Μελέτη της αερόβιας και αναερόβιας μικροχλωρίδας αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών
Authors: Τζούτη Βασιλική 
Published: November 2023

Τα τελευταία χρόνια έχει αναθερμανθεί το ενδιαφέρον των ερευνητών για την επιφυτική χλωρίδα. Η δυναμική των πληθυσμών μικροβίων που αποικίζουν τα φυτά η οποία εκτιμάται με την καταγραφή του είδους και του αριθμού τους έχει οδηγήσει μετά από δεκαετίες αδράνειας, στην αναζήτηση των παραγόντων που επηρεάζουν τους επιφυτικούς πληθυσμούς και στην διαμόρφωση νέων απόψεων για την αλληλεπίδραση φυτών μικροοργανισμών. Πλέον, οι ερευνητές δέχονται ότι τα επιφυτικά βακτήρια αποτελούν ένα ανάλογο του ανθρώπινου μικροβιώματος που επηρεάζουν και επηρεάζονται από το φυτικό είδος που αποικίζουν. Στα πλαίσια αυτά στην παρούσα διδακτορική διατριβή μελετήσαμε το είδος και τον πληθυσμό της επιφυτικής χλωρίδας 228 δειγμάτων από 36 αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά της Ελλάδας τα οποία ήταν διαθέσιμα από λαϊκές αγορές και παραγωγούς. Η μελέτη περιλάμβανε την χρήση κλασικών μικροβιολογικών τεχνικών όπου μετά από δεκαδικές αραιώσεις σε αραιωτικό μέσο ακολούθησε επίστρωση σε τρυβλία με κατάλληλα καλλιεργητικά υλικά, επώαση και καταγραφή των αποικιών που αναπτύχθηκαν. Οι ομάδες των μικροβίων στα οποία επικεντρωθήκαμε ήταν η ολική μεσόφιλη χλωρίδα όπως και το Escherichia coli, Pseudomonas spp., Staphylococcus spp., Clostridium perfringens, Bacillus spp., Enterococcus spp., καθώς και οι ζυμομύκητες. Τα αποτελέσματα έδειξαν την παρουσία πλούσιας μικροχλωρίδας όχι μόνο από πλευράς ειδών, αλλά και από πλευράς πληθυσμών δεδομένου ότι καταμετρήθηκαν έως και 6 εκατομμύρια μικροβιακά κύτταρά σε ένα γραμμάριο ξηρού φυτικού ιστού. Τα είδη Bacillus spp., Enterococcus spp. και Pseudomonas spp. παρατηρήθηκαν σε μικρότερη συχνότητα ενώ τα υπόλοιπα καταμετρήθηκαν σχεδόν σε όλα τα δείγματα που εξετάσθηκαν. Ο έλεγχος δεν έδειξε πως οι επιφυτική πληθυσμοί ακολουθούν κάποια συγκεκριμένη κατανομή όπως για παράδειγμα την λογαριθμοκανονική η οποία έχει παρατηρηθεί σε λαχανικά ή καλλιεργούμενα φυτά με υψηλή εμπορική σημασία. Επιπρόσθετα στην παρούσα διατριβή, ένας μεγάλος αριθμός απομονωμένων βακτηρίων εξετάσθηκε ως προς την ευαισθησία τους στο αιθέριο έλαιο της ρίγανης και του θυμαριού μέσω της εκτίμησης της Ελάχιστης Ανασταλτικής Συγκέντρωσης με την μέθοδο της μικρο-αραίωσης. Σκοπός ήταν να ελεγχθεί η αυξημένη ανθεκτικότητα των μικροβίων αυτών σαν αποτέλεσμα προσαρμογής στο μικροπεριβάλλον της επιφάνειας των αρωματικών-φαρμακευτικών φυτών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε στατιστικά σημαντικό βαθμό οι Ελάχιστες ανασταλτικές συγκεντρώσεις των E. coli, Pseudomonas spp., C. perfringens, Bacillus spp., και Enterococcus spp., που ελέγχθηκαν στο αιθέριο έλαιο της ρίγανης ήταν μεγαλύτερες από αυτές προγενέστερων δικών μας ερευνών, βιβλιογραφικών δεδομένων αλλά και των πρότυπων στελεχών που χρησιμοποιήθηκαν. Ομοίως, οι ελάχιστες ανασταλτικές συγκεντρώσεις των E. coli, Pseudomonas spp., και Bacillus spp. που ελέγχθηκαν σε αιθέριο έλαιο θυμαριού ήταν στατιστικά μεγαλύτερες από αυτές είτε παλαιότερων δικών μας μελετών ή βιβλιογραφικών δεδομένων. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα αιθέρια έλαια ρίγανης και θυμαριού που χρησιμοποιήσαμε στους πειραματισμούς για την εκτίμηση της ελάχιστης ανασταλτικής συγκέντρωσης, ήταν πλούσια σε δραστικές ενώσεις όπως η καρβακρόλη (77%) και η θυμόλη (47,4%) και άρα αρκούντος δραστικές, θεωρούμε πως έχει βάση η άποψη για την αυξημένη ανθεκτικότητα των μικροοργανισμών της επιφυτικής χλωρίδας έναντι των αιθέριων ελαίων. Αν και απαιτείται περεταίρω έρευνα, μια ενδεχόμενη προσαρμογή των μικροοργανισμών στην δράση των αιθέριων ελαίων θα απαιτούσε την επανεξέταση της χρησιμότητάς τους σαν δυνητικά εναλλακτικά των κλασικών αντιβιοτικών