bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Parental attitudes and adolescents’ psychological well-being
Authors: Wołpiuk-Ochocińska Anna
Published: February 2024

Wstęp Człowiek w swojej rodzinie odnajduje najbardziej sprzyjające środowisko
dla swojego rozwoju i z chwilą usamodzielnienia czerpie z niej niepowtarzalne
i niezbędne wartości. Rodzina, budując samoocenę dziecka, kształtując postawy wobec
świata, wpływa również pośrednio i bezpośrednio na dobrostan człowieka. Dobrostan
psychiczny jest uwarunkowany czynnikami zewnętrznymi, właściwościami osobowości
oraz ich interakcją. Jednym z tych czynników zewnętrznych, warunkujących zadowolenie
jednostki, wydają się postawy rodzicielskie, które są przedmiotem badań przedstawionych
w niniejszym artykule. Metody i grupa badana: W badaniach
wzięło udział 511 uczniów szkół średnich w wieku 16–19 lat. Zastosowano metody:
Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców Plopy, Skala SLSS Huebnera,
Kwestionariusz LOT-R M. Scheiera, Carvera, Bridgesa, Skala DS14 Ogińskiej-
-Bulik, Juczyńskiego, Denolleta. Wyniki i wnioski: Związek postaw rodzicielskich
z wymiarami dobrostanu istnieje, aczkolwiek jego siła jest niska Postawy rodzicielskie,
szczególnie postawa akceptacji rodzicielskiej, mają wpływ na poziom zadowolenia
z życia, optymizmu życiowego, a także hamowania społecznego i negatywnej emocjonalności. Chłopcy i dziewczęta oczekują innych postaw rodzicielskich
w stosunku do siebie, żeby czuć się szczęśliwymi.
Teenage parenthood of disabled girls and boys
Authors: Mach Aleksandra
Published: February 2024

Problematyka małżeństwa i rodzicielstwa osób z niepełnosprawnością, a co istotne,
zwłaszcza z niepełnosprawnością intelektualną coraz częściej jest podejmowana przez
polskich badaczy. W literaturze przedmiotu niejednokrotnie podkreśla się stereotypowe
postrzeganie przez ogół społeczeństwa osób z niepełnosprawnością, głównie intelektualną,
negujące ich dorosłość, a tym samym możliwość bycia mężem/żoną, matką/
ojcem. Zauważa się, że trudności w wypełnianiu funkcji rodzicielskich wspomnianej
grupy mogą wynikać nie tyle ze stanu zdrowotnego, ale z ciężkiej sytuacji ekonomicznej,
mniejszych umiejętności w opiece nad potomstwem, z samotności lub izolacji
społecznej. W przypadku nastoletniego rodzicielstwa dochodzą kolejne czynniki utrudniające
realizację zadań macierzyńskich i ojcowskich. Dlatego też wszechstronnym
wsparciem w przygotowaniu do odpowiedzialnego, ale i satysfakcjonującego rodzicielstwa
powinni być objęci nastoletni rodzice z niepełnosprawnością. Ważnym zagadnieniem
wydaje się funkcjonowanie psychospołeczne nastoletnich rodziców z niepełnosprawnością.
Niestety, zdarzają się sytuacje odrzucenia fizycznego i emocjonalnego nastoletnich
rodziców nie tylko przez rówieśników, ale i przez najbliższych. Dziewczęta
z niepełnosprawnością, będące w ciąży, bywają szczególnie narażone na stygmatyzację.
Kwestie nastoletniego rodzicielstwa są tematem obecnym w piśmiennictwie naukowym, niewiele jednak istnieje opracowań z tego zakresu w kontekście macierzyństwa
lub ojcostwa dziewcząt i chłopców z niepełnosprawnością. W artykule przedstawiono
zatem główne obszary badań nad nastoletnim rodzicielstwem wspomnianej populacji
na przykładzie literatury zagranicznej. Odniesiono się także do badań rodzimych, które,
jak już zauważono, z reguły bezpośrednio nie odnoszą się do zasygnalizowanej problematyki.
Patients with voice disorder in the family
Authors: Kaźmierczak Monika
Published: February 2024

W powszechnym mniemaniu logopeda jest specjalistą od zaburzeń mowy, w tym
artykulacji. Jednak do gabinetów często trafiają pacjenci z zaburzeniami głosu przed,
w trakcie bądź już po leczeniu foniatrycznym. Główną motywacją jest poprawa jakości
komunikacji w pracy bądź z najbliższym otoczeniem, a w efekcie również podniesienie
jakości i komfortu życia.
Wśród przyczyn zaburzeń głosu wymienia się obciążenia fizyczne, bez względu na
wiek oraz psychospołeczne, które w szczególności dotykają osób dorosłych zawodowo
posługujących się głosem. Nierzadko zaburzenia głosu diagnozuje się u dzieci już
w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, młodzieży, studentów, jak również osób
dojrzałych czy w wieku senioralnym. Zatem pacjentem z zaburzeniami głosu może być
każdy członek rodziny.
Celem całościowego leczenia zaburzeń głosu jest przywrócenie takiego stanu narządu
głosu, który pozwoli realizować potrzeby socjalne, emocjonalne oraz zawodowe
pacjenta. Cel ten zgodny jest ze standardami światowymi, które wyznacza definicja
zdrowia, uwzględniająca także zmiany psychiczne i społeczne w życiu pacjenta, podniesienie
jakości życia człowieka. Dlatego też w eliminowaniu zaburzeń głosu istotna
jest świadomość dotycząca higieny głosu (m.in. dobra atmosfera w domu i w pracy,
umiejętność radzenia sobie ze stresem, właściwe warunki panujące w otoczeniu, jak optymalna wilgotność, temperatura i czystość powietrza) oraz rehabilitacja logopedyczno-
foniatryczna, obejmująca zarówno ćwiczenia technik emisji głosu (relaksacja,
ćwiczenia oddechowe, fonacyjne, artykulacyjne), jak też koordynacji oddechowo-fonacyjno-
artykulacyjnej.
Skuteczność terapii w dużej mierze zależy od codziennego funkcjonowania pacjenta,
w tym świadomości, odpowiedniego i oczekiwanego przez pacjenta wsparcia
oraz zaangażowania całej rodziny – które znacząco wpływają na pozytywną motywację
do udziału w terapii czy wprowadzenia koniecznych zmian w życiu.
Is the family “place” or “no-place”? Systems-anthropological perspective in acculturation problems of immigrational families analysis
Authors: Tuszyńska-Bogucka Wioletta
Published: February 2024

