Imperative structures
Authors: Μαγιώνος Γεώργιος 
Published: October 2023

Η παρούσα εργασία αναλύει τις προστακτικές και τα υποκείμενά τους δείχνοντας ότι οι γνήσιες προστακτικές εμπλέκουν ένα διαφορετικό είδος (μορφοσυντακτικής) συμφωνίας και όχι την συνηθισμένη συμφωνία υποκειμένου-ρήματος. Αυτό επιτυγχάνεται χωρίς να καταφεύγει η παρούσα διατριβή σε κεφαλές που έχουν προϋποτεθεί αποκλειστικά και μόνο για την ανάλυση των προστακτικών από τους Zanuttini και Portner (βλ. μεταξύ άλλων τα Portner 2007, Zanuttini 2008, Zanuttini et al. 2012). Αντ' αυτού πρόκειται να υιοθετηθεί το συντακτικό επίπεδο των Γλωσσικών Πράξεων (ΓΠ στο εξής), το οποίο βασίζεται στην επιτελεστική υπόθεση του Ross (1970), καθώς το συγκεκριμένο επίπεδο θεωρείται το μέρος της συντακτικής παραγωγής όπου βρίσκονται τα χαρακτηριστικά που στοχεύουν τους συμμετέχοντες στην επικοινωνιακή περίσταση. Η βασική θέση για την οποία πρόκειται να επιχειρηματολογήσω στην παρούσα διατριβή είναι ότι οι μη-προστακτικές πρόταση δεν χρειάζεται απαραίτητα να κάνουν κάποια αναφορά στους συμμετέχοντες στην επικοινωνιακή περίσταση, ενώ στις γνήσιες, μορφολογικά μαρκαρισμένες, προστακτικές το επίπεδο των ΓΠ συσχετίζεται υποχρεωτικά με την προστακτική και το υποκείμενό της. Στο πρώτο κεφάλαιο, παρουσιάζω τα βασικά δεδομένα που αφορούν τις προστακτικές, τα υποκείμενά τους και την αλληλεπίδρασή των παραπάνω με στοιχεία του πεδίου των ΓΠ, εισάγω το θεωρητικό πλαίσιο και τις βασικές θέσεις που υιοθετώ για τα επόμενα κεφάλαια. Το δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζει τις βασικές μορφολογικές και συντακτικές ιδιότητες των γνήσιων προστακτικών στην Ελληνική. Στο τρίτο κεφάλαιο, αξιοποιώ τα υποκείμενα των προστακτικών ως διαγνωστικό κριτήριο για την εξέταση αυτής της εξάρτησης ανάμεσα στο επίπεδο των ΓΠ και τις προστακτικές, δείχνοντας πώς τα χαρακτηριστικά του ΓΠ επιβάλλουν συγκεκριμένους περιορισμούς στα πιθανά υποκείμενα των προστακτικών. Στο τέταρτο κεφάλαιο, βασίζομαι στην αλληλεπίδραση ανάμεσα στα υποκείμενα των προστακτικών και στις Φράσεις Κλητικής Προσφώνησης (ΚλΠρΦ), οι οποίες θεωρούνται μέρος της ΓΠΦ, ως ένα επιπλέον επιχείρημα για να θεωρήσουμε τις προστακτικές και τα υποκείμενά τους στοιχεία που πρέπει υποχρεωτικά να συσχετιστούν στο περικείμενο και τους συμμετέχοντες στην επικοινωνιακή περίσταση μέσω εξειδικευμένων χαρακτηριστικών της αριστερής περιφέρειας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της διάκρισης ενδοδεικτικών και εξωδεικτικών ΚλΠρΦ (οι πρώτες έχουν κοινή αναφορά με κάποιο όρισμα της πρότασης, ενώ οι δεύτερες αφορούν έναν συμμετέχοντα στην επικοινωνιακή περίσταση ανεξάρτητο από τα ορίσματα της πρότασης): Σε αντίθεση με άλλα είδη προτάσεων, όπου χρησιμοποιείται το κλιτικό παράδειγμα της οριστικής και όπου μπορούν να εμφανιστούν και τα δύο είδη ΚλΠρΦ, στις γνήσιες προστακτικές της Ελληνικής εμφανίζονται μόνο ενδοδεικτικές ΚλΠρΦ, κάτι το οποίο ενισχύει περαιτέρω τη θέση μου. Το πέμπτο κεφάλαιο επανεξετάζει το ζήτημα του εγκιβωτισμού των προστακτικών στην Ελληνική και τους περιορισμούς στους οποίους αυτός υπόκειται, εστιάζοντας στον ρόλο της ΓΠΦ στη διαδικασία του εγκιβωτισμού. Το τελευταίο κεφάλαιο ολοκληρώνει τη συζήτηση και προσφέρει ορισμένες ιδέες για μελλοντική έρευνα, εμπλέκοντας άλλα φαινόμενα μη κανονικής συμφωνίας ρήματος-υποκειμένου, τα οποία βασίζονται στη συμμετοχή στην επικοινωνιακή περίσταση, π.χ. την ασυμφωνία και τον πληθυντικό ευγενείας / εγγύτητας, καθώς και τον ρόλο της προσωδίας στην αλληλεπίδραση Ομιλητή-Ακροατή.