Climate, Uncertainty and the Stock Market
Authors: Χατζηβασιλειάδης Θεόδωρος 
Published: February 2022

Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει το φυσικό κόσμο, και τις ανθρώπινες δραστηριότητες που συνδέονται με αυτόν. Για αυτό το λόγο, ένα μέρος της βιβλιογραφίας στα οικονομικά έχει αφιερωθεί στον υπολογισμό των συνολικών οικονομικών επιπτώσεων των εκτιμώμενων αλλαγών στο περιβάλλον, με την χρήση μοντέλων γενικής ισορροπίας και ολοκληρωμένων μοντέλων εκτίμησης. Η αξιολόγηση των συνολικών οικονομικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής εξελίσσεται τμηματικά, ανά επίπτωση. Τα οικονομικά μοντέλα εξετάζουν τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μέσα από αλλαγές στην: αγροτική παραγωγή (λόγω μείωσης της διαθέσιμης παραγωγικής γης, αποτέλεσμα της αύξησης του επιπέδου της θάλασσας), ανθρώπινη παραγωγικότητα (λόγω επιπτώσεων στην υγειά), διαθεσιμότητα παραγωγικού κεφαλαίου (λόγω καταστροφών ή λόγω προσαρμογών). Πάρα ταύτα, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα δίκτυα μεταφορών και ο τρόπος που αυτές οι επιπτώσεις επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία παραμένουν ανεξερεύνητες. Στο Κεφάλαιο 2 αυτής της διατριβής, έχει αναπτυχθεί ένα μοντέλο που ποσοτικοποιεί τις συνολικές οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, και συγκεκριμένα της αύξησης του επιπέδου της θάλασσας στην παραγωγική γη, το διαθέσιμο παραγωγικό κεφάλαιο, και για πρώτη φορά στα δίκτυα μεταφορών. Η ανάλυση σε αυτό το κεφάλαιο βασίζεται σε ένα μοντέλο γενικής ισορροπίας ώστε να ποσοτικοποιήσει τόσο τις άμεσες αλλά και τις έμμεσες μακροοικονομικές επιπτώσεις των αλλαγών του επιπέδου της θάλασσας. Διαταραχές στα δίκτυα μεταφορών λόγω της κλιματικής αλλαγής έχουν μοντελοποιηθεί ως άμεση μείωση της παραγωγικότητας του τομέα θαλάσσιων μεταφορών της οικονομίας. Τα αποτελέσματα αυτού του κεφαλαίου δείχνουν ότι το παγκόσμιο ΑΕΠ μειώνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά το Ευρωπαϊκό ΑΕΠ επηρεάζεται λιγότερο σε σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο. Πέρα από τις άμεσες απώλειες στο ΑΕΠ, η αύξηση του επιπέδου της θάλασσας δημιούργει πτώση της οικονομικής ευημερίας περίπου κατά 61 δισεκατομμύρια δολάρια USD. Αυτή η πτώση οφείλεται κατά κύριο λόγο στη μείωση της παραγωγικότητας των θαλασσίων μεταφορών. Χωρίς αυτή τη μείωση, η ελάττωση της παραγωγικής γης και του παραγωγικού κεφαλαίου προκαλούν πτώση της παγκόσμιας οικονομικής ευημερίας περίπου κατά 7 δισεκατομμύρια δολάρια. Το εμπόριο επηρεάζεται άμεσα από τις διαταραχές στα δίκτυα μεταφέρων λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι ανεπτυγμένες περιοχές προσαρμόζονται πιο εύκολα στα αυξημένα κόστη μεταφορών δηλαδή εμπορίου από ότι οι αναπτυσσόμενες περιοχές. Με αυτόν τον τρόπο, ο μηχανισμός προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή αλλοιώνεται. Η αύξηση του επιπέδου της θάλασσας, μέσα από τη μείωση της παραγωγικότητας των θαλασσίων μεταφορών κάνει το εμπόριο