Wykorzystując konstrukt antropologiczny relacji z miejscem pobytu na osi „miejsce – nie-miejsce” autorstwa M. Auge oraz podejście systemowe S. Minuchina zbadano podstawowe wymiary, istotne z punktu widzenia charakteru i efektywności stosowanej strategii akulturacyjnej: bliskość rodzinną i wzorce kontaktów zewnętrznych (będące funkcją granic systemowych), do których dodano rodzaj relacji z miejscem pobytu, porównując po 30 kobiet i mężczyzn, żyjących na emigracji z osobami przebywającymi na stałe w Polsce. Do badań wykorzystano Dyferencjał Semantyczny Do Badania Struktury Rodziny własnego autorstwa, skonstruowany zgodnie z zasadami metodologicznymi dla konstrukcji narzędzi tego typu. Uzyskane wyniki wskazują, że rodziny emigracyjne to systemy dążące do bardziej zacieśnionych, a nawet niekiedy splątanych relacji wewnętrznych (fuzja bądź triangulacja) oraz jasno zdefiniowanych kontaktów zewnętrznych jako nie do końca bezpiecznych, potrzebnych czy użytecznych (continuum Minuchinowskiej hipoindywiduacji co odróżnia je od rodzin nieemigracyjnych. O fakcie, iż kraj aktualnego pobytu nie stał się dla emigrantów „miejscem” świadczy, oprócz tendencji do spędzania czasu w rodzinie jako środowisku podstawowym, zjawisko stosunkowo niskiego przywiązania współczesnych emigrantów do miejsca aktualnego zamieszkania. Fakty te wskazują na lokowanie się raczej w obszarze separacji i relatywizmu miejsca, aniżeli integracji przez badane rodziny emigracyjne, co stanowi nieefektywną strategię akulturacyjną.
Social support, health and health behaviours of teenage children of parents working abroad
Authors: Tabak Izabela
Published: February 2024

Migracja zarobkowa Polaków w XXI wieku stanowi znaczący problem społeczny. W dyskusjach na temat konsekwencji migracji rodzicielskich dla dzieci można wskazać dwa dominujące nurty: pierwszy traktuje tę sytuację jako bliską lub równą patologii ze względu na ryzyko rozpadu rodziny, zaburzenia więzi rodzinnej oraz wystąpienia problemów psychologiczno-pedagogicznych u dzieci; w drugim zakłada się, że skutki wyjazdów zależą od splotu czynników ryzyka i zasobów środowiskowych. Celem przedstawionej pracy była analiza zarówno wskaźników wsparcia społecznego (ze strony rodziny i szkoły), jak też zdrowia, zadowolenia z życia oraz zachowań prozdrowotnych i ryzykownych nastoletnich dzieci rodziców pracujących za granicą. Przeprowadzone w roku szkolnym 2013/2014 badania ankietowe stanowiły część międzynarodowych badań zachowań zdrowotnych dzieci i młodzieży HBSC (Health Behaviour in School-aged Children). Dane dotyczące emigracji zarobkowej rodziców uzyskano od 1 515 uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Wykazano, że 18,1% badanej młodzieży doświadczyło wyjazdu rodziców za granicę w ciągu dwóch lat poprzedzających badanie. Młodzież z tych rodzin spostrzegała mniejsze wsparcie rodzinne, jednak jakość komunikacji w rodzinie nie różniła się od pozostałych nastolatków. W rodzinach używających programów typu SKYPE nie wystąpił efekt niższego poziomu wsparcia rodziny. Wykazano, że spostrzegany poziom wsparcia od nauczycieli był niższy w grupie nastolatków z rodzin migracyjnych, ale poziom wsparcia od innych uczniów w klasie nie różnił się. Młodzież z rodzin migracyjnych była bardziej aktywna fizycznie od swoich rówieśników, ale rzadziej jadła śniadania. Młodzież gimnazjalna z rodzin migracyjnych częściej niż rówieśnicy sięgała po papierosy i marihuanę, częściej też upijała się i podejmowała aktywność seksualną. Nie stwierdzono róż�nic pomiędzy analizowanymi grupami młodzieży w zakresie zdrowia i zadowolenia z życia. Badanie wskazało rodzinę jako kluczowe źródło wsparcia dla młodzieżyi potwierdziło pozytywną rolę nowoczesnych mediów elektronicznych. Prowadzenie systematycznych badań i wdrażanie na ich podstawie programów promocji zdrowia dzieci i młodzieży z rodzin migracyjnych powinno na stałe zagościć we współczesnej polityce zdrowotnej.
Problems of binational marriages. Analysis of Internet discussion forums
Authors: Biedroń Małgorzata
Published: February 2024

Silne tendencje homogamiczne, jeśli chodzi o takie kryteria, jak narodowość, rasa/grupa etniczna czy wyznawana religia w kulturze polskiej są typowe dla strategii doboru małżonka. Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że odsetek związków binacjonalnych nie jest wysoki i oscyluje (w różnych latach) w granicach 2%. Potencjalnie partnerów pochodzących z różnych krajów czy kultur może różnić całe spektrum spraw, od fundamentalnych związanych z wyznawanym światopoglądem i systemem aksjonormatywnym, po pozornie błahe codzienne upodobania. Analiza wy�powiedzi uczestników forów dyskusyjnych poświęconych tematyce funkcjonowania związków tego typu oraz oficjalnej strony Stowarzyszenia Małżeństw Polaków z Obcokrajowcami dostarczyła odpowiedzi na pytanie: Z jakimi problemami borykają się tego rodzaju pary, co ich zdaniem stwarza największe przeszkody w pomyślnym funk�cjonowaniu związku? W badaniu zastosowano metodę analizy treści1 materiałów zastanych, która pozwoliła na stworzenie odrębnych kategorii analitycznych – kluczy kategoryzacyjnych. W celu zapewnienia wynikom postępowania badawczego waloru intersubiektywności, do każdego klucza kategoryzacji stworzono definicję opisującą i precyzującą, co wchodzi w skład danej kategorii. Ostatnim etapem było stworzenie tabeli z tematycznie pogrupowanymi cytatami, na podstawie których tworzone były kategorie klucza. Opracowanie materiałów empirycznych pozwala na zarysowanie trzech obszarów problemowych: relacje w diadzie (komunikacja, porozumienie, rozwiązywanie konfliktów, budowanie wspólnoty, definiowanie ról małżeńskich itp.), kontakty ze społecznym otoczeniem (rodzina, znajomi, współpracownicy, sąsiedzi), relacje z instytucjami (ze szczególnym uwzględnieniem instytucji państwowych zajmujących się obcokrajowcami).
Correlation between parents – children relationship and empathy levels in 14–16 years old adolescences
Authors: Kalinnikova Lyudmila , Shaplavska Elena , Skadmane Kristina
Published: February 2024

