Μοριακή και φαινοτυπική διερεύνηση πληθυσμών κόνυζας (Conyza albida Willd. ex Sprengel, C. bonariensis (L.) Cronq.) για ανθεκτικότητα στο ζιζανιοκτόνο glyphosate
Authors: Μυλωνάς Φίλιππος 
Published: September 2021

Μελετήθηκαν 60 πληθυσμοί κόνυζας [32 πληθυσμοί Conyza albida (συν. Conyza sumatrensis) Willd. ex Sprengel και 28 πληθυσμοί Conyza bonariensis (L.) Cronq.], σε πείραμα φυτοδοχείων, για πιθανή ύπαρξη ανθεκτικότητας στο glyphosate. Οι πληθυσμοί προέρχονταν από δενδρώδεις καλλιέργειες (οπωρώνες και ελαιώνες) και αμπελώνες της Κεντρικής (Νομός Λάρισας) και Νότιας Ελλάδας (Νομοί Αργολίδας και Κορινθίας). Ακολούθως, προσδιορίστηκε η ένταση ανθεκτικότητας (R/S) πέντε (5) ανθεκτικών (R) πληθυσμών C. albida και τριών (3) ανθεκτικών (R) πληθυσμών C. bonariensis στο glyphosate. Επίσης, αξιολογήθηκε η επίδραση της εποχής εφαρμογής στη δράση του glyphosate εναντίον των ανθεκτικότερων (R) αλλά και των ευαίσθητων (S) πληθυσμών κόνυζας (C. albida και C. bonariensis). Επιπρόσθετα, μελετήθηκε η επίδραση του χαρακτηριστικού της ανθεκτικότητας στην προσαρμοστικότητα (ρυθμός ανάπτυξης και φαινολογικά χαρακτηριστικά) πέντε (5) ανθεκτικών (R) πληθυσμών C. albida, τριών (3) ανθεκτικών (R) πληθυσμών C. bonariensis, ενός ευαίσθητου (S) πληθυσμού C. albida και ενός ευαίσθητου (S) πληθυσμού C. bonariensis. Τέλος, έγινε προσπάθεια μοριακής ταυτοποίησης δύο (2) πληθυσμών C. albida και δύο (2) πληθυσμών C. bonariensis, καθώς επίσης και αλληλούχηση τμήματος του γονιδίου epsps για πιθανή ύπαρξη σημειακών μεταλλάξεων που εξηγούν την ανθεκτικότητα του ενζύμου EPSPS στο glyphosate. Τα αποτελέσματα της διδακτορικής αυτής διατριβής τεκμαίρουν ότι αρκετοί πληθυσμοί κόνυζας (C. albida και C. bonariensis) από δενδρώδεις καλλιέργειες (οπωρώνες και ελαιώνες) και αμπελώνες της Κεντρικής (Νομός Λάρισας) και Νότιας Ελλάδας (Νομοί Αργολίδας και Κορινθίας) έχουν ανθεκτικότητα στο glyphosate. Η υπολογισθείσα ένταση ανθεκτικότητας (R/S) των ανθεκτικών πληθυσμών C. albida και C. bonariensis κυμάνθηκε από 7,7 έως 37,3 και από 3,4 έως 7,8, αντίστοιχα. Η αλληλούχηση περιοχών του χλωροπλαστικού DNA (cpDNA) συνέβαλε επιτυχώς στη μοριακή ταυτοποίηση των ειδών C. albida και C. bonariensis. Η μοριακή ταυτοποίηση των ειδών C. albida και C. bonariensis αναφέρθηκε για πρώτη φορά παγκοσμίως. Η αλληλούχηση τμήματος του γονιδίου epsps επιβεβαίωσε τη μη ύπαρξη σημειακών μεταλλάξεων που εξηγούν την ανθεκτικότητα των πληθυσμών λόγω τροποποίησης του ενζύμου EPSPS. Η διαπίστωση αυτή μας οδηγεί στην υπόθεση ότι ο πιθανότερος μηχανισμός ανθεκτικότητας των πληθυσμών κόνυζας (C. albida και C. bonariensis) σχετίζεται με τη μειωμένη μετακίνηση του glyphosate στο χώρο δράσης (χλωροπλάστης). Η μοριακή βάση της ανθεκτικότητας της C. albida στο glyphosate αναφέρθηκε για πρώτη φορά παγκοσμίως. Η προσαρμοστικότητα των πληθυσμών έδειξε ότι δεν επηρεάζεται από το χαρακτηριστικό της ανθεκτικότητας, αλλά από την περιοχή προέλευσης και τις περιβαλλοντικές συνθήκες κατά την αξιολόγησή τους. Τέλος, η μεγαλύτερη ευαισθησία όλων των πληθυσμών C. albida και C. bonariensis μετά από εφαρμογή του glyphosate το χειμώνα από ό,τι το καλοκαίρι οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κόνυζα (Conyza spp.) αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα με χειμερινή παρά με θερινή εφαρμογή του glyphosate. Τα ευρήματα αυτά καθιστούν αναγκαία την εναλλαγή ζιζανιοκτόνων με διαφορετικό τρόπο δράσης σε συνδυασμό με τη χρήση εναλλακτικών μεθόδων αντιμετώπισης της κόνυζας (Conyza spp.) προκειμένου να μειωθεί η πίεση επιλογής και η ως εκ τούτου δυνατότητα επικράτησης νέων ανθεκτικών πληθυσμών στο glyphosate ή σε άλλα ζιζανιοκτόνα.