Αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης αποτελεσματικότητας των δικτύων διάδοσης γεωργικής γνώσης και καινοτομίας στην Ελλάδα
Authors: Αμεράνη Επιστήμη 
Published: July 2024

Η Ευρωπαϊκή Ένωση με την μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής προβλέπει την στρατηγική ενίσχυση του Συστήματος Γεωργικής Γνώσης και Καινοτομίας (AKIS) για την ενθάρρυνση της ανταλλαγής γνώσης και την υποστήριξη της καινοτομίας στη γεωργία και στις αγροτικές περιοχές. Με βάση τη σπουδαιότητα του AKIS για την ανάπτυξη της γεωργίας, οι κύριοι στόχοι της διδακτορικής διατριβής είναι: 1) η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης του ελληνικού AKIS, 2) η παρουσίαση κατάλληλων στρατηγικών για την καλύτερη ανάπτυξη και διάχυση της καινοτομίας στο γεωργικό τομέα, 3) η διερεύνηση των εκπαιδευτικών αναγκών των γεωργών για να προσανατολίσουν τα υποσυστήματα γνώσης προκειμένου το AKIS να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις και τάσεις της γεωργίας και 4) η αξιολόγηση μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας που θα συνδέσει τη γεωργική γνώση με τις κύριες εκπαιδευτικές ανάγκες των γεωργών. Στους επιμέρους στόχους της έρευνας εντάχθηκαν η διερεύνηση της επιρροής του AKIS στην υιοθέτηση καινοτόμων πρακτικών και η διερεύνηση των πηγών πληροφόρησης από τους γεωργούς. Για τους σκοπούς της έρευνας δημιουργήθηκαν δύο δομημένα ερωτηματολόγια. Το πρώτο απευθύνθηκε σε εκπροσώπους τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα και η επιλογή τους έγινε με σκόπιμη δειγματοληψία. Η δειγματοληψία του πρώτου ερωτηματολογίου διήρκησε τρεις μήνες και συγκεντρώθηκαν 61 έγκυρα ερωτηματολόγια. Το δεύτερο ερωτηματολόγιο απευθύνθηκε σε γεωργούς της ελληνικής επικράτειας και χρησιμοποιήθηκε η απλή τυχαία δειγματοληψία. Χορηγήθηκαν ερωτηματολόγια και αυτοσυμπληρώθηκαν από 265 γεωργούς και η συλλογή τους διήρκησε πέντε μήνες. Για να διερευνηθούν οι στόχοι της διδακτορικής διατριβής εκτός από τα περιγραφικά στατιστικά μέτρα χρησιμοποιήθηκαν ποικίλες μεθοδολογικές προσεγγίσεις (SWOT ανάλυση, Στρατηγική θέσης και Αξιολόγηση Δράσης, Γραφική θεωρητική Τεχνική) και πολυμεταβλητές μεθόδους ανάλυσης (Λογιστική Παλινδρόμηση και Κατηγορική Παλινδρόμηση). Τα αποτελέσματα της έρευνας επισημαίνουν ότι απαιτείται ενίσχυση του AKIS. Η θέση του συστήματος είναι «ανταγωνιστική» σύμφωνα με το σχέδιο «Στρατηγικής θέσης και Αξιολόγηση Δράσης» και απαιτούνται δράσεις και μέτρα από τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και άλλους συμμετέχοντες του συστήματος, ώστε να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες για να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες του. H Θεωρητική Τεχνική Γραφημάτων χρησιμοποιήθηκε για την ποσοτική αξιολόγηση των διασυνδέσεων και της ροής πληροφοριών μεταξύ των παραγόντων του AKIS. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι «συνεταιρισμοί» αποτελούν την κυρίαρχη ομάδα (κατηγορία) μέσα στο σύστημα, ενώ οι «γεωργοί» την υποδεέστερη. Οι «Δημόσιες Αρχές» κατέχουν ένα διαδραστικό ρόλο μέσα στο σύστημα με τις πολιτικές που εφαρμόζουν. Επίσης, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι μηχανισμοί σύνδεσης μεταξύ των παραγόντων είναι κυρίως αδύναμης ισχύος. Τα δίκτυα και οι ψηφιακές πλατφόρμες θεωρούνται αποτελεσματικές προσεγγίσεις για τον συντονισμό του συστήματος. Επίσης, τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι οι γεωργοί συνήθως χρησιμοποιούν περισσότερες από μία πηγές ενημέρωσης και η επιλογή τους καθορίζεται από τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά τους. Οι γεωπόνοι που παρέχουν συμβουλές αποτελούν τη συχνότερη πηγή ενημέρωσης. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την απόκλιση μεταξύ ενδιαφέροντος και υιοθέτησης για καινοτομία από τους γεωργούς, τονίζοντας τους κοινωνικοοικονομικούς περιορισμούς. Επιπρόσθετα, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η γνώση του συστήματος AKIS μπορεί να επιφέρει αύξηση του βαθμού υιοθέτησης σε όλες σχεδόν τις εξεταζόμενες καινοτόμες πρακτικές. Η διατριβή ολοκληρώνεται με την ανάπτυξη συστάσεων για τη βελτίωση των μέσων πολιτικής, προκειμένου να δοθεί έμφαση στο σημαντικό ρόλο του AKIS.