bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
กลยุทธ์การจัดการความรู้เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถสำหรับอุตสาหกรรมช่างผมไทย
Authors:   , สืบสายไทย จิณณา
Published: September 2023

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพขีดความสามารถของอุตสาหกรรมช่างผมในประเทศไทยและต่างประเทศ 2. วิเคราะห์การจัดการความรู้ในการเสริมสร้างขีดความสามารถของอุตสาหกรรมช่างผมไทย และ 3. นำเสนอกลยุทธ์การจัดการความรู้เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถสำหรับอุตสาหกรรมช่างผมไทย โดยใช้การวิจัยแบบผสมวิธี ประกอบด้วย การศึกษาเอกสารและการวิจัยเชิงสำรวจ ประชากรและกลุ่มตัวอย่างเป็นช่างผม จำนวน 312 คน และผู้ประกอบการร้านทำผมขนาดใหญ่ จำนวน 30 คน และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องจำนวน 10 คน รวมทั้งการสนทนากลุ่ม 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้ดำเนินการ 8 คน และกลุ่มผู้สนับสนุน 9 คน รวม 17 คน ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพขีดความสามารถของอุตสาหกรรมช่างผมไทย คือ 1.1 ช่างผม ค่าเฉลี่ยสภาพ ขีดความสามารถในด้านความรู้เรื่องระบบสารสนเทศ ทักษะ และทัศนคติ มีค่าเท่ากับ 3.50, 3.06 และ 3.70 ตามลำดับ และควรพัฒนา ขีดความสามารถเพิ่มเติมเมื่อเทียบกับต่างประเทศในด้านความปลอดภัย การใช้สารเคมี การบริหารจัดการเวลา ด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน การจัดการข้อมูล และการมีใบประกอบวิชาชีพ 1.2 ผู้ประกอบการ ค่าเฉลี่ยสภาพขีดความสามารถในด้านความรู้เรื่องระบบสารสนเทศ ทักษะ และทัศนคติ มีค่าเท่ากับ 3.60, 4.00 และ 4.11 ตามลำดับ และควรพัฒนาขีดความสามารถเพิ่มเติมเมื่อเทียบกับต่างประเทศในด้านศักยภาพการเป็นผู้ประกอบการและหน่วยงานตรวจสอบกิจการ 2. การจัดการความรู้ในการเสริมสร้างขีดความสามารถของอุตสาหกรรมช่างผมไทย มี 2 ส่วน คือ 2.1 ด้านโครงสร้าง ในการจัดการความรู้ ประกอบด้วย 1) จัดตั้งองค์กรหลักในการจัดการเรียนรู้ 2) สนับสนุนองค์กรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง 3) กำหนดบทบาทของภาครัฐ และ 4) ส่งเสริมบทบาทของภาคเอกชน 2.2 ด้านการจัดการเรียนรู้ ให้ความสำคัญกับ 1) แหล่งเรียนรู้สู่สากล 2) ความรู้และทักษะการเรียนรู้สู่สากล 3) แนวทางการพัฒนาสู่สากล 4) การพัฒนาคุณวุฒิการศึกษา 5) การสร้างแบรนด์ 6) กฎหมายที่จำเป็น 7) การให้ความรู้ด้านกฎหมาย 8) การสื่อสารและมนุษยสัมพันธ์ 9) ทักษะการคิดและการแก้ปัญหา และ 10) ทัศนคติ 3. กลยุทธ์การจัดการความรู้เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถสำหรับอุตสาหกรรมช่างผมไทย มี 3 กลยุทธ์หลัก และ 9 กลยุทธ์ย่อย คือ 3.1 กลยุทธ์สร้างความเข้มแข็งในการจัดการความรู้ของบุคคลและหน่วยงานเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถของอุตสาหกรรมช่างผมไทย ประกอบด้วย 1) การสร้างเครือข่ายช่างผม และผู้ประกอบการ เพื่อเป็นศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนความรู้ 2) การสร้างความร่วมมือกับบริษัทหรือแบรนด์ระดับสากล เพื่อสร้างความเข้มแข็งในการจัดการความรู้ของบุคคลและหน่วยงาน 3) การสร้างเครือข่ายองค์กรและสมาคมวิชาชีพช่างผมไทย 3.2 กลยุทธ์ปฏิรูปกระบวนการจัดการเรียนการสอนด้านสารสนเทศเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถเชิงความรู้ของอุตสาหกรรมช่างผมไทย ประกอบด้วย 1) การปรับปรุงและพัฒนามาตรฐานวิชาชีพ 2) การสอนโดยการเน้นการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และการแก้ปัญหา 3) การจัดการเรียนการสอนที่เน้นวิชาการบนฐานการสร้างนวัตกรรม 3.3 กลยุทธ์พัฒนาหลักสูตรที่มีมาตรฐานเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถของอุตสาหกรรมช่างผมไทย ประกอบด้วย 1) การปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตรแกนกลางสำหรับการพัฒนาช่างผม และผู้ประกอบการที่มีมาตรฐานสากล 2) จัดทำหลักสูตรความเป็นผู้ประกอบการที่มีมาตรฐานสากล เฉพาะวิชาชีพช่างผม 3) การจัดศูนย์ฝึกอบรมตามหลักสูตรโดยจัดในสถาบันการศึกษา การอบรมโดยกรมพัฒนาฝีมือแรงงานในทุกภูมิภาค
การสืบทอดโนราเพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมพื้นบ้าน: กรณีศึกษาโนรายก ชูบัว
Authors:   , สมานสุข พัทธานันท์
Published: September 2023

งานวิจัยเชิงคุณภาพชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าของโนรา 2) เพื่อวิเคราะห์การสืบทอดโนราเพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมพื้นบ้าน: กรณีศึกษาโนรายก ชูบัว 3) เพื่อนำเสนอแนวทางการสืบทอดโนราเพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมพื้นบ้าน เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารและสารสนเทศ การสังเกต การสัมภาษณ์เชิงลึก มีผู้ให้ข้อมูลทั้งสิ้น 40 คน จำแนกเป็นกลุ่มบุคลลร่วมสมัย 10 คน กลุ่มผู้แสดง 10 คน กลุ่มผู้ชม 10 คน และกลุ่มศิษย์เก่า 10 คน และตรวจสอบร่างแนวทางการสืบทอดโนราเพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมพื้นบ้าน โดยจัดสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญโนรา 7 คน และสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านวัฒนธรรมและเทคโนโลยีการศึกษา 4 คน ผลการวิจัย พบว่า 1. คุณค่าของโนรามี 6 ด้าน คือ 1) ด้านร่างกาย ทำให้สรีระแข็งแรง ระบบไหลเวียนเลือดดี มีรูปร่างกำยำและบึกบึน เป็นที่น่าเกรงขาม 2) ด้านจิตใจ ทำให้มีสมาธิดี จิตใจได้ผ่อนคลาย ช่วยยกระดับจิตใจให้สูงขึ้น มีจิตใจที่ละเอียดอ่อนละเมียดละไม เป็นการใช้โนราเพื่อกล่อมเกลาจิตใจทั้งผู้ชมและผู้แสดง 3) ด้านสุนทรียศาสตร์ สัมผัสได้จากท่ารำที่สง่างามทรงพลัง แฝงด้วยคติธรรม ความเชื่อและภูมิปัญญา รวมถึงชุดลูกปัดโนราและดนตรีที่มีท่วงทำนองกระฉับกระเฉงและเร้าใจ 4) ด้านจริยศาสตร์ เป็นการสอนผ่านบทกลอนโนราที่สอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม ทำให้ผู้เรียนเกิดการตระหนักและหยั่งรู้ นำไปสู่การยกระดับเพื่อการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ 5) ด้านหัตถศิลป์ เห็นได้จากเครื่องแต่งกายและเครื่องประดับที่มีสีสันฉูดฉาด สร้างสรรค์เป็นงานศิลป์เฉพาะตัว 6) ด้านวรรณศิลป์ เห็นได้จากบทกลอนโนราที่ใช้ภาษาถิ่น เข้าใจง่ายและมีหลากหลายรูปแบบ เช่น กลอนสี่ กลอนหก กลอนแปด กาพย์ยานี 11 2. การสืบทอดโนราเพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมพื้นบ้าน: กรณีศึกษาโนรายก ชูบัว พบว่า ครอบคลุมทั้งการศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย ผู้เรียนส่วนใหญ่เป็นนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษา วิธีสอนเน้นทักษะ 4 ด้าน คือ การรำ การร้อง การทำบทและการเล่นเป็นเรื่อง วิธีสอนเฉพาะตัวของท่าน คือ รวบการรำและการร้องไปพร้อมกันเพื่อความรวดเร็ว กิจกรรมการเรียนรู้นิยมให้ผู้เรียนแต่งกลอนและการว่ามุตโตโนราตามแบบของท่าน 3. แนวทางการสืบทอดโนราเพื่อการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมพื้นบ้าน ควรดำเนินการผ่านระบบการศึกษา 3 รูปแบบ คือ การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย และให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ของสภาวัฒนธรรมตำบล แนวทางการสืบทอดผ่านการศึกษาในระบบ ได้แก่ เพิ่มชั่วโมงเรียนโนรามากขึ้นในวิทยาลัยนาฏศิลป ผลิตครูโนราให้เพียงพอกับความต้องการ บูรณาการโนราในรายวิชาต่างๆ จัดกิจกรรมโนราทั้งในและนอกสถานศึกษา จัดตั้งกองทุนศิลปะและวัฒนธรรม ตลอดจนสนับสนุนส่งเสริมการวิจัยเกี่ยวกับโนรา แนวทางการสืบทอดผ่านการศึกษานอกระบบ ได้แก่ จัดอบรมหลักสูตรระยะสั้น เปิดโปรแกรมการเรียนการสอนอาชีพ เช่น การรำแก้บน การทำเทริด การผลิตชุดเครื่องลูกปัดโนรา การประดิษฐ์โนราจำลอง แนวทางการสืบทอดผ่านการศึกษาตามอัธยาศัย ได้แก่ สร้างเครือข่ายออนไลน์ “โนราเพื่อการดำรงอยู่” ผลิตสื่อการเรียนการสอนโนราโดยการใช้มัลติมีเดียหรือสื่อประสมเพื่อการเรียนรู้ที่ทันสมัย เช่น อินโฟกราฟฟิก แบบเรียนการ์ตูนโนรา เป็นต้น และนำไปเผยแพร่ผ่านสื่อออนไลน์ รวมทั้งระดมสรรพกำลังจากหน่วยงานต่างๆ เพื่อส่งเสริมการจัดกิจกรรมโนรา โดยมีสภาวัฒนธรรมจังหวัดและสภาวัฒนธรรมตำบลเป็นหลัก ส่งผลให้โนราดำรงอยู่ในวัฒนธรรมพื้นบ้านภาคใต้อย่างยั่งยืนสืบไป
