bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
What methods are being used to teach clinical reasoning in physical therapy
education and are they effective? A systematic review of literature
Authors: Cencetti Melissa , Brogan Laurie , Carusotto Anthony F. , Karnish Kristen
Published: August 2023

Introduction

Development of clinical reasoning (CR) is a critical skill for physical therapy (PT) students. A consensus of the most effective way to teach CR is lacking. The purpose of this study was to identify educational methods that PT education programs in the United States and abroad are utilising to develop CR skills and compare the effectiveness of those methods.

Methods

Preferred Reporting Items for Systematic Review (PRISMA) guidelines were followed. A literature search was conducted in September 2021 and March 2022 in the following databases: PubMed, CINAHL, Health Source: Nursing/Academic Edition, and Academic Search Ultimate (EBSCO). Articles that investigated instructional methods used to teach and measure CR in PT students were included. Data extracted included instructional method details and results of outcome measures used to assess CR.

Results

Of 324 articles, 12 met eligibility. Instructional methods included simulated patients (n = 3), case activities (n = 6), patient care activities (n = 2), and curriculum design considerations (n = 2). Results suggested that CR performance improved with all but was better when students worked in dyads or groups (n = 3). A variety of outcome measures were used to assess CR, the majority relying on student self-assessment of CR skills.

Conclusions

This systematic review illustrates great variety in the methods used to teach and measure CR in PT education, all of which resulted in improved CR. Further research comparing the effectiveness of teaching methods and the reliability and validity of outcome measures of CR is needed.
Assessment of stiffness of the superficial neck muscles in female office workers with impaired endurance of deep neck flexors: a case-control study
Authors: Kocur Piotr , Choszczewski Daniel , Lewandowski Jacek , Goliwąs Magdalena
Published: August 2023

Introduction

The objective of this study was to assess the muscle stiffness parameter in the sternocleidomastoid (SCM) and upper trapezius (UT) in a group of office workers who did not attain the norm in the deep endurance flexor test (DEFT).

Methods

In this case-control study, the myotonometric muscle stiffness parameter (MyotonPro, Tallin, Estonia) was compared in the SCM and UT muscles in a group of female office workers who were unable to achieve the norm in the DEFT, i.e. the research group (RG), in comparison to the control group (CON) who attained the norm during the test. Subjects were matched in terms of their gender, age, BMI, nature and duration of their work, as well as the pain intensity and craniovertebral angle.

Results

Subjects in the RG had significantly higher stiffness of the UT (by 8.8%, 291.4 ± 36.5 in RG and 265.9 ± 25.6 in CON; p = 0.015, t = 2.29) and SCM (by 7.3%, 291.4 ± 36.5 in RG and 265.9 ± 25.6 in CON; p = 0.37, t = 1.85) myofascial tissue in comparison with the CON. The magnitude of the effects of the stiffness of the tested muscles on the results obtained by DEFT was stronger in the UT (Cohen’s d = 0.82, large effect size) than the SCM (Cohen’s d = 0.61, medium effect size).

Conclusions

The women who did not attain the norm in the DEFT had greater stiffness of the superficial UT and SCM muscles. Future studies should evaluate whether SCM and UT stiffness reduction therapy will improve the deep endurance flexor test results.
ĐẶC ĐIỂM ĐA HÌNH RS1333040 GEN ANRIL Ở NGƯỜI BỆNH NHỒI MÁU CƠ TIM CẤP TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA HOÀN MỸ CỬU LONG
Authors: Trần Thị Thu Lan , Phạm Thị Ngọc Nga , Đỗ Hoàng Long , Trịnh Thị Hồng Của , Huỳnh Võ Hoài Thanh , Dương Hồng Quân
Published: August 2023

Đặt vấn đề: Đa hình đơn nucleotide rs1333040 gen ANRIL được biết đến có liên quan với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh nhồi máu cơ tim (NMCT) cấp. Mục tiêu: Khảo sát đặc điểm đa hình rs1333040 gen ANRIL ở người bệnh nhồi máu cơ tim cấp tại Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Cửu Long. Đối tượng và phương pháp: nghiên cứu mô tả cắt ngang, có phân tích trên 80 người bệnh. NMCT cấp được chẩn đoán và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Cửu Long. Kết quả: đối tượng nghiên cứu có tuổi trung bình 66,8±10,47; nam giới chiếm 58,8%. Tăng huyết áp (83,8%) và rối loạn lipid máu (80,0%) là các yếu tố nguy cơ bệnh mạch vành thường gặp nhất. 55,0% người bệnh thuộc nhóm nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh lên. Đặc điểm đa hình rs1333040: kiểu  gen TT, TC, CC lần lượt là 58,8%, là 33,7 %, 7,5%, kiểu alen T với 75,6%, alen C 24,4%. Nghiên cứu chưa ghi nhận sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê giữa tỷ lệ 3 kiểu gen TT, TC và CC với các đặc điểm: tuổi, giới tính, thể lâm sàng và một số yếu tố nguy cơ tim mạch. Kết luận: Khảo sát đa hình rs1333040 ở 80 người bệnh NMCT cấp tại Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Cửu Long ghi nhận kiểu gen TT và alen T chiếm tỉ lệ cao nhất. Cần nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn để tìm hiểu mối liên quan giữa tỷ lệ đa hình với các nguy cơ tim mạch.
NGHIÊN CỨU MẪU SINH PHẨM HUYẾT HỌC TRONG KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG XÉT NGHIỆM HUYẾT HỌC NỒNG ĐỘ CAO
Authors: Võ Ngọc Nguyên , Trần Hữu Tâm , Nguyễn Thị Hồng Phương , Vũ Đình Dũng , Trần Thúy Hương
Published: August 2023

