Experimental study of pregnancy toxaemia in ewes and its association with mastitis in the post - partum period
Authors: Μπαρμπαγιάννη Μαριάνα 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή εστιάζεται: (α) στην ανάπτυξη ενός έγκυρου προτύπου για τη μελέτη της τοξιναιμίας της εγκυμοσύνης, με ταυτόχρονη διατήρηση των απαιτήσεων κορεσμού των ζώων, (β) στην καταγραφή, με υπερηχογραφική εξέταση, των μεταβολών στο έμβρυο και στο μαστό των προβατίνων με τοξιναιμία της εγκυμοσύνης, (γ) στην αξιολόγηση των συνεπειών της τοξιναιμίας της εγκυμοσύνης στις προσβεβλημένες προβατίνες κατά την περιτοκετιαία περίοδο και (δ) στην αξιολόγηση του ενδεχόμενου ρόλου της τοξιναιμίας της εγκυμοσύνης σε προδιάθεση των ζώων σε μαστίτιδα κατά την αμέσως μετά τον τοκετό περίοδο.Η διατριβή χωρίζεται σε δύο κεφάλαια και ακολουθεί η Γενική Συζήτηση.Στο Κεφάλαιο I ανασκοπείται η βιβλιογραφία σχετικά με την τοξιναιμία της εγκυμοσύνης.Στο Κεφάλαιο II παρουσιάζεται η πραγματοποιηθείσα ερευνητική μελέτη. Το κεφάλαιο υποδιαρείται σε δύο τμήματα.Το τμήμα Α του κεφαλαίου περιγράφει την ερευνητική μελέτη και τα σχετικά αποτελέσματα μέχρι τον ενοφθαλμισμό του μαστού των ζώων, ο οποίος πραγματοποιήθηκε την 5η ημέρα μετά τον τοκετό. Στη μελέτη περιλήφθησαν 28 προβατίνες. Αρχικά, στα ζώα πραγματοποιήθηκε ανθελμινθική αγωγή και, στη συνέχεια, αυτά έλαβαν ένα μίγμα από μολύνουσες προνύμφες τριχοστρογγυλοειδών ελμίνθων. Μέχρι την 60ή ημέρα της εγκυμοσύνης, σε κάθε προβατίνα χορηγείτο καθημερινά 1,30 kg έτοιμης συμπυκνωμένης ζωοτροφής (περιεκτικότητα σε ενέργεια: 0,844 FUL) και 2,50 kg σανού τριφυλλιού. Από την 60ή μέχρι την 100ή ημέρα της εγκυμοσύνης, κάθε προβατίνα ελάμβανε καθημερινά 0,60 kg συμπυκνωμένης ζωοτροφής και 2,00 σανού τριφυλλιού. Μετά την 100ή ημέρα της εγκυμοσύνης, κάθε προβατίνα που κυοφορούσε ένα έμβρυο ελάμβανε καθημερινά 0,50 kg έτοιμης συμπυκνωμένης ζωοτροφής με μειωμένη περιεκτικότητα σε ενέργεια (0,748 FUL) και 0,50 kg σανού τριφυλλιού. Οι αντίστοιχες ποσότητες για προβατίνες που κυοφορούσαν δύο έμβρυα ήταν 0,60 kg και 0,50 kg, αντίστοιχα, και για προβατίνες που κυοφορούσαν τρία έμβρυα ήταν 0,80 kg και 0,50 kg, αντίστοιχα. Στις προβατίνες πραγματοποιούνταν οι παρακάτω εξετάσεις από την 120ή ημέρα της εγκυμοσύνης μέχρι τον τοκετό: παρασιτολογική εξέταση κοπράνων, βιοχημική εξέταση αίματος για μέτρηση της συγκέντρωσης β-υδροξυβουτυρικού οξέος και γλυκόζης, υπερηχογραφική εξέταση B-mode και Doppler εμβρύου/ων και μαστού. Από τον τοκετό μέχρι την 5η ημέρα μετά από αυτόν, πραγματοποιούνταν οι παρακάτω εξετάσεις: ζύγισμα των νεογέννητων αρνιών, εξέταση του γεννητικού συστήματος και μέτρηση της παραγόμενης ποσότητας γάλακτος. Σε 16 προβατίνες παρατηρήθηκαν αυξημένες συγκεντρώσεις β-υδροξυβουτυρικού οξέος στο αίμα (≥1,2 mmol L-1 σε τουλάχιστον δύο μετρήσεις) και αυτά τα ζώα κατανεμήθηκαν στην ομάδα Α, ενώ στις υπόλοιπες 12 προβατίνες δεν παρατηρήθηκαν αυξημένες συγκεντρώσεις β-υδροξυβουτυρικού οξέος στο αίμα και κατανεμήθηκαν στην ομάδα Β. Οι προβατίνες στην ομάδα Α είχαν αυξημένο αριθμό αυγών παρασίτων (epg) στα κόπρανα και μικρότερες συγκεντρώσεις γλυκόζης στο αίμα από αυτές στην ομάδα Β (P<0,025, P=0,033, αντίστοιχα). Δεν υπήρχαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων (A, B) στα ευρήματα της υπερηχογραφικής εξέτασης των εμβρύων, εκτός από τον όγκο αίματος στην ομφαλική αρτηρία, παράμετρο για την οποία οι τιμές στα ζώα της ομάδας Β ήταν σημαντικά μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες τιμές στα ζώα της ομάδας Α. Μολαταύτα, όταν πραγματοποιήθηκε ανακατανομή των ζώων σε προβατίνες οι οποίες εκδήλωσαν δυστοκία και σε προβατίνες οι οποίες δεν εκδήλωσαν δυστοκία, παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές (P<0,047) μεταξύ των δύο κατηγοριών σε όλες τις αιμοδυναμικές παραμέτρους στην ομφαλική αρτηρία την 140ή και την 145η ημέρα της εγκυμοσύνης. Οι τιμές της έντασης των τόνων φωτεινότητας του γκρι χρώματος στο μαστικό παρέγχυμα ήταν μεγαλύτερη στα ζώα της ομάδας Α από τα ζώα της ομάδας Β (P=0,007). Ο όγκος αίματος στον μαστικό αδένα ήταν μικρότερος στα ζώα της ομάδας Α απ’ ό,τι στα ζώα της ομάδας Β (P<0,05) και επιπλέον παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων στο δείκτη παλμικότητας και στη μέση ταχύτητα του αίματος (P=0,007, P=0,036, αντίστοιχα) κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων εβδομάδων της εγκυμοσύνης. Η μέση διάρκεια της εγκυμοσύνης ήταν σημαντικά μικρότερης διάρκειας στις προβατίνες της ομάδας Α (145,75 ημέρες) απ’ ό,τι στις προβατίνες της ομάδας Β (148,42 ημέρες) (P<0,001). Παρατηρήθηκε επίσης μεγαλύτερο ποσοστό προσβολής από περιτοκετιαία προβλήματα στα ζώα της ομάδας Α. Ειδικότερα, το ποσοστό προσβολής από δυστοκία, περιγεννητικό θάνατο των εμβρύων/νεογέννητων ή επιλόχειες παθολογικές καταστάσεις του γεννητικού συστήματος ήταν 0,500, 0,375 ή 0,250, αντίστοιχα, στα ζώα της ομάδας Α, ενώ στα ζώα της ομάδας Β ήταν 0,083, 0,083 ή 0,000, αντίστοιχα (P=0,01, P=0,039 ή P=0,031, αντίστοιχα). Το μέσο σωματικό βάρος των νεογέννητων αρνιών από προβατίνες στην ομάδα Α ήταν 3,5 kg και αυτό των αρνιών από προβατίνες στην ομάδα Β ήταν 4,0 kg (P=0,016). Βρέθηκε ότι υπήρχε σημαντική αρνητική συσχέτιση μεταξύ των συγκεντρώσεων του β-υδροξυβουτυρικού οξέος στο αίμα των έγκυων προβατίνων και του σωματικού βάρους των νεογέννητων αρνιών, καθώς και μεταξύ του παρασιτικού φορτίου των έγκυων προβατίνων και του σωματικού βάρους των νεογέννητων αρνιών (P=0,016 και P=0,03, αντίστοιχα).Το τμήμα Β του κεφαλαίου περιγράφει την ερευνητική μελέτη και τα σχετικά αποτελέσματα μετά τον ενοφθαλμισμό του μαστού των ζώων, ο οποίος πραγματοποιήθηκε την 5η ημέρα μετά τον τοκετό. Οι προβατίνες στην ομάδα Α χωρίστηκαν στις υποομάδες Α1 (n=8) και Α2 (n=8) και αυτές στην ομάδα Β στις υποομάδες Β1 (n=8) και Β2 (n=4). Τα ζώα στις υποομάδες Α1 και Β1 ενοφθαλμίστηκαν την 5η ημέρα μετά τον τοκετό με εναπόθεση Mannheimia haemolytica στο θηλαίο πόρο, ενώ αυτά στις υποομάδες Α2 και Β2 ήταν μάρτυρες. Πραγματοποιήθηκαν κλινική και υπερηχογραφική εξέταση B-mode και Doppler του μαστού και βακτηριολογική και κυτταρολογική εξέταση του μαστικού εκκρίματος, καθώς και ιστολογική εξέταση της ενοφθαλμισμένης θηλής (μετά από θηλεκτομή) και του παρεγχύματος των δύο μαστικών αδένων (μετά από λήψη ιστοτεμαχίου με βιοψία). Μαστίτιδα εκδηλώθηκε σε όλες (8/8) τις προβατίνες της υποομάδας Α1, σε 1/8 προβατίνα της υποομάδας