bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Evolution of Istanbul Stock Market: A Journey from Galata Bankers to Borsa Istanbul
Authors: Kayaçetin Nuri Volkan
Published: June 2023

The trading of capital assets in İstanbul, which has begun in the second half of the 19th century with the trading of debt securities among Galata merchants in the process of transitioning into a financial bourgeoisie, continues today under the roof of the modern Borsa İstanbul campus in Sarıyer, İstinye. This study discusses the evolution of capital asset trading activity in Istanbul from the late Ottoman period to the present day in the light of socioeconomic developments and events that have affected the economy. In this process, the exchange survived three moratoriums (1875, 1895 and 1958), two world wars (1914-1918 and 1939-1945), and more than a dozen economic crises and managed to emerge stronger from the bottlenecks experienced. Our modern stock exchange started its operations in its Cağaloğlu building with only 19 listed shares under the name of Istanbul Stock Exchange (ISE) on January 3, 1986, and merged with the Futures and Options Exchange and the Istanbul Gold Exchange on April 3, 2013, under the name of Borsa İstanbul (BIST). With 501 listed shares, a total market capitalization exceeding 1 trillion Turkish liras, and a monthly trading volume in excess of 100 million lots, BIST globally ranks thirty-seventh in terms of its market capitalization and first in terms of its average share turnover today.
Digitalization of Accounting Applications: From Clay Tablets to Smart Accounting Applications
Authors: Karaca Halime
Published: June 2023

In the historical process, accounting has changed and developed in order to adapt to technological developments. Accounting has shown a serious technological development from clay tablets to accounting with pen and paper and then with electronic tablet. Accountants using technology in accounting practices are the natural carriers of this process. Technological innovations such as blockchain, artificial intelligence and cloud technology, big data systems are changing, in other words, transforming the functions of accounting, the competencies and competencies of accountants. In this context, the aim of the study is to create a theoretical framework for the potential impact of technological developments in the form of blockchain, artificial intelligence, big data, cloud computing system, which are defined as smart accounting applications in the development process of accounting and the digital transformation of accounting.
The Impact of Financial Risks on Financial Performance in the Banking Sector: An Investigation on Bist Commercial Banks
Authors: Ağbulut Berna
Published: June 2023

Primarily for the economies of emerging economies, the financial performance of banks, that both conduct financial intermediation tasks in the national and global system, is crucial. The most noticeable shocks to financial performance, according to the literature, are caused by financial risks. This study's aim is to involve balanced panel data analysis to investigate data from commercial banks that operated in the BIST banking sector between 2010 and 2020 in order to determine how financial risks affected financial performance in the banking industry. The panel cross-section dependency, unit root, and panel cointegration tests will be used to acquire the findings in the context of the adequacy of the data set, the variables, and the long-term connections between the variables.
Ortaokul Öğrencilerinin Bilgi İşlemsel Düşünme Becerileri ile 21.Yüzyıl Becerileri Arasındaki İlişki
Authors: Kanatlı Sefa Alper , Karalar Halit
Published: June 2023

Günümüz öğrencilerinin geleceğe güvenle hazırlanabilmesi için onlara farklı becerilerin kazandırılması gereklidir. 21.yy becerileri ve bilgi işlemsel düşünme becerileri bu beceriler arasında yer almaktadır. Bilgi işlemsel düşünme becerilerinin, 21.yüzyıl becerilerinin gelişmesine katkı sağladığına yönelik görüşler olmasına rağmen bu iki beceri seti arasında nasıl bir ilişki olduğu belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerileri ile 21.yüzyıl becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bir başka ifade ile 328 sekizinci sınıf öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilen ve ilişkisel tarama modelinde yürütülen bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerileri ile 21.yüzyıl becerileri arasında bir ilişki olup olmadığı ve bilgi işlemsel düşünme becerilerinin 21.yüzyıl becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada “Bilgi İşlemsel Düşünme Ölçeği” ve “21.Yüzyıl Becerileri Ölçeği” ile elde edilen veriler, betimsel istatistikler, Pearson korelasyon katsayısı analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme ve 21.yüzyıl becerilerine ilişkin algılarının yüksek olduğu,  bilgi işlemsel düşünme becerileri ile 21.yüzyıl becerileri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Araştırmada ayrıca, bilgi işlemsel düşünme becerilerini oluşturan soyutlama, ayrıştırma, algoritmik düşünme, değerlendirme ve genelleme becerilerinin 21.yüzyıl becerilerini anlamlı derecede yordadıkları ve 21.yüzyıl becerilerindeki varyansın %72’sini açıkladıkları görülmüştür. Standardize regresyon katsayıları incelendiğinde, önem sırasına göre değerlendirme, algoritmik düşünme, genelleme, ayrıştırma ve soyutlama becerilerinin 21.yüzyıl becerilerinin anlamlı yordayıcıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
21. Yüzyıl Becerileri ve Harmanlanmış Öğrenme
Authors: Elverici Sibel Ergün
Published: June 2023

21. yüzyıl becerileri iletişim, yaratıcılık, eleştirel düşünme ve iş birliği gibi özellikleri içeren ve bireyleri geleceğe daha hazırlıklı hale getirdiği öne sürülen becerilerdir. Harmanlanmış öğrenme ise, öğrencilere farklı öğrenme deneyimleri sunan, geleneksel sınıf ortamlarının dışına çıkarak teknolojiyle bütünleşmiş öğrenme fırsatları sağlayan bir model olarak nitelendirilmektedir. Yüze öğretim ile çevrimiçi öğrenmenin belirli bir amaç doğrultusunda bir araya getiren harmanlanmış öğrenme, çevrimiçi kaynakları ve etkileşimli Web 2.0 materyalleri kullanarak öğrencilerin gerçek hayatta karşılaşabilecekleri problemleri çözmelerini, aktif katılım sağlamalarını ve bağlantı kurarak bağlamında öğrenmelerini desteklemektedir. Araştırmalar, harmanlanmış öğrenme ortamlarında hedeflenerek desteklenen 21. Yüzyıl becerilerinin öğrencilerin akademik başarılarını, ilgi düzeylerini ve motivasyonlarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Harmanlanmış öğrenme ortamlarının öğrencilerin öğrenme sürecine aktif katılımını sağlayarak onların bilgiyi anlamlandırmalarında ve bağ kurmalarında önemli olduğu düşünülmektedir. Harmanlanmış öğrenme yaklaşımının ve 21.yüzyıl becerilerinin incelenmesinin, konuya yönelik farkındalığın artırılmasını böylelikle bu yaklaşım ve becerilerin birbirlerine entegre edilerek daha donanımlı bireyler yetiştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Öğretmen Gözüyle Hizmet içi Eğitim Etkinlikleri
Authors: Berber Levent , Günal Yurdagül
Published: June 2023

