Διασύνδεση ψυχολογικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών των τσιγγάνων με την ποιότητα ζωής τους και η επίδραση αυτών στη φροντίδα της υγείας τους
Authors: Κοτρώτσιου Στυλιανή 
Published: August 2021

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά είναι αλληλένδετα με τα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Η σχέση αυτή είναι ιδιαίτερα έκδηλη σε μειονοτικούς πληθυσμούς με πολύ ξεχωριστή ταυτότητα, όπως είναι οι Τσιγγάνοι (Ρομά). Οι περιορισμένες οικονομικές τους δυνατότητες και ο νομαδικός τρόπος ζωής επιβαρύνουν την υγεία τους και οι διακρίσεις που αισθάνονται μειώνουν τα επίπεδα της ικανοποίησής τους από τα κοινωνικά συστήματα στα οποία προσπαθούν να ενταχθούν.ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διασύνδεση ορισμένων ψυχολογικών και κοινωνικών παραμέτρων (εξωτερική ντροπή, εσωτερική ντροπή, ψυχοπαθολογία, εχθρότητα, οικογενειακές σχέσεις και παροδικό-μόνιμο άγχος) των Τσιγγάνων (Ρομά) με την ποιότητα ζωής τους, αλλά και η διερεύνηση της επίδρασής τους στην Φροντίδα Υγείας τους.ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: Το δείγμα αποτέλεσαν Τσιγγάνοι (Ρομά) που διαμένουν στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας. Συνολικά δόθηκαν 500 ερωτηματολόγια σε Τσιγγάνους (Ρομά) από τα οποία συμπληρώθηκαν τα 361. Πιο συγκεκριμένα, τα ερωτηματολόγια τα συμπλήρωσαν 125 άνδρες Τσιγγάνοι (Ρομά) ( 34,6%) και 236 γυναίκες Τσιγγάνες (Ρομά) (65,4%). Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: α) η Κλίμακα Οικογενειακού Περιβάλλοντος (Family Environment Scale, Form R-FES), β) το Ερωτηματολόγιο Επιθετικότητας και Κατεύθυνσης της Επιθετικότητας (Hostility and Direction of Hostility Questionnaire - HDHQ), γ) η Κλίμακα Ψυχοπαθολογίας (Symptom Checklist 90-R - SCL-90), δ) η Κλίμακα Αυτοεκτίμησης του Άγχους του Spielberger (State - Trait Anxiety Inventory - STAI), ε) η Κλίμακα Εξωτερικής Ντροπής (Other As Shamer Scale-OAS) στ) η Κλίμακα για το Βίωμα της Ντροπής (Experience of Shame Scale-ESS) και ακόμη ένα ερωτηματολόγιο το οποίο περιλάμβανε ερωτήσεις για τα κοινωνικοδημογραφικά στοιχεία τους, στοιχεία για τις συνθήκες διαβίωσης, τις σχολικές βασικές γνώσεις, το μηνιαίο εισόδημά τους, καθώς και την πηγή αυτού του εισοδήματος. Για την αναπαράστασή τους και τις στάσεις ως προς τη φροντίδα της υγείας τους, αλλά και την ικανοποίηση από τις υπηρεσίες υγείας και άλλες ειδικές ανάγκες της παρούσας διατριβής δημιουργήθηκε ερωτηματολόγιο που σχεδιάστηκε και χορηγήθηκε για πρώτη φορά σε αυτή τη διατριβή. Το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο αποτελείται από 14 ερωτήσεις. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Μονοπαραγοντική και πολυπαραγοντική ανάλυση εφαρμόσθηκε για τη στατιστική επεξεργασία των δεδομένων, από την οποία προέκυψε, ότι: α) τα επίπεδα της ψυχοπαθολογίας στα άτομα Τσιγγάνοι (Ρομά) είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε σχέση με τα επίπεδα που έχουν διαπιστωθεί στον γενικό Ελληνικό πληθυσμό, β) τα επίπεδα της εξωστρεφούς και εσωστρεφούς εχθρότητας στα άτομα Τσιγγάνοι (Ρομά) είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε σχέση με τα επίπεδα που έχουν διαπιστωθεί στον γενικό Ελληνικό πληθυσμό, γ) τα επίπεδα του παροδικού και μόνιμου άγχους στα άτομα Τσιγγάνοι (Ρομά) είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε σχέση με τα επίπεδα που έχουν διαπιστωθεί στον γενικό Ελληνικό πληθυσμό, δ) τα επίπεδα τόσο της εξωτερικής όσο και της εσωτερικής ντροπής στα άτομα Τσιγγάνοι (Ρομά) είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε σχέση με τα επίπεδα που έχουν διαπιστωθεί στον γενικό Ελληνικό πληθυσμό, ε) αναδείχθηκαν τρεις ομάδες με περιεχόμενο τις αντιλήψεις τους για την υγεία και την παρεχόμενη φροντίδα. Η πρώτη ομάδα, με το όνομα «ικανοποιημένη και ολοκληρωμένη», η δεύτερη ομάδα, με το όνομα «ικανοποιημένη, υποβαθμισμένη και παθητική» και η τρίτη ομάδα, με το όνομα «αλλοτριωμένη και μη ικανοποιημένη». ΣΥΜΠΕΡΑΜΑΤΑ: Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι τα προβλήματα και οι επιπτώσεις της αίσθησης διάκρισης από την κοινότητα των Τσιγγάνων (Ρομά) τόσο στην ψυχική όσο και στη σωματική υγεία τους είναι ιδιαίτερα σημαντικά και θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με την εξασφάλιση επαρκούς πολιτικής βούλησης και κοινωνικής συναίνεσης. Η θέσπιση μιας βιοψυχοκοινωνικής προσέγγισης των μειονοτικών κοινοτήτων με την εξέλιξη της Πρωτοβάθμιας Υγείας στην Ελληνική πραγματικότητα θα μπορούσε να βοηθήσει εμπράκτως τους Τσιγγάνους (Ρομά), που όπως διαπιστώθηκε από τα ευρήματα της παρούσας μελέτης πραγματικά βάλλονται ειδικά αυτή την περίοδο, περίοδο της Ελληνικής οικονομικής κρίσης.