Mẫu sinh phẩm huyết học dùng để triển khai chương trình ngoại kiểm tra chất lượng xét nghiệm huyết học là rất tại Việt Nam. Trong nghiên cứu này chúng tôi tiến hành khảo sát các công thức tối ưu cho mẫu có nồng độ cao. Kết quả thí nghiệm theo ma trận Plackett-Burman sàng lọc được 3 yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến nồng độ các tế bào máu là huyết thanh (% v/v), neomycin sulfate (g/l) và glycerol (% v/v) với độ tin cậy (p < 0,1). Môi trường bảo quản được tối ưu hoá theo RSM – CCD là giá trị tối ưu của huyết thanh, neomycin sulfate và glycerol lần lượt là 46,46 %; 0,82 g/l; 1,22%. Mô hình đã dự đoán số lượng tế bào hồng cầu người tối đa đạt được 5,1 x 1012/L, hồng cầu ngỗng (bạch cầu giả định) đạt 16,2 x 109/L và hồng cầu dê (tiểu cầu giả định) đạt 449 x 109/L. Số lượng các tế bào máu thu được từ kết quả thực nghiệm là hồng cầu người 5,06 x 1012/L, bạch cầu giả định 16,0 x 109/L, tiểu cầu giả định 450,33 x 109/L bằng khoảng 99,23 % so với lý thuyết; đạt độ đồng nhất và độ ổn định ở điều kiện phòng thí nghiệm trong thời gian 3 tháng ở nhiệt độ 2-8oC và điều kiện vận chuyển. Điều kiện tối ưu này là cơ sở sản xuất mẫu sinh phẩm huyết học chứa các thành phần hồng cầu người, bạch cầu giả định, tiểu cầu giả định phục vụ chương trình ngoại kiểm tra chất lượng xét nghiệm huyết học.
PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG THUỐC CHO NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 CÓ BẢO HIỂM Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN QUẬN 8 GIAI ĐOẠN 2021-2022
Authors: Đào Thanh Xuyên , Hoàng Thy Nhạc Vũ , Nguyễn Thị Thùy Trang
Published: August 2023

Mục tiêu: Nghiên cứu thực hiện nhằm phân tích tình hình sử dụng thuốc cho người bệnh đái tháo đường típ 2 (ĐTĐ2) có bảo hiểm y tế (BHYT) tại Bệnh viện Quận 8 thành phố Hồ Chí Minh (BVQ8) giai đoạn 2021-2022. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, thực hiện thông qua hồi cứu dữ liệu điện tử về thông tin khám và điều trị của người bệnh ĐTĐ2 tại BVQ8. Nghiên cứu chọn toàn bộ người bệnh có mã bệnh chính ICD10 = E11, có BHYT, >16 tuổi, có thời gian điều trị ít nhất 12 tháng tại BVQ8, và có ít nhất 1 lần được thực hiện đo chỉ số HbA1c trong giai đoạn 01/2021-12/2022. Tình hình sử dụng thuốc được phân tích theo chi phí sử dụng thuốc trong từng nhóm đặc điểm của mẫu nghiên cứu và theo số người bệnh trong từng loại phát đồ/thuốc được lựa chọn. Kết quả: Mẫu nghiên cứu có 529 người bệnh; tuổi trung bình là 61,6 (± 12,5) tuổi; 58,0% là nữ; 68,6% có HbA1c ≥7% trong thời điểm thu thập dữ liệu nghiên cứu. Tổng chi phí thuốc của mẫu nghiên cứu là 1.816,6 triệu đồng, trong đó, thuốc điều trị ĐTĐ chiếm 59,9%, và Insulin là thuốc có tổng chi phí sử dụng cao nhất (29,5%). Chi phí thuốc trung bình cho 1 người bệnh trong 12 tháng điều trị ĐTĐ là 3,4 (± 2,3) triệu đồng. Phát đồ phối hợp nhóm Biguanid + Sulfonylurea (SU) được chỉ định nhiều nhất (38,6% người bệnh). Kết luận: Nghiên cứu đã cung cấp thông tin về tình hình sử dụng thuốc theo đặc điểm nhân khẩu học và lam sàng, hỗ trợ cho việc đánh giá chi phí và hiệu quả điều trị cho người bệnh ĐTĐ2 có BHYT tại BVQ8 giai đoạn 2021-2022.
TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA BỆNH NHÂN PHẪU THUẬT VÙNG BỤNG CÓ CHUẨN BỊ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG CẦN THƠ
Authors: Phan Kim Huệ , Lê Thị Hường , Lê Thị Kim Định
Published: August 2023

Đặt vấn đề: Tình trạng dinh dưỡng là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của phẫu thuật và việc sàng lọc dinh dưỡng trước phẫu thuật giúp phát hiện bệnh nhân có nguy cơ về dinh dưỡng trước phẫu thuật. Mục tiêu: Đánh giá tình trạng dinh dưỡng và tìm hiểu một số yếu tố liên quan trên bệnh nhân phẫu thuật ổ bụng có chuẩn bị tại bệnh viện Đa khoa Trung Ương Cần Thơ. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, trên 92 bệnh nhân phẫu thuật ổ bụng có chuẩn bị, thời gian nằm viện ≥ 2 ngày, từ tháng 08/2019 đến 12/2019 tại bệnh viện ĐKTW Cần Thơ. Tình trạng dinh dưỡng được đánh giá bằng chỉ số khối cơ thể (BMI), SGA và các chỉ số hóa sinh như Albumin và Pre-albumin. Kết quả: theo phân loại của SGA có 63% bệnh nhân suy dinh dưỡng; 22,5% bệnh nhân suy dinh dưỡng phân loại theo BMI. Nghiên cứu ghi nhận 3 yếu tố liên quan đến tình trạng suy dinh dưỡng là tuổi, nơi sinh sống và người chăm sóc. Kết luận: Công cụ SGA cần được sử dụng đánh giá tình trạng dinh dưỡng để phát hiện sớm tình trạng suy dinh dưỡng và cần quan tâm bệnh nhân là người cao tuổi, sống ở vùng nông thôn và những bệnh nhân không có người thân gia đình chăm sóc.
THỰC TRẠNG CẤP CỨU CHẤN THƯƠNG TRƯỚC VIỆN QUA CÁC TRƯỜNG HỢP NGƯỜI BỆNH NHẬP VIỆN TRUNG TÂM CẤP CỨU DO TAI NẠN GIAO THÔNG TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH THANH HÓA
Authors: Lê Xuân Quý , Lâm Tiến Tùng
Published: August 2023

