Επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών
Authors: Γίδαρη Στυλιανή 
Published: November 2022

Η σπουδαιότητα της ποιότητας της προσχολικής αγωγής και εκπαίδευσης στις σύγχρονες κοινωνίες είναι αδιαμφισβήτητη, καθώς τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι τα υψηλής ποιότητας προσχολικά προγράμματα μπορούν να βελτιώσουν και να ενισχύσουν την ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα στην προσχολική εκπαίδευση φαίνεται πως είναι οι εκπαιδευτικοί. Η επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών αναδεικνύεται σε βασικό παράγοντα αναβάθμισης του εκπαιδευτικού έργου και, κατ΄ επέκταση, βελτίωσης της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Στην ελληνική πραγματικότητα υπάρχει ένδεια μελετών σχετικά με οργανωμένες προσπάθειες βελτίωσης της ποιότητας των Νηπιαγωγείων μέσα από προγράμματα επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών. Για το λόγο αυτό, ο σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν διττός: α) Να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα επαγγελματικής ανάπτυξης νηπιαγωγών, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα για τα αποτελεσματικά προγράμματα επαγγελματικής ανάπτυξης εκπαιδευτικών, το οποίο θα στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας του προσχολικού περιβάλλοντος και β) Να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Η έρευνα ακολούθησε έναν ημι-πειραματικό σχεδιασμό μικτών μεθόδων. Συμμετείχαν 26 νηπιαγωγοί από 23 Νηπιαγωγεία του νομού Πιερίας, οι οποίοι χωρίσθηκαν σε Πειραματική ομάδα και oμάδα Ελέγχου. Αρχικά αξιολογήθηκε η ποιότητα των Νηπιαγωγείων με τη χρήση της κλίμακας ECERS-R και διερευνήθηκαν οι εκπαιδευτικές ανάγκες των νηπιαγωγών. Με βάση τα αποτελέσματα αυτά σχεδιάστηκε ένα πεντάμηνο πρόγραμμα επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών. Στο τέλος του προγράμματος η ποιότητα των Νηπιαγωγείων επανεκτιμήθηκε και συγκρίθηκαν τα αποτελέσματα πριν και μετά την εφαρμογή του, ώστε να εξακριβωθεί η αποτελεσματικότητά του στη βελτίωση της. Τα αποτελέσματα μας έδειξαν ότι αν και οι μέσοι όροι της ποιότητας των Νηπιαγωγείων της Πειραματικής ομάδας και της ομάδας Ελέγχου πριν την εφαρμογή του προγράμματος δε διέφεραν σημαντικά, ο μέσος όρος της ποιότητας μετά την παρέμβαση για την Πειραματική ομάδα ήταν σημαντικά υψηλότερος από αυτόν της ομάδας Ελέγχου. Η follow up αξιολόγηση, ενάμιση χρόνο μετά, έδειξε τη διατήρηση και περαιτέρω βελτίωση των αποτελεσμάτων του προγράμματος στην ποιότητα των Νηπιαγωγείων. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί αξιολόγησαν την εμπειρία τους από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα. Από τις/τον συμμετέχουσες/ντα εκπαιδευτικούς/ό, αξιολογήθηκαν θετικά το πρόγραμμα στο σύνολό του, οι συνεργατικές μέθοδοι που αξιοποιήθηκαν, η απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων και η δυνατότητα εφαρμογής τους στη διδακτική πρακτική. Αναδείχθηκε, επίσης, η σημασία ενός υποστηρικτικού πλαισίου στην εφαρμογή των νέων γνώσεων και πρακτικών. Το πρόγραμμα επαγγελματικής ανάπτυξης φαίνεται να ήταν επιτυχές στη βελτίωση της ποιότητας των Νηπιαγωγείων επειδή: έλαβε υπόψη τις επιμορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών, αντιμετώπισε τους εκπαιδευτικούς ως ενήλικες εκπαιδευόμενους και ως επαγγελματίες, συνέδεσε τη θεωρητική γνώση με την καθημερινή πρακτική, είχε επαρκή διάρκεια, διασφάλιζε χρόνο για συνεργασία και για πειραματισμό και αναστοχασμό σχετικά με νέες προσεγγίσεις στη διδασκαλία και τη μάθηση. Κυρίως, όμως, στηρίχθηκε σε συνεργατικές πρακτικές και κλίμα ισοτιμίας, και οδήγησε στη μετατόπιση από την ανεξάρτητη πρακτική σε μια Κοινότητα πρακτικής. Τα ευρήματα μας δείχνουν ότι η ποιότητα του προσχολικού περιβάλλοντος μπορεί να βελτιωθεί μέσω της επαγγελματικής ανάπτυξης των νηπιαγωγών. Επιπλέον, ενισχύουν τις γνώσεις μας για το σχεδιασμό και την εφαρμογή αποτελεσματικών προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου και του εκπαιδευτικού συστήματος.