Artykuł porusza problematykę korelacji między relacjami rodziców z dziećmi a poziomem empatii u młodocianych. W części teoretycznej analizie i ocenie poddano definicje, zastosowane metody badawcze i wyniki wcześniejszych badań. Celem badań była teoretyczna analiza obecnego rozumienia problemów empatii i relacji rodziców z dziećmi, jak również empiryczne badanie związków między empatią a postawami rodzicielskimi. Na podstawie wcześniejszych badań postawiono hipotezę, że istnieje związek między relacjami rodziców z dziećmi i poziomami empatii u młodocianych. W badaniu udział wzięło 90 młodocianych i ich rodzice; mediana wieku w grupie młodocianych wynosiła Me = 15 lat, a w grupie rodziców Me = 37 lat. Zastosowane metody badawcze: Kwestionariusz postawy rodzicielskiej i Kwestionariusz zdolności do empatii. Do przetwarzania danych użyto programu komputerowego SPSS 20.0. Zebrane dane wskazują, że znacząca część młodocianych (58,0%) ma niski poziom empatii. Wyniki badania ujawniły dwie słabe pozytywne korelacje między relacjami rodziców z dziećmi i poziomami empatii u młodocianych: korelacja między poziomem Akceptacji i poziomem Kanału racjonalnej empatii (r = 0,237, n = 90, p < 0,05) oraz korelacja między poziomem Zachowań prospołecznych i Kanałem identyfikacji (r = 0,270, n = 90, p < 0,05). Hipoteza badań została częściowo potwierdzona.
Family – in the hierarchy of values of Piotrków students
Authors: Felchner Andrzej
Published: February 2024

Wartości odgrywają ogromną rolę w życiu zarówno całego społeczeństwa, jak jej najmniejsze komórki – rodziny. Cała Unia Europejska, której Polska jest pełnopraw�nym członkiem od ponad dziesięciu lat, jest nosicielem szeregu wartości. Wywodzą się one z naszego kręgu kulturowego, tkwią w bogatej, wielosetletniej spuściźnie europej�skiej. Początki dyskursu nad tymi kwestiami sięgają starożytnych myślicieli greckich, choćby Platona, Pitagorasa, sofistów. Są też niezbędne przy kształtowaniu się współczesnego społeczeństwa obywatelskiego, demokratycznego. Kilka lat temu przeprowadzono na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego badania, których celem było zorientowanie się w świecie wartości naszych studentów. Chodziło w tym przypadku nie tylko o cele naukowe, ale i poznanie priorytetów młodzieży studiującej w piotrkowskiej Filii tego Uniwersytetu. Doskonalimy bowiem ciągle proces dydaktyczny. Ponadto, poprzez szereg innych działań w obszarze kultury, staramy się oddziaływać na studentów, rozbudzać ich zainteresowania. Należy tu uwzględnić fakt, iż większość tej młodzieży wywodzi się w dużej mierze z okolicznych mniejszych miejscowości i wsi. Będzie również, w nieodległej przyszłości, często pierwszym pokoleniem z dyplomem uniwersyteckim w swoich rodzinach. Większość bowiem ich rodziców legitymuje się wykształceniem średnim lub zawodowym. Dzięki podjętym działaniom stwierdzono, iż rodzina w świecie wartości naszych studentów odgrywa bardzo ważną rolę. Jest to tendencja ogólnopolska. Podobne wyniki osiągnięto w odniesieniu do innych środowisk i nasze badania to potwierdzają. W tekście ukazano też źródła kształtowania się świata wartości badanej grupy, jak również stosunek do niektórych problemów, związanych z rodziną, na przykład stosowanie kar cielesnych.
Alternative forms of married and family life – a threat to the modern family
Authors: Dubis Małgorzata
Published: February 2024

Przeobrażenia społeczno-ekonomiczne i kulturowe w Polsce wiążą się ze zmianami w podejściu do małżeństwa i rodziny. W obrębie rodziny pojawiają się nowe, nieznane dotąd wzory zachowań, przekształceniu ulega jej struktura, zakres i kształt ról pełnionych przez jej członków. Powszechnie obserwuje się odejście od tradycyjnego jej modelu. Coraz powszechniejsze stają się różnorodne alternatywne formy życia małżeńsko--rodzinnego. Przekształcający się model rodziny małżeńskiej na formy pozamałżeńskie powoduje zmiany w postrzeganiu rodziny, a w szczególności małżeństwa jako nierozerwalnego związku na całe życie. Celem artykułu jest przedstawienie i analiza opinii studentów pedagogiki, dotyczących alternatywnych form życia małżeńskiego i rodzinnego. Ponadto prezentuje refleksje studentów pedagogiki, dotyczące postrzegania współczesnej rodziny oraz wyobrażeń o własnej rodzinie.
The implementation of the educational function of the family during three different eras – introduction to the subject issues
Authors: Dolata Dorota
Published: February 2024

Współcześnie proces wychowania staje się coraz bardziej elastyczny i w związkuz intensywnymi zmianami społeczno-kulturowymi, coraz trudniejszy w realizacji. Z pewnością wynika to z dynamiki życia członków systemu rodzinnego, którzy zamiast ze sobą, coraz częściej żyją obok siebie, realizując się w płaszczyźnie zawodowej, a nie zawsze w płaszczyźnie prywatnej. Nie zawsze jednak tak było. W związku z czym celem niniejszego artykułu będzie wprowadzenie w problematykę ewaluowania znaczeniai praktykowania procesu wychowawczego w rodzinach, na przestrzeni epoki preindustrialnej, industrialnej oraz postindustrialnej, a w rezultacie ukazania jego silnych związkówz procesami społeczno-kulturowo-ekonomicznymi, jakie miały wówczas oraz mają aktualnie miejsce
„Small children are not able to ask that their essential needs be satisfied ...” – the role of Mariavite parochial communities in Łódź in helping children during the World War I
Authors: Sosnowska Joanna
Published: February 2024

