Η χρήση των greeklish ως παράγοντας διαμόρφωσης της γλωσσικής επίγνωσης και ικανότητας των μαθητών
Authors: Θωμά Ράλια 
Published: October 2021

Η χρήση των Greeklish απασχόλησε ιδιαίτερα, τόσο τους εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς κύκλους όσο και την κοινή γνώμη. Από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της παρούσας διατριβής διαπιστώσαμε, ωστόσο, ότι τα πορίσματα των ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί αναφορικά με τα Greeklish δε δίνουν σαφή στοιχεία για πιθανή επίδραση της χρήσης τους στις αναγνωστικές και ορθογραφικές δεξιότητες των μαθητών, καθώς μελετούν κυρίως στάσεις και απόψεις των συμμετεχόντων σε αυτές αναφορικά με τη χρήση τους.Η παρούσα έρευνα η οποία, ανάλογα με τα επιμέρους ερευνητικά ερωτήματα, πραγματοποιήθηκε σε δημοτικά σχολεία και γυμνάσια της Περιφέρειας Θεσσαλίας (Βόλος) και της Περιφέρειας Αττικής (Α΄ Πειραιά και Β΄ Αθήνας) με μαθητές/τριες της Στ΄ Δημοτικού και των τριών τάξεων του γυμνασίου, διερευνά ένα ερώτημα το οποίο έχει προβληματίσει ιδιαίτερα την ελληνική κοινωνία και αφορά στην «καταστροφή της ελληνικής γλώσσας από τη χρήση των Greeklish», ειδικότερα όσον αφορά στην πιθανή ύπαρξη επίδρασης της χρήσης τους στις αναγνωστικές και ορθογραφικές δεξιότητες των μαθητών.Εφαρμόζοντας τη Μεικτή Μέθοδο Έρευνας (Mixed Method Research - MMR) και τον Ακολουθιακό Ενσωματωμένο Σχεδιασμό (Sequential Embedded Design), ο οποίος χαρακτηρίζεται από δύο φάσεις συλλογής δεδομένων – ποιοτικών και ποσοτικών, προχωρήσαμε στην πραγματοποίηση τριών επιμέρους ερευνών, οι οποίες σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία αποτυπώνονται ως εξής : QUAL(quan) ----> QUAN. Η κάθε έρευνα έχει τα δικά της ερευνητικά ερωτήματα, τη δική της ανάλυση και τα δικά της συμπεράσματα, ενώ στο τέλος τα αποτελέσματα των τριών επιμέρους ερευνών, αποτελώντας βασικά δεδομένα της έρευνας, ενοποιούνται και αναλύονται προκειμένου να απαντηθούν τα ερευνητικά ερωτήματα της διατριβής σχετικά με την πιθανή επίδραση των Greeklish στις αναγνωστικές και ορθογραφικές δεξιότητες των μαθητών.Αναφορικά με την 1η φάση συλλογής δεδομένων, η ποιοτική έρευνα QUAL στόχευε στη δημιουργία ενός σώματος κειμένου μεταγραφικών τύπων Greeklish μέσα από την πραγματοποίηση μιας καθ’ υπαγόρευσης δοκιμασίας λέξεων, προσομοίωσης ψηφιακής συνομιλίας και συγκέντρωσης αναρτήσεων μαθητών/τριών από το κοινωνικό δίκτυο Facebook.Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις αρχές της Ανάλυσης Διαμεσολαβημένου Λόγου μέσω Υπολογιστή, γνωστή ως CMDA (Computer Mediated Discourse Analysis).Η 2η έρευνα (quan), ως μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού, στόχευε στη δημιουργία των ανεξάρτητων μεταβλητών (γλωσσικό προφίλ μαθητών, χρήση Greeklish, χρόνος χρήσης διαδικτύου). Ειδικότερα, οι μαθητές/τριες κλήθηκαν να συμπληρώσουν ερωτηματολόγιο αναφορικά με τις ψηφιακές τους συνήθειες και τη χρήση Greeklish και να συμμετέχουν σε γλωσσικές δοκιμασίες (μεγαλόφωνη ανάγνωση λίστας λέξεων, λίστας ψευδολέξεων, κειμένου, καθ’ υπαγόρευσης ορθογραφίας λέξεων και συμπλήρωσης δύο κειμένων της μορφής cloze test).Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με χρήση περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής ανάλυσης και χρήση τεχνικών όπως α) ο δείκτης εσωτερικής συνοχής Cronbach's α για την αξιοπιστία των γλωσσικών δοκιμασιών και β) οι τυπικοί βαθμοί z (z-scores) για την ερμηνεία της επίδοσης των μαθητών που συμμετείχαν στην έρευνα στις γλωσσικές δοκιμασίες βάσει νόρμας (norm – referenced). Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε σε α=0,05 και η ανάλυση έγινε με το στατιστικό πακέτο SPSS v.23. Χρησιμοποιήθηκε, επίσης, η γλώσσα προγραμματισμού R (R Core Team, 2017) και το πρόσθετό της tidyLPA προκειμένου να κατηγοριοποιηθούν οι μαθητές σε διαφορετικές γλωσσικές ομάδες (προφίλ) βάσει των εμπειρικών τους απαντήσεων στις γλωσσικές δοκιμασίες. Προκειμένου να επιλεγεί ο βέλτιστος αριθμός προφίλ εξετάστηκαν μοντέλα 2 έως και 5 διαφορετικών προφίλ και η προσαρμογή τους συγκρίθηκε με αυτή του 1 και μοναδικού παράγοντα. Για τις συγκρίσεις των μοντέλων ανάλογα με το πλήθος των προφίλ, χρησιμοποιήθηκαν απόλυτοι αλλά και συγκριτικοί δείκτες καλής προσαρμογής και συγκεκριμένα το BIC (Bayesian Information Criterion), το AIC (Akaike’s Information Criterion, η εντροπία).Τα αποτελέσματα των προαναφερθεισών ερευνών αποτέλεσαν υλικό σχεδιασμού του πειράματος ανάγνωσης με χρήση eye tracker (3η έρευνα) που πραγματοποιήθηκε κατά τη 2η φάση συλλογής δεδομένων. Στο πείραμα αυτό οι μαθητές/τριες κλήθηκαν να διαβάσουν μεμονωμένες λέξεις και προτάσεις που εμφανίστηκαν τόσο με ελληνικού κώδικα γραφής όσο και με Greeklish, προκειμένου να καταγραφούν και στη συνέχεια να αναλυθούν οι οφθαλμικές τους κινήσεις. Όσων αφορά στην ανάλυση των δεδομένων, οι χρόνοι μέτρησης των οφθαλμικών μετρήσεων εκφράστηκαν με τη βοήθεια μέσων τιμών (mean) και τυπικών αποκλίσεων (standard deviation).Τέλος, εφαρμόστηκαν τα Μεικτά Γραμμικά Μοντέλα (Linear Mixed Models) για τη στατιστική ανάλυση των μεικτών δεδομένων και την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων της διατριβής. Οι διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον ελληνικό κώδικα ή τις μεταγραφές Greeklish, αξιολογήθηκαν με τα κριτήρια «Sphericity Assumed» και «Greenhouse - Geiser» και οι εντός των μεταγραφών στατιστικές διαφορές σταθμίστηκαν για τις πολλαπλές συγκρίσεις με το κριτήριο «Bonferroni». Για τις συγκρίσεις μεταξύ των ομάδων του γλωσσικού προφίλ αλλά και ανάλογα με το χρόνο που περνούν οι μαθητές στο Internet και τη συχνότητα χρήσης των Greeklish, χρησιμοποιήθηκε το κριτήριο της ανάλυσης των διακυμάνσεων των μεικτών μοντέλων. Η επίδραση της κάθε παραμέτρου εκτιμήθηκε με τον αντίστοιχο συντελεστή beta, όπου καταγράφηκε στατιστική σημαντικότητα. Σε κάθε ένα από τα μοντέλα που αναπτύχθηκαν προηγήθηκαν έλεγχοι για την ομοιογένεια των διακυμάνσεων αλλά και στατιστικοί και γραφικοί έλεγχοι καλής προσαρμογής των μοντέλων. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκε ο έλεγχος x2 (Pearson chi-square) ή το αντίστοιχο τεστ του Fisher, σε περίπτωση μη πλήρωσης των προϋποθέσεων, για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ της συχνότητας χρήσης Greeklish σε διάφορες εφαρμογές και των γλωσσικών προφίλ, αλλά και των σχέσεων μεταξύ της συχνότητας χρήσης Greeklish με την επίδοση στην ορθογραφία, καθώς και η χρήση του t-test για δύο ανεξάρτητα δείγματα για τη διερεύνηση των διαφορών του ελεύθερου χρόνου στο internet ανάλογα με το γλωσσικό προφίλ. Σε όλες τις περιπτώσεις το επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε σε α= 0,05 και η ανάλυση υλοποιήθηκε με το λογισμικό SPSS v. 23.Βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τη στατιστική ανάλυση των μεικτών δεδομένων είναι η ύπαρξη δύο γλωσσικών προφίλ (μέτριο προς υψηλό και χαμηλό) τα οποία σχετίζονται άμεσα με την ανάγνωση των Greeklish. Ειδικότερα, παρατηρήθηκε ότι οι μαθητές με μέτριο/υψηλό γλωσσικό προφίλ διαβάζουν με μεγαλύτερη ευκολία τα Greeklish σε σχέση με τους μαθητές με χαμηλό γλωσσικό προφίλ, ανεξάρτητα από το αν είναι χρήστες του κώδικα. Ένα ακόμα σημαντικό συμπέρασμα που προέκυψε είναι ότι η ορθογραφική δεξιότητα των μαθητών δεν επηρεάζεται ούτε συνδέεται με τη χρήση των Greeklish. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι τα Greeklish χρησιμοποιούνται εξ ίσου τόσο από τους μαθητές με μέτριο/υψηλό όσο και από τουςμαθητές με χαμηλό γλωσσικό προφίλ, ενώ δε σημειώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά όσον αφορά τη συσχέτιση χρήσης του κώδικα και ορθογραφικής επίδοσης. Τέλος, δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση του ελεύθερου χρόνου που περνούν οι μαθητές στο διαδίκτυο ούτε με το γλωσσικό τους προφίλ ούτε με τη χρήση των Greeklish.