Μελέτη και αξιολόγηση των παραμέτρων της περιοχικής αιματικής διήθησης (Perfusion) του εγκεφάλου, με χρήση πολυτομικού αξονικού τομογράφου 128 τομών, σε ασθενείς με ενδοεγκεφαλικά νεοπλάσματα
Authors: Ξύδα Αργυρώ 
Published: September 2021

Οι ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις, στις τεχνικές λειτουργικής απεικόνισης,συνέβαλλαν στην διεύρυνση του διαγνωστικού πεδίου της ακτινολογίας, καιιδιαίτερα της νευροακτινολογίας, υπερβαίνοντας τα όρια της μορφολογικήςαπεικόνισης. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει προκαλέσει ηδυνατότητα διαγνωστικής εκτίμησης της αιμοδυναμικής του εγκεφαλικούπαρεγχύματος, δηλαδή της περιοχικής αιματικής διήθησης. Η τεχνική αυτή έχει ήδηεφαρμοστεί στην απεικόνιση με μαγνητική τομογραφία καθώς και στις τεχνικές τηςτομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων, μονοφωτονικής τομοσπινθηρογραφικήςαπεικόνισης και Xenon‐CT.Η κυριαρχία των πολυτομικών υπολογιστικών τομογράφων και η δυνατότηταεφαρμογής της αιματικής διήθησης με CT συντέλεσαν στην διάδοση της μεθόδου, ιδιαίτερα στο διαγνωστικό πεδίο της εγκεφαλικής ισχαιμίας.Σήμερα, καθώς η τεχνική της αιματικής διήθησης κερδίζει έδαφος και καθιερώνεταιστο διαγνωστικό πεδίο της νευροακτινολογίας, το φάσμα εφαρμογών της μεθόδουδιευρύνεται και αφορά πλέον και τα ενδοεγκεφαλικά νεοπλάσματα, καθώςκαθίσταται δυνατή η μη επεμβατική εκτίμηση και ποσοτικοποίησηχαρακτηριστικών, όπως η αγγειοβρίθεια του όγκου.Με την παρούσα μελέτη παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα της εφαρμογής τηςτεχνικής αιματικής διήθησης στο σύνολο του εγκεφαλικού παρεγχύματος (VPCT),προεγχειρητικά, σε ασθενείς με διαφορετικά εγκεφαλικά νεοπλάσματα,υπερβαίνοντας το μειονέκτημα της παλαιότερης τεχνικής της αιματικής διήθησης, όπου η περιοχή σάρωσης περιοριζόταν από το εύρος των ανιχνευτών, οι οποίοικάλυπταν μια περιοχή εγκεφαλικού παρεγχύματος έκτασης 2 έως 4 εκατοστών. ΗVPCT, ως νέα τεχνική απεικόνισης, με την χρήση πολυτομικού αξονικούτομογράφου 128 τομών, επιτρέπει τη λήψη δυναμικών δεδομένων αιματικήςδιήθησης, που αφορούν στο σύνολο του εγκεφαλικού παρεγχύματος και κατάσυνέπεια, την ποσοτική εκτίμηση τόσο της πυκνότητας των νεόπλαστων αγγείων(αγγειοβρίθεια) όσο και την τριχοειδική διαπερατότητα (διαταραχή τουαιματοεγκεφαλικού φραγμού) με μία σάρωση.Στη μελέτη εντάχθηκαν προοπτικά, μετά από ενυπόγραφη ενημέρωση καισυγκατάθεση, 63 ασθενείς με πιθανό εγκεφαλικό νεόπλασμα, διαγνωσμένο με MRI,οι οποίοι δεν είχαν υποβληθεί σε οποιοδήποτε είδος θεραπείας (φαρμακευτική αγωγή, ακτινοθεραπεία, χειρουργείο, ή στερεοτακτική βιοψία). Την VPCTακολούθησε στερεοτακτική ή ανοιχτή βιοψία για την εκτίμηση της ιστοπαθολογίαςτου νεοπλάσματος. Κάθε ιστοπαθολογικό δείγμα μελετήθηκε από πιστοποιημένονευροπαθολογοανατόμο και ταξινομήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίεςτου παγκόσμιου οργανισμού υγείας (WHO).