การรับรู้ การเสพติดและผลกระทบจากการดูดวง
Authors:   , สินธุวงศ์ศรี อัครกิตติ์
Published: September 2023

งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการรับรู้เกี่ยวกับการดูดวงทั้ง 3 มิติ ตามหลักข้อเท็จจริง เรื่องที่สร้างขึ้นและเรื่องลี้ลับอัศจรรย์ อีกทั้งยังศึกษาพฤติกรรมการเสพติดและผลกระทบจากการเสพติดดูดวงการวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยเลือกกระบวนการวิธีวิจัยแบบรองรับภายใน (Embedded design)ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปริมาณเป็นหลักและผนวกกับกระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกในการเก็บข้อมูลขั้นตอนสุดท้าย เพื่อศึกษาการรับรู้ มิติของการดูดวงและมีการพัฒนาแบบสอบถามขึ้นมาตามผลของปรากฏการณ์บาร์นัม(Barnum Effect) โดยเก็บแบบสอบถามทั้งหมด 385 ชุด ใช้การสุ่มตัวอย่างแบบง่าย (Simple Random Sampling) อีกทั้งยังพิจารณาจากจำนวนโต๊ะหมอดู ชื่อเสียงของหมอดู แหล่งที่ตั้งของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ความสะดวกสบายในการเดินทางของผู้ใช้บริการและช่วงเวลาในการดูดวงของแต่ละพื้นที่ในการแจกแบบสอบถามเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการวัดการรับรู้ ทั้ง 6 สถานที่สำคัญของการดูดวง ประกอบด้วย 1. ตรอกท่าพระจันทร์ 2. ตรอกวังหลัง 3. สี่แยกห้วยขวาง 4. วัดมหาบุศย์ 5. สมาคมโหรแห่งประเทศไทย และ 6. สมาคมโหราศาสตร์นานาชาติ เพื่อทำการค้นหาผู้ที่มีพฤติกรรมเสพติดดูดวงตามเกณฑ์การวินิฉัยของ Griffith's "Component" Modelโดยเน้นการหารายละเอียดในมิติต่างๆ ของกลุ่มประชากรที่ทำการศึกษาจากการเก็บข้อมูลภาคสนามและศึกษาข้อมูลเบื้องต้นจากเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและเพื่อให้ทราบถึงองค์ประกอบที่จะส่งเสริม หรือในสิ่งที่ต้องการศึกษาซึ่งเป็นการหาความสัมพันธ์ในเชิงเหตุผล ผลการศึกษา พบผู้ใช้บริการดูดวงเชื่อว่าการดูดวงเป็นสิ่งที่เชื่อถือได้เพราะมีหลักสถิติในการเก็บข้อมูลที่ทำให้เกิดความแม่นยำ(ข้อเท็จจริง) มากที่สุด ร้อยละ 82.3 และยังเชื่อว่าการดูดวงเป็นศาสตร์ที่ใช้สำหรับการทำนายอนาคต(สิ่งลี้ลับ อัศจรรย์)ร้อยละ 73.2โดยจากการเก็บแบบสอบถาม พบผู้ที่มีพฤติกรรมการเสพติดดูดวง ร้อยละ 3.9 ผลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกพบผู้ที่มีพฤติกรรมการเสพติดดูดวงมีลักษณะตามเกณฑ์วัดการเสพติด Griffith's "Component" Model ทุกระดับ ในแง่ของผลกระทบจากการเสพติดดูดวง ทางด้านบวกพบการดูดวงเป็นที่พึ่งทางใจและสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจในยามที่เกิดปัญหาทำให้มีความมั่นใจ กล้าคิด กล้าตัดสินใจเพิ่มมากขึ้นและในยามทุกข์ ช่วยทำให้ความทุกข์ลดลงได้โดยคิดว่าหมอดูที่ตนไปดูดวงด้วยนั้นเป็นที่ปรึกษา รับฟังและให้คำแนะนำในทางที่ถูกที่ควร ส่วนผลด้านลบจากการเสพติดดูดวงนั้น พบการดูดวงทำให้เสียสุขภาพจิต ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง ไม่กล้าตัดสินใจเมื่อเกิดปัญหา เกิดการปรับเปลี่ยนทางอารมณ์ มีความหมกมุ่นอยู่กับการดูดวงอยู่ตลอดเวลาจนไม่สนใจสิ่งรอบตัวทำให้ส่งผลทั้งด้านความคิดและเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมได้ อีกทั้งยังทำให้วิถีในการดำรงชีวิตเปลี่ยนไปจากเดิมจนกลายเป็นผู้ที่เฝ้ารอคอยและใช้ชีวิตไปตามโชคชะตาโดยไม่ลงมือกระทำสิ่งใดๆ รวมไปถึงไม่สามารถจัดการปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้นกับตนเองได้
บทบาทและการดำรงอยู่ของหมอสมุนไพร : กรณีศึกษา ชาวบรูและชาวไทยอีสาน
Authors:   , ทองเถาว์ กานต์พิชชา
Published: September 2023

บทคัดย่อ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาถึงการปรับเปลี่ยนบทบาทของหมอสมุนไพรชาวบรู และหมอสมุนไพรชาวไทยอีสาน 2) ศึกษาปัจจัยที่ทำให้บทบาทของหมอสมุนไพรยังคงสามารถดำรงอยู่ในปัจจุบัน และ 3) หาแนวทางที่หมอสมุนไพรจะสามารถรักษาสถานะบทบาทให้ดำรงอยู่สืบไปในอนาคต การวิจัยครั้งนี้ศึกษาโดยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ คือ ศึกษาประวัติชีวิตหมอสมุนไพรชาวบรู ชุมชนบ้านท่าล้ง อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี โดยเปรียบเทียบกับหมอสมุนไพรชาวไทยอีสาน ชุมชนบ้านไก่คำ ตำบลไก่คำ อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ และการสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด 86 คน ประกอบด้วย ลูกศิษย์หมอสมุนไพร ผู้นำชุมชน ชาวบ้าน เจ้าหน้าที่รัฐ และเจ้าหน้าที่องค์กรพัฒนาเอกชน จากการศึกษาพบว่า หมอสมุนไพรมีบทบาทหลักที่ส่งผลต่อการดำรงอยู่ของหมอสมุนไพร 2 ด้าน คือ 1) บทบาทด้านการรักษา และ 2) บทบาทด้านสังคม ในบทบาทแรกของหมอสมุนไพรเป็นผู้ให้การรักษา ป้องกัน และฟื้นฟูร่างกาย ในบทบาทที่สอง คือ การเป็นผู้คิดริเริ่ม และการเป็นผู้สนับสนุน บทบาทเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากปัจจัย 3 ประการ คือ 1) ปัจจัยส่วนบุคคลหรือคุณสมบัติของหมอสมุนไพร 2) ปัจจัยภายในชุมชน และ 3) ปัจจัยภายนอกชุมชน โดยปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ ฐานะทางเศรษฐกิจดี ความพร้อมของเวลาในการรักษาผู้ป่วย จรรยาบรรณ ใบประกอบโรคศิลปะ การยอมรับการรักษา แรงจูงใจ ความต้องการสืบทอดองค์ความรู้ และสุขภาพแข็งแรง ส่วนปัจจัยภายในชุมชน ได้แก่ การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม การเปลี่ยนแปลงของระบบสาธารณสุขในชุมชน การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ รูปแบบวิถีชีวิตและการทำมาหากิน ทัศนคติภายในชุมชน ส่วนปัจจัยภายนอกชุมชน ได้แก่ การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม การเปลี่ยนแปลงของระบบสาธารณสุข และทัศนคติภายนอกชุมชน ดังนั้น แนวทางในการสนับสนุนให้หมอสมุนไพรสามารถดำรงอยู่ได้ในบทบาททั้งสองแบบ จะต้องมีนโยบายและทุนสนับสนุนให้หมอสมุนไพรได้พัฒนาศักยภาพ และสร้างช่องทางในการผสานแนวทางการรักษาระหว่างแพทย์พื้นบ้านกับแพทย์แผนปัจจุบันให้เป็นที่ยอมรับ โดยเฉพาะการใช้สมุนไพรในการป้องกันหรือรักษาผู้ป่วย
ถ้อยคำนัยผกผันในการแสดงเดี่ยวไมโครโฟนครั้งที่ 7-10 ของอุดม แต้พานิช
Authors:   , อนันต์ทรัพย์สุข อรกัญญา
Published: September 2023

การแสดงทอล์คโชว์ในลักษณะเดี่ยวไมโครโฟนของอุดม แต้พานิช ถือเป็นการแสดงที่ประสบความสำเร็จอย่างสูงและมีผู้ชมให้ความสนใจและรับชมมากที่สุดในปัจจุบัน แม้จะมีงานวิจัยที่ใช้ข้อมูลเดี่ยวไมโครโฟนของอุดม แต้พานิช มาใช้ศึกษาอยู่บ้าง แต่ก็ยังไม่เคยมีงานวิจัยใดที่ศึกษาถ้อยคำนัยผกผันซึ่งเป็นกลวิธีทางภาษาที่โดดเด่นในการแสดงของอุดม วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ลักษณะของถ้อยคำนัยผกผัน อวัจนภาษาที่ประกอบถ้อยคำนัยผกผัน และหน้าที่ของถ้อยคำนัยผกผันที่ปรากฏในการแสดงเดี่ยวไมโครโฟนของอุดม แต้พานิช ข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์ได้มาจากดีวีดีบันทึกการแสดงสดเดี่ยวไมโครโฟนของอุดม แต้พานิช จำนวน 6 ครั้ง คือ เดี่ยว 7 เดี่ยว 7.5 เดี่ยว 8 เดี่ยว 9 เดี่ยว 9.5 และเดี่ยว 10 ผลการวิจัยพบว่า อุดม แต้พานิช ใช้ถ้อยคำนัยผกผันในการแสดงจำนวนทั้งสิ้น 272 ถ้อยคำ จัดเป็น 15 ลักษณะ ทั้งนี้ผู้วิจัยแบ่งการวิเคราะห์ออกเป็น 2 มุมมอง ได้แก่ ชนิดของถ้อยคำนัยผกผันที่พิจารณาตามลักษณะ และชนิดของถ้อยคำนัยผกผันที่พิจารณาตามมุมมองวัจนกรรม ชนิดของถ้อยคำนัยผกผันที่พิจารณาตามลักษณะแบ่งได้เป็น 4 ลักษณะ ได้แก่ การกล่าวถ้อยคำที่มีความหมายขัดแย้งกับถ้อยคำใกล้เคียง การกล่าวถึงสิ่งที่เป็นไปไม่ได้หรือไม่สมเหตุสมผล การกล่าวเน้นให้เกินจริงอย่างมาก และการใช้ถ้อยคำนัยผกผันแบบเสียงสะท้อนกลับ ซึ่งลักษณะที่พบมากที่สุดคือ การกล่าวถึงสิ่งที่เป็นไปไม่ได้หรือไม่สมเหตุสมผล