Μελέτη των αλλοιώσεων μικρών και μεγάλων αγγείων σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα
Authors: Ανυφαντή Παναγιώτα 
Published: September 2021

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι μία αυτοάνοση, συστηματική, χρόνια φλεγμονώδης νόσος, που συνοδεύεται από αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σκοπός ήταν η μελέτη μορφολογικών και λειτουργικών αλλοιώσεων των μικρών και μεγάλων αγγείων σε ασθενείς με ΡΑ και η αναζήτηση προγνωστικών παραγόντων και πιθανών συσχετίσεων με τον εκτιμώμενο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Επιπλέον, προσδιορίστηκαν αιμοδυναμικές παράμετροι μη επεμβατικά και αξιολογήθηκε ο ρόλος ενός νέου βιοδείκτη καρδιακής νόσου, της galectin-3. Μελετήθηκαν 104 ασθενείς με ΡΑ και 52 εθελοντές χωρίς γνωστά προβλήματα υγείας. Αξιολογήθηκε η αορτική σκληρία, με τη μέτρηση της καρωτιδομηριαίας ταχύτητας σφυγμικού κύματος (pulse wave velocity, PWV) και του κεντρικού αυξητικού δείκτη, και η αθηροσκλήρωση καρωτίδων, με τον προσδιορισμό του πάχους έσω-μέσου χιτώνα καρωτίδων (carotid intima-media thickness, cIMT) και την αναζήτηση αθηροσκληρωτικών πλακών υπερηχογραφικά. Για την αξιολόγηση των μικρών αγγείων, πραγματοποιήθηκε α) υπολογισμός των διαμέτρων αρτηριών και φλεβών και του λόγου αυτών σε φωτογραφίες αμφιβληστροειδούς, με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού, β) τριχοειδοσκόπηση, για την καταγραφή μικροαιμορραγιών στην κοίτη των ονύχων και την ποσοτική εκτίμηση της αγγειακής ερήμωσης χρησιμοποιώντας ημιαυτόματο λογισμικό καταμέτρησης των τριχοειδών, γ) τονομετρία επιπέδωσης για την αξιολόγηση της αιμάτωσης του μυοκαρδίου με τον δείκτη υπενδοκαρδιακής βιωσιμότητας (subendocardial viability ratio, SEVR), και δ) συλλογή ούρων 24ώρου για τον προσδιορισμό της μικρολευκωματινουρίας. Επιπρόσθετα, εφαρμόστηκε 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης και η μέθοδος της θωρακικής ρεογραφίας. Ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος υπολογίστηκε από την Framingham Heart Study. Τα επίπεδα galectin-3 στον ορό μετρήθηκαν με τη μέθοδο ELISA.Οι ασθενείς, σε σύγκριση με τους μάρτυρες, παρουσίαζαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερο PWV και cIMT, με μεγαλύτερη συχνότητα αθηρωματικών πλακών στις καρωτίδες. Στους ασθενείς με ΡΑ βρέθηκαν στατιστικά σημαντικά στενότερες αρτηρίες με χαμηλότερο λόγο αρτηριών-φλεβών αμφιβληστροειδούς, ελαττωμένος αριθμός τριχοειδών δέρματος με μεγαλύτερη συχνότητα μικροαιμορραγιών, και χαμηλότερος SEVR, χωρίς διαφορά στη μικρολευκωματινουρία. Στους ασθενείς με ΡΑ χωρίς καρδιαγγειακές συννοσηρότητες (n=47), σε σχέση με τους μάρτυρες, βρέθηκαν σημαντικές διαφορές μόνο από τα μικρά αγγεία, με στενότερες αρτηρίες και ευρύτερες φλέβες αμφιβληστροειδούς, μεγαλύτερη αραίωση τριχοειδών δέρματος και χαμηλότερο SEVR. Τα επίπεδα φλεγμονής συσχετίστηκαν ανεξάρτητα με τις αλλοιώσεις των αγγείων του αμφιβληστροειδούς και την αγγειακή ερήμωση των τριχοειδών δέρματος. Η 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης και η θωρακική ρεογραφία έδειξαν χαμηλότερη νυχτερινή πτώση της αρτηριακής πίεσης, και υψηλότερο δείκτη περιεκτικότητας υγρών στο θώρακα, αντίστοιχα, στους ασθενείς έναντι των μαρτύρων. Ο εκτιμώμενος καρδιαγγειακός κίνδυνος των ασθενών συσχετίστηκε ισχυρά (p≤0,001) με την PWV, το cIMT, τη διάμετρο των αρτηριών του αμφιβληστροειδούς, και τον αριθμό τριχοειδών δέρματος. Τέλος, σημαντικά υψηλότερα επίπεδα galectin-3 βρέθηκαν στους ασθενείς έναντι των μαρτύρων, όχι όμως και στην υποομάδα των ασθενών χωρίς καρδιαγγειακές συννοσηρότητες, με ανεξάρτητη συσχέτιση αυτής με την καρδιακή παροχή και τις συστηματικές αγγειακές αντιστάσεις. Συνεπώς, σε ασθενείς με ΡΑ με χαμηλά επίπεδα συστηματικής φλεγμονής και ικανοποιητική ρύθμιση της νόσου σε επίπεδο Εξωτερικών Ιατρείων, η προσβολή των μεγάλων αγγείων αποτελεί πρωτίστως συνάρτηση των κλασικών παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου. Ωστόσο, η υποκλινική προσβολή των μικρών αγγείων υφίσταται ακόμα και απουσία καρδιαγγειακών συννοσηροτήτων. Λειτουργικές και μορφολογικές αλλοιώσεις των μικρών αγγείων παρουσιάζουν συσχέτιση με τη φλεγμονή αλλά και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και θα μπορούσαν να θεωρηθούν πιο ευαίσθητοι και πρώιμα επηρεασμένοι δείκτες αγγειοπάθειας σε έδαφος ΡΑ.