Μορφομετρική μελέτη του Α2 σπονδύλου στον ελληνικό πληθυσμό και η κλινική του σημασία στη χειρουργική της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης
Authors: Χύτας Δημήτριος 
Published: September 2021

Σύμφωνα με τα βιβλιογραφικά δεδομένα, ήταν απαραίτητη και προτάθηκε μια ταξινόμηση για την αξιολόγηση της πώρωσης των καταγμάτων του Α2 σπονδύλου σε ανατομική θέση, με βάση μετρήσεις σε σπονδύλους ενός ευρωπαϊκού πληθυσμού, ενώ, παράλληλα, συνεστήθη η διεξαγωγή μετρήσεων και σε άλλους πληθυσμούς. Στην παρούσα μελέτη, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις με τη χρήση αξονικής τομογραφίας (CT) στην οδοντοειδή απόφυση του Α2 σπονδύλου 115 Ελλήνων ασθενών, καθώς επίσης και στα εγκάρσια τρήματα και στους αυχένες του Α2 σπονδύλου 55 Ελλήνων ασθενών. Επιπροσθέτως, πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε ό,τι αφορά μετρήσεις στον Α2 σπόνδυλο σε διαφορετικούς πληθυσμούς, έτσι ώστε να καταδειχθεί η κλινική σημασία των ανατομικών παραμέτρων στη χειρουργική της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προέκυψαν 26 μελέτες που συσχέτισαν την ανατομία του πετάλου του Α2 με τη δυνατότητα τοποθέτησης κοχλία για τη οστεοσύνθεση καταγμάτων του Α2. Από τις μελέτες που αφορούσαν συγκεκριμένους πληθυσμούς, οι οκτώ αφορούσαν ασιατικούς πληθυσμούς, μόλις δύο μελέτες έγιναν σε μη Ασιάτες. Καταδείχθηκε ότι ήταν κατά κανόνα εφικτή η τοποθέτηση διαπεταλιακής βίδας της συνήθους διαμέτρου 3,5 mm, με εξαίρεση δύο μελέτες. Προτάθηκε κυρίως προεγχειρητική CT (οκτώ μελέτες), αλλά και προεγχειρητική CT με τρισδιάστατη ανασύνθεση (πέντε μελέτες). Σε δύο από τις 16 μελέτες που έγιναν αποκλειστικά με CT, βρέθηκε ότι ένας σημαντικός αριθμός ασθενών δεν μπορούσε να δεχθεί τυπικό κοχλία και συνεστήθη προεγχειρητική CT με τρισδιάστατη ανακατασκευή. Οι γενικά υψηλές τιμές στις πτωματικές μετρήσεις θα μπορούσαν να συσχετιστούν με την υψηλή συμμετοχή ηλικιωμένου πληθυσμού, με αυξημένες πιθανότητες εκφυλιστικής νόσου της σπονδυλικής στήλης, γεγονός που μεταβάλλει τις ανατομικές παραμέτρους, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία. Πράγματι, οι πέντε πτωματικές μελέτες έδειξαν ότι η τοποθέτηση της συνήθους διαπεταλιακής βίδας στον Α2 ήταν γενικά εφικτή. Από τις 39 μελέτες που συσχέτισαν την ανατομία του αυχένα του Α2 με την τοποθέτηση κοχλία, στις επτά συνεστήθη προεγχειρητική CT, στις τρεις προεγχειρητική CT προσαρμοσμένη στην πορεία του κοχλία, στις έξι CT με τρισδιάστατη ανασύνθεση, σε μία μελέτη συνεστήθη προεγχειρητική CT αγγειογραφία με τρισδιάστατη ανασύνθεση. Από τις μελέτες που αφορούσαν συγκεκριμένους πληθυσμούς, δέκα εστίασαν σε ασιατικούς πληθυσμούς, μόλις δύο σε μη ασιατικούς πληθυσμούς. Οι πέντε καθαρά πτωματικές μελέτες έδειξαν ότι η ανατομία του αυχένα του Α2 επέτρεπε γενικά την τοποθέτηση τυπικού κοχλία και σε μόλις μία συνεστήθη διεξοδική προεγχειρητική αξιολόγηση. Αντίθετα, οι 22 από τις 24 μελέτες που πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά με CT συνέστησαν πιο έντονα μια διεξοδική προεγχειρητική αξιολόγηση. Στη βιβλιογραφία βρέθηκαν επίσης πέντε μελέτες στις οποίες πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις στην οδοντοειδή απόφυση σε συγκεκριμένους πληθυσμούς, εκ των οποίων τρεις ήταν ασιατικοί και δύο μη ασιατικοί. Μόλις σε δύο μελέτες συνεστήθη συγκεκριμένη προεγχειρητική απεικόνιση (CT). Σε ό, τι αφορά το εγκάρσιο τρήμα του Α2, από τις πέντε μελέτες που βρέθηκαν στη βιβλιογραφία, οι τρεις εστίασαν σε ασιατικούς και οι δύο σε μη ασιατικούς πληθυσμούς. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δείχνουν ότι η μέση διάμετρος του αυχένα του Α2 σε αυτή τη σειρά των Ελλήνων ασθενών είναι μικρότερη από αυτή που βρέθηκε από άλλους συγγραφείς σχετικά με ασιατικούς και δυτικούς πληθυσμούς. Αυτά τα ευρήματα δεν συμφωνούν με τα βιβλιογραφικά δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία οι αυχένες του Α2 έχουν μικρότερη διάμετρο στους Ασιάτες σε σύγκριση με τους δυτικούς πληθυσμούς. Υπογραμμίζονται οι ανατομικές διαφορές μεταξύ πληθυσμών και η σημασία της διεξοδικής προεγχειρητικής απεικόνισης, δεδομένου ότι σημαντικός αριθμός μελετών που συνιστούν απλή CT είναι πτωματικές, και, επομένως, όπως δείχθηκε, ενδέχεται να περιλαμβάνουν ψευδώς αυξημένες τιμές στις μετρήσεις. Επίσης, διαπιστώθηκε σχετική έλλειψη μελετών σχετικά με μη ασιατικούς πληθυσμούς. Περαιτέρω έρευνα θα μπορούσε να διευκρινίσει εάν η ανατομία του οδόντα, του αυχένα και του πετάλου του Α2 επιτρέπει την τοποθέτηση βιδών σε ένα ευρύτερο φάσμα πληθυσμών και πιθανώς εάν συνιστώνται διαφορετικά προεγχειρητικά πρωτόκολλα απεικόνισης. Επίσης, η παρούσα μελέτη κατέδειξε την υπεροχή της εγκάρσιας διαμέτρου του εγκαρσίου τρήματος του Α2 στον συγκεκριμένο ελληνικό πληθυσμό σε σχέση με άλλους πληθυσμούς. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, τα εγκάρσια τρήματα μικρής διαμέτρου μπορεί να σημαίνουν μια υποπλαστική σπονδυλική αρτηρία, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε ισχαιμικά επεισόδια, ενώ παραλλαγές της πορείας της σπονδυλικής αρτηρίας εντοπίστηκαν συχνότερα στον Α2. Περαιτέρω έρευνα θα μπορούσε να διευκρινίσει εάν γενετικοί παράγοντες επηρεάζουν τις διαστάσεις των εγκαρσίων τρημάτων σε διάφορους πληθυσμούς και αν αυτές οι διαστάσεις συσχετίζονται με κίνδυνο ισχαιμικών επεισοδίων.