ชนิดของถ้อยคำนัยผกผันที่พิจารณาตามมุมมองวัจนกรรมพบว่าอุดมจงใจละเมิดเงื่อนไขความจริงใจของวัจนกรรมต่างๆ เพื่อแนะความหมายนัยผกผัน พบทั้งสิ้น 11 วัจนกรรม ลักษณะของถ้อยคำนัยผกผันที่อุดมใช้มากที่สุดคือ ถ้อยคำนัยผกผันในรูปวัจนกรรมการถาม ผลการศึกษาอวัจนภาษาที่ประกอบถ้อยคำนัยผกผันพบว่า อุดมใช้อวัจนภาษาเพื่อช่วยสื่อถ้อยคำนัยผกผันจำนวน 311 ครั้ง อวัจนภาษาเหล่านี้มีบทบาทหน้าที่คือ 1. ทำให้เห็นความขัดแย้งกับวัจนกรรมหรือปริบท 2. เน้นถ้อยคำนัยผกผันให้เด่นชัดขึ้นกว่าถ้อยคำแวดล้อมเพื่อดึงดูดความสนใจจากผู้ชม และ3. สื่ออารมณ์ความรู้สึกและทัศนคติในด้านลบ ผลการศึกษาหน้าที่ของถ้อยคำนัยผกผันพบว่า อุดม แต้พานิช ใช้ถ้อยคำนัยผกผันเพื่อวัตถุประสงค์คือ ประชดประชัน สร้างอารมณ์ขัน และลดความเครียดหรือระบายความคับข้องใจ ถ้อยคำนัยผกผันที่อุดมเลือกมาใช้นั้นเป็นกลวิธีสำคัญที่ทำให้อุดมประสบความสำเร็จในการแสดงเดี่ยวไมโครโฟนและตอบโจทย์ของการแสดงเดี่ยวไมโครโฟน ที่สามารถประชดประชันเป้าหมายและเรื่องราวต่างๆ ในสังคมไปพร้อมๆ กับการสร้างเสียงหัวเราะให้กับผู้ชมได้อย่างลงตัว ทำให้ความตลกที่อุดมสร้างแตกต่างไปจากความตลกของการแสดงในรูปแบบอื่น
แดนอรัญ แสงทอง ในฐานะนักเล่านิทาน
Authors:   , นันทศิริศรณ์ นิชานันท์
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษานวนิยายและเรื่องสั้นของแดนอรัญ แสงทองในเชิงคติชนวิทยา ทั้งในด้านเรื่องเล่าที่นำมาใช้สร้างสรรค์งานเขียน และวิธีการถ่ายทอดเรื่องเล่าดังกล่าว ซึ่งจะแสดงให้เห็นได้ว่าแดนอรัญ แสงทองเป็นนักเขียนที่เทียบเคียงได้กับนักเล่านิทานในวัฒนธรรมมุขปาฐะ ผลการศึกษาพบว่า แดนอรัญ แสงทองมีคลังเรื่องเล่า (repertoire) ขนาดใหญ่และสามารถนำเรื่องเล่าที่สะสมไว้มาเล่าในสำนวนของตนได้อย่างน่าสนใจ เรื่องเล่าที่แดนอรัญสะสมไว้มักเป็นเรื่องเล่าที่รับรู้ในสังคมไทยและมีเนื้อหาเกี่ยวกับความเชื่อเรื่องสิ่งเหนือธรรมชาติ พุทธศาสนา และบุคคลในประวัติศาสตร์ ตามลำดับ การที่แดนอรัญได้เลือกทั้งอนุภาค (motif) และแบบเรื่อง (tale type) จากคลังเรื่องเล่าของตนมาสร้างสรรค์เป็นงานเขียน ทำให้เทียบเคียงได้กับการที่นักเล่านิทานเลือกเรื่องเล่าจากคลังนิทานที่สะสมไว้มาเล่าเป็นนิทานในสำนวนของตน งานเขียนของแดนอรัญมักประกอบด้วยเรื่องเล่าหลักและเรื่องเล่าย่อยในทำนองนิทานแทรกนิทาน (tales in tales) มีสูตร (formula) และการซ้ำ (repetition) ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของวรรณกรรมมุขปาฐะดังที่ Albert B. Lord ศึกษา มีวิธีการถ่ายทอดเรื่องเล่าที่สอดคล้องกับกฎดึกดำบรรพ์ของนิทาน (Epic of Folk Narrative) ของ Axel Olrik อีกทั้งสามารถเทียบเคียงได้กับวิธีเล่านิทานของนักเล่านิทานในหลายประการ ได้แก่ การผสมผสานเทคนิคการเล่าเรื่องทั้งวิธีการแบบลายลักษณ์และมุขปาฐะไว้ในย่อหน้าขนาดยาวเพื่อเลียนลีลาการเล่าเรื่องของนักเล่านิทาน การซ้ำจำนวน 3 ครั้ง ซึ่งสอดคล้องกับลักษณะของนิทานตามกฎดึกดำบรรพ์ดังกล่าว การร้อยเรียงเรื่องเล่าย่อยทั้งที่มีโครงเรื่องคล้ายกันและตรงข้ามกัน การเปิดเรื่องเพื่อสร้างความสมจริงให้แก่การเล่าเรื่องของตัวละคร รวมถึงการแทรกชุดข้อมูลที่สัมพันธ์กันเพื่อสร้างสีสันให้แก่งานเขียน การใช้ลีลาภาษาเฉพาะตัวเพื่อสนทนากับผู้อ่านซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญของนักเล่านิทานที่จะต้องปฏิสัมพันธ์กับผู้ฟัง ในงานเขียนบางเรื่องยังปรากฏการเล่าเรื่องด้วยสำเนียงท้องถิ่นเพื่อเลียนลีลาการเล่าเรื่องแบบมุขปาฐะอีกด้วย งานเขียนของแดนอรัญจึงแสดงให้เห็นการผสมผสานความเป็นตะวันออกและตะวันตกไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืนผ่านเรื่องเล่าและวิธีการเล่าเรื่องดังกล่าว งานวิจัยนี้ จึงเป็นการศึกษาวรรณกรรมร่วมสมัยด้วยมุมมองทางคติชนวิทยาโดยเน้นให้เห็นมิติของวรรณกรรมมุขปาฐะที่นำมาใช้ในการสร้างสรรค์วรรณกรรมลายลักษณ์ ทำให้เห็นคุณค่าของเรื่องเล่าที่เป็นที่รับรู้ในสังคมไทยที่ดำรงอยู่และมีบทบาทในบริบทใหม่ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาคติชนกับวรรณกรรมไทย
โขนสดคณะประยุทธ ดาวใต้ : การสืบทอดและการสร้างสรรค์เรื่องรามเกียรติ์ในสังคมไทยร่วมสมัย
Authors:   , เพชรไกร ชวพันธุ์
Published: September 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะของบทโขนสดเรื่องรามเกียรติ์ของคณะประยุทธ ดาวใต้ และเพื่อวิเคราะห์การสืบทอดและการสร้างสรรค์เรื่องรามเกียรติ์ในการแสดงโขนสดของคณะดังกล่าว โดยใช้แนวคิด Oral Formulaic Composition ของอัลเบิร์ต บี. ลอร์ด (Albert B. Lord) และแนวคิดการแพร่กระจายของนิทานเป็นแนวทางหลักในการศึกษา ผู้วิจัยเก็บข้อมูลภาคสนามโดยใช้วิธีการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก โดยติดตามคณะโขนสดดังกล่าวไปแสดงยังจังหวัดต่าง ๆ ในภาคกลางและภาคตะวันออกในช่วงปี 2558 - 2559 ผลการศึกษาพบว่า บทโขนสดเรื่องรามเกียรติ์ของคณะประยุทธ ดาวใต้ มีลักษณะเป็นร้อยกรองมุขปาฐะใช้กลอนหัวเดียวเป็นหลักในการร้อง มีการดำเนินเรื่องอย่างรวดเร็วโดยใช้การพากย์และการเจรจา มีเนื้อหาหลากหลายสามารถปรับเปลี่ยนให้ยืดหยุ่นได้ภายใต้กรอบโครงเรื่องของเรื่องรามเกียรติ์ และเน้นการนำเสนอมุกตลกโปกฮาเพื่อให้เหมาะแก่รสนิยมของชาวบ้าน ศิลปินคณะประยุทธ ดาวใต้ได้รับการสืบทอดองค์ความรู้เรื่องรามเกียรติ์และศิลปะการแสดงโขนสดจากครูบุญเหลือ แซ่คู ซึ่งเป็นครูอาวุโสและเจ้าของคณะ ผู้มีบทบาทสำคัญในการฝึกสอนรำ สอนเรื่อง ไปพร้อมกับการฝึกให้จำกลอนครู ฝึกให้รู้กลอนตลาด และฝึกให้สามารถแต่งกลอนได้ เมื่อศิลปินมีความชำนาญก็จะด้นกลอนสดหน้าเวทีได้โดยใช้ “สำนวนสูตรสำเร็จ” จาก “กลอนครู” เป็นฐานในการด้นกลอน กระบวนการสั่งสมประสบการณ์ดังกล่าวทำให้ศิลปินมี “คลังข้อมูล” ในการด้นจนกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตน ครูบุญเหลือ แซ่คู ได้สร้างสรรค์เรื่องรามเกียรติ์เพิ่มเติมจากสำนวนที่รับรู้ในสังคมไทย จำแนกได้ 2 ลักษณะ คือ 1) ดัดแปลงรายละเอียดบางส่วนจากโครงเรื่องรามเกียรติ์เดิม และ 2) ปรุงบทเรื่องรามเกียรติ์ขึ้นใหม่ เรียกว่า “รามเกิน” ยิ่งไปกว่านั้น ยังได้สร้างสรรค์องค์ประกอบต่าง ๆ ในการแสดงให้สมสมัย เช่น สร้างตัวละครใหม่ แทรกมุกตลก ประยุกต์เพลงหน้าพาทย์ร่วมสมัย สร้างฉากและพัฒนาระบบแสงเสียงให้มีลักษณะแฟนตาซี สร้างสรรค์เครื่องแต่งกายให้งดงาม สร้างหัวโขนและอุปกรณ์ประกอบการแสดงให้เสริมรับกับท้องเรื่อง รวมทั้งนำเสนอความสามารถของศิลปินเด็กและกายกรรมคนเล่นไฟ การสร้างสรรค์ดังกล่าวทำให้โขนสดคณะประยุทธ ดาวใต้ ยังคงอยู่ได้ในสังคมไทยร่วมสมัยเพราะมีปัจจัยที่เอื้อต่อการดำรงอยู่หลายปัจจัย ได้แก่ 1) ปัจจัยด้านทุนบุคคลของคณะที่มีความรู้ความสามารถสูง 2) ปัจจัยการสืบทอดของคนในครอบครัวที่ยึดอาชีพโขนสดเป็นอาชีพหลัก 3) ปัจจัยด้านการบริหารจัดการอย่างครบวงจรเพื่อสร้างมั่นคงให้แก่คณะ 4) ปัจจัยเรื่องการปรับเรื่องให้ครอบคลุมเรื่องรามเกียรติ์และเหมาะสมกับโอกาสในการแสดง 5) ปัจจัยเรื่องการตลาดและการประชาสัมพันธ์คณะที่ดี 6) ปัจจัยเรื่องการสร้างชื่อเสียงและเป็นที่ยอมรับในสังคม งานวิจัยนี้จึงช่วยชี้ให้เห็นคุณค่าและความสำคัญของบทแสดงโขนสดในฐานะที่เป็น “วรรณกรรมมุขปาฐะ” อันเป็นภูมิปัญญาสำคัญของครูศิลปินอาวุโสที่มีความเสี่ยงสูงที่จะสูญหายไปพร้อมกับตัวศิลปิน ทั้งยังสะท้อนวิธีคิดในการปรับประยุกต์การแสดงโขนสดให้ “ยังคงเสน่ห์” และ “ยังคงดำรงอยู่” ได้ในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย
"ความเป็นเด็ก" ในวาทกรรมโฆษณาสินค้าและบริการในนิตยสารครอบครัว
Authors:   , เชี่ยวภาษา พิชญา
