Αξιολόγηση της ελπίδας του ογκολογικού ασθενή και οι υποκειμενικές προσδοκίες του από την ανακουφιστική φροντίδα
Authors: Νικολούδη Μαρία 
Published: October 2022

Εισαγωγή: Εξήντα χρόνια μετά την πρόκληση του διακεκριμένου ψυχιάτρου KarlMenninger προς την επιστημονική κοινότητα να λάβει υπόψιν της μια πολύ σημαντικήαλλά συχνά παραμελημένη συνιστώσα στη κλινική πράξη, αυτή της Ελπίδας, η αξίατης χρήζει περαιτέρω αναγνώρισης από τους επαγγελματίες υγείας. Η Ελπίδα έχεισυσχετιστεί θετικά με την υγεία και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση τηςασθένειας και των απωλειών που τη συνοδεύουν. Για τον ογκολογικό ασθενή, η Ελπίδααποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική προσαρμογή στη νόσο αλλά καιστρατηγική αντιμετώπισης των σωματικών και ψυχικών ανατροπών. Παίζειπροστατευτικό ρόλο έναντι της σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής επιβάρυνσης απότην ασθένεια. Αν και η απώλεια της Ελπίδας συνοδεύεται από μειωμένηλειτουργικότητα και σχετίζεται με την κατάθλιψη και το άγχος, ως πολυδιάστατηέννοια αντιπροσωπεύει πολύ περισσότερα και το ζητούμενο είναι να μπορέσει να γίνεικατανοητή εις βάθος. Η Ελπίδα προάγει την αντιμετώπιση της νόσου, την ψυχολογικήπροσαρμογή και την ποιότητα ζωής. Λόγω της πολυπλοκότητας της επίδρασης τηςΕλπίδας στον ασθενή με καρκίνο και γενικά στον πάσχοντα, η διερεύνηση της έχειαποτελέσει στο παρελθόν και εξακολουθεί να αποτελεί και σήμερα μια μεγάληπρόκληση για πολλούς ερευνητές. Η Ελπίδα και οι Προσδοκίες των ασθενώναποτελούν υποκειμενικές έννοιες που εξαρτώνται από πλήθος παραγόντων όπως είναιη προσωπικότητα του ατόμου, η αλήθεια της νόσου, η πρόγνωση και η πορεία τηςνόσου, η γνώση της έννοιας και των παροχών της Ανακουφιστικής Φροντίδας. Ηδιερεύνηση της Ελπίδας και των Προσδοκιών των ασθενών από την ΑνακουφιστικήΦροντίδα είναι θεμελιώδους σημασίας και μπορεί να αποτελέσει δείκτη ποιότηταςφροντίδας αλλά και να κινητοποιήσει τους παρόχους αυτής, να εκπληρώσουν κατά τοδυνατόν αυτές τις προσδοκίες. Η λειτουργική αξία που αποδίδεται στην Ελπίδα καιστις Προσδοκίες από μεγάλο αριθμό επιστημόνων καθιστά την περαιτέρω διερεύνησητους επιβεβλημένη.Σκοπός: Η παρούσα διατριβή μέσω της μικτής προσέγγισης αποσκοπεί κατ’ αρχήνστην ποσοτική αξιολόγηση της Ελπίδας και στη σχέση της με το άγχος και τηνκατάθλιψη σε ασθενείς με καρκίνο. Στη συνέχεια μέσω της ποιοτικής μελέτηςδιερευνάται εν τω βάθει η συνολική ψυχολογική κατάσταση, η Ελπίδα και οιΠροσδοκίες των ασθενών από την Μονάδα Ανακουφιστικής Φροντίδας.Μεθοδολογία: Οι μικτές προσεγγίσεις συνδυάζοντας ποσοτικές και ποιοτικέςμεθόδους κατά το σχεδιασμό τους, αξιοποιούν καλύτερα τα πλεονεκτήματα της κάθεμεθόδου. Η σχεδιαστική επιλογή που χρησιμοποιήθηκε είναι η επεξηγηματικήδιαδοχική σχεδίαση, η οποία λαμβάνει χώρα σε δύο διακριτές φάσεις. Συλλέγονται καιαναλύονται τα ποσοτικά δεδομένα και ακολουθεί η συλλογή και ανάλυση τωνποιοτικών δεδομένων. Για την ποσοτική έρευνα η οποία και αφορά την Ελπίδα στονογκολογικό ασθενή, χρησιμοποιήθηκαν τα σταθμισμένα στον ελληνικό πληθυσμόερευνητικά εργαλεία Δείκτης Ελπίδας Herth και Νοσοκομειακή Κλίμακα Άγχους καιΚατάθλιψης.Για την ποιοτική έρευνα η οποία και αφορά την Ελπίδα και τις Προσδοκίες τωνασθενών από την Ανακουφιστική Φροντίδα, εφαρμόστηκε ΕρμηνευτικήΦαινομενολογική Ανάλυση. Η άντληση των πληροφοριών από τους ασθενείς έγινεμέσω ημιδομημένης συνέντευξης διάρκειας μιας ώρας.Αποτελέσματα: Το δείγμα αποτελείται από άτομα με υψηλά επίπεδα Ελπίδας καιχαμηλά επίπεδα Άγχους και Κατάθλιψης. Yπάρχει στατιστικά σημαντικά υψηλήαρνητική συσχέτιση αναμεσά στην Ελπίδα και τα ΝΚΑΚ- άγχος ( r= -0.491 ) , ΝΚΑΚ-κατάθλιψη ( r= -0.626 ). Δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύεπιπέδου Ελπίδας, ηλικίας, εκπαίδευσης και κοινωνικοοικονομικών συνθηκών. Οιασθενείς με ECOG 0-1 και όσοι είχαν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία είχαν υψηλότερησυνολική βαθμολογία ελπίδας, σε αντίθεση με τους ασθενείς με ECOG 2-3 και όσουςδεν είχαν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία Οι αναλύσεις πολλαπλής γραμμικήςπαλινδρόμησης ανέδειξαν ότι τα άτομα που έκαναν ΑΚΘ έχουν 2,49 μονάδεςμεγαλύτερο σκορ της Ελπίδας σε σχέση με αυτούς που δεν έκαναν και η αύξηση τηςκατάθλιψης κατά 1 μονάδα επιφέρει μείωση κατά 0,65 μονάδες του σκορ της Ελπίδας.Κατά την Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση των ποιοτικών δεδομένωνπροέκυψαν 3 υπερθεματικές ενότητες οι οποίες ήταν: 1) Διάγνωση του Καρκίνου καιΚαλειδοσκόπιο Συναισθημάτων, 2) Ελπίδα και ογκολογικός ασθενής, 3) ΟιΠροσδοκίες του Ογκολογικού Ασθενούς από την Ανακουφιστική ΦροντίδαΣυμπεράσματα: Η νοηματοδότηση του καρκίνου από την οπτική γωνία του ασθενούςπεριλαμβάνει διαχείριση συμπτωμάτων, επαναπροσδιορισμό της έννοιας τηςασθένειας, αντιμετώπιση αλλαγών στη λειτουργικότητα και ανοιχτή επικοινωνίαμεταξύ ασθενούς, οικογένειας, ιατρού και ομάδας Ανακουφιστικής Φροντίδας,υποδεικνύοντας την ανάγκη διεπιστημονικής προσέγγισης και ενίσχυσης θετικώνπροωθητικών δυνάμεων.