Οι εξελίξεις και η ποιότητα του εσωτερικού ελέγχου στην Ελλάδα και διεθνώς
Authors: Κοντογεώργης Γεώργιος 
Published: September 2021

Ο σύγχρονος επιχειρηματικός κόσμος χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα και ανταγωνισμό τον οποίο οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν προκειμένου να επιβιώσουν αρχικά και να ευημερήσουν μετέπειτα. Η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου μιας επιχείρησης βοηθά καταλυτικά στη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης και του Διοικητικού Συμβουλίου της, που αφορούν τη λειτουργία και τον κανονισμό της εταιρείας, χωρίς οποιαδήποτε απόκλιση. Ο σύγχρονος εσωτερικός ελεγκτής οφείλει να αποτελέσει τον θεματοφύλακα διασφάλισης ότι οι εταιρικές αποφάσεις εφαρμόζονται, υπάρχει συμμόρφωση της επιχείρησης με τους νόμους, οι κίνδυνοι της επιχείρησης έχουν μειωθεί στον χαμηλότερο δυνατό βαθμό, η επιχείρηση εφαρμόζει τους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης και τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου λειτουργούν σε ικανοποιητικό βαθμό. Αντικείμενο της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής αποτελεί η ποιότητα του εσωτερικού ελέγχου. Η έρευνα συνεισφέρει στη διερεύνηση των παραγόντων εκείνων που συνθέτουν την ποιότητα του εσωτερικού ελέγχου. Η συνεισφορά της ποιότητας του εσωτερικού ελέγχου στην αποτελεσματικότητα της επιχείρησης είναι ανυπολόγιστη. Το επιστημονικό αντικείμενο του εσωτερικού ελέγχου δεν έχει μελετηθεί αρκετά στη χώρα μας. Η συνεισφορά του εσωτερικού ελέγχου στην επιτυχία της επιχείρησης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί καθοριστική. Η παρούσα έρευνα είναι καινοτόμα, διότι πραγματεύεται ένα επιστημονικό πεδίο ιδιαίτερα σημαντικό για την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, αλλά ταυτόχρονα τόσο αδιερεύνητο στη χώρα μας. Συγκεκριμένα, η έρευνα ασχολείται με τα ποιοτικά στοιχεία που οδηγούν στην αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου σύμφωνα με το υπόδειγμα COSO (Committee of Sponsoring Organisation). Το δείγμα της έρευνάς μας είναι οι επιχειρήσεις που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Συγκεκριμένα, εξετάζονται οι κλάδοι των Βιομηχανικών Προϊόντων και Υπηρεσιών, Τροφίμων και Ποτών και Ταξιδιών και Αναψυχής.Η Διδακτορική Διατριβή διαχωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος είναι το θεωρητικό και το δεύτερο μέρος είναι η έρευνα. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι βασικές έννοιες του εσωτερικού ελέγχου, το θεσμικό πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου, η συνεισφορά της ποιότητας του εσωτερικού ελέγχου στη στρατηγική διοίκηση, τα αποτελέσματα της έλλειψης της ποιότητας εσωτερικού ελέγχου, οι κίνδυνοι που μπορεί να αντιμετωπίσει μια επιχείρηση και οι σύγχρονες εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου. Οι σύγχρονες εξελίξεις του εσωτερικού ελέγχου περιλαμβάνουν επίκαιρα και συνάμα θέματα που έχουν μελετηθεί σε μικρό βαθμό τόσο στην παγκόσμια βιβλιογραφία, όσο και στην ελληνική. Μερικά θέματα είναι τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, το υπόδειγμα Balanced Scorecard, η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας, η Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού, η Τεχνολογία, η Προστασία του Περιβάλλοντος και τα Συστήματα Διασφάλισης Ποιότητας (ISO). Τα παραπάνω θέματα εξετάζονται όχι μεμονωμένα, αλλά σε σχέση με τον εσωτερικό έλεγχο.Το δεύτερο μέρος της Διδακτορικής Διατριβής περιλαμβάνει την έρευνα. Συγκεκριμένα, στο μέρος αυτό περιλαμβάνεται το αντικείμενο της έρευνας, οι προηγούμενες έρευνες, η σημασία της ποιότητας του εσωτερικού ελέγχου, το υπό εξέταση δείγμα, οι λόγοι εξέτασής του, οι στόχοι, η καινοτομία της έρευνας και η μεθοδολογία έρευνας. Στην μεθοδολογία έρευνας περιλαμβάνεται η κατηγοριοποίηση των ερευνών, οι λόγοι επιλογής του υποδείγματος COSO, οι λόγοι επιλογής συγκεκριμένων τύπων ερωτήσεων, οι αρχές κατάρτισης του ερωτηματολογίου και η στατιστική ανάλυση. Τέλος, παρουσιάζεται το ποσοστό ανταπόκρισης του δείγματος, καθώς και τα αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται ανά κλάδο για τις 35 ερωτήσεις του ερωτηματολογίου. Σχετικά με τις ερωτήσεις της κλίμακας 1-5 έχουν βρεθεί στατιστικά δεδομένα περιγραφικής στατιστικής. Τέλος, έχουν διερευνηθεί συσχετίσεις μεταξύ των ερωτήσεων με τη βοήθεια του προγράμματος SPSS.Η συμβολή της ποιότητας του εσωτερικού ελέγχου είναι ιδιαίτερα αυξημένη στις μέρες μας δεδομένου των δύσκολων οικονομικών συνθηκών που διανύει η χώρα μας. Ο εσωτερικός έλεγχος μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων και κατ’ επέκταση της ελληνικής οικονομίας.Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων μπορεί να αποτελέσει το όχημα εκείνο που θα βοηθήσει να εξέλθουμε ευκολότερα από την οικονομική κρίση. Οι ελληνικές επιχειρήσεις προκειμένου να επιτύχουν την αύξηση της ανταγωνιστικότητάς τους θα πρέπει οι ίδιες να βελτιωθούν. Με άλλα λόγια θα πρέπει να εφαρμόσουν το ρητό του Σωκράτη, το οποίο φαίνεται στο έργο «Η Απολογία του Σωκράτη» και είναι το εξής: «Εκείνος που θέλει να ταρακουνήσει τον κόσμο, ας ταρακουνήσει πρώτα τον εαυτό του».