Εκπαίδευση μαθητών/-τριων προσφυγικής/μεταναστευτικής προέλευσης χωρίς και με αναπηρία
Authors: Κούκου Μήνα 
Published: March 2023

Στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες έχουν διαμορφωθεί σημαντικές ανάγκες αναπροσαρμογής του θεσμού της εκπαίδευσης προκειμένου η εκπαιδευτική διαδικασία να χαρακτηρίζεται συμπεριληπτική. Στο πλαίσιο των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης και του αναφαίρετου δικαιώματος όλων στην πρόσβαση και τη συμμετοχή σε ποιοτική εκπαίδευση, η αξιοποίηση της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης κρίνεται ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ενστάλαξη δημοκρατικών αξιών στους σημερινούς μαθητές/τριες. Μέσω της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν την ύπαρξη ισοτιμίας ανάμεσα στα άτομα διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης, υιοθετούν στάση σεβασμού και κατανόησης κι αναπτύσσουν διαπολιτισμική σκέψη, σημαντικά διά βίου εφόδια. Η εκπαίδευση ως θεσμός μέσω της Διαπολιτισμικής Αγωγής μπορεί να παρέχει ισότητα ευκαιριών και να προασπίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ισότητα ευκαιριών, ωστόσο, περιλαμβάνει τη συμμετοχή όλων των μαθητών/τριών στην εκπαίδευση· σκοπός άλλωστε είναι η δημιουργία ενός Σχολείου για Όλους. Δεδομένου ότι υπάρχει ποσοστό του μαθητικού πληθυσμού με μεταναστευτική και προσφυγική προέλευση με κάποια μορφή αναπηρίας, το οποίο δεν πρέπει να αποκλείεται από την εκπαίδευση, στην παρούσα έρευνα δίνεται έμφαση στην εκπαίδευση μαθητών/τριών προσφυγικής και μεταναστευτικής προέλευσης χωρίς και με αναπηρία. Πιο συγκεκριμένα, μελετάται η εφαρμογή της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα και δίνεται έμφαση στις επιμορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών που διδάσκουν στις Τάξεις Υποδοχής, αλλά και των εκπαιδευτικών που διδάσκουν σε πολυπολιτισμικές τάξεις ευρύτερα. Η μέθοδος διεξαγωγής της έρευνας είναι αυτή της ποιοτικής ανάλυσης με θεματικό χαρακτήρα και το ερευνητικό εργαλείο αποτελούν οι ημι-δομημένες συνεντεύξεις που παραχώρησαν 15 εκπαιδευτικοί Τάξεων Υποδοχής και 15 εκπαιδευτικοί Τυπικών Τάξεων σχολικών μονάδων της περιφέρειας Ηπείρου. Μέσω θεματικής ανάλυσης των ποιοτικών δεδομένων αναλύθηκαν οι απόψεις των συμμετεχόντων στην έρευνα εκπαιδευτικών i) για τις αναγκαίες διαπολιτισμικές δεξιότητες των εκπαιδευτικών πολυπολιτισμικών τάξεων, ii) για τα εμπόδια εφαρμογής Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και εκπαιδευτικής ένταξης των μεταναστών/προσφύγων μαθητών/τριών, iii) για τους τρόπους εκπαιδευτικής συμπερίληψης μαθητών/τριών που φέρουν τη διπλή πρόκληση αναπηρίας και διγλωσσίας, καθώς και iv) για τις επιμορφωτικές ανάγκες των ιδίων. Από τα αποτελέσματα διαπιστώθηκε ότι οι συμμετέχοντες στην έρευνα εκπαιδευτικοί Τάξεων Υποδοχής και Τυπικών Τάξεων αναγνωρίζουν τη σημασία βασικών διαπολιτισμικών δεξιοτήτων που καλούνται να κατέχουν ως εκπαιδευτικοί για την αποτελεσματική ανταπόκριση στο πολυσύνθετο έργο της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις. Συζητώντας, ωστόσο, για τα εμπόδια εφαρμογής της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, δεν υπογραμμίζουν την έλλειψη των διαπολιτισμικών τους δεξιοτήτων. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει τον προσανατολισμό τους σε εξωτερικά εμπόδια εφαρμογής της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Εντούτοις, αναγνωρίζουν και κατονομάζουν σημαντικές επιμορφωτικές ανάγκες, γεγονός που παρέχει πλήθος πληροφοριών απόδειξης της αναγκαιότητας για επικαιροποίηση των επιμορφωτικών προγραμμάτων Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Αναλύοντας τις απόψεις των εκπαιδευτικών, αναδεικνύεται η ανάγκη δημιουργίας ενός νέου επιμορφωτικού μοντέλου, το οποίο θα είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού και της σύζευξης των αρχών της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης με το πεδίο της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.