Επίδραση του ανταγωνισμού για εδαφικούς πόρους στη δομή ποωδών φυτοκοινοτήτων
Authors: Βούλγαρη Όλγα 
Published: August 2021

Σκοπός της εργασίας ήταν να εξετασθεί, για τρία ή τέσσερα έτη, η επίδραση των εδαφικών πόρων [αζώτου (Ν), φωσφόρου (Ρ) και νερού] στη δομή (σύνθεση λειτουργικών ομάδων – αγρωστωδών, ψυχανθών, μη ψυχανθών πλατυφύλλων και κυπεροειδών), και στην αφθονία των κυρίαρχων ειδών σε τρεις φυτοκοινότητες: σε δύο φυσικές αρχικού και προχωρημένου σταδίου δευτερογενούς διαδοχής και σε μια τεχνητή. Επίσης, στην τεχνητή και στην προχωρημένου σταδίου δευτερογενούς διαδοχής φυτοκοινότητες εξετάσθηκε η επίδρασή τους σε βιοχημικές ιδιότητες του εδάφους. Και στις τρεις φυτοκοινότητες εφαρμόζονταν συνδυασμένα το φθινόπωρο κάθε έτους δύο επίπεδα Ν (0 και 15 g Ν m-2) με δύο επίπεδα Ρ (0 και 10 g Ν m-2). Στην τεχνητή φυτοκοινότητα εφαρμόζονταν συνδυασμένα δύο επίπεδα άρδευσης (0 και 2,5 mm νερού ημερησίως) από Απρίλιο μέχρι Οκτώβριο. Στην τεχνητή φυτοκοινότητα το pH ήταν χαμηλότερο στα μη αρδευόμενα πειραματικά τεμάχια και σε αυτά που προστέθηκε Ν. Όπως ήταν αναμενόμενο οι προσθήκες Ν και Ρ αύξησαν το αμμωνιακό Ν και τον εκχυλίσιμο Ρ του εδάφους, αντίστοιχα. Στην προχωρημένου σταδίου δευτερογενούς διαδοχής φυτοκοινότητα, οι όξινες φωσφατάσες μειώθηκαν με την προσθήκη Ρ, ενώ αυξήθηκαν με την προσθήκη Ν. Και στις τρεις φυτοκοινότητες, η αυξημένη διαθεσιμότητα των τριών εδαφικών πόρων έτεινε να μεγιστοποιήσει την πρωτογενή παραγωγικότητα. Οι πιο χαρακτηριστικές επιδράσεις των θρεπτικών στοιχείων εκδηλώθηκαν στις λειτουργικές ομάδες των αγρωστωδών και των ψυχανθών. Τα αγρωστώδη, ως σύνολο, ευνοήθηκαν από την προσθήκη Ν, έτειναν όμως να μειώνονται με την προσθήκη Ρ, όπως επίσης και από την αυξημένη διαθεσιμότητα νερού στην τεχνητή φυτοκοινότητα. Οι τάσεις αυτές ήταν έκδηλες στo σύνολο των αγρωστωδών ειδών Agrostis capillaris, Festuca ovina και Festuca arundinacea στην τεχνητή φυτοκοινότητα και στο Agrostis capillaris στην προχωρημένου σταδίου δευτερογενούς διαδοχής φυτοκοινότητα. Αντίθετα, το αγρωστώδες Phleum pratense σε αμφότερες τις φυτοκοινότητες ευνοήθηκε από τις προσθήκες των δύο αυτών θρεπτικών, όπως επίσης και από την άρδευση στην τεχνητή φυτοκοινότητα. Στην προχωρημένου σταδίου δευτερογενούς διαδοχής φυτοκοινότητα η αφθονία του Phleum pratense συσχετίσθηκε θετικά, ενώ η αφθονία του Agrostis capillaris αρνητικά, με την πρωτογενή παραγωγικότητα των πειραματικών τεμαχίων που δεν λιπάνθηκαν. Τα ψυχανθή, λόγω της δυνατότητάς τους να αζωτοδεσμεύουν, εκδήλωναν μια αυξημένη ανταγωνιστικότητα, όταν το Ν ήταν ανεπαρκές, ιδιαίτερα σε αυξημένη διαθεσιμότητα νερού και ενίοτε με προσθήκη Ρ. Η ανταπόκριση των μη ψυχανθών πλατυφύλλων στις προσθήκες Ν και Ρ ήταν διαφορετική στις τρεις φυτοκοινότητες: οι προσθήκες Ν και Ρ δεν επηρέασαν την αφθονία τους στην τεχνική και στη φυσική αρχικού σταδίου δευτερογενούς διαδοχής φυτοκοινότητα, επηρέασαν όμως θετικά την αφθονία τους στη φυσική προχωρημένου σταδίου δευτερογενούς διαδοχής φυτοκοινότητα, προφανώς γιατί επηρέασαν θετικά το κυρίαρχο μη ψυχανθές πλατύφυλλο είδος Galium lucidum. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο ανταγωνισμός για εδαφικούς πόρους είναι καθοριστικός για τη διαμόρφωση της δομής ποωδών φυτοκοινοτήτων, που αναπτύσσονται σε μη παραγωγικά εδάφη.