O wielkopolskich nekrologach cysterskich jako źródłach do badań nad składem osobowym konwentów klasztornych przełomu XVIII i XIX stulecia
Authors: Łojko Jerzy 
Published: January 2022

Nekrologi klasztorne to cenne źródła historyczne, w których jak w syntezie przedstawione są dzieje niejednego opactwa oraz jego powiązania klientarne i modlitewne. Renesans badań nad tego rodzaju źródłami, inspirowany dokonaniami niemieckiej szkoły prof. Tellebacha oraz pracami edytorskimi „Monumenta Poloniae Historica” (Z. Kozłowska Budkowa, K. Jasiński, K. Maleczyński) oraz nowszymi publikacjami (K. Oliński, K. Witkowski) skłania, by wreszcie zainteresować się licznymi obituarzami powstałymi przeważnie w XVIII stuleciu. Autor powyższego artykułu poddał szczegółowej analizie nekrologi wielkopolskiego klasztoru cysterskiego w Bledzewie (koło Gorzowa Wielkopolskiego) oraz rękopiśmienne księgi profesji, publikowane schematyzmu zakonne, diecezjalne i inne źródła, które zawierają informacje ułatwiające stworzenie komentarza krytycznego oraz umożliwiających wyjaśnienie procesu powstawania nekrologu oraz jego nawarstwiania się. Nekrolog bledzewski ukazuje m.in. powiązania cystersów bledzewskich w ramach przypisanej mu linii filiacyjnej, zakonu w ramach prowincji i państwa. Cenne są wpisy cystersów z niemieckiego opactwa Zinna, którego konwent w części przeniósł się do klasztorów polskich. Interesujące są także związki z bernardynami z Poznania, Sierakowa, Wschowy, karmelitami z Poznania i innymi konwentami. Publikowany tekst ukazuje różnorakie aspekty badawcze związane ze źródłami historycznymi tego typu.

On the Cistercian Obituaries from Greater Poland as Sources to Conduct Research on the Composition of Order Bodies at the Turn of the 19th Century

Monastic obituaries are a valuable historical source. They almost synthesize the histories of many abbeys, by presenting their clientelism and prayer relations. The revival of the studies on this particular source, inspired by the achievements of the school of professor Tellebach, the editorial work of Monumenra Poloniae Historica (Z. Kozłowska Budkowa, K. Jasiński, K. Maleczyński) and the most recent publications (K. Oliński, K. Witkowski) are an inspiration to finally take interest in numerous obituaries, which, in majority, were written in the 18th century. The author of this article profoundly analyzed the obituaries from the Cistercian monastery in Bledzew (near Gorzów Wielkopolski) and the hand-written books on the profession, published monastic and diocesan schemes, and other resources comprising information which makes it possible to create a critical commentary and to explain the process of creating an obituary and its accumulation. The Bledzew obituary demonstrates e. g. relations between Cistercians in the descendancy line and relations between the order, the province and the state. Entries written by Cistercians from the German abbey, Zinna, whose bodies partially moved to Poland are particularly valuable. Relationship between them and the Order of St. Bernard from Poznań, Sieraków, Wschowa, Poznań Caramelites and other orders are also interesting. This text presents various research aspects related to this particular type of historical resource.