Η μεντορική καθοδήγηση (Mentoring) ως σχέση και μέθοδος εκπαίδευσης νέων εκπαιδευτικών
Authors: Παπαϊωάννου Εμμανουήλ 
Published: December 2024

Η παρούσα μελέτη διερευνά το θέμα της Μεντορικής Καθοδήγησης (mentoring) ως σχέσης και μεθόδου εκπαίδευσης στον χώρο της εκπαίδευσης υποψηφίων εκπαιδευτικών. Σκοπός της μελέτης είναι η διερεύνηση της πιθανής σχέσης ανάμεσα σε μια θετική σχέση Μεντορικής Καθοδήγησης και στα μαθησιακά αποτελέσματα που επιτυγχάνουν οι Υποψήφιοι Εκπαιδευτικοί στη διάρκεια της Πρακτικής Άσκησης κατά τις προπτυχιακές τους σπουδές. Μελετήθηκε σε βάθος ως μελέτης περίπτωσης το πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης των φοιτητών/τριών του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ για την απόκτηση της Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας, το οποίο στηρίζεται στη Μεντορική Καθοδήγηση των φοιτητών/τριών από έμπειρους εκπαιδευτικούς των σχολικών μονάδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον Οκτώβριο του 2021 μέχρι τον Μάιο του 2022. Δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν η ομάδα των 77 φοιτητών/τριών και η ομάδα των 53 θεολόγων Μεντόρων Εκπαιδευτικών, που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, και αποτέλεσαν τις δύο ομάδες στόχου. Η έρευνα αξιοποιεί κυρίως ποιοτική αλλά και ποσοτική ερευνητική μεθοδολογία και αντίστοιχα ερευνητικά εργαλεία. Συγκεκριμένα, εφαρμόστηκε «τριγωνοποίηση» ερευνητικών εργαλείων (ερωτηματολόγια, τεχνική της «Πιο Σημαντικής Αλλαγής», ομάδες εστίασης) με δύο ερευνώμενες ομάδες (φοιτητές/τριες και μέντορες εκπαιδευτικοί). Η ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων έγινε με τη χρήση του στατιστικού εργαλείου SPSS, ενώ για τα ποιοτικά δεδομένα πραγματοποιήθηκε ανάλυση περιεχομένου και θεματική ανάλυση, με χρήση κατηγοριών ανάλυσης και αξιοποίηση ανεξάρτητων κριτών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, κατά τη διάρκεια της Πρακτικής Άσκησης, στα μεντορικά ζευγάρια καταγράφονται θετικές σχέσεις, όπως αυτές αναγνωρίζονται και από τις δύο ερευνώμενες ομάδες, με έμφαση στους παράγοντες της μεταξύ των δύο πλευρών επικοινωνίας και εμπιστοσύνης και στον θετικό ρόλο του/της μέντορα εκπαιδευτικού. Οι θετικές μεντορικές σχέσεις βρέθηκε ότι επηρεάζουν την εμφάνιση θετικών μαθησιακών αποτελεσμάτων στο σύνολο των φοιτητών/τριών. Τα αποτελέσματα αυτά προσδιορίζονται ως διδακτική επάρκεια, ως γνώσεις στο πεδίο του παιδαγωγικού περιεχομένου και στο διδακτικό αντικείμενο του Μαθήματος των Θρησκευτικών, ως ψυχοσυναισθηματική βελτίωση και διδακτική αυτοαποτελεσματικότητα, όπως επίσης ως καλλιέργεια και ανάπτυξη της επαγγελματικής ταυτότητας των νέων εκπαιδευτικών. Επίσης, οι φοιτητές/τριες αξιολογούν με πολύ θετικό τρόπο την ανατροφοδότηση και την καθοδήγηση που δέχονται στο πλαίσιο της Πρακτικής τους Άσκησης, η οποία περιλαμβάνει τομείς όπως είναι τα προσωπικά χαρακτηριστικά των Μεντόρων Εκπαιδευτικών, η υποστήριξη των Υποψήφιων Εκπαιδευτικών όσον αφορά στις απαιτήσεις του προγράμματος, η παιδαγωγική γνώση των Μεντόρων, η επίδειξη διδασκαλιών και η ανατροφοδότηση. Οι συγκεκριμένοι τομείς υποστηρίζουν την ανάπτυξη θετικών μεντορικών σχέσεων και την αποτελεσματική μάθηση των φοιτητών/τριών, ενώ επίσης ενισχύουν τη διαδικασία της καθοδήγησής τους και σχετίζονται θετικά με την ανάπτυξη της διδακτικής τους αυτοαποτελεσματικότητας. Η έρευνα κομίζει σημαντικά αποτελέσματα για τη σημασία της καλλιέργειας θετικών μεντορικών σχέσεων στο πλαίσιο προγραμμάτων εκπαίδευσης εκπαιδευτικών και Υποψηφίων Εκπαιδευτικών μέσω Μεντορικής Καθοδήγησης, τα οποία είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη στην εκπαίδευση εκπαιδευτικών σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο. Κρίνεται αναγκαία η θεσμοθέτηση ή η διατήρηση και ενίσχυση προγραμμάτων Πρακτικής Άσκησης μέσω Μεντορικής Καθοδήγησης, από όσους έχουν την ευθύνη για τη χάραξη της εκπαιδευτικής πολιτικής αλλά και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και άλλοι σχετικοί φορείς. Το Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο για την υλοποίηση σχετικών πρωτοβουλιών.