Đặt vấn đề: Chấn thương do tai nạn giao thông tại Việt Nam và Thanh Hóa rất thường gặp, sơ cứu trước viện còn nhiều hạn chế. Mục tiêu: Tìm hiểu tình hình sơ cấp cứu và phương tiện vận chuyển người bệnh đến Bệnh viện. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 404 người bệnh chấn thương do tai nạn giao thông nhập viện Trung tâm cấp cứu Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa. Kết quả: Nghiên cứu của chúng tôi gồm 404 người bệnh, trong đó có 300 nam (74,3%), 104 nữ (25,7%). Tuổi trung bình là 37,15; nhóm tuổi dưới 18 tuổi chiếm 8,7%, từ 18-60 tuổi chiếm 76,2%, trên 60 tuổi là 15,1%. Số người bệnh gãy xương chi chiếm nhiều nhất: 113 (28%), chấn thương sọ não: 97 (24%), chấn thương hàm mặt: 80 (19,8%), đa chấn thương: 62 (15,3%), chấn thương bụng: 22 (5,4%), chấn thương ngực: 10 (2,5%), chấn thương phần mềm: 9 (2,2%), chấn thương cột sống cổ: 5 (1,2%), chấn thương cột sống ngực, lưng: 3 (0,7%), vỡ xương chậu: 3 (0,7%). 164 người bệnh chưa được sơ cứu trước nhập viện (40,6%),. 223 người bệnh nhập viện bằng xe cứu thương (55,2%), 180 người bệnh nhập viện bằng xe taxi (44,6%) và 1 trường hợp nhập viện bằng xe máy (0,2%). Phân loại mức độ nặng theo thang điểm ISS, mức độ nhẹ: 241 (59,7%), trung bình: 103 (25,5%), nặng: 42 (10,4%), nguy kịch: 18 (4,5%), nhóm không được sơ cứu có mức độ bệnh nặng hơn nhóm được sơ cứu. Kết quả điều trị 24 giờ đầu, chuyển chuyên khoa: 338 (83,7%), chuyển tuyến trung ương: 13 (3,2%), chuyển khoa hồi sức tích cực: 26 (6,4%), mổ cấp cứu: 19 (4,7%), nặng về hoặc tử vong: 8 (2,0%). Kết luận: Tỷ lệ người bệnh nặng và nguy kịch do chấn thương sau tại nạn giao thông cao, nhiều người bệnh không được sơ cứu và không được vận chuyển bằng xe cứu thương.
MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ NHỒI MÁU NÃO CẤP HỆ TUẦN HOÀN TRƯỚC BẰNG ALTEPLASE KẾT HỢP LẤY HUYẾT KHỐI CƠ HỌC
Authors: Hà Trần Hưng , Mai Duy Tôn , Nguyễn Tiến Dũng
Published: August 2023

Mục tiêu: Xác định tỷ lệ kết quả điều trị tốt, mRS 0-2 ở ngày thứ 90,và một số yếu tố liên quan ở nhóm bệnh nhân nhồi máu não cấp hệ tuần hoàn trước điều trị bằng Alteplase liều 0.9mg/kg kết hợp lấy huyết khối cơ học tại Bệnh viện Bạch Mai. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: thiết kế nghiên cứu quan sát, phân tích 35 bệnh nhân nhồi máu não cấp trong cửa sổ 4,5 giờ do tắc mạch lớn hệ tuần hoàn trước được tiêu sợi huyết và lấy huyết khối cơ học tại Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2018 – 2020. Kết quả: Nghiên cứu thu tuyển được 35 bệnh nhân, trong đó, nam giới chiếm 59,1%. Nhóm có kết quả điều trị tốt, mRS 0-2 ngày thứ 90, chiếm 22/35 (62,9%). Một số yếu tố liên quan tới kết quả điều trị tốt là: tuổi (OR 0,91; 95%CI 0,82-0,98; p=0,04), điểm NIHSS ban đầu (OR 0,95; 95% CI 0,92-0,98; p=0,02), số lần lấy huyết khối (OR 0,62; 95%CI 0,55-0,68; p=0,03). Kết luận: Tỷ lệ bệnh nhân nhồi máu não cấp hệ tuần hoàn trước điều trị kết hợp alteplase và lấy huyết khối cơ học đạt kết quả điều trị tốt là 62,9% và một số yếu tố liên quan là tuổi, điểm NIHSS ban đầu và số lần lấy huyết khối.
TÁC ĐỘNG CỦA CẢNH BÁO SỨC KHỎE TRÊN BAO BÌ THUỐC LÁ TỚI NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH: MỘT SỐ KẾT QUẢ KHẢO SÁT SƠ BỘ TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI NĂM 2022
Authors: Phan Thị Thu Trang , Lê Tự Hoàng , Lê Thị Thanh Hương , Đoàn Thị Mỹ Hạnh
Published: August 2023

Nghiên cứu được tiến hành với mục tiêu tìm hiểu tác động của các cảnh báo sức khỏe (CBSK) trên bao bì thuốc lá lên nhận thức và thái độ đối với hành vi hút thuốc lá ở người trưởng thành trong phạm vi thành phố Hà Nội năm 2022. Nghiên cứu điều tra trên 267 đối tượng người hiện hút thuốc lá và không hút thuốc lá từ 15 tuổi trở lên ở Việt Nam. Kết quả cho thấy các CBSK đều có các tác động nhất định lên nhận thức và thái độ của cả 2 nhóm theo hướng tích cực (điểm trung bình ở cả 2 nhóm đều từ 3,4 trở lên). Bên cạnh đó đối với nhóm không hút thuốc lá, tác động của các CBSK đều lớn hơn so với nhóm hiện đang hút thuốc (p<0,05). Cụ thể chênh lệch lớn nhất về điểm trung bình đánh giá tác động giữa hai nhóm này cao nhất ở tiêu chí “Các CBSK này khơi dậy cho tôi nỗi sợ hút thuốc lá” và “Các CBSK này có hiệu quả với người không biết chữ”. Trong 6 mẫu CBSK mà chúng tôi đưa ra, duy nhất mẫu A có số người hút thuốc có cảm nhận “không muốn nhìn” chiếm tỉ lệ cao hơn số người không hút thuốc (55,2%). Ngoài ra chúng tôi cũng khảo sát cảm nhận về vai trò “làm tăng quyết tâm bỏ thuốc của tôi” ở tất cả các mẫu chiếm tỉ lệ cao và mẫu A có tỉ lệ chọn cao nhất, cụ thể 52 đối tượng (35,4%). Từ đó, để tăng thêm động lực bỏ thuốc, các nhãn hàng cần nâng cao những thiết kế đồ hoạ sống động, chân thực trên bao bì thuốc lá hơn nữa.
MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN CHÍ SỐ NGỪNG THỞ - GIẢM THỞ (AHI) CỦA BỆNH NHÂN NGỪNG THỞ TẮC NGHẼN KHI NGỦ TẠI KHOA HÔ HẤP - BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Authors: Nguyễn Văn Ngân , Phùng Thị Thơm , Ngô Quý Châu , Chu Thị Hạnh
Published: August 2023

