Μελέτη του οστικού μεταβολισμού της αγγειογένεσης και των εκφραζόμενων χυμοκινών σε ασθενείς με πρωτοπαθή συστηματική (AL) αμυλοείδωση
Authors: Γαβριατοπούλου Μαρία 
Published: August 2021

Ο όρος «αμυλοείδωση» περιγράφει μια μεγάλη κατηγορία νοσολογικών οντοτήτων που οφείλονται σε ανεπάρκεια των πρωτεινών να λάβουν λειτουργική τεταρτοταγή δομή και σχετίζεται με τη μετατροπή των πεπτιδίων ή των πρωτεϊνών από διαλυτές λειτουργικές μορφές σε ινώδη παράγωγα αποδόμησης με δευτεροταγή δομή β-φύλλου. Η συχνότερη μορφή είναι η πρωτοπαθής συστηματική αμυλοείδωση AL με επίπτωση που υπολογίζεται σε περίπου 8.9 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο πληθυσμού ανά έτος. Η αγγειογένεση και ο οστικός μεταβολισμός έχουν μελετηθεί σε πολλές κακοήθειες για το ρόλο που διαδραματίζουν στην εξέλιξη και πρόγνωση των νοσημάτων αυτών. Ο πρωταρχικός στόχος αυτής της μελέτης είναι να μελετηθεί το βιοχημικό πρότυπο του οστικού μεταβολισμού και της αγγειογένεσης σε ασθενείς με πρωτοδιαγνωσθείσα AL πρωτοπαθή συστηματική αμυλοείδωση. Η αγγειογένεση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόοδο του πολλαπλού μυελώματος, και αποτελεί συστατικό σύνθετων αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στον πλασματοκυτταρικό κλώνο και στο μικροπεριβάλλον, η δε έκφραση της ρυθμίζεται από πληθώρα μορίων. Τα επίπεδα των αγγειογενετικών κυτοκινών στον ορό έχουν ήδη μελετηθεί σε ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα, έχουν βρεθεί αυξημένα και έχουν συσχετιστεί με το στάδιο της νόσου(132). Επιπλέον φαίνεται πως συμμετέχουν στην ομοιόσταση της λειτουργίας αρκετών οργάνων όπως το νεφρικό σπείραμα, το ενδοθήλιο και το περιφερικό νευρικό σύστημα και ενδεχομένως θα μπορούσαν να έχουν προγνωστική σημασία σε ασθενείς με AL αμυλοείδωση. Τέτοια δεδομένα δεν υπάρχουν διαθέσιμα. Για το λόγο αυτό στα πλαίσια της συγκεκριμένης εργασίας μετρήθηκαν τα επίπεδα των αγγειογενετικών κυτοκινών και αναλύθηκαν οι πιθανές συσχετίσεις με τα χαρακτηριστικά της νόσου, τη συμμετοχή των οργάνων στόχων και την εξέλιξη του νοσήματος. Κατά αντιστοιχία ο οστικός μεταβολισμός είναι εξαιρετικά διαταραγμένος σε ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα με προεξάρχουσα τη συνιστώσα της οστικής αποδόμησης και καταστολή της οστικής παραγωγής. Ο οστικός μεταβολισμός δεν έχει μελετηθεί συστηματικά σε ασθενείς με πρωτοπαθή συστηματική AL αμυλοείδωση. Σκοπός αυτής της προοπτικής μελέτης είναι να εκτιμήσει τον οστικό μεταβολισμό σε νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς και να συγκρίνει τα αποτελέσματα με αυτά ασθενών με άλλες πλασματοκυτταρικές δυσκρασίες όπως το πολλαπλό μυέλωμα και η μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας, αλλά και να διερευνήσει τις πιθανές συσχετίσεις με τα χαρακτηριστικά της νόσου και την επιβίωση. Αναλύθηκαν τα δεδομένα από μετρήσεις δεικτών οστικού σχηματισμού, οστικής αποδόμησης και αγγειογενετικών κυτοκινών στον ορό 102 ασθενών με πρωτοπαθή συστηματική αμυλοείδωση. Οι μετρήσεις έγιναν με τη μέθοδο ELISA. Η στατιστική ανάλυση έγινε με το πρόγραμμα SPSS20.Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης υποστηρίζουν την παρουσία αυξημένης οστικής αποδόμησης και οστεοκλαστικής δραστηριότητος που αντιρροπείται πλήρως στους ασθενείς με πρωτοπαθή συστηματική AL αμυλοείδωση. Αυτό ερμηνεύει και τη απουσία οστεολύσεων στους ασθενείς αυτούς. Τα αυξημένα επίπεδα της οστεοπροτεγερίνης σε ασθενείς με AL αμυλοείδωση συσχετίζονται ανεξάρτητα με την πρόγνωση του νοσήματος και η συσχέτιση αυτή είναι ανεξάρτητη από τη σταδιοποίηση κατά Mayo. Αυτό υποδηλώνει πως τα αυξημένα επίπεδα της οστεοπροτεγερίνης δεν αντανακλούν μόνο την επίτευξη της ισορροπίας με την αυξημένη οστεοκλαστική δραστηριότητα αλλά και την πρώιμη έναρξη της καρδιακής ανεπάρκειας όπως και επίσης τη γενικευμένη αγγειακή και ενδοθηλιακή βλάβη που συνυπάρχουν στους ασθενείς με AL αμυλοείδωση. Τα αποτελέσματα της εν λόγω μελέτης υπογραμμίζουν το ρόλο της οστεοπροτεγερίνης στη βιολογία του νοσήματος και υποδεικνύουν την ενδεχόμενη ευρύτερη αξιοποίηση αυτού του χρήσιμου βιοδείκτη ως προγνωστικού παράγοντα. Τα επίπεδα των αγγειογενετικών κυτοκινών του ορού που μετρήθηκαν στα πλαίσια της συγκεκριμένης μελέτης ήταν αυξημένα στους ασθενείς με AL αμυλοείδωση συγκριτικά τόσο με τους υγιείς μάρτυρες όσο και με τους ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα. Αυτό πιθανότατα είναι αποτέλεσμα της έμμεσης ή άμεσης δράσης των ινιδίων του αμυλοειδούς ή των ελαφρών αλύσεων ή αντιρροπιστική απάντηση στη δυσλειτουργία των οργάνων. Οι μεγάλες διαφορές που διαπιστώνονται ανάμεσα στα δύο νοσήματα είναι ενδεικτικές της διαφορετικής παθοφυσιολογίας των δύο νοσημάτων.