Μικροθηλαστικά της Ελλάδας
Authors: Κιάμος Νικόλαος 
Published: April 2024

Τα μη ιπτάμενα μικροθηλαστικά της Ελλαδας είναι μια ετερογενής ομάδα που εκπροσωπείται από 40 είδη στις Τάξεις των Εντομοφάγων και των Τρωκτικών. Παρόλο που αποτελούν σημαντικό κομμάτι όλων των χερσαίων οικοσυστημάτων, βασικά ερωτήματα της κατανομής και οικολογίας τους παραμένουν αναπάντητα. H Tyto alba είναι ένα ευρύτοπο νυχτόβιο αρπακτικό που τρέφεται κυρίως με μικρά θηλαστικά. Η ανάλυση των εμεσμάτων της T.alba μας παρέχει ένα μεγάλο αριθμό κρανιών σε ποικιλία ειδών μικροθηλαστικών τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για την μελέτη των μικροθηλαστικών. Ο συνδυασμός τηλεπισκοπικών περιβαλλοντικών δεδομένων με δεδομένα γεωγραφικής παρουσίας των ειδών, μας επιτρέπει την χρήση γεωγραφικών αλγόριθμων για την μελέτη της οικολογίας των ειδών και των βιοκοινοτήτων. Η επιλογή περιβαλλοντικών μεταβλητών, η κλίμακα της ανάλυσης, καθώς και η επιλογή αλγορίθμων και η παραμε-τροποίησή τους, επηρεάζουν σημαντικά τα αποτελέσματα των αναλύσεων. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν ο συνδυασμός γεωγραφικών συστημάτων πληροφορίας και ανάλυσης εμεσμάτων T.alba για την διερεύνηση των κατανομών και τον οικολογικών προτιμήσεων των μικροθηλαστικών της Ελλάδας. Εντοπίστηκαν θέσεις φωλαιοποιήσης της T. alba και συλλέχθηκαν εμέσματα από 95 θέσεις στην ηπειρώτικη Ελλάδα. Συντάχθηκε και δημοσιεύτηκε κλείδα κρανιακών χα-ρακτήρων των Μικροθηλαστικών της Ελλάδας. Αναλύθηκαν εμέσματα από 69 επιλεγμένες νησιωτικές θέσεις στην ηπειρώτικη Ελλάδα οπού αναγνωρίστηκαν 16.124 σπονδυλωτά θηράματα της T.alba, καθώς και 97 θέσεις στην νησιώτικη Ελλάδα οπού αναγνώριστηκαν 6.628 θηράματα. Συγκεντρώθηκαν επιπλέον δεδομένα παρουσίας από βιβλιογραφικές και άλλες πήγες. Τα μικροθηλαστικά αποτελέσαν το 97,6% της δίαιτας, με συμμετοχή στη δίαιτα από εφτά είδη Εντομοφάγων και 21 είδη Τρωκτικών. Τα πιο κοινά γένη στην ηπειρωτική Ελλάδα ήταν τα Mus, Microtus και Crocidura, ενώ στη νησιώτικη κυριαρχεί το γένος Mus. Για τη σύγκριση της δίαιτας χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης ποικιλότητας του Levins και ο δείκτης ομοιοτήτας του Pianca, αλλά και τρεις τεχνικές ανάλυσης αντιστοιχιών (non-metric Multidimensional Scaling, Canonical Correspondance Analysis, Distance based Re-dundancy Analysis) Χρησιμοποιήθηκε ένα σύνολο 44 περιβαλλοντικών μεταβλητών για τη διερεύνηση της οικολογίας των μικροθηλαστικών. Αυτές περιλαμβάνουν χρήσεις γης, κλιματικές, τοπογραφικές καθώς και τον ανθρώπινο πληθυσμό. Οι γεωγραφικές αναλύσεις περιοριστήκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ χρησιμοποιήθηκε ανάλυση 100*100 μέτρα με τιμές σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου ώστε να προσομοιώθει η ακτίνα δράσης της T. alba.Για την δημιουργία μοντέλων δυνητικής κατανομής χρησιμοποιήθηκαν τρεις τεχνικές επιλογής περιβαλλοντικών μεταβλητών (Variance Inflation Factor, Least Absolute Shrinkage and Selection Operator, Statistically Equiivelent Signature) σε συνδυασμό με τέσσερεις αλγορίθμους δυνητικής κατανομής (Maximum Entropy, Artificial Neural Net-works, Random Forest, Generalized Linear Models) με πολλαπλές παραμέτρους ανά αλγόριθμο, καταλήγοντας σε ένα σύνολο 1377 μοντέλων ανά είδος. Εξετάστηκαν τα καλύτερα μοντέλα ανά αλγόριθμο βάσει της AUC, ενώ επιλέχτηκαν δυο μοντέλα βάσει της οικολογικής γνώσης. Για την διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ των ειδών σε συνδυασμό με το περιβάλλον χρησιμοποιήθηκαν συνδυαστικά μοντέλα κατανομής εξετάζοντας δεδομένα παρουσίας και αφθονίας. Οι περιοχές της ανατολικής Ελλάδας εμφάνισαν μεγάλη ομοιότητα στην δίαιτα της T. alba μεταξύ τους ενώ ομοιότητα είχαν και οι περιοχές της δυτικής και νότιας Ελλάδας αν και με μεγαλύτερη διαφοροποίηση. Η ποικιλότητα της δίαιτας ήταν χαμηλότερη στη νότια Ελλάδα. Δημιουργήσαμε μοντέλα και χάρτες κατανομής για 14 είδη μικροθηλαστικών στην ηπειρώτικη Ελλάδα και αναγνωρίσαμε βασικές οικολογικές μεταβλητές σύμφωνα με τα δύο επιλεγμένα μοντέλα καθώς και τα 100 καλύτερα μοντέλα βάση της AUC. Οι αξιολογήσεις των βέλτιστων μοντέλων βάσει της AUC κυμαίνονται από 0.7 έως 0.9 ανεξάρτητα του συνδυασμού αλγορίθμων.Παράχθηκε ένας μεγάλος αριθμός από πρωτογενή δεδομένα παρουσίας μικρών θηλαστικών από πολλές διαφορετικές περιοχές της χώρας. Καταγράφηκε για πρώτη φόρα το είδος Myomimus roachi στην Ελλάδα, ενώ παρατίθενται νέες καταγραφές για σπάνια αλλά και κοινά είδη μικροθηλαστικών στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα έχουν κατατεθεί για να χρησιμοποιηθούν για την ενημέρωση του ευρωπαϊκού άτλαντα θηλαστικών και τη σύνταξη του εθνικού άτλαντα θηλαστικών ο οποίος αναρτήθηκε από την Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία. Τέλος, χρησιμοποιήθηκαν και για την αξιολόγηση κινδύνου ορισμένων ειδών σύμφωνα με τα πρότυπα της IUCN για τον ελληνικό κόκκινο κατάλογο απειλούμενων ειδών.