Μελέτη δεικτών υπερυδάτωσης σε ασθενείς με Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου υπό αιμοκάθαρση
Authors: Τσίκληρας Νικόλαος 
Published: February 2022

Εισαγωγή: Η υπερυδάτωση είναι ένα από τα συνηθέστερα κλινικά προβλήματα των ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου (ΧΝΝΤΣ) υπό αιμοκάθαρση. Σχετίζεται με αρτηριακή υπέρταση (ΑΥ), υπερτροφία της αριστερής κοιλίας, αλλά κυρίως με αυξημένη θνητότητα. Η ικανότητα των απλών κλινικών δεικτών (τρίζοντες ήχοι, οίδημα κάτω άκρων, ΑΠ) να προβλέπουν την υπερυδάτωση των αιμοκαθαιρόμενων ασθενών έχει αξιολογηθεί σχετικά αποσπασματικά ως τώρα. Οι υπάρχουσες μελέτες υποστηρίζουν μια ασθενή συσχέτιση των τριζόντων ήχων και του οιδήματος με την υπερυδάτωση. Από την άλλη, φαίνεται πως η ΑΠ εμφανίζει μια περισσότερο αναλογική σχέση με την υπερφόρτωση όγκου στους αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς. Σκοπός: Κύριος σκοπός της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της φυσικής εξέτασης στην κατάδειξη της υπερυδάτωσης αιμοκαθαιρόμενων ασθενών. Δευτερεύοντες στόχοι ήταν: α) η εκτίμηση του επιπολασμού, της θεραπείας και του ελέγχου της υπέρτασης με τη χρήση τόσο περιδιαλυτικών όσο και κατ’οίκον μετρήσεων ΑΠ (Home Blood Pressure Monitoring, HBPM) β) η αξιολόγηση της ακρίβειας των περιδιαλυτικών και ενδοδιαλυτικών μετρήσεων στη διάγνωση της αρτηριακής υπέρτασης γ) η αναζήτηση πιθανών καθοριστών ανεπαρκούς ελέγχου της ΑΠ. Σχεδιασμός: Επρόκειτο για μια μελέτη παρατήρησης χρονικής στιγμής στην οποία συμμετείχαν 120 ασθενείς με ΧΝΝΤΣ υπό αιμοκάθαρση. Κατά την ημέρα της εξέτασης έγινε εκτίμηση του ασθενή τόσο πριν όσο και μετά τη συνεδρία αιμοκάθαρσης η οποία περιλάμβανε: α) προσδιορισμό της κατάστασης ενυδάτωσης με τη μέθοδο Βιοηλεκτρικής Εμπέδησης (ΒΙΑ) β) κλινική εξέταση για την παρουσία οιδήματος κάτω άκρων και τριζόντων ήχων. Στη συνέχεια, έγιναν κατ’οίκον μετρήσεις της ΑΠ από τον ίδιο τον ασθενή για διάστημα μίας εβδομάδας. Επίσης, καταγράφηκαν οι μετρήσεις της ΑΠ πριν, κατά τη διάρκεια (1η, 2η και 3η ώρα) και στο τέλος της αιμοκάθαρσης για έξι συνεχόμενες συνεδρίες. Αποτελέσματα: Οι ασθενείς στο υψηλότερο τριτημόριο υπερυδάτωσης υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση περισσότερο διάστημα, είχαν υψηλότερη κατ’οίκον ΣΑΠ και χαμηλότερη αλβουμίνη, συγκριτικά με αυτούς στο χαμηλότερο τριτημόριο. Επίσης, εμφάνιζαν μεγαλύτερη πιθανότητα να υποβάλλονται σε κλασσική αιμοκάθαρση παρά σε αιμοδιαδιήθηση. Η συχνότητα της παρουσίας οιδήματος ή τριζόντων ήχων δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ των τριτημορίων υπερυδάτωσης. Επιπρόσθετα, η ανάλυση της καμπύλης ROC έδειξε μικρή διακριτική ικανότητα των παραπάνω δύο κλινικών σημείων στην ανίχνευση της υπερυδάτωσης, τόσο πριν όσο και μετά την αιμοκάθαρση. Τέλος, κατά την πολυπαραγοντική ανάλυση, ο χρόνος σε αιμοκάθαρση και η κατ’οίκον ΣΑΠ φάνηκαν να σχετίζονται σημαντικά και θετικά με την υπερυδάτωση, ενώ η επιλογή της αιμοδιαδιήθησης ως μεθόδου υποκατάστασης σχετιζόταν αρνητικά με αυτήν. Μελετώντας την επιδημιολογία της ΑΥ στην αιμοκάθαρση, διαπιστώσαμε πως τα ποσοστά ελέγχου της υπέρτασης ήταν 32,6%, 50,5% και 45,3%, όταν χρησιμοποιήθηκαν οι μετρήσεις της ΑΠ στο σπίτι, πριν και μετά την αιμοκάθαρση αντίστοιχα. Εξάλλου, οι ενδοδιαλυτικές μετρήσεις της ΑΠ μπορούσαν να ανιχνεύουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την ΑΥ (όπως αυτή οριζόταν μέσω της κατ’οίκον καταγραφής) συγκρινόμενες με τις περιδιαλυτικές. Τέλος, οι τρεις ανεξάρτητοι καθοριστές της ανεπαρκούς ρύθμισης της κατ’οίκον ΑΠ ήταν η υπερυδάτωση (τόσο πριν όσο και μετά την αιμοκάθαρση), ο αριθμός των αντιϋπερτασικών φαρμάκων και η χαμηλή επάρκεια κάθαρσης. Συμπεράσματα: H κατ’οίκον ΣΑΠ αλλά όχι η φυσική εξέταση φάνηκε να προβλέπει την υπερυδάτωση των αιμοκαθαιρόμενων ασθενών. Οι περιδιαλυτικές μετρήσεις υπερεκτιμούσαν το ποσοστό ελέγχου της υπέρτασης, συγκριτικά με τις μετρήσεις στο σπίτι. Ταυτόχρονα, είχαν μικρότερη διαγνωστική ικανότητα από τις ενδοδιαλυτικές μετρήσεις στην ανίχνευση της ΑΥ. Τέλος, η υπερυδάτωση και η εκτενής χρήση αντιϋπερτασικών φάνηκε να καθορίζουν την ανεπαρκή ρύθμιση της κατ’οίκον ΑΠ.