Διάχυση διαφόρων αντιβιοτικών διαμέσου της εξωκυττάριας βλεννοπολυσακχαρίδης ("slime") των κοαγκουλάση - αρνητικών σταφυλόκοκκων
Authors: Σουλή Μαρία 
Published: January 2014

Η εξωκυττάρια βλεννοπολυσακχαριδική ουσία (slime), που παράγεται από πολλά στελέχη κοαγκουλάοη-αρνητικών σταφυλόκοκκων, έχει αναγνωρισθεί τα τελευταία χρόνια ως σημαντικός λοιμογόνος παράγοντας, υπεύθυνος για την πρόκληση δυσίατων λοιμώξεων από τα μικρόβια αυτά σε ασθενείς που φέρουν ξένα σώματα. Η ουσία αυτή ενοχοποιείται για την συχνή αποτυχία της συντηρητικής αγωγής στη θεραπεία αυτού του είδους των λοιμώξεων. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή μελετήθηκε η μεταβολή της δραστικότητας όλων των αντιβιοτικών με αντισταφυλοκοκκικό φάσμα από την παρουσία της βλεννοπολυσακχαρίδης. Για το σκοπό αυτό εφαρμόσθηκαν δύο διαφορετικές in vitro ημιποσοτικές μέθοδοι. Στην πρώτη χρησιμοποιήθηκαν 26 κλινικά και 2 πρότυπα στελέχη κοαγκουλάοη-αρνητικών σταφυλόκοκκων που παρήγαγαν βλεννοπολυσακχαρίδη (σύμφωνα με τη μέθοδο του Christensen) και 14 κλινικά και 2 πρότυπα στελέχη που δεν παρήγαγαν την ουσία αυτή. Σαράντα μΙ καλλιεργήματος σε Tryptic Soy Broth από κάθε μικρόβιο ενοφθαλμίσθηκαν στην επιφάνεια στείρων φίλτρων κυτταρίνης που είχαν τοποθετηθεί σε τρυβλία με Staphylococcus άγαρ No 110. Μετά από 24ωρη επώαση τα φίλτρα ξεπλύθηκαν σε 3 διαδοχικά δοχεία με Tryptic Soy Broth και τοποθετήθηκαν σε τρυβλία με Mueller Hinton άγαρ που είχε αναμειχθεί με σπόρους Bacillus subtilis. Στην επιφάνεια κάθε φίλτρου τοποθετήθηκε διάλυμα του υπό εξέταση αντιβιοτικού (40μΙ) και μετά από 24ωρη επώαση μετρήθηκαν οι ζώνες αναστολής στο άγαρ και συγκρίθηκαν με τον αντίστοιχο μάρτυρα, δηλαδή τη ζώνη αναστολής που δημιουργήθηκε από τη διέλευση ίσης ποσότητας αντιβιοτικού μέσω στείρου φίλτρου. Διαπιστώθηκε ότι η τεϊκοπλανίνη και η βανκομυκίνη, όταν διηθούνται μέσω φίλτρου που έχει προεπωασθεί με στέλεχος σταφυλόκοκκου που παράγει βλεννοπολυσακχαρίδη, παρουσιάζουν μείωση δραστικότητας κατά 29,6 και 73,5%, αντίστοιχα ενώ όλα τα υπόλοιπα αντιβιοτικά παρουσιάζουν μείωση δραστικότητας από 2,5 ως 11,8%. Όταν τα αντιβιοτικά διηθούνται μέσω φίλτρου που έχει προεπωασθεί με στέλεχος που δεν παράγει βλεννοπολυσακχαρίδη διαπιστώνεται ότι μείωση δραστικότητας παρουσιάζουν μόνο η ριφαμπικίνη, η κοτριμοξαζόλη, η σιπροφλοξασίνη, η πεφλοξασίνη, η γενταμικίνη, η ερυθρομυκίνη, η τομπραμυκίνη, η αμικασίνη, και η τεϊκοπλανίνη από 0,3 ως 3,6%. Στη δεύτερη μέθοδο, που περιγράφεται για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία, χρησιμοποιήθηκαν τα 26 κλινικά και τα 2 πρότυπα στελέχη κοαγκουλάοη-αρνητικών σταφυλόκοκκων που παρήγαγαν βλεννοπολυσακχαρίδη. Στείρα φίλτρα κυτταρίνης, που είχαν τοποθετηθεί σε τρυβλία με Staphylococcus άγαρ No 110, ενοφθαλμίσθηκαν με 40 μΙ καλλιεργήματος κάθε στελέχους και επωάσθηκαν αεροβίως για 24 ώρες. Μετά από ξέπλυμα σε 3 διαδοχικά δοχεία με Tryptic Soy Broth, από την επιφάνεια κάθε φίλτρου συλλέχθηκε η βλεννοπολυσακχαρίδη και αναμείχθηκε με 40 μΙ διαλύματος του υπό εξέταση αντιβιοτικού. Το μείγμα αυτό τοποθετήθηκε σε οπές που είχαν διανοιχθεί σε τρυβλία με Mueller Hinton άγαρ, στο οποίο είχε ενσωματωθεί εναιώρημα Bacillus subtilis. Μετά από 24ωρη επώαση μετρήθηκαν οι ζώνες αναστολής και συγκρίθηκαν με τον μάρτυρα, δηλαδή τη ζώνη αναστολής που δημιουργήθηκε από ίση ποσότητα αντιβιοτικού χωρίς βλεννοπολυσακχαρίδη. Από τη σύγκριση προκύπτει ότι η πεφλοξασίνη, η τεϊκοπλανίνη και η βανκομυκίνη παρουσιάζουν αξιοσημείωτη μεταβολή της δραστικότητας τους από την παρουσία της εξωκυττάριας βλεννοπολυσακχαρίδης κατά 30, 51,7 και 66,8%, αντίστοιχα. Αντίθετα, η ριφαμπικίνη, η κλινδαμυκίνη και οι μακρολίδες παρουσιάζουν τη μικρότερη μείωση στη δραστικότητα τους (0,8-2,3%). Η παρουσία της βλεννοπολυσακχαρίδης μειώνει τη δραστικότητα των υπολοίπων αντιβιοτικών από 4 ως 16,1%. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης θα βοηθήσουν τον κλινικό ιατρό στην ορθολογική επιλογή των δραστικότερων αντιβιοτικών για τη θεραπεία των λοιμώξεων των ξένων σωμάτων από στελέχη κοαγκουλάση-αρνητικών σταφυλόκοκκων, που παράγουν εξωκυττάρια βλεννοπολυσακχαρίδη.