Życie wspólnoty mariawickiej od początków jej istnienia ogniskowało się wokół parafii i kościołów. Właśnie parafie były tym środowiskiem, które wychodziło naprze�ciw zapotrzebowaniu religijnemu swych wiernych, ale także realizowało potrzeby społeczne w zakresie oświaty, kultury i kwestii socjalnych. Kościół mariawicki, przed i w czasie I wojny światowej, należał do jednych z największych wspólnot religijnych w Łodzi. Łódzkie parafie mariawickie wyodrębniono na kilka lat przed I wojną światową, w okresie organizowania się niezależnych od Kościoła rzymskokatolickiego parafii mariawickich. Pierwszą świątynię dla mariawitów wzniesiono w grudniu 1906 roku, kolejną – we wrześniu 1907 roku, a trzecią i ostatnią – po upływie roku, we wrześniu 1908. Obok wnoszonych, w wyjątkowym tempie, kościołów i kaplic powoływano do ist�nienia instytucje przeznaczone dla dorosłych parafian i dla ich dzieci: biblioteki, czy�telnie, sale zajęć dla dziewcząt i chłopców, szkoły, ochronki, ale również mieszkania dla ubogich rodzin. Miały one charakter wyznaniowy. Bezpośrednio po wybuchu I wojny światowej łódzkie duchowieństwo mariawickie włączyło się w akcje pomocowe organizowane na terenie poszczególnych parafii. Na szerszą skalę organizowano dożywianie dla dorosłych i dzieci, a posiłki przygotowywano i wydawano we własnych kuchniach parafialnych. Instytucje opiekuńczo- wycho�wawcze i edukacyjne dla dzieci kontynuowały w tym okresie swoje zadania, jednak zintensyfikowały działalność w kierunku zapewnienia podopiecznym posiłków, odzieży i obuwia. Nadrzędnym zadaniem ochronek mariawickich była opieka, wychowanie „religijno-moralne” oraz wspomaganie dzieci w wieku przedszkolnym (od 3 do 7 lat). Pomoc adresowano do dzieci wywodzących się z ubogich rodzin robotników fabrycznych i rzemieślników.
Health hazards versus quality of life of the children in the family environment in Poland between the wars
Authors: Majchrzyk-Mikuła Joanna
Published: February 2024

Podjęte w artykule rozważania mają na celu przybliżenie ważnych z punktu widze�nia pedagogicznego, jak również społecznego, problemów związanych z zagrożeniami zdrowia dzieci w rodzinie. Dotyczy to zwłaszcza okresu II Rzeczypospolitej, kiedy trudna sytuacja ekonomiczna i polityczna nie sprzyjała prawidłowemu rozwojowi opieki nad najmłodszymi. W wielu przypadkach położenie materialne determinowało w znacznej mierze stosunek do problemów związanych ze zdrowiem. Niekorzystna sytuacja mieszkaniowa, nieodpowiednie pożywienie czy brak wła�ściwego ubrania, często niedostosowanego do pory roku, stwarzały wiele zagrożeń dla zdrowia. Należy jednak pamiętać, że te niepokojące zjawiska, zachodzące w wielu ro�dzinach, zwłaszcza tych najbiedniejszych, były konsekwencją nie tylko zmian ekonomicznych, ale także kulturowych. Stopień wykształcenia rodziców warunkował zasób wiedzy i świadomość czynników zagrażających zdrowiu. Podobnie jak tradycjonalizm rodziny, który odgrywał bardzo duże znaczenie w kształtowaniu wielu nawyków, rów�nież i kultury zdrowotnej. Często zachowania te przenoszone były z pokolenia na po kolenie. To niewątpliwie odzwierciedlało ogólny poziom życia rodzin. Brak elementarnej wiedzy, świadomości społecznej, kultury osobistej i higieny, sprowadzały życie ich członków do wegetacji. Zaniedbywanie zdrowia dziecka w rodzinie stanowiło poważną barierę w jego rozwoju. W konsekwencji rzutowało to na dalsze jego życie. Co prawda, obowiązek opieki
nad dziećmi spoczywał również na Państwie, ale podejmowane działania na rzecz podniesienia poziomu higieny zapobiegawczej, zwłaszcza przeciwko chorobom społecz�nym, były niewystarczające. Wszystkie te czynniki miały niewątpliwie wpływ na nie�zbyt dobrą jakość życia wielu ówczesnych rodzin, a zwłaszcza młodego pokolenia Polaków.
Lodz Families Help Directions During WW I in the Light of „Godzina Polski” Journal’s Reports
Authors: Michalski Grzegorz
Published: February 2024

W okresie pierwszej wojny światowej, w okupowanej przez Niemców Łodzi, sytuacja życiowa mieszkańców uległa rozpaczliwemu pogorszeniu. Grabież majątku przemysłowego– maszyn, rezerw surowców, gotowych wyrobów – spowodowały straty kapitałowe i brak środków na odnawianie produkcji. Rekwirowanie żywności, głównie zboża i ziemniaków, doprowadziło do poważnych problemów związanych z wyżywieniem mieszkańców, a dodatkowe żądania władz niemieckich, których nie sposób było zrealizować, pociągały za sobą wysokie kary pieniężne. Konsekwencją tego stanu rzeczybył powolny upadek miasta, w którym gościło bezrobocie, drożyzna, głód, nędzai choroby. Wywózki na roboty do Niemiec i zagraniczna emigracja zarobkowa zmniejszyła liczbę ludności o blisko 40%. Z pomocą mieszkańcom Łodzi spieszył początkowo Komitet Niesienia Pomocy Biednym, a później Okręgowa Rada Opiekuńcza oraz szereg innych instytucji, w tymm.in. Kościół katolicki i ewangelicko-augsburski, gmina żydowska, a także właściciele niektórych większych fabryk. O ich działalności na rzecz potrzebujących systematycznie donosił miejscowy dziennik „Godzina Polski”, który ukazywał się latach 1915–1918 . Dzięki tym relacjom możliwe stało się odtworzenie wszelkich inicjatyw, które za zadanie ulżyć rodzinom w ich codziennych zmaganiach egzystencjalnych
Founding a Family in Czech Society in the First Half of the 19th Century
Authors: Čapka František , Vaculik Jaroslav
Published: February 2024