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชุดความคิดเกี่ยวกับ “ความเป็นเด็ก” ที่สื่อผ่านกลวิธีทางภาษาในวาทกรรมโฆษณาสินค้าและบริการในนิตยสารครอบครัวตามแนวคิดวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis) โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากโฆษณาสินค้าและบริการในนิตยสารครอบครัวจำนวน 6 รายชื่อ ได้แก่ นิตยสารแม่และเด็ก รักลูก, บันทึกคุณแม่, Modern Mom, Real Parenting และ Mother & Care ที่วางจำหน่ายตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2557 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2558 ผลการวิจัยพบว่า วาทกรรมโฆษณาสินค้าและบริการในนิตยสารครอบครัวมีรูปแบบการนำเสนอ 2 รูปแบบ คือ การนำเสนอข้อมูลที่เกี่ยวกับสินค้าและบริการ และการนำเสนอปัญหาแล้วให้สินค้าและบริการแก้ไขปัญหา โดยใช้กลวิธีทางภาษา 5 กลวิธี ได้แก่ การใช้คำศัพท์ การใช้การอ้างถึง การใช้อุปลักษณ์ การใช้มูลบท และการใช้บทสัมภาษณ์ เพื่อสื่อให้เห็นชุดความคิดเกี่ยวกับ “ความเป็นเด็ก” 6 ชุดความคิด ได้แก่ เด็กจะต้องมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ เด็กจะต้องมีพัฒนาการที่ดีรอบด้าน เด็กจะต้องมีสติปัญญาเฉลียวฉลาด เรียนเก่ง เด็กจะต้องอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้ในสังคม เด็กจะต้องมีทักษะที่ดีรอบด้าน และเด็กจะต้องมีอนาคตที่ดี มั่นคง ทั้งนี้ วาทกรรมโฆษณานำเสนอให้เห็นว่า เด็กสามารถพัฒนาให้สมบูรณ์แบบได้ด้วยการใช้สินค้าและบริการในวาทกรรมโฆษณา ปริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่สัมพันธ์กับชุดความคิดเกี่ยวกับ “ความเป็นเด็ก” ได้แก่ วิถีปฏิบัติทางวาทกรรม คือ แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการผลิตโฆษณา และวิถีปฏิบัติทางสังคมประกอบด้วยแนวคิดเรื่องครอบครัวและแนวคิดเรื่องบริโภคนิยม
ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับภาพแทนของผู้ให้สัมภาษณ์ที่เรียกว่า "เซเลบริตี้" ที่สื่อผ่านบทสัมภาษณ์ในนิตยสารภาษาไทย
Authors:   , จิรบวรกิจ ชุณพฤทธิ์กร
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับภาพแทนของผู้ให้สัมภาษณ์ที่เรียกว่า “เซเลบริตี้” ที่สื่อผ่านบทสัมภาษณ์ในนิตยสารภาษาไทยโดยอาศัยกรอบวาทกรรมเชิงวิพากษ์ตามแนวภาษาศาสตร์ การวิจัยนี้เก็บข้อมูลจากบทสัมภาษณ์ที่นำเสนอเป็นประจำและบทสัมภาษณ์พิเศษที่ระบุว่ามีเนื้อหาเกี่ยวกับ “เซเลบริตี้” ไทย ในนิตยสาร โดยพิจารณาจากสโลแกนประจำนิตยสารที่มีการระบุคำสำคัญว่า “เซเลบริตี้” (celebrity/celebrities) หรือมีเนื้อหาที่บ่งบอกชัดเจนว่านำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับ “เซเลบริตี้” เท่านั้น จากเกณฑ์ดังกล่าวผู้วิจัยเลือกนิตยสาร จำนวน 4 ชื่อฉบับ ได้แก่ HOWE, HISOPARTY, HELLO! และ OK! ระยะเวลาในการเก็บข้อมูลตั้งแต่ฉบับเดือนมิถุนายนถึงเดือนธันวาคมปี พ.ศ. 2557 และฉบับเดือนมกราคมถึงเดือนพฤษภาคมปี พ.ศ. 2558 ผลการศึกษาพบว่า ความหมายระดับมหภาคที่สื่อผ่านบทสัมภาษณ์ที่ปรากฏซ้ำๆ ได้แก่ ในส่วนบทนำ คอลัมนิสต์นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับผู้ให้สัมภาษณ์ด้วยน้ำเสียงชื่นชม หรือสื่อความหมายที่มีนัยด้านบวกอย่างต่อเนื่อง โดยมากจะเน้นการนำเสนอเรื่องรายละเอียดในชีวิตส่วนตัว หรือภูมิหลังที่มาของผู้ให้สัมภาษณ์ที่เป็นไปในลักษณะเดียวกัน ได้แก่ ชื่อ นามสกุล คำนำหน้าชื่อที่ปรากฏในสังคม หน้าที่การงาน รูปลักษณ์ บุคลิกภาพ ชีวิตครอบครัว กลุ่มเพื่อน ที่อยู่อาศัย ความสำเร็จด้านต่างๆ และรูปแบบการใช้ชีวิตหรือรสนิยมที่มีระดับ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงช่วงชีวิตที่ยากลำบากของผู้ให้สัมภาษณ์ปรากฏในปริจเฉทด้วย และในส่วนเนื้อหา ผู้ให้สัมภาษณ์นำเสนอตนเองว่ามีรูปแบบการใช้ชีวิตหรือรสนิยมที่แตกต่างไปจากบุคคลโดยทั่วไปในสังคม ในระดับกลวิธีทางภาษาพบว่า บทสัมภาษณ์ที่ศึกษาแบ่งได้เป็น 2 ส่วน คือ ส่วนถ้อยคำของคอลัมนิสต์ และส่วนถ้อยคำของผู้ให้สัมภาษณ์ ในการวิเคราะห์ส่วนถ้อยคำของคอลัมนิสต์พบ 7 กลวิธีหลัก ได้แก่ การใช้คำอ้างถึงแบบจัดกลุ่มบุคคลในสังคม การใช้คำอ้างถึงแบบระบุความสัมพันธ์ของบุคคล การเรียกชื่อของบุคคล การใช้คำอ้างถึงแบบระบุตำแหน่งหน้าที่ของบุคคล การใช้คำแสดงความชื่นชม การใช้คำเพิ่มน้ำหนัก และการใช้สหวาทกรรม และในการวิเคราะห์ส่วนถ้อยคำของผู้ให้สัมภาษณ์พบ 2 กลวิธีหลัก ได้แก่ การใช้ชุดคำศัพท์เกี่ยวกับการใช้ชีวิต และการใช้มูลบท กลวิธีทางภาษาทั้งสองส่วนนำเสนอภาพแทนที่สอดคล้องกัน กล่าวคือ “เซเลบริตี้” มีชีวิตสมบูรณ์แบบ เป็นผู้ที่โดดเด่นทุกด้านทั้งสถานะทางสังคมและเศรษฐกิจ รูปลักษณ์ หน้าที่การงาน รสนิยม และคู่กับการใช้สินค้าแบรนด์เนมและไฮเอนด์ ในการวิเคราะห์วิถีปฏิบัติทางวาทกรรม ทำให้เห็นว่าการคัดเลือกประเด็นเนื้อหาในบทสัมภาษณ์ที่นำเสนอ รวมถึงการใช้ภาษาและวาทกรรมในตัวบทที่ถ่ายทอดออกไปสู่สังคมต่างก็ถูกควบคุมและดูแลตามเงื่อนไขขององค์กรสื่อมวลชน ในการวิเคราะห์วิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับตัวบทที่ศึกษา ได้แก่ แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับสังคมไทย ประกอบด้วยแนวคิดเรื่องทุนที่สะสมในบุคคลและทุนทางวัฒนธรรม และแนวคิดเรื่องวัฒนธรรมบริโภค และสถานการณ์และเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นขณะที่ผลิตตัวบท ประกอบด้วยสถานการณ์ความนิยม “เซเลบริตี้” ในสังคม เหตุการณ์ที่เป็นกระแสในสังคม และการนำเสนอภาพของ “เซเลบริตี้” ในฐานะผู้นำเสนอสินค้าในสังคม จากมุมมองวาทกรรมเชิงวิพากษ์ภาพแทนเหล่านี้บางส่วนดูเหมือนเป็นภาพแทนที่สมบูรณ์เกินจริงและขัดแย้งกับภาพที่ปรากฏในวาทกรรมอื่น ผู้รับสารจึงควรตั้งคำถามว่าแท้จริงแล้วผู้ส่งสารกำลังพยายามสร้างมายาคติหรือภาพแทนจากมุมมองหนึ่ง เพื่อประโยชน์บางประการของผู้มีส่วนในการผลิตวาทกรรมหรือไม่
ความเชื่อและบทบาทของประเพณีทานธัมม์ของกลุ่มชาติพันธุ์ไทที่ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย
Authors:   , เพชรบูรณ์ จตุพร
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์เล่มนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเพณีทานธัมม์ซึ่งเป็นประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์ไทในการถวายคัมภีร์ให้วัด, เพื่อวิเคราะห์ความเชื่อและวิธีคิดของกลุ่มชาติพันธุ์ไทที่อพยพมาจากรัฐฉานและสิบสองพันนามาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงรายในการเลือกคัมภีร์ถวายให้วัดในแต่ละโอกาส และเพื่อวิเคราะห์บทบาทของประเพณีทานธัมม์ที่มีต่อกลุ่มชาติพันธุ์ไทในบริบทข้ามพรมแดน ผู้วิจัยเก็บข้อมูลภาคสนามช่วง พ.ศ. 2555-2558 ผลการศึกษาพบว่า ความเชื่อเรื่องอายุพุทธศาสนา 5,000 ปี เป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดคติทานธัมม์เพื่อค้ำชูศาสนา กลุ่มชาติพันธุ์ไทที่ ต.เวียงพางคำ มีประเพณีทานธัมม์ทั้งในระดับบุคคล ในระดับชุมชน และมีประเพณีทานธัมม์บางอย่างที่รับมาจากชาวไทยวน ในระดับบุคคล คนไทมีขนบในการทานธัมม์ “จากน้อยไปใหญ่” ซึ่งเป็นการทำบุญด้วยการถวายวัตถุสิ่งของและถวายคัมภีร์เป็นลำดับขั้น เริ่มจากทานธัมม์ปารมี ทานธัมม์ชาตา ทานธัมม์ปิฏกะทังสาม ทานธัมม์สามสุมสี่ทัน ทานมหาปาง และทานธัมม์กัมม์วาจา, ประเพณีทานธัมม์ในระดับชุมชนพบเพียงประเพณีเดียวคือ ตั้งธัมม์เวสสันตระ (การถวายธัมม์มหาชาติ), ส่วนการทานธัมม์ที่รับอิทธิพลจากชาวไทยวน คือ การทานธัมม์อุทิศในงานทำบุญร้อยวัน ในบรรดาคัมภีร์ที่กลุ่มชาติพันธุ์ไทถวายเข้าวัดพบว่า ธัมม์ชาตา หรือคัมภีร์ที่กำหนดให้ถวายตามวันเกิด เดือนเกิด ปีเกิด ของผู้ถวาย และ ธัมม์อุทิศ หรือคัมภีร์ที่ถวายเพื่ออุทิศบุญให้ผู้เสียชีวิตเป็นประเภทของคัมภีร์ที่มีผู้ถวายเข้าวัดจำนวนมากที่สุด ผู้วิจัยจึงเน้นการศึกษาคัมภีร์ 2 กลุ่มดังกล่าว ผลการศึกษาพบว่า วิธีคิดในการเลือกเรื่องถวายคัมภีร์ในการทานธัมม์ชาตาตั้งอยู่บนฐานคิดที่สัมพันธ์กับโหราศาสตร์ ปีนักษัตร และคติปัญจอันตรธาน ผู้ถวายจะเลือกเรื่องถวายตามชาตาเกิดของผู้ถวายให้ตรงตามที่มีระบุไว้ในคัมภีร์ที่บอกว่าพระโพธิสัตว์องค์ใดเกิดเดือนใดปีใด หรือเลือกเรื่องที่มีชื่อพ้องกับปีนักษัตรของผู้ถวาย ส่วนวิธีคิดในการเลือกเรื่องถวาย ธัมม์อุทิศ สัมพันธ์กับความคิดเรื่องการชำระบาปและการสั่งสมบุญ และมีขนบในการเลือกถวาย ธัมม์อุทิศ ที่กำหนดด้วยความสัมพันธ์ทางเครือญาติระหว่างผู้ถวายกับผู้ที่ต้องการอุทิศบุญไปให้ ซึ่งทั้งหมดนี้นับว่าเป็นวิถีปฏิบัติในประเพณีพุทธศาสนาแบบไท ประเพณีทานธัมม์มีบทบาทต่อกลุ่มชาติพันธุ์ไทในบริบทข้ามพรมแดน 5 ด้าน ได้แก่ บทบาทในการอธิบายที่มาของการประกอบพิธีกรรม บทบาทในการสร้างความมั่นคงทางใจให้กับกลุ่มชาติพันธุ์ไท บทบาทในการสั่งสอนคุณธรรมจริยธรรม บทบาทในการสืบทอดพระพุทธศาสนา และบทบาทในการเชื่อมความสัมพันธ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ไททั้งที่อยู่ในพื้นที่วิจัยและต่างพื้นที่และช่วยสร้างความสามัคคีให้กับกลุ่มชาติพันธุ์ไทและกลุ่มชาติพันธุ์อื่น
