Συσχέτιση των τριχοειδικών παραμέτρων της μικροαγγειακής κυκλοφορίας με την αθηρωματική νόσο των μεγάλων αγγείων και με τους δείκτες της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας σε ασθενείς με συστηματική σκλήρυνση
Authors: Παγκοπούλου Ελένη 
Published: October 2023

Σκοπός: H διερεύνηση της συσχέτισης των τριών χαρακτηριστικών τύπων τριχοειδοσκοπικών αλλοιώσεων που απαντώνται στη ΣΣ (πρώιμο, ενεργό, όψιμο πρότυπο), με μορφολογικούς (CIMT), λειτουργικούς (PWW, AΙx). και βιοχημικούς (ADMA, ουρικό οξύ) δείκτες ενδοθηλιακής λειτουργίας και αθηροσκλήρωσης. Μέθοδος: Πρόκειται για μελέτη χρονικής τομής που συμπεριέλαβε 81 διαδοχικούς ασθενείς με Σ.Σ. που παρακολουθούνταν στο στο εξωτερικό ιατρείο σκληροδέρματος της Δ’ Παθολογικής Κλινικής του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τριχοειδοσκόπηση (NVC) με ποιοτική και ημιποσοτική αξιολόγηση και τα ευρήματα ταξινομήθηκαν σε ένα από τα τρία ποιοτικά πρότυπα: πρώιμο, ενεργό και όψιμο. Οι παράμετροι αρτηριακής σκληρίας αξιολογήθηκαν με την μέθοδο της τονομετρίας και η μέτρηση του πάχους του έσω μέσου χιτώνα των καρωτίδων (cIMT) έγινε με την χρήση B-mode υπερήχων. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μέτρηση αρτηριακής πίεσης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες ESC/ESH του 2018 και υπολογίστηκαν επίσης οι αλγόριθμοι καρδιαγγειακού κινδύνου (CVD). Η ασύμμετρη διμεθυλαργινίνη (ADMA) μετρήθηκε με την ανοσοενζυμική δοκιμασία ELISA. Επιπλέον μετρήθηκαν το ουρικό οξύ, η ουρία και η κρεατινίνη στον ορό των ασθενών. Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης (GFR) υπολογίστηκε με την εξίσωση CKD-EPI. ΑποτελέσματαΣημαντική ήταν η διαφορά μεταξύ των 3 προτύπων τριχοειδοσκόπησης για το Alx75 (p=0.027). Παρατηρήθηκε σημαντική αρνητική συσχέτιση μεταξύ του αριθμού των τριχοειδών και του Alx(75) (r=-0.262, p=0.018) καθώς και με AP (r=-0.249, p=0.025). Όσον αφορά τα σκορ καρδιαγγειακού κινδύνου, σημειώθηκε σημαντική τάση μεταξύ των τριών προτύπων για το Framingham και το ASCVD (p=0.023. p=0.019 αντίστοιχα). Τόσο το QRISK3 όσο και το ASCVD συσχετίστηκαν αρνητικά με τον αριθμό των τριχοειδών αγγείων (r=-0.231, p=0.048; r=-0.260, p=0.038 αντίστοιχα). Τα επίπεδα ADMA στον ορό παρουσίασαν μια αρνητική συσχέτιση με τον αριθμό των τριχοειδών (r=-0.235, p=0.035). Επιπλέον, τα επίπεδα ADMA στον ορό συσχετίστηκαν σημαντικά με αυξημένες πιθανότητες για όψιμο πρότυπο NVC (OR: 1,483, 95%CI: 1,114-1,974, p=0.007). Το ουρικό οξύ συσχετίστηκε με το PWV (r=0.220, p=0.049) και με το QRISK3 (r=0.229, p=0.050) και στατιστικά σημαντικά με τον αριθμό των ανάγγειων περιοχών (r=0.283, p=0.010).Τέλος, το ουρικό οξύ εμφάνισε σημαντική συσχέτιση μεταξύ του πρώιμου και του όψιμου προτύπου (3.70 [2.20] έναντι 4.40 [2.30]; p=0.044). Συμπεράσματα: Συμπερασματικά, η μελέτη μας δείχνει μια συσχέτιση μεταξύ της μακροαγγειακής αθηροσκληρωτικής νόσου και τον εκτιμώμενο με τους αντίστοιχους αλγόριθμους καρδιαγγειακού κινδύνου με τα όψιμα και επομένως βαρύτερα και πιο προχωρημένα στάδια της περιφερικής μικροκυκλοφορίας σε ασθενείς με Σ.