W omawianym okresie w krajach czeskich rodzina składała się zwykle z 5–7 osób. Tworzyli ją ojciec, matka i dzieci. Założenie rodziny było uwarunkowane zgodą przedstawiciela władzy zwierzchniej (na wsi) i magistratu (w miastach). Również po zniesieniu pańszczyzny w monarchii habsburskiej (1781 r.) w parafiach katolickich wymagano od urzędów zwierzchnich tzw. potwierdzenia o niekaralności, natomiast u osób poniżej 24. roku życia (wiek umownej dorosłości) do zawarcia małżeństwa konieczna była także zgoda opiekunów prawnych (rodziców). Partnera wybierali rodzice, kierując się głównie posiadanym przez niego majątkiem i zajmowaną pozycją społeczną. Ślub zawierały zwykle osoby pochodzące nie tylko z tej samej warstwy społecznej, ale też z tej samej miejscowości lub bliskiej okolicy. Prawo nie regulowało dolnej granicy wieku, koniecznej do zawarcia małżeństwa, jednak kawaler liczący mniej niż 20 lat należał do rzadkości, natomiast panien poniżej 20. roku życia było około 1/5. Rodzina stanowiła małą grupę społeczną tworzoną jednostkami połączonymi więzami małżeństwa, pokrewieństwa lub adopcji. Była rozumiana jako instytucja najwyższej wartości. Jej nienaruszalność gwarantowało wiele przepisów oraz tradycja. W pierwszej po łowie XIX wieku kobiety wychodziły za mąż najczęściej w wieku 20–25 lat, a mężczyźni w wieku 25 30 lat. W miastach mężczyźni żenili się mając nawet około 50 lat lub więcej. W rodzinach mieszczańskich podnosił się także wiek narzeczonych, podobnie jako okres trwania narzeczeństwa. Dotyczyło to zwłaszcza urzędników; w ich przy�padku założenie rodziny było uzależnione od osiągnięcia określonej pozycji. Ponadto, zgodnie z dekretem cesarskim z 1800 roku, każdy urzędnik państwowy lub miejski musiał posiadać zgodę swojego przełożonego, o ile jego pensja nie osiągnęła pewnego pułapu finansowego. W przypadku żandarmerii, żołnierzy, straży finansowej i nauczy�cieli pozwolenie na ślub było związane ze zdobyciem pewnej pozycji służbowej. Na Morawach, w porównaniu z Czechami, wcześniej zawierano związki małżeńskie. Około 1/10 ludności w krajach czeskich była stanu wolnego. Biorąc pod uwagę ko�biety chodziło o służące, córki mniej zamożnych rzemieślników, urzędników lub panny pochodzące z zubożałych rodzin szlacheckich, które nie posiadały wystarczająco wyso�kiego posagu. W pierwszej połowie XIX wieku, przede wszystkim w miastach, zwięk�szała się liczba tzw. ślubów odroczonych. Mamy tu na myśli związki małżeńskie za�wierane dopiero wówczas, kiedy para partnerów miała już kilka nieślubnych dzieci; było to szczególnie widoczne w obszarach przygranicznych zamieszkałych przez lud�ność niemiecką.
The Polish family under Stalinist subjugation
Authors: Kryńska Elwira Jolanta
Published: February 2024

Sytuacja polskich rodzin w okresie stalinowskiego zniewolenia była szczególnie trudna. Rodzinę traktowano jako ważną agendę socjalizacji politycznej systemu, który nie posiadał najmniejszego zakorzenienia w sferze tradycyjnych wartości i norm, ukształtowanych w procesie historycznego rozwoju polskiej państwowości. Wobec pryncypiów łacińskiej cywilizacji, opartej na pojęciach personalizmu, cenionych w polskich rodzinach, cyniczne zabiegi odebrania wolności, podmiotowości i osobistej własności – cele, do których w mniej lub bardziej zawoalowany sposób zmierzał stalinizm – nie powiodły się, co doprowadziło do załamania planów komunistów. Rodzina nie przestała być najważniejszym środowiskiem życia i rozwoju istoty ludzkiej, nie udało się teoretykom „nowego porządku” – sprowadzić rodzinę do roli „podstawowej komórki społecznej” o „moralności socjalistycznej”.
Cyberspace in the context of family relationship
Authors: Łęski Zbigniew
Published: February 2024

Cyberprzestrzeń stała się w ciągu ostatnich lat istotnym fragmentem otaczającej nas przestrzeni społecznej. Jednocześnie należy zauważyć, iż współczesne nowe media, które dały możliwość rozwinięcia się cyberprzestrzeni są dla wielu osób spośród pełniących obecnie rolę rodzica czymś, co dość gwałtownie pojawiło się w ich otoczeniu już na etapie dorosłości lub wkraczania w dorosłość. Tym samym korzystanie z nich nie zawsze jest czynnością naturalną i intuicyjną. Problem ten zupełnie inaczej wygląda jednak z punktu widzenia dziecka, które w otoczeniu mediów się urodziło i wychowuje się ciągle z mediami obcując i pozostając pod ich istotnym wpływem. Tym samym często to dziecko potrafi lepiej poruszać się na gruncie cyberprzestrzeni od swoich rodziców i to ono staje się ich przewodnikiem po cyfrowym świecie. Należy też zwrócić uwagę na tendencję do wchodzenia w specyficzną relację z mediami oraz utożsamiania mediów z rzeczywistością. Zjawisko to zaobserwowali oraz udowodnili w serii przeprowadzonych eksperymentów. Tym samym w dotychczasowym schemacie relacji rodzinnych pojawia się obecnie nowy, istotny element, jakim są właśnie nowe media. Na ile ta nowa relacja jest istotna, jak bardzo wpływa na jakość funkcjonowania rodziny? Te pytania na chwilę obecną pozostają bez odpowiedzi. Wydaje się bowiem, iż brakowało do tej pory koncepcji pozwalającej na przeprowadzenie zadań analizujących zasygnalizowaną powyżej problematykę. Autor niniejszego opracowania sugeruje w tym miejscu zaangażowanie teorii analizy transakcyjnej i wykorzystanie terminologii oraz narzędzi badawczych przez nią dostarczanych. Powyższa teoria może pozwolić zainteresowanym na analizę relacji rodzinnych, uwzględniającą obecność nowych mediów oraz cyberprzestrzeni w badanym środowisku.
Fathers’ involvement in child’s upbringing vs. young people’s idea of the father’s role in the family
Authors: Marzec-Tarasińska Anna
Published: February 2024

W wyniku dokonujących się przemian społecznych, ekonomicznych i kulturowych, rola ojca w procesie wychowania dziecka staje się istotna. Rośnie więc zainteresowanie specyfiką roli ojca w rodzinie i jego kompetencjami wychowawczymi. Jerzy Witczak uważa, że obecność ojca w procesie wychowania jest nie tylko ważna i konieczna, ale praktycznie niemożliwa do zastąpienia. Ojciec dostarcza dziecku tych bodźców i wzorów w jego rozwoju społecznym i moralnym, których matka nie może zupełnie lub w tak szerokim zakresie mu ofiarować. Analizując uczestnictwo ojca w procesie rozwoju dziecka należy podkreślić istotną kwestię, jaką jest odmienność między miłością ojcowską a miłością macierzyńską. Kazimierz Pospiszyl stwierdza, że kochanie jest nieco inne u ojców niż u matek, choć jedno i drugie jest dziecku niezbędne. Zdaniem Tomasza Sosnowskiego matkę cechuje niestabilność nastrojów. Ojciec, bardziej zrównoważony w uczuciach, charakteryzuje się konsekwencją w postępowaniu, co ma duże znaczenie dla skuteczności oddziaływania na dziecko. Stanowczość jest podstawowym warunkiem zapewnienia dziecku równowagi emocjonalnej. Miłość ojcowska stanowi dla dziecka zachętę do dalszego rozwoju, wytycza w jakim kierunku ma ono postępować. Erich Fromm uważa, że rolą matki jest zapewnienie dziecku bezpieczeństwa w życiu, rolą zaś ojca jest nauka, kierowanie dzieckiem tak, aby było przystosowane do życia w społeczności, w której żyje. Ojciec stawia wymagania i kształtuje w dziecku cechy, które sprawią, że będzie ono w przyszłości zdolne pokonywać trudności życiowe. Miłość ojcowska jest dla dziecka inspiracją i wezwaniem do pracy nad sobą.
Family and school as a space of social capital creation
Authors: Malinowska Joanna
Published: February 2024

