Εκτίμηση της επικινδυνότητας των επαγγελματικών κινδύνων στο χώρο του νοσοκομείου
Authors: Τζιαφέρη Στυλιανή 
Published: January 2014

Το νοσοκομείο αποτελεί ένα χώρο εργασίας, στον οποίο οι εργαζόμενοι εκτίθενται σε βιολογικούς, χημικούς, φυσικούς, εργονομικούς και άλλους παράγοντες κινδύνου. Η αναγνώριση και εκτίμησή τους, ως μία δομημένη και συστηματική διαδικασία, αν και αποτελεί νομοθετική υποχρέωση και στην Ελλάδα, δεν λαμβάνει χώρα. Σε πολλούς εργασιακούς χώρους έχει αναπτυχθεί και εφαρμόζεται κάποια μορφή μεθοδολογίας εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου. Για το χώρο του νοσοκομείου υπάρχουν μελέτες που αναφέρονται μεμονωμένα σε κάποιο παράγοντα κινδύνου, όχι όμως, στο σύνολό τους, ούτε στη μεθοδολογία εκτίμησής τους. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση μίας μορφής μεθοδολογίας εκτίμησης της επικινδυνότητας του επαγγελματικού κινδύνου στο χώρο του νοσοκομείου, δηλαδή, της αναγνώρισης των κινδύνων και της εκτίμησης του πόσο επικίνδυνοι είναι αυτοί για τους εργαζόμενους. Η εκτίμηση επικινδυνότητας επιτρέπει τη σύγκριση μεταξύ διαφορετικών καταστάσεων, τη διαβάθμισή της και τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας διορθωτικών παρεμβάσεων, που συνεπάγεται την προαγωγή της ενημέρωσης του προσωπικού σε θέματα υγείας και ασφάλειας στο χώρο υγείας. Σχεδιάστηκε μία συγχρονική μελέτη επισκόπησης, χρησιμοποιώντας πολλαπλή τριγωνοποίηση, μέσω διαφορετικών πηγών δεδομένων και μεθόδων: παρατήρηση, ερωτηματολόγιο, μέτρηση. Αναπτύχθηκε ένα εργαλείο εκτίμησης της επικινδυνότητας του επαγγελματικού κινδύνου, το οποίο δοκιμάστηκε και βρέθηκε αξιόπιστο και έγκυρο για το σκοπό χρήσης του και χρησιμοποιήθηκε σε δύο νοσοκομεία, ένα γενικό (Α) στο νομό Αττικής και ένα ειδικό (Β) στο νομό Θεσσαλονίκης, αποτελούμενο από τρία μέρη: α) έναν Κατάλογο επιθεώρησης παραγόντων κινδύνου β) ένα Ερωτηματολόγιο υγιεινής και ασφάλειας του προσωπικού και γ) ένα Φύλλο αναφοράς παραγόντων κινδύνου. Συμπληρώθηκαν 248 (68,9%) ερωτηματολόγια και επιθεωρήθηκαν 27 τμήματα στο νοσοκομείο Α, ενώ στο νοσοκομείο Β συμπληρώθηκαν 199 (79,6%) ερωτηματολόγια και επιθεωρήθηκαν 29 τμήματα. Και στα δύο νοσοκομεία μετρήθηκαν ο θόρυβος και παράμετροι μικροκλίματος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι και στα δύο νοσοκομεία, στα τμήματα που επιθεωρήθηκαν, οι ομάδες παραγόντων κινδύνου αξιολογήθηκαν από τους εργαζόμενους και από τους ειδικούς, στην πλειοψηφία τους στο ίδιο επίπεδο επικινδυνότητας. Για τις περιπτώσεις που καταγράφηκε διαφορά, αυτή μπορεί να αποδοθεί από τη μία, στην άγνοια των εργαζομένων, η οποία μπορεί να συνέβαλε στην υπερεκτίμηση του επιπέδου επικινδυνότητας, ενώ από την άλλη, οι ειδικοί, ως εξωτερικοί εκτιμητές, ίσως να υποεκτίμησαν την υπάρχουσα επικινδυνότητα, γεγονός που τονίζει την ανάγκη ότι η εκτίμηση επικινδυνότητας πρέπει να αποτελεί μια επαναλαμβανόμενη διαδικασία. Και στα δύο νοσοκομεία η επικινδυνότητα εκτιμήθηκε για την πλειοψηφία των παραγόντων κινδύνου ως μέση. Για τις ομάδες παραγόντων κινδύνου που βρέθηκαν ότι αντιστοιχούν σε μεσαίο και υψηλό επίπεδο επικινδυνότητας, από τους ειδικούς εργαζόμενους και σε συμφωνία με τους εργαζόμενους, απαιτείται έλεγχος και λήψη διορθωτικών μέτρων. Στα τμήματα, που το επίπεδο εκτιμήθηκε με διαφορά μεταξύ τους, χρειάζεται διερεύνηση και επανεξέταση των συνθηκών εργασίας. Η βαθμολογία εκτίμησης επικινδυνότητας από την πλευρά των εργαζομένων βρέθηκε να επηρεάζεται από την υπηρεσία στην οποία ανήκαν, τα έτη εργασιακής εμπειρίας και το επίπεδο εκπαίδευσής τους, παράγοντες, που σε μελλοντικές ανάλογες μελέτες εκτίμησης επικινδυνότητας, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη ως προς το ποιοι εργαζόμενοι θα έπρεπε να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία. Επιπλέον δείχθηκε ότι υπάρχει ανάγκη εφαρμογής προγραμμάτων που θα προάγουν την ενημέρωση και εκπαίδευση του προσωπικού σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας στο χώρο υγείας. To κυριότερο συμπέρασμα που προκύπτει από τη συγκεκριμένη εργασία είναι η αναγνώριση της ανάγκης για περαιτέρω διερεύνηση των θεμάτων περί υγιεινής και ασφάλειας στο νοσοκομειακό χώρο, με την ουσιαστική εφαρμογή της ισχύουσας ελληνικής νομοθεσίας, με τη διεξαγωγή μελετών εκτίμησης επικινδυνότητας. Η ασφάλεια των εργαζομένων, η ασφάλεια των ασθενών, η ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας, αλληλο-εξαρτώνται στενά στο νοσοκομειακό χώρο. Η προτεινόμενη, πρότυπη μορφή μεθοδολογίας, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για τη μελέτη σε κάθε τμήμα και θέση εργασίας, με την αποδοτική συνεργασία των ειδικών και των εργαζομένων, με κύριο στόχο τη μελέτη και βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Θα μπορούσε δε να συμβάλλει τόσο στη εφαρμογή της νομοθεσίας, όσο και στην πιο ασφαλή, αποδοτική και αποτελεσματική λειτουργία αυτής της γιγάντιας "γραμμής παραγωγής" και ιδιαίτερου χώρου εργασίας, που αποτελεί το σύγχρονο νοσοκομείο.