“คติชนสร้างสรรค์” จากความเชื่อเรื่องครูหมอโนราที่ตำบลท่าแค จังหวัดพัทลุง
Authors:   , อินทร์ภักดี ณัฐวัตร
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษารวบรวม "คติชนสร้างสรรค์" จากความเชื่อเรื่องครูหมอโนราในปัจจุบันในรูปแบบต่างๆ ที่ตำบลท่าแค จังหวัดพัทลุง พร้อมทั้งวิเคราะห์ปัจจัยและบทบาทของการสร้างสรรค์ในรูปแบบดังกล่าว โดยเก็บข้อมูลภาคสนามในช่วงปี 2557-2560 จากโนราทั้ง 2 ประเภท คือโนราพิธีกรรมและโนราบันเทิง ผลการศึกษาพบว่า “คติชนสร้างสรรค์” จากความเชื่อเรื่องครูหมอโนราที่ตำบลท่าแค จังหวัดพัทลุง พบทั้งในโนราพิธีกรรมและโนราบันเทิง ในโนราพิธีกรรมมีทั้งการสร้างสรรค์จากคติชนในลักษณะที่เป็น "คติชนสร้างสรรค์" คือพิธีกรรมและองค์ประกอบพิธีกรรมที่สร้างใหม่เพื่อเน้นการสืบทอดความเชื่อเดิมที่มีมาในวิถีชีวิต และการสร้างสรรค์จากคติชนในลักษณะที่เป็น "สินค้าวัฒนธรรม" เพื่อจำหน่ายเป็นสำคัญ ได้แก่ เครื่องรางของขลัง และของที่ระลึกต่าง ๆ ที่มาจากอุปกรณ์ในการประกอบพิธีกรรมและการแสดง ส่วนโนราบันเทิงมีการตั้ง “คณะเทพศรัทธา” ขึ้นเพื่อการแสดงโนราเชิงสร้างสรรค์ ได้แก่ การแข่งขันในรายการคนไทยขั้นเทพ การสร้างสรรค์ละครร้องเรื่องไกรทอง และการแสดงภาพยนตร์เรื่องเทริด นอกจากนี้ยังมีการสร้างสรรค์เครื่องแต่งกายขึ้นใหม่ในโนราลูกทุ่งบันเทิงอีกด้วย ปรากฏการณ์ "คติชนสร้างสรรค์" ที่เกิดขึ้นที่ตำบลท่าแคนี้เกิดจากปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ นโยบายของหน่วยงานราชการทั้งภายในและภายนอกชุมชน ที่เป็นหน่วยงานภายในชุมชน คือเทศบาลตำบลท่าแค และโรงเรียนบ้านท่าแค (วันครู 2500) ส่วนหน่วยงานภายนอกชุมชน คือจังหวัดพัทลุงและสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง ปัจจัยต่อมาคือการเปลี่ยนเจ้าพิธีกรรมใหม่ของโนราโรงครูวัดท่าแค และอีกปัจจัยหนึ่งที่สำคัญอย่างมากคือ บริบทการท่องเที่ยว งานวิจัยนี้ทำให้เห็นวิธีคิดเชิงคติชนสร้างสรรค์ที่เกิดขึ้นกับโนราในตำบลท่าแค กล่าวคือ วิธีคิดที่ปรากฏในโนราพิธีกรรม ได้แก่ การย้ำความเป็นของแท้ (authenticity) การสร้างพิธีกรรมใหม่บนฐานความเชื่อของพิธีกรรมเดิม การขยายความเชื่อเกี่ยวกับครูหมอโนราสู่คนทั่วไป และการขยายพิธีโนราโรงครูให้มีมิติของการเป็นสินค้าทางวัฒนธรรม (cultural commodification) ส่วนโนราบันเทิงมีวิธีคิดเชิงคติชนสร้างสรรค์คือ การสร้างเครือข่ายราชครูโนราให้เป็นคณะเทพศรัทธา การนำเสนอโนราผ่านสื่อสมัยใหม่และนำเสนอในรูปแบบการแสดงอื่น ๆ ทั้งยังมีการอิงการแสดงโนราแบบเดิมเพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่อีกด้วย "คติชนสร้างสรรค์" ที่เกิดขึ้นจากวิธีคิดเหล่านี้มีบทบาทในการสืบทอดความเชื่อเรื่องครูหมอโนราทั้งในพื้นที่โลกศักดิ์สิทธิ์และพื้นที่โลกสามัญ และยังมีบทบาทในการธำรงความเป็นพื้นที่ที่เชื่อว่าเป็นแหล่งกำเนิดโนราผ่านพิธีกรรมและตราสัญลักษณ์ที่แสดงอัตลักษณ์เฉพาะของพื้นที่ท่าแคอย่างชัดเจน การศึกษาครั้งนี้จึงทำให้เข้าใจวิธีคิด พลวัต ปัจจัย และบทบาทของ "คติชนสร้างสรรค์" เกี่ยวกับความเชื่อเรื่องครูหมอโนราที่เกิดขึ้นกับโนราที่ตำบลท่าแค จังหวัดพัทลุงในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย ซึ่งจะเป็นแนวทางในการศึกษาการสร้างสรรค์จากคติชนทั้งในแง่ของการเป็น "คติชนสร้างสรรค์" ประเภทต่าง ๆ ตามศาสตร์ทางคติชนวิทยาและการเป็น "สินค้าวัฒนธรรม" ซึ่งจะพบในพื้นที่อื่น ๆ อย่างหลากหลายได้ต่อไป
การสืบทอดและบทบาทของคติชนที่เกี่ยวกับ "พระพุทธรูปไม้ติ้ว" ในอำเภอเมือง จังหวัดนครพนม และอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี
Authors:   , มาลาธรรม ชุตินันท์
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษารวบรวม วิเคราะห์และเปรียบเทียบการสืบทอดและบทบาทของคติชนที่เกี่ยวกับ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ในอำเภอเมือง จังหวัดนครพนม และในบ้านหัวถนน อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี ผู้วิจัยศึกษารวบรวมข้อมูลจากข้อมูลเอกสาร ข้อมูลภาคสนาม และข้อมูลในสื่อสมัยใหม่ในระหว่างปี พ.ศ.2558 – 2559 ผลการศึกษาพบว่า คติชนเกี่ยวกับ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ในทั้งสองสนามวิจัยมีความหลากหลาย มีทั้งที่เป็นความเชื่อ ตำนาน พิธีกรรม และวัตถุมงคล พบตำนาน “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ทั้งสำนวนมุขปาฐะและสำนวนลายลักษณ์ที่มีแบบเรื่องเดียวกันอาจเรียกรวมว่าตำนาน “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ทั้งสองสนามวิจัยมีความเชื่อเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เกี่ยวเนื่องกับ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ในลักษณะผสมกับหลักบ้านหลักเมืองคล้ายกัน มีประเพณีแห่และสรงน้ำ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” เหมือนกัน แต่มีองค์ประกอบของพิธีบางประการต่างกันตามบริบทสังคมแวดล้อม นอกจากนี้ที่เมืองนครพนมยังมีประเพณีบายศรีสู่ขวัญพระติ้วพระเทียมสอดคล้องกับเหตุการณ์ในตำนานด้วย ที่บ้านหัวถนนไม่มีเหตุการณ์ตอนนี้ในตำนานจึงไม่มีประเพณีนี้ ส่วนประเพณีบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เกี่ยวเนื่องกับ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ที่เมืองนครพนมมีพิธีบูชาเจ้าพ่อหมื่นที่ขยายสู่กลุ่มชนอื่นที่อาศัยอยู่ในละแวกใกล้เคียง บ้านหัวถนนมีพิธีบูชาเจ้าพ่อปมหัวเป็นพิธีกรรมเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์ลาว และพบการสร้างวัตถุมงคล “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” เพื่อให้ประชาชนได้เช่าบูชาทั้งสองสนามวิจัย วัตถุมงคลที่บ้านหัวถนนมีแบบพิมพ์ที่หลากหลายมากกว่าที่เมืองนครพนม เนื่องจากได้รับการสนับสนุนจากผู้นิยมพระเครื่องมากกว่า กลุ่มชนในทั้งสองสนามวิจัยยังคงสืบทอดและปรับใช้คติชนดังกล่าวในลักษณะต่างกันตามปัจจัยอันได้แก่ ผู้จัดพิธีกรรมและผู้ประกอบพิธี บริบทชุมชนและคติชนแวดล้อม นโยบายของภาครัฐที่มีหน้าที่ดูแลปกครองชุมชน และสื่อมวลชน เนื่องจากคติชนเกี่ยวกับ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ยังคงมีบทบาททั้งในการสร้างความมั่นคงด้านจิตใจ มีบทบาทในการสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนในชุมชน มีบทบาทในการอธิบายประวัติความเป็นมาของชุมชน มีบทบาทในการแสดงอัตลักษณ์และความทรงจำร่วมของกลุ่มชนดังจะเห็นได้ชัดเจนที่บ้านหัวถนน และมีบทบาทในการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยเฉพาะที่เมืองนครพนม การศึกษาในครั้งนี้จึงทำให้เข้าใจการสืบทอดและบทบาทของคติชนที่เกี่ยวกับ “พระพุทธรูปไม้ติ้ว” ในสังคมไทยร่วมสมัย และเป็นแนวทางในการศึกษาคติชนในบริบทสังคมพหุวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว
การเปรียบเทียบคำกริยาช่วยที่สื่อความประสงค์หรือความต้องการในภาษาจีนกลางกับ คำลักษณะเดียวกันในภาษาไทย
Authors:   , เก้าเอี้ยน อารดี
Published: September 2023

