Η επικράτηση διαταραχών μετατραυματικού στρες και μείζονος κατάθλιψης σε νοσηλευθέντες σε μονάδα εντατικής θεραπείας
Authors: Ασημακοπούλου Ευανθία 
Published: August 2021

Τα τελευταία χρόνια, με την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης και της τεχνολογίας, έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση του ποσοστού επιβίωσης βαρέως πασχόντων ασθενών, που έχουν νοσηλευτεί σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ). Συνεπώς, με την αύξηση της επιβίωσης, η έρευνα έχει αρχίσει να εστιάζει στη μακροχρόνια έκβαση των ασθενών ΜΕΘ και στις ψυχολογικές επιπτώσεις της εμπειρίας νοσηλείας τους. Δύο ψυχικές διαταραχές που εμφανίζονται συχνά σε ασθενείς μετά τη νοσηλεία τους σε ΜΕΘ είναι η Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή (ΜΚΔ) και η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (ΔΜΣ). Παρόμοια μελέτη δεν έχει πραγματοποιηθεί στο παρελθόν, στην Ελλάδα.Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνήσει την επικράτηση της ΜΚΔ και της ΔΜΣ σε αρρώστους που νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ σε σχέση με αρρώστους που νοσηλεύτηκαν σε κάποιο παθολογικό - χειρουργικό τμήμα και να συγκρίνει τις μεταβλητές που σχετίζονται με την εμφάνιση των παραπάνω παθήσεων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε πέντε διαφορετικά νοσοκομεία της Αθήνας, το ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ», το ΓΝΕ «ΘΡΙΑΣΙΟ», το ΓΝΑ «ΚΑΤ», το ΓΝΑ «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ» και το ΓΝΑ «Κοργιαλένειο – Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» και οι ομάδες προέρχονται από γενικές πολυδύναμες ΜΕΘ και παθολογικά - χειρουργικά τμήματα των νοσοκομείων. Το δείγμα αποτέλεσαν 198 άτομα, 102 από ΜΕΘ και 96 από κάποιο παθολογικό - χειρουργικό τμήμα. Η συλλογή των στοιχείων πραγματοποιήθηκε με προσωπική συνέντευξη.Πρόκειται για συγχρονική μελέτη και μελέτη ασθενών – μαρτύρων, όπου συγκρίνονται δύο ομάδες. Η μία αποτελείται από ασθενείς που νοσηλεύθηκαν σε ΜΕΘ (Ομάδα Α) και η άλλη από ασθενείς που νοσηλεύθηκαν σε κάποιο παθολογικό - χειρουργικό τμήμα (Ομάδα Β) και η έκθεση έγκειται στη νοσηλεία σε ΜΕΘ ή όχι για την εμφάνιση ψυχοπαθολογίας. Το ερωτηματολόγιο που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα μελέτη, κατασκευάστηκε ειδικά για τις ανάγκες της διδακτορικής διατριβής, αποτελείται από τέσσερα μέρη και βασίζεται στο εγχειρίδιο “ΜΙΝΙ: Mini International Neuropsychiatric Interview”. Το ΜΙΝΙ περιλαμβάνει διαγνωστικές ερωτήσεις για τη ΜΚΔ και τη ΔΜΣ καθώς και ερωτήσεις για τη διαφορική τους διάγνωση, που έχουν διατυπωθεί σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-IV.Τα αποτελέσματα από την στατιστική επεξεργασία των δεδομένων έδειξαν ότι υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της εμφάνισης ΜΚΔ και ΔΜΣ και της νοσηλείας σε ΜΕΘ και ειδικότερα η νοσηλεία σε ΜΕΘ αυξάνει τις πιθανότητες εκδήλωσης ΜΚΔ κατά 1,94 φορές και κατά 3,48 φορές την πιθανότητα εμφάνισης ΔΜΣ, συγκριτικά με την νοσηλεία σε άλλο τμήμα του νοσοκομείου. Επίσης, η ομάδα ΜΕΘ εμφάνισε υψηλότερα ποσοστά ΜΚΔ, με ποσοστό 32,4%, συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, 19,8% και υψηλότερα ποσοστά ΔΜΣ, 35,3% σε αντίθεση με την ομάδα ελέγχου, 13,5%. Από τη διερεύνηση των κοινωνικοδημογραφικών χαρακτηριστικών προέκυψε ότι οι γυναίκες που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ έχουν σχεδόν πενταπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ΜΚΔ συγκριτικά με τους άνδρες της ΜΕΘ και σχεδόν δώδεκα φορές περισσότερες πιθανότητες εκδήλωσης ΔΜΣ συγκριτικά με τους άνδρες. Οι μεγαλύτερες ηλικίες στη ΜΕΘ εμφανίζουν χαμηλότερες πιθανότητες εμφάνισης ΔΜΣ. Όσο αφορά στα κλινικά χαρακτηριστικά η κλινική διάγνωση δεν σχετίζεται με την ανάπτυξη ΜΚΔ και ΔΜΣ σε καμία ομάδα, όμως υπάρχει θετική συσχέτιση της βαρύτητας της νόσου με την εμφάνιση ΜΚΔ και ΔΜΣ στη ΜΕΘ. Η διάρκεια νοσηλείας αποτελεί σημαντικό προγνωστικό παράγοντα μόνο στην ανάπτυξη ΜΚΔ στην ομάδα ΜΕΘ. Στην παρούσα μελέτη το 11,6% του συνολικού δείγματος (ομάδα ΜΕΘ: 17,6%, ομάδα ελέγχου: 5,2%) βρέθηκε να πληροί παράλληλα τα κριτήρια ΜΚΔ και ΔΜΣ.Τα παραπάνω αποτελέσματα επιβεβαίωσαν τη συσχέτιση της νοσηλείας σε ΜΕΘ με την εμφάνιση συμπτωμάτων κατάθλιψης και μετατραυματικού στρες με παρόμοιες έρευνες στη διεθνή βιβλιογραφία. Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των συμπτωμάτων ΜΚΔ και ΔΜΣ σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχύτερη αποκατάσταση και σε βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.