Κατασκευή ερωτηματολογίου γονεϊκότητας θετικής ψυχολογίας
Authors: Κυριάζος Θεόδωρος 
Published: September 2021

Παρόλο που ο Seligman (2002a) περιέγραψε ένα μοντέλο γονεϊκότητας με βάση τις αρχές της Θετικής Ψυχολογίας, το εν λόγω μοντέλο δεν αξιοποιήθηκε περαιτέρω. Ένας από τους λόγους της μη αξιοποίησης του, ενδέχεται να υπήρξε η απουσία ενός έγκυρου και αξιόπιστου εργαλείου μέτρησης του. Σκοπός της παρούσης ήταν : (Α) Η λειτουργικοποίηση (operationalization) ενός μοντέλου Γονεϊκότητας υπό το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας (Seligman, 2002). (Β) Η κατασκευή ενός ερωτηματολογίου για τη μέτρησή του, σε γονείς παιδιών 7-13 ετών. (Γ) Η επικύρωση του εν λόγω ερωτηματολογίου, που εν τέλει ονομάστηκε « ΝΙΚΟΜΑΧΟΣ ». Από την βιβλιογραφική επισκόπηση προέκυψε ότι ο όρος «θετικός» χρησιμοποιείται από δύο επιπλέον θεωρητικά πλαίσια γονεϊκότητας: από την Θετική Πειθαρχία και από την Θετική Γονεϊκότητα. Ωστόσο, υπάρχουν τρείς κομβικές διαφορές μεταξύ των παραπάνω δύο θεωρήσεων και της Γονεϊκότητας υπό το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας , οι οποίες δεν αναδεικνύονται στην υπάρχουσα βιβλιογραφία. Η πρώτη διαφορά είναι η ερμηνεία του όρου «θετικός», η δεύτερη είναι ο πληθυσμός-στόχος και η τρίτη ο απώτερος σκοπός. Οι διαφορές είναι ισοδύναμες με την διαφορετική προσέγγιση της συνηθισμένης Ψυχολογίας (“psychology as usual”, Seligman, 2002· Seligman & Pawelski, 2003) από τη Θετική Ψυχολογία (Seligman & Csikszentmihalyi, 2000). Προκειμένου να κατασκευαστεί το ερωτηματολόγιο πραγματοποιήθηκαν τρεις μελέτες, σε τρία ανεξάρτητα δείγματα (σύνολο Ν = 957). Στη μελέτη κατασκευής (Μελέτη 1, N = 190) δημιουργήθηκε μία τράπεζα δηλώσεων από διάφορες πηγές, όπως υπάρχοντα ερωτηματολόγια και νέες δηλώσεις, σύμφωνα με τις περιγραφές του Seligman (2002). Η τράπεζα δηλώσεων αξιολογήθηκε διαδοχικά από ένα πάνελ ειδικών και μία ομάδα εστίασης και διατηρήθηκαν μόνο όσες δηλώσεις κρίθηκαν ικανοποιητικές και από τις δύο ομάδες. Ακολούθως οι δηλώσεις οι οποίες διατηρήθηκαν ελέγχθηκαν με μια πιλοτική μελέτη, οδηγώντας έτσι στην δημιουργία ενός ερωτηματολογίου με 20 δηλώσεις και αρκούντως ικανοποιητική αξιοπιστία. Ακολούθησαν δύο επικυρωτικές μελέτες. Στις εν λόγω επικυρωτικές μελέτες (Μελέτη 2: Ν = 621 και Μελέτη 3: Ν = 146), οι ψυχομετρικές ιδιότητες του «ΝΙΚΟΜΑΧΟΣ» επικυρώθηκαν και δι-επικυρώθηκαν αντιστοίχως. Αναλυτικότερα, στην Μελέτη 2 (Ν = 621) η αξιολογήθηκε η δομική εγκυρότητα, αρχικά μέσω EFA από την οποία αναδείχθηκε μία σαφής ισχυρή δομή τεσσάρων παραγόντων, σύμφωνη με το θεωρητικό μοντέλο. Η δομή εν συνεχεία επιβεβαιώθηκε με CFA. Η πλήρης αμεταβλησία μέτρησης ως προς το φύλο του παιδιού ελέγχθηκε με επιτυχία, έως το αυστηρό επίπεδο. Η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας (α), η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας βάσει μοντέλου (ω) και η συγκλίνουσα εγκυρότητα σε επίπεδο μοντέλου (AVE), ήταν αρκούντως ικανοποιητικές και συγκρίσιμες μεταξύ των διαφορετικών μεθόδων και δειγμάτων. Επιπροσθέτως, η Συγκλίνουσα / Διακρίνουσα εγκυρότητα με 6 ερωτηματολόγια γονεϊκότητας, υπέδειξε ένα στατιστικά σημαντικό, ομοιόμορφο σχηματισμό. Στην Μελέτη 3 (Ν = 146) τα παραπάνω ευρήματα αναφορικά με τη δομική εγκυρότητα και την αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας, διεπικυρώθηκαν εκ νέου σε ένα ανεξάρτητο δείγμα. Η Συγκλίνουσα / Διακρίνουσα εγκυρότητα με 5 ερωτηματολόγια ευεξίας και affect, επίσης υπέδειξαν ένα στατιστικά σημαντικό και ομοιόμορφο σχηματισμό. Επιπροσθέτως στη συγκεκριμένη μελέτη , εξετάστηκε με τη χρήση Μοντέλων Δομικών Εξισώσεων και επιβεβαιώθηκε ότι το Γονεϊκό Περιβάλλον έχει στατιστικά σημαντική, θετική και άμεση επίδραση στην Υποκειμενική Ευτυχία και στην Συναισθηματική Ευεξία. Εν κατακλείδι το νεοδημιουργηθέν ερωτηματολόγιο «ΝΙΚΟΜΑΧΟΣ» είναι ένα έγκυρο και αξιόπιστο ερωτηματολόγιο γονεϊκότητας υπό το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας, στο Ελληνικό πολιτιστικό περικείμενο.