Σ.. Το εάν οι μετρήσεις της τριχοειδοσκόπησης και η κατηγοριοποίηση στα πρότυπα του σκληροδέρματος θα μπορούσαν να τροποποιήσουν την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με Σ.Σ. θα πρέπει να καθοριστεί σε μελλοντικές μελέτες. Επίσης, η μελέτη μας έδειξε ότι η SBP και κατά συνέπεια η PP μπορεί να σχετίζονται με ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, ανάλογα της διάρκειας της νόσου. Λαμβάνοντας υπόψη τη συσχέτιση μεταξύ καρδιαγγειακών συμβαμάτων και SBP και το γεγονός ότι η PP είναι ένας ανεξάρτητος παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου, θα πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στον έλεγχο της SBP. Αυτά τα προκαταρκτικά δεδομένα θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω έρευνα, όπου οι μελέτες μεγάλης κλίμακας είναι απαραίτητες για την καλύτερη κατανόηση των υποκείμενων μηχανισμών που οδηγούν σε ενδοθηλιακή βλάβη στα διαφορετικά αγγειακά υποστρώματα στη Σ.Σ. και για τη διερεύνηση τυχόν πιθανών επιπτώσεων της μεταβολής της SBP στην πορεία της ίδιας της νόσου και των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η μελέτη αυτή έδειξε ότι τα επίπεδα ADMA αυξάνονται όσο προοδεύουμε προς το χειρότερο στάδιο της περιφερειακής μικροκυκλοφορίας, όπως αυτό αξιολογείται από την τριχοειδοσκόπηση σε ασθενείς με Σ.Σ.. Ο κακώς ρυθμισμένος μεταβολισμός του ΝΟ είναι μια σημαντική οδός για την ενδοθηλιακή βλάβη και την αποδιοργάνωση της μικροαγγειακής λειτουργίας στη Σ.Σ. και οι υψηλές τιμές ADMA μπορεί να αντικατοπτρίζουν την εξέλιξη της αγγειοπάθειας που προκαλείται τόσο από μειωμένο σχηματισμό ΝΟ όσο και από μηχανισμούς που σχετίζονται με ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Ο ακριβής ρόλος του ADMA ως υποκατάστατου δείκτη ενδοθηλιακών διαταραχών και αγγειακής δυσλειτουργίας σε ασθενείς με Σ.Σ. παραμένει να διερευνηθεί σε μεγαλύτερες διαχρονικές μελέτες. Επιπλέον, η ADMA φαίνεται να παίζει ρόλο στην ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας σε ασθενείς με πρώιμο SSc ενώ δεν σχετίζεται με την αρτηριακή δυσκαμψία και το cIMT σε μεταγενέστερα στάδια της νόσου. Η συμβολή της ADMA στην επιταχυνόμενη αθηροσκλήρωση και την αυξημένη επιβάρυνση του καρδιαγγειακού ιστού στον πληθυσμό των ασθενών με Σ.Σ. παραμένει να καθοριστεί καθώς απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διευκρινιστεί ο ρόλος της στο διαταραγμένο μεταβολισμό του ΝΟ στη νόσο. Τέλος, αυτή η μελέτη έδειξε ότι τα επίπεδα του ουρικού οξέος στον ορό σχετίζονται σημαντικά με πρόοδο της μικροαγγειοπάθειας βάσει των ποιοτικών προτύπων της τριχοειδοσκόπησης. Αυτά τα αποτελέσματα παρέχουν στοιχεία ότι το ουρικό οξύ μπορεί να είναι ένας σημαντικός μεσολαβητής της μικροαγγειακής βλάβης στους ασθενείς με Σ.Σ..