Έλεγχος της θεωρίας του P. Schilder για την εικόνα σώματος μέσω πλέγματος ρεπερτορίων
Authors: Κήτα Έλλη 
Published: September 2021

Η διατριβή επανεξετάζει την πρώτη ολιστική θεωρία για την εικόνα σώματος, που διατυπώθηκε από τον P. Schilder, το 1935. Εστιάζει στην άποψη του Schilder, ότι η εικόνα σώματος ενός ατόμου δεν αποτελείται αποκλειστικά από το δικό του σώμα: συμπεριλαμβάνει και τις εικόνες σώματος εκείνων με τους οποίους σχετίζεται. Για τον έλεγχο αυτής της πρότασης ορίστηκε ως ερευνητικό αντικείμενο η πυρηνική δομή της εικόνας του σώματος, που αποτελείται από τις εσωτερικευμένες εικόνες του Εαυτού (Ε), της Μητέρας (Μ), του Πατέρα (Π) και του Ιδανικού Εαυτού (ΙΔ.Ε). Στόχος της έρευνας είναι να διερευνήσει τις αλληλοσυσχετίσεις (διάταξη και απόσταση / ομοιότητες – διαφορές) μεταξύ των τεσσάρων εικόνων, σε συνάρτηση με τους εξής παράγοντες: το φύλο, τη συναισθηματική απόσταση του ατόμου από τους γονείς του (Ανεξάρτητη Ερώτηση- Γεώργας, 1997), το βαθμό της διαφοροποίησής τους ως προς αυτούς (Kλίμακα Ψυχολογικής Ωριμότητας -Αμαλία Ιωαννίδου – Johnson, 1998), την εικόνα του ατόμου για τον εαυτό και τις σχέσεις του (Κλίμακα Ανεξαρτησίας – Αλληλεξάρτησης – Singelis, 1994) και το επίπεδο αυτοεκτίμησης (Κλίμακα Αυτοεκτίμησης- Fleming, 1984). Για την αποτύπωση της πυρηνικής δομής κατασκευάστηκε ειδικό Πλέγμα Ρεπερτορίων. Η έρευνα απευθύνθηκε σε φοιτητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (Ν=317, Άνδρες=80, Γυναίκες=237). Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων ανέδειξε διαφορετικά πυρηνικά δομικά πρότυπα για τα δύο φύλα. Οι άνδρες αναγνωρίζουν ομοιότητες προς τον πατέρα και διαφορές ως προς τη μητέρα. Αντίθετα, οι γυναίκες αναγνωρίζουν ομοιότητες και με τους δύο γονείς, διαφοροποιούμενες μέσω της εικόνας σώματος του ιδανικού εαυτού. Ο έλεγχος των συσχετίσεων ανάμεσα στις τιμές της συναισθηματικής απόστασης και της απόστασης των εικόνων σώματος, έδειξε ότι η συναισθηματική εγγύτητα διευκολύνει την αναγνώριση των διαφορών ανάμεσα στο πραγματικό σώμα του εαυτού και του γονέα. Ταυτόχρονα, εντείνει την προσέγγιση -ταύτιση με το γονέα, στο επίπεδο του ιδανικού. Ικανός αριθμός στατιστικά σημαντικών συσχετίσεων ανιχνεύθηκε με ανάμεσα στις τιμές των αποστάσεων μεταξύ των εικόνων σώματος και πολλών παραμέτρων, που μετρήθηκαν με την κλίμακα Ανεξαρτησίας - Αλληλεξάρτησης. Η υψηλή αυτοεκτίμηση συσχετίστηκε με εγγύτητα ανάμεσα στις εικόνες σώματος του Εαυτού και του Ιδανικού Εαυτού. Ο παράγων της «Ιδανικής» εικόνας εμφανίζεται να παίζει σημαντικό ρόλο στη διαφοροποίηση από τους γονείς και την προσαρμογή της εικόνας σώματος στις ανάγκες της σχέσης του υποκειμένου μαζί τους. Οι διαφορές που εμφανίζουν τα πρότυπα των δύο φύλων ως προς τα χωρικά χαρακτηριστικά της Πυρηνικής Δομής (PCA), είναι ισόμορφες με αντίστοιχες διαφορές, που καταγράφονται από εξωτερικές έρευνες και αφορούν την αντίληψη του χώρου, το κινησιολογικό προφίλ και τη διαχείριση της προσωπικής περιοχής. Τα αποτελέσματα ενισχύουν την υποστηριζόμενη άποψη ότι η αξιοποίηση της συστημικής μεθοδολογίας, θα διευκολύνει την ενσωμάτωση και τη σύνθεση των ποικίλων δεδομένων για την εικόνα του σώματος, σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Τέλος, αναδεικνύει τη σημασία του φύλου για την πληρέστερη κατανόηση φαινομένων, όπως η σωματική μεταβίβαση - αντιμεταβίβαση, καθώς και για το σχεδιασμό Χοροθεραπευτικών παρεμβάσεων, που θα λαμβάνουν υπ’ όψη το φύλο του θεραπευτή και του θεραπευόμενου.