Đặt vấn đề: Hội chứng ngừng thở tắc nghẽn khi ngủ là bệnh lý phổ biến và được chẩn đoán bằng lâm sàng và đo đa ký giấc ngủ hoặc đa ký hô hấp1. AHI là chỉ số chỉ số ngưng thở giảm thở đánh giá mức độ nặng của hội chứng ngưng thở khi ngủ. Có nhiều yếu tố tác động đến chỉ số ngừng thở - giảm thở. Việc tìm hiểu các yếu tố này có vai trò quan trọng giúp các thầy thuốc lâm sàng nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Mục tiêu: Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến chí số ngừng thở - giảm thở (AHI) của bệnh nhân ngừng thở tắc nghẽn khi ngủ. Đối tượng và Phương pháp: Mô tả cắt ngang 57 bệnh nhân mắc chứng ngừng thở khi ngủ phòng khám khoa Hô hấp - Bệnh viện Tâm Anh từ 3/2021 đến 2/2023. Kết quả: Chỉ số ngừng thở - giảm thở (AHI) trung bình của nhóm nghiên cứu là 35,1 ± 24,16. Số bệnh nhân mắc bệnh mức độ trung bình - nặng chiếm 77,2%. AHI có tương quan vừa với chu vi vòng cổ (r = 0,523; p < 0,001), chỉ số khối cơ thể (r = 0,359; p < 0,01), % thời gian độ bão hòa oxy máu < 90% (r = 0,491; p < 0,01), độ bão hòa oxy máu nền (r = -0,425; p < 0,01), độ bão hòa oxy máu thấp nhất (r = -0,584; p < 0,001). AHI có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở tư thể nằm ngửa so với nằm sấp và nằm nghiêng (p < 0,001). Kết luận: Chỉ số ngừng thở - giảm thở trong nghiên cứu có mối liên quan với nhiều yếu tố: Chu vi vòng cổ, chỉ số khối cơ thể, tư thế nằm ngủ, độ bão hoà oxy máu khi ngủ. Do vậy, cần đánh giá toàn diện hội chứng ngừng thở khi ngủ do tắc nghẽn và điều trị kịp thời cho người bệnh
NHU CẦU CHĂM SÓC SỨC KHỎE TẠI NHÀ Ở NGƯỜI CAO TUỔI MẮC BỆNH MẠN TÍNH
Authors: Nguyễn Thị Thùy Trang , Qúach Tấn Đạt , Nguyễn Thị Bích Giang , Nguyễn Hoàng Sinh
Published: August 2023

Mục tiêu: Xác định tỷ lệ người cao tuổi mắc bệnh mạn tính có nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại nhà. Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích thực hiện trên 383 người từ 60 tuổi trở lên bằng cách phỏng vấn trực tiếp theo bộ câu hỏi soạn sẵn. Kết quả: Có đến 71,54% người cao tuổi mắc bệnh mạn tính có nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại nhà, trong số này có đến ½ là người từ 80 tuổi trở lên (49,64%). Nhóm người cao tuổi từ 70-79 tuổi có nhu cầu chăm sóc là 37,59% và nhóm tuổi 60-69 có nhu cầu chăm sóc thấp hơn với 12,77%. Trong số 274 người cao tuổi mắc bệnh mạn tính có nhu cầu cần người trong gia đình chăm sóc là 62,41%, nhân viên y tế chăm sóc là 35,77%. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng người cao tuổi mắc bệnh mạn tính có nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại nhà khi cần thiết với 56,93%, phần lớn họ tự lập khi sức khỏe còn đảm đương được các nhu cầu cầu cơ bản hằng ngày. Hơn nữa, khảo sát cũng thấy nhu cầu hỗ trợ sinh hoạt cá nhân ở người cao tuổi chiếm tỷ lệ khá cao với 61,8%. Kết luận: Nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại nhà khá cao ở người cao tuổi mắc bệnh mạn tính. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc quan tâm chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại nhà. Bên cạnh đó cần phát triển các dịch vụ và mô hình chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi mắc bệnh mạn tính.
Kardiyovasküler Hastalıklarda Telerehabilitasyon
Authors: MUAMMAR Kıymet
Published: August 2023

Kardiyovasküler hastalıklar dünya çapında ana ölüm nedenidir. Yüksek ölüm oranına bağlı olarak sağlık sisteminde ekonomik yük artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 2016 yılında kardiyovasküler hastalıklar nedeniyle yaklaşık 17,9 milyon ölüm olduğu (%31) rapor edilmiştir. Gelişmiş ülkelerde toplumların yaşlanması ve yaşam ömrünün uzaması kardiyovasküler hastalıkların sayısını artırmaktadır. Ülkemizin nüfus yapısı halen genç nüfus olmakla birlikte gelişmekte olan ülkelere benzerdir. Kardiyovasküler hastalıklarda kardiyak rehabilitasyon mortalite ve yeniden hastaneye yatışı azaltmada maliyeti uygun çok bileşenli etkili bir müdahaledir. Kardiyak rehabilitasyonun kanıtlanmış faydalarına rağmen hastaların kardiyak rehabilitasyon programlarına katılımı düşüktür. Güncel kılavuzlar kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde kapsamlı kardiyak rehabilitasyona ve hastaların kardiyak rehabilitasyon programlarına katılımına odaklanmaktadır. Son yıllarda kardiyak rehabilitasyon programlarına katılımı artırmak amacıyla kardiyovasküler hastalıklarda ‘‘kardiyak telerehabilitasyon’’ modeli yeni bir strateji olarak uygulanmaktadır. Bu derlemede kardiyovasküler hastalıklarda kanıta dayalı telerehabilitasyon uygulamaları incelenmiştir. Sonuç olarak düşük ve orta riskli koroner arter hastalarında telerehabilitasyonun güvenli ve etkin olduğu, bununla birlikte yüksek riskli kardiyak hastalarda çalışmaların az ve sınırlı olduğu görülmektedir. Kardiyovasküler hastalıklarda telerehabilitasyona yönelik teknolojik yaklaşımların uzun vadeli etkinliği ve güvenliği için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
COVID-19’un Sesin Akustik ve Fonasyon Özelliklerine Etkisinin İncelenmesi
Authors: KAYA SAĞLAM Deniz , YEŞİLYURT Maral
Published: August 2023