Bu araştırmanın amacı; öğretmenlerin hizmet içi eğitim etkinliklerine yönelik görüşlerini derinlemesine incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi çerçevesinde fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında farklı kamu okullarında çalışan 2 okul yönetici ve 8 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir durum örneklemi yöntemiyle seçilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırmada veri toplama yöntemlerinden birisi olan görüşme yöntemi içerisinde yer alan “yarı yapılandırılmış görüşme tekniği” kullanılmıştır. Araştırmacılarla yapılan mülakat sonrası elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile analiz edilerek temalar elde edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen kodlar da araştırmanın amacı doğrultusunda elde edilen temalar çerçevesinde yorumlanmıştır.
Araştırmada katılımcılar, ağırlıklı olarak; bilim ve teknolojide meydana gelen değişimlerin eğitimdeki yansımalarına uyum sağlayabilmek için hizmet içi eğitim faaliyetlerinin yararlı olduğunu, düzenli ve belirli aralıklarla yapılması gerektiğini belirtmişlerdir. Araştırma sonucunda hizmet içi eğitim etkinliklerinin etkili ve verimli olabilmesi için öğretmenlerin ihtiyaç duydukları konular dikkate alınarak, alanında uzman eğitimciler tarafından, yaparak yaşayarak ve uygulamalı eğitim yöntemlerinin kullanılarak hizmet içi eğitimlerin yapılması önerilmiştir.
Sağlık Bilimleri Araştırmaları: Temel Tıp-II
Authors: Öztür Ali Erdem , Korkmaz Oya , Bucak Mustafa Numan , Yalçınkaya Kalyan Ender , Topraggaleh Tohid Rezaei , Hayırlıdağ Mustafa , Orhan Zerife , Kaya Hamide , Güvenç Fatmanur , Çeçen Ziya , Binokay Hülya , Taşkın Ergin , Özen Koca Raviye , Solak Görmüş Z. Işık , Solak Hatice , Erenler Ayşe Şebnem , Melekoğlu Rauf , Bedir Mustafa Doğan , Bakır Deniz , Topal Elif Büşra , Dayı Taygun
Published: June 2023

Değerli okuyucularımız; 
Sağlık bilimleri alanında özveri ile çalışan akademisyenlerimizin büyük emekleri ile hazırladığımız kitabımız, geniş kapsamlı bir yaklaşım ile bizlere güncel bilgiler sunmaktadır.
Tıpta temel bilimler ile klinik bilimler birlikte çalışarak sürekli önemli gelişmeler kaydetmektedir. Konular üzerinde araştırma yaparken ona birçok bakış açısı ile bakarak yaklaşmamız, ayrıntıları fark etmemize, yeni fikirler ve çözümler üretmemize katkı sağlamaktadır. Kitabın zengin içeriği ve perspektifi ile yazarlarımızın bilim dünyasına katkı sunan yorumlarının, bilime gönül veren insanlar için yararlı olacağını umut etmekteyim.
Hastalıkların önlenmesi, erken tanısı ve etkin tedavisi için bilimsel alanlarda sabırla çalışan yol arkadaşlarımın çalışmalarına yeni ufuklar açmasını dilerim. Kitabımıza destek veren yazar kadromuz ve her seferinde aynı heyecan ile hazırladığımız yeni eserlerde büyük çabalarından dolayı yayın ekibimize teşekkür ederim.
Prof. Dr. Hülya Çiçek
Metaverse ve Sağlık
Authors: Orhan Zerife
Published: June 2023

Çevrimiçi yaşam ve çalışma, COVID-19 pandemisi sırasında başta sağlık hizmetleri olmak üzere yavaş yavaş sosyal norm haline gelmiştir. Bulut bilişim, 5G, dijital ikizler, sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik, karma gerçeklik, yapay zeka, çevrimiçi çalışma ve blok zinciri gibi modern teknolojilerin hızlı bir şekilde geliştirilmesi, insanların daha yüksek düzeyde çevrimiçi sosyal yaşam senaryoları, eğlence deneyimleri, üretkenlik ve yaşam verimliliği peşinde koşmalarını mümkün kılmıştır. Bu durum, COVID-19 pandemisinden en çok etkilenen hizmet sektörlerinden biri olarak sağlık hizmetlerinin değiştirilmesine yardımcı olmuştur. Tarih boyunca, sağlık profesyonellerinin eğitimi, tıp eğitiminde yeni eğilimlere ve zorluklara yol açan önemli değişiklikler geçirmiştir. Günümüzde tıp eğitimi bilgisi her zamankinden daha fazla gereklidir ancak yeterli değildir. Tıp eğitimcileri ve tıp eğitimi, çoğu münferit olaylar olmayan birçok zorlukla karşı karşıyadır. Metaverse hızlı bir şekilde günümüz hayatına girmeye başladığından, bazı metaverse uygulamaları eğitimde kullanılmaya başlanmıştır. Metaverse, pandemi sonrası dönemde geleneksel tıp eğitimi pedagojisine bir alternatif sunmaktadır. Bir yandan tıp ve diğer sağlık alanlarında eğitim gören öğrencilere kapsamlı bir öğrenme ortamı sağlarken bir yandan da hastalara birçok yönden avantajlar sağlamaktadır. Bu çalışmada sağlık alanında Metaverse uygulamalarının sağlık sektörüne sağlayacağı avantajlar hakkında bilgiler paylaşılması amaçlanmıştır.
Tüberkülozda İlaç Direnci ve Dirençli Tüberkülozda Yeni Alternatifler: Eflüks Pompa İnhibitörleri
Authors: Kaya Hamide
Published: June 2023

Tüberküloz (TB) insanlar için tüm dünyada ciddi bir halk sağlığı problemi olmaya devam etmektedir. Tedavi sürecinde kullanılan ilaç sayısının fazla olması ve tedavinin uzun süreli olması hastaların tedaviye uyumunu zorlaştırmaktadır. Tedavi uyumsuzluklarının da bir sonucu olarak ilaç direnci hızla yayılmaktadır. Hem tedavi sürecini kısaltacak hem de ilaç direncini azaltacak yeni protokollerin geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Bu sebeple yapılan birçok çalışmada anti-TB ilaç direncinin sebeplerinden birinin de eflüks pompa sistemleri olduğu gözlenmiştir. Direncin azaltılması için bu eflüks pompalarının inhibisyonu için kullanılacak moleküller tedavi protokollerinde kullanılmaya başlanmış ve olumlu sonuçlar alınmıştır. İn vitro çalışmalarda verapamilin ve diğer eflüks pompa inhibitörlerinin anti-TB ilaç duyarlılıklarında direnci azalttığı gözlenmiştir. Verapamil, rezerpin, karbonil siyanid m-klorofenil hidrazon gibi moleküllerin ilk seçenek anti-TB ilaçlar ile beraber alınımında umut vadeden sonuçlar bildirilmektedir.
Psikolojik Bağışıklık ve Pandemi
Authors: Güvenç Fatmanur , Çeçen Ziya
Published: June 2023

