Η διδασκαλία των ελληνικών παραδοσιακών χορών στη πρωτοβάθμια εκπαίδευση με τη μέθοδο της μουσικοκινητικής αγωγής
Authors: Λυκεσάς Γεώργιος 
Published: August 2021

Η διαδικασία μάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών και ο τρόπος προσέγγισης των μικρών παιδιών σε όλες τις τάξεις της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης απασχόλησε πολλούς εκπαιδευτικούς και ερευνητές. Σκοπός της έρευνας είναι η εφαρμογή ενός μοντέλου διδασκαλίας των ελληνικών παραδοσιακών χορών, που έχει ως αρχή το Μουσικοκινητικό Σύστημα και βασίζεται στην ολιστική μέθοδο, καθώς και η διερεύνηση της εφαρμογής των οδηγιών και υποδείξεων του προγράμματος σπουδών (αναλυτικού προγράμματος), από τους καθηγητές Φυσικής Αγωγής, όσον αφορά την διαδικασία εκμάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών στην Φυσική Αγωγή της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Το ερωτηματολόγιο συμπληρώθηκε από 92 καθηγητές Φυσικής Αγωγής (Ν=92). Το παρεμβατικό πρόγραμμα στηρίχθηκε στις κινητικές και μουσικές δημιουργικές δραστηριότητες του παιδιού και στις δομημένες κινητικές φόρμες των παραδοσιακών χορών σε σχέση με τα πολιτισμικά στοιχεία του κάθε τόπου. Στην έρευνα συμμετείχαν 232 μαθητές (Ν=232), αγόρια και κορίτσια, ηλικίας 6 - 11 χρονών. Το δείγμα χωρίστηκε σε δύο ομάδες στην ομάδα παρέμβασης και την ομάδα ελέγχου. Η ομάδα παρέμβασης ακολούθησε το Μουσικοκινητικό Σύστημα και κυρίως το δημιουργικό παιδοκεντρικό τρόπο μάθησης, με το στιλ της καθοδηγούμενης ανακάλυψης ή εφευρετικότητας, σε συνδυασμό με το στιλ της αποκλίνουσας παραγωγικότητας (Τhe divergent production style). Σκοπός ήταν η ανάπτυξη της δημιουργικότητας του μαθητή και η ενεργή συμμετοχή του σε ένα μάθημα διδασκαλίας ελληνικών παραδοσιακών χορών, εμπλουτισμένο με ποικίλες δραστηριότητες, όπως δημιουργικό χορό και δραματικό παιχνίδι. Η ομάδα ελέγχου ακολούθησε την εκμάθηση των ελληνικών παραδοσιακών χορών με τον παραδοσιακό δασκαλοκεντρικό τρόπο, δηλαδή την κατευθυνόμενη μορφή διδασκαλίας, η οποία είναι και η κυρίαρχη μορφή στις σημερινές σχολικές μονάδες. Η καταγραφή των δεδομένων και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων έγινε με ταυτόχρονη συμμετοχική παρατήρηση τριών ερευνητών με τη μέθοδο της βιντεοσκόπησης, σε κάθε μάθημα και στις δύο ομάδες και την συμπλήρωση ερωτηματολογίων από όλους τους μαθητές πριν και μετά το ερευνητικό πρόγραμμα. Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσίασαν σημαντικές διαφορές μεταξύ της ομάδας παρέμβασης και της ομάδας ελέγχου. Τα παιδιά της ομάδας παρέμβασης έδειξαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το μάθημα των ελληνικών παραδοσιακών χορών συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, συμμετείχαν ενεργά στη διαδικασία εκμάθησης των χορών μέσα από το παιχνίδι και την δραματοποίηση, ανάπτυξαν σε μεγάλο βαθμό τις κινητικές και δημιουργικές τους ικανότητες, απεκόμισαν καινούριες εμπειρίες ως προς την κίνηση, τον ρυθμό και την μουσική, καθώς και γνώσεις για τους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς και τα πολιτισμικά τους στοιχεία. Οι μουσικοκινητικές δραστηριότητες δημιούργησαν τις προϋποθέσεις ώστε η διαδικασία μάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών να επιτευχθεί πιο εύκολα και γρήγορα, σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Επίσης, δόθηκε η ευκαιρία να διδαχθούν περισσότεροι χοροί από ότι στην ομάδα ελέγχου. Αντίθετα, οι μαθητές της ομάδας ελέγχου παρουσίασαν μια αρνητική στάση με ιδιαίτερη αδιαφορία και ένταση ως προς το μάθημα και την γενικότερη μαθησιακή διαδικασία εκμάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών. Τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων έδειξαν ότι ένα μεγάλο ποσοστό (79.2%) των καθηγητών Φυσικής Αγωγής, δεν ακολουθούν πιστά τις προτάσεις και υποδείξεις του προγράμματος σπουδών του ΥΠΕΠΘ, αλλά εφαρμόζουν τις δικές τους προσωπικές προτάσεις ως προς τις ώρες διδασκαλίας και την επιλογή των παραδοσιακών χορών. Επίσης, τα στοιχεία που κυριαρχούν στην μεθοδολογία μάθησης είναι κυρίως η "Μουσικοκινητική Αγωγή" σε ποσοστό 33%. Φαίνεται ότι πιστεύουν στην χρησιμότητα και τη σπουδαιότητα του στοιχείου αυτού, αλλά δεν γνωρίζουν πως μπορούν να το εντάξουν στη μεθοδολογία μάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών. H χρησιμοποίηση τoυ προτεινόμενου Μουσικοκινητικού Συστήματος αποτέλεσε μια καινοτομία στον τρόπο διδασκαλίας των ελληνικών παραδοσιακών χορών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Η εφαρμογή του σε μαθητές αυτής της ηλικίας ενίσχυσε τις δημιουργικές τους δεξιότητες και αναβάθμισε ποιοτικά την διαδικασία μάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών εμπλουτίζοντας με καινούργιες κινητικές δράσεις και ασκήσεις. Η χρήση της Μουσικοκινητικής Αγωγής στην διδασκαλία των ελληνικών παραδοσιακών χορών πιθανόν να δώσει λύσεις και απαντήσεις στους προβληματισμούς των καθηγητών Φυσικής Αγωγής για τον τρόπο διδασκαλίας των παραδοσιακών χορών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.