Η επίδραση της απροτινίνης στη σπλαχνική ισχαιμία – επαναιμάτωση από πνευμοπεριτόναιο
Authors: Μπαλτατζής; Μηνάς 
Published: September 2021

Η μελέτη των παθοφυσιολογικών επιδράσεων του πνευμοπεριτοναίου στο κυκλοφορικό, στο αναπνευστικό και στη σπλαχνική κυκλοφορία οδήγησε σε πληθώρα δημοσιεύσεων κυρίως κατά τη δεκαετία του ’90. Oι μετρήσεις της αιματικής ροής στους κλάδους της κοιλιακής αορτής ανέδειξαν ελάττωση αυτής σε βαθμό ανάλογο της ενδοκοιλιακής πίεσης που εφαρμόζεται. Είτε σε υψηλές ενδοκοιλιακές πιέσεις είτε σε ασθενείς με αθηρωμάτωση και στενώσεις των αγγείων, το πνευμοπεριτόναιο οδηγεί σε σοβαρότερη σπλαχνική ισχαιμία, η οποία ακολουθείται από τη φάση της επαναιμάτωσης κατά την άρση του. Συνεπώς, υποστηρίζεται ότι το πνευμοπεριτόναιο ενεργοποιεί τους μηχανισμούς του συνδρόμου ισχαιμίας – επαναιμάτωσης. Το σύνδρομο ισχαιμίας – επαναιμάτωσης περιλαμβάνει τις παθοφυσιολογικές μεταβολές που επάγονται κατά την επαναιμάτωση ιστών που προηγουμένως ισχαιμούσαν. Πρωταρχικό βήμα στην αλληλουχία αυτών των διεργασιών είναι η παραγωγή ελευθέρων ριζών κυρίως οξυγόνου, αλλά και αζώτου, οι οποίες αφενός είναι κυτταροτοξικές, αφετέρου ενεργοποιούν τη φλεγμονώδη απάντηση. Το σύνδρομο ισχαιμίας – επαναιμάτωσης στο ήπαρ απαντάται συχνότατα στην κλινική πράξη είτε στα πλαίσια αγγειακού αποκλεισμού του οργάνου κατά τις ηπατεκτομές είτε στα πλαίσια μεταμόσχευσης. Η βλάβη από επαναιμάτωση στο λεπτό έντερο προκαλεί διαταραχή του εντερικού φραγμού και διαπίδυση μικροοργανισμών και τοξινών από τον εντερικό αυλό στην πυλαία και στη συνέχεια στη συστηματική κυκλοφορία. Η επαγωγή τελικώς της συστηματικής φλεγμονώδους απάντησης (SIRS) συνεπάγεται την βλάβη απομακρυσμένων οργάνων (remote injury) και την εγκατάσταση του συνδρόμου πολυοργανικής ανεπάρκειας (MODS). Η απροτινίνη, ένας αναστολέας πρωτεασών, έχει χρησιμοποιηθεί σε πειραματικά πρωτόκολλα ισχαιμίας – επαναιμάτωσης με ευεργετικά αποτελέσματα. Η αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράση της απροτινίνης έγκειται στην ελάττωση της έκφρασης των μορίων προσκόλλησης στο ενδοθήλιο, στην αποδόμηση της ελαστάσης και της καθεψίνης, στη μείωση της παραγωγής μυελοϋπεροξειδάσης και φωσφολιπάσης D από τα ουδετερόφιλα και τέλος στον περιορισμό της παραγωγής προφλεγμονωδών κυτταροκινών. Στην παρούσα εργασία χρησιμοποιήθηκαν 60 άρρενες επίμυες τύπου Albino Wistar, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες των 20 ζώων. Η πρώτη ομάδα (Sham group) ήταν η ομάδα της εικονικής παρέμβασης. Στη δεύτερη ομάδα (Control group, C) εγκαταστάθηκε πνευμοπεριτόναιο σταθερής πίεσης 12mm Hg διάρκειας τεσσάρων ωρών. Στην τρίτη ομάδα (Aprotinin group, AP) έγινε ό,τι και στην ομάδα ελέγχου και επιπλέον χορηγήθηκε ενδοπεριτοναϊκά απροτινίνη σε δοσολογία ανάλογη με αυτή που χρησιμοποιείται στις καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις. Οι ομάδες ελέγχου και απροτινίνης διαιρέθηκαν τυχαία σε δύο υποομάδες των 10 ζώων, ανάλογα με το χρόνο επαναιμάτωσης (60 ή 180 λεπτά). Έτσι προέκυψαν υποομάδες με κωδική ονομασία C60, C180, AP60 και ΑΡ180. Ακολούθησε η θυσία των πειραματοζώων. Κατά τη θυσία πραγματοποιήθηκε αιμοληψία από τις καρδιακές κοιλότητες των πειραματοζώων και ελήφθησαν ιστοτεμάχια ήπατος, λεπτού εντέρου και πνεύμονα. Οι βιοχημικοί δείκτες που μετρήθηκαν ήταν: TNF-α, IL-6, ET-1, CRP, ισορροπία οξειδωτικών – αντιοξειδωτικών παραγόντων (PAB) και καρβονυλιωμένες πρωτεΐνες. Στα ιστολογικά παρασκευάσματα διενεργήθηκε χρώση με αιματοξυλίνη – ηωσίνη και έγινε αποτίμηση ποικίλων χαρακτηριστικών φλεγμονής από δύο παθολογοανατόμους με τη χρήση πενταβάθμιας κλίμακας. Οι τιμές των περισσότερων βιοχημικών δεικτών στο ήπαρ ήταν χαμηλότερες στη μία ή και στις δύο υποομάδες της απροτινίνης σε στατιστικά σημαντικό βαθμό. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώθηκε από την ιστολογική εξέταση των παρασκευασμάτων με το καλύτερο σκορ να παρατηρείται στην υποομάδα AP180. Στο λεπτό έντερο δεν προέκυψε ξεκάθαρο αποτέλεσμα υπέρ των υποομάδων της απροτινίνης από τις μετρήσεις των βιοχημικών δεικτών ενώ η ιστολογική εικόνα ήταν αρκούντως πειστική ότι και στο λεπτό έντερο η απροτινίνη έδρασε προφυλακτικά. Στον πνεύμονα , οι υποομάδες ΑΡ60 και ΑΡ180 παρουσίαζαν ηπιότερη φλεγμονώδη αντίδραση, με τη δεύτερη να πλεονεκτεί στην ιστολογική εξέταση. Τέλος, στο πλάσμα δεν αναδείχθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων. Συμπερασματικά, η απροτινίνη φαίνεται να ελαττώνει σημαντικά την ιστική βλάβη που προκαλεί η σπλαχνική ισχαιμία – επαναιμάτωση από πνευμοπεριτόναιο. Το αποτέλεσμα αυτό, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα και άλλων παρόμοιων πειραματικών πρωτοκόλλων, ανοίγει το δρόμο για το σχεδιασμό κλινικών μελετών που θα διερευνήσουν την αντιφλεγμονώδη δράση της ουσίας στον άνθρωπο.