İnsanların hayatları boyunca mücadele ettiği birçok sıkıntı vardır. Bunlar doğal afet, coğrafi konumdan kaynaklı sorunlar, salgın gibi küresel meseleler olabilmektedir. Her insanın yapısı kişiden kişiye farklılık gösterdiğinden dolayı küresel meselelere herkesin verdiği tepki veya her insanın mücadele ediş biçimi aynı olmamaktadır. Herkesin yaşam tarzı, yaşam şekilleri, sosyal yaşantısı, psikolojisi gibi unsurlar kişinin büyük olaylara karşı dayanıklı olmasında etkili olmaktadır. Daha önce herhangi bir doğa felaketi, doğal afet, salgın gibi olumsuz bir olayla karşılaşmış kişi ile bu tarz olaylar ile hiç karşılaşmamış kişilerin olaylar karşısında direnci eşit değildir. Bu nedenle herkesin aynı tepkiyi vermesi beklenmemelidir. Tüm dünyayı etkisi alan bir salgının bir anda ortaya çıkmasıyla birlikte insanlar ne yapacağını, nasıl davranacağını bilemez bir hale gelmişlerdir. Salgının ortaya çıkmasıyla birlikte alınan önlemler neticesinde insanlar hayatını bambaşka bir hayata evrilmek zorunda kaldı. Sosyal hayatlar kısıtlandı, eğitim-öğretim uzaktan olacak şekilde düzenlendi, çalışma hayatları evlere taşındı. Bütün bunlarla birlikte ortaya çıkan salgın hakkında fikri olmayan insanlar panik, anksiyete, stres, depresyon, belirsizlik, korku gibi olumsuz ruh hallerine büründüler. Pandemi sürecinin uzamasıyla bu olumsuz ruh halleri giderek artış gösterdi. Pandeminin başladığı zamanlarda markete bile gitmeye korkan insanlar zaman geçtikçe bu duruma alışarak korkularını yenmeye veya korkularına alışkanlık göstererek bu durumu atlatmaya çalıştılar. Maske takmak bile ilk başlarda garip gelirken aradan geçen 1.5 sene sonunda maske takmayan kişiler garip gelmeye başladı. Bütün bunlarla beraber insanlarda ilk başlarda oluşan korku, belirsizlik, stres vb. minimum düzeye inmeye başladı. İnsanoğlu nasıl ki herhangi bir hastalığa karşı biyolojik olarak bağışıklık kazanıyorsa, psikolojik olaylar karşısında da belirli bir süre geçtikten sonra bağışıklık kazanabilmektedir.
Miyokard İnfarktüsünde Kardiyak Biyobelirteçlerin Önemi
Authors: Taşkın Ergin
Published: June 2023

Miyokard infarktüsü (MI), daralmış koroner atar damarlardan birinin yada birden fazlasının, tıkanması sonucu, kan akımının ani kesilmesine bağlı olarak gelişen geri dönüşümsüz kalp nekrozudur. Kardiyak biyobelirteçler akut miyokard infarktüsünün yada miyokardiyal hasarın belirlenmesinde kullanılan laboratuvar testleridir. Miyokard hücre yıkıma neden olduğundan hücrede mevcut bazı proteinlerin genel dolaşıma katılmasına neden olur. Bu proteinler arasında enzimler önemli yer tutmaktadır. Biyobelirteçler miyokard iskemisi ya da nekrozuna bağlı ortaya çıkan laktat dehidrojenaz, miyoglobin, kreatin kinaz MB, troponin gibi protein ya da enzimlerdir. Kardiyak biyobelirteçlerin kullanımı koroner hastalıklarda erken tanı ve risk belirlemesi için önem arz etmektedir. Hastalık seyrinde rol oynayan mediatörler ise potansiyel tedavi hedefleri olabilir.
Temporomandibular Eklem Rahatsızlıkları ve Güncel Tedavi Yaklaşımları
Authors: Geçkil Nida
Published: June 2023

Temporomandibular eklem (TME), anatomik ve fizyolojik yapısı kişiden kişiye değişkenlik gösterebilen karmaşık yapıda bir eklemdir. Bu nedenle teşhis ve tedavinin doğru yapılabilmesi adına anatomisindeki istisnalar ve detayların bilinmesi, klinisyenler için önem arz etmektedir. Çiğneme kasları, temporomandibular eklem ve ekleme komşu dokuların çoğunlukla ağrılı, fizyolojik ve fonksiyonel bozuklukları temporamandibular rahatsızlık olarak adlandırılmaktadır. Tanı ve tedaviye yönelik özellikle de görüntüleme tekniklerindeki ilerlemeler TME anatomisi ve fonksiyonlarını daha iyi değerlendirmemizi sağlamıştır. Tedavilerin de çeşitli kişiye özgü olması sebebiyle hastalar kendilerine en uygun tedavi alternatifi konusunda arayışı içindedir. Bu sebeple güncel bilgiler ışığında TME rahatsızlıkları konusunda farklı tedavi türleri üzerinde çalışmalar yapılmıştır, halen de araştırma konusudur.
Tek Renk Universal Kompozitler
Authors: Kutlu Katırcıoğlu Serra
Published: June 2023

Günümüzde gelişmiş estetik algı kişilerin dentofasiyal uyuma daha çok önem vermesini beraberinde getirmiştir. Polikromatik yapıya sahip olan dişe en uygun doğala en yakın restorasyonların yapılması hedeflenmiştir. Kompozit rezinler birçok farklı renk tonunda renkleri mevcuttur, mine ve dentin renkleri de üretilmektedir. Renk seçimi klinisyenler için hassas ve zahmetli bir konudur. Renk uyumundaki başarısızlık klinik başarıyı olumsuz etkilemektedir. Hastaların beklentileri ve memnuniyeti açısından renk uyumu oldukça önemlidir. Üretici firmalar bu teknik hassasiyeti ekarte edebilen, tedavi süresinin kısalmasına katkısı olacak tek renk kompozit rezinleri piyasaya sürmüştür. Üreticiler bu kompozitlerle renk seçimi aşamasının ortadan kalkacağını ve farklı renklerdeki kompozitlere ihtiyaç kalmayacağını iddia etmektedir. Bu kompozit rezinler bukalemun etkisinin geliştirilmiş teknolojisiyle üretilmiştir. Tek renkli one-shade single–shade tek renkli evrensel single-shade universal one shade universal gibi terimlerle de ifade edilmektedir. Hekimler için tabakalama tekniği hassasiyetini ortadan kaldırdığı için kolaylıkla kullanım sağlarlar. Son zamanlarda bu kompozitlerin klinik performanslar fiziksel mekanik özellikleriyle ilgili çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Bu derlemenin amacı tek renk kompozitlerin kullanım alanlarını, fiziksel ve mekanik özelliklerini incelemektir.
Gümüş Diamin Florürün Çocuk Diş Hekimliğinde Kullanımı
Authors: Yanık Şılbır Fatma , Kurt Ayça
Published: June 2023

Diş çürüğü çocukluk döneminde sık karşılaşılan kronik hastalıkların başında gelmektedir. Diş çürüğü çocuğun ve ailenin hayat kalitesini olumsuz etkilemekte ve bir halk sağlığı problemi olarak kabul edilmektedir. Geleneksel restoratif tedavi yöntemlerini uygulayamadığımız non-koopere veya özel bakım gereksinimli hastalarda gümüş diamin florür (GDF) tercih edilebilmektedir. Bu yöntem, lokal anesteziye ihtiyaç duyulmadan tedavi imkanı sağlamaktadır. Uygulama prosedürü basit ve geleneksel tedavi yöntemlerine göre ucuzdur. Gümüş diamin florür çürük lezyonun kontrolünde non-invaziv ve ekonomik bir yöntemdir. Gümüş diamin florür aktif çürükleri durdurma, hassasiyeti azaltma özelliği olan, renksiz, flor salan bir solüsyondur. Solüsyonun stabilizasyonu amonyum tarafından sağlanmaktadır. Gümüş diamin florür içersindeki flor iyonları remineralizasyonu sağlayıp çürüğün ilerlemesini engellemektedir. Gümüş iyonları ise antimikrobiyal role sahiptir. Bu bölümde çocuk diş hekimliğinde Gümüş diamin florür kullanımı hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır.
Çocuk Diş Hekimliğinde Güncel Anestezi Uygulamaları
Authors: Özbozkurt Kader , Kurt Ayça
Published: June 2023