Kapitał społeczny jest zasobem pożądanym i postrzeganym jako warunek rozwoju gospodarczego państwa i podstawa społeczeństwa obywatelskiego. Polska jest krajem o niewielkim kapitale społecznym, co w przyszłości może stać się czynnikiem hamującym rozwój. Rodzina i szkoła stanowią główne przestrzenie budowania/wytwarzania kapitału społecznego, który ujawnia się w postawie sprzyjającej współpracy i komunikacji. Kapitał społeczny nie odnosi się do jednostek lecz sieci społecznych, wspólnot, które te jednostki są w stanie tworzyć. Może być jednak wykorzystywany przez jednostki do osiągania indywidualnych celów i zmieniania własnej sytuacji. W rodzinie, która zaliczana jest do grup pierwotnych, kapitał społeczny powstaje poprzez mechanizmy kulturowe (oparte na normach, wierzeniach, zaufaniu). Szkoła wytwarza kapitał społeczny poprzez integrację grup, współpracę i wartości demokratyczne, które budują zaufanie. Kapitał społeczny wyraża się w relacjach między członkami społeczności. Charakter danej więzi jest zależny od zakresu obowiązków i praw, rozkładu autorytetu i władzy. Wielkość kapitału może się zmienić w zależności od kształtu relacji między ludźmi oraz liczby pełnionych przez nich ról społecznych. Dzieci, które mają szczególną pozycję w rodzinie (funkcja wychowawcza rodziny), nie żyją w dwóch odrębnych przestrzeniach: rodzinnej i edukacyjnej, są członkami obu społeczności i podmiotami ich oddziaływań. W tekście została podjęta próba przyjrzenia się, co dzieje się na styku tych dwóch przestrzeni, jakie są możliwości i ograniczenia zagospodarowania kapitału społecznego rodzin w kontekście nowej roli szkoły rozumianej jako „dobro publiczne”.
Everything begins with gender... social perception of “otherness” of women with physical disabilities – research results
Authors: Banach Iwona
Published: February 2024

Zmiana nastawienia społecznego oraz sposobu myślenia o osobach stanowi zadanie bardzo trudne, mimo to należy podejmować działania zmierzające do zmiany aseksualnego i negatywnego wizerunku kobiety niepełnosprawnej, dość powszechnie panującego w naszym społeczeństwie. W sytuacji zupełnie nieświadomego globalnego ujmowania niepełnosprawności z pominięciem płci tych jednostek rodzi się poważny problem dotyczący w szczególności percepcji kobiet niepełnosprawnych. Zmiana podejścia do kobiet niepełnosprawnych wymaga przede wszystkim zmiany w binarnym sposobie myślenia, wywodzącym się z uprzedzeń i stereotypów. Przeobrażenia w tym zakresie zauważalne są także w naukowych dyskursach nad kategorią ciała, płci i kobiecości. W artykule zostaną przedstawione zagadnienia związane z funkcjonowaniem społecznym kobiet niepełnosprawnych ruchowo oraz ich postrzegania przez studentki kierunku pielęgniarstwo oraz studentów kierunku wychowanie fizyczne. Podjęte rozważania stanowią próbę egzemplifikacji wykluczania płci w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, traktowanych w sposób globalny z pomijaniem różnicy wynikającej z płci.
Delinquent behaviour of young people and the prevention of social guardianship in condition of Slovak Republic
Authors: Kubičková Darina
Published: February 2024

Przestępczość, przemoc przeciwko jednostce oraz grupie ludzi, samobójstwa, alkoholizm oraz inne uzależnienia są za każdym razem uznawane za zjawiska patologii społecznej w naszej kulturze. Włączanie w ten zakres innych zjawisk pozostaje pod wpływem epoki, w której dane zjawisko powoduje niepokój w społeczeństwie poprzez masowy zakres występowania (w szczególności: graffiti, przemoc na stadionach, prostytucja, pornografia, hazard). Określona część zjawisk patologii społecznej wzajemnie na siebie zachodzi, uzupełnia się i jest od siebie współzależna. Większość z nich prowadzi do przestępczości albo stwarza warunku sprzyjające jest występowaniu i trwaniu. Poszukując warunków oraz przyczyn występowania zjawisk patologii społecznej w większości dziedzin nauki, które zajmują się tymi zjawiskami, wykorzystywane są różne podejścia, które są charakterystyczne dla danej dziedziny nauki. Najbardziej znanym jest podejście socjologiczne, niestety podejście kryminologiczne zostało wykorzystane w przypadku słowackiej młodzieży.
Cooperation with the charges’ families as a component of functionality of re-socialization institutions for minors
Authors: Jezierska Barbara
Published: February 2024

Sprawne działanie instytucji resocjalizacyjnej jest warunkiem jej rozwoju oraz istotnym czynnikiem prawidłowego przebiegu życia społeczności, która w jej obrębie funkcjonuje. Skuteczność instytucji resocjalizacyjnej zależy od wyraźnie i jednoznacznie określonego celu przez nią przyjętego, jej organizacji wewnętrznej i podziału pracy oraz uniezależnienia czynności służbowych od osobistych interesów pracowników, a także pozostawania przez nią w dającej się obiektywnie ustalić zgodzie z celami i zadaniami, dla realizacji których została powołana, wysokiej integracji wewnętrznej, sprawnej kooperacji z instytucjami z nią współpracującymi oraz środowiskiem zewnętrznym. Umożliwia to uzyskiwanie zamierzonych, społecznie pożądanych rezultatów oraz dążenie do wspólnego celu w procesie uzgadniania różnych czynności. Ważnym elementem funkcjonalności instytucji resocjalizacyjnej jest współpraca ze środowiskiem rodzinnym jej wychowanków. Rodziny nieletnich sprawców przestępstw charakteryzują się cechami utrudniającymi prawidłowy przebieg wychowania, co w rezultacie doprowadza do przestępczości dzieci. Wśród tych cech są zarówno strukturalne właściwości rodzin, jak i cechy związane z emocjonalnym stosunkiem do dziecka oraz kompetencjami rodzicielskimi i metodami wychowawczymi. Cechy pozastrukturalne można w określonych warunkach modyfikować. Jest to zadanie trudne, szczególnie, gdy inne instytucje nie uczestniczą w pomaganiu rodzinie. Włączenie rodzin wychowanków instytucji resocjalizacyjnej w proces jej oddziaływań korekcyjnych, warunkować może jakość realizowanych w niej zabiegów edukacyjnych i stać się istotnym wyznacznikiem racjonalnego organizowania i korygowania postępowania kreującego właściwe i reformującego społecznie nieaprobowane zachowania dzieci i młodzieży.
Mary Wollstonecraft polemic with the views of Jean J. Rousseau on the upbringing and education of women
Authors: Szczap Agnieszka
Published: February 2024

