ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ БАСТАУЫШ СЫНЫП МҰҒАЛІМІНІҢ КӘСІБИ ІС-ӘРЕКЕТІНІҢ КОМПОНЕНТІ РЕТІНДЕ
Authors: AKHMETSAPA A. , ZHOLTAYEVA G. , UZUNBOYLU H. , SARSEKULOVA D. 
Published: October 2023

Based on the analysis of regulatory documents in the field of education and the works of pedagogical scholars, this article reveals the relevance of the creative activity of the teacher, the significance and features of the pedagogical activity of elementary school teachers. The authors analyzed the descriptions of the directions of labor activity of elementary school teachers, reflected in the professional standard of the teacher, and considered ways of their implementation. The article also presents the content of the main functions of the teacher. It was found that in the process of implementing each function, the teacher performs creative work. Pedagogical creativity is explained as the presence of personal qualities and corresponding properties in the teacher, the awareness of oneself as a creative personality, the need for creative interaction with specialists, the presence of reflective, managerial, design abilities and skills in organizing and managing the educational process. And the creative activity of elementary school teachers is defined as a special type of activity of a teacher who has his/her own goals, values, and beliefs, who is able to independently solve life and educational problems, possesses skills of self-realization, self-development, non-standard thinking, self-determination, intellectual self-education, and can create new material and spiritual values. The article states that in the structure of the pedagogical activity of the teacher - in the activity of organizing and conducting the educational process - there are cognitive actions that require special creativity, such as planning, setting goals, developing students’ cognitive interests and abilities, monitoring and evaluating their achievements, and so on. Therefore, it is concluded that the pedagogical activity of the teacher contains a creative component as a component of professional activity of the teacher. Keywords: elementary school teacher, teacher’s functions, creativity, professional creativity, pedagogical activity.

Мақалада білім саласындағы нормативті-құқықтық актілерді, педагог ғалымдардың еңбектерін талдау негізінде педагогтың шығармашылық іс-әрекетінің өзектілігі, бастауыш сынып мұғалімінің педагогикалық іс-әрекетінің мән-мағынасы мен ерекшеліктері қарастырылған. Авторлар «Педагогтің кәсіби стандартында» көрсетілген бастауыш сынып мұғалімінің еңбек қызметінің бағыттарының сипатамаларына талдау жасап, оларды жүзеге асыру жолдарына тоқталған. Сонымен қатар мұғалімнің негізгі функцияларының мазмұны баяндалған. Әр функцияны жүзеге асыру іс-әрекеті барысында мұғалім шығармашылық жұмыстар атқаратыны анықталған. Педагогикалық шығармашылық мұғалімнің тұлғалық қасиеттері мен оған сәйкес сапаларының болуы, өзін шығармашыл тұлға ретінде саналы сезінуі, мамандармен шығармашылық өзара әрекетті қажетсінуі, рефлексивтік, басқарушылық, құраушы қабілеттерінің болуы және оқу тәрбие үдерісін ұйымдастыру мен басқару бойынша іскерлігінің болуы деп түсіндіріледі. Ал бастауыш сынып мұғалімінің шығармашылық іс әрекеті – өз мақсаты, құндылықтары мен сенімі бар, өмірлік және педагогикалық мәселелерді өз бетінше шеше алатын, өзін- өзі жүзеге асыруға, өзін-өзі дамытуға, стандартты емес ойлау, өзін-өзі анықтау, интеллектуалдық өзін-өзі тәрбиелеу іс-әрекетінің дағдылары бар, жаңа материалдық және рухани құндылықтарды жасауға қабілетті мұғалімнің іс-әрекетінің ерекше түрі деп анықталады. Мақалада мұғалімнің педагогикалық іс-әрекетінің құрылымында: білім беру процесін ұйымдастыру мен жүргізу бойынша бірнеше танымдық сипаттағы ерекше шығармашылықты талап ететін әрекеттер, мысалы, күтелетін нәтижелерді жоспарлау, мақсат қою, оқушылардың танымдық қызығушылығы мен қабілетін дамыту, олардың жетістіктерін бақылау мен бағалау және т.с.с. болатыны баяндалған. Яғни педагогикалық іс-әрекет құрылымында мұғалімнің іс-әрекетінің бөлінбейтін бөлігі ретінде шығармашылық компонент айқындалып, қорытындылады. Түйін сөздер: бастауыш сынып мұғалімі, мұғалімнің функциялары, шығармашылық, кәсіби шығармашылық, педагогикалық іс-әрекет

В статье на основе анализа нормативно-правовых актов в сфере образования, трудов ученых педагогов раскрыты актуальность творческой деятельности педагога, значение и особенности педагогической деятельности учителя начальных классов. Авторы проанализировали описания направлений трудовой деятельности учителя начальных классов, отраженных в профессиональном стандарте педагога и рассмотрели пути их реализации. В статье также изложено содержание основных функций учителя. Установлено, что в процессе реализации каждой функции педагог выполняет творческую работу. Педагогическое творчество объясняется как наличие у учителя личностных качеств и соответствующих ему свойств, осознание себя как творческой личности, потребность в творческом взаимодействии со специалистами, наличие рефлексивных, управленческих, конструкторских способностей и умений по организации и управлению учебно-воспитательным процессом. А творческая деятельность учителя начальных классов определяется как особый вид деятельности учителя, имеющего свои цели, ценности и убеждения, умеющего самостоятельно решать жизненные и педагогические проблемы, обладающего навыками самореализации, саморазвития, нестандартного мышления, самоопределения, интеллектуального самообразования, способного создавать новые материальные и духовные ценности. В статье изложено, что в структуре педагогической деятельности учителя – в деятельности по организации и проведению образовательного процесса имеются действия познавательных характера, требующие особого творчества, например, планирование, постановка целей, развитие познавательных интересов и способностей учащихся, контроль и оценка их достижений и т.д. Таким образом, делается вывод, что в структуре педагогической деятельности содержится творческая составляющая как компонент профессиональной деятельности учителя. Ключевые слова: учитель начальных классов, функции учителя, творчество, профессиональное творчество, педагогическая деятельность