Ağrı korkusu, hastaların diş hekimlerine gitmelerini engelleyen en önemli faktördür. Muayenehanede gerçekleştirilen tüm prosedürler içerisinde hastaların en fazla ağrı ve endişe duyduğu prosedür lokal anestezi uygulamasıdır. Lokal anestezi; hastayla iş birliği sağlamak, sürdürmek ve ağrıyı gidermenin temel adımıdır. Son yıllarda geleneksel yöntemlere ek olarak;  bilgisayar kontrollü lokal anestezi uygulamaları, elektronik dental anestezi, titreşimle lokal anestezi uygulamaları, intraoral lidokain bandı ve jet enjeksiyon yöntemi kullanılmaya başlanmıştır. Bu yöntemler arasında ağrısız lokal anestezi elde etmenin güncel bir yolu, bilgisayar destekli lokal anestezi uygulamalarıdır (BDLAU). Bu uygulama, solüsyonun kontrollü basınç ve hız ile enjekte edilmesine izin vererek hastanın kaygısının ve ağrısının azaltılmasına yardımcı olmaktadır. Bu sistemlerin çocuk diş hekimliğinde en çok uygulananı ise bilgisayar destekli intraosseöz anestezi uygulamalarıdır.
Radyoterapi ve Kemoterapi alan Hastalarda Dental Uygulamalar
Authors: Temur Katibe Tuğçe , Geçkil Nida
Published: June 2023

Baş boyun kanserleri radyoterapi, kemoterapi veya cerrahi uygulamalar ile tedavi edilir. Bu tedavilere maruz kalan hastalarda çeşitli oral komplikasyonlar ortaya çıkmaktadır. Bu hastalarda oraya çıkan komplikasyonlar geçici olduğu gibi kalıcı da olabilir. Baş ve boyun bölgesinde kanser tedavisi alan hastalarda kandida enfeksiyonu, tat alma bozukluğu, radyasyon çürükleri, osteoradyonekroz, yumuşak doku nekrozu ve kserostomi gibi komplikasyonlar görülebilmektedir. Bu hastaların tedavisi radyasyon onkolojisi, tıbbi onkoloji, plastik cerrahi, diş hekimi gibi branşlarla multidisipliner olarak yürütülmektedir. Özellikle onkologların radyoterapi ve kemoterapi öncesi hastaları diş hekimlerine yönlendirmelidir. Diş hekimleri olası radyoterapi ve kemoterapi ile tedavi edilecek hastalarda oluşabilecek komplikasyonların farkında olmalı ve diş hekimliği uygulamaları hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
Kompozit Malzemelerin Mühendislik Uygulamaları: Sınıflandırılması, Mekanik Hesaplamaları, Üretim Yöntemleri ve Kullanım Alanları
Authors: Ölmez Cebrail , Sever Zehra , Güneş Serkan
Published: June 2023

Günümüzde hızla gelişen teknolojilere bağlı olarak endüstrinin ihtiyacını karşılayacak malzemelerden beklenen nitelikler hızla artmaktadır. Yüksek dayanım kabiliyeti, imal edilebilirlik, işlenebilirlik, şekillendirilebilirlik, hafiflik ve maliyet gibi birçok etkenden oluşan bu nitelikler sürekli iyileşme ve gelişme   göstermektedir. Bundan dolayı istenilen özellikleri elde etmek için malzeme teknolojileri ve üretim yöntemleri hızla gelişmektedir. Bu bağlamda iki ya da daha fazla malzemenin bir araya gelerek oluşturduğu üstün spesifik özelliklere sahip kompozit malzemeler endüstride ön plana çıkmaktadır. Kompozit malzemeler ilkel çağlarda toprak, su ve saman gibi malzemelerden üretilirken, günümüzde yüksek teknoloji mühendislik malzemeleri kullanılarak üretilmektedirler ve her alanda yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Bu çalışmada kompozit malzemenin tanımı ve sınıflandırılmasına, mekanik özelliklerine, üretim yöntemlerine ve farklı mühendislik alanlarında kullanımlarına yer verilmiştir. Kompozit malzemelerin sınıflandırma içerisindeki en önemli ve temel konu kompozit malzemeyi oluşturan matris ve takviye fazlarıdır. Matris ve takviye elemanları bir araya gelerek kompozitin genel fiziksel ve mekaniksel özelliklerini ortaya koyar. Matris ve takviye fazları olarak kullanılabilecek metal, seramik, polimer, fiber gibi malzemelerin ve bu malzemelerin kullanımındaki boyutsal etkileri ve yapı içerisinde dağılımları detaylı şekilde incelenmiş ve yorumlanmıştır. Mühendislik uygulamalarında kullanılacak malzemelerin seçilmesinde en önemli etken malzemelerin mekanik özellikleridir. Kompozit malzemelerinde farklı mühendislik alanlarında kullanımının yaygın olması nedeniyle kompozitlerin mekanik özelliklerinin ortaya konulması kaçınılmazdır. Bu bakımda çalışmamızda malzemenin mekanik davranışını etkileyen elastik modül, malzeme yüzey alanı, uygulanan kuvvet gibi faktörlerin etkileri detaylı bir şekilde incelenerek, kompozit malzemelerin mühendislik hesaplarına yer verilmiştir. Bunun yanı sıra bir malzemenin üretim yöntemi de malzeme özelliklerine etkisinin olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda, özellikle fiber kompozitlerde kullanılan elle serim, püskürtme, elyaf sarma, reçine transfer kalıplama, vakumlu paketleme yöntemleri açıklanarak avantajları ve dezavantajları ortaya konulmuştur. Sınıflandırılması, mekanik özellikleri ve üretim yöntemleriyle açıklanan kompozit malzemelerin günümüzde farklı mühendislik yaklaşımlarıyla savunma, uzay ve havacılık, otomotiv, inşaat, elektrik ve elektronik gibi endüstride kullanım alanları örneklerle açıklanmıştır.
Zirkonyum Oksitin Koyun Hidroksiapatite Etkisi
Authors: Pazarlıoğlu Süleyman Serdar , Gökçe Hasan
Published: June 2023

Bu çalışmada, farklı oranlarda %3yttria stabilize zirkonyum oksit (ZrO2) ilavesinin atık koyun femur kemiklerinden elde edilmiş olan hidroksiapatite (KHA) etkisi incelenmiştir. Bu amaçla 4 farklı kompozit hazırlandı ve preslendikten sonra 1100-1300oC arasında 4 saat süre ile sinterlendi. Saf koyun hidroksiapatit için artan sinterleme sıcaklıkları ile yoğunluk, kısmi yoğunluk, sertlik ve kırılganlık indeksi artarken, en yüksek yatay (8.23±0.28 MPa) ve dikey basma (82.48±5.50 MPa) mukavemeti ve kırılma tokluğu (0.70±0.11 MPam1/2) 1200oC' de elde edildi. Saf KHA’ in 1300oC’ de sinterlenmesi beta trikalsiyum fosfat (β-TCP), alfa trikalsiyum fosfat (α-TCP) ve kalsiyum oksit (CaO) fazlarına dekompoze olmasına neden olmuştur. Bu sıcaklık için saf KHA’ daki dekompoze olma oranı %4.1 olarak hesaplandı. KHA-ZrO2 kompozitlerinde dekompoze olma oranı, artan sinterleme sıcaklığı ve ZrO2 oranı ile %48.1’ e kadar artmıştır. KHA-ZrO2 kompozitlerinde iki farklı kalsiyum zirkonat (CaZr4O9 ve CaZrO3) fazı dedekte edilmiş olup, bu kompozitlerde dekompozisazyonun artışının CaZrO3 fazından kaynaklandığı kanaatine varılmıştır. 1200oC’ de sinterlenen KHA-2.5ZrO2 kompozitinin KHA-ZrO2 kompozitleri içerisinde en iyi özelliklere sahip olduğu belirlendi. Bu kompozitin kırılma tokluğu 1.25±0.08 MPam1/2, dikey ve yatay basma mukavemeti değerleri ise 122.0±2.12 MPa ve 11.21±0.42 MPa’ dır.  Ancak; KHA-ZrO2 kompozitinin yetersiz kırılma tokluğu özelliği nedeniyle insan vücudunda yüke dayanım gerektirmeyen uygulamalarda kullanılması önerilmektedir.
Spor Bilimleri Üzerine Araştırmalar-II
Authors: Koç Muhammed Emin , Budak Hamza , Özsarı Arif , Böyükelhan Evrim , Demiral Şengül , Özbar Nurper , Nazıroğlu Meltem , Hürler Şebnem , Öner Burak , Uçar Bayram , Subak Gülhan Erdem , Yılmaz Coşkun , Yılmaz Tugay , Yıldırım Ali , Erdoğan Karcı Yeliz , Şentürk Halil Evren , Karademir Mehmet Bilgin
Published: June 2023

