АЗАМАТТЫҚҚА БАЙЛАНЫСТЫ ҚАТЫНАСТЫКОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ҚҦҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУ
Authors: Taitorinа B.A. 
Published: June 2024

The article was prepared within the framework of the grant project of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan "Citizenship and reduction of statelessness in the Republic of Kazakhstan in the context of the development of integration processes" No. AP14870745.AbstractThe article explores the phenomenon of the subjective right of an individual to renounce the citizenship of one state and acquire the citizenship of another state. Taking into account the transformation of the geopolitical situation and political systems of modern states, the issues of renouncing citizenship and acquiring citizenship are being updated in the general concept of development of the institution of citizenship. The study, based on scientific methods, presents the concept of protecting human rights at the level of international and national law, focusing on the tendency to increase the influence of international law on the content of citizenship and on the protection of human rights. An analysis of the historical retrospective of the legal regulation of international and domestic practice in the development of the institution of citizenship has been carried out, and the conceptualization of the main definitions of citizenship relations has been substantiated. A review of scientific literature and regulatory legal acts at all levels made it possible to identify patterns in the development of issues of acquiring citizenship and renouncing citizenship.

Мақалада жеке тұлғаның бір мемлекеттің азаматтығынан шығып, екінші мемлекеттің азаматтығын алуға деген субъективті құқығының құбылысы зерттеледі. Қазіргі мемлекет-тердің геосаяси жағдайы мен саяси жүйелерінің ӛзгеруін ескере отырып, азаматтық институтты дамытудың жалпы тұжырымдамасында азаматтықтан шығу және азаматтық алу мәселелері жаңартылуда. Ғылыми әдістерге негізделген зерттеу халықаралық және ұлттық құқық деңгейінде адам құқықтарын қорғау тұжырымдамасын ұсынады, азаматтықтың мазмұнына ықпал етудің күшею тенденциясына және халықаралық құқық нормаларының адам құқықтарын қорғауға бағытталып отыр. Азаматтық институтының дамуындағы халықаралық және отандық тәжірибені құқықтық реттеудің тарихи ретроспективасына талдау жүргізіліп, азаматтық қатынастардың негізгі анықтамаларының концептуализациясы негізделді. Ғылыми әдебиеттерге және барлық деңгейдегі нормативтік құқықтық актілерге шолу азаматтық алу және азаматтықтан шығу мәселелерінің даму заңдылықтарын анықтауға мүмкіндік берді.

Статья посвящена анализу проблемы сокращения безгражданства в Республике Казахстан. Актуализируются вопросы совершенствования законодательства о гражданстве и миграции с тем, чтобы, во-первых, обеспечить достойный уровень жизни лиц без гражданства посредством экономико-правовой гарантированности социальных прав апатридов, и, во-вторых, разработать правовые механизмы их включения в принимающее общество в целях снижения риска возникновения социальных конфликтов. В статье содержится анализ международно-правовых актов о статусе апатридов и сокращении безгражданства, нацио-нальных актов Республики Казахстана, регулирующих правовой статус лиц без гражданства, а также иностранных и казахстанских литературных источников. На основе эмпирических материалов осуществлен анализ практической деятельности государственных органов Республики Казахстан по введению в Казахстане национального механизма определения безгражданства (правовую основу сотрудничества МВД РК с Министерством юстиции и партнерами Агентства ООН по делам беженцев составил подписанный сторонами Меморандум о взаимопонимании). В исследовании представлены рекомендации по сове-шенствованию правовых механизмов сокращения безгражданства в Республике Казахстан.