Μελέτη των μορίων RPA και NFkB σε διάχυτα αστροκυτώματα εγκεφάλου
Authors: Ευτυχιάδης Χρήστος 
Published: September 2021

Η πρωτεΐνη αντιγραφής Α (RPA) είναι μια πρωτεΐνη σύνδεσης της μονής έλικας DNA η οποία απαιτείται για την σταθεροποίησή της και ανευρίσκεται στις θέσης αντιγραφής όπου ανευρίσκονται, επίσης, μέλη των συμπλεγμάτων κυκλινών- εξαρτομένων από τις κυκλίνες κινασών. Είναι μια ετεροτριμερής πρωτεΐνη που αποτελείται από τρεις ισχυρά συνδεδεμένες υπομονάδες των 70, 32 και 14kDa που καλούνται RPA1, RPA2 και RPA3 αντίστοιχα.Οι πρωτεΐνες NF-κB αποτελούν μία οικογένεια δομικά σχετιζόμενων μεταγραφικών παραγόντων, που συμπεριλαμβάνει τις: NF-κB1 (p50), p65 (RelA), c-Rel, p52 και RelB. Οι πρωτεΐνες αυτές έχουν διατηρήσει την αμινοτελική Rel ομόλογη περιοχή που συμπεριλαμβάνει περιοχές σύνδεσης του DNA και διμερισμού. Ο NF-κB βρίσκεται στο κυτταρόπλασμα σε ανενεργή μορφή συνδεδεσμένος με την πρωτεΐνη αναστολέα IkB. Ως αποτέλεσμα σηματοδότης, ελεύθερα μόρια NF-κB συσσωρεύονται στον πυρήνα, όπου μπορούν να ενεργοποιήσουν γονίδια στόχους που εμπλέκονται στην κυτταρική επιβίωση/απόπτωση, κυτταρική αύξηση, ανοσοαπόκριση και φλεγμονή. Παρότι έχει αναφερθεί η συστηματική ενεργοποίηση του παράγοντα NF-κB σε διαφορετικούς τύπους νεοπλασμάτων, λίγα είναι γνωστά για την κλινική σημασία του σε αστροκυτώματα.Στην παρούσα μελέτη μελετήθηκε η συσχέτιση της ανοσοϊστοχημικής έκφρασης του NF-κB1/p50 και του pIkBa με κλινικοπαθολογοανατομικές παραμέτρους σε υλικό από κύβους παραφίνης, προερχόμενο από 82 ασθενείς με αστροκυτώματα. Μελετήθηκε, επίσης, η έκφραση των υπομονάδων RPA1 και RPA2 της πρωτεΐνης RPA σε σχέση με τις κυκλίνες D2, D3 και τον NF-κB και διερευνήθηκε η προγνωστική σημασία τους σε 61 ασθενείς με αστροκυτώματα Η έκφραση του pIkBa συσχετιζόταν θετικά με την πυρηνική (p=0,0010) και αρνητικά με την κυτταροπλασματική (p=0,0008) έκφραση του NF-κB1/p50. Tόσο η πυρηνική έκφραση του NF-κB1/p50, όσο και η έκφραση του pIkBa αυξάνονταν παράλληλα με το βαθμό κακοηθείας (grade) (p=0,0001, p<0,0001 αντίστοιχα). Η πυρηνική έκφραση του NF-κB1/p50 συσχετιζόταν θετικά με την έκφραση των RPA1, RPA2, κυκλίνης D2 κυκλίνης D3, αν και οι συσχετίσεις αυτές απέτυχαν να διατηρήσουν τη στατιστική σημαντικότητά τους όταν διορθώθηκαν ως προς τον ιστολογικό βαθμό κακοηθείας (grade).Θετικές στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις προέκυψαν επίσης μεταξύ: RPA1 και RPA2 (p<0,0001). Κυκλίνης D2 και D3 (p<0,0001). Κάθε ενός των παραγόντων RPA1, RPA2, κυκλίνης D2 και D3 και του ιστολογικού βαθμού κακοηθείας (grade) (p=0,0001 σε όλες τις συσχετίσεις). RPA1 και κυκλίνης D2 ή D3 (p<0,0001). RPA2 και κυκλίνης D2 ή D3 (p<0,0001).Η πολυπαραγοντική ανάλυση επέλεξε την έκφραση του NF-κB/p50 ως ανεξάρτητου προγνωστικού δείκτη όχι μόνο για το συνολικό δείγμα (p= 0,0220), αλλά επίσης και για τις υποομάδες των grades II/III (p=0,0029) και grade IV περιπτώσεων (p=0,0310).Η έκφραση της RPA2 φαίνεται να επηρεάζει ανεξάρτητα την επιβίωση στην υποομάδα των grade IV ασθενών (p=0,005), όπως επίσης και στο συνολικό δείγμα (p=0,006). Οι παράγοντες RPA1, κυκλίνη D2 και κυκλίνη D3 φαίνεται να μην επηρρεάζουν την επιβίωση στην ομάδα των χαμηλότερων grades (II/III), τόσο σε μονοπαραγοντική όσο και σε πολυπαραγοντική ανάλυση. Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι η πυρηνική έκφραση του NF-κB1/p50 υπαγορεύεται από την αλληλεπίδρασή του με τον IkBa στα αστροκυτώματα και συσχετίζεται με το βαθμό κακοηθείας, κάνοντας φανερή τη σημασία της πυρηνικής έκφρασης του NF-κB/p50 ως προς την πρόγνωση του ασθενούς.Παράλληλα οι παράγοντες RPA1, RPA2, κυκλίνη D2 και κυκλίνη D3, φαίνεται να διαδραματίζουν παράλληλο ρόλο στην πρόοδο του κυτταρικού κύκλου σε αστροκυτταρικούς όγκους, εμπλέκόμενοι στην κακοήθη εξέλιξη των νεοπλασμάτων αυτών. Ιδιαιτέρως η πρωτεΐνη RPA2 φαίνετα να αποτελεί έναν νεό χρήσιμο προγνωστικό παράγοντα σε ασθενείς με αστροκύτωμα.