Εκπαιδευτική έρευνα στη διδακτική του μαθήματος Γεωλογία
Authors: Βλάχου-Βλαχοπούλου Αγγελική 
Published: March 2022

Η παρούσα Διδακτορική Διατριβή με θέμα: «Εκπαιδευτική Έρευνα στη Διδακτική του Μαθήματος Γεωλογία Γεωγραφία στη Μέση Εκπαίδευση και Πρόταση Διδασκαλίας», είχε σαν σκοπό τη διερεύνηση Γεωλογικών και Γεωγραφικών γνώσεων και Περιβαλλοντικών στάσεων των μαθητών/τριών της Γ΄ Γυμνασίου, διότι οι μαθητές αυτοί, τελειώνοντας το Γυμνάσιο, δεν έρχονται ποτέ ξανά κατά τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής σε επαφή με Γεωγραφικές και Γεωλογικές έννοιες, ως εκ τούτου δεν αξιολογούνται και δεν ελέγχονται ποτέ για αυτές. Στην έρευνα συμμετείχαν 1502 μαθητές/-ήτριες Γ΄ Γυμνασίου 75 σχολείων από τις 13 περιφέρειες της Ελλάδος.Η εκπαιδευτική έρευνα μέσα από τα ερωτήματα, τα περισσότερα των οποίων συνοδεύτηκαν και από οπτικό υλικό, έθεσε στους/στις μαθητές/-ήτριες ζητήματα της καθημερινότητας, τους/τις ώθησε να χρησιμοποιήσουν κριτική σκέψη, να συγκρίνουν καταστάσεις για να βρουν τη βέλτιστη λύση και έθεσε οικολογικούς προβληματισμούς, θέματα που προτάσσουν και οι διεθνείς τάσεις της διδακτικής των Γεωεπιστημών. Με την έρευνα αυτή, έγινε αντιληπτό κατά πόσο υλοποιούνται οι στόχοι του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών (ΑΠΣ), καθώς και κατά πόσο οι μαθητές/-ήτριες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες αυτές σε καθημερινά ζητήματα με τα οποία είναι πολύ πιθανό να έρθουν αντιμέτωποι/-ες.Τα αποτελέσματα των αναλύσεων έδειξαν ότι παρόλο που οι μαθητές/-ήτριες θεωρούν το μάθημα εύκολο και βατό και οι βαθμοί τους είναι υψηλοί, οι μισοί/-ές περίπου μαθητές/-ήτριες υπολείπονται σε βασικές Γεωγραφικές και Γεωλογικές γνώσεις και γεωχωρικές δεξιότητες χρήσιμες για τη ζωή τους όπως υποστηρίζει και η βιβλιογραφία (Klonari & Likouri 2015˙ Apostolopoulou & Klonari, 2011˙ Likouri et al., 2017˙ Σπανός & Ρέντζος, 2007). Σημαντικές παρανοήσεις εντοπίστηκαν σε θέματα αντίληψης της γεωμορφολογίας, των δυνάμεων που τη διαμορφώνουν και στη συσχέτιση των φαινομένων που προκαλούν οι ενδογενείς δυνάμεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, οι μαθητές/-ήτριες να μην μπορούν να αξιολογήσουν την έκταση και τις επιδράσεις της γεωμορφολογίας στη ζωή του ανθρώπου, καθώς και να έχουν σημαντικά κενά στις γνώσεις των μέτρων πρόληψης και προστασίας από τους σεισμούς, το οποίο επίσης υποστηρίζεται από τη διεθνή βιβλιογραφία (Αποστολοπούλου κ.α., 2009˙ Τσουνάκος κ.α., 2010˙ Κουτσόπουλος & Πηγάκη, 2007˙ Dickerson et al., 2005˙ Likouri et al., 2017˙ Χριστόφαλου & Χαλκιά, 2015˙ Νικολαράκη & Σκουμιού, 2015˙ Σπυράτος & Χαλκιά, 2007˙ Κλωνάρη, 2007b˙ Vasconcelos et al., 2017˙ Κυριακού, 2011˙ Arrhenius et al., 2020). Επίσης, οι μισοί/-ές μαθητές/-ήτριες αγνοούν τη επίδραση των πόλεων στο περιβάλλον και στο κλίμα αλλά ανησυχούν για την υγεία των κατοίκων τους που κινδυνεύει λόγω της ρύπανσης, εύρημα που υποστηρίζεται κι αυτό από τη διεθνή βιβλιογραφία (Guo et al., 2018˙ Gottlieb, 2013˙ Ramaswami et al., 2012). Όσον αφορά την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων, οι μισοί/-ές μαθητές/-ήτριες αδιαφορούν ή απλά δεν έχουν άποψη, γεγονός που φανερώνει πολύ περιορισμένη περιβαλλοντική συνείδηση σχετικά με τα συνεχώς αυξανόμενα περιβαλλοντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα. Τέλος, αναδείχθηκε ο ρόλος που διαδραματίζουν το φύλο, η τοποθεσία του σχολείου, το επίπεδο μόρφωσης των γονιών, τα παιχνίδια και οι δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, αλλά και συνδυασμός των άνω στις απαντήσεις των παιδιών, με κύριο εύρημα ότι η τοποθεσία του σχολείου και/ή το επίπεδο μόρφωσης των γονιών αποτελούν ρυθμιστικούς παράγοντες των επιδόσεών τους.Από τα αποτελέσματα της έρευνας είναι φανερό ότι δεν υλοποιούνται οι στόχοι του ΑΠΣ και οι μαθητές/-ήτριες στερούνται τα βασικά εφόδια για την μετέπειτα κοινωνική τους ζωή. Οι διεθνείς τάσεις τη διδακτικής των Γεωεπιστημών, δίνουν μεγάλη έμφαση στην κριτική σκέψη, στον επιστημονικό τρόπο εργασίας και στα περιβαλλοντικά ζητήματα και όπως φαίνεται από τα αποτελέσματα της έρευνας οι γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών υπολείπονται όχι μόνο των στόχων του ΑΠΣ αλλά και των γενικών στόχων των τάσεων των Γεωεπιστημών. Τα αποτελέσματα της έρευνας οδήγησαν σε προτάσεις για την αντιμετώπιση της έλλειψης γνώσεων και παρανοήσεων σε συγκεκριμένες γνωστικές περιοχές του ΑΠΣ του μαθήματος Γεωλογία Γεωγραφία για την Μέση Εκπαίδευση έτσι ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματικότερη μάθηση των μαθητών/τριών σχετικά με τους σκοπούς και τους στόχους του ΑΠΣ και των αναμενόμενων μαθησιακών αποτελεσμάτων αλλά και να εντοπιστούν βασικές ελλείψεις στη θεματολογία των Γεωεπιστημών, όπως αυτή διαμορφώνεται σε διεθνές επίπεδο. Τα αποτελέσματα δύνανται να χρησιμοποιηθούν για να παράσχουν στα σχολεία, στο Υπουργείο Παιδείας και σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς πολύτιμες πληροφορίες που θα βοηθήσουν στην παροχή υψηλής ποιότητας εκπαίδευσης στους/στις νέους/-ες του 21ου αιώνα.