Φαινότυποι νοητικής έκπτωσης και κοινωνική νόηση στους ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση
Authors: Ντόσκας Τριαντάφυλλος 
Published: July 2024

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση (ΠΣ) είναι μια χρόνια αυτοάνοσης αιτιολογίας πάθηση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Τα άτομα με ΠΣ εμφανίζουν ελλείμματα λειτουργικότητας, αλλά και ψυχοκοινωνικά και συμπεριφορικά προβλήματα. Η ερευνητική υπόθεση της παρούσας συγχρονικής μελέτης επικεντρώνεται στην διερεύνηση των ακόλουθων ερωτημάτων: (α) την τεκμηρίωση υφιστάμενης διαταραχής της κοινωνικής νόησης σε ασθενείς με ΠΣ προερχόμενους από τον ελληνικό πληθυσμό και (β) την συσχέτιση φαινοτύπων νοητικής έκπτωσης ασθενών με ΠΣ με την πιθανή υποκείμενη διαταραχή της κοινωνικής νόησης. Στα πλαίσια της μελέτης χρησιμοποιήθηκε εύρος νευροψυχολογικών εργαλείων. Οι συμμετέχοντες είχαν υποτροπιάζουσα διαλείπουσα ΠΣ (ΥΔΠΣ) και δευτεροπαθώς προϊούσα ΠΣ (ΔΠΠΣ).Τα αποτελέσματα της μελέτης συνοψίζονται σε:• H κοινωνική νόηση, αξιολογούμενη μέσω των δοκιμασιών RMET και Faux Pas και οι νευρονοητικές ικανότητες πλήττονται και στους δύο υποτύπους της νόσου.• Διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση της συναισθηματικής κοινωνικής νόησης με τις νευρονοητικές λειτουργίες και τη λειτουργικότητα.• Οι συμμετέχοντες είχαν ήπια κατάθλιψη και κανονικά επίπεδα άγχους, ενώ δεν είχαν εμφανή κόπωση. Υπήρχε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της λειτουργικότητας και της κόπωσης, ενώ υπήρχε μια τάση προς συσχέτιση και με το άγχος, η οποία δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Επιπλέον, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση της λειτουργικότητας και των επιδόσεων στην αξιολόγηση RMET, αλλά όχι με την αξιολόγηση Faux Pas.• H διερεύνηση της συσχέτισης των επιμέρους νοητικών ικανοτήτων στη λειτουργικότητα κατέδειξε στατιστικά σημαντικά αρνητική συσχέτιση με ελλείμματα στα κάτωθι: εκτελεστικές λειτουργίες, αξιολογούμενα μέσω του ΤΜΤ (part A and B), ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, αξιολογούμενη μέσω του SDMT, και της οπτικοχωρικής μνήμης, αξιολογούμενη μέσω τουBVMT.• Διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση της ποιότητα ζωής ως προς τη σωματική (φυσική) υγεία, για με την κόπωση και τον υπότυπο της ΠΣ και την κατάθλιψη, ενώ το άγχος δεν αναδείχθηκε ως στατιστικά σημαντικός προβλεπτικός παράγοντας. Αναδείχθηκαν, επίσης, στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις της ποιότητα ζωής, ως προς την ψυχολογική υγεία, με το άγχος, την κατάθλιψη και την κόπωση.• Οι επιδόσεις στις εκτελεστικές λειτουργίες (αξιολογούμενες μέσω της ΤΜΤ) αναδείχθηκαν ως στατιστικά σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες για τις επιδόσεις στην κοινωνική νόηση (RMET) και την ποιότητα ζωής στον πληθυσμό της μελέτης. Επίσης, διαπιστώθηκαν συσχετισμοί της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών και της προφορικής μνήμης με την ποιότητα ζωής.• Διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση της σωματικής ποιότητας ζωής με τη δοκιμασία RMET και αρνητική συσχέτιση με τη διάρκεια της νόσου. Η ποιότητα της ζωής από τη σκοπιά της ψυχολογικής υγείας είχε στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση με τις δοκιμασίες της κοινωνικής νόησης (RMET και Faux Pas), ενώ η διάρκεια της νόσου δεν αναδείχθηκε ως στατιστικά σημαντικός παράγοντας. Επίσης, η κοινωνική νόηση, αξιολογούμενη μέσω της δοκιμασίας Faux Pas, δεν αναδείχθηκε ως στατιστικά σημαντικός προβλεπτικός παράγοντας της σωματικής ποιότητας ζωής.• Υπήρχε αρνητική στατιστικά σημαντική συσχέτιση της σωματικής ποιότητας ζωής με τη διάρκεια της νόσου. Ωστόσο, η διάρκεια της νόσου δεν αναδείχθηκε ως στατιστικά σημαντικός προβλεπτικός παράγοντας για την ποιότητα ζωής σε κανένα από τα στατιστικά μοντέλα που διερευνήθηκαν στο δείγμα των συμμετεχόντων.• Oι ασθενείς με προοδευτική νόσο είχαν συστηματικά χαμηλότερη επίδοση συγκριτικά με ασθενείς με ΥΔΠΣ στις νοητικές αξιολογήσεις (νευρονοητικές και κοινωνικής νόησης). Η διαφορά στις επιδόσεις μεταξύ των δύο υποτύπων ήταν πιο εμφανής στις επιδόσεις της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών και σε μια εκ των αξιολογήσεων της κοινωνικής νόησης που χρησιμοποιήθηκαν (RMET).Συμπερασματικά, η παρούσα μελέτη επιβεβαιώνει τη διασύνδεση των νοητικών λειτουργιών, γνωστικών και κοινωνικών, με τη λειτουργικότητα και τα λοιπά μη κινητικά συμπτώματα της νόσου και υπογραμμίζει την αναγκαιότητα της πολυεπίπεδης παρέμβασης για τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής και λειτουργικότητας των ασθενών με ΠΣ όσο το δυνατόν πιο μακροπρόθεσμα.