Amaç: Bu araştırmanın amacı COVID-19’un ses sağlığına etkisini tespit etmek ve sese ait özelliklerin hangi parametrelerini etkilediğini saptamaktır.
Yöntem: Bu çalışmaya 18-60 yaş arası toplamda 65 katılımcı dahil edilmiştir. COVID-19 geçirmeyenler, COVID-19 sonrası 3-5 ay geçenler ve COVID-19 sonrası 9 ve daha fazla ay geçenler olmak üzere toplam üç grup vardır. Bu üç grup, sesin akustik ve fonasyon parametreleri açısından karşılaştırılmıştır. Üç grubun değerlendirilmesinde Praat’ın 38 parametresinden sekizi, fonasyon ölçümlerinin ise iki parametresi kıyaslanmıştır. Katılımcıların fonasyon değerlendirmesi için s/z oranları ve maksimum fonasyon süreleri kronometre ile ölçülmüştür. Her bir parametrenin değerlendirilmesi için üçer ölçüm alınmış olup bu üç ölçümün ortalaması kullanılmıştır. Akustik değerlendirme için F0, Jitter %, Shimmer %, Jitter (ppq5), Shimmer (apq11), HNR (Gürültü/Harmonik Oranı), ses kırılma sayısı ve ses kırılma derecesi parametreleri ölçülmüştür.
Bulgular: Yapılan analizler, COVID-19’un sesi hem fonasyon özellikleri hem de akustik özellikleri açısından s/z oranı hariç tüm parametrelerde istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. s/z oranının anlamlı çıkmaması ise s ve z sürelerinin benzer oranda azalması olarak yorumlanmaktadır.
Sonuç: Bu çalışmada, COVID-19’un sesin akustik ve fonasyon parametrelerine etkisi olduğu bulunmuştur. COVID-19’un sese etkisinin daha detaylı analizi için formal değerlendirme araçları ile değerlendirilmelidir.
Kırşehir İlinde 2015-2020 Yılları Arasında Neonatal Tarama Programı Sonuçlarının İncelenmesi
Authors: BAYRAK Rabia , ÜNSAL Ayla , ÜNLÜ Erdal
Published: August 2023

Amaç: Tedavi edilebilir ve önlenebilir genetik hastalıkların erken tespit edilmesini sağlayan yenidoğan topuk kanı taramaları, ülkemizde 1983 yılında Fenilketonüri (FKU) taramasıyla yapılmaya başlanmıştır ve 19.12.2006’da yayınlanan genelgeyle Neonatal Tarama Programı’na (NTP) dönüştürülmüştür. Bu araştırma, 2015-2020 yılları arasında Kırşehir ilinde NTP kapsamında taranan, tarama sonucu şüpheli olan ve Doğumsal Metabolik Hastalıklar (DMH) tanısı alan bebeklerin prevalansının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: 2015-2020 yılları arasında NTP kapsamında taranan 15.848 bebeğin demografik özellikleri ve tarama sonuçları retrospektif olarak incelenmiştir. Tarama sonucu şüpheli çıkıp tekrarlanması istenen 276 bebeğe ait veriler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bilgisayar ortamına aktarılan verilere sayı, yüzde ve ortalama analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Çalışma kapsamında değerlendirilen 15.848 bebeğin 276’sından tekrar kan örneği istendiği ve ilgili birime yönlendirildiği görülmüştür. Tekrarlanan örneklerden toplam 23 bebeğin DMH tanısı aldığı saptanmıştır (2 Fenilketonüri, 14 Konjenital hipotiroidi, 7 Biotinidaz eksikliği). Ayrıca 24 bebeğin tanılama sürecinde olduğu ve 7’sinin “aileye ulaşılamadı, il değişikliği, aile sevki kabul etmiyor” nedenleriyle takip edilemediği belirlenmiştir.
Sonuç: Birkaç damla kandan taraması yapılabilen DMH’lar erken tespit edilip önlenebilmekte veya tedavi ve beslenme ile kontrol altına alınabilmektedir. Doğan her bebeğin taramasının zamanında ve uygun şekilde yapılması, sonuç takibi, ilgili birime yönlendirme ve ailenin hastalıklar hakkındaki bilgilendirilmesi ve endişesinin giderilmesi gibi konularda sağlık profesyonellerine önemli sorumluluklar düşmektedir.
Homogeneity in Aquifer Vulnerability Index (AQI) and Water Quality Index (WQI) around some selected dumpsites in Imo River Basin Southeastern Nigeria
Authors: Ejiogu Dr. Blessing C. , Nwosu Mr. Chukwuemeka O. , Chukwuneye Dr Joy N.
Published: August 2023

This study was carried out using vertical electrical sounding data and geochemical data to determine if there is a relationship between the aquifer vulnerability index and the water quality index in the Imo River Basin Southeastern, Nigeria. Some vertical electrical sounding data were collected using OMEGA SAS1000 Terrameter, and sixteen (16) water samples were collected from, both surface and groundwater around the three selected dumpsites from Owerri, Orlu and Okigwe areas. These two sets of data were used to evaluate the water qualities in the vicinity of the three active dumpsites. The DRASTIC index ranged between 59 and 199, and the spatial variation showed that 8.8% of the aquifer in the study area is highly vulnerable. 81.2% of the aquifer has a low vulnerability index. The water quality index in the study area showed both good and poor water qualities. The geospatial distribution of water quality index showed that 80% of the study area had good water quality, and the remaining 20 % of the study area had poor water quality. The bivariate regression showed a curvilinear, relationship between the aquifer vulnerability index and the water quality index
ATUAÇÃO DO ENFERMEIRO OBSTÉTRICO NO PARTO HUMANIZADO
Authors: Trindade Ildeany Queiros de Oliveira , Machado Jucenia Ribeiro , Borges Millena Carolline , Lima Ronaldo Nunes
Published: August 2023

Introdução: O parto humanizado tem como foco a mudança das práticas clínicas evitando intervenções desnecessárias, desta forma, colocando a mulher como protagonista, a autonomia no processo é ofertada, dando segurança e respeito. Objetivo: Identificar a importância do enfermeiro obstétrico nos cuidados do parto humanizado. Materiais e Métodos: Revisão integrativa, para a produção foram consultadas as plataformas oficiais Biblioteca Virtual em Saúde (BVS) e Biblioteca Eletrônica Cientifica Online (SciELO), que disponibilizaram publicações de diversas instituições como Biblioteca Regional de Medicina (BIREME) e Literatura Latino-americana e do Caribe em Ciências da Saúde (LILACS). Como critério de inclusão utilizaram-se os periódicos em bancos de dados, com os idiomas português e inglês, e entre os anos 2018 e 2023. Tendo como critério de exclusão foram periódicos publicados anteriores ao ano de 2018 e que fugiam ao tema proposto. Com base na análise de 42 publicações, foram utilizadas 14 por corresponderem com a proposta do presente trabalho. Este levantamento bibliográfico foi realizado entre agosto de 2022 a junho de 2023. Resultado: A relevância dos enfermeiros obstétricos para a ampliação da assistência prestada ao processo de pré-natal, parto e puerpério, visando a humanização de todas as etapas do parto. Conclusão: a importância imprescindível na prestação da assistência humanizada durante o processo de parto. Sendo o enfermeiro o profissional preparado com embasamento científico atual.
REINTRODUÇÃO DO SARAMPO NO BRASIL
Authors: Pinto Luana Helen Silva , Sá Naiara Jéssica de , Lopes Vilmário Jimmy Carter , Santos Rinaldo Rafael dos , Lima Ester de Paula Sousa , Beserra Fabiana Figueiredo
Published: August 2023

