Μελέτη της πολυεστιακής αρτηριοπάθειας σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο
Authors: Πρωτόγερος Δημήτριος 
Published: January 2014

Η αθηρωμάτωση, που αποτελεί μια νοσολογική οντότητα πολυπαραγοντικήςαιτιολογίας, με σοβαρότατες για τα διάφορα οργανικά συστήματα συνέπειεςκαι υψηλή νοσηρότητα και θνητότητα στις μέρες μας, χαρακτηρίζεται από τηνπαρουσία ειδικών βλαβών του αρτηριακού τοιχώματος. Η παθογένεια τηςανάπτυξης αυτών των αλλοιώσεων, που ονομάζονται αθηρωματικές βλάβες,δεν έχει αποσαφηνιστεί τελείως και ως εκ τούτου υπάρχουν διάφορες θεωρίεςπου επιχειρούν να ερμηνεύσουν τους μηχανισμούς που ευθύνονται για τηνανάπτυξη τους. Η επικρατούσα είναι εκείνη της “φλεγμονώδους αντίδρασης σετραυματισμό”, σύμφωνα με την οποία η όλη διαδικασία αρχίζει μετά απότραυματισμό των ενδοθηλιακών κυττάρων που προκαλεί ενδοθηλιακήδυσλειτουργία και φλεγμονώδη αντίδραση του αρτηριακού τοιχώματος. Ηεπιπρόσθετη δράση των γνωστών παραγόντων αγγειακού κινδύνου, με τηναυξημένη LDL χοληστερόλη να αποτελεί το σημαντικότερο εξ αυτών, έχει ωςαποτέλεσμα την ανάπτυξη των προχωρημένων αθηρωματικών πλακών.Η αθηρωμάτωση αποτελεί μια διάχυτη, σιωπηρά εξελισσόμενη νόσο, μεεστιακές κλινικές εκδηλώσεις, οι οποίες εμφανίζονται συνήθως ως αποτέλεσμαθρομβωτικών επιπλοκών σε διαβρωμένες ή διαρρηγμένες αθηρωματικέςπλάκες.Όποιος κι αν είναι ο κοινός παθογενετικός μηχανισμός δημιουργίας τωναθηρωματικών βλαβών, η τελική τους διαμόρφωση εμφανίζει σημαντικήδιαφοροποίηση μεταξύ των ανθρώπων που προσβάλλονται, μεταξύ τωναρτηριακών δικτύων διαφορετικών οργάνων και συστημάτων, αλλά και μεταξύτων διαφόρων τμημάτων του ίδιου αρτηριακού δικτύου. Συνεπώς, το τελικόκλινικό αποτέλεσμα της δυναμικής διαδικασίας της αθηρωμάτωσης είναιουσιαστικά απρόβλεπτο και εμφανίζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, ακόμα καιμεταξύ ατόμων με παρόμοιο υπόστρωμα παραγόντων κινδύνου.Είναι αξιοσημείωτο ότι παρόλο που το αρτηριακό δίκτυο σε όλη του τηνέκταση καλύπτεται από το ίδιο ενδοθήλιο, εκτεθειμένο στους ίδιους πρακτικάπεριβαλλοντικούς, συστηματικούς και γενετικούς παράγοντες, ηαθηρωμάτωση προσβάλλει επιλεκτικά συγκεκριμένες μόνο περιοχές του. Οιπεριοχές αυτές συνήθως χαρακτηρίζονται από αιματική ροή με χαμηλήδιατμητική τάση, υποδηλώνοντας ότι οι ρεολογικές συνθήκες διαδραματίζουνκαθοριστικό ρόλο στην κατανομή των αθηρωματικών βλαβών στο αρτηριακόδίκτυο. Οι αιμοδυναμικές συνθήκες ροής επηρεάζουν καθοριστικά τόσο τηνανάπτυξη και εξέλιξη των αθηρωματικών βλαβών όσο και τα θρομβωτικάσυμβάματα που τις επιπλέκουν.Γενικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι για την ανάπτυξη και εξέλιξη τωναθηρωματικών βλαβών έχει προταθεί ένας κοινός πιθανός παθογενετικόςμηχανισμός, με ετερογενή, όμως τελική φαινοτυπική έκφραση, που φαίνεταινα επηρεάζεται σημαντικά από τις αιμοδυναμικές συνθήκες ροής πουχαρακτηρίζουν τις αρτηρίες των διαφόρων οργάνων και συστημάτων.Σκοπός της μελέτης μας ήταν η ανίχνευση στατιστικής συσχέτισης καιπιθανότητας συνύπαρξης αθηρωμάτωσης στο στεφανιαίο, καρωτιδικό,νεφρικό και κάτω άκρων αρτηριακό δίκτυο, σε σχέση βέβαια με τουςκυριότερους παράγοντες αρτηριακού κινδύνου. Για το σκοπό αυτό, ασθενείςπου υποβλήθηκαν σε στεφανιογραφικό έλεγχο, ελέγχθηκαν στον ίδιο χρόνομε αγγειογραφία των νεφρικών αρτηριών και των αρτηριών των κάτω άκρωνκαι ακολούθως υπεβλήθησαν σε υπερηχογραφικό έλεγχο των καρωτίδων μεταυτόχρονη καταγραφή των βασικών παραγόντων κινδύνου.Συμπεριελήφθησαν συνολικά 300 ασθενείς ηλικίας 35-77 ετών. Από τονέλεγχο προέκυψαν τα παρακάτω συμπεράσματα:Η αθηρωμάτωση είναι μια συστηματική νοσολογική οντότητα, με συχνήπροσβολή περισσοτέρων του ενός αρτηριακών δικτύων στον ίδιο ασθενή. Ηαθηρωμάτωση των καρωτίδων είναι ιδιαίτερα συχνό εύρημα στους ασθενείςμε στεφανιαία νόσο όπως και η αθηρωμάτωση των αρτηριακών δικτύων τωνκάτω άκρων, ενώ η αθηρωμάτωση των νεφρικών αρτηριών παρουσιάζειεπίσης μεγάλη συχνότητα σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών και εμφανίζεταικλινικά σχεδόν πάντα υπό τη μορφή δύσκολα ελεγχόμενης φαρμακευτικάαρτηριακής υπέρτασης.Η στεφανιαία νόσος τριών αγγείων και η νόσος του στελέχους φαίνεται νασηματοδοτούν ένα προχωρημένο στάδιο αθηρωμάτωσης με αυξημένηπιθανότητα συνύπαρξης βλαβών και σε άλλα αρτηριακά δίκτυα, ειδικότεραστις καρωτίδες, τις νεφρικές και τις αρτηρίες των κάτω άκρων. Η πιθανότητασημαντικής αθηρωματικής στένωσης των νεφρικών αρτηριών είναι ιδιαίτερααυξημένη σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο που εμφανίζουν αρτηριακήυπέρταση και νεφρική δυσλειτουργία. Η βαρύτητα των κλασσικώνπαραγόντων κινδύνου για ανάπτυξη αθηρωμάτωσης φαίνεται να ποικίλλει σταδιάφορα αρτηριακά δίκτυα.Η κύρια συμβολή της παρούσας μελέτης στη διερεύνηση και όσο το δυνατόναποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των ασθενών με ενδείξεις αθηρωματικήςπροσβολής των αρτηριών τους συνίσταται κυρίως στην ανάδειξη τηςσυστηματικής φύσης της αθηρωματικής νόσου. Η αρτιότερη, επομένως, κατάτο δυνατόν, αντιμετώπιση του ασθενούς στον οποίο έχει καταδειχθεί καιτεκμηριωθεί αθηρωματική προσβολή ενός αρτηριακού δικτύου, πέρα από τηνεπικέντρωση στο αντίστοιχο όργανο που αιματώνει και την καταπολέμηση τωνπαραγόντων που προάγουν την αθηρωμάτωση, θα πρέπει πάντα νασυμπεριλαμβάνει και την αξιολόγηση της πιθανότητας προσβολής και άλλωναρτηριακών δικτύων.