Η συμβολή των Ελλήνων καταγωγής από την Ανατολική Ρωμυλία στην κοινωνική ζωή της Ελλάδας, με έμφαση στην παιδεία και τον πολιτισμό (20ός, 21ος αιώνας)
Authors: Καρατζούνη Κυριακή 
Published: October 2023

Σκοπός της διδακτορικής διατριβής είναι η μελέτη της συμβολής των Ελλήνων καταγωγής από Ανατολική Ρωμυλία στην κοινωνική ζωή της Ελλάδας με έμφαση στην παιδεία και στον πολιτισμό τον 20ο και 21ο αιώνα.Οι Ανατολικορωμυλιώτες εκπατρίστηκαν από την Ανατολική Ρωμυλία όπου διαβιούσαν επί αιώνες στο α΄ μισό του 20ου αιώνα και εγκαταστάθηκαν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Διέθεταν συλλογική ταυτότητα, την ανατολικορωμυλιώτικη ταυτότητα, έχοντας συνείδηση των διαφορών τους με τους Τούρκους και με τους Βούλγαρους με τους οποίους συμβίωναν. Ήδη η πράξη της φυγής τους από τις πατρογονικές τους εστίες αποτελεί ένδειξη του αυτοπροσδιορισμού τους ως Έλληνες Ανατολικορωμυλιώτες. Ερχόμενοι στην Ελλάδα και χάνοντας οριστικά και αμετάκλητα τον τόπο καταγωγής τους, η ταυτότητά τους μετασχηματίστηκε. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα όπου εγκαταστάθηκαν Ανατολικορωμυλιώτες. Τα μεθοδολογικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπόνηση της ήταν η συνέντευξη και η άμεση και συμμετοχική παρατήρηση. Πραγματοποιήθηκαν 10 συνεντεύξεις με ανθρώπους κλειδιά για τον εντοπισμό προσωπικοτήτων Ελλήνων με ανατολικορωμυλιώτικη καταγωγή, 10 συνεντεύξεις με εκπροσώπους ιδρυμάτων που συμβάλλουν στην κοινωνική ζωή της Ελλάδας, 60 συνεντεύξεις με εκπροσώπους συλλόγων Ανατολικορωμυλιωτών, 5 με προσωπικότητες που συμβάλλουν στην πνευματική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας, 3 με απογόνους σημαντικών προσωπικοτήτων, 80 συνεντεύξεις με απλούς, καθημερινούς ανθρώπους ανατολικορωμυλιώτικης καταγωγής και 8 συνεντεύξεις με άτομα ανατολικορωμυλιώτικης καταγωγής κατά τη διάρκεια ανταμώματος. Για την ανάλυση των δεδομένων των συνεντεύξεων χρησιμοποιήθηκε η θεματική ανάλυση, καθώς θεωρήθηκε η καταλληλότερη για τον εντοπισμό νοηματικών μοτίβων στα ερευνητικά δεδομένα. Τα συμπεράσματα της διδακτορικής διατριβής προέκυψαν από την ανάλυση 176 συνεντεύξεων όμως χρησιμοποιήθηκε και η συγκριτική μελέτη και η μελέτη ιστότοπων στο διαδίκτυο, η άμεση παρατήρηση σε πολλούς πολιτιστικούς συλλόγους από το 2014 – 2016 και συμμετοχική παρατήρηση από το 2013 – 2018.Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης, προέκυψε ότι η ανατολικορωμυλιωτικη συλλογική ταυτότητα υφίσταται σήμερα. Είναι μια εθνοτοπική συλλογική ταυτότητα που περιλαμβάνει το συναίσθημα του «ανήκειν» και τη δράση για την ομάδα. Η ανατολικορωμυλιώτικη ταυτότητα είναι ισχυρή και συνδέεται κατά κύριο λόγο με τον πολιτισμό, δεδομένου ότι τα πολιτισμικά στοιχεία που μετέφεραν μαζί τους οι Ανατολικορωμυλιώτες της πρώτης γενιάς διατηρούνται από τους απογόνους τους. Η ανατολικορωμυλιώτικη ταυτότητα παρουσιάζεται ιδιαίτερα έντονη στους κύριους τόπους εγκατάστασης των Ανατολικορωμυλιωτών, μεταξύ των οποίων είναι ο Αίγειρος Κομοτηνής, το Αιγίνιο Πιερίας, τα Κουφάλια Θεσσαλονίκης, το Μικρό Μοναστήρι Θεσσαλονίκης και το Μεγάλο Μοναστήρι Λάρισας, όπου ο ανατολικορωμυλιώτικος πολιτισμός είναι κυρίαρχος. Υπήρξαν και εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προσωπικότητες Ανατολικορωμυλιωτών που συνέβαλαν και συμβάλλουν με τη δράση τους στην οικονομική και κυρίως στην πνευματική και πολιτισμική ζωή της Ελλάδας, κινούμενες παράλληλα προς την κατεύθυνση της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της προώθησης του ανατολικορωμυλιώτικου πολιτισμού. Ιδιαίτερα στην περίπτωση των πανεπιστημιακών, τα τελευταία δέκα χρόνια πρωταγωνιστούν σε μια προσπάθεια ενδυνάμωσης της ανατολικορωμυλιώτικης συλλογικής μνήμης και ανατολικορωμυλιώτικης ταυτότητας μέσω της συγγραφής βιβλίων και επιστημονικών άρθρων για την Ανατολική Ρωμυλία και της επίβλεψης πανεπιστημιακών εργασιών σε επίπεδο προπτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικής διατριβής. Σημαντική είναι και η συμβολή των συλλόγων των Ανατολικορωμυλιωτών στη διατήρηση και ανάδειξη της ανατολικορωμυλιώτικης ταυτότητας. Παρατηρείται μάλιστα μια αύξηση στον αριθμό τους και διεύρυνση στους σκοπούς λειτουργίας τους. Τέλος, η συμβολή των Ελλήνων καταγωγής από Ανατολική Ρωμυλία στην κοινωνική ζωή της Ελλάδας είναι μεγάλη.