Διερεύνηση των γνώσεων των νοσηλευτών του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) στην αντιμετώπιση της διαβητικής κετοξέωσης παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και η συσχέτισή της με το στρες στο χώρο εργασίας
Authors: Κασιδούλη Αρετή 
Published: March 2024

Εισαγωγή: Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 1 (ΣΔτ1) είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που οδηγεί στην καταστροφή των β-κυττάρων του παγκρέατος που παράγουν την ινσουλίνη. Τα άτομα με ΣΔτ1 χρειάζονται ισόβια θεραπεία υποκατάστασης ινσουλίνης. Η νόσος εμφανίζεται κυρίως στην παιδική ηλικία. Η διαβητική κετοξέωση (ΔΚΟ) είναι σοβαρή επιπλοκή κυρίως του ΣΔτ1, δυνητικά απειλητική για τη ζωή. Οι τρεις κύριες ανωμαλίες των ασθενών με ΔΚΟ περιλαμβάνουν υπεργλυκαιμία, κέτωση και μεταβολική οξέωση, ενώ, ένα επεισόδιο ΔΚΟ συνοδεύεται από ανεπάρκεια ινσουλίνης με υπεργλυκαιμία. Κατά την προσέλευση στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ), τα παιδιά με ΔΚΟ παρουσιάζουν 5-10% έλλειμμα υγρών. Οι βασικές αρχές στη διαχείριση της ΔΚΟ είναι η άμεση επαναπλήρωση των υγρών για ενυδάτωση και βελτίωση της αιμάτωσης των ιστών και της νεφρικής λειτουργίας, η διόρθωση της κετοξέωσης και της υπεργλυκαιμίας μέσω της αναστολής της λιπόλυσης και της κετογένεσης με χορήγηση ινσουλίνης, η αποκατάσταση της οξεοβασικής ισορροπίας, και τέλος, η αποφυγή επιπλοκών και συγκεκριμένα του εγκεφαλικού οιδήματος. H αντιμετώπιση παιδιατρικών επειγόντων περιστατικών αποτελεί μία ιδιαίτερη πρόκληση για τα συστήματα υγείας εξαιτίας των μοναδικών αναγκών των παιδιών σε σύγκριση με τους ενήλικες. Οι νοσηλευτές των ΤΕΠ φαίνεται πως εκτίθενται σε ένα μεγάλο εύρος στρεσογόνων παραγόντων, οι οποίοι αξιολογούνται και ως πιο σοβαροί μεταξύ των νοσηλευτών. Ωστόσο, το εργασιακό στρες των παιδιατρικών νοσηλευτών διαφοροποιείται εξαιτίας της εξειδικευμένης φύσης της παροχής φροντίδας στον ευάλωτο πληθυσμό των παιδιατρικών ασθενών. Η επείγουσα φροντίδα και η εργασία με παιδιά, αλλά και με γονείς, επιφορτίζει επιπλέον τους παιδιατρικούς νοσηλευτές ΤΕΠ με στρες, οι οποίοι καλούνται να βιώσουν καθημερινά την αγωνία και το άγχος των γονέων. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης είναι η διερεύνηση των γνώσεων των νοσηλευτών στη διαχείριση και αντιμετώπιση της ΔΚΟ στο ΤΕΠ, ενώ επιμέρους στόχοι αποτελούν η εκτίμηση του στρες που βιώνουν οι νοσηλευτές στο ΤΕΠ και η συσχέτιση ανάμεσα στο στρες και του τρόπου διαχείρισης της ΔΚΟ. Μεθοδολογία: Η μελέτη αφορούσε τους νοσηλευτές που εργάζονται στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) και συγκεκριμένα για το παιδιατρικό τμήμα. Για την αξιολόγηση των γνώσεων στην αντιμετώπιση της Διαβητικής Κετοξέωσης (ΔΚΟ) χρησιμοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο γνώσεων των Barrios et al. (2012) «Current Variability of Clinical Practice Management of Pediatric Diabetic Ketoacidosis in Illinois Pediatric Emergency Departments», το οποίο προσαρμόστηκε για τα ελληνικά δεδομένα. Για την αξιολόγηση του στρες που βιώνουν οι παιδιατρικοί νοσηλευτές στο ΤΕΠ, χρησιμοποιήθηκε η διευρυμένη κλίμακα νοσηλευτικού στρες «Expanded Nursing Stress Scale, ENSS» των French et al. (2000). Τέλος, όλοι οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν μια φόρμα καταγραφής δημογραφικών στοιχείων. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με λογισμικό SPSS v23.0 και ως επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε η τιμή α=0.05. Αποτελέσματα: Στην έρευνα συμμετείχαν νοσηλευτές από νοσηλευτικά ιδρύματα διαφόρων περιοχών της Ελλάδας και συγκεκριμένα 83 άτομα. Όσον αφορά την διαχείριση της ΔΚΟ, τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι νοσηλευτές είχαν χαμηλό επίπεδο γνώσεων. Το χαμηλότερο ποσοστό γνώσεων καταγράφηκε στην κατηγορία των γνώσεων σχετικά με την ινσουλίνη, τη χορήγηση υγρών, και σχετικά με τη χρήση διττανθρακικών. Ένα από τα κύρια ευρήματα της μελέτης ήταν ότι οι παιδιατρικοί νοσηλευτές των ΤΕΠ ανέφεραν ήπιο επαγγελματικό στρες. Αισθάνονταν περισσότερο στρες για τους ασθενείς και τις οικογένειες, καθώς και τον θάνατο, αναφορικά με δυνητικά απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις, ενώ βίωναν λιγότερο στρες για τις διακρίσεις και τα προβλήματα με την υποστήριξη από ομότιμους. Στον έλεγχο σχέσης μεταξύ γνώσεων διαχείρισης ΔΚΟ και επαγγελματικού στρες, βρέθηκε πως η αναθεώρηση του Πρωτοκόλλου για τη διαχείριση της ΔΚΟ σχετίστηκε με μεγαλύτερο στρες που αφορά την επαφή με το θάνατο (p=0.049), την αβεβαιότητα του θεραπευτικού αποτελέσματος (p=0.020) και τις διαμάχες με τους γιατρούς (p=0.012). Συμπεράσματα: Συνολικά, οι παιδιατρικοί νοσηλευτές των ΤΕΠ της Ελλάδας έχουν χαμηλό επίπεδο γνώσεων στη διαχείριση της ΔΚΟ, ενώ βιώνουν ήπιο επαγγελματικό στρες. Η συσχέτιση των δύο αυτών παραμέτρων δείχνει πως η ανεπαρκής προετοιμασία για τη διαχείριση του άγχους των γονέων, επιφορτίζει συναισθηματικά τους νοσηλευτές. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης καταδεικνύουν την ανάγκη για εφαρμογή υποστηρικτικών βιώσιμων προγραμμάτων με στόχο την εκπαίδευση των νοσηλευτών και την ελαχιστοποίηση του επαγγελματικού στρες για τη βελτιστοποίηση της παρεχόμενης νοσηλευτικής φροντίδας στα τμήματα πρώτης γραμμής.