Επιδημολογική μελέτη του πρώτου ψυχωτικού επεισοδίου στους νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας
Authors: Περιτογιάννης Βάιος 
Published: September 2021

Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μεγάλο ενδιαφέρον των κλινικών, των ερευνητών αλλά και των στελεχών που διαμορφώνουν την πολιτική υγείας για το πρώτο επεισόδιο ψύχωσης. Ως αποτέλεσμα έχει δημοσιευτεί πλήθος ερευνών πάνω στην παθοφυσιολογία, αιτιολογία και κυρίως θεραπεία των ψυχωτικών διαταραχών από τα πρώιμα στάδια, καθώς είναι από όλους αποδεκτό ότι η έγκαιρη παρέμβαση αυξάνει τις πιθανότητες ανάρρωσης. Οι κλασσικές μας γνώσεις για τη συμπτωματολογία των ψυχωτικών διαταραχών έχουν πια πλαισιωθεί από τη συνεισφορά της γενετικής και των νευροεπιστημών, που διευκολύνει την κατανόηση και ανοίγει νέους δρόμους στη θεραπεία τέτοιων συνδρόμων. Οι ως τώρα διαθέσιμες θεραπείες δεν είναι πλήρως ικανοποιητικές κι έτσι έχει επικρατήσει η άποψη πως οι παρεμβάσεις πρέπει να γίνονται όσο το δυνατό νωρίτερα κατά την έναρξη του ψυχωτικού επεισοδίου και να είναι πολυεπίπεδες, δηλαδή εκτός από τη φαρμακευτική αγωγή να εφαρμόζονται ψυχολογικές και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις. Η πρόγνωση των ψυχωτικών διαταραχών παραμένει μέτρια, καθώς εκτός από τη φύση των συμπτωμάτων, η ευνοϊκή έκβαση παρεμποδίζεται από τα υψηλά ποσοστά χρήσης ουσιών από τους ασθενείς και από την απομάκρυνση από τις υπηρεσίες υγείας και την ελλιπή συμμόρφωση με τη θεραπεία. Η τακτική της τελευταίας εικοσαετίας να γίνονται παρεμβάσεις ακόμη και σε θεωρούμενους ως υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη ψύχωσης πληθυσμούς, αν και υποστηρίζεται με σθένος από ορισμένους ερευνητές, συγκεντρώνει πολλές επικρίσεις και είναι αμφίβολο αν είναι αποτελεσματική σε συνθήκες καθημερινής κλινικής πράξης. Εκφράζονται ακόμη επιφυλάξεις για το αν είναι δεοντολογική. Σε κάθε περίπτωση έχουν δημιουργηθεί πολλές ανά τον κόσμο υπηρεσίες έγκαιρης παρέμβασης και το έργο τους δημοσιεύεται στο διεθνή επιστημονικό τύπο.Στην Ελλάδα η πρώτη υπηρεσία έγκαιρης παρέμβασης στην ψύχωση σχηματίστηκε στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων και στο πλαίσιο της λειτουργίας της διεξήχθη η παρούσα μελέτη για την επίπτωση του πρώτου ψυχωτικού επεισοδίου στους νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας. Αναζητήθηκαν πληροφορίες για ασθενείς με πρώτο επεισόδιο που εξετάστηκαν κατά τα έτη 2008 και 2009 σε όλες τις υπηρεσίες του δημόσιου τομέα και από τους ψυχιάτρους του ιδιωτικού τομέα της περιοχής. Βρέθηκε μια ετήσια επίπτωση 30 νέων περιπτώσεων ψυχωτικών ασθενών ανά 100000 πληθυσμού, εντός του φάσματος των ποσοστών που έχουν αναφερθεί σε διεθνείς μελέτες, σε διάφορες χώρες. Οι μετανάστες αποτελούσαν ένα μικρό ποσοστό των ασθενών (6%). Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν πως η πλειοψηφία των ασθενών (61,4%) έλαβαν θεραπεία από ψυχιάτρους του ιδιωτικού τομέα της περιοχής. Η επιλογή θεραπευτικού πλαισίου συσχετίστηκε με το οικογενειακό ιστορικό και το ιστορικό χρήσης αλκοόλ/ουσιών. Οι ασθενείς που είχαν αρνητικό οικογενειακό ιστορικό και έκαναν χρήση αλκοόλ και/ή ουσιών, ήταν λιγότερο πιθανό να λάβουν θεραπεία στο δημόσιο τομέα (OR 0.19, 95% CI 0.04-0.90, p=0.036). Τα δεδομένα της μελέτης θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την καλύτερη οργάνωση των τοπικών υπηρεσιών και την αξιοποίηση των διαθέσιμων υπηρεσιών για την παροχή καλύτερης φροντίδας σε ασθενείς με πρώτο επεισόδιο. Επίσης παρέχουν μια πρώτη, αδρή εκτίμηση των αναγκών στη χώρα μας, μια και παρόμοια μελέτη δεν έχει διεξαχθεί στο παρελθόν και θα ήταν πολύ δύσκολη η πραγματοποίηση της σε πολύ μεγάλες πόλεις, λόγω της μεγάλης διασποράς των περιστατικών στον ιδιωτικό τομέα.