Προγνωστικοί δείκτες (κλινικοί και ιστοπαθολογικοί) υποτροπής αδενωμάτων υπόφυσης και μετεγχειρητικές επιπλοκές διασφηνοειδικής προσπέλασης
Authors: Στεφανίδης Πέτρος 
Published: July 2023

Εισαγωγή/Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να μελετήσει την ανοσοϊστοχημική έκφραση των Ki-67, CD-56, Cyclin-D1 και E-Cadherin σε αδενώματα υπόφυσης και να ερευνήσει πιθανή συσχέτιση με την κλινική εικόνα, το μέγεθος και τη διεισδυτικότητα καθώς και με κίνδυνο υποτροπής των αδενωμάτων της υπόφυσης. Σε δεύτερο σκοπό αναλύθηκαν οι μετεγχειρητικές επιπλοκές της διασφηνοειδικής προσπέλασης από μια συγκεκριμένη νευροχειρουργική μονάδα.Ασθενείς και μεθοδολογία: Ενενήντα τέσσερις ασθενείς, που υποβλήθηκαν σε διασφηνοειδή εκτομή αδενώματος υπόφυσης, συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη μας. Καταγράφηκαν όλα τα κλινικά και εργαστηριακά δεδομένα τόσο προ όσο και μετεγχειρητικά όπως και μέσα σε διάστημα έως 5 ετών παρακολουθησης από το χειρουργείο. Επίσης συλλέχθηκαν 94 δείγματα ιστών σε κύβους παραφίνης στα οποία πραγματοποιήθηκε η ανοσοϊστοχημική ανάλυση για την έκφραση των δεικτών Cyclin-D1, CD-56, E-Cadherin και Ki-67. Συνολικά έλαβαν χώρα 110 διασφηνοειδικές επεμβάσεις σε 94 ασθενείς με αδένωμα υπόφυσης από την ίδια νευροχειρουργική ομάδα κατά την περίοδο 2014–2019. Οι μετεγχειρητικές επιπλοκές αναλύθηκαν και συγκρίθηκαν με πρόσφατα δεδομένα που δημοσιεύτηκαν τα τελευταία 5 χρόνια στις βάσεις δεδομένων PubMed και Cochrane, πραγματοποιώντας συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση της βιβλιογραφίας.Αποτελέσματα: Η έκφραση των δεικτών Cyclin-D1 και Ki-67 συσχετίστηκε θετικά με το μέγεθος (p<0,001, r= 0,56 και p<0,001, r=0,43 αντίστοιχα), την υποτροπή (p<0,001, r=0,46 και p= 0,007 r=0,3 αντίστοιχα), την εξωεφιππιακή επέκταση (p<0,001, r=0,48 και p=<0,001, r=0,4 αντίστοιχα) και την εισβολή στον σηραγγώδη κόλπο(p<0,001, r=0,39 και p<0,001, r= 0,3 αντίστοιχα). Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ CD-56 και E-Cadherin με το μέγεθος, την διεισδυτικότητα και την υποτροπή των αδενωμάτων της υπόφυσης.Το συνολικό ποσοστό επιπλοκών στη σειρά μας ήταν 23,4%. Ο άποιος διαβήτης και η διεγχειρητική διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) ήταν οι πιο συχνές επιπλοκές (12,8%), ακολουθούμενες από την μετεγχειρητική ανεπάρκεια πρόσθιου λοβού υπόφυσης (9,2%) και αιμάτωμα (8,5%) κατά τη διάρκεια του follow up (2,15±1,4 ετών). Το σύνδρομο απρόσφορης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης, η μηνιγγίτιδα, η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση και η υποσμία εμφανίστηκαν σπάνια (< 3%). Η μετεγχειρητική ανεπάρκεια του πρόσθιου λοβού της υπόφυσης συσχετίστηκε σημαντικά με τη συχνότητα εμφάνισης αιματώματος. Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ταξινόμησης κατά Hardy και Knosp ή μεταξύ των χαρακτηριστικών των ασθενών με την εμφάνιση μετεγχειρητικών επιπλοκών. Η μετα-ανάλυσή, που περιλαμβάνει εννέα μελέτες δεν βρήκε σημαντικές διαφορές στη σύγκριση των επιπλοκών της ενδοσκοπικής με τη μικροσκοπική διασφηνοειδική χειρουργική επέμβαση.Συμπέρασμα: Η Cyclin-D1 και το Ki-67 φαίνεται να αποτελούν αξιόπιστους προγνωστικούς δείκτες για την επιθετική συμπεριφορά ή την υποτροπή των αδενωμάτων υπόφυσης. Ωστόσο, απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες προκειμένου αυτή η παρατήρηση να καθιερωθεί στην ρουτίνα της παθολογοανατομικής ανάλυσης αυτων των όγκων. Η ενδοσκοπική προσέγγιση είναι ασφαλής όταν εκτελείται από έμπειρες χειρουργικές ομάδες. Η διαρροή ΕΝΥ και ο άποιος διαβήτης ήταν οι πιο συχνές επιπλοκές στη σειρά μας. Ωστόσο, απαιτείται επιβεβαίωση από μεγαλύτερες μελέτες. Η μετα-ανάλυση δεν έδειξε στατιστικά σημαντικές διαφορές στα ποσοστά επιπλοκών μεταξύ της ενδοσκοπικής και της μικροσκοπικής διασφηνοειδικής επέμβασης.