Ανάπτυξη υπολογιστικών βιοδεικτών της δύσπνοιας ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
Authors: Πατσίρης Στέφανος 
Published: April 2024

Η δύσπνοια αποτελεί παράγοντα με σημαντική αξία στην ποιότητα ζωής των ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια καθώς έχει περιοριστικό χαρακτήρα. Η ανάπτυξη της είναι αποτέλεσμα ενός δικτύου ανάμεσα στα συστήματα του οργανισμού (μυοσκελετικό, καρδιοαναπνευστικό και νευρικό), το οποίο λειτουργεί με βάση την συλλογή πληροφοριών που σχετίζονται με την αιτία της νόσου, δηλαδή την φλεγμονή και τις αλλαγές που επιφέρει στο αναπνευστικό σύστημα. Η πολυπλοκότητα των μηχανισμών δημιουργίας της και η συσχέτιση τους με τις παθολογικές αλλαγές δεν έχει ακόμα εξακριβωθεί πλήρως. Μια μεγάλη ομάδα επαγγελματιών υγείας ιατροί, φυσικοθεραπευτές, νοσηλευτές κλπ καλείται να εργαστεί με σκοπό την διαχείριση και αντιμετώπιση της. Το ίδιο το αίσθημα της δύσπνοιας θα αποτελέσει την αιτία υποψίας για ΧΑΠ είτε κριτήριο εκτέλεσης και παρακολούθησης της πορείας της νόσου μέσα από θεραπευτικές παρεμβάσεις όπως είναι οι διάφορες φυσικοθεραπευτικές τεχνικές. Ένα πολλά υποσχόμενο στοιχείο για την μελέτη της φλεγμονής και την σοβαρότητα στην ΧΑΠ είναι το συμπύκνωμα του εκπνεόμενου αέρα. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανίχνευση πιθανής σχέσης ανάμεσα στην συγκέντρωση και το μέγεθος των σωματιδίων του με την δύσπνοια στην ΧΑΠ. Στην μελέτη συμμετείχαν 34 υποκείμενα εκ των οποίων τα 17 είχαν διαγνωσθεί με ΧΑΠ. Η μελέτη περιελάβανε δυο μετρήσεις για την ομάδα των πασχόντων προκειμένου να εντοπιστούν πιθανόν αλλαγές και μια για την ομάδα των υγιών. Η συλλογή και η ανάλυση του συμπυκνώματος του εκπνεόμενου αέρα πραγματοποιήθηκαν με το RTube και την συσκευή Accusizer μοντέλο 780SIS και FxNano, αντίστοιχα. Ενώ για την εκτίμηση της δύσπνοιας και της γενικότερης κατάστασης της υγείας χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια (SGRQ, CAT, mMRC, κλίμακα της Borg) και δοκιμασίες (6MWT). Η ανάλυση των αποτελεσμάτων δεν έδειξε κάποια αξιόλογη αλλαγή στην κατάσταση της υγείας των υποκειμένων με ΧΑΠ, παρά κάποιες μικρές μεταβολές που δεν αποτελούν σημαντικά ευρήματα. Όσον αφορά τα σωματίδια του συμπυκνώματος, αν και ήταν σχετικά παρόμοια, στην περίπτωση της ομάδας της ΧΑΠ παρατηρήθηκε μικρότερη συγκέντρωση σε σχέση με την υγιή ομάδα. Σημαντική ήταν η παρατήρηση μεταβολών στην συγκέντρωση και το μέγεθος των σωματιδίων τόσο μεταξύ της υγιούς και της πάσχουσας με ΧΑΠ κατάστασης όσο και μεταξύ των δυο διαδοχικών μετρήσεων στην ομάδα με ΧΑΠ. Τα αποτελέσματα των δυο μετρήσεων στους πάσχοντες με ΧΑΠ φαίνεται ποιοτικά να παρουσιάζουν μια παρόμοια πορεία με αύξηση για σωματίδια μικρής διαμέτρου και μείωση όσο μεγάλωνε το μέγεθος τους. Η διαφορά ανάμεσα στις δυο μετρήσεις πιθανόν να σχετίζεται με τα διαφορετικά μοντέλα της συσκευής Accusizer που χρησιμοποιήθηκαν. Ωστόσο, αξιόλογο εύρημα θεωρείται η διαφορά που εντοπίστηκε ανάμεσα στα μεγέθη των σωματιδίων μεταξύ των δυο ομάδων. Συγκεκριμένα, η συγκέντρωση των σωματιδίων με μέγεθος μικρότερο του 0,260 μm ήταν μεγαλύτερη για τα υγιή υποκείμενα σε σχέση με εκείνη με ΧΑΠ και το αντίστροφο για σωματίδια με εύρος μεγαλύτερο των 0,328 μm όπου η συγκέντρωση ήταν μεγαλύτερη στα υποκείμενα με ΧΑΠ σε σχέση με τα υγιή υποκείμενα. Το γεγονός αυτό πιθανόν σχετίζεται με διαφορετικό ανατομικό σημείο προέλευσης τους καθώς και τις μεταβολές στην αναπνοή. Συσχέτιση ανάμεσα στα σωματίδια του συμπυκνώματος του εκπνεόμενου αέρα και των εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση της δύσπνοιας δεν εντοπίστηκε για την ομάδα των ασθενών. Υπήρξε όμως συσχέτιση τους με μια ενότητα του ερωτηματολογίου του SGRQ στην υγιή ομάδα, που ίσως να σχετίζεται με την φυσική κατάσταση τους. Πιθανολογείται ότι το μικρό δείγμα συμμετεχόντων με ΧΑΠ και η ανομοιογένεια του να συνέβαλλαν στο αποτέλεσμα της παρούσας έρευνας. Σημαντικός περιοριστικός παράγοντας στην διεξαγωγή της έρευνας έπαιξε η πανδημία COVID. Η περαιτέρω μελέτη του αντικειμένου κρίνεται απαραίτητη με μεγαλύτερης κλίμακας συμμετέχοντες.