λιγότερο ελαστικό (ως προς την τιμή), άρα ελαττώνει την σημαντικότητα του εμπορίου ως μέσο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Άρα, η αύξηση του επιπέδου της θάλασσας προκαλεί σημαντικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία, εξαιτίας της μείωσης της παραγωγικότητας του τομέα θαλάσσιων μεταφορών. Αν και τα ευρήματα του 2ου Κεφαλαίου είναι σημαντικά, η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα για τις φυσικές αλλαγές που προκαλούνται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, που υπόκεινται σε σημαντική αβεβαιότητα. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί συστηματικά η αβεβαιότητα σχετικά με την κλιματική αλλαγή που σχετίζεται με δεδομένα σε ένα μοντέλο γενικής ισορροπίας, το Κεφάλαιο 3 για πρώτη φορά, χρησιμοποιεί μια μέθοδο ανάλυσης βασισμένο σε Monte Carlo ανάλυση, σε συνδυασμό με Gaussian Quadrature μεθοδολογία. Τα αποτελέσματα του 3ου Κεφαλαίου δείχνουν ότι, ανεξάρτητα αν χρησιμοποιηθεί η τριγωνική κατανομή ή η τμηματικά γραμμική κατανομή πιθανοτήτων piecewise linear probability distribution), οι απώλειες ευημερίας είναι υψηλότερες στη Μόντε Κάρλο μέθοδο από ό, τι στην αρχική ντετερμινιστική ανάλυση (στο Κεφάλαιο 2). Αυτό υποδεικνύει ότι η οικονομική βιβλιογραφία μοντέλων γενικής ισορροπίας δυνητικά έχει υποτιμήσει τις συνολικές οικονομικές επιπτώσεις της άνοδού της στάθμης της θάλασσας. Έτσι τονίζεται η αναγκαιότητα της συστηματικής ανάλυσης της ευαισθησία των μοντέλων που εκτιμούν τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.Αν και η συστηματική στατιστική ανάλυση της ευαισθησίας των μοντέλων που εκτιμούν τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (όπως στο Κεφάλαιο 3) είναι πολύ σημαντική, η μέθοδος είναι χρονοβόρα και απαιτεί μεγάλη υπολογιστική δύναμη. Προσπαθώντας να κάνουμε την συστηματική στατιστική ανάλυση της ευαισθησία των μοντέλων γενικής ισορροπίας ευρέως διαδεδομένη, στο Κεφάλαιο 4 αναπτύσσεται μια μεθοδολογία που περιορίζει τον χρόνο ανάλυσης, αλλά κρατάει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες όσον αφορά τις ασύμμετρες επιπτώσεις της άνοδού της στάθμης της θάλασσας στην οικονομία , όπως αναλύονται στο Κεφάλαιο 2. Τα αποτελέσματα του 4ου Κεφαλαίου δείχνουν ότι, χρησιμοποιώντας Quasi-Monte Carlo, μεθοδολογία βασισμένη σε ακολουθίες Χάλτον και Σομπόλ (δηλαδή ακολουθίες χαμηλής-απόκλισης), ο αριθμός των προσομοιώσεων που απαιτούνται από τις κανονικές μεθόδους Monte Carlo μπορεί να μειωθεί, μειώνοντας έτσι τον υπολογιστικό χρόνο που απαιτείται για την ανάλυση της στατιστικής συστηματικής ευαισθησίας μοντέλων γενικής ισορροπίας. Όσο όμως οι γνώσεις μας σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματική αλλαγή επεκτείνονται σε επιστημονικό επίπεδο, η κατανόηση τους από την κοινωνία και η απορρόφηση των επιστημονικών πληροφοριών παραμένει ασαφής. Εξετάζοντας τις αντιδράσεις της χρηματιστηριακής αγοράς γύρω από τη δημοσίευση που γίνεται από τον Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) και