Πειραματική απομόνωση και μεταμόσχευση μεσεγχυματικών κυττάρων (mesenchymal stem cells) σε πειραματικό πρότυπο 50 - 60% ηπατεκτομής σε αρουραίους
Authors: Αποστόλου Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Η απώλεια του ηπατικού παρεγχύματος δύναται να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως οι ιογενείς ηπατίτιδες, οι φαρμακευτικοί και ηπατοτοξικοί παράγοντες, οι μεταβολικές νόσοι, το τραύμα του ήπατος, καθώς και από τις χειρουργικές επεμβάσεις ηπατεκτομής, και ενδέχεται να οδηγήσει σε ηπατική ανεπάρκεια, η οποία αποτελεί μία εκ των κυριότερων αιτιών νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως. Τη μόνη αποτελεσματική θεραπεία, μέχρι σήμερα, για την αντιμετώπιση της ηπατικής ανεπάρκειας αποτελεί η μεταμόσχευση του ήπατος, με τους συνοδούς, ωστόσο, περιορισμούς της, που περιλαμβάνουν την έλλειψη επαρκούς αριθμού μοσχευμάτων, όπως και την ανάγκη για λήψη ανοσοκατασταλτικής αγωγής εφ’όρου ζωής.Τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα αποτελούν μία πολλά υποσχόμενη μέθοδο για την αντιμετώπιση της ηπατικής νόσου τελικού σταδίου, καθώς και της ηπατικής ανεπάρκειας. Πολυάριθμες μελέτες έχουν ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητα των μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων, προερχόμενων εκ του μυελού των οστών, στην ενίσχυση της ηπατικής αναγέννησης. Ωστόσο, συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων, προερχόμενων εκ του λιπώδους ιστού, τα καθιστούν μία άκρως ελκυστική εναλλακτική επιλογή, για την αντιμετώπιση της ηπατικής ανεπάρκειας. Τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα εκ του λιπώδους ιστού βρίσκονται σε αφθονία εντός αυτού και μπορούν να συλλεχθούν με τη χρήση ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών, με μεθόδους σχεδόν ανώδυνες. Επίσης, δημοσιευμένες πειραματικές μελέτες έχουν αποδείξει, πως τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα εκ του λιπώδους ιστού εμφανίζουν μεγαλύτερη δέσμευση προς την ηπατική κυτταρική σειρά, όπως επίσης και υψηλότερο ρυθμό κυτταρικού πολλαπλασιασμού, σε σύγκριση με τα μεσεγχυματικά κύτταρα προερχόμενα εκ του μυελού των οστών. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης αποδεικνύουν πως η προ-μεταμοσχευτική διαφοροποίηση των μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων, προερχόμενων εκ του λιπώδους ιστού, δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την θεραπευτική τους δράση, καθώς τα αδιαφοροποίητα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα είχαν επιτυχώς ενσωματωθεί εντός του εναπομείναντος ηπατικού παρεγχύματος ήδη από την 4η μετεγχειρητική ημέρα, και εξακολουθούσαν να παραμένουν εντοπισμένα και βιώσιμα μέχρι και την 15η μετεγχειρητική ημέρα, που αποτέλεσε και το τέλος της περιόδου παρακολούθησης.Την επιτυχή ενσωμάτωση των μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων, προερχόμενων εκ του λιπώδους ιστού, εντός του εναπομείναντος ηπατικού παρεγχύματος, ακολούθησε μία σαφέστατη ενίσχυση του ρυθμού της ηπατικής αναγέννησης στα μεταμοσχευμένα πειραματόζωα, η οποία διήρκησε μέχρι και την 7η μετεγχειρητική ημέρα, συνοδευόμενη από μία σημαντική βελτίωση της, επαγόμενης από τη χειρουργική επέμβαση ηπατεκτομής, ιστολογικής βλάβης του εναπομείναντος παρεγχύματος, κατά την 7η και 15η μετεγχειρητική ημέρα. Αποδείχθηκε, επίσης, πως η μεταμόσχευση των αδιαφοροποίητων μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων, συνοδεύθηκε από την ενίσχυση της συνθετικής ικανότητας του ήπατος, και από την σημαντική ενίσχυση της έκφρασης των γονιδίων που σχετίζονται με την ηπατική αναγέννηση, αλλά και των γονιδίων που εκφράζονται κατά τρόπο ειδικό στα ηπατικά κύτταρα.Έντονο είναι το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας ως προς την ιδανική οδό μεταμόσχευσης των μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων, καθώς και ως προς τον ιδανικό αριθμό αυτών. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης αποδεικνύουν, πως παρά το γεγονός ότι η ενδοπαρεγχυματική χορήγηση των μεσεγχυματικών κυττάρων, προερχόμενων εκ του λιπώδους ιστού, απέδωσε τα καλύτερα αποτελέσματα κατά την 4η και 7η μετεγχειρητική ημέρα, όσον αφορά στην ενίσχυση της ηπατικής αναγέννησης, συγκριτικά με τα αντίστοιχα μη μεταμοσχευμένα πειραματόζωα, εντούτοις δεν ανευρέθηκαν άλλες στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών μεταμοσχευμένων υπο-ομάδων, όσον αφορά στην ενίσχυση της ηπατικής αναγεννητικής διαδικασίας, ευρήματα που επιβεβαιώνονται στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία. Επιπλέον, δεν αποδείχθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές, μεταξύ των διαφορετικών υπο-ομάδων που μεταμοσχεύθηκαν με διαφορετικό αριθμό μεσεγχυματικών κυττάρων, όσον αφορά στην ενίσχυση της διαδικασίας της ηπατικής αναγέννησης.Δεδομένου του πολύτιμου, ελάχιστου διαθέσιμου χρόνου για την αντιμετώπιση της οξείας ηπατικής ανεπάρκειας, τα ευρήματα της παρούσας μελέτης αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όταν επιπροβάλλονται σε κλινικό επίπεδο. Η πρώιμη ενσωμάτωση των μεταμοσχευμένων μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων εντός του ηπατικού παρεγχύματος, που αποτελεί το όργανο – στόχο, ήδη από την 4η μετεγχειρητική ημέρα, και η έλλειψη προ-μεταμοσχευτικής διαφοροποίησής τους προς την ηπατοκυτταρική σειρά, γεγονός που απαιτεί κατ’ ελάχιστον δύο εβδομάδες για να ολοκληρωθεί, τα καθιστούν ιδανικά, σε κλινικά πλαίσια, για την αντιμετώπιση της οξείας ηπατικής ανεπάρκειας, καθώς όπως απέδειξε η παρούσα μελέτη, τα μεταμοσχευμένα μεσεγχυματικά κύτταρα συνέβαλαν αποτελεσματικά στην ενίσχυση της ηπατικής αναγέννησης, και της συνθετικής ικανότητας του ήπατος, δίχως να δαπανηθεί χρόνος για την προ-μεταμοσχευτική διαφοροποίησή τους, ο οποίος ενδέχεται να αποδειχθεί σωτήριος σε κλινικό επίπεδο.