Γιάννης Παππάς 1913-2005
Authors: Αντωνοπούλου Γεωργία 
Published: August 2021

Ο γλύπτης Γιάννης Παππάς [1913-2005] ανήκει στους καλλιτέχνες της γενιάς του 30. Υπήρξε Καθηγητής στην ΑΣΚΤ (Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών) [1953-1978], Διευθυντής της [1959-1969] και Ακαδημαϊκός από το 1980. Η διατριβή ερευνά τη ζωή και το έργο του και αναζητά τη συμβολή του στην τέχνη και στην πνευματική ζωή του τόπου {Α΄ μέρος}. Ειδικότερα, μελετώνται τα χρόνια της παραμονής του στην Αίγυπτο [1945-1952], {Β΄ μέρος}. Η έρευνα καταγράφει και αναλύει το έργο του στην Αλεξάνδρεια (σχέδιο, ζωγραφική, γλυπτική). Τεκμηριώνει την επαφή του με την αιγυπτιακή και ευρωπαϊκή τέχνη και αναζητά ρίζες στη ματιά του. Διερευνάται η στάση του απέναντι σε θέματα της τέχνης και οι συνισταμένες που συνέβαλαν στην πορεία του. Η εργασία στηρίζεται σε γραπτές και προφορικές πηγές στην ελληνική, γαλλική, αγγλική, ιταλική και αραβική γλώσσα καθώς και στην in situ έρευνα και παρατήρηση. Μελετήθηκε ανέκδοτο αρχειακό υλικό όπως το προσωπικό αρχείο του καλλιτέχνη, τα αρχεία Αλέξανδρου Παππά και Φώτη Φωτιάδη, της École Nationale Supérieure des Beaux Arts, της ΑΣΚΤ, του ΙΚΥ (Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών), της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας, του ΕΛΙΑ (Ελληνικό Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο), του Ιστορικού αρχείου του Δήμου Αθηναίων, της Τράπεζας της Ελλάδος, εφημερίδες, λοιπά αρχεία φορέων και οργανισμών καθώς και πηγές από το διαδίκτυο. Έγιναν συνεντεύξεις με ανθρώπους του οικογενειακού, φιλικού και επαγγελματικού περιβάλλοντος του Γιάννη Παππά. Μελετήθηκε γενικότερα η καλλιτεχνική δραστηριότητα (ελληνική, ευρωπαϊκή, αραβική) της Αλεξάνδρειας της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου. Αναζητήθηκαν και τεκμηριώθηκαν τα έργα του καλλιτέχνη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Εντοπίσθηκαν επίσης χαμένα και άγνωστα έργα. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν εργαστηριακές αναλύσεις για τον προσδιορισμό της σύστασης των χρωστικών και του χυτού υλικού των έργων της Αιγύπτου. Τα ανωτέρω συγκροτούν τους πίνακες και τα παραρτήματα της εργασίας {τόμος Β΄}. Η έρευνα κατέδειξε πως ο Γιάννης Παππάς έζησε κατά τέχνην. Το δημόσιο γλυπτικό έργο του κινείται στο ρεαλιστικό ιδίωμα με έντονη την προσπάθεια απλότητας. Χαρακτηρίζεται από μνημειακότητα, αμεσότητα και το εύληπτο των διατυπώσεών του. Το μελετητικό του έργο διακρίνεται για την πολυφωνία, τον πλούτο έκφρασης, το εύρος και την ποιότητα των αναζητήσεων. Υπήρξε ανένταχτος καλλιτέχνης, ανεξάρτητος εκφραστής της εποχής του, ιδεαλιστής και οραματιστής. Εργάστηκε αφοσιωμένα για την αναβάθμιση της ΑΣΚΤ και την αναβίωση της χαλκοχυτικής στην Ελλάδα. Στα δρώμενα του τόπου πρωταγωνίστησε εξίσου η προσωπικότητά του. Το μέγεθος της συνολικής του προσφοράς συγκροτεί σημαντικό κεφάλαιο της νεοελληνικής τέχνης, στο οποίο τα χρόνια της Αιγύπτου έχουν βαρύτητα. Μακριά από την εμφυλιακή Ελλάδα, σε τόπο με απύθμενη ιστορία, όπου συνυπήρξαν το ελληνικό και δυτικοευρωπαϊκό στοιχείο, ενώ αφυπνιζόταν επαναστατικά το αραβικό, ο Παππάς δημιουργεί εκ του μηδενός και καθιερώνεται ως γλύπτης αξιώσεων, δεινός σχεδιαστής και ενθουσιώδης ζωγράφος. Παράλληλα, ταξιδεύοντας στην Ευρώπη, αντιλαμβάνεται την μεταπολεμική της εικόνα. Η περίοδος της Αιγύπτου διακρίνεται από ψυχική και καλλιτεχνική ελευθερία και αποδεικνύεται καθοριστική για τη μετά το 1952 καλλιτεχνική του πορεία.