Βιολογικές ιδιότητες στελεχών στρεπτόκκοκου ομάδας Β από εγκύους και νεογέννητα με συμβατικές και σύγχρονες μοριακές μεθόδους
Authors: Ψωμά Μαρία 
Published: August 2021

Ο Στρεπτόκοκκος ομάδας B (GBS), είναι ένα από τα αίτια σοβαρών νεογνι- κών λοιμώξεων, όπως σηψαιμίας και μηνιγγίτιδας. Καταβάλλονται διεθνώς προσπάθειες για την παρασκευή εμβολίου, το οποίο θα βοηθήσει στην πρόληψη των σχετικών λοιμώξεων. Η απουσία εμπεριστατωμένης μελέτης για το μικρόβιο αυτό στην Ελλάδα, κατέστησε επιτακτικό το σχεδίασμά της παρούσας επιδημιολογικής μελέτης, η οποία συμπεριλαμβάνει τις πιο πρόσφατες μικροβιολογικές, επιδημιολογικές και μοριακές μεθόδους.Σκοπός της μελέτης ήταν να καταγραφούν: α) τα ποσοστά αποικισμού στις εγκύους την 35η-37η εβδομάδα και τα νεογέννητα, β) η συχνότητα των διαφόρων οροτύπων των στελεχών GBS που απομονώνονται στην Ελλάδα από εγκύους και νεογνά, γ) η ευαισθησία τους στην πενικιλλίνη, δ) η αντοχή τους στις μακρολίδες και τα γονίδια στα οποία οφείλεται, και ε) η γενετική τυποποίηση στελεχών του μείζονος οροτύπου II.Υλικό της μελέτης απετέλεσαν 76 στελέχη GBS. Από αυτά, 67 απομονώθηκαν από καλλιέργειες κολπικού ή/και ορθικού επιχρίσματος 1014 εγκύων από την Αθήνα και τη Δράμα. Εννέα στελέχη απομονώθηκαν από καλλιέργειες αίματος, ομομφαλικού, φαρυγγικού και ωτικού επιχρίσματος νεογνών, των οποίων οι μητέρες ήταν αποικισμένες με GBS. Ο διαχωρισμός σε εννέα οροτύπους (Ια, Iß, II-VIII), έγινε με τη μέθοδο Lancefield και χρησιμοποιήθηκαν αντιοροί έναντι του πολυσακχαριδικού αντιγόνου επιφάνειας (Statens Serum Institut, Denmark). Ο έλεγχος της ευαισθησίας στα αντιβιοτικά πενικιλλίνη, ερυθρομυκίνη και κλινδαμυκίνη, έγινε με τη μέθοδο διάχυσης στο άγαρ (σύμφωνα με τις οδηγίες της NCCLS) και της MIC με E-test (AB Biodisc, Sweden). Ο έλεγχος της αντοχής ειδικά σε μακρολίδες και λινκοσαμίδες, έγινε με τη μέθοδο δύο δισκίων (ερυθρομυκίνη, κλινδαμυκίνη) σε άγαρ και η ανίχνευση των αντίστοιχων γονιδίων με PCR. Ακολούθησε γενετική τυποποίηση 15 στελεχών οροτύπου II, με PFGE μετά από πέψη με την περιοριστική ενδονουκλεάση Smal.Από τις εγκύους που εξετάστηκαν, φορείς Στρεπτόκοκκου ομάδας Β ήταν οι 67 (6,6%). Υψηλότερο ποσοστό εμφάνιζαν οι γυναίκες υψηλότερης κοινωνικοοικονομικής τάξης. Το συνολικό ποσοστό αποικισμού ήταν 2,1% και αυτό της κάθετης μετάδοσης 18,7%.Τα 67 στελέχη των μητέρων κατετάγησαν στους εξής οροτύπους: Ια 19%, Ιβ 12%, II 27%, III 22%, IV 3%, V 9%, VI 3%, VII 3%, Vili 1%. Τα εννέα αποικισμέ- να νεογνά έφεραν τον ίδιο ορότυπο με τις μητέρες τους.Όλα τα στελέχη ήταν ευαίσθητα στην πενικιλλίνη, ενώ αντοχή παρατηρήθηκε στην ερυθρομυκίνη (10%) και στην κλινδαμυκίνη (6%): 4% (3/67) των στελεχών ήταν ανθεκτικά στην ερυθρομυκίνη και 6% (4/67) ήταν ανθεκτικά και στα δύο αντιβιοτικά. Γονίδια αντοχής ανιχνεύτηκαν σε δύο από τα τέσσερα αυτά στελέχη. Το ermTR βρέθηκε σε στέλεχος που είχε φαινότυπο επαγώγιμης αντοχής (IR) και το ermtì σε στέλεχος με φαινότυπο ιδιοσυστασιακής αντοχής (CR).Στα στελέχη τύπου II βρέθηκαν δέκα ηλεκτροφορητικοί τύποι: A, Β, Γ (πέντε στελέχη), Δ, E, Ζ, Η, Θ, I, Κ (δύο στελέχη). Τα δύο από τα πέντε στελέχη τύπου Γ, όπως και τα δύο στελέχη τύπου Κ προέρχονταν από ζευγάρι μητέρας-παιδιού.Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι το συνολικό ποσοστό αποικισμού από Streptococcus agalactiae στις εγκύους ήταν χαμηλό (7%), ποσοστό παραπλήσιο με αυτά των αναπτυσσόμενων χωρών και των χωρών της Μεσογείου και πολύ μικρότερο από τα ποσοστά στην Αμερική. Οι διαφορές αυτές μπορεί να οφείλονται σε διαφορές στην κουλτούρα, τη σεξουαλική συμπεριφορά και τους τρόπους υγιεινής που απορρέουν από αυτές, μαζί με διαφορές στα γενετικά χαρακτηριστικά των στελεχών που αποικίζουν τον πληθυσμό της κάθε χώρας. Στα χαμηλά ποσοστά αποικισμού και στην ευρεία χρήση αντιβιοτικών οφείλονται μάλλον και η μειωμένη κάθετη μετάδοση αλλά και η μειωμένη επίπτωση λοιμώξεων στα νεογέννητα από GBS.Οι συχνότεροι ορότυποι ήταν οι II και III (49%), ενώ η αντοχή στην ερυθρομυκίνη και στην κλινδαμυκίνη (που είναι η εναλλακτική αγωγή σε αλλεργικές στην πενικιλλίνη εγκύους) ήταν σημαντική, γι’αυτό συνιστάται προηγουμένως έλεγχος ευαισθησίας. Σημαντικό επίσης είναι ότι δεν υπήρχε σημαντική συσχέτιση μεταξύ αντοχής και οροτύπων και ότι τα στελέχη GBS οροτύπου II, αν εξαιρέσουμε τα ζεύγη μητέρας-παιδιού, παρουσιάζαν αξιόλογη γονοτυπική ετερογένεια.