Przedmiotem artykułu są poglądy Mary Wollstonecraft na temat wychowania i edukacji kobiet. Jej poglądy to kwintesencja myśli oświeceniowej. Wierzyła w potęgę ludzkiego rozumu i słuszność haseł Rewolucji Francuskiej. Proponowała reformy społeczne oparte o idee wolności i równości, domagała się przyznania kobietom praw cywilnych i politycznych. Źródła jej programu leżą zarówno w założeniach teoretycznych, jak i osobistych przeżyciach autorki, a filozoficzne podstawy były inspirowane liberalizmem Johna Locke’a oraz polemiką z poglądami dotyczącymi wychowania głoszonymi przez Jeana J. Rousseau. Rousseau uważał, że głównym zadaniem kobiety jest podobanie się mężczyznom, dlatego należy kształtować w nich te cechy i nawyki, które służą do osiągnięcia tego celu. Stąd postulat, by dziewczęta i chłopcy byli wychowywani w inny sposób. Wollstonecraft, powołując się na uniwersalność rozumu, domagała się egalitarnego modelu edukacji.
Discourse upon the family in the pages of „Przegląd Powszechny” in the Second Polish Republic
Authors: Topij-Stempińska Beata
Published: February 2024

Przegląd Powszechny” został założony w 1884 roku przez polskiego jezuitę Mariana Morawskiego. Celem tego miesięcznika było szerzenie znajomości zasad katolickich wśród inteligencji oraz refleksja nad aktualnymi zagadnieniami dotyczącymi życia społecznego, naukowego czy literackiego. Na łamach czasopisma zamieszczano obszerne artykuły z dziedziny literatury, historii, filozofii, teologii, religioznawstwa, etyki
społecznej. Stałe rubryki dotyczyły najbardziej aktualnych spraw państwowych, społecznych, kulturalnych i religijnych oraz recenzje książek.
Jedną z kwestii społecznych, którą podejmowano w periodyku były zagadnienia dotykające problemów ówczesnej rodziny. Autorzy tekstów zwracali uwagę na rolę rodziny w wychowaniu, podejmowali zagadnienia dotyczące wychowania prorodzinnego. Przedstawiali interpretację „prawnej strony zagadnienia” dotyczącą rozwodów czy aborcji. Swoimi publikacjami również chcieli uwrażliwić czytelnika na sytuację polskich dzieci w rodzinie czy konieczność edukacji prozdrowotnej polskiej rodziny. Uczestniczyli w wydarzeniach związanych z problematyką rodzinną i poprzez raporty czy sprawozdania informowali społeczeństwo np. o podejmowanych inicjatywach w tym zakresie. W „Przeglądzie Powszechnym” problematyką rodziny zajmował się m.in. Stanisław Podoleński SJ. Cechowało go, jak pisze Janina Kostkiewicz, „zaangażowanie, długotrwałe i ciągłe, w raz podjętą problematykę”. Wykazywał się znajomością „inicjatyw podejmowanych w badanej kwestii przez adekwatne organizacje, stowarzyszenia, władze różnych szczebli”. W II RP „Przegląd Powszechny” był jednym z tych czasopism, na łamach którego
podjęto dyskurs o kondycji polskiej rodziny, jej problemach czy dylematach.
Aspects of cooperation of school and home in the light of the official journals of education departments of school districts in Poland in the years 1932–1939
Authors: Magiera Elżbieta
Published: February 2024

W artykule poddałam analizie dzienniki urzędowe poszczególnych kuratoriów okręgów szkolnych z lat 1932–1939 w kontekście współpracy szkoły i domu rodzinnego uczniów. Na łamach analizowanych czasopism poruszano cały obszar problematyki, związanej ze współpracą szkoły z domem rodzinnym uczniów, mianowicie poszukiwano jej przyczyn, starano się ją uzasadniać szerokimi determinantami społeczno-kulturowymi, przemianami rodziny i samej szkoły jako instytucji dydaktyczno-wychowawczej. Zastanawiano się nad celami, treściami, formami i zasadami tej współpracy. Publikując przykłady budowania prawidłowych relacji między szkołą a domem oraz pomysły na zawiązanie i organizowanie współpracy z domem rodzinnym uczniów szkół powszechnych i średnich, starano się sformułować ogólne prawidłowości wzajemnych relacji szkoły i domu. Autorzy publikujący na łamach dzienników urzędowych poszczególnych kuratoriów okręgów szkolnych podnosili współpracę szkoły z domem do rangi jednego z najważniejszych czynników pracy szkoły, zwłaszcza pracy wychowawczej. Część artykułów miała charakter sprawozdawczy, a cześć postulatywny, prognozujący, wołający o zmiany w zakresie współpracy szkoły i domu. Analizowane dzienniki w latach 30. XX wieku w Polsce odegrały ważną rolę w popularyzowaniu współpracy szkoły z domem oraz wyjaśnieniu jej różnorodnych kwestii: formalnoprawnych, organizacyjnych, społecznych, dydaktyczno-wychowawczych i innych. Ponadto treści zawarte na łamach analizowanych czasopism zawierają liczne wskazania dotyczące współpracy obu środowisk wychowawczych: domu i szkoły, które
do dziś nie straciły na swojej aktualności. Współczesny, uważny Czytelnik, pedagog i nauczyciel może czerpać inspirację z doświadczeń minionych pokoleń okresu międzywojennego oraz je wykorzystać w budowaniu relacji między szkołą a domem rodzinnym uczniów.
The image of mother and the motherhood in historical and educational records
Authors: Bartkowiak Edyta
Published: February 2024

