Αντιμετώπιση μεγάλων οστικών ελλειμάτων με αγγειούμενους οστικούς κρημνούς
Authors: Ζαλάβρας Χαράλαμπος 
Published: August 2021

Τα μεγάλα οστικά ελλείμματα αποτελούν κλινικό πρόβλημα, το οποίο όχι μόνο περιορίζει σημαντικά την λειτουργικότητα του ασθενούς, αλλά θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την βιωσιμότητα του προσβεβλημένου άκρου. Η πρόοδος της μικροχειρουργικής έχει προσφέρει μια εναλλακτική μέθοδο αποκατάστασης, την μεταφορά αγγειούμενων οστικών μοσχευμάτων. Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει την εμπειρία μας από την χρήση του ελεύθερου αγγειούμενου μοσχεύματος της περόνης στην αντιμετώπιση μεγάλων οστικών ελλειμμάτων.Αντιμετωπίσαμε 31 μεγάλα οστικά ελλείμματα, μέσου μεγέθους 12 εκατοστών (5 έως 26), σε ισάριθμους ασθενείς (20 άνδρες και 11 γυναίκες με μέση ηλικία τα 25 χρόνια). Η εντόπιση των ελλειμμάτων αφορούσε την κνήμη σε 15 ασθενείς, το μηριαίο σε 5, το αντιβράχιο σε 7, το βραχιόνιο σε 1 και την άνω ή κάτω γνάθο σε 3 ασθενείς. Η αιτιολογία των οστικών ελλειμμάτων ήταν τραύμα σε 17 ασθενείς (με παρουσία σηπτικής ψευδάρθρωσης στους 13), συγγενής ψευδάρθρωση σε 6 , κακοήθη νεοπλάσματα σε 6, αιματογενής οστεομυελίτιδα σε 1 και μετακτινική νέκρωση σε 1 ασθενή. Στις περισσότερες περιπτώσεις (61%) τα περιβάλλοντα μαλακά μόρια είχαν πτωχή αιμάτωση. Η διαμόρφωση των μοσχευμάτων ήταν ευθεία σε 23 ασθενείς, ενώ στους υπόλοιπους 8 τροποποιήθηκε με οστεοτομίες. Η περόνη μεταφέρθηκε ως αμιγώς οστικός κρημνός σε 21 ασθενείς, ενώ σε 10 ως σύνθετος κρημνός. Σε 2 ασθενείς χρησιμοποιήθηκαν ταυτόχρονα δύο αγγειούμενα μοσχεύματα, ενώ σε 1 ασθενή ο συνδυασμός αγγειούμενου μοσχεύματος περόνης και αλλομοσχεύματος. Το μέσο χρονικό διάστημα παρακολούθησης των ασθενών μας ήταν 4 χρόνια (6 μήνες έως 10 χρόνια).Η ενσωμάτωση του μοσχεύματος ήταν πλήρης στο 87% των ασθενών με πώρωση του 94% των περιοχών σύνδεσης σε χρονικό διάστημα 3 μηνών στο άνω άκρο, 4,5 μηνών στην κνήμη, 5,3 μηνών στο μηριαίο και 6 μηνών στην γνάθο. Η οστική αποκατάσταση ήταν επιτυχής τελικά στο 74% των περιπτώσεων λόγω ανάπτυξης ψευδάρθρωσης μετά από κατάγματα κοπώσεως. Η λειτουργική αποκατάσταση σε ελλείμματα των άκρων ήταν ικανοποιητική στο 75% των ασθενών και συγκεκριμένα στο 88% των ελλειμμάτων του άνω άκρου, στο 80% των ελλειμμάτων κνήμης και στο 40% των ελλειμμάτων μηριαίου. Η αποκατάσταση των μαλακών μορίων με σύνθετους κρημνούς ήταν επιτυχής στο 80% των περιπτώσεων. Συνολικά παρατηρήθηκαν 1,4 επιπλοκές ανά ασθενή στο 48% των ασθενών με συχνότερη την εμφάνιση καταγμάτων κόπωσης (40% στην κνήμη και 60% στο μηριαίο). Η νοσηρότητα της δότριας περιοχής ήταν μικρή και παροδική.Το ελεύθερο αγγειούμενο μόσχευμα της περόνης είναι δυνατόν να αποκαταστήσει μεγάλα οστικά ελλείμματα με ικανοποιητικό λειτουργικό αποτέλεσμα στην μεγάλη πλειονότητα των ασθενών, ακόμη και με παρουσία πτωχής αιμάτωσης των περιβαλλόντων μαλακών μορίων ή λοίμωξης, που θα καθιστούσαν προβληματική την χρησιμοποίηση εναλλακτικών μεθόδων αποκατάστασης. Η επιτυχής εφαρμογή της περόνης βασίζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αγγείωσης, της μορφολογίας και της σύστασης του μοσχεύματος. Η αποκατάσταση των οστών του άνω άκρου με το αγγειούμενο μόσχευμα της περόνης είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και γρήγορη. Η αντιμετώπιση μεγάλων οστικών ελλειμμάτων κνήμης είναι επιτυχής στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως τα κατάγματα κοπώσεως είναι συχνά και η υπερτροφία του μοσχεύματος είναι απαραίτητη για την επάνοδο του ασθενούς σε πλήρη δραστηριότητα. Η αποκατάσταση του μηριαίου συνοδεύεται συχνά από επιπλοκές και δεν είναι ικανοποιητική. Η εφαρμογή του ελέυθερου αγγειούμενού μοσχεύματος της περόνης είναι τεχνικά απαιτητική, προϋποθέτει εμπειρία στην μικροχειρουργική και δεν στερείται περιορισμών και επιπλοκών. Το πολυδύναμο αυτό μόσχευμα μπορεί να προσφέρει όμως λύση στο δυσεπίλυτο κλινικό πρόβλημα των μεγάλων οστικών ελλειμμάτων.