Η ανάλυση και η επεξεργασία των VPCT δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τηνχρήση εμπορικά διαθέσιμου λογισμικού τρισδιάστατης αιματικής διήθησης.Ποσοτικοποιήθηκαν τρεις παράμετροι αιματικής διήθησης για κάθε εγκεφαλικόνεόπλασμα, εγκεφαλικός αιματικός όγκος (CBV), εγκεφαλική αιματική ροή (CBF) καιδιαταραχή διαπερατότητας (Ktrans), ορίζοντας μία περιοχή χωρητικότητας/όγκου ενδιαφέροντος (Volume Of Interest/VOI) συμπεριλαμβάνοντας το σύνολο του νεοπλάσματος. Για να ληφθούν τιμές αναφοράς, VOI ελέγχου τοποθετήθηκε ως επίτο πλείστον στον αντίπλευρο εγκεφαλικό φλοιό.Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να ελεγχθεί κατά πόσο η τεχνική VPCT είναιεφαρμόσιμη και κατόπιν να ποσοτικοποιηθούν οι παράμετροι αιματικής διήθησηςγια όλες τις κατηγορίες νεοπλασμάτων. Εν συνεχεία, να γίνει μια απόπειρασυσχέτισης των παραμέτρων αυτών με το αποτέλεσμα της ιστοπαθολογικήςδιάγνωσης και να εκτιμηθεί η προεγχειρητική διαγνωστική αξία και ακρίβειαταξινόμησης για κάθε VPCT παράμετρο ξεχωριστά, σε όλους τους ασθενείς, πουσυμπεριελήφθησαν στη μελέτη. Τέλος, εκτός από τις ποσοτικές πληροφορίες, οιποιοτικές πληροφορίες των χρωματικών χαρτών (visual assessment) αποτέλεσαν τηνβάση για τη νευροχειρουργική πλοήγηση, αναδεικνύοντας τις περιοχές με οπτικάμεγαλύτερο βαθμό κακοήθειας.Η ανάλυση των δεδομένων μας έδειξε, ότι και οι τρεις παράμετροι έχουν υψηλήδιαγνωστική αξία στην προεγχειρητική ταξινόμηση των νεοπλασμάτων.Συγκεκριμένα, οι παράμετροι αιματικής διήθησης CBV και CBF παρουσίασανσυγκρίσιμη διαγνωστική ακρίβεια, ωστόσο κατώτερη της Ktrans για τηνπροεγχειρητική διαφοροποίηση των γλοιωμάτων υψηλής κακοήθειας από ταγλοιώματα χαμηλής κακοήθειας, και των γλοιωμάτων χαμηλής κακοήθειας από ταπρωτοπαθή εγκεφαλικά λεμφώματα.Για τη σύγκριση κατά ζεύγη μεταξύ των γλοιωμάτων χαμηλής κακοήθειας και τωνλεμφωμάτων, ο πιο αξιόπιστος διαγνωστικός δείκτης στη μελέτη μας αποδείχθηκεότι είναι η Ktrans, επιδεικνύοντας την υψηλότερη ειδικότητα και ευαισθησία σε ποσοστό 100%, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για τη σύγκριση μεταξύ γλοιωμάτωνυψηλής κακοήθειας και χαμηλής κακοήθειας ήταν 100% και 97% αντίστοιχα.Για την προεγχειρητική διαφοροποίηση των γλοιωμάτων υψηλής κακοήθειας απότα πρωτοπαθή εγκεφαλικά λεμφώματα, οι παράμετροι CBF και CBV παρουσίασαντην υψηλότερη ειδικότητα και θετική προγνωστική αξία μεταξύ των παραμέτρωναιματικής διήθησης.Συμπερασματικά, οι τεχνικές αιματικής διήθησης, με κύριο εκπρόσωπο πλεόν τηVPCT, θα μπορούσαν σταδιακά να ενσωματωθούν στην κλινική πράξη, ιδιαίτεραόσον αφορά την προεγχειρητική διαχείρηση των εγκεφαλικών νεοπλασμάτων.