Macierzyństwo to jedna z najważniejszych ról społecznych kobiety. Podobnie, jak rola ojca i dziecka jest określana przez potrzeby i wartości dominujące w danym społeczeństwie. Jak wiadomo, w zasadzie aż do XIX wieku przeważał w Europie model rodziny patriarchalnej, z dominującą władzą mężowską i ojcowską. Matka winna była dziecku przede wszystkim troskę, poświęcenie, oddanie, a z czasem – również miłość. Inaczej postrzegano macierzyństwo w perspektywie teoretycznej. Analiza materiałów źródłowych, sięgających czasów antycznych uświadamia, iż rola matki w procesie wychowania była różnie pojmowana na przestrzeni dziejów, a wraz z tym – zmieniały się poglądy na temat sensu macierzyństwa. Rozpatrując różne oblicza macierzyństwa w literaturze pedagogicznej, w ujęciu wertykalnym, można mówić o powolnej ewolucji idei macierzyństwa: od postrzegania macierzyństwa w kategoriach bardziej biologicznych i emocjonalnych do coraz bardziej świadomego i systemowego traktowania ideologii macierzyństwa. Obraz matki i macierzyństwa w niniejszym opracowaniu został rozpatrzony na płaszczyźnie normatywnej, przy uwzględnieniu nade wszystko teorii pedagogicznej, która znalazła swoje odzwierciedlenie w dziełach klasyków wychowania, zebranych w źródłach do historii wychowania, przedwojennych i późniejszych. Warto dodać, że zachowania macierzyńskie bywały też zaburzone, co w prezentowanym artykule zostało zanalizowane w kategoriach patologicznych wyjątków.
Sexual education of youth in the light of the 19th century paraenetic guidebooks
Authors: Szubert Mateusz
Published: February 2024

Celem artykułu jest opis przemian obyczajów w kulturze XIX wieku. Analiza traktatów moralizatorskich i poradników wychowawczych, rozumianych jako ważne teksty kultury, pozwala prześledzić proces zmian zachodzących w tzw. pedagogice płciowej. Przełom XVIII i XIX wieku odczytać można jako wyraźny wzrost zainteresowań ludzką seksualnością na poziomie narracji parenetycznych. Dyskurs moralny sprzężony zostaje wówczas z dyskursem higienicznym. Z perspektywy historii kultury na szczególną uwagę zasługuje wzmożona popularność kategorii wstydu, rozumianego jako regulatora więzi społecznych (w tym rodzinnych). Przemiany intymności w kulturze XIX wieku to ważne i ciekawe świadectwo kształtowania się podwójnej moralności (jawnej i ukrytej) oraz funkcjonowania sprzecznych tendencji do tabuizowania i wypowiadania jednocześnie doświadczeń seksualnych. Strach przed społeczną dezaprobatą skutecznie organizował rytm życia codziennego. Skandalu i towarzyskiej kompromitacji obawiano się niemal na równi z utratą zdrowia czy groźbą nagłej śmierci. Druga połowa XIX wieku to właśnie okres gwałtownego wzrostu popularności poradników wychowawczych i towarzyskich. Wszelkie afekty i zachowania spontaniczne zaczynają uchodzić za niestosowne, w życiu społecznym zwyciężają bowiem mechanizmy i tendencje (samo)dyscyplinujące. Zwyczaje towarzyskie zostają poddane silnej presji otoczenia, eliminując tym samym z ich pejzażu indywidualne gesty i skłonności. Kultura XIX wieku stanowi niezwykle ciekawy rezerwuar wzorców małżeńskich i rodzicielskich. Edukacja dzieci i młodzieży ukierunkowana jest na naukę umiejętności odgrywania pożądanych ról społecznych: cnotliwych panien z dobrych domów czy, już mniej restrykcyjnie, wzorowych kawalerów, kandydatów na idealnych mężów i ojców. Teatralizacja życia codziennego w kulturze XIX wieku osiągnęła swoje apogeum.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że wciąż obowiązywało olbrzymie zróżnicowanie społeczne (stanowe); zasady dobrego wychowania, okazywanie kurtuazji w codziennych kontaktach dotyczyły tylko grup uprzywilejowanych, od pozostałych bowiem nikt nie oczekiwał znajomości etykiety.
Transformations of the family – social bond in the 21st century family
Authors: Gałęska Urszula
Published: February 2024

Pojęcie więzi rodzinnej – społecznej, nie doczekało się (jak dotąd) jednoznacznego i precyzyjnego zdefiniowania. Za najbardziej właściwe uznaje się dwupłaszczyznowe ujmowanie więzi, odzwierciedlające dwoisty charakter więzi międzyludzkich. Uwarunkowania społeczne, kulturowe, gospodarcze, prawne, religijne i obyczajowe, w których żyje rodzina, wpływają znacząco na właściwe jej więzi rodzinne. Przeobrażenia więzi w rodzinie XXI wieku spowodowane są przez zmiany, jakie zaszły i nieustannie zachodzą w strukturze, funkcjach i organizacji życia rodzinnego. Wskazuje na to system wzajemnie powiązanych ze sobą elementów procesu wychowania w rodzinie, pomiędzy którymi zachodzą różne, dynamiczne związki i interakcje. Wobec powyższego, potrzebne i konieczne jest zwrócenie uwagi na przeobrażenia więzi rodzinnej w nieustannie zmieniających się warunkach społeczno-ekonomicznych i kulturowych, w których maleje rola tradycyjnej rodziny.
Comparison of selected aspects of the family – past and present
Authors: Bočáková Oľga , Lincényi Marcel
Published: February 2024

Rodzina jest podstawową komórką wszystkich społeczeństw i dlatego też jest kluczowym elementem w powstawaniu i istnieniu wszystkich państw na świecie. Na początku XXI wieku wystąpił w sposób znacznie bardziej oczywisty niż kiedykolwiek wcześniej kryzys rodziny, charakteryzujący się niskim zainteresowaniem pastwa sytuacją rodzin i wysokim współczynnikiem rozwodów wśród młodych małżeństw. Negatywne zjawiska wpływające na życie rodzin w Republice Słowackiej to niska pozycja społeczna i status ekonomiczny ludności, coraz częstsze zażywanie narkotyków i leków psychotropowych, wyjazdy zarobkowe na terenie Słowacji i za granicą, jak również stopniowe oddalanie się młodych małżeństw od rodziców i dziadków. Jeśli podczas tego kryzysu jednostki społeczne naruszały harmonię i zasady tradycyjnej moralności i etyki, możemy mówić o początkach przemocy i wielu poważnych konfliktów. W tym artykule omówiono sytuację rodziny biorąc pod uwagę podstawowe zagadnienia. Zaprezentowano również opisowe i interpretatywne analizy rodzin harmonijnych, nieharmonijnych, jak również przyjaciół rodzin i ich funkcjonalności. Dalej kładzie się nacisk na solidarność międzypokoleniową w jednostkach społecznych, która to jest konieczna, aby utrzymać i rozwijać poczucie wspólnoty. Na końcu dodać należy, że mamy obecnie do czynienia z wielorakimi spojrzeniami na rodzinę, w tym regulację prawną i społeczną sytuacji związków homoseksualnych. Zauważyć należy, że w słowackim społeczeństwie przewagę ma tradycyjna wizja rodziny.