O sarampo é uma doença infecciosa grave causada por um vírus de notificação compulsória imediata, devendo esta ser realizada em até 24 horas após a detecção da suspeita. Este trabalho tem por objetivo mostrar a importância da prevenção do sarampo e salientar os eventos que fizeram com que o sarampo retornasse ao Brasil. Foi realizada uma revisão bibliográfica para realização deste estudo. Pesquisas indicam que a recorrência do sarampo no Brasil é multicausal. No entanto, todos os textos analisados apontaram a baixa adesão à vacinação como principal fator. Torna-se imperioso reforçar a importância da vacinação e da busca ativa, abrir canais de comunicação rápidos e claros que mostrem a necessidade dessa prevenção e a gravidade da doença.
Solar FTIR measurements of NOx vertical distributions: Part I) First observational evidence for a seasonal variation in the diurnal increasing rates of stratospheric NO2 and NO
Authors: Nürnberg Pinchas , Rettinger Markus , Sussmann Ralf
Published: August 2023

Abstract. Observations of nitrogen dioxide (NO2) and nitrogen oxide (NO) in the stratosphere are relevant to understand long-term changes and variabilities in stratospheric nitrogen oxide (NOx) and ozone (O3) concentrations. Due to the versatile role of NO2 and NO in stratospheric O3 photochemistry they are important for recovery and build-up of O3 holes in the stratosphere, and therefore can indirectly affect the human life. Thus, we present in this work the evaluation of NO2 and NO stratospheric partial columns (> 16 km altitude) retrieved from ground-based Fourier-transform infrared (FTIR) measurements from over 25 years at Zugspitze (47.42° N, 10.98° E, 2964 m a.s.l.) and 18 years at Garmisch (47.47° N, 11.06° E, 745 m a.s.l.), Germany. The obtained stratospheric columns are only weakly influenced by tropospheric pollution and show only a very small bias of (2.5±0.2) % when comparing NO2 above Zugspitze and Garmisch. Stratospheric columns of both NO2 and NO show a diurnal increase in dependence of local solar time (LST). We quantified this behavior by calculating diurnal increasing rates. Here, we find mean values for the NO2 diurnal increasing rate of (0.89±0.14)·1014 cm-2 h-1 and (0.94±0.14)·1014 cm-2 h-1 at Zugspitze and Garmisch, respectively. The mean NO a.m. diurnal increasing rate above Zugspitze can be found to be (1.42±0.12)·1014 cm-2 h-1. Regarding the seasonal dependency of these increasing rates, for the first time, we were able to detect a significant seasonal variation of both NO2 diurnal increasing rates and NO a.m. diurnal increasing rates experimentally with a maximum of (1.13±0.04)·1014 cm-1 h-1 for NO2 and (1.76±0.25)·1014 cm-1 h-1 for NO in September and a minimum of (0.71±0.18)·1014 cm-1 h-1 in December for NO2 and a minimum of (1.18±0.41)·1014 cm-1 h-1 in November for NO. This similar behavior may be explained by the interconnection of both species in stratospheric photochemistry. The outcome of this work is a retrieval and analyzation strategy of FTIR data for NOx stratospheric columns, which can help to further validate photochemical models or improve satellite validations. The first use of this data set is shown in a companion paper (Nürnberg et al., 2023) extracting experiment-based NOx scaling factors describing the diurnal increase out of the retrieved partial columns and validating recently published model-based scaling factors.
Broadband and filter radiometers at Ross Island, Antarctica: Detection of cloud ice phase versus liquid water influences on shortwave and longwave radiation
Authors: Scarci Kristopher , Scott Ryan , Ghiz Madison , Vogelmann Andrew , Lubin Dan
Published: August 2023

Abstract. Surface radiometer data from Ross Island, Antarctica, collected during the austral summer 2015–16 by the US Department of Energy Atmospheric Radiation Measurement (ARM) program West Antarctic Radiation Experiment (AWARE), are used to evaluate how shortwave and longwave irradiance respond to changing cloud properties as governed by contrasting meteorological regimes. Shortwave atmospheric transmittance is derived from pyranometer measurements, and cloud conservative-scattering optical depth is derived from filter radiometer measurements at 870 nm. With onshore flow associated with marine air masses, clouds contain mostly liquid water. With southerly flow over the Transantarctic Mountains, orographic forcing induces substantial cloud ice water content. These ice and mixed-phase clouds attenuate more surface shortwave irradiance than the maritime-influenced clouds, and also emit less longwave irradiance due to colder cloud base temperature. These detected irradiance changes are in a range that can mean onset or inhibition of surface melt over ice shelves. This study demonstrates how basic and relatively low-cost broadband and filter radiometers can be used to detect subtle climatological influences of contrasting cloud microphysical properties at very remote locations.
Application of fuzzy c-means clustering for analysis of chemical ionization mass spectra: insights into the gas-phase chemistry of NO3-initiated oxidation of isoprene
Authors: Wu Rongrong , Zorn Sören R. , Kang Sungah , Kiendler-Scharr Astrid , Wahner Andreas , Mentel Thomas F.
Published: August 2023

