РЕЗУЛЬТАТЫ СКРИНИНГА КОЛОРЕКТАЛЬНОГО РАКА В АЛМАТИНСКОЙ ОБЛАСТИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН – ОСОБЕННОСТИ И МОДИФИЦИРУЮЩИЕ ФАКТОРЫ ЭФФЕКТИВНОСТИ
Authors: Р.С. Жолмурзаева , Д.А. Оспанова , Л.А. Пак , А.Т. Джумабеков , Ж.К. Исмаилов , Й. Носо 
Published: October 2024

Введение. Скрининг факторов риска и ранних стадий злокачественных новообразований в настоящее время является одним из ключевых направлений в онкологии. Злокачественные новообразований колоректальной локализации входят в число приоритетных в отношении осуществления скрининга. Это связано с одной стороны с наличием минимальной симптоматики фоновых патологий и ранних стадий рака, с другой стороны с возможностью неинвазивного либо малоинвазивного определения важных диагностических критериев при скрининге. В Казахстане скрининг колоректального рака осуществляется с 2012 г., что позволяет осуществить анализ факторов, влияющих на отзыв респондентов и эффективность. Цель работы – определить уровень лабораторно-инструментального скрининга колоректального рака в Алматинской области Казахстана и причины снижения его эффективности. Материалы и методы. Дизайн исследования – обсервационное поперечное эпидемиологическое. В контингент, подлежащий скринингу, было включено 202694 человека, в том числе в 2018 г. – 98770, в 2019 г. – 103924. Анализ проводился по генеральной совокупности лиц, подлежащих скринингу. Статистический анализ проведен посредством сравнения относительных (частотных) показателей с использованием критерия χ2Пирсона. Результаты исследования. На первом этапе скрининга всего в 2018 году было обследовано 53,4% от подлежащего контингента, в 2019 году – 58,2%. На втором этапе уровень отклика был низким и составил, 17,9% в 2018 г. и 20,2% - 2019 г. Определено значимое превышение частоты отклика среди городского населения над сельским. Среди причин неосуществленного скрининга преобладала неявка респондентов, частота которой в совокупности составила 71,0%. Противопоказания к проведению второго этапа скрининга выявлены в 53,3% случаев. На втором месте находилась неявка респондентов (25,4%), на третьем – отказ от исследования (19,1%). Имелись возрастные и гендерные особенности неосуществленного и неполного скрининга. Заключение: Скрининг колоректального рака в высокой степени зависим от медико-социальных параметров населения. Требуется дифференцированный подход к привлечению респондентов с учетом данных параметров.

Introduction. Screening of risk factors and early stages of malignancy is currently one of the key areas in oncology. Neoplasms of colorectal localization are among the priorities for screening. This is due, on the one hand, to the presence of minimal symptoms of background pathologies and early stages of cancer, on the other hand, to the possibility of non-invasive or minimally invasive determination of important diagnostic criteria during screening. In Kazakhstan, screening for colorectal cancer has been carried out since 2012, which allows an analysis of the factors affecting respondent feedback and effectiveness. The aim of the work is to determine the level of laboratory and instrumental screening of colorectal cancer in the Almaty region of Kazakhstan and the reasons for the decrease in its effectiveness. Materials and methods. Study design - observational cross-sectional epidemiological. The contingent to be screened included 202,694 people, including 98,770 in 2018, and 103,924 in 2019. The analysis was carried out for the general population of people to be screened. Statistical analysis was carried out by comparing the relative (frequency) indicators using the Pearson χ2 test. Research results. At the first stage of screening, a total of 53.4% of the investigated contingent were examined in 2018, 58.2% - in 2019. At the second stage, the response rate was low and amounted to 17.9% in 2018 and 20.2% - in 2019. A significant excess of the response frequency among the urban population over the rural population was determined. Absence of respondents prevailed among the reasons for unfulfilled screening, the frequency of which in aggregate was 71.0%. Contraindications to the second stage of screening were identified in 53.3% of cases. The second place was taken by the absence of respondents (25.4%), the third - the refusal to study (19.1%). There were age and gender characteristics of unimplemented and incomplete screening. Conclusion: Screening for colorectal cancer is highly dependent on the medical and social parameters of the population. A differentiated approach is required to attract respondents, taking into account these parameters.

Кіріспе. Қатерлі ісіктердің ерте сатылары мен қауіп факторларын скрининг қазіргі уақытта онкологиядағы негізгі бағыттардың бірі болып табылады. Колоректальды локализацияның қатерлі ісіктері скринингті жүзеге асыруға қатысты басымдықтардың қатарына кіреді. Бұл, бір жағынан, фондық патологиялардың және қатерлі ісіктің ерте сатыларының минималды симптоматикасының болуымен, екінші жағынан, скринингтің маңызды диагностикалық критерийлерін инвазивті емес немесе минималды инвазивті анықтау мүмкіндігімен байланысты. Қазақстанда колоректалдық обыр скринингі 2012 жылдан бастап жүзеге асырылуда, бұл респонденттер мен тиімділікке әсер ететін факторларды талдауды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Жұмыс мақсаты – Қазақстан Республикасының Алматы облысындағы колоректалды обырдың зертханалық-аспаптық скринингінің деңгейін және оның тиімділігінің төмендеу себептерін анықтау. Материалдар мен әдістері. Зерттеу дизайны – обсерваториялық көлденең эпидемиологиялық. скринингке жататын контингентке 202694 адам енгізілді, оның ішінде 2018 жылы – 98770, 2019 жылы – 103924. Талдау скринингке жататын адамдардың бас жиынтығы бойынша жүргізілді. Статистикалық талдау Пирсонның χ2 критерийін қолдана отырып, салыстырмалы (жиілік) көрсеткіштерді салыстыру арқылы жүргізілді. Зерттеу нәтижелері. Скринингтің бірінші кезеңінде барлығы 2018 жылы тиісті контингенттің 53,4% – ы, 2019 жылы-58,2% - ы тексерілді.Екінші кезеңде жауап беру деңгейі төмен болды және 2018 жылы 17,9% - ды және 2019 жылы 20,2% - ды құрады. Жүзеге асырылмаған скрининг себептерінің арасында респонденттердің келмеуі басым болды, оның жиілігі жиынтығында 71,0% - ды құрады. Скринингтің екінші кезеңін жүргізуге қарсы көрсетілімдер 53,3% жағдайда анықталды. Екінші орында респонденттердің келмеуі (25,4%), үшінші орында – зерттеуден бас тарту (19,1%). Жүзеге асырылмаған және толық емес скринингтің жас және гендерлік ерекшеліктері болды. Қорытынды: Колоректалды қатерлі ісік скринингі жоғары дәрежеде халықтың медициналық-әлеуметтік параметрлеріне байланысты. Осы параметрлерді ескере отырып, респонденттерді тартуға сараланған тәсіл қажет.