SUICIDE RATE FORECASTING IN THE CITIES OF UST-KAMENOGORSK, SEMEY, AND PAVLODAR REGION USING A MATHEMATICAL MODEL
Authors: Apbassova M. , Apbassova S.A. , Shabdarbayeva D.M. , Chaizhunusova N.Zh. , Bulegenov T.A. , Mutig K. , Mussina A.A. , Baurzhan A.B. , Assubayev O.B. , Dyusembayev A.К. , Lepesbayev M.N. , Amantayeva G.K. , Tatykayeva U.B. , Svitich T.N. , Shalgumbayeva G.M. , Dyussupov A.A. 
Published: January 2025

Introduction. Suicides are a serious public health problem worldwide. Every year, 726,000 people die from suicide, and many more attempt suicide. Each suicide is a tragedy affecting families, communities, and entire countries, with long-term consequences for the bereaved. Objective: Calculate the suicide forecast in the cities of Ust-Kamenogorsk, Semey, and Pavlodar region using a mathematical model. Materials and Methods: Cohort retrospective study. Descriptive statistics were used to present absolute and relative indicators. The Student's t-test was used to compare means between two groups with normal distribution. The Pearson chi-square test was used to compare means between two categorical variables. Data from forensic examinations in Ust-Kamenogorsk, Semey, and Pavlodar region were collected for the period from 2013 to 2022, including 3657 cases of suicide. Variables: age, gender, place of residence. Results. Among the regions, Pavlodar region occupies the leading position in completed suicides (45.6%), followed by Ust-Kamenogorsk (30.8%), and the lowest number of completed suicides is registered in the city of Semey (23.6%). Depending on gender, a greater number of completed suicides is noted among the male population (84.5%). The model describes the data as follows: the actual suicide rate for 2022 was 20.8 cases per 100,000 people, predicted – 21.2 cases per 100,000 people; for 2023 – 20.6 cases per 100,000 people, predicted – 21.1 cases per 100,000 people. Based on our model, a decrease in the suicide rate is forecasted from 20.9 cases per 100,000 people to 20.4 cases per 100,000 people from 2024 to 2028. Conclusions. n the studied regions, a high level of suicides persists. Based on our model, a decrease in the suicide rate is projected from 20.9 cases per 100,000 people to 20.4 cases per 100,000 people from 2024 to 2028.

Введение. Самоубийства являются серьезной проблемой общественного здравоохранения во всем мире. Каждый год 726 000 человек умирает от самоубийств, и ещё больше людей пытается покончить с собой. Каждое самоубийство – это трагедия, затрагивающая семьи, сообщества и целые страны, с долговременными последствиями для родных покойного. Цель исследования: Просчитать прогноз суицида в городах Усть-Каменогорск, Семей и Павлодарской области с помощью математической модели. Материал и методы: Когортное ретроспективное исследование. Описательная статистика использовалась для представления абсолютных и относительных показателей. Для сравнения средних в двух группах при нормальном распределении использовался t-критерий Стьюдента. Для сравнения средних между двумя качественными переменными был использован критерий хи-квадрат Пирсона. Были собраны данные судебно-медицинских экспертиз Усть-Каменогорска, Семея и Павлодарской области за период с 2013 по 2022 год, включающие 3657 случаев смерти от суицида. Переменные: возраст, пол, место жительства. Результаты.Среди регионов лидирующее место по совершенным суицидам занимает Павлодарская область (45,6%), на втором месте Усть-Каменогорск (30,8%), наименьшее количество совершенных самоубийств зарегистрировано в городе Семей (23,6%). В зависимости от пола большее число завершенных самоубийств отмечается среди мужской части населения (84,5%). Модель описывает данные следующим образом: фактическое значение уровня суицида за 2022 год соответствовало 20,8 случая на 100 тыс. человек, предсказано – 21,2 случая на 100 тыс. человек; за 2023 – 20,6 случая на 100 тыс. человек, предсказано – 21,1 случая на 100 тыс. человек. Исходя из нашей модели прогнозируется снижение уровня суицида с 20,9 случая на 100 тыс. человек до 20,4 случая на 100 тыс. человек с 2024 по 2028 год. Выводы.В исследуемых регионах сохраняется высокий уровень суицидов. Исходя из нашей модели прогнозируется снижение уровня суицида с 20,9 случая на 100 тыс. человек до 20,4 случая на 100 тыс. человек с 2024 по 2028 год.

Кіріспе. Өз-өзіне қол жұмсау бүкіл әлемде қоғамдық денсаулық сақтаудың күрделі мәселесі болып табылады. Жыл сайын 726 000 адам өз-өзіне қол жұмсау салдарынан қайтыс болады және одан да көп адам өзіне қол жұмсауға әрекеттенеді. Әрбір өз-өзіне қол жұмсау - бұл марқұмның отбасы үшін ұзаққа созылатын салдары бар отбасыларға, қауымдастықтарға және бүкіл елдерге әсер ететін қайғылы оқиға. Мақсаты: Математикалық модель арқылы Өскемен, Семей және Павлодар облысындағы суицидтің болжамын есептеу. Құралдар мен әдістер: Когортты ретроспективті зерттеу. Абсолютті және салыстырмалы көрсеткіштерді көрсету үшін сипаттама статистикасы пайдаланылды. Студенттің t-тесті қалыпты таралу жағдайында екі топтағы ортаны салыстыру үшін пайдаланылды. Екі сапалық айнымалылар арасындағы ортаны салыстыру үшін Пирсон хи-квадрат сынағы қолданылды. 2013-2022 жылдар аралығында Өскемен, Семей және Павлодар облыстарының сот-медициналық сараптамаларынан деректер жиналды, оның ішінде суицидтен 3657 адам қайтыс болды. Айнымалылар: жасы, жынысы, тұрғылықты жері. Нәтижелер. Өңірлер арасында өз-өзіне қол жұмсау бойынша бірінші орында Павлодар облысы (45,6%), екінші орында Өскемен (30,8%), ең аз Семей қаласында (23,6%); . Жынысы бойынша аяқталған суицидтердің саны халықтың ерлер бөлігінде (84,5%) байқалады. Модель деректерді келесідей сипаттайды: 2022 жылға суицидтің нақты деңгейі 100 мың адамға 20,8 жағдайға сәйкес келді, болжамды - 100 мың адамға 21,2 жағдай; 2023 жылға – 100 мың адамға 20,6 жағдай, болжамды – 100 мың адамға 21,1 жағдай. Біздің үлгі бойынша суицид деңгейі 2024 жылдан 2028 жылға дейін 100 мың адамға шаққанда 20,9 жағдайдан 100 мың адамға 20,4 жағдайға дейін төмендейді деп болжануда. Қорытындылар. Зерттелген аймақтарда суицидтің жоғары көрсеткіштері сақталуда. Біздің үлгі бойынша суицид деңгейі 2024 жылдан 2028 жылға дейін 100 мың адамға шаққанда 20,9 жағдайдан 100 мың адамға 20,4 жағдайға дейін төмендейді деп болжануда