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบความหมาย โครงสร้างไวยากรณ์ และบริบทการใช้คำกริยาช่วยที่สื่อความประสงค์หรือความต้องการ“想”,“要”, “想要”,“会”และ“愿意”ในภาษาจีนกลางกับคำที่มีลักษณะเดียวกันในภาษาไทย ผลการวิจัยพบว่า คำกริยาช่วยที่สื่อความประสงค์หรือความต้องการ“想”,“要”และ“想要”ในภาษาจีนกลาง มีความหมายเทียบเคียงได้กับคำกริยาช่วย “อยาก (จะ)”, “ต้องการ (จะ)”, “ปรารถนา (จะ)”, “ประสงค์ (จะ)” ในภาษาไทย ส่วนคำกริยาช่วย“愿意”ในภาษาจีนกลางก็สามารถเทียบเคียงได้กับคำกริยาช่วย “จะ”, “คิด (จะ)”, “ยินดี (จะ)”, “เต็มใจ (จะ)”, “ตั้งใจ (จะ)” ในภาษาไทย อย่างไรก็ตาม คำกริยาช่วย“会”ที่ใช้สื่อความหมายถึง “การสัญญา” ในภาษาจีนกลางตามที่อ้างถึงในงานวิจัยที่ผ่านมา ดูเหมือนจะไม่มีความสัมพันธ์โดยตรง หรือไม่ได้สื่อความหมายที่ชัดเจนแน่นอนถึงความประสงค์หรือความต้องการ ดังเช่นที่พบในกรณีของคำกริยาช่วย“想”,“要”,“想要”และ “愿意”ที่สื่อความประสงค์หรือความต้องการในภาษาจีนกลาง เมื่อเปรียบเทียบโครงสร้างไวยากรณ์ที่มีการใช้คำกริยาช่วยที่สื่อความประสงค์หรือความต้องการในภาษาทั้งสอง พบว่าส่วนใหญ่มีความคล้ายคลึงกันหลายประการ เช่น คำกริยาช่วยเหล่านี้สามารถปรากฏใช้ในประโยคที่มีกรรมทำหน้าที่ควบเป็นประธาน และในประโยคโครงสร้างกริยาเรียง หรือประธานในประโยคที่ใช้คำกริยาช่วยดังกล่าวต้องเป็นคนและ/หรือสิ่งมีชีวิตที่มีความรู้สึก หรือสิ่งไม่มีชีวิตที่สามารถใช้ในความหมายแทนมนุษย์ได้ เป็นต้น ในด้านบริบททางวัฒนธรรมและบริบททางสถานการณ์ พบว่าคำกริยาช่วยที่สื่อความประสงค์หรือความต้องการ“想”,“要”,“想要”และ“愿意”ในภาษาจีนกลางกับคำที่มีลักษณะเดียวกันในภาษาไทย สามารถปรากฏในบริบทที่ผู้ส่งสารและผู้รับสารมีอาวุโสเสมอกันหรือแตกต่างกัน และสามารถใช้ในเหตุการณ์สื่อความประสงค์ที่เกิดขึ้นในอดีต ปัจจุบัน หรืออนาคต
การศึกษาการแยกความหมายของคำหลายความหมายในภาษาไทยโดยใช้วิธีการวิเคราะห์ความหมายแอบแฝง
Authors:   , ถิระสาโรช นัชชา
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบการแยกนัยความหมายของคำหลายนัยความหมายโดยใช้แนวทางการวิเคราะห์ความหมายแอบแฝง และศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิภาพของระบบในการแยกนัยความหมายของคำหลายนัยความหมายที่อยู่ในประเภทของคำเดียวกันและต่างกัน รวมถึงระบุบริบทที่เหมาะสมในการแยกนัยความหมายของคำที่ใช้ศึกษา คำที่ใช้ศึกษาได้แก่ คำนาม คือ คำว่า เสียง และ หัว และคำกริยา คือ คำว่า บอก และ ติด โดย เสียง และ บอก เป็นตัวแทนของคำที่มีนัยความหมายน้อย และ หัว และ ติด เป็นตัวแทนของคำที่มีนัยความหมายมาก ในการศึกษาได้ใช้คำบริบทตำแหน่งต่าง ๆ ในการช่วยแยกความหมาย ผลการศึกษาพบว่า ระบบที่ใช้คำบริบทที่อยู่ติดกับคำเป้าหมายและมีกรอบหน้าต่างไม่มากจะสามารถแยกความหมายได้ดีกว่าระบบที่ใช้กรอบหน้าต่างมาก และระบบสามารถแยกความหมายของคำที่มีนัยความหมายน้อยได้ดีกว่าคำที่มีนัยความหมายมาก เนื่องจากการกระจายตัวของข้อมูลมีน้อยกว่า ส่วนประเภทของคำที่ต่างกันนั้นไม่มีผลต่อประสิทธิภาพของระบบ และตำแหน่งของบริบทไม่มีผลต่อการแยกความหมายของคำนามและคำกริยา เนื่องจากงานวิจัยนี้ใช้เพียงรูปคำเท่านั้น ดังนั้นสิ่งที่ใช้ช่วยระบบในการแยกความหมายเป็นหลักคือคำบริบทที่ปรากฏร่วมกับคำเป้าหมายนั้น ๆ เป็นประจำและมีความถี่สูง ในส่วนของค่าความถูกต้องของระบบในงานวิจัยนี้ยังไม่ดีเท่าใดนัก ได้ความถูกต้องระหว่าง x-y สาเหตุน่าจะมากจากการใช้เพียงรูปคำ และจำนวนข้อมูลที่ใช้มีไม่มาก
ความเป็นอัตวิสัยของคำกริยาแสดงการเคลื่อนที่ "ไป" และ "มา" ในภาษาไทย
Authors:   , มณีนาวาชัย ชาฎินี
Published: September 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) ศึกษาความเป็นไปได้ในการแทนที่กันของคำกริยา “ไป” และ “มา” ในบริบทต่างๆ และ 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความเป็นอัตวิสัยของคำกริยา“ไป”และ“มา”กับความเป็นไปได้ในการแทนที่กันและระดับของการแสดงความหมายเชิงพื้นที่ ผลการวิจัยพบว่าคำกริยา “ไป” และ “มา”มีหลายความหมาย กล่าวคือ เมื่อคำกริยา “ไป” และ “มา” ปรากฏเป็นกริยาเดี่ยวในประโยคความเดียวจะแสดงการเคลื่อนที่จริงเชิงกายภาพออกจากหรือเข้าสู่จุดอ้างอิงของผู้พูด เมื่อคำกริยา “ไป” และ “มา” นำหน้าคำกริยาอื่นในหน่วยสร้างกริยาเรียงจะแสดงการเคลื่อนที่จริงเชิงกายภาพออกจากหรือเข้าสู่จุดอ้างอิงของผู้พูดเพื่อกระทำบางสิ่งบางอย่าง และความห่างเชิงระยะทางระหว่างเหตุการณ์ เมื่อคำกริยา “ไป” ตามหลังคำกริยาอื่นจะแสดงความหมายทิศทางเชิงพื้นที่ การณ์ลักษณะแบบสมบูรณ์และแบบไม่สมบูรณ์ และการเกินพอดี ส่วนคำกริยา “มา” เมื่อปรากฏตามหลังคำกริยาอื่น จะแสดงความหมายทิศทางเชิงพื้นที่ และเหตุการณ์ก่อนหน้าประเภทแง่ของผล และความต่อเนื่องของเหตุการณ์ ความเป็นไปได้ในการแทนที่กันของคำกริยา “ไป” และ “มา” แบ่งออกได้ 4 บริบท ได้แก่ 1) บริบทที่คำกริยา “ไป” และ “มา” สามารถแทนที่ได้ ซึ่งอ้างถึงเหตุการณ์เดียวกัน แต่สลับทิศทางของการเคลื่อนที่ 2) บริบทที่คำกริยา “ไป” และ “มา” สามารถแทนที่กัน แต่อ้างถึงเหตุการณ์คนละเหตุการณ์ 3) บริบทที่คำกริยา “ไป” ใช้ได้เท่านั้น และ 4) บริบทที่คำกริยา “มา” ใช้ได้เท่านั้น ความหมายของคำกริยา “ไป” และ “มา”และความเป็นไปได้ในการแทนที่กันได้ของคำกริยา “ไป” และ “มา” ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับแนวคิดเรื่องกระบวนการกลายเป็นอัตวิสัยของแลงเอคเคอร์ (Langacker, 1985; 1991; 1999; 2006) กล่าวคือ เมื่อคำกริยา “ไป” และ “มา” มีความหมายทางไวยากรณ์มากขึ้นจะมีระดับความเป็นอัตวิสัยเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ในบริบทที่คำกริยา “ไป” และ “มา” สามารถแทนที่กันได้และแทนที่กันไม่ได้ ความหมายของคำกริยาทั้งสองแสดงทั้งการเคลื่อนที่เชิงกายภาพบนเส้นทางเชิงพื้นที่ ซึ่งมีความเป็นอัตวิสัยน้อย และการเคลื่อนที่เชิงนามธรรมบนเส้นทางที่ไม่ใช่เชิงพื้นที่ ซึ่งมีความเป็นอัตวิสัยมาก
พัฒนาการของคำศัพท์ที่มีความถี่ในการปรากฏสูงในหนังสือเรียนวิชาภาษาไทย : การศึกษาตามแนวทางภาษาศาสตร์คลังข้อมูล
Authors:   , แจ่มไพบูลย์ ธารทอง
Published: September 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของคำศัพท์ที่มีความถี่ในการปรากฏสูงในหนังสือเรียนวิชาภาษาไทย โดยมีการเปรียบเทียบการขยายวงศัพท์ รวมถึงการขยายขอบเขตทางความหมายและหน้าที่ในสองมิติ คือเปรียบเทียบระหว่างช่วงชั้น และเปรียบเทียบระหว่างหลักสูตร โดยมีสมมติฐานว่าช่วงชั้นที่สูงขึ้นจะมีวงศัพท์มากกว่าและครอบคลุมช่วงชั้นที่ต่ำกว่า นอกจากนี้ยังมีความหมายและหน้าที่ของคำศัพท์เพิ่มมากขึ้นตามช่วงชั้นด้วย ส่วนในเชิงหลักสูตรมีสมมติฐานว่า แต่ละหลักสูตรมีวงศัพท์ร่วมกันร้อยละ 90 ขึ้นไป รวมทั้งมีความหมายและหน้าที่เหมือนกันทุกหลักสูตร งานวิจัยชิ้นนี้จะศึกษาตามแนวทางภาษาศาสตร์คลังข้อมูล จากคลังข้อมูลหนังสือเรียนวิชาภาษาไทย (TTC) ขนาด 3,037,772 คำที่สร้างขึ้น ซึ่งมีจำนวนศัพท์รวมทั้งสิ้น 19,494 รูปศัพท์ ผลการศึกษาพบว่า คลังข้อมูลมีขนาดใหญ่ขึ้นตามช่วงชั้นที่สูงขึ้นทั้งในเชิงรูปศัพท์และจำนวนคำในการปรากฏ อย่างไรก็ตาม รูปศัพท์ในช่วงชั้นที่สูงกว่าไม่ได้ครอบคลุมทุกรูปศัพท์ในช่วงชั้นที่ต่ำกว่า นอกจากนี้วงศัพท์ไม่ได้เพิ่มสูงขึ้นแบบก้าวกระโดดในทุก ๆ ช่วงชั้น แต่จะเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจนในระหว่างชั้นประถมต้นส่งต่อไปยังชั้นประถมปลาย และจำนวนวงศัพท์ค่อนข้างคงที่ในช่วงชั้นต่อจากนั้น แสดงให้เห็นว่าช่วงชั้นประถมปลายเป็นช่วงชั้นที่มีการเติบโตในเชิงวงศัพท์สูงที่สุด วงศัพท์ที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่เป็นคำเนื้อหา ซึ่งในส่วนนี้เป็นผลมาจากเนื้อหาในบทเรียนที่นำเสนอเรื่องราวและบทอ่านที่แตกต่างกัน จึงไม่สามารถตัดสินความยากง่ายที่เกิดขึ้นได้โดยตรง แต่เมื่อพิจารณาความยากง่ายของคำศัพท์และของตัวบทในเชิงจำนวนพยางค์ การสร้างคำ รูปเขียนกับความเป็นไปได้ในการออกเสียง และความทึบใสทางความหมายของคำ พบว่าทั้งวงศัพท์และตัวบทมีความยากง่ายที่แตกต่างกันจริงในระหว่างช่วงชั้น ส่วนการขยายขอบเขตความหมายและหน้าที่พบว่าคำศัพท์ที่มีความถี่ในการปรากฏสูงนั้นมีความหมายและหน้าที่คล้ายคลึงกันทุกช่วงชั้น แสดงว่าความหมายรวมถึงหน้าที่แบบต่าง ๆ ของคำศัพท์เหล่านี้ถูกสอนไว้ตั้งแต่ระดับการศึกษาขั้นต้นแล้ว ผลการศึกษาการเปรียบเทียบในมิติหลักสูตรพบว่า แต่ละหลักสูตรมีจำนวนคำและจำนวนรูปศัพท์ใกล้เคียงกัน รูปศัพท์ที่เกิดร่วมกันในแต่ละหลักสูตรเกินกว่าร้อยละ 90 จริง และไม่พบว่ามีการขยายขอบเขตทางความหมายและหน้าที่ นั่นคือแม้เวลาจะเปลี่ยนไป แต่รูปแบบและวิธีการใช้คำต่าง ๆ ยังเหมือนเดิม
