Επιδημιολογική μελέτη των τραυμάτων του οφθαλμικού βολβού
Authors: Τζέτζη Δέσποινα 
Published: January 2014

Σκοπός: η επιδημιολογική μελέτη όλων των τραυμάτων του βολβού που προσήλθαν στα επείγοντα εξωτερικά ιατρεία της οφθαλμολογικής κλινικής του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ. Μέθοδος: πρόκειται για μια προοπτική μελέτη, η οποία περιλαμβάνει όλους τους ασθενείς με τραύμα βολβού, οι οποίοι προσήλθαν στο τμήμα επειγόντων οφθαλμολογικών περιστατικών του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ κατά τη χρονική περίοδο Ιούνιος 2003 – Αύγουστος 2006. Τα τραύματα διαιρέθηκαν σε δύο κατηγορίες: (α) τραύματα βολβού που έχρηζαν ενδονοσοκομειακής νοσηλείας και (β) τραύματα βολβού που δεν έχρηζαν νοσηλείας. Πραγματοποιήθηκε πλήρης καταγραφή των τραυμάτων του βολβού με βάση το USEIR (United States Eye Injury Registry) σύστημα συλλογής πληροφοριών. Καταγράφηκαν το φύλο, η ηλικία, ο τόπος τραυματισμού, οι προσβαλλόμενοι ιστοί και ο τύπος του τραύματος, η ημερομηνία και η αιτία του τραυματισμού, ο χρόνος νοσηλείας, ο αριθμός των επεμβάσεων και τυχόν επιπλοκές. Ως αρχική οπτική οξύτητα θεωρήθηκε η οπτική οξύτητα κατά την εισαγωγή και ως τελική οπτική οξύτητα η οπτική οξύτητα κατά τον πιο πρόσφατο επανέλεγχο (6 μήνες από τον τραυματισμό). Όλα τα τραύματα φωτογραφήθηκαν με μηχανή Nikon Coolpix 4500. Τα τραύματα του βολβού που νοσηλεύθηκαν διαχωρίστηκαν σε μηχανικά τραύματα και σε εγκαύματα. Τα μηχανικά τραύματα διαιρέθηκαν περαιτέρω σε ανοικτά τραύματα (ρήξεις, τραύματα διατιτραίνοντα, διαμπερή και ενδοβόλβια αλλότρια σώματα) και σε κλειστά τραύματα (θλαστικά, μερικού πάχους τραύματα και επιφανειακά αλλότρια σώματα). Για τη στατιστική μελέτη των τραυμάτων χρησιμοποιήθηκε το πακέτο GraphPad InStat, το οποίο παρέχεται από τα Windows. Αποτελέσματα: Κατά τη χρονική περίοδο Ιούνιος 2003 – Αύγουστος 2006, στο τμήμα επειγόντων περιστατικών της οφθαλμολογικής κλινικής του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ προσήλθαν συνολικά 46.789 άτομα. Από τα άτομα αυτά, τα 12.149 (ποσοστό 25,96%) εμφάνιζαν τραύμα βολβού. Από τα περιστατικά με τραύμα βολβού, 149 (ποσοστό 1,22%) έχρηζαν νοσηλείας. Όσον αφορά στα τραύματα βολβού που δεν έχρηζαν νοσηλείας, συνηθέστερα ήταν τα αλλότρια σώματα κερατοειδή και ακολουθούσαν με σημαντική διαφορά οι αποπτώσεις του επιθηλίου του κερατοειδή, τα εγκαύματα, τα υποταρσικά αλλότρια σώματα και η ηλεκτρική οφθαλμία. Οι άνδρες αποτελούσαν την πλειοψηφία, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών ήταν 37,7 ± 13,9 έτη. Αξιοσημείωτο ήταν το εύρημα ότι ποσοστό 95,5% των ατόμων δε φορούσε προστατευτικά γυαλιά κατά τη διάρκεια εργασίας. Από τα τραύματα βολβού που νοσηλεύθηκαν, συνηθέστερα ήταν τα ανοικτά τραύματα και ακολουθούσαν τα κλειστά τραύματα και τα εγκαύματα. Κατά σειρά συχνότητας, σημειώθηκαν τα διατιτραίνοντα τραύματα, τα θλαστικά, τα τραύματα με ενδοβόλβιο αλλότριο σώμα, οι ρήξεις, τα τραύματα μερικού πάχους και τα διαμπερή. Οι άνδρες αποτελούσαν την πλειοψηφία, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών ήταν 43,16 ± 19,8 έτη, με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης των τραυμάτων στις παραγωγικές ηλικίες. Συνηθέστερα ήταν τα τραύματα σε άτομα χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και σε αλλοδαπούς, ενώ σε ποσοστό 97% δεν είχε ληφθεί κανένα μέτρο προστασίας κατά τη διάρκεια εργασίας. Όσον αφορά στον τόπο τραυματισμού, τα περισσότερα τραύματα συνέβησαν στον εργασιακό χώρο και ακολουθούσαν τα τραύματα στην οικία και στο δρόμο. Τις συνηθέστερες πηγές τραυματισμού αποτελούσαν τα μεταλλικά ξένα σώματα, ο ασβέστης, κομμάτια ξύλου και καρφιά. Τα τροχαία ατυχήματα ευθύνονταν για το 5% του συνόλου των τραυμάτων που έχρηζαν νοσηλείας, οι πτώσεις για το 5% και τα αθλήματα για το 2%. Χειρουργικής αντιμετώπισης έχρηζε το 67,1% των τραυμάτων και ο μέσος όρος ημερών νοσηλείας ήταν 5,9 ± 5,2 ημέρες. Με στατιστικά σημαντική διαφορά, καλύτερη βρέθηκε η τελική οπτική οξύτητα στα κλειστά τραύματα βολβού και στα εγκαύματα, ενώ φτωχούς προγνωστικούς παράγοντες αποτελούσαν η χαμηλή αρχική οπτική οξύτητα, η πρόπτωση ιστού και η ενδοφθαλμίτιδα. Συμπεράσματα: Τα τραύματα του οφθαλμικού βολβού αποτελούν προβλέψιμα περιστατικά, με σημαντικές επιπτώσεις τόσο για το άτομο και την οικογένεια, όσο και για το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Η σοβαρότητα του προβλήματος γίνεται ακόμα μεγαλύτερη ύστερα από τη διαπίστωση ότι τα τραύματα του βολβού είναι συχνότερα σε άτομα νεαρής ηλικίας, στην περίοδο της επαγγελματικής δραστηριότητας και προσφοράς τους προς το κοινωνικό σύνολο, παίρνοντας ιδιαίτερες διαστάσεις όταν αφορούν στην παιδική ηλικία. Θετικό, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι παρατηρείται τόσο μία μείωση της συχνότητας αυτών των τραυμάτων σε σχέση με τις παλαιότερες δεκαετίες, όσο και καλύτερη αντιμετώπιση τους. Εντούτοις, το ποσοστό των τραυμάτων του οφθαλμικού βολβού παραμένει υψηλό και, καθώς η πρόληψη αποτελεί το ‘’χρυσό κλειδί’’ στη μείωση των τραυμάτων, κρίνεται απαραίτητη η θέσπιση και η τήρηση περαιτέρω προστατευτικών μέτρων. Τα μέτρα αυτά μπορούν να καθορισθούν μόνο ύστερα από ολοκληρωμένες μελέτες σχετικά με την επιδημιολογία των τραυμάτων του οφθαλμικού βολβού.