Abstract. Oxidation of volatile organic compounds (VOCs) can lead to the formation of secondary organic aerosol, a significant component of atmospheric fine particles, which can affect air quality, human health, and climate change. However, current understanding of the formation mechanism of SOA is still incomplete, which is not only due to the complexity of the chemistry, but also relates to analytical challenges in SOA precursor detection and quantification. Recent instrumental advances, especially the developments of high-resolution time-of-flight chemical ionization mass spectrometry (CIMS), greatly enhanced the capability to detect low- and extremely low-volatility organic molecules (L/ELVOCs). Although detection and characterization of low volatility vapors largely improved our understanding of SOA formation, analyzing and interpreting complex mass spectrometric data remains a challenging task. This necessitates the use of dimension-reduction techniques to simplify mass spectrometric data with the purpose of extracting chemical and kinetic information of the investigated system. Here we present an approach by using fuzzy c-means clustering (FCM) to analyze CIMS data from chamber experiments aiming to investigate the gas-phase chemistry of nitrate radical initiated oxidation of isoprene. The performance of FCM was evaluated and validated. By applying FCM various oxidation products were classified into different groups according to their chemical and kinetic properties, and the common patterns of their time series were identified, which gave insights into the chemistry of the system investigated. The chemical properties are characterized by elemental ratios and average carbon oxidation state, and the kinetic behaviors are parameterized with generation number and effective rate coefficient (describing the average reactivity of a species) by using the gamma kinetic parameterization model. In addition, the fuzziness of FCM algorithm provides a possibility to separate isomers or different chemical processes species are involved in, which could be useful for mechanism development. Overall FCM is a well applicable technique to simplify complex mass spectrometric data, and the chemical and kinetic properties derived from clustering can be utilized to understand the reaction system of interest.
Numerical modeling of stresses and deformation in the Zagros–Iranian Plateau region
Authors: Singh Srishti , Yadav Radheshyam
Published: August 2023

Abstract. The Zagros orogenic system resulted due to collision of the Arabian plate with the Eurasian plate. The region is characterized by ocean–continent subduction and continent–continent collision, and the convergence velocity shows variations from east to west. Therefore, this region shows the complex tectonic stress and a wide range of diffuse or localized deformation between both plates. The in situ stress and GPS data are very limited and sparsely distributed in this region; therefore, we performed a numerical simulation of the stresses causing deformation in the Zagros–Iran region. The deviatoric stresses resulting from the variations in lithospheric density and thickness and those from shear tractions at the base of the lithosphere due to mantle convection were computed using thin-sheet approximation. Stresses associated with both sources can explain various surface observations of strain rates, SHmax, and plate velocities, thus suggesting a good coupling between lithosphere and mantle in most parts of Zagros and Iran. As the magnitude of stresses due to shear tractions from density-driven mantle convection is higher than those from lithospheric density and topography variations in the Zagros–Iranian Plateau region, mantle convection appears to be the dominant driver of deformation in this area. However, the deformation in the east of Iran is caused primarily by lithospheric stresses. The plate velocity of the Arabian plate is found to vary along the Zagros belt from the north–northeast in the southeast of Zagros to the northwest in northwestern Zagros, similarly to observed GPS velocity vectors. The output of this study can be used in seismic hazards estimations.
An Ubuntu lens to co-design: Towards a rural community engagement framework
Authors:   , Kapuire Gereon Koch
Published: August 2023

The research aimed to understand the problems encountered when academic researchers engage with rural communities to co-design culturally appropriate technologies in Namibia. There are no existing engagement frameworks to guide co-design with rural communities in Namibia. The methods comprised a literature review, a narrative analysis of several co-design case studies with rural communities, and the collaborative development of an engagement framework with communities through a co-design process, guided by applying an Ubuntu lens. The study contributes practical recommendations, expressed in an engagement framework to guide the community-based co-design of technology and services in Namibia.
Research on Inheritance of Campus Education to Local Students Based on the Intangible Cultural Heritage of Inner Mongolia Yurts
Authors: Wang Zhirui , Song Xinwei
Published: August 2023

The study focuses on creative behaviour as a determinant in the social acceptance of students, cultural identity on students' learning performance, and the mediating effect of students' happiness with on-campus education. The constructivism idea was the foundation for the current study. To gather the data for the analysis, 380 students from different Chinese universities participated in an online and in-person survey. The results of structural equation modelling (SEM) show that social acknowledgement improves student learning outcomes. The study's findings also revealed a link between cultural identification, social acceptance, student satisfaction, and academic achievement. Additional research can be carried out to keep the understanding of our model accurate. There was yet another drawback to using a quantitative, closed-ended questionnaire. The cross-sectional form of the study makes it challenging to demonstrate a cause-and-effect relationship. During class discussions and interactions with peers or teachers, students who collaborate to learn to create solid ideas and opinions. There are significant policy recommendations, requests for further research, and recommended theoretical and practical implications.
A Brief Analysis of the Influencing Factors and Practical Application of Educational Reform in Rural Revitalization -- Taking Rural Women's Political Participation as an Example
Authors: Tan Shushu , Seidelson Lucy Sebli
Published: August 2023

Empowering rural women through political participation and educational reform is not only key to revitalizing rural communities, but also unlocking a powerful force for positive change that has been long overlooked. This study aims to investigate the impact of educational reforms and rural revitalization on rural women's political participation barriers in five villages of Guiyang city, China. The research used a quantitative method, and 303 responses were collected. The study found that all of the hypotheses were accepted, except the moderation hypothesis. The study found that educational reforms have a significant impact on rural women's political participation barriers. The findings also indicated that rural revitalization significantly affects rural women's political participation barriers and acts as a mediator and moderator in the relationship between educational reforms and rural women's political participation barriers. The study used a PLS-SEM method to analyze the data, and the independent variable "educational reform" was divided into three sub-variables: education, personal, and governmental. The dependent variable "rural women's political participation barriers" was also divided into three sub-variables: social-cultural barriers, institutional barriers, and barriers related to tools, capacities, and resources. The results of this study have significant implications for policymakers and researchers in the field of rural development and women's political participation. The study highlights the need for continued efforts to improve educational reforms and rural revitalization programs to promote rural women's political participation.
Aspects of Choosing the Technique of Computed Tomography in the Diagnostics of Maxillofacial Dysostosis
Authors: Imshenetskaya N. I. , Lezhnev D. A. , Topol’nitskiy O. Z. , Petrovskaya V. V.
Published: August 2023

Maxillofacial dysostoses are congenital malformations of organs of head and neck, developing from the I and II gill arches. It is important to carry out differential diagnostics based on a comprehensive basic and additional examination aimed at determining all intracranial and extracranial symptoms specific for concrete syndrome, which is possible with modern methods of radiological diagnostic — CBCT and MSCT. The purpose of the study is to determine key aspects of choosing the computed tomography technique for diagnostics of maxillofacial dysostoses. From 2009 to 2023 215 MSCT and 86 CBCT were performed in 211 patients aged from 2 to 18 years old with maxillofacial dysostoses for the purpose of differential diagnostics of pathology, indications for choosing the volume of radiological examination were determined.
Possibilities of Ultrasound Diagnostics of Post-Radiation Lung Damage: Initial Experience
Authors: Kabin Yu. V. , Shivilova M. Yu. , Shvyrev S. L. , Kapustin V. V.
Published: August 2023

