Ο ρόλος της παχυσαρκίας και των ορμονών του λιπώδους ιστού στον καρκίνο του παχέος εντέρου
Authors: Γιαλαμάς Σπυρίδων 
Published: September 2021

Η παχυσαρκία έχει τεκμηριωθεί ως ένας από τους περισσότερο τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου του καρκίνου του παχέος εντέρου, δηλαδή του τρίτου συχνότερου καρκίνου στους άνδρες και του δεύτερου στις γυναίκες. Εξάλλου, η ανακάλυψη ορμονών του λιπώδους ιστού που έχουν σύνθετες δράσεις στις διαδικασίες ομοιόστασης, φλεγμονής και ανοσίας, έχει προκαλέσει το ερευνητικό ενδιαφέρον για τη δυνητική εμπλοκή τους στους μηχανισμούς καρκινογένεσης. Στο πλαίσιο αυτό έγινε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και συγγραφή του Κεφαλαίου «Επιδημιολογία του ορθοκολικού καρκίνου. Ελληνικά δεδομένα», του συγγράμματος «Καρκίνος του Παχέος Εντέρου», ενώ το ερευνητικό μέρος της διατριβής επικεντρώθηκε στη διερεύνηση του ρόλου της παχυσαρκίας, της λεπτίνης και της αδιπονεκτίνης στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου και εκπονήθηκε στη βάση δύο μελετών ασθενών-μαρτύρων και μιας μετα-ανάλυσης. Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε συλλογή πρωτογενών δεδομένων (δημογραφικά και σωματομετρικά χαρακτηριστικά, πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής και το ιατρικό ιστορικό, δείγματα αίματος καθώς και ιστολογικές τομές κακοήθους και φυσιολογικού ιστού) από 104 νεοδιαγνωσθείσες περιπτώσεις καρκίνου παχέος εντέρου και 208 υγιείς μάρτυρες και πραγματοποιήθηκε πολυπαραγοντική ανάλυση. Έπειτα από έλεγχο δυνητικών συγχυτικών παραγόντων, διαπιστώθηκε πιθανή προστατευτική δράση της αδιπονεκτίνης έναντι του κινδύνου ανάπτυξης (OR, 95% CI = 0.72, 0.53-0.99) και του βαθμού κακοήθειας του καρκίνου του παχέος εντέρου (p = 0.05). Παράλληλα, επιβεβαιώθηκαν τεκμηριωμένες, κοινώς αποδεκτές προστατευτικές ή επιβαρυντικές δράσεις διαφόρων παραγόντων στη διαμόρφωση του κινδύνου της συγκεκριμένης κακοήθειας. Η ανοσοϊστοχημική μελέτη των υποδοχέων αδιπονεκτίνης αποκάλυψε εντονότερη έκφρασή τους στον καρκινικό σε σχέση με το φυσιολογικό ιστό παχέος εντέρου (p = 0.001) καθώς και αρνητική συσχέτιση της ανοσοαντίδρασης του AdipoR1 με το N στάδιο (p = 0.03) και θετική συσχέτιση της έκφρασης του AdipoR2 με το T και TNM στάδιο του καρκίνου του παχέος εντέρου (p =0.004 και 0.01, αντίστοιχα). Από τη μετα-ανάλυση 28 μελετών τύπου ασθενών-μαρτύρων (3614ασθενείς με ΚΠΕ, 1215 ασθενείς με ΑΠΕ και 5220 μάρτυρες) προέκυψε ότι τα υψηλά επίπεδαλεπτίνης αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης αδενώματος παχέος εντέρου (pooled RR, 95% CI = 1.35,1.03 - 1.76), αλλά δε φαίνεται να σχετίζονται με τον κίνδυνο νόσησης από καρκίνο του παχέος εντέρου (pooled RR, 95% CI = 1.04, 0.65 - 1.65), αναδεικνύοντας, ταυτόχρονα, τη σημαντική ετερογένεια των μελετών που εστιάζουν στον καρκίνο του παχέος εντέρου (I−squared = 71,9%, p =0.000) και το μικρό αριθμό δημοσιευμένων μελετών (n = 5) για το αδένωμα παχέος εντέρου. Συμπερασματικά, η διατριβή, μετά από ανασκόπηση της επιδημιολογίας και των παραγόντων κινδύνου του καρκίνου του παχέος εντέρου, παρουσιάζει για πρώτη φορά δεδομένα από την ταυτόχρονη διερεύνηση του ρόλου της κυκλοφορούσας αδιπονεκτίνης και των υποδοχέων της στον κίνδυνο νόσησης και τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά του καρκίνου παχέος εντέρου και συμπεριλαμβάνει την πρώτη μετα-ανάλυση σχετικά με τη δράση της λεπτίνης στο αδένωμα και τον καρκίνο του παχέος εντέρου, στην οποία περιλαμβάνονται και πρωτογενή δεδομένα από την ελληνική έρευνα. Τα αποτελέσματα της διατριβής στηρίζουν την υπόθεση ότι η αδιπονεκτίνη και οι υποδοχείς της εμπλέκονται όχι μόνο στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου, αλλά και στην εξέλιξη της νόσου, ενώ τα υψηλά επίπεδα λεπτίνης αυξάνουν, πιθανώς, τον κίνδυνο ανάπτυξης αδενώματος παχέος εντέρου, αλλά δε φαίνεται να σχετίζονται με τον κίνδυνο νόσησης από καρκίνοτου παχέος εντέρου. Λαμβάνοντας υπόψη τους εγγενείς περιορισμούς των μελετών τύπου ασθενών-μαρτύρων, τη σημαντική ετερογένεια των μελετών για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τον περιορισμένο αριθμό δημοσιευμένων μελετών για το αδένωμα του παχέος εντέρου που συμπεριλήφθηκαν στη μετα-ανάλυση, τα ευρήματα αυτά χρειάζεται να επιβεβαιωθούν απόπροοπτικές – και ενδεχομένως παρεμβατικές – προσεκτικά σχεδιασμένες μελέτες, που θα επιτρέψουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων σχετικά με το ρόλο της λεπτίνης, της αδιπονεκτίνης και των υποδοχέων τους στο αδένωμα και τον καρκίνο του παχέος εντέρου.