Μελέτη της παθογένειας και συμβολή στη διάγνωση του ενζωοτικού ενδορρινικού νεοπλάσματος των προβάτων και αιγών
Authors: Αποστολίδη Ευαγγελία 
Published: September 2021

Στόχοι της διατριβής ήταν η μελέτη των παθολογοανατομικών αλλοιώσεων και η ανίχνευση του αιτιολογικού παράγοντα του Ενζωοτικού Ενδορρινικού Αδενοκαρκινώματος (ΕΕΑ) (ΕNTV-1 & -2, για πρόβατα και αίγες αντίστοιχα). Για την υλοποίησή τους, συλλέξαμε 23 και 44 περιστατικά αιγών και προβάτων, αντίστοιχα, με συμβατή κλινική εικόνα και ενδορρινική μάζα. Οι 23 αίγες και 22/44 πρόβατα προέρχονταν από την Ελλάδα, ενώ τα υπόλοιπα πρόβατα από την Κύπρο. Τα παραπάνω ζώα εξετάσθηκαν με κλινικό-εργαστηριακές (κλινική/αιματολογική-βιοχημική και κυτταρολογική εξέταση), παθολογοανατομικές (μακροσκοπική, ιστοπαθολογική, έμμεση ανοσοϊστοχημική μέθοδος της ανοσοϋπεροξειδάσης) και ιολογικές τεχνικές. Αναφορικά με τις τελευταίες, αναπτύχθηκαν συνολικά 4 μοριακές δοκιμές για την ανίχνευση των ENTV-1 και -2 από ενδορρινικούς στειλεούς, και των αντίστοιχων προϊών σε νεοπλασματικούς ιστούς. Οι παθολογοανατομικές αλλοιώσεις των ελληνικών αιγών και των κυπριακών πρόβατων ήταν συμβατές με ΕΕΑ, δηλαδή παρουσίαζαν ενδορρινικές μάζες που κατατάχθηκαν ιστολογικά ως αδενοκαρκινώματα καλής διαφοροποίησης. Αντίθετα, οι ενδορρινικές μάζες των ελληνικών πρόβατων εμφανίζονταν ιστολογικά ως υπερπλαστική ρινίτιδα. Κατά την ανοσοϊστοχημική εξέταση ανίχνευσης του ENTV-1, διαπιστώθηκαν θετικές μόνο οι τομές των κυπριακών προβάτων. Οι ανεπτυγμένες μοριακές δοκιμές επιβεβαίωσαν την παρουσία του ENTV-2 σε όλες τις ελληνικές αίγες με ΕΕΑ, ενώ ο ENTV-1 ανιχνεύθηκε μόνο στα κυπριακά πρόβατα. Δεν διαπιστώθηκαν περιστατικά ΕΕΑ ελληνικών προβάτων και για την αιτιολογική διάγνωση της παθολογικής τους κατάστασης διενεργήθηκε καλλιέργεια, ορολογική ταυτοποίηση και αναπτύχθηκε νέα μοριακή δοκιμή PCR πραγματικού χρόνου. Καταδείχθηκε η Salmonella enterica υποείδ. diarizonae (SED) ως αιτιολογικός παράγοντας, τεκμηριώνοντας για πρώτη φορά την παρουσία της SED στην Ελλάδα και της χρόνιας υπερπλαστικής ρινίτιδας που αυτή προκαλεί στα πρόβατα. Από την κλινική, αιματολογική-βιοχημική και κυτταρολογική εξέταση των περιστατικών ΕΕΑ προέκυψαν τα εξής: (α) τα ακροαστικά ευρήματα συριγμοί και ρόγχοι με ιδιαίτερη ένταση στο επιρρίνιο και τo λάρυγγα μπορούν να θέσουν υποψία ΕΕΑ. (β) Οι αίγες με ΕΕΑ, συχνά εμφανίζουν ήπια αναιμικούς βλεννογόνους, ήπιου βαθμού ορθοκυτταρική και ορθόχρωμη αναιμία, επιλεκτική υπερσφαιριναιμία και μειωμένη συγκέντρωση κρεατινίνης. (γ) Η κυτταρολογική εξέταση δεν προσφέρει αξιόπιστη διάγνωση. Βάσει των παθολογοανατομικών ευρημάτων προκύπτει ότι το ΕΕΑ των αιγών εμφανίζει μεγαλύτερη τάση κατάληψης του διαθέσιμου χώρου των ρινικών κοιλοτήτων και επέκτασης οπίσθια (ρινοφάρυγγας), ενώ στα πρόβατα περιοριζόταν μέχρι το μέσο των ρινικών κοιλοτήτων και επεκτεινόταν κυρίως προς τα άνω (οφθαλμική κόγχη, μετωπιαίος παραρρινικός κόλπος). Στις αίγες, ο συχνότερος τύπος ανάπτυξης του νεοπλάσματος ήταν ο σωληνοειδής, ενώ στα πρόβατα ο θηλοειδής, συμπεραίνοντας πως το ΕΕΑ των αιγών συνήθως προέρχεται από τους οσφρητικούς αδένες, ενώ των προβάτων από τους βλεννογόνους αδένες του αναπνευστικού βλεννογόνου. Παρατηρήθηκε ισχυρή συσχέτιση του ΕΕΑ αιγών και προβάτων με την παρουσία υπερπλασίας/δυσπλασίας των αδένων του ρινικού βλεννογόνου, ισχυροποιώντας την άποψη ότι το συγκεκριμένο εύρημα αποτελεί αρχική ένδειξη κακοήθειας. Οι ανεπτυγμένες μοριακές δοκιμές ανιχνεύουν με ακρίβεια, αξιοπιστία και ταχύτητα τους ENTV-1 & -2 και τους αντίστοιχους προϊούς. Η RT-qPCR αποτελεί την πρώτη μέθοδο ανίχνευσης του ENTV-2 στις αίγες με ελάχιστα επεμβατική δειγματοληψία. Η χρήση της αποκάλυψε αξιοσημείωτα υψηλό επιπολασμό του ιού εντός ενός ποιμνίου αιγών, εντοπίζοντας τόσο τις αίγες με ΕΕΑ, όσο και ασυμπτωματικές αίγες-φορείς. Μελλοντικά, οι μοριακές αυτές μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε προγράμματα επιτήρησης για την εκρίζωση του ΕΕΑ.