බටහිර පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයේ විකාශනය
Authors:   ශ්‍රි ලංකා තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනය , මාලබේ, සාලිය සී ඒ 
Published: February 2024

තර්ක විතර්ක ප්‍රබල ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට සහ ඒත්තු ගැන්වෙන නිගමනයන්ට එළඹීම සඳහා පර්යේෂකයාගේ දාර්ශනික ස්ථාවරය සහ ක්‍රමෝපායික ප්‍රවේශය ඉතා වැදගත් වේ. පර්යේෂකයාගේ ගුණාංග, සම්පත් ප්‍රමාණය, දත්ත ලබා ගැනීමට තිබෙන හැකියාව, කුසලතාවයන්, සහ සදාචාරාත්මක කරුණු සලකා බලා ඒවා ප්‍රවේශමෙන් හා දැනුවත් ව තෝරා ගත යුතු ය. පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය තවදුරටත් විශ්වීය ව අදාළ වන නීති, සම්මුතීන් සහ සම්ප්‍රදායන් සමූහයකට සීමා කළ නො හැක. ලෝකය විමසීමේ විවිධ දෘෂ්ටි කෝණයන් සහ සුසමාදර්ශයන් පිළිබඳ දැනුවත්භාවය සහ අවබෝධය පර්යේෂණයේ බොහෝ අංශ කෙරෙහි බලපාන බැවින් ඒ පිළිඹඳ සටහනක් ද වාර්තාවේ තැබීම පාඨකයාට වැදගත් වේ. ‘ඔබ දන්නා දේ දන්න බව ඔබ දැනගන්නේ කෙසේ ද?’ ‘විමසන්නා සහ දන්නා අය අතර ඇති සම්බන්ධය කුමක් ද?’ මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු පර්යේෂකයාට අයත් සුසමාදර්ශයන් මත බෙහෙවින් රඳා පවතී. සුසමාදර්ශය යනු ප්‍රජාවක සාමාජිකයන් විසින් පොදුවේ එකඟ වන විශ්වාසයන්, සාරධර්ම සහ ශිල්පීය ක්‍රම සමූහයකින් ලෝකය වටහා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කිරීමකි. ප්‍රත්‍යක්‍ෂමූලවාදය, අර්ථවිවරණවාදය සහ විවේචනාත්මක චින්තනය (positivism, interpretivism and critical thought) යැයි සුසමාදර්ශ තුනක් සහ තවදුරටත් ප්‍රායෝගිකවාදය (pragmatism) වශයෙන් සුසමාදර්ශයක් ද හඳුනාගෙන ඇත. ප්‍රත්‍යක්‍ෂමූලවාදීන් න්‍යායන් ඇගයීම හෝ නිර්මාණය කිරීම සහ පුරෝකතනයන් ද සිදු කරයි. අර්ථනිරූපකයින්ගේ පරමාර්ථය වන්නේ මිනිස් හැසිරීම තේරුම් ගැනීමයි. විවේචනාත්මක න්‍යායවාදීන් අරමුණු කරන්නේ සමාජ යථාර්ථය විවේචනය කිරීම, විමුක්තිය සහ සමාජ ගැටලු සාකච්ඡා කිරීමයි. ප්‍රායෝගික සුසමාදර්ශය යනු ‘ක්‍රියාවට නැගිය හැකි’ දේ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලෝකදෘෂ්ටියකි. පංචේංද්‍රිය මත ගොඩ නැඟුනු, ආනුභවික සාක්‍ෂි වලින් ඔබ්බට මනැස නැමති ඉංද්‍රීය ද දැනුම නිර්මාණයෙහි ලා යම්කිසි කාර්ය භාරයක් ඉටු කරයි. ඇත්ත වශයෙන් ම මනැස නැමති ඉංද්‍රීය නොමැති ව පංචේංද්‍රිය මඟින් පමණක් නිරීක්‍ෂණ හෝ අත්දැකීම් ලබා ගත හැකි ද යන්න ගැඹුරින් විමසා බැලීම වැදගත් වේ. විවේචනාත්මක යථාර්ථවාදයේ පදනම වන්නේ 'යථාර්ථය' මිනිස් සංජානනයන්, න්‍යායන් සහ නිර්මාණයන් වලින් බැහැර ව පැවතිය නො හැකි බව ය. හේතු-ඵල යාන්ත්‍රණයන් තුලින් ලෝකය විවරණය කිරීම නිසා එය ආනුභවිකවාදයේ සහ ප්‍රත්‍යක්‍ෂමූලවාදයේ උපකල්පනයන්ට විරුද්ධ/විකල්ප වේ. (ප්‍රත්‍යක්‍ෂමූලවාදීන්, අර්ථනිරූපණවාදීන් සහ විවේචනාත්මක චින්තකයින් ගැන සාරාංශගත සංසන්දනය සඳහා ඉහත වගු සහ රූප සටහන් ගැඹුරින් හදාරන්න). විවිධ සත්භාවවේදී ආස්ථානයන් සහ ඥාණවිමංසවේදී විචාරයන් පුළුල් ව දාර්ශනික ලෙස ද ඉතා පටු රාමු තුළ ද නො ගිණිය හැකි තරම් උප කුලක ලෙස විවිධ සමාජ ආර්ථික හා ආගමික පසුතලයන් මත ගොඩ නැඟී ඇත. තව තවත් ගොඩ නැඟෙමින් ද පවතී. උද්ගමනය (induction) යනු නිරීක්ෂණ සහ සිද්ධීන් සමුච්චය කිරීමෙන් නීති හෝ සාමාන්‍යකරණයන් නිර්මාණය කිරීමයි. නීගමනයේ (deduction) ආනුභවික පර්යේෂණ මඟින් න්‍යායන් පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරයි. අනුමානයන් යෝජනා කිරීම සඳහා කරනු ලබන ගුණාත්මක විමසීම් ඌහනය (abduction) ලෙස හැඳින් වේ. නීගාමී විධි ක්‍රමයෙන් තාර්කික ව යමක් ඔප්පු කිරීමට (logically prove) උත්සාහ කරයි; උද්ගමනයෙන් කරන්නේ යම් දෙයක් සැබැවින් ම එසේ බවට ඔප්පු කිරීමට ආනුභවික සාක්ෂි (empirically prove) ඉදිරිපත් කිරීමයි; ඌහන තර්කනයෙන් හුදෙක් යම් දෙයක් විය හැකි යැයි අනුමාන (many possible inferences) කරයි. ගුණාත්මක ක්‍රමවේදයන්ට ද ප්‍රත්‍යක්‍ෂමූලවාදී ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමවේදයන්ට නො දෙවෙනි ඔවුන්ගේ ම විධික්‍රම ඇත. ප්‍රත්‍යක්‍ෂමූලවාදීන්ගේ දරදඬූ ගණනය කිරීම් වෙනුවට ව්‍යුහාත්මකව-මෘදු ගුණාත්මක ක්‍රමවේදයන් යොදා ගන්නේ නම්‍යයශීලී කතන්දර කීම සහ සංවාද කිරීම් වැනි පුළුල් සහ ගැඹුරු විස්තර කිරීම්‍ වැනි විධික්‍රමයන්‍ ය.