Spor Bilimleri Üzerine Araştırmalar isimli bu kitap multidisipliner bir yaklaşımla spor bilimleri alanında yapılan akademik çalışmalar bir araya getirilerek hazırlanmıştır. Kitapta alanında güncel gelişmelere yer verilerek hazırlanmış on bölüm yer almaktadır. Spor bilimleri alanında yapılmış olan bu akademik çalışmaların literatüre katkı sağlaması amaçlanmaktadır.
Sporda Yorgunluk Sonrası Toparlanma ve Foam Roller Yöntemi
Authors: Budak Hamza , Koç Muhammed Emin
Published: June 2023

Bu çalışmada yüksek yoğunluklu fiziksel egzersizlerden sonra organizmada meydana gelen yorgunluğu azaltmak ve toparlanmayı hızlandırmak için gerçekleştirilen foam roller toparlanma yönteminin incelenmesi amaçlanmıştır. Fiziksel yüklenmeler sonucunda sporcuların performanslarında görülen azalmalar yorgunluk durumunu ortaya çıkarmaktadır. Meydana gelen yorgunluğun takip edilmesi, sporcuların antrenmana adaptasyonlarını kontrol etmek, yarışmaya hazır olmalarını sağlamak, sportif yaralanmalara ve hastalıklara karşı hassasiyetlerini azaltmak için önem kazanmaktadır. Bu durumda ise toparlanma programlarının oluşturulması ve uygulanması, sporcuların bir sonraki antrenmana veya müsabakaya tamamen dinlenmiş bir şekilde çıkmalarını sağlamakla birlikte sportif performanslarını artırmaktadır. Yorucu fiziksel egzersizlerin sonunda toparlanmayı hızlandırmak amacıyla birçok yöntem gerçekleştirilmektedir. Son yıllarda kullanımı artan, uygulanması basit, organizma üzerinde etkili ve düşük maliyetli olması sebebi ile foam roller toparlanma yöntemi sıklıkla tercih edilmektedir. İskelet kaslarının silindir biçimindeki bir aparatın üzerine konularak vücut ağırlığı ile kasın üzerinde ileri geri hareket ederek yapılan bu yöntem, fizik tedavi uzmanları ve sportif yaralanmalar sonrası rehabilitasyon gibi çeşitli alanlarda geniş bir sporcu kitlesi tarafından yoğun ilgi görmektedir. Özellikle egzersiz öncesi ısınma protokollerini en uygun hale getirmek, performansı artırmak, egzersiz sonrası iyileşmeyi kolaylaştırmak ve aynı zamanda bağ doku bozukluklarını tedavi etmek için kullanılabilmektedir. Roller yönteminin en önemli etki mekanizmasının sürtünmeyle birlikte kas dokularındaki miyofasiyal yapışıklıkları ayırarak kasların gevşemesini sağlamak ve germe reseptörlerini uyararak esnemesini artırmak olduğu yapılan araştırmalarda görülmektedir. Ayrıca kas dokularında derin doku masajı gibi bir manipülasyon sağlayarak tatbik edilen bölgeye oksijenli kan getirirken, bölgedeki atık maddeleri ve toksinleri temizleyerek kan akışını da artırdığı bilinmektedir. Sonuç olarak foam roller yöntemi, yüksek şiddetli fiziksel çalışmalar sonucu yorgunluğu azaltmak ve toparlanmayı hızlandırmak için araştırmacılar ve bu konu üzerinde çalışanlar tarafından önerilmektedir.
Kamu Spor Yönetiminde Eğitim ve Araştırma Faaliyetleri: Spor Eğitimi ve Araştırmaları Daire Başkanlığının Faaliyet Analizi
Authors: Özsarı Arif
Published: June 2023

Bu araştırma ile Türkiye Cumhuriyeti Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın çatısı altında bir kamu kuruluşu olarak görevlerini ifa eden Spor Eğitimi ve Araştırmaları Daire Başkanlığının faaliyetlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada öncelikli olarak daire başkanlığı ve birimlerinin görevleri sunulmuştur. Çalışmanın sonraki kısımlarında Spor Eğitimi ve Araştırmaları Daire Başkanlığı’nın yürütmüş olduğu eğitim faaliyetleri, ulusal ve uluslararası spor projeleri ve ilkokullarda spor dalı eğitimi protokolü hakkında bilgi verilmiştir. Kuruluşun faaliyetlerine ilişkin istatistiki veriler kurum yetkililerinden sağlanmış ve ilgili veriler tablo ve grafiklerle görselleştirilerek çalışmada sunulmuştur. Daire başkanlığının faaliyetlerinin tanıtılması, aynı zamanda Türkiye’de devlet eli yapılan bu faaliyetlerin yazılı literatürde yer almasını sağlayarak ilgili yazına katkı sağlanması çalışmanın diğer bir amacıdır. Yapılan bu çalışma ile sportif mecrada yer alan bireyler ile tüm kurum ve kuruluşlar,  üniversitelerin spor bilimleri alanında veya farklı alanlarda eğitim gören bireyler,  aynı zamanda bulunduğu branşta kademesini yükseltmek isteyen antrenör ve alana ilgisi olanların yanında, alana yabancı olan bireyler içinde önemli teorik ve pratik çıkarımlarımın yer aldığı ifade edilebilir. Ayrıca Spor Eğitimi ve Araştırmaları Daire Başkanlığının topluma hizmet noktasında önemli bir misyonu yerine getirdiği de söylenebilir.
Beden Eğitimi ve Sporda Cinsiyet Stereotipleri
Authors: Öner Burak , Uçar Bayram
Published: June 2023