การสื่อสารข้ามวัฒนธรรมระหว่างผู้เรียนชาวไทยและผู้สอนชาวสเปนในชั้นเรียนภาษาสเปนในประเทศไทย
Authors:   , ภูมิชิษสานันท์ สรัลนันท์
Published: September 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความแตกต่างทางวัฒนธรรมของชาวไทยและชาวสเปนในบริบทชั้นเรียนในประเด็นความเป็นทางการ ความสัมพันธ์ระหว่างผู้สอน-ผู้เรียน การแสดงออกของผู้สอนและผู้เรียน และความคาดหวังที่มีต่อบทบาทของผู้สอนและผู้เรียน เพื่อวิเคราะห์ปัญหาที่เกิดจากความแตกต่างทางวัฒนธรรมสเปนและวัฒนธรรมไทยและเสนอแนวทางปฏิบัติเพื่อรับมือกับความแตกต่างดังกล่าว ผู้วิจัยเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างการศึกษา จำนวน 50 คน โดยแบ่งออกเป็นผู้เรียนชาวไทย ระดับชั้นปี 1 ปี 2 ปี 3 และ ปี 4 ที่เรียนภาษาสเปนในระดับอุดมศึกษา จำนวน 40 คน และ ผู้สอนชาวสเปนที่สอนภาษาสเปนในระดับอุดมศึกษาจำนวน 10 คน ผลการศึกษาปรากฏว่า ความแตกต่างที่สำคัญที่พบคือ ในด้านความเป็นทางการผู้เรียนชาวไทยมีความเป็นทางการมากกว่าผู้สอนชาวสเปน ทำให้ผู้เรียนไม่กล้าถามเมื่อไม่เข้าใจ ไม่กล้าแสดงความคิดเห็นต่างจากผู้สอน ไม่กล้าท้วงติงเมื่อผู้สอนพูดผิด ในด้านการแสดงออก ผู้สอนชาวสเปนแสดงออกทั้งอารมณ์ น้ำเสียง สีหน้า ท่าทาง ทำให้ผู้เรียนชาวไทยไม่พอใจในบางครั้งเพราะตีความการแสดงออกไม่ตรงกัน ในขณะที่ผู้เรียนชาวไทยมีวัฒนธรรมที่ไม่แสดงออก รวมทั้งยิ้มกับทุกสถานการณ์ ทำให้ผู้สอนชาวสเปนไม่เข้าใจผู้เรียน ในด้านความคาดหวังที่มีต่อบทบาทของผู้เรียนและความคาดหวังด้านคุณลักษณะที่ดีของผู้เรียน พบว่าผู้สอนชาวสเปนคาดหวังให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นและถามเมื่อสงสัย ในขณะที่ผู้เรียนชาวไทยส่วนใหญ่มักเงียบและไม่แสดงความคิดเห็น คุณลักษณะที่ดีของผู้เรียนที่ผู้เรียนชาวไทยทุกคนให้ความสำคัญมากที่สุด คือ การให้ความเคารพผู้สอน แต่เป็นคุณลักษณะที่ผู้สอนชาวสเปนให้ความสำคัญน้อยที่สุดและผู้สอนยังคาดหวังการปฏิบัติที่เท่าเทียมกัน โดยผู้สอนชาวสเปนให้ความสำคัญมากที่สุดกับการช่างสงสัยและการรู้จักตั้งคำถามเมื่อไม่เข้าใจ แต่เป็นคุณลักษณะที่ผู้เรียนชาวไทยให้ความสำคัญน้อยที่สุด ทั้งนี้ ผู้เรียนและผู้สอนควรเรียนรู้ที่จะปรับตัวและหาวิธีจัดการกับความแตกต่างทางวัฒนธรรม โดยไม่ยึดวัฒนธรรมหรือมาตรฐานทางสังคมของตนเป็นที่ตั้งและตัดสินว่าคนที่ทำต่างจากตนทำไม่ถูกต้องไม่เหมาะสม การศึกษาเรื่องความแตกต่างทางวัฒนธรรมจะช่วยให้เราเข้าใจต้นเหตุของปัญหาการสื่อสารที่เกิดขึ้นในบริบทชั้นเรียนภาษาต่างประเทศ ซึ่งหากเตรียมพร้อมรับมืออย่างเหมาะสมแล้วจะนำไปสู่การสื่อสารข้ามวัฒนธรรมที่ราบรื่นและความเข้าใจที่ดีต่อกันระหว่างผู้สอนและผู้เรียนที่มาจากต่างวัฒนธรรม
ข้อพิจารณาในการออกแบบสนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติ
Authors:   , หนุ่มสุข วนิดา
Published: September 2023

สนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติเป็นสนามเด็กเล่นที่มีองค์ประกอบทางธรรมชาติทำหน้าที่เป็นเครื่องเล่นโดยตรง ได้แก่ บ่อน้ำ ทราย ต้นไม้ เนินดิน วัสดุธรรมชาติ สิ่งมีชีวิต มีการศึกษาพบว่าการเล่นในพื้นที่ธรรมชาติเป็นประโยชน์ต่อพัฒนาการและการเจริญเติบโตของเด็กโดยเฉพาะเด็กก่อนวัยเรียน ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และความคิด การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของพฤติกรรมการเล่นในองค์ประกอบธรรมชาติแต่ละชนิด และข้อพิจารณาการออกแบบองค์ประกอบธรรมชาติ เพื่อสร้างเป็นข้อพิจารณาในการออกแบบสนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติที่นำไปใช้ได้จริง และเป็นพื้นฐานข้อมูลสำหรับผู้ที่มีความสนใจ กระบวนการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ช่วง ช่วงแรกเป็นการศึกษาความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการเล่นในองค์ประกอบธรรมชาติด้วยการสัมภาษณ์ประสบการณ์นักวิชาการและบุคคลที่มีประสบการณ์เล่นกับพื้นที่ธรรมชาติในวัยเด็ก เพื่อให้ได้ความรู้พื้นฐานสำหรับใช้ออกแบบการเก็บข้อมูลจากกรณีศึกษาในประเทศไทย ช่วงที่ 2 เป็นการเก็บข้อมูลจากกรณีศึกษาในประเทศไทย ด้วยการสังเกตการณ์พฤติกรรมการเล่นของเด็กกับองค์ประกอบธรรมชาติ การวิเคราะห์ผังสนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติ และการสัมภาษณ์บุคคลที่บริหารจัดการสนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติ โดยใช้พื้นที่ศึกษาในกรุงเทพมหานคร ได้แก่ สนามเด็กเล่นโรงเรียนรุ่งอรุณ สนามเด็กเล่นโรงเรียนจิตตเมตต์ สวนสาธารณะวชิรเบญจทัศน์ และพื้นที่บางส่วนของสวนสาธารณะบึงหนองบอน ผลการศึกษาได้ข้อสรุปเพื่อนำไปใช้ออกแบบสนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติ 2 ประการ ได้แก่ ประการแรกคือข้อพิจารณาในการออกแบบสนามเด็กเล่นรูปแบบธรรมชาติในบริบทประเทศไทย ได้สรุปเป็น 4 ด้าน คือด้านความปลอดภัย ด้านความสะดวกสบาย ด้านความสนุกสนาน และด้านการคำนึงถึงการดูแลรักษา ซึ่งมีรายละเอียดในแต่ละองค์ประกอบธรรมชาติ ประการที่สองคือการเลือกใช้องค์ประกอบธรรมชาติให้เหมาะกับวัตถุประสงค์ของสนามเด็กเล่น พบว่าแต่ละองค์ประกอบธรรมชาติให้ผลพฤติกรรมการเล่นแตกต่างกัน จำแนกเป็นชนิดของการเล่น ลักษณะเชิงสังคม และประโยชน์จากการเล่น ได้ผลการศึกษาว่าการเลือกใช้ต้นไม้ใหญ่ และเนินดินในการออกแบบให้ประโยชน์สูงที่สุด
การเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดินในพื้นที่เมืองและผลกระทบต่อลักษณะอุทกวิทยาลุ่มน้ำ:กรณีศึกษาลุ่มน้ำกะตะ ตำบลกะรน อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต
Authors:   , สิทธิพงษ์ ยุพเรศ
Published: September 2023

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดินในพื้นที่เมือง และผลกระทบทางอุทกวิทยาลุ่มน้ำจากการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดิน ด้วยวิธีการเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดินในอดีต และปัจจุบันของพื้นที่ลุ่มน้ำกะตะ เพื่อหาแนวทางการบูรณาการทาง ภูมิสถาปัตยกรรมจากผลการศึกษาในบริบทปัจจุบัน การวิจัยนี้ใช้ซอฟต์แวร์ประยุกต์ด้านการวิเคราะห์ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมด้วยเทคนิคการสำรวจระยะไกลเพื่อวิเคราะห์จำแนกสิ่งปกคลุมผิวดิน และใช้แบบจำลองอุทกวิทยาลุ่มน้ำขนาดเล็กในพื้นที่เมือง (WinTR-55) เพื่อประมาณการผลกระทบเบื้องต้นทางอุทกวิทยาลุ่มน้ำโดยการสร้างแบบจำลองการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดิน 2 ช่วงเวลา คือ แบบจำลองการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดิน ปี พ.ศ.2530 และ ปี พ.ศ.2559 และสร้างแบบจำลองข้อเสนอการออกแบบเมืองเพื่อลดผลกระทบทางอุทกวิทยาลุ่มน้ำจากการเพิ่มพื้นที่สีเขียวเปรียบเทียบ 2 รูปแบบ ได้แก่ การเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ และการเพิ่มพื้นที่โล่ง เพื่อการบูรณาการทางภูมิสถาปัตยกรรมตามแนวคิดการออกแบบเมืองโดยคำนึงถึงการจัดการน้ำ ผลการศึกษาพบว่าในรอบ 30 ปี พื้นที่ลุ่มน้ำกะตะมีพื้นที่พืชพรรณลดลงจากร้อยละ 90.04 เป็น 68.65 ทำให้สัดส่วนพื้นที่ซึมน้ำได้ดีต่อพื้นที่ไม่ซึมน้ำลดลงจาก 9:1 เป็น 2:1 ส่งผลให้ปริมาณน้ำผิวดิน และอัตราการไหลสูงสุดของน้ำในลำน้ำสูงขึ้น ซึ่งจากแบบจำลองข้อเสนอการออกแบบพบว่าการเพิ่มขึ้นของพื้นที่ป่าไม้ส่งผลให้อัตราการไหลสูงสุดของน้ำในลำน้ำลดลงมากกว่าพื้นที่โล่ง และทำให้มีปริมาณน้ำท่าเกิดขึ้นน้อยกว่าเนื่องจากมีการกักเก็บน้ำฝนไว้ในชั้นดินมากกว่า ซึ่งการเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ทำให้มีโอกาสน้อยกว่าที่น้ำจะเอ่อล้นจากลำน้ำ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการประเมินภูมินิเวศเบื้องต้นสำหรับการวางแผนทาง ภูมิสถาปัตยกรรมได้ เช่น การควบคุมปริมาณน้ำท่าผิวดินจากการพัฒนาพื้นที่ และการประมาณการผลกระทบเบื้องต้นจากการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมผิวดิน เป็นต้น
