Γιγαντοκυτταρικοί όγκοι των οστών
Authors: Χρηστογεώργος Παύλος 
Published: August 2021

Οι Γιγαντοκυτταρικοί όγκοι των οστών αποτελούν μια σχετικά συχνή ομάδα καλοήθων νεοπλασμάτων, αφού αποτελούν το 20% περίπου του συνόλου των καλοήθων όγκων των οστών. Η βιολογική τους όμως συμπεριφορά δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με βάση τον ιστολογικό τους τύπο. Σύμφωνα με τα βιβλιογραφικά δεδομένα τοπική υποτροπή παρατηρείται στο 34 - 50% των περιπτώσεων. Κακοήθης εξαλλαγή είναι δυνατόν να παρατηρηθεί στο 4% περίπου των περιπτώσεων, ενώ απομεμακρυσμένες μεταστάσεις παρατηρούνται στο 1 - 6% των περιπτώσεων και η εντόπισή τους αφορά αποκλειστικά τους πνεύμονες με ιστολογική εικόνα αντίστοιχη του πρωτοπαθούς όγκου.Αρκετές προσπάθειες έχουν γίνει προκειμένου να επιτευχθεί η πρόβλεψη της βιολογικής συμπεριφοράς των γιγαντοκυτταρικών όγκων των οστών, καμία όμως δεν έχει στεφθεί μέχρι σήμερα με επιτυχία. Σε αρκετές μελέτες έχει δειχθεί ότι ούτε το μέγεθος του όγκου, ούτε η ανατομική του θέση, ούτε η ακτινολογική του εικόνα, ούτε ο ιστολογικός βαθμός κακοήθειας, ούτε η παρουσία παθολογικών καταγμάτων επιτρέπουν την ασφαλή πρόβλεψη του ρυθμού των τοπικών υποτροπών ή του κινδύνου μετάστασης. Σύμφωνα όμως με τα ευρήματα των Atei και συν. μόνο ο τύπος της χειρουργικής επέμβασης είναι δυνατόν να συσχετισθεί με την επικείμενη συμπεριφορά του νεοπλάσματος.Κατά την τελευταία δεκαετία αρκετοί ερευνητές προσπάθησαν να συσχετίσουν τη βιολογική συμπεριφορά των γιγαντοκυτταρικών όγκων με την πλοειδία. Όλες οι μελέτες αφορούν διερεύνηση με τεχνική Κυτταρομετρίας Ροής, με αμφιλεγόμενα όμως αποτελέσματα.Σκοπός της παρούσης μελέτης είναι η διερεύνηση της περιεκτικότητας των κυττάρων των γιγαντοκυτταρικών όγκων των οστών σε DNA, με τεχνική στατικής κυτταρομετρίας (ανάλυση εικόνας), και η συσχέτισή της με τον ιστολογικό βαθμό κακοήθειας και τη βιολογική συμπεριφορά.Μελετήθηκαν 49 ασθενείς με γιγαντοκυτταρικούς όγκους των οστών. Για τη διερεύνηση της περιεκτικότητας σε DNA των κυττάρων των όγκων αυτών χρησιμοποιήσαμε τεχνική ανάλυσης εικόνας. Επιχρίσματα που παρασκευάσθηκαν με κυτταροφυγοκέντρηση από ιστοτεμάχια βιοπτικού υλικού μετά από αποπαραφίνωση, μηχανική και ενζυματική αποδιάταξη, εχρώσθηκαν με τεχνική Feulgen.Με τη βοήθεια συστήματος SAMBA 2004 μετρήθηκαν ορισμένες παράμετροι που εκφράζουν την περιεκτικότητα των κυττάρων σε DNA.Σύμφωνα με τα ευρήματα των μετρήσεών μας το 76,92% (38 περιπτώσεις) ήταν ευπλοειδικά ενώ το 23,08% (11 περιπτώσεις) των νεοπλασμάτων ήταν ανευπλοειδικά.Από τα ευρήματα δε της μελέτης μας, επιβεβαιώνεται η συσχέτισή εμφάνισης ανευπλοειδίας με τον ιστολογικό βαθμό κακοήθειας (ρ=0,0001). Επιπλέον, λόγω των δυνατοτήτων που μας παρέχει το λογισμικό του συστήματος ανάλυσης εικόνας που χρησιμοποιήσαμε, είχαμε την ευκαιρία να μετρήσουμε παραμέτρους που εκφράζουν την γονιδιακή αστάθεια(διακύμανση πλοειδίας) καθώς επίσης και την παρουσία σπανίωνανευπλοειδικών γεγονότων (βαθμός υπερπλοειδίας). Σύμφωνα με τα ευρήματά μας, η συχνότητα των νεοπλασμάτων με διακύμανση πλοειδίας >70% μειώνεται στατιστικά σημαντικά (ρ=0,03) αυξανομένου του ιστολογικού βαθμού κακοήθειας, ενώ δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του ιστολογικού βαθμού κακοήθειας και των επιπέδων του βαθμού υπερπλοειδίας (ρ=0,44). Τέλος παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ του ιστολογικού βαθμού κακοήθειας και των επιπέδων του βαθμού ανευπλοειδίας (ρ=0,004).Με βάση τα ευρήματά μας διαπιστώνεται ότι οι μόνες μεταβλητές που είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους είναι ο ιστολογικός βαθμός κακοήθειας με τη διακύμανση πλοειδίας (χ2=0,59 με ρ=0,44) και η πλοειδία με τον βαθμό υπερπλοειδίας (χ2=1,820 με ρ=0,223). Δεδομένου δε ότι η πλοειδία με τον ιστολογικό βαθμό κακοήθειας βρέθηκε ότι δεν είναι στατιστικά ανεξάρτητα (χ2=15,2 με ρ=0,0001), στο μοντέλο του Cox μπορούν να είναι ταυτόχρονα μόνο οι μεταβλητές πλοειδία και βαθμός υπερπλοειδίας ή ιστολογικός βαθμός κακοήθειας και βαθμός υπερπλοειδίας.Ο παράγοντας λοιπόν που σχετίζεται με μικρότερο χρονικό διάστημα υποτροπής/μετάστασης είναι ο βαθμός υπερπλοειδίας (DH) και φαίνεται ότι για τους ασθενείς με DH>3% ο σχετικός κίνδυνος υποτροπής/μετάστασης της νόσου αυξάνεται κατά 5 περίπου φορές σε σχέση με αυτούς που έχουν DH<3% (ρ=0,026).Ο παράγοντας πλοειδία είναι ενδεικτικά σημαντικός και φαίνεται ότι για τα ανευπλοειδικά νεοπλάσματα ο σχετικός κίνδυνος υποτροπής/μετάστασης της νόσου αυξάνεται κατά 3 περίπου φορές σε σχέση με τα διπλοειδικά (ρ=0,095).Συμπερασματικά η διερεύνηση των γιγαντοκυτταρικών όγκων των οστών με τεχνική στατικής κυτταρομετρίας (ανάλυση εικόνας) προσφέρει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το δυναμικό κακοήθειας των νεοπλασμάτων και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μια επιπρόσθετη τεχνική για τον καθορισμό της βιολογικής συμπεριφοράς της συγκεκριμένης ομάδας των πρωτοπαθών αυτών όγκων των οστών.