Ενεργειακά ισοζύγια και εκπομπές αερίων θερμοκηπίου σε πολυετείς καλλιέργειες εντός και εκτός δικτύου Natura 2000
Authors: Μίχος Μάριος 
Published: September 2021

Στην παρούσα μελέτη υπολογίστηκε το ενεργειακό ισοζύγιο, το ανθρακικό αποτύπωμα και το υδατικό αποτύπωμα σε καλλιέργειες τριών διαφορετικών ειδών, (μήλο, αμπέλι και ακτινίδιο), τριών διαφορετικών γεωργικών συστημάτων (συμβατικά, ολοκληρωμένης διαχείρισης και βιολογικά), τα οποία βρίσκονταν εντός και εκτός περιοχών του δικτύου Natura. Πραγματοποιήθηκε σύγκριση των αγροκτημάτων εντός και εκτός των περιοχών του δικτύου Natura ως προς τους παραπάνω συντελεστές. Παράλληλα, καθορίστηκαν τρεις Βιο-Δείκτες (αποτελεσματικότητα ενέργειας, ισοδύναμο CO2/kg καρπού και χρησιμοποιούμενο νερό/kg καρπού), προκειμένου να προκύψουν ομαδοποιήσεις των αγροκτημάτων, να εξεταστεί η δυνατότητα επιλογής του βέλτιστου είδους και συστήματος για τις υπό μελέτη περιοχές και τέλος να επιτευχθεί η κατηγοριοποίηση τυχαίων παραγωγών στις Ομάδες που προκύπτουν με βάση τους τρεις αυτούς Βιο-Δείκτες. Η παρούσα μελέτη πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 2011 έως 2013 στο νομό Πέλλας και συγκεκριμένα στην περιοχή της Άρνισσας, της Περαίας, των Ξανθογείων,, της Έδεσσας, των Λύκων, του Ριζαρίου, της Φλαμουριάς, του Κλεισοχωρίου, και στην περιοχή της Κρύας Βρύσης. Επελέγησαν αγροκτήματα τα οποία αποτελούσαν το 10% των συνολικών αγροκτημάτων του νομού (στις αντίστοιχες καλλιέργειες), τα οποία βρίσκονταν εντός ή/και μετά την ηλικία της πλήρους παραγωγικότητας των δέντρων. Υπολογίστηκαν δείκτες κεντρικής τάσης, δείκτες παραλλακτικότητας και δείκτες ακρίβειας για όλους τους συντελεστές παραγωγής Για την ομαδοποίηση των γεωργικών συστημάτων, χρησιμοποιήθηκε η Ιεραρχική Ανάλυση σε Συστάδες-ΙΑΣ. Από την στατιστική ανάλυση δεν προέκυψε καμία συστηματική στατιστικώς σημαντική διαφορά μεταξύ των αγροκτημάτων, τα οποία βρίσκονται εντός ή εκτός των περιοχών του δικτύου Natura 2000 για τους συντελεστές παραγωγής. Παράλληλα, προέκυψαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές σε 9 συντελεστές παραγωγής όσον αφορά το καλλιεργούμενο είδος, σε 2 όσον αφορά το σύστημα καλλιέργειας και σε 5 όσον αφορά την αλληλεπίδραση του καλλιεργούμενου είδους με το σύστημα καλλιέργειας. Από την ΙΑΣ προέκυψαν τρεις ομάδες στις οποίες ομαδοποιούνται τα υπό μελέτη αγροκτήματα. Κατά φθίνουσα σειρά, οι συντελεστές παραγωγής που συνετέλεσαν περισσότερο στην δημιουργία των ομάδων ήταν το ισοδύναμο CO2, η αποτελεσματικότητα ενέργειας και το χρησιμοποιούμενο νερό/kg καρπού. Η Ομάδα 1 σχετίζεται κυρίως με υψηλές τιμές αποτελεσματικότητας ενέργειας. Η Ομάδα 2 σχετίζεται κυρίως με υψηλές τιμές χρησιμοποιούμενου νερού/ kg καρπού. Τέλος, η Ομάδα 3 σχετίζεται κυρίως με υψηλές τιμές του ισοδύναμου CO2/ kg καρπού. Η ανθρώπινη εργασία, τα καύσιμα, η υποστύλωση, η ένταση και η κατανάλωση ενέργειας ήταν υψηλότερες σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο, σε αμπελώνες (Ομάδα 3), ενώ η άρδευση, το ολικό νερό, οι εισροές και η παραγωγικότητα ενέργειας ήταν χαμηλότερες. Τα μυκητοκτόνα και ο έλεγχος ζιζανίων ήταν υψηλότερα σε αγροκτήματα που βρίσκονταν σε μεγάλο υψόμετρο στους οποίους καλλιεργούνταν κυρίως μήλα (Ομάδα 1). Στην παρούσα μελέτη, η Ομάδα 1 παρουσίασε το χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα (0,88 kg ισοδύναμου CO2 παρήγαγαν 1kg καρπού), ενδιάμεσο υδατικό αποτύπωμα (0,13 cm3/kg) και την υψηλότερη αποτελεσματικότητα ενέργειας, πράγμα που σημαίνει ότι οι πρακτικές που εφαρμόζονται από τους παραγωγούς της Ομάδας αυτής έχουν τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα. Τέλος, η ομαδοποίηση δείχνει τη σημασία που έχουν οι καλλιεργητικές πρακτικές και η τοπογραφία καθώς μπορούν να επηρεάσουν τις αποδόσεις μιας τοποθεσίας, και να συμβάλλουν στην εξισορρόπηση της γεωργίας σε συστήματα ευαίσθητης ισορροπίας όπως είναι αυτά που βρίσκονται εντός περιοχών του δικτύου Natura 2000.