Η διεπιστημονική προσέγγιση του μαθήματος της οικονομίας στα πλαίσια του γενικού λυκείου
Authors: Πλιάκης Ηρακλής 
Published: September 2021

Το γενικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η παρούσα διδακτορική διατριβή, είναι αυτό του σύγχρονου ελληνικού ΓΕΛ και οι λύσεις που φιλοδοξεί να προτείνει σχετίζονται με τον τρόπο λειτουργίας του. Μια μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί είναι να δημιουργήσουν συνθήκες μέσα στις οποίες οι μαθητές τους θα δραστηριοποιηθούν, για να ανακαλύψουν οι ίδιοι τη γνώση, τη χρησιμότητά της και την πρακτική της εφαρμογή. Αφετηρία προς αυτήν την κατεύθυνση, μπορεί να αποτελέσει η συσχέτιση του μαθήματος με την πραγματικότητα που βιώνουν οι μαθητές και η δημιουργία συναισθηματικά θετικών εμπειριών για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς. Μία από τις μεθόδους διδασκαλίας που μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη, είναι η διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης.Ο γενικός σκοπός αυτής της εργασίας είναι να δημιουργήσει ένα νέο και πιο ευρύ πλαίσιο διδασκαλίας των οικονομικών εννοιών, προσαρμοσμένο στα νέα δεδομένα του ΓΕΛ. Παράλληλα, στοχεύει στο να συσχετίσει τη διδασκαλία της Οικονομίας με άλλα σχολικά γνωστικά αντικείμενα, ώστε οι μαθητές να επιτύχουν μια διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης, άμεσα συνδεδεμένη με την εξωσχολική πραγματικότητα και που να μπορεί να τους προσφέρει απαραίτητα στοχαστικά εργαλεία για την αντιμετώπιση και επίλυση σύγχρονων προβλημάτων.Οι κύριοι στόχοι της συγκεκριμένης διδακτορικής διατριβής είναι:Να προτείνει στους οικονομολόγους εκπαιδευτικούς μια διδακτική πρόταση που να εμπλέκει τους μαθητές στη διδακτική διαδικασία, να δημιουργεί προϋποθέσεις ενεργού μάθησης και να συσχετίζει τη σχολική γνώση με τις εξωσχολικές εμπειρίες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών.Να επεξεργαστεί και να θέσει υπό συζήτηση μεθόδους που να μετατρέπουν το μάθημα σε μια ευχάριστη διαδικασία για τους μαθητές.Να αναδείξει μεθόδους που θα μπορούν να βελτιώσουν το επίπεδο των οικονομικών γνώσεων των μαθητών του ΓΕΛ.Να δημιουργήσει ένα εργαλείο, το οποίο θα μπορούν να χρησιμοποιούν οι Έλληνες οικονομολόγοι εκπαιδευτικοί για να προσδιορίσουν το επίπεδο του οικονομικού γραμματισμού των μαθητών τους.Να αναδείξει τη δυνατότητα χρήσης και αποσαφήνισης εννοιών που ενυπάρχουν σε διαφορετικά σημεία του αναλυτικού προγράμματος και κατά συνέπεια να υπογραμμίσει τη σημασία της ολιστικής προσέγγισης της γνώσης. Αρχικά, επιχειρήθηκε μια διεξοδική ανάλυση της σχετικής με τις διεπιστημονικές και διαθεματικές προσεγγίσεις βιβλιογραφίας, ώστε να αποσαφηνιστούν τα βασικά χαρακτηριστικά τους και να περιγραφούν οι τρόποι εφαρμογής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε σύντομη βιβλιογραφική ανασκόπηση του Test of Economic Literacy (TEL), με σκοπό τη δημιουργία ενός σύγχρονου εργαλείου για τη μέτρηση των οικονομικών γνώσεων των μαθητών του ελληνικού ΓΕΛ. Ακολούθως, για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων, δημιουργήθηκε ένα σύντομο Διεπιστημονικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΔΠΣ). Τα βασικά βήματα στην προσπάθεια δημιουργίας του ήταν α) ο προσδιορισμός των σημείων στο πρόγραμμα σπουδών στα σχολικά εγχειρίδια των μαθημάτων της Κοινωνιολογίας και της Πολιτικής Παιδείας, στα οποία εντοπίζονται οικονομικές έννοιες, β) η διερεύνηση της δυνατότητας αξιοποίησης διεπιστημονικών προσεγγίσεων στο ΓΕΛ, γ) η επιλογή των προωθούμενων από το ΔΠΣ γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων, δ) η ένταξη του ΔΠΣ στο πρόγραμμα σπουδών, ε) η επιλογή μοντέλου σχεδιασμού του ΔΠΣ, στ) η επιλογή των οικονομικών εννοιών που θα ενταχθούν στο ΔΠΣ, ζ) η επιλογή των διδακτικών μεθόδων και των εποπτικών μέσων, η) η επιλογή των τρόπων αξιολόγησης των μαθητών και θ) ο προσδιορισμός των τρόπων ελέγχου των αποτελεσμάτων της διδακτικής παρέμβασης.Στη συνέχεια, παρουσιάζεται η εφαρμογή –σε περιορισμένο αριθμό μαθητών- και η αξιολόγηση του ΔΠΣ. Για τη διεξαγωγή των συμπερασμάτων και την εκτίμηση των αποτελεσμάτων του, χρησιμοποιήθηκε ένα σύνολο διαφορετικών ποιοτικών και ποσοτικών μεθοδολογικών εργαλείων αξιολόγησης. Τα συμπεράσματα της εμπειρικής εφαρμογής αποτελούν ενδείξεις και δεν μπορούν να γενικευθούν. Ωστόσο, φαίνεται ότι το ΔΠΣ μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά στην επίτευξη των στόχων που τέθηκαν από την παρούσα διατριβή, υπό την προϋπόθεση ότι επιτυγχάνεται προσεκτική και ολοκληρωμένη προετοιμασία και εφαρμογή του.Στο δεύτερο σκέλος της πρακτικής εφαρμογής της διατριβής αναλύθηκε διεξοδικά ολόκληρο το πρόγραμμα σπουδών του μαθήματος της Κοινωνιολογίας και της Πολιτικής Παιδείας, ώστε να προσδιοριστούν όλα τα σημεία -με βάση τη μεθοδολογία που έχει ήδη αναφερθεί- τα οποία μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία διεπιστημονικών παρεμβάσεων.