Ήταν τελικά η κούκλα;
Authors: Κοσμίδου Ευαγγελία 
Published: March 2024

Τα τελευταία χρόνια, ο διάλογος για τη διαχείριση της μαθητικής ετερότητας απασχολεί ιδιαίτερα τόσο την επιστημονική όσο και την εκπαιδευτική κοινότητα, στην Ελλάδα και διεθνώς. Στην χώρα μας, οι μεγάλες αλλαγές στη σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού αλλά και το αυξανόμενο αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη φέρνουν αντιμέτωπους τους εκπαιδευτικούς με μια νέα πραγματικότητα που προσκρούει σε παγιωμένες αντιλήψεις και πρακτικές και, όχι σπάνια, τους προκαλεί αμηχανία και αβεβαιότητα. Η, δε, ανάγκη συμπόρευσης με τα νέα δεδομένα θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα της επαγγελματικής τους μάθησης και εξέλιξης. Στο πλαίσιο αυτό, οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να διαχειριστούν τις προκλήσεις που αναδύονται συχνά επιδιώκουν την επιμόρφωσή τους σε νέες μεθόδους και τεχνικές. Εντούτοις, σε αρκετές περιπτώσεις, οι επιμορφωτικές δράσεις που τους προτείνονται δεν φαίνεται να συμβάλουν στη γεφύρωση της θεωρίας με την παιδαγωγική πράξη και, ως εκ τούτου, δεν τους βοηθούν να απαντούν στις σύνθετες προκλήσεις που προκύπτουν καθημερινά στις τάξεις τους. Στο πεδίο της διαχείρισης της διαφορετικότητας στο σχολείο, η μέθοδος των Persona Dolls γίνεται ολοένα και πιο γνωστή ως μια νέα αποτελεσματική προσέγγιση, ιδιαίτερα για τις μικρές ηλικίες. Ωστόσο, τα ερευνητικά δεδομένα που έχουμε για τον τρόπο που η συγκεκριμένη προσέγγιση αξιοποιείται στη σχολική τάξη, και τα πιθανά θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα που εγείρονται στην προσπάθεια των εκπαιδευτικών να την εντάξουν στην εκπαιδευτική τους πράξη δεν είναι επαρκή. Στο πλαίσιο της παρούσας διδακτορικής έρευνας, εννέα εκπαιδευτικοί, συμμετέχοντας ως ερευνήτριες της δράσης τους, με τη συμβολή της ερευνήτριας ως διευκολύντριας-συντονίστριας και των δύο κριτικών της φίλων επιχειρούν να διερευνήσουν από κοινού τις προοπτικές και τις προκλήσεις που προκύπτουν από τη μέθοδο των Persona Dolls στην προοπτική της προσέγγισης ζητημάτων ετερογένειας και διακρίσεων. Η μέθοδος αξιοποιείται ως υπόθεση δράσης στο πλαίσιο ενός επιμορφωτικού ερευνητικού προγράμματος που σχεδιάστηκε για να υποστηρίξει τη δράση τους και αντλεί από τα αναστοχαστικά μοντέλα για την εκπαίδευση. Καθώς η οπτική των ίδιων των εκπαιδευτικών κρίθηκε σημαντική, θεωρήσαμε ταυτόχρονα απαραίτητο να μελετήσουμε τη συνολική εμπλοκή τους στο πρόγραμμα καθώς και των τρόπων που αυτή διαπλέκεται με την αποτίμηση της υπόθεσης δράσης.Τα δεδομένα της έρευνας προέκυψαν από διαφορετικές πηγές και αναλύθηκαν μέσω της θεματικής ανάλυσης με τη συμβολή και στοιχείων της θεμελιωμένης θεωρίας. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στο επιμορφωτικό ερευνητικό πρόγραμμα μέσα από την εμπλοκή τους στις διαδικασίες της συνεργατικής έρευνας δράσης έθεσε υπό αμφισβήτηση τις αντιλήψεις και τις εκπαιδευτικές πρακτικές τους, προωθώντας μετακινήσεις στον τρόπο που προσέγγιζαν την εκπαιδευτική τους πράξη και το ρόλο τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η αποτίμηση της μεθόδου των Persona Dolls συνδέεται με τις μετακινήσεις αυτές, αναδεικνύοντας τις κύριες δυσκολίες και τα διλήμματα που συνάντησαν, το είδος της υποστήριξης που θεωρούν σημαντική στην προοπτική της αξιοποίησής της και τις δυνατότητες που της αναγνωρίζουν, προσεγγίζοντας την εκπαιδευτική τους πράξη μέσα από το πρίσμα του αναστοχαζόμενου επαγγελματία.