Συναισθηματικές διαστάσεις της διδασκαλίας των μαθηματικών στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Authors: Κούρτη Στυλιανή-Κυριακή 
Published: October 2023

Η διατριβή εστιάζει στην διερεύνηση της σχέσης της στιγμιαίας λήψης αποφάσεων των εκπαιδευτικών μαθηματικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και των συναισθημάτων που αναπτύσσουν, μελετώντας την διαχείριση ζωτικών στιγμών διδασκαλίας από τους εκπαιδευτικούς, που εμφανίζονται κατά τις διδασκαλίες τους. Βασικό στοιχείο αυτής της αλληλεπίδρασης αποτελούν οι πόροι που συντελούν τόσο στην λήψη αποφάσεων, όσο και στην δημιουργία των συναισθημάτων των εκπαιδευτικών. Το θεωρητικό πλαίσιο της διατριβής βασίζεται σε οπτικές της Θεωρίας της Δραστηριότητας για την διδασκαλία των μαθηματικών. Οι αποφάσεις που εκδηλώνονται μέσω των δράσεων του εκπαιδευτικού, διαμεσολαβούνται εγγενώς από συναισθηματικές αποτιμήσεις που προκύπτουν και αντικατοπτρίζουν την αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και μεσολαβούν στην επιλογή στόχων και δράσεων που παρατείνουν τη διδακτική δραστηριότητα. Έτσι, η αλληλεπίδραση μεταξύ της λήψης αποφάσεων στη στιγμή του εκπαιδευτικού και των συναισθημάτων μπορεί να συλληφθεί ως η στιγμή που τα συναισθήματα και η βούληση είναι αμφότερα αναπόσπαστες και αμοιβαία συστατικές στιγμές της ίδιας ενότητας. Η μελέτη αποτελεί πολλαπλή μελέτη περίπτωσης, τεσσάρων εκπαιδευτικών μαθηματικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μέρος των δεδομένων συλλέχθηκε κατά την υλοποίηση του προγράμματος EDUCATE, και αποτελείται από τρεις βιντεοσκοπημένες διδασκαλίες καθενός από τους τέσσερεις εκπαιδευτικούς, και εφτά επιμορφωτικές συναντήσεις. Τα συμπληρωματικά δεδομένα που συλλέχθηκαν αποτελούνται από τέσσερεις, ημιδομημένες συνεντεύξεις με κάθε εκπαιδευτικό. Στο πρώτο στάδιο της ανάλυσης των δεδομένων, αναλύθηκαν τα δεδομένα της πρώτης συνέντευξης με τον κάθε εκπαιδευτικό από την οποία σκιαγραφήθηκε το διδακτικό του προφίλ. Στο δεύτερο στάδιο, αναλύθηκαν οι βιντεοσκοπημένες διδασκαλίες των εκπαιδευτικών, και αναγνωρίστηκαν οι ζωτικές στιγμές διδασκαλίας και η διαχείρισή τους, μέσω των δράσεων των εκπαιδευτικών σε σχέση με την ανταπόκριση των μαθητών, καθώς και τα συναισθήματα των εκπαιδευτικών, όπως προέκυψαν από την κινησιολογία τους, τις εκφράσεις του προσώπου τους και την ένταση/χροιά της φωνής τους. Στο τρίτο στάδιο, αναλύοντας τα δεδομένα από τις υπόλοιπες συνεντεύξεις των εκπαιδευτικών, εντοπίστηκαν και χαρακτηρίστηκαν τα συναισθήματα που ανέπτυξαν κατά την διαχείριση των ζωτικών στιγμών διδασκαλίας. Στο τέταρτο στάδιο, αναλύοντας τις ίδιες συνεντεύξεις των εκπαιδευτικών, προσδιορίστηκαν οι πόροι, και ο τρόπος που αυτοί επιδρούν στις δράσεις και τα συναισθήματα των εκπαιδευτικών. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν συγκρίσεις της διαχείρισης των ΖΣΔ για κάθε εκπαιδευτικό, ώστε να εντοπιστούν ομοιότητες και διαφορές στην διαμόρφωση των συναισθημάτων και της στιγμιαίας λήψης αποφάσεών του. Τέλος, για να δούμε πιο διευρυμένα το φαινόμενο που μελετάται, πραγματοποιήθηκαν συγκρίσεις μεταξύ των περιπτώσεων των εκπαιδευτικών ανά το κάθε είδος ΖΣΔ, ώστε να εντοπιστούν ομοιότητες/διαφορές σχετικά με το φαινόμενο που μελετάται.Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι τα συναισθήματα των εκπαιδευτικών αλληλοεπιδρούν με την διαδικασία λήψης αποφάσεών τους κατά την διδασκαλία. Οι στιγμιαίες αποφάσεις των εκπαιδευτικών δεν διαμορφώνονται μόνο από τα συναισθήματά τους, αλλά και από άλλους πόρους (κοινωνική-χωρική διάσταση, ηθική-ιδεολογική διάσταση, προβλεπτική-χρονική διάσταση, συστημική-αναπτυξιακή διάσταση και πειθαρχική υποχρέωση). Κάθε εκπαιδευτικός παρουσίασε ομοιότητες, αλλά και διαφορές στην διαχείριση των διάφορων ειδών ΖΣΔ, σε σχέση με το είδος των συναισθημάτων που βίωσε και των δράσεων που υιοθέτησε, ενώ η σύγκριση των περιπτώσεων των εκπαιδευτικών, έδειξε την ανάπτυξη παρόμοιων ή διαφορετικών συναισθημάτων ανά είδος ΖΣΔ, σε είδος και ένταση, διαφορετικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τον καθένα και διαφορετική επιρροή των πόρων.