KORCZAKOWSKA SPRAWIEDLIWOŚĆ KARZĄCA OPARTA NA SUMIENIU I AUTOODPOWIEDZIALNOŚCI I MIŁOŚCI A AUTORSKA PROPOZYCJA SYSTEMU OPIEKUŃCZO-WYCHOWAWCZEGO DLA NIELETNICH
Authors: Bałandynowicz Andrzej 
Published: May 2024

System profilaktyki i probacji zwraca uwagę, iż dotychczasowa polityka w zakresie ograniczania niedostosowania społecznego nieletnich pozbawiona była funkcjonalnych i efektywnych związków tych osób z profesjonalnymi instytucjami społecznymi, które mogły być pomocne w doprowadzeniu ich na właściwą drogę, zatem sposób resocjalizacji zaczęto postrzegać jako ofertę więzi nieletnich ze społeczeństwem, integracji społecznej, odbudowy interakcji rodzinnych, zdobywania wykształcenia i zatrudnienia, zabezpieczenia na dłuższy okres, znalezienie miejsca pracy na wolności. Działania takie powinny obejmować procedury skierowane na zmianę zachowania nieletnich, ale także na zmianę samoświadomości społecznej i reakcji otoczenia społecznego wobec osób niedostosowanych społecznie i naruszających porządek prawny. Nadając kształt praktyczny przedstawionej filozofii, główny nacisk kładzie się na jak największe wykorzystanie resocjalizacji wspierającej w otwartym społeczeństwie. Jest to możliwe dlatego, iż instytucje pomocowe, opiekuńcze, wychowawcze i terapeutyczne praktycznie nie mają dostępu do programów resocjalizacyjnych, profesjonalnej obsługi i publicznego wsparcia. Dlatego program resocjalizacyjny w oparciu o społeczeństwo stanowi alternatywę dla resocjalizacji instytucjonalnej. Sprowadza się on do zorganizowania rzeczywistych więzi pomiędzy nieletnim a społeczeństwem lokalnym, tj. prawdziwym zaangażowaniem osoby w powiązania lokalne, który wytwarzają dobra i usługi wymagane przez te społeczność. Obejmują one edukację, zatrudnienie, rekreację, działania socjalne i praktyki religijne. Aby umieścić program profilaktyczny bądź działania promocyjne w kategorii resocjalizacji opartej na społeczeństwie, ważne wydaje się występowanie istotnych związków ze społecznością lokalną. Istota tych relacji zależna jest od częstotliwości, czasu ich trwania oraz jakości stosunków wśród wykonywanych zadań, podopiecznych oraz społeczeństwa. Prawno-karnym wyrazem działań profilaktyczno-probacyjnych są sankcje alternatywne w postaci rodzinnych domów terapeutycznych, nakładanych przez sąd na nieletniego, wskazującego symptomy niedostosowania społecznego lub popełniającego czyn karalny. System probacji ujmowany w formie zinstytucjonalizowanej, pełni trzy funkcje, tj. opiekuńczą, kontrolną, i zmiany społecznej. Funkcje te realizowane są przez rodziców terapeutów, osoby poddane probacji i społeczeństwo.Opieka społeczna sprowadza się do pracy rodzica terapeuty metodą indywidualnych przypadków (caseworku) i ma na celu zaspokajanie potrzeb wychowawczych osób podopiecznych celem do prowadzenia ich do poprawnego funkcjonowania w społeczeństwie.Kontrola społeczna występuje na etapie orzeczenia sądu wyrokującego w zakresie zastosowania sankcji alternatywnych (rodzinnego domu terapeutycznego) i ustanowienie kuratora sądowego, nałożenie rygorów na nieletniego i kształtowanie u niego prospołecznych postaw. Zmiana społeczna jest rezultatem oddziaływania resocjalizacyjnego metodą indywidualnych przypadków, podejmowanego przez rodziców terapeutów i dochodzi wówczas do promowania prospołecznych postaw u osób nieletnich. Ma ona na celu przełamywanie procesu stygmatyzacji osób niedostosowanych społecznie, obniżenie u nich poziomu lęku i niepewności, oraz doprowadzenie procesu resocjalizacyjnego do rzeczywistej zmiany społecznej.