Bu bölümde beden eğitimi ve sporda cinsiyete yönelik stereotiplerin toplumsal yansımaları ile erkek ve kadın bireyler üzerindeki etkileri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Kelime anlamı olarak “kalıp yargı” olarak dilimize geçen stereotip terimi eğitimden spora birçok alanda araştırma konusu olmuştur. Stereotipler, belli birey türleri ve gruplar hakkında bilimsel kanıtı olmayan, yaygın olarak benimsenmiş düşüncelerdir. Kalıp yargılar, her toplumda bireyleri farklı şekillerde etkilese de genellikle benzer özellikler göstermektir. Stereotipler, bir sosyal sınıfa, ırka yönelik olabildiği gibi bir dine ve cinsiyete yönelik de olabilir. Bireyler ve toplumlar, zamanla cinsiyete ilişkin bazı kalıp yargılar oluşturarak bunları cinsiyet gruplarına yükleyebilmektedir. Bu kalıp yargılar, örneğin; bireyin akademik başarısı, spor performansı veya beden eğitimi dersine yönelik motivasyonu üzerinde olumlu ve olumsuz etkiler meydana getirebilirler. Beden eğitimi ve sporda kadın ve erkekler arasındaki cinsiyet farklılıklarını çeşitli değişkenler açısından açıklamaya çalışan çok sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışma konularından birisi de bu alanda stereotiplerin erkekler ve kadınlar üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmaya yönelik araştırmaları kapsamaktadır. Stereotiplerin cinsiyet açısından beden eğitimi ve spora katılımı, fiziksel performansı nasıl etkilediği merak konusudur. Ülkemizde beden eğitimi ve spor alanında cinsiyet stereotiplerine dayanan çalışma sayısının oldukça az olduğu görülse de dünya genelinde araştırmacılar tarafından konuya ilginin arttığı söylenebilir. Bu araştırmada hem beden eğitimi derslerinde hem de sporda cinsiyete yönelik stereotipler üzerine yapılan çalışmalar incelenerek bazı genel bilgilere ulaşılmıştır.
Türk Literatüründeki Güncel E-Spor Araştırmalarına Genel Bakış
Authors: Subak Gülhan Erdem
Published: June 2023

E-spor, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de büyük ilgi görmeye başlamıştır. Özellikle Türk e-spor takımlarının göstermiş olduğu başarılar ve kazandıkları şampiyonluklar gençlerin e-spora yönelimini daha da arttırmıştır. Dünyada e-spor şubesini açan ilk profesyonel spor kulübünün Beşiktaş olması, Türkiye E-Spor Federasyonu’nun kurulması ve ardından çok sayıda profesyonel spor kulübümüzün e-spor branşlarını açması e-sporun Türkiye’deki gelişiminin önemli bazı örnekleridir. Bunun yanında, ülkemizdeki üniversitelerin de e-spor kulüpleri kurmaya başlaması ve ayrıca Spor Bilimleri Fakülteleri ile Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokullarında seçmeli e-spor derslerinin açılması ile e-spora verilen önemin derecesi artmıştır. Üniversitelerin e-spora girişi ile de e-sporla ilgili bilimsel araştırmaların önünü açmıştır. Ülkemizde e-spor araştırmaları son yıllarda büyük bir ivme kazanmıştır. E-sporun tüm yönlerinin aydınlatılması yönünde ülkemiz literatürü dünya literatürüne önemli katkılar sağlamaktadır. Bu bölümde Türkiye’de yapılmış ve e-sporun farklı bileşenlerine yönelik güncel araştırmalar incelenmiştir ve özetlenmiştir.
Yeşil Organizasyonlar
Authors: Yıldız Deniz
Published: June 2023

Organizasyonlar çevre ile karşılıklı etkileşimi olan sosyal sistemler olduğu için doğal kaynakların sürdürülebilir kılınması için organizasyon arasında yeşil çevre bilincinin gelişimi kaçınılmaz kılınmıştır. Organizasyonların sektör fark etmeksizin hepsinde çevresel sorunlara karşı bir bilinç geliştirmesi zorunludur. Günümüzde rekabet üstünlüğü sağlama ve bu üstünlüğü sürdürülebilir kılmak için de çevreye olan duyarlılık oldukça önemlidir. Dolayısıyla organizasyonlarda klasik işlevlerin yerini yeşil organizasyon işlevleri almıştır. Yeşil organizasyonlar, kaynakların tasarruflu kullanılması, doğaya karşı yeşil bilincin geliştirilmesi ve bu bilincin sürdürülebilir kılınması açısından stratejik bir öneme sahiptir. Bu sayede organizasyonların maliyetleri düşerken kurum imajı da olumlu etkilenmektedir. Geleneksel yönetim yaklaşımlarında üst yönetimin temel amacı ihtiyaç duyulan ürün veya hizmeti üretip pazarlamak iken, günümüzde bu amaca ek olarak kurumsal sosyal sorumluluğun uzantısı olarak çevreye karşı duyarlılıkta eklenmiştir. Bu doğrultuda organizasyonların temel amaçlarına ek olarak yeşil çevre bilinci ile kaynaklarını tasarruflu kullanması, maliyetlerini düşürmesi ve kaynakların sürdürülebilirliğine katkı sağlanmış olur. Bu bölümde, yeşil organizasyon başlığı altında organizasyonların yönetiminde insan kaynakları yönetimi, üretim, pazarlama ve lojistik gibi bazı organizasyon işlevlerinin yeşil organizasyondaki yeri ve önemini vurgulanmaktadır. Aynı zamanda literatürdeki yeşil organizasyonlar ile ilgili yapılan güncel çalışmalar araştırılmıştır. Araştırmanın sonunda ulaşılan sonuca göre, organizasyonların kurumsal sosyal sorumluluklarının başında yeşil çevre politikaları geldiği görülmektedir. Çevreye dost stratejiler, sürdürülebilirlik ve yeşil davranışa sahip yeşil organizasyon gelecek kuşaklara umut ışığı olmaktadır. Sürdürülebilir yeşil stratejiler sonucu organizasyonlar birçok avantaj ile birlikte rekabet üstünlüğü kazanmaktadır.
Örgütsel Çeviklik
Authors: Sunman Gözde
Published: June 2023

Günümüzde küresel boyutlara ulaşan yoğun rekabet ve yaşanan hızlı değişimler sonucu ortaya çıkan çevresel belirsizlikler, fırsat ve tehditler organizasyonları önemli bir şekilde etkilemektedir. Bu dinamik ve sürekli değişimin yaşandığı çevrede tehditlerden korunmak, fırsatları avantaja çevirmek örgütler için önem arz etmektedir. Değişen koşullar altında faaliyetleri devam ettirebilmek ve rekabette üstünlük sağlayabilmek örgütler açısından yeni stratejiler geliştirmeyi gerektirmektedir. Bu durum sürekli değişim sürecine adapte olmak için örgütlerin daha çevik davranmaları gerektiği konusunu gündeme getirmiştir. 21. yüzyılda çeviklik artık örgütler için bir tercih meselesi olmaktan çıkıp dış çevreye hızlı tepki verebilme yeteneği, başarılı örgütleri diğerlerinden ayıran bir gereklilik haline gelmiştir. Bu doğrultuda örgütsel çevikliğin tanımı ve kapsamı, örgütsel çevikliğin boyutları, örgütsel çevikliğin önemi ve çevik örgütlerin özellikleri konularına değinilecektir.
Mesleki Gelecek Zaman Beklentisi
Authors: Akça Coşkun , Çağlar İrfan
Published: June 2023

