Ο ρόλος του καθεστώτος συναλλαγματικής ισοτιμίας στην οικονομική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών χωρών σε μετάβαση
Authors: Σίσκου Θωμάς 
Published: September 2021

Το θέμα της διατριβής είναι ο ρόλος του καθεστώτος συναλλαγματικής ισοτιμίας για την οικονομική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών χωρών υπό μετάβαση στην οικονομία της αγοράς και περιλαμβάνει έναν πενταπλό προβληματισμό, ο οποίος αφορά το μόνιμο και παλαιό ερώτημα της καταλληλότητας ενός συναλλαγματικού καθεστώτος, το ουσιαστικό ερώτημα της λειτουργίας της ευρωζώνης, τον προβληματισμό των χωρών σε μετάβαση, την υιοθέτηση ή μη του ευρώ και τέλος, καθώς η διατριβή τυγχάνει να εκπονείται κατά την διάρκεια της εμφάνισης της πρόσφατης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, τις επιπτώσεις της κρίσης.Η διατριβή αποτελείται από πέντε αυτόνομα, όχι όμως ανεξάρτητα μεταξύ τους μέρη. Το Πρώτο Μέρος, με τον τίτλο «Συναλλαγματικά Καθεστώτα, Συναλλαγματική Πολιτική και Οικονομική Θεωρία» διερευνά την προβληματική της καταλληλότητας του καθεστώτος της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Το Δεύτερο Μέρος, με τον τίτλο «Ευρωπαϊκή Οικονομική και Νομισματική Ένωση: μια Θεωρητική Προσέγγιση» διερευνά τη λειτουργία της νομισματικής ένωσης. Το Τρίτο Μέρος, με τον τίτλο «Η Πορεία Μετάβασης, Σύγκλισης και Οικονομικής Ολοκλήρωσης των Πρώην Σοσιαλιστικών Ευρωπαϊκών Χωρών» ασχολείται με την πρόκληση της μετάβασης των υπό εξέταση χωρών από τον κεντρικό σχεδιασμό στην οικονομία της αγοράς και τη σύγκλιση προς την Ε.Ε. και την ευρωζώνη. Το Τέταρτο Μέρος, με τον τίτλο «Η Πρόκληση της Υιοθέτησης του Ευρώ» εξετάζει τα ζητήματα της πρακτικής υιοθέτησης του ευρώ. Τέλος, το Πέμπτο Μέρος, με τον τίτλο «Εμπειρική Διερεύνηση του Ρόλου του Καθεστώτος της Συναλλαγματικής Ισοτιμίας στις Χώρες σε Μετάβαση» περιλαμβάνει την εμπειρική έρευνα στην διαλεύκανση του ρόλου του καθεστώτος συναλλαγματικής ισοτιμίας στην περίπτωση των υπό εξέταση χωρών.Έχοντας εξετάσει το θεωρητικό υπόβαθρο του θέματος στα τέσσερα πρώτα μέρη, στο πέμπτο μέρος η προσοχή στράφηκε στην εξέταση της διαλεύκανσης του ρόλου του καθεστώτος της συναλλαγματικής ισοτιμίας στις ευρωπαϊκές χώρες σε μετάβαση κατά την περίοδο 1996-2012. Ειδικότερα, διερευνήθηκαν οι επιπτώσεις της μεταβλητότητας των συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων των συγκεκριμένων χωρών στις πραγματικές μεταβλητές κατά κεφαλή εισόδημα, άμεσες ξένες επενδύσεις και ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Σε γενικές γραμμές διαπιστώθηκε ότι η μεταβλητότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας δεν επιδρά αποσταθεροποιητικά στις συγκεκριμένες μεταβλητές. Λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη την εμπειρία της διεθνούς κρίσης, φαίνεται να επιδρά σταθεροποιητικά.Λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική ανάλυση, καταλήξαμε στα ακόλουθα συμπεράσματα: -Με την υιοθέτηση του ευρώ, οι συγκεκριμένες χώρες λύνουν το πρόβλημα του προπατορικού αμαρτήματος ή της έκδοσης δανείων σε «εγχώριο» νόμισμα αλλά αυτό δεν τις απαλλάσσει από την ανάγκη για υγιή δημοσιονομική διαχείριση- Η σταθερή διασύνδεση των εγχώριων νομισμάτων με το ευρώ και η απάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου, αντί να συμβάλλει στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα συνέβαλε στον υπερβολικό δανεισμό και στη δημιουργία χρηματοπιστωτικής φούσκας στον κατασκευαστικό τομέα και κατ’ επέκταση στη δημιουργία χρηματοπιστωτικών ανισορροπιών και διευκόλυνε τη μετάδοση της κρίσης. - Για όσο διάστημα οι υποψήφιες χώρες απέχουν αρκετά από το απαραίτητο επίπεδο της πραγματικής σύγκλισης, καλό θα είναι να αξιοποιήσουν την συναλλαγματική ισοτιμία ως μέσο προσαρμογής, ως μέσο εφαρμογής των εγχώριων πολιτικών οι οποίες θα τις επιτρέψουν να προσεγγίσουν την πραγματική σύγκλιση γρηγορότερα και σταθερότερα. Την ανάγκη για τη χρήση της συναλλαγματικής ισοτιμίας ως μέσο προσαρμογής, δείχνει η τάση ανατίμησης της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας που παρατηρείται σε τέτοιες περιπτώσεις, είτε αυτή οφείλεται στο αποτέλεσμα Balassa-Samuelson, είτε στην τάση σύγκλισης των τιμών, είτε στην χρήση νέων τεχνολογιών.