των ομάδων εργασίας του οργανισμού, το Κεφάλαιο 5 επιχειρεί να καθορίσει το επίπεδο κατανόησης της κοινωνίας και την απορρόφηση των επιστημονικών πληροφορίων σχετικά με την αλλαγή του κλίματος. Τα αποτελέσματα του 5ου Κεφάλαιού δείχνουν ότι η αγορά αναγνωρίζει τη σημασία των ευρημάτων του IPCC, αν και φαίνεται να υπάρχει μια μείωση στην αντίδρασης της χρηματιστηριακής αγοράς με κάθε νέα έκθεση του IPCC. Πιθανές εξηγήσεις για τη μείωση αυτή είναι ο κορεσμός των νέων πληροφοριών με κάθε νέα έκθεση του IPCC, αλλαγές στην προοπτική του κόσμου σχετικά με την αλλαγή του κλίματος, καθώς και τον τρόπο, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, προσεγγίζουν το θέμα. Επιπλέον, οι ειδήσεις από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν μια κατευναστική επίδραση στους επενδυτές γύρω από τη δημοσίευση των πορισμάτων του IPCC. Ωστόσο, οι απόψεις μας σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές και τις συνέπειές αυτών, δεν διαμορφώνονται μόνο από επιστημονικές πληροφορίες, όπως περιγράφεται στο Κεφάλαιο 5. Η προοπτική μας μπορεί να αλλάξει βάση νέων καταστροφικών γεγονότων που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος, όπως είναι οι τροπικοί κυκλώνες. Αυτά τα συμβάντα θα μπορούσαν να έχουν μια προειδοποιητική επίδραση στην αντίδρασή μας στο μέλλον, μέσα από τη μνήμη. Ωστόσο, αυτό το φαινόμενο μνήμης δεν είναι, μόνο, προσωπικό στον καθένα μας. Όταν προβλέπεται ένα μελλοντικό γεγονός, ειδήσεις/μέσα μαζικής ενημέρωσης κάνουν συγκρίσεις με παρόμοια παρελθοντικά γεγονότα, έτσι εντείνουν το φαινόμενο της μνήμης. Βάση αυτών το Κεφάλαιο 6 επικεντρώνεται στις επιπτώσεις της μνήμης και των ειδήσεων γύρω από σημαντικούς τυφώνες, στο χρηματιστήριο. Τα εμπειρικά στοιχεία δείχνουν ότι, η κάλυψη των τυφώνων από τις ειδήσεις έχει αρνητική επίδραση στις αποδόσεις του χρηματιστηρίου για όλα τα συμβάντα εκτός από τον τυφώνα Irene. Επιπλέον, οι ειδήσεις του τυφώνα Katrina εξακολουθούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις κατά τη διάρκεια κάθε νέου τυφώνα, ακόμη και 10 χρόνια αφότου έλαβε χώρα. Η μνήμη του τυφώνα Katrina έχει θετικά διορθωτικά αποτελέσματά, μετά από την αρχική αρνητική αντίδραση των επενδυτών στους τυφώνες. Επιπλέον, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι υπάρχει μια χωρική διαφοροποίηση στις αντιδράσεις ανάλογα με το που ο τυφώνας προκαλεί βλάβες, αλλά δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ως προς αν αυτό σχετίζεται με την εγγύτητα του συμβάντος στο χρηματιστήριο ως κτήριο. Το Κεφάλαιο 6 δείχνει ότι η προοπτική και οι επενδυτικές αποφάσεις των επενδυτών επηρεάζονται από καταστροφές του παρελθόντος και από τις ειδήσεις. Ως εκ τούτου, προκειμένου να αλλάξει η αντίληψη της κοινωνίας σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και τα αποτελέσματά του, πρέπει να δοθεί έμφαση σε αυτό τον μηχανισμό της κάλυψη των ειδήσεων σε συνδυασμό με τις καταστροφές του παρελθόντος που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος.