Ο ρόλος του πλαισίου στην αναγνώριση των συγκινήσεων
Authors: Λιγκοβανλή Αικατερίνη 
Published: August 2021

Στόχος της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι να διερευνήσει μια επιμέρους πτυχή του προβληματισμού σχετικά με την αναγνώριση των συγκινησιακών εκφράσεων του προσώπου: στην καθημερινή ζωή η αναγνώριση των εκφράσεων του προσώπου την εγγενή, εξελικτικά καθορισμένη σημασία τους, ή σε αυτή προστίθενται και οι σχετικές πληροφορίες που προσκομίζει το πλαίσιο εμφάνισής τους; Η παρούσα σειρά μελετών επιθυμεί να προσθέσει περαιτέρω στη συζήτηση περί της φύσεως του μηχανισμού αναγνώρισης των συγκινησιακών εκφράσεων και να διευκρινίσει κατά πόσο η εγγενώς αυτόματη φύση του τροποποιείται υπό τις επιδράσεις του πλαισίου.Η πρώτη μελέτη έλεγξε για επιδράσεις ακουστικού πλαισίου στην αναγνώριση των συγκινησιακών εκφράσεων χαράς, λύπης, φόβου και έκπληξης, με χρήση στατικών εκφράσεων και λεκτικές προτάσεις συμβάντων έκλυσης συγκινήσεων χωρίς προσωδία. Κατασκευάστηκαν συμβατά και ασύμβατα ζεύγη ερεθισμάτων εκφράσεων και προτάσεων, με κριτήριο την αντιθετικότητα του σημασιολογικού περιεχομένου των συγκινήσεων των δυο μεταβλητών (χαρά-λύπη) ή την ομοιότητα των ημιφυσικών τους πληροφοριών (φόβος-έκπληξη). Οι συμμετέχοντες χωρίσθηκαν σε δυο ομάδες, με κριτήριο τον χρόνο απόκρισης (απεριόριστος, δύο δευτερόλεπτα) και κλήθηκαν να ονομάσουν τη συγκινησιακή έκφραση του προσώπου, επιλέγοντας από κλειστή λίστα συγκινησιακών όρων. Καταγράφηκε ο χρόνος απόκρισης, το είδος και ο αριθμός των λανθασμένων απαντήσεων.Η δεύτερη μελέτη ακουστικού πλαισίου έλεγξε για περιορισμούς της πρώτης έρευνας. Η μεθοδολογία ακολούθησε σε γενικές γραμμές τη μέθοδο του πρώτου πειράματος. Οι διαφοροποιήσεις αφορούσαν τη χρήση στατικών και δυναμικών ερεθισμάτων εκφράσεων, την ελεύθερη κατονομασία των πλαισιακών σκηνών και τη χρήση συνθηκών ελέγχου απομονωμένης αναγνώρισης των εκφράσεων. Επιπλέον, μελετήθηκαν δύο είδη συγκινήσεων (χαρά, λύπη) αλλά και η επίδραση του ακουστικού πλαισίου σε ουδέτερες εκφράσεις. Ο χρόνος απόκρισης για όλους τους συμμετέχοντες ήταν απεριόριστος. Χρησιμοποιήθηκαν ακόμη δοκιμασίες απόσπασης προσοχής μεταξύ των έργων, ενώ ζητήθηκε επίσης από τους συμμετέχοντες να ανακαλέσουν το περιεχόμενο των ακουστικών προτάσεων. Καταγράφηκε ο χρόνος απόκρισης, το είδος και ο αριθμός λανθασμένων απαντήσεων και υπολογίστηκε η επίδοση ανάκλησης προτάσεων για κάθε συμμετέχοντα. Η τρίτη μελέτη μελέτησε την επίδραση του οπτικού πλαισίου στην αναγνώριση των συγκινησιακών εκφράσεων του προσώπου και έλεγξε για διαφοροποιήσεις των επιδράσεων πλαισίου σε συνάρτηση με το αισθητηριακό του είδος. Ακολουθήσαμε την ανεκδοτολογική περιγραφή του πειράματος του Ρώσου κινηματογραφιστή Kuleshov και πραγματοποιήσαμε μια τυπική και μια τροποποιημένη εκδοχή της δοκιμασίας του.Η παρούσα σειρά μελετών κατάφερε να προσκομίσει ενδείξεις υπέρ της τροποποίησης της αντίληψης των συγκινησιακών εκφράσεων του προσώπου, σε συνθήκες που δεν διευκολύνουν την κοινωνική αλληλεπίδραση και μάλιστα με τρόπο που υποδεικνύει την εμπλοκή ανώτερων γνωστικών λειτουργιών στη συγκινησιακή ρύθμιση. Η ανάλυση των δεδομένων των ελεύθερων απαντήσεων της παρούσας έρευνας προσκόμισε ενδείξεις για αντιστοιχία της λειτουργίας του πλαισίου με αυτή της ίδιας της ρύθμισης της συγκινησιακής εμπειρίας, με στρατηγικές επίλυσης της σύγκρουσης, την άρνηση και την επανερμηνεία, και ενδείξεις ότι η αυτόματη αποτίμηση ή η εμπλοκή γνωστικών επεξεργασιών στην αναγνώριση των συγκινησιακών εκφράσεων του προσώπου δεν είναι συνυφασμένη με την ίδια την παρουσία του πλαισίου, αλλά εξαρτάται από το είδος της πλαισιακής σύγκρουσης και επιπλέον από τον τρόπο επίλυσής της.