РАЗВИТИЕ УСТНОЙ РЕЧИ И ПИСЬМА
Authors: Жаканбаева Б.Б. 
Published: October 2022

Жазу үрдісінің даму кезеңдері Жазу үрдісі психология тұрғысынан сөйлеу тілдік ісәрекеттің күрделі, саналы формасына жатқызылады. Өзінің пайда болуы мен даму жолыбойынша, сонымен қатар психологиялық мазмұны бойынша, оған кіретін психологиялықоперациялары бойынша жазу үрдісі ауызша сөйлеу тілінен айрықша ерекшеленеді.Белгілі болғандай, ауызша сөйлеу тілін меңгеру балаларда ерте кезден ақ, бала өмірініңекі жасынан бастап, ересектермен практикалық қарым қатынас үрдісінде жүреді екен.Бала өмірінің бірінші жылынан бастап бала өзіне бағытталған сөйлеу тілін естіп, өзгеадамның сөйлеу тілін естіп қабылдауы оның естіп қабылдауын дамытып, оны өзіндікартикуляциялауға дайындайды екен. Бұл практикалық дайындық бала өзі өмірінің екіншіжылының ортасында сөйлеу тілдік дыбыстарды қайталап, жеке заттарды атап бастауынаәкеледі. Кейін заттарды атау қабілеті жылдам дамып, баланың сөйлеу тілі кең сипатқа иеболып, 4 –5 жасқа таман ересектермен көп қарым қатынасқа түсетін баланың ауызшасөйеу тілі толық және бай бола бастайды. Дегенімен, жақсы және тез сөйлейтін ешбір балаоның сөйлеу тілі жүзеге асырылатын тәсілдерді еш түсінбейді. Ол әрине, сөйлеу тілдікаппараттың қозғалысының қайсысы оған сөзді артикуляциялауға көмектесетіндігінбілмейді; ол ұзақ уақыт бойы оның сөйлеу тілі жеке сөздерден тұратындығын білмейді, алауызша сөйлеу тілін құру ережелері оның санасының затына тек мектепте, яғни ол өзібұрыннан қолданып келе жатқан тілді грамматикалық зерттеуге көшкенде ғана меңгеребастайды. Мақалада ауызша сөйлеу тілі мен жазбаша сөйлеудің айырмашылығы жәнеолардың даму кезеңдері қарастырылады.

Процесс письма с полным основанием относится психологией к наиболее сложным,осознанным формам речевой деятельности.Как по своему возникновению и путиразвития, так и по своему психологическому содержанию, по входящим в его составпсихологическим операциям процесс письма резко отличается от процесса устной речи.Известно, что усвоение устной речи начинается у ребенка очень рано – на втором году егожизни – и происходит в процессе практического общения со взрослыми. Уже в течениепервого года жизни ребенок постоянно слышит обращенную к нему речь, восприятиечужой речи развивает его слух и готовит его самостоятельные артикуляции. Этапрактическая подготовка и приводит к тому, что в середине второго года жизни ребенокначинает повторять речевые звуки и называть отдельные предметы. В дальнейшемспособность называть предметы быстро развивается, речь постепенно приобретаетразвернутый, связный характер, и уже к 4–5 годам устная речь ребенка, многообщающегося со взрослыми, становится достаточно богатой и полной. Однако ни одинребенок, хорошо и бегло говорящий, не осознает тех способов, с помощью которыхосуществляется его речь. Он, конечно, не знает, какие движения речевого аппарата позволяют ему артикулировать слово; он еще долго не знает, что его речь состоит изотдельных слов, а правила построения устной речи становятся предметом его осознаниятолько в школе, когда он приступает к изучению грамматики того самого языка, которымон практически давно пользуется.

The process of writing rightly refers psychology to the most complex, conscious forms ofspeech activity. Both in its origin and path of development, and in its psychological content,according to the psychological operations included in it, the process of writing differs sharplyfrom the process of oral speech. It is known that the assimilation of oral speech begins in a childvery early – in the second year of his life – and occurs in the process of practical communicationwith adults. Already during the first year of life, the child constantly hears the speech addressedto him, the perception of someone else's speech develops his hearing and prepares him forindependent articulation. This practical training leads to the fact that in the middle of the secondyear of life, the child begins to repeat the sounds of speech and name individual objects. In thefuture, the ability to name objects develops rapidly, speech gradually acquires a detailed,coherent character, and by the age of 4-5 or