Диагностика и лечение костно-суставного туберкулеза в Кыргызской Республике.
Authors: Токтогонова А.А. , Абдиев М.Дж. , Кушубаков Д.А. , Разаков О.Р. 
Published: February 2025

Введение. На фоне постепенного снижения заболеваемости туберкулезом в Кыргызской Республике (КР) отмечается рост случаев поражения костей и суставов в структуре внелегочного туберкулеза. Цель. Изучение распространенности и факторов риска костно-суставного туберкулеза (КСТ). Материалы и методы. Костно-суставной туберкулез обладает меньшей контагиозностью, чем туберкулез легких, но часто диагностируется уже на стадии осложнений и необратимых изменений. При выявлении КСТ на стадии формирования осложнений требуется длительное и сложное лечение, в основном хирургическое, которое проводится в 85-95 % случаев. В КР, помимо клинико-лучевых методов диагностики КСТ, верификацию микобактерий туберкулеза (МБТ) осуществляют микробиологическими методами бактериоскопии и посева, а также молекулярно-генетическими методами. Результаты. Данная работа свидетельствует о достоверном росте костно-суставного туберкулеза в КР. Трудности ранней диагностики специфического поражения костей и суставов связаны со многими факторами, среди которых выделяются: а) патоморфоз костно-суставного туберкулеза, когда меняется классическая картина клиники – острое начало и быстрое развитие осложнений; б) трудности дифференциальной диагностики специфической патологии от опухолевых, паразитарных, системных и неспецифических поражений позвоночника и суставов из-за схожести клиники. Заключение. Полученные данные наглядно показывают актуальность ранней диагностики и адекватной химиотерапии в сочетании с современными методами хирургического лечения костно-суставных форм туберкулеза.

Киришүү. Кыргыз Республикасында (КР) кургак учук оорулуулугунун бара-бара төмөндөшүнүн фонунда өпкөдөн тышкаркы кургак учуктун структурасында сөөктөрдүн жана муундардын жабыркашы учурларынын көбөйүшү байкалууда. Максаты. Сѳѳк-муун кургак учугунун (СМКУ) таралышын жана тобокелдик факторлорун изилдөө. Материалдар жана ыкмалары. Кыргыз Республикасындагы СМКУ боюнча кырдаалды изилдөөдө КУ 06 каттоо формасы, УФБнын сөөк хирургиясы бөлүмүндө дарыланган бейтаптардын медициналык карталары, 2021-2023-жылдардагы кургак учуктун МИС электрондук маалымат базасындагы бейтаптардын электрондук медициналык карталары колдонулган. Бул изилдөөгө кирген 600 бейтаптын арасынан 9 балада СМКУ болгон: алардын ичинен 6 бала спондилит менен, 2 бала томук муунунун жана 1 бейтап чыканак муунун кургак учугу менен ооруган. Изилдөөнүн дизайны ретроспективдүү. Натыйжалары. Акыркы 3 жылда Кыргыз Республикасында өпкөдөн тышкаркы кургак учук оорулуулугунун акырындык менен төмөндө шүнүн фонунда сѳѳк-муун кургак учугунун учурларынын статистикалык олуттуу өсүшү байкалган (МК-1,3, 95% ИИ - 1,1-1,7, p< 0.001, ꭓ2). Омуртканын кургак учугу – кургак учуктан келип чыккан таяныч-кыймыл аппаратынын бузулушунун эң кеңири таралган локализациясы (87,8%), Me - 87,7, М±м -87,9±0,67. Изилдөө тобунун арасында туруктуулук профилинин жыштыгы боюнча МБТ сезгичтиги сакталган эң кеңири таралган формалар (82,5%), андан кийин кургак учуктун көп дарыга туруктуу формасы (12%). Изилденген бейтаптардын 86,2% жана 84,6% учурларында дүмүрчѳктүү синдром жана абсцесс сыяктуу СМКУ татаалдашы - неврологиялык бузулуулардын өнүгүү стадиясында аныкталган, бул СМКУнун кеч аныкталгандыгынын чоң үлүшүн көрсөтүп турат. Жыйынтыгы. Алынган маалыматтар сѳѳк-муун кургак учугунун формаларын хирургиялык дарылоонун заманбап ыкмалары менен айкалышта эрте диагностикалоонун жана адекваттуу химиотерапиянын актуалдуулугун айкын көрсөтүп турат.

Introduction. Despite the overall decrease in tuberculosis incidence in the Kyrgyz Republic (KR), there is an increase in cases of bone and joint as a part of extrapulmonary tuberculosis cases. Objective: Study of the prevalence and risk factors of osteoarticular tuberculosis (OAT). Materials and methods. For the study of the situation with OAT in the Kyrgyz Republic, the registration forms TB 06, medical records of patients treated in the bone surgery department of the NCP, electronic medical records of patients in the electronic TB MIS database for 2021-2023 were used. Among the 600 patients included in this study, there were 9 children with OAT: 6 of them with spondylitis, 2 with TB of the ankle joint TB and 1 patient with TB of the elbow joint. The study design is retrospective. Results. Despite the progressive reduction in the incidence of extrapulmonary TB in the Kyrgyz Republic over the past 3 years, there has been a statistically significant increase in cases of bone and joint tuberculosis. (OR - 1.3, 95% CI - 1.1-1.7, p < 0.001, ꭓ 2 ). Tuberculosis of the spine is the most common localization of the lesion of the musculoskeletal system of TB genesis (87.8%), Me – 87.7, M ± m 87.9±0.67. According to the frequency of resistance profiles among the study group, the most common forms are those with preserved MBT sensitivity (82.5%), followed by multidrug-resistant TB (12%). Complications of OAT such as radicular syndrome and abscesses were diagnosed in 86.2% and 84.6% of cases at the stage of development of the studied patients of neurological disorders, which indicates a large proportion of late diagnosis of CST. Conclusion. The obtained data clearly demonstrate the relevance of early diagnosis and adequate chemotherapy in combination with modern methods of surgical treatment of bone and joint forms of tuberculosis.