΔ καιτης ΓΟΠΝ καθώς και η επιβεβαίωση της αρχικής διάγνωσης μέσωενδοσκοπήσεως. Επίσης στους στόχους της μελέτης, ήταν να διερευνηθεί ησυχνότητα λοίμωξης με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και η ανάδειξηδιαγνωστικού εργαλείου για την εκτίμηση της ΓΟΠΝ στην ΠΦΥ.Διερευνήθηκαν οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμόρφωση των ασθενώνστη διενέργεια ενδοσκόπησης και εκτιμήθηκε η ποιότητα ζωής των ατόμωνμε δυσπεψία και ΓΟΠΝ.Πληθυσμός και μέθοδοι Στη μελέτη συμμετείχαν 5 ΠΙ, 3 από την Κεντρική Μακεδονία και 2 από τηνΚρήτη. Ο πληθυσμός ευθύνης των μονάδων αυτών ήταν περίπου 21.100άτομα σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Έγινε εκτίμηση όλων τωνασθενών που προσήρθαν για οποιοδήποτε λόγω στα ΠΙ σε διάστημα 10εργάσιμων ημερών. Στην πρώτη φάση της μελέτης οι ασθενείς αξιολογήθηκανμε το σταθμισμένο στα ελληνικά ερωτηματολόγιο για τη δυσπεψίαIdentification of Dyspepsia in General Population (IDGP). Όλοι οι θετικοίασθενείς παραπέμφθηκαν σε προγραμματισμένη ενδοσκόπηση του ανώτερουπεπτικού. Επίσης, αξιολογήθηκαν με τα ερωτηματολόγια Reflux DiseaseQuestionnaire (RDQ) για τη ΓΟΠΝ και Quality of Life in Reflux and Dyspepsia(QOLRAD) για την ποιότητα ζωής.Το ερωτηματολόγιο RDQ σταθμίσθηκε σταελληνικά.Οι θετικοί ασθενείς διερευνήθηκαν για λοίμωξη με ελικοβακτηρίδιο τουπυλωρού είτε με βιοψία κατά την ενδοσκόπηση είτε με το τεστ αναπνοής UreaBreath Test (UBT).Σε δεύτερο χρόνο, στα άτομα που αρνήθηκαν τη διενέργεια ενδοσκόπησης,πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις για την διερεύνηση των παραγόντων πουεπηρέασαν τη συμμόρφωση τους. Έγινε ποιοτική ανάλυση των συνεντεύξεωνβάσει της θεωρίας της Προσχεδιασμένης Συμπεριφοράς -Theory of PlannedBehaviour (TPB).ΑποτελέσματαΣυνολικά αξιολογήθηκαν 992 ασθενείς με 160 από αυτούς να είναι θετικοί γιασυμπτώματα από το ανώτερο πεπτικό. Από αυτούς, 28 μόνοπραγματοποίησαν γαστροσκόπηση. Σε 106 ασθενείς πραγματοποιήθηκανσυνεντεύξεις για τη διερεύνηση των παραγόντων μη συμμόρφωσης γιαενδοσκόπηση.Το ερωτηματολόγιο RDQ συμπληρώθηκε 160 ασθενείς. Η διαδικασίαστάθμισης της ελληνικής έκδοσης έδειξε μια γενικά υψηλή εσωτερική συνοχή(alpha value: 0.91). Ο δείκτης kappa ήταν μάλλον χαμηλός (0.20, 95% CI:0.04, 0.36) ενώ η συνολική συμφωνία μεταξύ του RDQ και τουερωτηματολογίου IDGP ήταν 70.5%. Σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο RDQ 112 από τους 160 ασθενείς (71,8%)βρέθηκε ότι έπασχαν από ΓΟΠΝ. Από αυτούς οι 110 ασθενείς ελέγχθηκαν γιαλοίμωξη με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και οι 65 βρέθηκαν θετικοί.Σε 157 εκ των 160 ασθενών με συμπτώματα από το ανώτερο πεπτικόαξιολογήθηκε η ποιότητα ζωής σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο QOLRAD. Οιγυναίκες σε σχέση με τους άνδρες παρουσίασαν χειρότερη ποιότητα ζωής καιστους πέντε τομείς αξιολόγησης του ερωτηματολογίου. Αντίθετα δενπαρατηρήθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές στους ασθενείς ανάλογα μετην γεωγραφική κατανομή και την ηλικιακή τους ομάδα.ΣυμπεράσματαΑπό τη μελέτη προκύπτει πως η λειτουργική δυσπεψία και η ΓΟΠΝ είναι πολύσυχνές στον πληθυσμό που επισκέπτεται το γιατρό της πρωτοβάθμιαςφροντίδας υγείας, ακόμη και αν δεν αποτελούν την κύρια αιτία προσέλευσης.Επίσης, οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα λοίμωξης με τοελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η χαμηλήσυμμόρφωση των ασθενών στη σύσταση διερεύνησής τους με ενδοσκόπησητου ανώτερου πεπτικού.Η διαπίστωση πως οι γυναίκες ασθενείς έχουν χειρότερη ποιότητα ζωής απότους άνδρες φαίνεται να επαληθεύεται και στην παρούσα μελέτη.Τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην κλινική πρακτικήδιαχείριση των ασθενών με δυσπεψία και ΓΟΠΝ στην ΠΦΥ, αλλά και στοσχεδιασμό των προσφερόμενων υπηρεσιών.