The importance of items level of measurement in investigating the structure and assessing the psychometric properties of multidimensional constructs
Authors: Χαραλάμπη Αναστασία 
Published: September 2021

Η διερεύνηση της θεωρητικής δομής και η εκτίμηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων πριν την εφαρμογή πολυδιάστατων κλιμάκων είναι προαπαιτούμενο της θεωρίας κλιμάκων. Αυτό περιλαμβάνει την τυχαία διχοτόμηση ενός δείγματος επαρκούς μεγέθους σε δύο ημι-δείγματα διενεργώντας αρχικά Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (ΔΠΑ) στο πρώτο ημι-δείγμα προκειμένου να εκτιμηθεί η εγκυρότητα κατασκευής της εννοίας της κλίμακας. Στη συνέχεια ακολουθεί η επαλήθευση της δομής με την εφαρμογή Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (ΕΠΑ) στο δεύτερο ημι-δείγμα. Όπως σε κάθε στατιστική ανάλυση – μονοδιάστατη, διμεταβλητή ή πολυμεταβλητή – το πρώτο και σημαντικότερο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η θεώρηση του επιπέδου μέτρησης των μεταβλητών και στην προκειμένη περίπτωση των ερωτήσεων-μονάδων που προσδιορίζουν την κλίμακα. Με αυτόν τον τρόπο καθοδηγείται η σωστή επιλογή της μεθόδου που θα χρησιμοποιηθεί. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή, εξετάζουμε τη διερεύνηση και την εκτίμηση της κλίμακας ανθρωπίνων αξιών του Schwartz, που περιλαμβάνεται στην Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (ΕΚΕ), όταν οι ερωτήσεις-μονάδες θεωρούνται ψευδο-διαστήματος και της μέτρησης της ευζωίας της ΕΚΕ για το 2012 όταν οι ερωτήσεις-μονάδες θεωρούνται τακτικές και ψευδο-διαστήματος. Πρόκειται για μία μεθοδολογική έρευνα που επιχειρεί να αποδώσει τη σημασία του επιπέδου μέτρησης κατά τη διερεύνηση του διαστατού και την αποτίμηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων πολυδιάστατων εννοιών. Η κλίμακα ανθρωπίνων αξιών του Schwartz έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως από τους κοινωνικούς και διαπολιτισμικούς ψυχολόγους προκειμένου να μελετήσουν τις διαφορές ως προς τις προσωπικές αξίες μεταξύ των ατόμων και περιλαμβάνει δέκα ξεχωριστές ως προς κίνητρο αξίες, οι οποίες περικλείουν τις κύριες αξίες που αναγνωρίζονται διαπολιτισμικά: εξουσία, κατόρθωμα, ηδονισμός, διέγερση, αυτό-καθορισμός, καθολικότητα, καλοσύνη, παράδοση, συμμόρφωση και ασφάλεια. Η μέτρηση της ευζωίας παρέχει έναν σημαντικό δείκτη για την ευημερία των χωρών και παρουσιάζει ευκαιρίες για τη χάραξη πολιτικών. Γενικά οι ερευνητές αντιμετωπίζουν την ευζωία ως μία πολυδιάστατη έννοια. Με βάση τη μέτρηση της ΕΚΕ για την προσωπική και κοινωνική ευζωία για το 2012, που αποτελεί συνδυασμό θεωρητικών μοντέλων και στατιστικών αναλύσεων, προσδιορίζεται μία κατασκευή εννοίας σε έξι διαστάσεις-κλειδιά: αξιολογική ευζωία, συναισθηματική ευζωία, λειτουργικότητα, ζωτικότητα, κοινοτική ευζωία και υποστηρικτικές σχέσεις. Η θεωρητική δομή και των δύο κλιμάκων έχει τεκμηριωθεί διεξοδικά. Η ανάλυση βασίστηκε στα δεδομένα των γύρων 1 έως 7 (2002-2014) της ΕΚΕ για 16 Ευρωπαϊκές χώρες: Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο. Στην περίπτωση της κλίμακας ανθρωπίνων αξιών του Schwartz, η ΔΠΑ οδήγησε σε λύση δύο παραγόντων για 41 περιπτώσεις, σε λύση τριών παραγόντων για 51 περιπτώσεις και σε λύση τεσσάρων παραγόντων για 20 περιπτώσεις. Στην περίπτωση της κλίμακας της ευζωίας, η ΔΠΑ οδήγησε σε λύση τεσσάρων και πέντε παραγόντων για επτά χώρες, αντίστοιχα, και σε λύση έξι παραγόντων για δύο χώρες. Η εφαρμογή ΕΠΑ στο δεύτερο ημι-δείγμα υποστήριξε αυτά τα αποτελέσματα. Οι υπό-κλίμακες κατασκευάστηκαν με βάση την ανάλυση του συνολικού δείγματος και διερευνήθηκε η αξιοπιστία, η συγκλίνουσα και διακρίνουσα εγκυρότητα, καθώς και η εσωτερική τους συνοχή. Παρόλο που η ερμηνεία κάθε υπό-κλίμακας διαφέρει από τις προτεινόμενες θεωρητικές δομές και μεταξύ των χωρών, η ανάλυση συνεισφέρει στην αναπτυσσόμενη έρευνα πάνω στη μέτρηση της κλίμακας ανθρωπίνων αξιών του Schwartz και της ευζωίας παρέχοντας αξιόπιστες και έγκυρες υπό-κλίμακες για κάθε χώρα, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις αναλύσεις των κοινωνικών ερευνητών. Η μεθοδολογία που παρουσιάζεται μπορεί εύκολα να εφαρμοστεί σε άλλες κλίμακες τύπου Likert ή σε κλίμακες που χρησιμοποιούν τακτικές και ψευδο-διαστήματος μεταβλητές και οι οποίες προσδιορίζονται ως πολυδιάστατες με βάση τη θεωρία. Στην περίπτωση ανάπτυξης της θεωρίας, οι πρωταρχικές θεωρήσεις και η ακολουθία των αποφάσεων για την εφαρμογή ΔΠΑ μπορούν να εφαρμοστούν με τις κατάλληλες τροποποιήσεις