Επίδραση των λιπαρών οξέων της τροφής στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στην ανάπτυξη και στη σύσταση του σώματος του Ευρωπαϊκού λαβρακιού Dicentrarchus labrax L.
Authors: Τσοπελάκος Αριστείδης 
Published: October 2021

Προκειμένου να καλυφθούν οι στόχοι αειφορίας, η βιομηχανία βρίσκεται σε μία συνεχή αναζήτηση βιώσιμων εναλλακτικών του ιχθυέλαιου. Οι εναλλακτικές πηγές λίπους πρέπει να καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες για ανεμπόδιστη ανάπτυξη, ενώ ταυτόχρονα να προάγουν την υγεία και την ευζωία των ψαριών. Τα συστατικά που διαφοροποιούν τις πηγές λίπους είναι τα λιπαρά οξέα. Τα θαλάσσια σαρκοβόρα είδη απαιτούν συγκεκριμένες ποσότητες λιπαρών οξέων, που δεν μπορούν να βιοσυντεθούν. Καθώς η σύσταση των λιπαρών οξέων των εναλλακτικών του ιχθυέλαιου είναι ελλιπής για συγκεκριμένα απαραίτητα λιπαρά οξέα, ο μεταβολισμός τους τροποποιείται ανάλογα με τη διαθεσιμότητα άλλων ομάδων, με αποτέλεσμα την παρουσία αλληλεπιδράσεων που μπορεί να μην είναι ωφέλιμες για τα ψάρια. Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εκτίμηση των συνδυασμένων επιδράσεων διαφορετικών επιπέδων n-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μακράς αλυσίδας (n-3 LC PUFA) και λόγων κορεσμένων (SFA) προς μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (MUFA) στη δραστηριότητα των νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου, στην ανάπτυξη και στη σύσταση του φιλέτου του ευρωπαϊκού λαβρακιού. Συμπληρωματικά προσδιορίστηκαν και αιματολογικές παράμετροι. Επιλέχθηκαν δύο επίπεδα n-3 LC PUFA (χαμηλό στο 5% και μέσο στο 7% των συνολικά ταυτοποιημένων λιπαρών οξέων). Σε κάθε επίπεδο, επιτεύχθηκαν τρεις αναλογίες SFA προς MUFA (0,4, 0,6 και 0,9) μετά από προσθήκη μειγμάτων εναλλακτικών πηγών λιπιδίων. Πραγματοποιήθηκε πειραματική εκτροφή 251 ημερών, ακολουθούμενη από περίοδο τελικής διατροφής 99 ημερών. Οι συγκεντρώσεις νευροδιαβιβαστών μετρήθηκαν στο τελικό, τον μέσο και το ρομβοειδή εγκέφαλο. Σε κάθε τμήμα του εγκεφάλου παρατηρήθηκαν διαφορετικές αποκρίσεις στη μακροχρόνια εκτροφή με τις πειραματικές ιχθυοτροφές. Ο μεταβολισμός της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης επηρεάστηκε από τα SFA, τα MUFA, τα n-3 LC PUFA, καθώς και από συνδυασμούς τους. Από την ημέρα 188 έως την ημέρα 350, η ομάδα του μάρτυρα εμφάνισε ανώτερη ανάπτυξη, χωρίς σημαντικές διαφορές μεταξύ των υπόλοιπων χειρισμών. Η περίοδος τελικής διατροφής αποκατέστησε μερικώς τη σύσταση των λιπαρών οξέων του φιλέτου, με αποτέλεσμα την αναλογία n-3 / n-6> 1. Τα ψάρια που τρέφονταν με τροφές χαμηλού επιπέδου n-3 LC PUFA και λόγων SFA/MUFA 0.4 και 0.6 παρουσίασαν σχετικά χαμηλά επίπεδα FCR, λιπίδια του ήπατος και γλυκόζη στο πλάσμα. Αυτές οι τροφές μπορεί να είναι βιώσιμες επιλογές, όταν ακολουθούνται από μια τελική διατροφή και συμβάλλουν στην ευζωία και την ποιότητα των ψαριών. Συμπερασματικά, κατά τη σύνθεση ιχθυοτροφών με υποκατάσταση ιχθυελαίου για μακροχρόνια εκτροφή λαβρακιού, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ομάδων λιπαρών οξέων, περισσότερο από την καθαρή συμβολή τους στο προφίλ λιπαρών οξέων, αφού φαίνεται να ρυθμίζουν την απόδοση της ανάπτυξης πιο αποτελεσματικά. Η συμβολή των αλληλεπιδράσεων μεταξύ ομάδων λιπαρών οξέων φαίνεται επίσης και από τα μοντέλα πρόβλεψης των συγκεντρώσεων των νευροδιαβιβαστών μέσω των λόγων 18:1n-9/n-3 LC PUFA και SFA/n-3 LC PUFA του φιλέτου. Σύμφωνα με αυτά, η συσσώρευση n-3 LC PUFA στο φιλέτο, συνδέθηκε με εμφάνιση συμπτωμάτων stress, όπως χαμηλή συγκέντρωση σεροτονίνης και υψηλή σεροτονινεργική και ντοπαμινεργική δραστηριότητα. Επιπλέον, οι αυξημένες τιμές των λόγων, συνδέθηκαν επίσης με στρεσσογόνο κατάσταση του οργανισμού. Συνεπώς, οι εναλλακτικές ιχθυοτροφές για λαβράκι μπορεί να προκαλέσουν μια απόκριση στο stress. Οι εμπλεκόμενοι παράγοντες περιλαμβάνουν την εξάντληση των απαραίτητων n-3 LC PUFA, την αλληλεπίδραση μεταξύ των ομάδων λιπαρών οξέων, τη συνολική σύσταση του λίπους σε λιπαρά οξέα, καθώς και την ποσότητα των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για την αντικατάσταση ιχθυέλαιου.