ความเปลี่ยนแปลงของโครงข่ายลำเหมืองพญาคำ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่
Authors:   , มณีสถิตย์ ปวร
Published: September 2023

งานวิจัยฉบับนี้เป็นการศึกษาระบบเหมืองฝายและภูมิทัศน์โดยรอบในฐานะระบบนิเวศ โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาความเป็นมา วิวัฒนาการ และบทบาทหน้าที่ของระบบเหมืองฝายโดยอ้างอิงกับทฤษฎีภูมินิเวศวิทยา การบริการเชิงนิเวศ และโครงสร้างพื้นฐานภูมินิเวศเพื่อวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของโครงข่ายลำเหมืองพญาคำมีต่อภูมิทัศน์โดยรอบและสรุปประเด็นปัญหา นำไปสู่การศึกษาแนวความคิดเกี่ยวกับโครงสร้างพื้นฐานสีเขียวในการบรรเทาผลกระทบต่างๆ ไปจนถึงการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และพัฒนาโครงข่ายลำเหมืองพญาคำในฐานะโครงสร้างพื้นฐานภูมินิเวศของเมืองเชียงใหม่ให้สอดคล้องกับบริบทของที่ตั้ง เงื่อนไขทางธรรมชาติ เศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบัน งานวิจัยนี้ดำเนินการโดยการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา วิวัฒนาการของระบบเหมืองฝาย โครงสร้าง ระบบการบริหารจัดการ รวมถึงบทบาทหน้าที่ และการบริการเชิงนิเวศของโครงข่ายลำเหมืองพญาคำที่มีต่อมนุษย์ และพื้นที่โดยรอบ ประกอบกับการศึกษาเปรียบเทียบภาพถ่ายทางอากาศปี พ.ศ.2497 และ พ.ศ.2559 เพื่อให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นรวมถึงลงพื้นที่สำรวจเพื่อบันทึกภาพถ่าย และสัมภาษณ์ผู้ที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียงแนวลำเหมืองพญาคำเพื่อให้ทราบถึงข้อมูลในเชิงประวัติศาสตร์ ความสัมพันธ์ของผู้คนที่มีต่อลำเหมืองพญาคำ และสรุปประเด็นปัญหาเพื่อเสนอแนะแนวทางในการบรรเทาปัญหา ฟื้นฟู อนุรักษ์และพัฒนาต่อไป ผลการศึกษาพบว่าการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างภูมินิเวศในพื้นที่ศึกษาแบ่งออกเป็นพื้นที่เมือง กึ่งเมือง และ ชนบท โดยการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่เมือง และพื้นที่กึ่งเมืองส่งผลให้บทบาทหน้าที่ และการบริการเชิงนิเวศของโครงข่ายลำเหมืองพญาคำเปลี่ยนแปลงไปอย่างเห็นได้ชัด ในขณะที่พื้นที่ชนบทยังคงโครงข่ายของลำเหมืองพญาคำไว้เพื่อการทำเกษตรกรรม ผลจากการศึกษาดังกล่าวนำไปสู่การศึกษาแนวทางในการฟื้นฟู พัฒนา และบรรเทาผลกระทบต่างๆ ที่เกิดขึ้น เพื่อให้โครงข่ายลำเหมืองพญาคำสามารถทำหน้าที่ในฐานะโครงสร้างพื้นฐานภูมินิเวศของเมืองเชียงใหม่อย่างสอดคล้องกับบริบท และเงื่อนไขในพื้นที่ต่างๆ ต่อไป
ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการรับรู้การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ : ศึกษากรณีโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดพัทลุง
Authors:   , รัตนโกศัย ปัฐมพงศ์
Published: September 2023

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาระดับการรับรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาและครูในเรื่องการเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดพัทลุง รวมถึงเพื่อศึกษาถึงปัจจัยการบริหารองค์การและปัจจัยสภาพแวดล้อมภายนอกที่มีอิทธิพลต่อการรับรู้ การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมทั้งการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือแบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้าง กลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสอบถาม คือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 297 คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการสัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 8 คน เมื่อเก็บรวบรวมข้อมูลแล้วจึงนำมาวิเคราะห์ด้วยโปรแกรมสถิติสำเร็จรูปด้วยการแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าความแปรปรวนทางเดียว และพยากรณ์ด้วยการวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุคูณ ผลการศึกษาจากการวิเคราะห์เชิงปริมาณพบว่า ผู้บริหารสถานศึกษาและครูโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดพัทลุงมีการรับรู้การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ภาพรวมในระดับมาก สำหรับปัจจัยการบริหารองค์การในด้านกลยุทธ์องค์การ ด้านภาวะผู้นำ และด้านการจัดการระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ มีอิทธิพลต่อการรับรู้การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ของผู้บริหารสถานศึกษาและครูโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดพัทลุง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ปัจจัยด้านโครงสร้างองค์การ และด้านวัฒนธรรมองค์การและบรรยากาศองค์การ ไม่มีอิทธิพลต่อการรับรู้การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ ปัจจัยสภาพแวดล้อมภายนอกในด้านการเมือง กฎหมาย และนโยบายสาธารณะ ด้านสังคมและวัฒนธรรม ด้านเทคโนโลยี และด้านการต่างประเทศมีอิทธิพลต่อการรับรู้การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ส่วนปัจจัยด้านเศรษฐกิจไม่มีมีอิทธิพลต่อการรับรู้ สำหรับข้อค้นพบในผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ พบว่า ความเห็นของผู้ให้ข้อมูลสำคัญทุกรายเห็นสอดคล้องกันทั้งปัจจัยการบริหารองค์การและปัจจัยสภาพแวดล้อมภายนอกทุกด้านมีอิทธิพลต่อการรับรู้การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ จึงพบความแตกต่างระหว่างผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณกับเชิงคุณภาพในบางตัวแปร
ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
Authors:   , ศรีงาม ยศภัทร
Published: September 2023

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในงานวิจัยคือ บุคลากรของโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาที่ผ่านการรับรองคุณภาพโรงพยาบาลตั้งแต่ 1 ครั้งขึ้นไป 7 แห่ง จำนวน 381 คน และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลเชิงลึกจำนวน 7 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย (1) แบบสอบถามจำนวน 4 ตอนซึ่งมีค่าความเที่ยงทั้งฉบับเท่ากับ 0.98 และค่าความตรงเชิงเนื้อหาระหว่าง 0.60-1.00 และ (2) แบบสัมภาษณ์ ตัวแปรแฝงที่ศึกษามี 7 ตัวแปร ตัวแปรสังเกตได้ 24 ตัวแปร ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยการหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และวิเคราะห์เส้นทางอิทธิพล ในส่วนของข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ ผู้วิจัยได้ใช้มาเป็นหลักฐานสนับสนุนผลการวิเคราะห์ทางสถิติ ข้อค้นพบสำคัญพบว่า (1) ตัวแปรการนำส่งอิทธิพลต่อตัวแปรการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลโดยผ่านตัวแปรการวัดวิเคราะห์และจัดการความรู้ และตัวแปรการจัดการกระบวนการตามลำดับ โดยงานวิจัยนี้ได้ชี้ให้เห็นว่าตัวแปรต่างๆในรูปแบบที่ศึกษาสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของอิทธิพลต่อการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาได้ร้อยละ 79.3 (2) ตัวแปรการจัดการกระบวนการส่งผลทางตรงต่อการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลเพียงตัวแปรเดียว โดยที่ตัวแปรการมุ่งเน้นทรัพยากรบุคคลไม่ส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพ ทั้งนี้ผลการสัมภาษณ์เชิงลึกชี้ว่า โรงพยาบาลทั้ง 7 แห่งขาดแคลนบุคลากรทำให้ผู้ปฏิบัติงานต้องทำหน้าที่ที่มีใช่วิชาชีพตนด้วยซึ่งอาจส่งผลถึงผลลัพธ์การพัฒนาคุณภาพที่ไม่ดีนัก (3) รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยามีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (chi-square = 209.68, df = 188, p = .133, GFI = .957, AGFI = .931 , RMSEA = .017)