Τα βασιοσπονδυλικά τρήματα των γνήσιων σπονδύλων
Authors: Τζήκα Μαρία 
Published: June 2021

ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της διατριβής είναι η μορφολογική, μορφομετρική και τοπογραφική μελέτη των βασιοσπονδυλικών τρημάτων των γνήσιων σπονδύλων, στον ελληνικό πληθυσμό. ΥΛΙΚΟ: Συνολικά μελετήθηκαν 1561 αποξηραμένοι σπόνδυλοι (70 σπονδυλικές στήλες ενηλίκων), με γνωστό φύλο και ηλικία θανάτου. ΜΕΘΟΔΟΣ: Οι μετρήσεις έλαβαν χώρα με ηλεκτρονικό παχύμετρο. Καταγράφηκε η προσθιοπίσθια και πλαγιοπλάγια διάμετρος των σπονδυλικών σωμάτων, το ύψος της πρόσθιας και οπίσθιας επιφάνειάς τους στη μεσότητα και η απόσταση μεταξύ των εκφύσεων των αυχένων. Κατόπιν, έγινε εκτομή των σπονδυλικών τόξων, εξετάσθηκε και φωτογραφήθηκε η οπίσθια επιφάνεια. Μελετήθηκε η μορφολογία των βασιοσπονδυλικών τρημάτων που ήταν μεγαλύτερα από 1mm σε διάμετρο (αριθμός, σχήμα, κατανομή ως προς τη μέση γραμμή), μετρήθηκαν οι ελάχιστες αποστάσεις από τα χείλη του σπονδυλικού σώματος και την έκφυση των αυχένων, καθώς και η κάθετη και οριζόντια διάμετρος. Τυχαία επιλεγμένο μέρος του δείγματος (10 σπονδυλικές στήλες) εξετάσθηκε και μέσω αξονικής τομογραφίας ώστε να μελετηθεί η μορφολογία και το βάθος των βασιοσπονδυλικών πόρων. Συσχετίσεις και διαφορές ως προς το φύλο, την ηλικία και τη μοίρα σπονδυλικής στήλης εξετάσθηκαν μέσω στατιστικής ανάλυσης.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Τα βασιοσπονδυλικά τρήματα είναι κατά πλειοψηφία ένα ή δύο σε αριθμό, με συχνότητα 45,1% και 36,9%, αντίστοιχα. Στο 10,1% των περιπτώσεων καταγράφηκαν μόνο μικρά (<1mm σε διάμετρο) τρήματα. Κανένας Α1 σπόνδυλος δεν εμφάνιζε βασιοσπονδυλικά τρήματα (3,4%). Τρία και τέσσερα τρήματα παρατηρήθηκαν στο 3,5% και 0,6%, αντίστοιχα, ενώ σε μία περίπτωση, τα τρήματα ήταν πέντε (0,06%). Μορφολογική συμμετρία παρατηρήθηκε στο 87,7%. Ο αριθμός των τρημάτων διαφέρει στατιστικά σημαντικά ανά μοίρα σπονδυλικής στήλης και διαφοροποιείται ανά σπονδυλικό επίπεδο, με σταθερό μορφολογικό πρότυπο να παρατηρείται στους Α2 και Θ10-Ο1, με δύο και ένα τρήμα, αντίστοιχα. Η μεγαλύτερη ετερογένεια ως προς τον αριθμό των τρημάτων παρατηρήθηκε στους Α3 και Θ2. Το σχήμα των τρημάτων και πόρων ήταν ακανόνιστο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. Τα βασιοσπονδυλικά τρήματα απείχαν ίση απόσταση κατά μέσο όρο από τους αυχένες σε κάθε σπονδυλικό επίπεδο, ενώ παρατηρήθηκαν πλησιέστερα του άνω χείλους στους Α2 και Θ10-Ο4 και πλησιέστερα του κάτω χείλους στους Α7-Θ4, Θ6-Θ8 και Ο5. Κατά μέσο όρο, το 5,1%–10,3% της οπίσθιας επιφάνειας των σπονδυλικών σωμάτων περιλάμβανε βασιοσπονδυλικά τρήματα. Η μέση κάθετη διάμετρος των τρημάτων βρέθηκε σημαντικά μεγαλύτερη από την οριζόντια στους Α2-Α6, Θ1, Θ2, Θ7-Θ9 και Ο2-Ο5 σπονδύλους, ενώ στον Ο1 η μέση οριζόντια διάμετρος ήταν μεγαλύτερη. Τέλος, το μέσο βάθος των πόρων αντιστοιχεί στο 12%–21,8% της προσθιοπίσθιας διαμέτρου των σπονδυλικών σωμάτων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η μελέτη περιγράφει εμπεριστατωμένα την ανατομία των βασιοσπονδυλικών τρημάτων και πόρων, ανά σπονδυλικό επίπεδο. Προτείνεται ένα αναλυτικό μορφολογικό σύστημα ταξινόμησης, με βάση τον αριθμό και την κατανομή των τρημάτων. Εισάγεται ένα καινοτόμο εργαλείο οπτικοποίησης της τοπογραφίας, μέσω διαγραμματικής απεικόνισης των περιοχών που εντοπίζονται τα βασιοσπονδυλικά τρήματα ανά σπονδυλικό επίπεδο και επιπροβολής αυτών σε σύστημα συντεταγμένων (συγκεντρωτικό τοπογραφικό διάγραμμα). Επιπρόσθετα, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης των διαφορών της ανατομίας των τρημάτων ανά φύλο και ηλικιακή ομάδα, καθώς και η σύγκριση των αποτελεσμάτων των ολιγάριθμων ανατομικών μελετών στη βιβλιογραφία. Στην κλινική πράξη, τα βασιοσπονδυλικά τρήματα εμπλέκονται στα κατάγματα σπονδυλικής στήλης και σε χειρουργικές παρεμβάσεις· συνεπώς, η γνώση των μορφολογικών, μορφομετρικών και τοπογραφικών τους χαρακτηριστικών συμβάλλει στη διαχείριση παθήσεων της σπονδυλικής στήλης.