The article deals with the ultrasound diagnostics of the post radiation lung damage in 44 patients aged 32–73 years who received radiation therapy in the form of distance radiation therapy (DRT) for breast cancer. In all patients total focal dose (TFD) of radiation was 50 Gy with classical fractionation. The main types of subpleural post radiation injury, their intensity and prevalence were determined. The ultrasound findings were compared with CT images of patients six months after the start of DRT.
Diagnostic Capabilities of Cone-Beam Computed Tomography in the Detection of Pathological Conditions of the Craniovertebral Region. Part 1 – analysis
Authors: Gukova A. D. , Lubashev Ya. A.
Published: August 2023

For the timely detection of pathology, as well as in order to avoid overdiagnosis, it is important to create criteria for diagnosing the pathology of the craniovertebral zone in adults and children, taking into account their anatomical and physiological features. To date, the questions of the optimal method of radiodiagnosis of patients with pathology of the craniovertebral region are insufficiently voluminous and clearly defined. Despite the advantages, cone beam computed tomography is still not widely used in everyday clinical diagnostic practice for the study of the craniovertebral region in the population. The use of the technique of cone beam computed tomography could greatly facilitate radiological diagnosis for the detection of anomalies and pathological conditions of the craniovertebral region.
БИОЛОГИЧЕСКИЕ ПОКАЗАТЕЛИ ЛЕЩА И ЖЕРЕХА МАЛОГО АРАЛА И ИХ ПАРАЗИТОФАУНА
Authors: Бердиахметкызы Салика , Абдыбекова А , Абдибаева А , Жаксылыкова А
Published: August 2023

Рыбное хозяйство является одной из важнейших отраслей в мире. В Малом Арале ежегодно добывают около 7 тыс. тонн рыбы. Ценными видами промысловых рыб считаются жерех, судак, лещ и др. Различные болезни рыб снижают качество и объем товарной рыбы,  при высокой интенсивности поражения приводят к массовой  гибели рыб и представляют большую опасность для здоровья населения. Поэтому изучение паразитофауны промысловых рыб необходимо для разработки предложений по снижению рисков массового распространения наиболее опасных видов паразитов. В настоящее время происходит постепенное восстановление северной части Аральского моря (Малого Арала) как рыбохозяйственного водоема. Изменившаяся экологическая ситуация требует всестороннего изучения разнообразия организмов. В 2020 году (в осенний и зимний периоды) и в 2021 году (летний период) нами исследованы  рыбы, обитающие в промысловых районах Малого Арала. Массовыми промысловыми видами рыб в исследованных уловах были лещ (Abramis brama) и жерех (Aspius  aspius). Для характеристики состояния рыб были изучены их морфобиологические показатели. Изучение паразитофауны проведено по методике Быховской-Павловской. Наибольшее разнообразие паразитов выявлено у леща – 20, у жереха – 5 видов. В популяции жереха установлено увеличение его численности, размерных и весовых показателей, что связано с благоприятной кормовой базой.
ВЛИЯНИЕ БИОПРЕПАРАТОВ АГРО-МИКС, АГРАРКА И ЭПИН НА МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ПОКАЗАТЕЛИ СЕЯНЦЕВ PINUS SYLVESTRIS L., LONICERA EDULIS L. И RUBUS IDAEUS L.
Authors: Өсерхан Бекболат , А.Ж Курмангожинов , Б. М., Мусаева , Қапар Б. Қ.,
Published: August 2023

В тексте приведены данные исследовательской работы, проведенной с целью изучения влияния биопрепаратов «Agro-MIX», «Agrarka» и Эпин на физиологический рост видов Pinus sylvestris L., Lonicera edulis L. и Rubus idaeus L. Исследования проводились в лесном питомнике расположенного в городе Щучинске Бурабайского района Акмолинской области. В 2022 году посадку и посев проводили со второй половины мая. Для исследования были взяты следующие концентрации водного раствора препарата: аgro-mix - 2%, 6% и 10%; аgrarka - 0,5%, 1,5% и 2,5%; эпин - 0,1%, 0,2% и 0,3%. Сеянцы и саженцы обработанные водой, служили контролем. В этом году собирали и обрабатывали данные физиологических, фенологических, биохимических и почвенных методов в течение всего вегетационного периода. По динамике всхожести проростков после обработки семян P.sylvestris растворами биопрепаратов: наибольшая энергия прорастания зафиксировано вобразцах обработанные с биопрепаратом Agrarka 2,5 % - 67,8 и наибольшая всхожесть Agrarka 2,5 % - 91,2 %, наибольшая всхожесть Agro-MIX 0,5 % - 3,75± 0,45 см, а самый длинный корень 10,6±1,05 см – зафиксировано в образцах, обработанных Agrarkа 10%. Данные с тестовых полей собираются каждую неделю в течение сезона, проводились методы наблюдения, измерения, расчета и т.д. Обработку статистических данных проводили с помощью пакета программ Microsoft Excel 2010, SPSS, STATISTICA 13, SNEDECOR.
Leveraging Small Business Development Through Employment Contracts: The Mediation Effect of Job Insecurity
Authors: N. Ndlovu , E. Vakira , B. Mutanda
Published: August 2023

Following enormous de-industrialisation and a series of industrial offshoring of big corporate entities over the past decade, Small Medium and Micro Enterprises have risen into prominence by their inert abilities of employment creation and poverty mitigation, particularly in the context of developing countries such as Zimbabwe. However, their continued failure has left the nation’s economy tottering at the brink of collapse, hence paling the vision 2030 of engineering the country’s economy towards attaining upper-middle income status beyond visibility and feasibility. High labour turnover is attributed as the chief cause of this phenomenon. In view of that, the current study sought to assess the moderating role of job insecurity on the nature of employment contracts and SMME development. The nature of the employment contract is deemed instrumental in promoting work commitment towards SMME development. This work commitment is anchored on an individual’s perceptions of job security. As such, for some, the nature of the employment contract becomes the sole driver to display extra effort at work in fear of losing a job. At times, such job loss fears are largely determined by one’s family needs and responsibilities. The hypotheses are tested using a sample size of 256 individuals working and owning SMMEs. The Raosoft sample size calculator was used for the sample size determination. SPSS Process was used to test if job insecurity mediates employment contracts and small business development. The empirical outcome suggests that employment contracts have a predictive effect on SMME development and that the turnover intention had a full mediation effect between employment contracts and small business development.