Α2, σε 4/8 προβατίνες της υποομάδας Β1 και σε 0/4 προβατίνες της υποομάδας Β2. Η συχνότητα απομόνωσης M. haemolytica από ζώα των υποομάδων Α1 ή Α2 ήταν μεγαλύτερη από την αντίστοιχη από ζώα των υποομάδων Β1 ή Β2 (A1 έναντι B1: P<0,08, A2 έναντι Β2: P>0,3). Επίσης, M. haemolytica απομονώθηκε συχνότερα από δείγματα ιστών ζώων των υποομάδων Α1 (Α1 έναντι Β1: P=0,008) και Α2 (Α2 έναντι Β2: P=0,058). Μετά τον ενοφθαλμισμό, ο θηλαίος κόλπος και ο γαλακτοφόρος κόλπος απεικονίζονταν ως ανηχογενείς κοιλότητες, με παρουσία υπερηχογενών σωματιδίων εντός αυτών. Η υπερηχογραφική εικόνα εντός του παρεγχύματος προοδευτικά παρουσίαζε ανομοιογένεια και αδρούς σχηματισμούς. Η διάμετρος της μαστικής αρτηρίας αυξήθηκε σημαντικά ήδη έξι ώρες μετά τον ενοφθαλμισμό, οπότε παρατηρήθηκε επίσης απότομη και σημαντική αύξηση στον όγκο αίματος στη μαστική αρτηρία στην ενοφθαλμισμένη πλευρά του μαστού (A1 έναντι B1: P<0,06), καθώς και στη μέση ταχύτητα του αίματος στο αγγείο. Επίσης, παρατηρήθηκε αύξηση στον όγκο αίματος στις ενοφθαλμισμένες θηλές. Οι χαρακτηριστικοί λεμφοειδείς σχηματισμοί στο όριο μεταξύ θηλαίου πόρου και θηλαίου κόλπου παρατηρήθηκαν σε 3/8 προβατίνες στην υποομάδα Α1 και σε 7/8 στην υποομάδα Β1 (P=0,019). Στην υποομάδα Α1, οι σωρευτικές τιμές για τα μακροσκοπικά και ιστολογικά ευρήματα στη θηλή ήταν 18 και 23, αντίστοιχα και η σωρευτική τιμή για τα ιστολογικά ευρήματα στο μαστικό παρέγχυμα της ενοφθαλμισμένης πλευράς ήταν 24. Οι αντίστοιχες τιμές για την υποομάδα Α2 ήταν 2, 9 και 5, για την υποομάδα B1 ήταν 5, 31 και 16 (P≤0.05 έναντι της υποομάδας Α1) και για την υποομάδα Β2 όλες οι τιμές ήταν 0 (P>0.05 έναντι της υποομάδας Α2).Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τα ευρήματα αυτής της διατριβής είναι τα παρακάτω.(α) Αναπτύχθηκε πρότυπο για πρόκληση τοξιναιμίας της εγκυμοσύνης σε προβατίνες για εφαρμογή σε πειραματικές μελέτες. Με το εν λόγω πρότυπο, καλύπτονταν οι απαιτήσεις κορεσμού των ζώων. Ο παρασιτισμός των ζώων ενδεχομένως συνέβαλε στην αποτελεσματική ανάπτυξη του προτύπου.(β) Η υπερηχογραφική εξέταση των εμβρύων των προβατίνων με τοξιναιμία της εγκυμοσύνης έδειξε μειωμένο όγκο αίματος στην ομφαλική αρτηρία. Παρατηρήθηκαν σημαντικές μεταβολές στις αιμοδυναμικές ιδιότητες, ειδικά δε σε προβατίνες στις οποίες εκδηλώθηκε δυστοκία.(γ) Περιγράφηκε η υπερηχογραφική εικόνα των μαστικών αδένων των προβατίνων κατά τη διάρκεια της γαλακτογένεσης. Τα ευρήματα της υπερηχογραφικής εξέτασης B-mode έδειξαν διαφορές μεταξύ υγιών προβατίνων και προβατίνων με τοξιναιμία της εγκυμοσύνης στην ανάπτυξη του μαστικού παρεγχύματος. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μικρότερος όγκος αίματος στο μαστό προβατίνων με τοξιναιμία της εγκυμοσύνης.(δ) Παρατηρήθηκε αυξημένο ποσοστό προσβολής από περιτοκετιαία προβλήματα σε προβατίνες με τοξιναιμία της εγκυμοσύνης, καθώς και αυξημένη συχνότητα περιστατικών περιγεννητικής θνησιμότητας στα έμβρυα/νεογνά αυτών των προβατίνων.(ε) Η τοξιναιμία της εγκυμοσύνης αποτελεί παράγοντα προδιάθεσης για μαστίτιδα στην επιλόχεια περίοδο. Πιθανόν, η μειωμένη λειτουργικότητα των λεμφοθυλακίων στο όριο θηλαίου πόρου-θηλαίου κόλπου να οδηγεί σε μειωμένη προστασία του μαστικού αδένα.