Örgütsel davranış literatüründe, belirli zaman ufuklarını tanımlayan zaman beklentisi kavramına artan bir ilgi gözlemlenmektedir. Bireylerin yaşamlarında ve kariyerlerinde karar vermeleri, yalnızca şu anda olup bitenlere değil, aynı zamanda bireyin geçmişe dair ne hissettiğine ve geleceğe dair umutlarına da bağlıdır. Bununla birlikte, zaman algısı ve kariyer kararı verme söz konusu olduğunda mesleki psikoloji özellikle gelecek zaman beklentisine odaklanmıştır. Sosyo-duygusal seçicilik teorisinde temel bir yapı olan gelecek zaman beklentisi bireylerin hayatta kalan zamanları ve fırsatlar hakkındaki algılarını ifade eder. Yaşam boyu gelişim literatüründeki gelecek zaman perspektifi üzerine yapılan araştırmalardan esinlenerek mesleki gelecek zaman beklentisi kavramı ortaya çıkmıştır. Mesleki gelecek zaman beklentisi çalışanların istihdam bağlamında geleceklerine ilişkin algılarını ifade eder. Son on yılda birkaç nicel çalışmanın iş bağlamında genel gelecek zaman beklentisi ve mesleki gelecek zaman beklentisinin öncüllerini ve sonuçlarını araştırdığı görülmektedir. Araştırmaların sonuçları, yaşla olan güçlü negatif ilişkisine ek olarak, mesleki gelecek zaman beklentisinin diğer bireysel (örneğin kişilik özellikleri) ve bağlamsal değişkenlerle (örneğin iş özellikleri) de ilişkili olduğunu göstermektedir. Dahası, mesleki gelecek zaman beklentisinin motivasyonel, davranışsal ve mesleki refah sonuçların yanı sıra bireysel ve bağlamsal öncüllerin ilişkilerine aracılık ettiği ve düzenleyici rol oynadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma iş organizasyonlarında mesleki gelecek zaman beklentisini araştırmıştır. Çalışmanın örgütsel davranış ve insan kaynakları yönetimi bilgi tabanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
İşyerinde Yaşanan Boreout Sendromu
Authors: Salik Ata Neşe
Published: June 2023

Boreout sendromu günümüz iş dünyasının yaygın sorunlarından birisidir. İşyerinde yaşanan boreout sendromu çalışanları ve işletmeleri olumsuz etkilemektedir. Kendisi ile çalıştığı işin anlam bütünlüğünü kavramakta zorlanan çalışanlar boreout sendromu yaşayarak düşük motivasyon ve performans ile çalışmaktadır. Bu sendrom sonucunda işletmeler verimlilik ve kalitede bağlamında ciddi kayıplar yaşamaktadır. Bu durum işletmeler için oldukça maliyetlidir. Bu bağlamda işletmeler, çalışanlarının boreout sendromu yaşamasını önlemek için personel seçme ve yerleştirme politikalarını uygularken çalışanlar ile iş arasındaki uyuma dikkat etmelidir. Bu çalışmanın amacı boreout sendromu kavramına değinerek, boreout sendromunun belirtilerini, çalışanların işyerinde boreout sendromunun yaşanma nedenlerini, boreout sendromu yaşayanların yapması gerekenleri, işyerinde yaşanan boreout sendromunun sonuçlarını ve boreout sendromunu önlemek için alınacak önlemleri sunmaktır.
Kraliçe Arı Sendromu (KA-S)
Authors: Arıcı Ebru , Gökçe Akif , Batman Orhan
Published: June 2023

Kraliçe Arı Sendromu, 1970’li yıllarda ilk defa kadınların özgür olmasını araştıran bir çalışmada kullanılan bir kavramdır. Metaforik kökünü, doğada bir arı kovanındaki kraliçe arının bulunduğu alanda hüküm sürmesinden ve iktidarını uzun süre devam ettirmesinden esinlenerek almış olan bu kavram günümüz örgütsel davranışların merkezinde olan yönetici pozisyonundaki işgörenin kadın olması durumunda, astları olan diğer kadınlara karşı uyguladığı davranışsal ve psikolojik baskının açıklanması için kullanılmaktadır. Sendromun kavramsal arka planı, kraliçe arı davranış şekilleri, nedenleri, boyutları, sonuçları, özellikleri ve konu ile ilgili öne çıkan araştırmaların sistematik olarak sunulduğunu bu çalışmada amaç, konu ile ilgili detaylı okuma yapmak isteyen araştırmacılara toplu halde bilgi sunmaktadır. Bu kapsamda kraliçe arı sendromu anahtar kelimesi ile alan yazın taraması yapılmış, elde edilen ikincil verilerden bilgiler toplanarak sistemli bir şekilde kavramsal bir çalışma oluşturulmuştur.
Tarih Alanında Seçme Yazılar-III
Authors: Arda Göknil , Bişkin Hacı Veli , Kavak Mehmet , Aylar Mustafa , Özlü Zeynel , Çay Mustafa Murat , Gönenç Senem , Öztürk Gülin , Topal Nevzat , Başkan Selma , Canpolat Şehmus
Published: June 2023

Tarih araştırmalarında geçmiş dönemde meydana gelen olayların dönemin şartları göz önünde tutularak, objektif ve nesnel bir yaklaşımla ele alınması önem arz etmektedir. Geçmişte yaşanan olayların yeniden yaşanması olasılığı olmadığından diğer bilim alanlarında olduğu gibi deney ve gözlem metodu kullanılamaz. Tarih insanlığın tüm gelişim evrelerini incelediği gibi dünyadaki değişimi de hafızasında taşır.
Dünya ve insanlık tarihinin bir bütün olarak incelenemeyeceği tarih felsefecilerinin ortak görüşü olup, tarihi eserlerde yazılış türlerine göre bölümlere ayrılmaktadır. Bu bölümler; rivayetçi tarih, öğretici tarih, neden nasılcı tarih, içtimai tarih anlayışı olarak bilinmektedir. Rivayetçi tarih anlayışının ilk temsilcisi Heredot olarak bilinir ve doğrudan doğruya hikaye tarzında yazılan eserleri kapsar. Tüm ulusların ilk kuruluşlarında hikayeleştirilmiş  tarih anlayışı görülmektedir.
Tüm toplumlar Tanrı ve çeşitli kahramanların etrafında  hayal gücüne dayanan çeşitli öykülerle kendi kökenleri hakkında sözlü tarih anlatımları kullanmıştır. Yazıyı kullanmaya başlayan ilk uygarlıklar, tapınakların duvarlarına, kil tabletlere hükümdarların eylemlerini ve önemli olayları yazarak, kayıt altına almışlardır.
Öğretici tarih anlayışında tarihi olaylardan ders çıkarmak esastır ve tarihçi ait olduğu millete öğütler vermektedir. Bu anlayışın ilk temsilcisi Thukydides’dir. Araştırmacı tarih günümüz tarih anlayışının temelini oluşturur. 19. yüzyıl tarih araştırmalarında tarihi olaylar arasında sebep sonuç ilişkisi kurularak, bilimsel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı ve bu bağlamda neden nasılcı tarih anlayışının ortaya çıktığı görülmektedir.
İçtimai tarih anlayışı ise tarihi olayların arkasında gizli duran tarihi kanunları belirlemeye yön verir. Tarihin kendisi de bir tarihe sahiptir.  H. Carr’a göre ; geçmişle bugün arasında çift yönlü bir trafik vardır. Bugün geçmişin kalıbı ile yoğrulurken, bir yandan da geçmişi sürekli yeniden yaşatmaktadır. Tarihçi tarih oluşturuyorsa tarihinde aynı şekilde tarihçiyi oluşturduğu bir gerçektir.
Tarih Alanında Seçme Yazılar -III- başlıklı kitabımızın yayınlanma aşamasında, bizden emek ve desteklerini esirgemeyen Sayın yazarlarımıza ve Özgür Yayınları’na teşekkürlerimi sunarım.
Doç. Dr. Yunus Emre Tansü
Antropomorfik Kapların Anadolu Coğrafyasındaki Tipolojisi
Authors: Arda Göknil
Published: June 2023

