Ο Μάριος Χάκκας και η εποχή του
Authors: Ρεπούσης Γεώργιος 
Published: August 2021

Ο Μάριος Χάκκας ως άνθρωπος και ως πνευματικός δημιουργός τοποθετείται στην εποχή που έζησε και που ως ένα βαθμό τον δημιούργησε ή που άφησε τα σημάδια της στο έργο του, σε συνάρτηση με τον καμβά που δημιουργούν οι ομόκεντροι κύκλοι της ζωής του συγγραφέα: Ιδεολογικός – πολιτικός, πνευματικός – δημιουργικός, βιολογικός – αρρώστια. Στην εργασία αυτή η προσέγγιση της συγγραφικής πορείας του Μάριου Χάκκα στηρίζεται στο συνολικό αλλά και στο επί μέρους περιεχόμενο των κειμένων του και έχει ως σημείο αναφοράς όχι μόνο το συγγραφέα αλλά και τον αναγνώστη – αποδέκτη του έργου του με σκοπό να δοθεί η παρουσία και η λειτουργία του αυτοβιογραφικού στοιχείου με την ιδιοτυπία του και τα αντιπροσωπευτικά του γνωρίσματα που εκτιμάται ότι το καθιστούν μια βασική ορίζουσα της πεζογραφίας του.Η παρουσία και η λειτουργία του αυτοβιογραφικού στοιχείου και κυρίως το «θέμα» της αρρώστιας τόσο στον τρόπο που αντιμετωπίζεται από το συγγραφέα αλλά κυρίως στον τρόπο της παρουσίας του και της λειτουργίας του στα κείμενά του εκτιμάται ότι αποτελεί καθοριστικό συστατικό τους και η ανάλυσή του θα συμβάλλει στην κατανόηση των κειμένων.Το κύριο ενδιαφέρον είναι ο κόσμος του συγγραφέα, όπως βγαίνει από το βάθος και την αγωνία του είναι του, παίρνοντας καλλιτεχνική μορφή και τα βιώματά του ενδιαφέρουν μόνο στο επίπεδο των ερεθισμάτων και του υλικού.Από πλευράς μεθοδολογίας αναγνωρίζοντας τόσο την πολλαπλότητα και την ετερογένεια της λογοτεχνικής διαδικασίας όσο και τη σκέψη ότι ο χώρος της λογοτεχνίας είναι ένα πεδίο μάχης όπου οι μέθοδοι και οι προσωπικότητες συγκρούονται, η προσέγγισή μας των αφηγηματικών θεμάτων δεν ακολουθεί ενιαία μέθοδο που την υποδεικνύει η θεωρητική πρόταση ενός και μόνο ερευνητή, αλλά επιδιώκεται η τεχνική εκείνη που υπηρετεί το μεθοδολογικό συνδυασμό διαφόρων θεωριών που προβάλλει για παράδειγμα τα δομικά-αφηγηματικά σχήματα του Genette, πλαισιωμένα όμως μέσω των διαθλάσεων του Todorov, Chatman, Prince κ.ά. καταφεύγοντας σε μια σύνθεση των αναγνωρισμένων τεχνικών με βάση το κείμενο και τα «ανοίγματά του».Η προσέγγισή μας της πεζογραφίας του Μάριου Χάκκα στα πλαίσια των μηχανισμών της αφήγησης αιμοδοτείται από τα προβλήματα που προκύπτουν στην προσέγγιση ενός αφηγηματικού κειμένου υιοθετώντας την ορολογία του φιλοσόφου της γλώσσας L. Wittgenstein ότι η αφήγηση είναι ένα μοναδικό «γλωσσικό παίγνιο» (language game) και δεχόμενοι ότι το γλωσσικό παίγνιο «είναι μέρος μιας δραστηριότητας ή μιας μορφής ζωής» (form office), λαμβάνοντας επιπρόσθετα υπόψη πως η λογοτεχνία δεν είναι καμωμένη μόνο από δομές αλλά επίσης από ιδέες και από ιστορία.Το παρελθόν με τη μορφή των ιστορικών εμπειριών παίζει ουσιαστικό ρόλο στα κείμενα και η προσωπικότητα των ηρώων και τα συμβαίνοντα της πλοκής είναι κατανοητά στο πλαίσιο ενός ιστορικού συνεχούς, που περιλαμβάνει εμπειρίες της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφύλιου.Τα κείμενα του Μάριου Χάκκα διαπερνά η ιστορία, ως ατομικό και συλλογικό βίωμα και ως αυτοκριτική. Το ατομικό ως μικροϊστορία φωτίζει και το συλλογικό ως μακροϊστορία.Η ιστορία περνά μέσα από το γλωσσικό υλικό άλλοτε αλληγορικά ή υπαινικτικά και οι επιλογές των λέξεων και φράσεων σημαίνουν και επιστρατεύουν την κρίση, τη φαντασία και τη μνήμη.Η πεζογραφία του Μάριου Χάκκα με τις αναφορές στην ανθρώπινη συμπεριφορά στην περίοδο της Κατοχής, του Εμφυλίου και στα δύσκολα μετεμφυλιακά χρόνια επιτρέπει στον αναγνώστη - και εκείνου που δεν έχει άμεση σχέση με τα βιώματά τους – να στοχαστεί για τη σχέση της ανθρώπινης ύπαρξης με την ιστορία.Ο καρκίνος, είναι η οδός που μεταμορφώνει τα αυτοβιογραφικά στοιχεία, τα βιώματα και τις δημιουργικές εμμονές του συγγραφέα σ’ ένα είδος μύθου που τα συνδέει με τους άλλους.Έτσι ο καρκίνος με τις ψυχοσωματικές συνέπειές του αλλά και σαν αρρώστια που καλλιεργεί τη δημιουργία μιας ποικιλίας συμβολισμών και συνειρμών, επιτρέπει στο συγγραφέα να αξιοποιήσει στα κείμενά του την όλη πορεία της ζωής του και της εμπειρίας του και τη γνήσια ανθρώπινη αγωνία και λαχτάρα του για ζωή κατά τρόπο αμφίδρομο με την πορεία και τα δεδομένα της εποχής του, κατορθώνοντας τελικά να μετουσιώσει τα βιώματά του σε αισθητικές μορφές.Όμως ως κύριο στόχο τα κείμενα έχουν να προβάλουν τη μοναδικότητα και την ιερότητα του ανθρώπινου προσώπου και του κοινωνικού φαινομένου γενικότερα, πολεμώντας ότι το ασχημίζουν και πετυχαίνοντας να διασώζουν το πορτραίτο του δημιουργού τους, έστω και φθαρμένο από την αρρώστια αλλά χωρίς προσωπείο με τη σφραγίδα "της καθαρής του καρδιάς και του ντόμπρου πνεύματος του". Συγχρόνως όμως τα κείμενα του διασώζουν και τη δική μας μοναδικότητα ενταγμένη μέσα στις κύριες ορίζουσες της συντροφικότητας και της ανθρωπιάς, δυνάμεις που διαποτίζουν τα κείμενα.