Ιστορία και χώρος
Authors: Καρατζάς Γεώργιος 
Published: August 2021

Η διατριβή αφορά την ταυτοποίηση, προστασία και ανάδειξη ιστορικών μνημείων και τοποθεσιών τον 20ο αιώνα, εξετάζοντας κυρίως την σχέση κατασκευής του ιστορικού χώρου και παγίωσης του κυρίαρχου ιστορικού αφηγήματος.Τα κυριότερα στάδια της ανάδειξης ιστορικών μνημείων είναι η ταυτοποίηση και νοηματοδότηση, ο χαρακτηρισμός και η νομική προστασία, η συντήρηση και αποκατάσταση, καθώς και η διάδοση της σημασίας και του αφηγηματικού περιεχομένου στο ευρύ κοινό. Το νομοθετικό πλαίσιο προστασίας τεκμηρίων του παρελθόντος του νεοελληνικού κράτους έχει τις απαρχές του στα χρόνια της επανάστασης του 1821 και σταδιακά εξελίσσεται αποσαφηνίζοντας θέματα κυριότητας, απαλλοτρίωσης, ελέγχου, επιβολής περιορισμών στην λήψη αποφάσεων και πρωτοβουλιών, κανονικοποίησης της αρχαιολογικής διαδικασίας, καθώς και δικαιωμάτων συμμετοχής στην διερεύνηση και ανάδειξη. Παρόμοια, η ίδια η διαχείριση, ταυτοποίηση και ανάδειξη ορθών παραδειγμάτων τίθεται υπό κρατική αποκλειστικότητα ήδη από την πρώιμη περίοδο του νεοελληνικού κράτους, ενώ η εξέλιξη της δομής των αρμόδιων φορέων αντικατοπτρίζει την διεύρυνση του επίσημου ιστορικού αφηγήματος και των αποδεκτών ιστορικών παραδειγμάτων/ μορφών. Η εξέταση των πράξεων χαρακτηρισμού, καθώς και η εξέταση του συνόλου των ανασκαφών και έργων ανάδειξης για τον χρονικό και γεωγραφικό ορίζοντα που καλύπτει η διατριβή, οδηγεί σε συμπεράσματα σχετικά με το είδος και την χωρική κατανομή των μνημείων που προωθούνται ανά περιόδους πολιτικών διακυβερνήσεων. Η δημιουργία μέσων εκλαΐκευσης και διαύλων επικοινωνίας με το κοινό αφορά την διάδοση ταυτοποιημένων μνημείων και των ορθών αφηγηματικών περιεχομένων τους. Μέσα από τα κείμενα ανιχνεύονται τα κομβικά σημεία, οι κυριότερες έννοιες και οι αλυσίδες ισοδυναμίας που συγκροτούν τους κυρίαρχους λόγους, καθώς και οι λόγοι του πεδίου ρηματικότητας, οι οποίοι συγκροτούν τόσο το αφηγηματικό περιεχόμενο των μνημείων όσο και τα ευρύτερα αφηγήματα που συνθέτουν το παρελθόν του τόπου. Η ανάλυση της κατασκευής του ιστορικού χώρου της Ρόδου, από την Ιταλική Διοίκηση Νησιών του Αιγαίου αρχικά και τους ελληνικούς αρμόδιους φορείς μετά την ενσωμάτωση στο Ελληνικό κράτος, αποτελεί μελέτη περίπτωσης της διατριβής καθώς αναδεικνύει τον ενδεχομενικό χαρακτήρα του ιστορικού χώρου και την σημασία του Παρόντος στην πρόσληψη και κατανόηση του Παρελθόντος. Τα δύο διαφορετικά αυτά πολιτικά καθεστώτα θα διαμορφώσουν την εντός των τειχών πόλη κατά τρόπο που να αναπαριστά την δική τους κάθε φορά έκδοση της τοπικής ιστορίας, εντοπίζοντας και αναβαθμίζοντας συγκεκριμένες τυπολογίες σε ιστορικά μνημεία. Την συγκρότηση κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου και την οργάνωση αρμόδιων φορέων θα ακολουθήσει ο εντοπισμός και νοηματοδότηση κατάλληλων παραδειγμάτων, ο χαρακτηρισμός και τέλος η ανάδειξη των ενδεικτικότερων. Η διάχυση του αφηγηματικού περιεχομένου των ιστορικών μνημείων καθώς και των ευρύτερων αφηγήσεων για την ιστορία της πόλης, θα πραγματοποιηθεί με διάφορα μέσα μαζικής επικοινωνίας τα οποία στοχεύουν σε διαφορετικούς δέκτες. Για τον γεωγραφικό και χρονικό ορίζοντα που καλύπτει η μελέτη, τεκμηριώνεται περιορισμός των παραδειγμάτων σε συγκεκριμένες μορφές και περιεχόμενα, τα οποία σχετίζονται με την παγίωση του εθνικού παρελθόντος.