Bu çalışmamızda “Eskiçağ Anadolu’sunun Antropomorfik Kapları”nı ele aldık. Çünkü eskiçağ kültürü araştırmalarımızda bu konuyla ilgili fark ettiğimiz bazı eksiklikleri gidermek hem alanımıza yeni katkılar sağlayacak hem de bu alanda uluslararası bağlantıları ortaya çıkaracaktır. Başka bir ifadeyle kültürel akışın uluslar arasındaki önemini vurgulayacak ve dolayısıyla bu alanın global bütünlüğünü sağlayacaktır. Çalışmamızda Anadolu coğrafyasında ortaya çıkarılmış antropomorfik kaplar, kap biçimsel, bezemesel ve kaplardaki antropomorfizmin kronolojik tipolojisi tarafımızdan düzenlenmiştir.
Klasik Osmanlı Türkçesine Ait Bir Tıp Kitabı: “Ùıbb-ı Kimyá´í”
Authors: Bişkin Hacı Veli
Published: June 2023

İnsanlığın varoluşundan bu yana tıp da insan hayatında önemini koruyarak günümüze kadar süregelmiş bir bilim dalı olmuştur. İnsanın olduğu yerde hastalıklar da kaçınılmaz olmuş ve her milletin insanı da bu hastalıkları tedavi ve hastalıklardan korunma noktasında gerek kendilerinin gerekse de kendilerinden öncekilerin uyguladığı yöntemleri kendi zamanlarında kulaktan kulağa aktarmak yoluyla ya da yazılanları okuyarak uygulamışlardır. Bu noktada tıp bilimi Türkler için de büyük önem arz etmiş bir bilim dalı olmuştur. Nihayetinde de tarih sahnesine çıktıkları coğrafyalarda - Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular ve Osmanlı dönemlerinde- yüzyıllar içerisinde kendilerine has tedavi yöntemleri geliştirmişlerdir. Bunu yaparken de birçok bitki, ilaç, alet ve hastalık adlarıyla katkı sunmuşlardır. Tarihi metinler, milletler için geçmişten geleceğe önemli bir köprü olup alanlarında önemlidir ve bu eserler mutlaka incelenmelidir. Tıp metinleri de bu tarihi metinlerdendir ve mutlaka incelenmelidir. Çünkü buradan elde edilecek veriler o milletin kültür ve yazın tarihine de ayrıca katkı sunacaktır. Türklerin tıp metinlerine yaklaşımına baktığımızda Uygurlarla başlayan bir süreç ve devamında Anadolu’da birçok eserler ortaya konmuştur. Ömer b. Sinan el-İznikî tarafından yazılan Ùıbb-ı KimyÀ´í adlı eser de bu kaynaklardan bir tanesidir. 18. yüzyıla ait olan eser Klasik Osmanlı Türkçesi ile yazılmıştır. Bu dönem tıp açısından değerlendirildiğinde Arapça ve Farsça üzerinden Batı tıbbının ve dolayısıyla tıp terminolojisinin girmeye başladığı dönem olmuştur. Çalışmada eserin yazarı hakkında bilgi verilirken içeriği, yazar ve yazarın diğer eseri de değerlendirilmiştir. Çalışmayla on sekizinci yüzyıla ait olan bir tarihi tıp metni daha tanıtılarak eserin üzerinden Klasik Osmanlı Türkçesi dönemi bir eserinin daha bilim adamlarına ve araştırmacılarına kaynak oluşturması amaçlanmıştır. Eser üzerine ileride de yapılacak kapsamlı bir çalışmayla eserin bitki, hastalık ve ilaç adları başta olmak üzere dil açısından da değerlendirmelerle katkısı ortaya konabilir.
Yuhannâ b. Mâseveyh'in Koku Risalesi: Cevâhiri’t-Tîbi’l-Müfrede (Çeviri-Değerlendirme)
Authors: Kavak Mehmet
Published: June 2023

Ortaçağda yaşamış Süryani hekimlerin meşhurlarından olan Ebu Zekeriyya Yuhannâ (Yahyâ) b. Mâseveyh batıda Mesuë Senior, Mesue Major ve Janus Damascenus adlarıyla da bilinir. Eczacı bir babanın çocuğu olarak Cündişâpûr’da doğup Samerrâ şehrinde vefat eder. Uzun yıllar boyunca Abbasi halifelerinin has hekimliğini yapmıştır.  İslam dünyasında eczacılık alanında eser veren ilk müelliflerdendir. Altmıştan fazla eseri kaydedilen Yuhannâ’nın Cevâhiri’t-Tîbi’l-Müfrede adlı eseri çok sayıda koku hammaddesine yer vermiştir. Bunlardan 5’i esas olmak üzere toplamda 29 koku hammaddesi hakkında detaylı bilgiler vermektedir. Müellif bu çalışmasında aynı zamanda bu koku hammaddelerinin çeşitleri, kaliteleri, elde edilişleri, satışları ve bu hammaddelerden parfüm elde edilmesi olmak üzere bu kokuların çeşitli yönlerine değinmiştir. Bu çalışmada müellif hakkında biyografik bilgi verildikten sonra müellifin eserleri listelenmiş daha sonra da risalenin ele alınış yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Nihayetinde risale tercüme edilerek dipnotlarla metin içinde geçen teknik terimler izah edilmiştir.
Bağdâd’da Bir Moğol Yönetici: Emir Aruk
Authors: Aylar Mustafa
Published: June 2023

Abbâsîler zamanında kurulan ve İslâm dünyasının en önemli şehirlerinden biri olan Bağdâd, 1258 yılında İlhanlı Devleti’nin kurucusu Hülegü tarafından ele geçirildi ve büyük yağma, tahrip ve katliama maruz kaldı. Her ne kadar Ata Melik Cüveynî gibi tecrübeli birinin şehrin yönetiminde görevlendirilmesi Bağdâd için müsbet neticeler doğursa da şehirdeki sıkıntılar tam anlamıyla sona ermedi. İlhanlı Devleti’nde yaşanan taht karışıklıklarının ardından Emir Buka gayretiyle tahta geçen Argun döneminde, Buka’nın kardeşi Emir Aruk, Bağdâd hâkimliğine getirildi. Emir Aruk, ağabeyi Emir Buka’nın gücüne dayanarak Bağdâd’da şahsi gücünü ve servetini artırdı. Buna ilaveten diğer Moğol emirlerini rahatsız edecek birtakım davranışlarda bulundu. Bu durum Bağdad’da mevcut olan problemleri daha da arttırdı. Her geçen gün Emir Aruk ve ağabeyi Buka’nın yaptığı şeyler daha çok kişiyi rahatsız etmeye başladı. Nitekim Bağdad şahnesi Tatarkiya’nın yardımcısı olan Yahudi Sa‘düddevle, bu durumu İlhanlı hükümdarı Argun’a bildirdi. Nihayet İlhanlı hükümdarı Argun, Buka ve Aruk kardeşlerin iktidarına son vererek her ikisini de ortadan kaldırdı. Yaklaşık beş yıl Bağdâd hâkimliğinde bulunan, şehirdeki yardımcılarıyla birlikte halka zulmeden, çok miktarda para, mal ve mülk toplayan Emir Aruk’un Bağdâd hâkimliği böylece sona ermiştir.