Όψεις της θεωρίας των Ιδεών του Πλάτωνα σύμφωνα με την πραγματεία του Πρόκλου Εἰς τόν Παρμενίδην τοῦ Πλάτωνος (Βιβλίον Δ')
Authors: Κώνστα Παρασκευή 
Published: December 2021

Ο στόχος της παρούσας ερευνητικής μελέτης συνίστατο στο να παρουσιάσουμε τρόπους με τους οποίους μπορούμε να προσεγγίσουμε από οντολογικής κυρίως άποψης και σε δεύτερο επίπεδο από εννοιολογικής τις πλατωνικές Ιδέες ή Είδη, όροι οι οποίοι διατυπώνονται από κοινού καθ’ όλη την διάρκεια της συγγραφικής μου πορείας. Η εν λόγω στοχοθεσία εγείρεται στην βάση του περιεχομένου τού τέταρτου βιβλίου τού Υπομνήματος του Πρόκλου Εἰς τὸν Παρμενίδην τοῦ Πλάτωνος, το οποίο αναδεικνύει δύο ευρύτερους θεματικούς άξονες. Στην βάση αυτών εντοπίζουμε και καταγράφουμε τους όρους ή τις συλλογιστικές εκείνες προκείμενες μέσω των οποίων οι Ιδέες ή Είδη αναπαριστώνται και περιγράφονται σύμφωνα με τις οντολογικές προοπτικές τους. Ο πρώτος θεματικός άξονας αφορά στην έννοια της «μέθεξης» ή της «μετοχής» των αισθητών πραγμάτων στις Ιδέες- Είδη, ενώ ο δεύτερος, διατρέχει την μεταφυσική εκείνη περιοχή στην οποία τοποθετούνται ως αρχετυπικές πραγματικότητες. Η οικεία μας μελέτη στρέφεται περαιτέρω στον πρώτο, τον οποίο από μεθοδολογικής άποψης χωρίζουμε σε τέσσερα Μέρη, αντίστοιχα, ως «Κοσμολογία», «Μεθοδολογία», «Μεταφυσική ή Οντολογία» και «Οντολογία-Γνωσιολογία». Το πρώτο Μέρος αφορά στο ζήτημα περί των τρόπων «μέθεξης ή μετοχής» των αισθητών παραγόντων στις Ιδέες-Είδη. Εδώ προβάλλεται η μεθοδολογική στόχευση και ο λόγος του Παρμενίδη προς τον Σωκράτη σχετικά με την εγκαθίδρυση της θεωρίας των Ιδεών ή Ειδών. Συζητούνται οι τρόποι μέθεξης ή μετοχής των αισθητών στις Ιδέες-Είδη ως κατά αναλογίαν φυσικοί και αναδεικνύονται οι μεταφυσικές ή οντολογικές συνθήκες, όπως η «Ύλη» και τα «θεία δημιουργικά Είδη», ως απαραίτητες προϋποθέσεις της. Τέλος, διαγιγνώσκουμε α) τις θείες δημιουργικές Ιδέες-Είδη υπό τον χαρακτήρα του «νοερού», β) τις θεολογικές συνιστώσες προέλευσής τους και γ) την ιεραρχική εκτύλιξή τους, η οποία αφορά σε ζητήματα «ἐπωνυμιών» βάσει μίας κατάστασης “μεταφοράς ουσίας και είναι”. Ακολούθως, το δεύτερο Μέρος αναδεικνύει τις ευρύτερες συνθήκες «μετοχής ή μέθεξης» και τις σχέσεις μεταξύ τού «Ὅλου» και των «Μερῶν» υπό το πρίσμα της αισθητής πραγματικότητας. Στο εδώ Μέρος, συστηματοποιούνται τα επιχειρήματα και τα παραδείγματα τού πλατωνικού Παρμενίδη. Το τρίτο Μέρος αναδεικνύει μία καθολική [ή παραδειγματική] θεώρηση των Ιδεών-Ειδών, όπως εκείνη του Μεγέθους, της Ισότητος και της Σμικρότητος, υπό το πρίσμα της κοσμολογικής θεώρησή τους. Η διάρθρωσή τους φέρεται ως εξελικτική, αναδεικνύεται στην βάση της ποιοτικής ή ειδητικής λειτουργίας τους και εξηγείται στην έννοια της «Δύναμης». Η «Δύναμη» προσεγγίζεται με την σειρά της στην βάση “γεωμετρικών” και “μαθηματικών όρων”. Εν κατακλείδι, στο τέταρτο Μέρος ο χαρακτήρας των Ιδεών-Ειδών προβάλλεται υπό όρους γνωσιολογικής μετάβασης της ανθρώπινης ψυχής στο πεδίο της Οντολογίας ή Μεταφυσικής. Αυτή η «μετάβαση» αφορά σε «λόγους» και αναδεικνύει προσιδιαζόντως τον τρόπο λειτουργίας των Ιδεών-Ειδών ως «νοερού» χαρακτήρα, σύμφωνα με την περαιωτική οντολογική προδιαγραφής τους. Κατά το πέρας του τέταρτου μέρους διανοίγεται το ζήτημα περί της τοποθέτησης των Ιδεών-Ειδών, παρουσιάζονται τρόποι ανάδειξης της λειτουργίας του «Νοῦ» και της οντολογικής προδιαγραφής του σε σχέση με τα οικεία του περιεχόμενα.