ОЦЕНКА РИСКА НЕЖЕЛАТЕЛЬНЫХ ЛЕКАРСТВЕННЫХ РЕАКЦИЙ У ПОЖИЛЫХ ПАЦИЕНТОВ С СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫМИ ЗАБОЛЕВАНИЯМИ
Authors: А.Б. Мусапирова , Р.Е. Тулеутаева , А.Р. Махатова , Ж.К. Смаилова , А.Ж. Укенов , Д.Б. Укенова 
Published: October 2024

Актуальность: Международные исследования показывают, что полипрагмазия распространена среди пожилых людей. Большинство пожилых людей принимают более пяти лекарственных средств, в том числе у некоторых из них нет медицинской необходимости. Исследования четко установили тесную связь между полипрагмазией и негативными клиническими последствиями. Результатом полипрагмазии являются нежелательные лекарственные реакции, увеличение побочных эффектов ЛС и межлекарстенных взаимодействий. Чтобы улучшить фармакотерапию лиц старшей возрастной группы важно применять инструменты для рационализации лекарственного лечения. Одним из них являются критерии Бирса. Цель исследования: Оптимизировать фармакотерапию пациентов старшей возрастной группы через определение нежелательных и потенциально опасных лекарственных средств с помощью критериев Бирса. Материалы и методы исследования. Ретроспективный анализ медицинских карт стационарных больных пациентов в возрасте 65 лет и старше кардиологического профиля за период с января по декабрь 2017 года. Результаты исследования: В результате анализа историй болезней кардиологического стационара была выявлена чрезмерная полипрагмазия – назначение 10 и более лекарственных средств у 43 (40,9%) пациентов. Из нежелательных ЛС из критериев Бирса больше всего использовались селективные ингибиторы ЦОГ-2 – 18,1% случаев, меньше всего назначался кеторолак – 1,0%. Из числа препаратов, которые усугубляют сердечную недостаточность, назначались НПВП и недигидропиридиновые БКК. ЛС, которые потенциально опасны для лиц пожилого возраста, это вазодилататоры – 100,0 % и диуретики – 93,4%, в меньшей степени – карбамазепин – 4,8% случаев. Были замечены нежелательные комбинации ЛС: варфарин+амиодарон – 1,0%, варфарин+мелоксикам – 1,0%. Из препаратов, которых нужно избегать при почечной недостаточности выявился спиронолактон в 1,0% случаев. Выводы: Результаты проведенного исследования указывают на необходимость тщательного мониторирования эффективности и безопасности лекарственной терапии. Необходимо примененять различные методы по борьбе с полипрагмазией и нежелательными лекарственными реакциями, в частности, критерии Бирса. Различные тренинги и мастер классы для обучения врачей помогут наладить фармакотерапию пациентов.

Relevance: International research shows that polypharmacy is common among older people. Most older people take more than five drugs, some of which are not medically necessary. Research has clearly established a strong link between polypharmacy and negative clinical consequences. The result of polypharmacy is unwanted drug reactions, an increase in drug side effects and drug-drug interactions. To improve the pharmacotherapy of older people, it is important to use the tools for rationalizing drug treatment. One of them is Beers criteria. Objective of the study: To optimize pharmacotherapy for patients of the older age group by identifying unwanted and potentially dangerous drugs using Beers criteria. Materials and research methods. Retrospective analysis of medical records of inpatients of patients aged 65 years and older with cardiac profile for the period from January to December 2017. Results of the study: As a result of the analysis of the case histories of the cardiological hospital, excessive polypharmacy was revealed - the appointment of 10 or more drugs in 43 (40.9%) patients. Of the unwanted drugs from Bierce's criteria, selective COX-2 inhibitors were used most of all - 18.1% of cases, ketorolac was prescribed least of all - 1.0%. Among the drugs that aggravate heart failure, NSAIDs and nondihydropyridine CCBs were prescribed. Medicines that are potentially dangerous for the elderly are vasodilators - 100.0% and diuretics - 93.4%, to a lesser extent - carbamazepine - 4.8% of cases. Undesirable drug combinations were noticed: warfarin + amiodarone - 1.0%, warfarin + meloxicam - 1.0%. Of the drugs to be avoided in renal failure, spironolactone was found in 1.0% of cases. Conclusions: The results of this study indicate the need for careful monitoring of the efficacy and safety of drug therapy. It is necessary to apply various methods to combat polypharmacy and unwanted drug reactions, in particular, Beers criteria. Various trainings and master classes for training doctors will help to establish pharmacotherapy for patients.

Өзектілігі: Халықаралық зерттеулер көрсеткендей, полипрагмазия егде жастағы адамдарда жиі кездеседі. Егде жастағы адамдардың көпшілігі бестен аса дәрі-дәрмекті қабылдайды, олардың кейбіреулері медициналық көмекке мұқтаж емес. Зерттеулер полипрагмазия мен теріс клиникалық салдар арасында тығыз байланыс орнатты. Полипрагмазияның нәтижесі жағымсыз дәрілік реакциялар, ДЗ жанама әсерлерінің және дәріаралық өзара әрекеттесулердің ұлғаюы болып табылады. Егде жастағы адамдардың фармакотерапиясын жақсарту үшін дәрілік емдеуді оңтайландыру құралдарын қолдану қажет. Олардың бірі-Бирс критерийлері. Зерттеу мақсаты: Бирс критерийлерін қолдана отырып, қажетсіз және ықтимал қауіпті дәрілерді анықтау арқылы ересек жастағы пациенттердің фармакотерапиясын оңтайландыру. Зерттеу материалдары мен әдістері. 2017 жылғы қаңтар-желтоқсан аралығындағы кезеңде кардиологиялық бейіндегі65 және одан жоғары жастағы стационарлық науқастардың медициналық карталарын ретроспективті талдау. Зерттеу нәтижелері: Кардиологиялық стационардың ауру тарихын талдау нәтижесінде шамадан тыс полипрагмазия анықталды – 43 (40,9%) пациентте 10 және одан да көп дәрілік заттарды тағайындау. Бирс критерийлерінен жағымсыз дәрілердің ішінен COX-2 селективті ингибиторлары ең көп қолданылды – 18,1%, кеторолак ең аз тағайындалды – 1,0%. Қатарындағы препараттарды, олар қиындатады жүрек жеткіліксіздігі, тағайындалса НПВП және дигидропиридин емес ККБ. Егде жастағы адамдар үшін қауіпті дәрілер-вазодилататорлар – 100,0% және диуретиктер – 93,4%, аз дәрежеде – карбамазепин-4,8%. ДЗ жағымсыз комбинациялары байқалды: варфарин+амиодарон – 1,0%, варфарин+мелоксикам - 1,0%. Бүйрек жеткіліксіздігінен аулақ болу керек препараттардың ішінен 1,0% жағдайда спиронолактон анықталды. Қорытынды: Өткізілген зерттеу нәтижелері дәрілік терапияның тиімділігі мен қауіпсіздігін мұқият бақылау қажеттілігін көрсетеді. Полипрагмазиямен және жағымсыз дәрілік реакциялармен, атап айтқанда, Бирс критерийлерімен күресудің әртүрлі әдістерін қолдану қажет. Дәрігерлерді оқытуға арналған түрлі тренингтер мен мастер-кластар пациенттердің фармакотерапиясын реттеуге көмектеседі.