Ο ρόλος της διαδερμικής χορήγησης τεστοστερόνης στη διέγερση των ωοθηκών σε γυναίκες με πτωχή ωοθηκική απάντηση που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση
Authors: Μπόσδου Ιουλία 
Published: September 2021

Η αντιμετώπιση των πτωχών απαντητριών παραμένει, έως σήμερα, μια πρόκληση στο χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Κατά καιρούς, έχουν προταθεί διάφορα πρωτόκολλα ωοθηκικής διέγερσης, με αμφιλεγόμενα, ωστόσο, αποτελέσματα. Πρόσφατα, το ενδιαφέρον των ερευνητών επικεντρώθηκε στη χορήγηση ανδρογόνων πριν τη διέγερση των ωοθηκών. Η συγκέντρωση των ανδρογόνων στο μικρο-περιβάλλον της ωοθήκης έχει αναφερθεί ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην πρώιμη ωοθυλακική ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση των κοκκωδών κυττάρων, αυξάνοντας την ευαισθησία των ωοθηκών στη δράση της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH). Σκοπός της παρούσας τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης ήταν η εκτίμηση της πιθανότητας λήψης αυξημένου αριθμού ωαρίων σε ασθενείς με πτωχή ωοθηκική απάντηση με τη χορήγηση διαδερμικής τεστοστερόνης πριν τη διέγερση των ωοθηκών για εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF). Επί πλέον, σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας ήταν η συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση των διαθέσιμων, έως σήμερα, δεδομένων σχετικά με την επίδραση της χορήγησης τεστοστερόνης στην πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης σε πτωχές απαντήτριες που υποβάλλονται σε ωοθηκική διέγερση για IVF. Διενεργήθηκε μια τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη με ομάδα ελέγχου (RCT) σε 50 πτωχές απαντήτριες, σύμφωνα με τα ‘κριτήρια της Bologna 2010’. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν είτε στην ομάδα χορήγησης διαδερμικής τεστοστερόνης για 21 ημέρες (n=26) είτε στην ομάδα ελέγχου (n=24). Όλες οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε μακρύ ωοθυλακικό πρωτόκολλο με αγωνιστή της εκλυτικής ορμόνης των γοναδοτροπινών (GnRHa). Η διέγερση των ωοθηκών με ανασυνδυασμένη FSH ξεκίνησε την 22η ημέρα από την ημέρα χορήγησης του GnRHa. Στις ασθενείς της ομάδας της τεστοστερόνης χορηγήθηκε 10 mg γέλη τεστοστερόνης /ημέρα διαδερμικά για 21 ημέρες, ξεκινώντας από την ημέρα χορήγησης του GnRHa. Ο αριθμός των ωαρίων που ελήφθησαν δε διέφερε σημαντικά μεταξύ των ομάδων της χορήγησης και της μη χορήγησης τεστοστερόνης. Παρομοίως, δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές όσον αφορά τη διάρκεια διέγερσης με FSH, τα ποσοστά γονιμοποίησης και το ποσοστό γέννησης ζώντος νεογνού ανά ασθενή. Η χορήγηση διαδερμικής τεστοστερόνης πριν την ωοθηκική διέγερση δεν συσχετίστηκε με αυξημένο αριθμό ωαρίων σε πτωχές απαντήτριες που υποβλήθηκαν σε IVF. Στη συνέχεια, διενεργήθηκε μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση των διαθέσιμων RCTs που εξέταζαν τη χορήγηση τεστοστερόνης σε πτωχές απαντήτριες. Πέντε μελέτες ικανοποιούσαν τα κριτήρια συμμετοχής. Η χορήγηση τεστοστερόνης έγινε διαδερμικά σε 4 μελέτες και per os σε μία μελέτη. Η δοσολογία της διαδερμικής τεστοστερόνης κυμάνθηκε από 10-12.5mg για 15-21 ημέρες, ενώ η τεστοστερόνη χορηγήθηκε per os σε δόση των 40mg/ημέρα για 48 ημέρες. Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση υποστηρίζει ότι η χορήγηση τεστοστερόνης πριν την ωοθηκική διέγερση σε πτωχές απαντήτριες που υποβάλλονται σε IVF συσχετίζεται με σημαντική αύξηση της πιθανότητας επίτευξης κλινικής εγκυμοσύνης και γέννησης ζώντος νεογνού σε πτωχές απαντήτριες που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση. Προτού δοθεί οριστική απάντηση σχετικά με το ρόλο της τεστοστερόνης στις πτωχές απαντήτριες, φαίνεται ότι είναι αναγκαία η διενέργεια περισσότερων, προοπτικών μελετών ώστε να αυξηθεί το μέγεθος του δείγματος και να μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.