Η δημιουργία Δημοσιονομικής Ένωσης και η ελληνική δημοσιονομική πολιτική
Authors: Νικολαΐδου Δήμητρα 
Published: October 2021

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής αποτελεί, η παρουσίαση της εξέλιξης και διαμόρφωσης της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής υπό το πρίσμα της δημιουργίας της δημοσιονομικής ένωσης στην ευρωζώνη. Από την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας εν όψει έκτακτων καταστάσεων, έως και την περαιτέρω εμβάθυνση της ΟΝΕ με τη Δημοσιονομική Ένωση, στόχος είναι η εξέταση της παραχώρησης αρμοδιοτήτων και η δημοσιονομική κυριαρχία στην εσωτερική έννομη τάξη. Νευραλγική θέση σε αυτό το εγχείρημα, κατέχει το παράδειγμα της Ελλάδας, καθώς μέσω των Μνημονίων και των δημοσιονομικών προγραμμάτων, επιτεύχθηκε η «διάσωση» της ελληνικής οικονομίας. Η κρίση συνεπώς, ώθησε την ευρωζώνη προς τη θεσμοθέτηση μιας πρωτοφανούς μορφής κεντρικής εξουσίας: της νέας δημοσιονομικής ένωσης. Βασική επιδίωξη της παρούσας μελέτης είναι ένα πρότυπο σύγκλισης δημοσιονομικών κανόνων στο πλαίσιο της Ευρωζώνης, που θα ισορροπεί τη δημοσιονομική κυριαρχία στην εσωτερική έννομη τάξη αλλά ταυτόχρονα, θα αποτελέσει το υπόβαθρο λειτουργίας της δημοσιονομικής ένωσης. Η πρωτοτυπία της δημοσιονομικής ένωσης έγκειται στην οικοδόμησή της γύρω από τους παρακάτω πυλώνες, που αποτελούν την προτεινόμενη λύση στην προβληματική της ελληνικής κρίσης χρέους. Οι πυλώνες συνίστανται από μηχανισμούς και θεσμούς που στοχεύον στη χρηματοδότηση και το συντονισμό της δημοσιονομικής πολιτικής. Το πρώτο σκέλος της Δημοσιονομικής Ένωσης αφορά τη χρηματοδότηση των αδύναμων χωρών μέσω των προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας και ενός κοινού προϋπολογισμού, ενώ το δεύτερο σκέλος, σχετίζεται με τη δημιουργία θεσμών όπως τα Δημοσιονομικά Συμβούλια που θα εποπτεύουν στενά τη δημοσιονομική κατάσταση μιας χώρας και άρα, θα αποτρέπονται οι έντονες αποκλίσεις των δημοσιονομικών δεικτών. Η εξελικτική αυτή πορεία, υπογραμμίζει την αναγκαιότητα του «επόμενου βήματος» το οποίο δεν μπορεί παρά να ακολουθήσει την κατεύθυνση της ομοσπονδιακής διακυβέρνησης. Ιδιαίτερα επίκαιρο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μέλλον της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής με επίκεντρο την αποτελεσματικότητα των οικονομικών μέτρων που λήφθηκαν για την Ελλάδα. Άλλωστε, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και των δημόσιων πόρων, αποτελεί ένα θεμελιώδες βήμα προς την κατεύθυνση μιας πολιτικής ένωσης στην Ευρώπη. Η δομή της διατριβής διαμορφώνεται ως εξής: στο πρώτο μέρος, αναλύεται διεξοδικά η έννοια της δημοσιονομικής σταθερότητας όπως διαμορφώθηκε στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και εν συνεχεία, διαφοροποιείται από τις συναφείς έννοιες. Παρουσιάζονται οι λόγοι που οδηγούν στη νέα αρχιτεκτονική της δημοσιονομικής ένωσης. Ακολουθεί η ενδελεχής ανάλυση της ελληνικής περίπτωσης που αποτέλεσε την αφετηρία των νέων δημοσιονομικών μέτρων και μηχανισμών. Συγκεκριμένα, αναλύονται τα μέτρα που λήφθηκαν και η αποτελεσματικότητά τους. Το δεύτερο μέρος, είναι αφιερωμένο στη νέα δημοσιονομική αρχιτεκτονική μέσα από κανόνες, θεσμούς και μηχανισμούς, όπου τεκμηριώνεται η ανάγκη δημιουργίας της δημοσιονομικής ένωσης καθώς και ο τρόπος δομής και λειτουργίας της. Ακόμη, ερευνάται διεξοδικά εάν τα παραπάνω μέτρα που συνθέτουν τη δημοσιονομική ένωση, λειτουργούν ως περιορισμοί στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών. Τέλος, συνάγονται συμπεράσματα και προτάσεις, αναδεικνύοντας τον ουσιώδη ρόλο της δημοσιονομικής ένωσης και τις προοπτικές της στην ευρωζώνη και στην Ελλάδα.