Μελέτη της βλάβης του νωτιαίου μυελού και του παγκρέατος μετά από αποκλεισμό της θωρακοκοιλιακής αορτής σε χοίρους
Authors: Παπακώστας Ιωάννης 
Published: January 2014

Εισαγωγή: Η ισχαιμία και επαναιμάτωση του νωτιαίου μυελού και του παγκρέατος μετά από επεμβάσεις που απαιτούν αποκλεισμό της θωρακοκοιλιακής αορτής μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση παραπληγίας/παραπάρεσης, υποκλινικής βλάβης του παγκρέατος ή σπανιότερα οξείας παγκρεατίτιδας. Η παρούσα μελέτη ερευνά τη βαρύτητα, φύση και εξέλιξη αυτών των βλαβών μετά από εφαρμογή 45 λεπτών θωρακοκοιλιακού αορτικού αποκλεισμού σε χοίρους.Υλικό και Μέθοδος: Xρησιμοποιήθηκαν συνολικά 24 χοίροι εμπορίου (27-32Kgr). Οι χοίροι χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, την ομάδα Ι(n=6), η οποία υποβλήθηκε σε ψευδή επέμβαση και αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου και την ομάδα ΙΙ(n=18), η οποία υποβλήθηκε σε θωρακοκοιλιακό αορτικό αποκλεισμό για 45 λεπτά. Ανάλογα με τη χρονική στιγμή της θανάτωσης μετά την επαναιμάτωση η ομάδα ΙΙ χωρίστηκε σε τρεις ίσες υποομάδες: ΙΙa(10 ώρες), ΙΙb(48 ώρες) και ΙΙc(120 ώρες). Ο αορτικός αποκλεισμός πραγματοποιήθηκε ενδαγγειακά με χρήση ειδικών καθετήρων-μπαλονιών υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο. Η νευρολογική εκτίμηση των πειραματόζωων έγινε από ανεξάρτητο παρατηρητή με βάση την κλίμακα Tarlov. Μετά τη θανάτωση ελήφθησαν ιστοτεμάχια της κατώτερης θωρακικής και οσφυϊκής μοίρας του νωτιαίου μυελού για ιστολογική μελέτη. Οι ίδιοι χοίροι χρησιμοποιήθηκαν και για τη μελέτη του παγκρέατος, και οι αντίστοιχες πειραματικές ομάδες ήταν: ομάδα Α(n=6, ομάδα ελέγχου), ομάδα Β(n=18, ομάδα αορτικού αποκλεισμού) και υποομάδες Β1(10 ώρες), Β2(48 ώρες) και Β3 (120 ώρες). Μετά τη θανάτωση γινόταν χειρουργική αποκάλυψη του παγκρέατος και έλεγχος αυτού για σημεία οξείας παγκρεατίτιδας βάση μακροσκοπικών κριτηρίων. Ταυτόχρονα λαμβάνονταν ιστοτεμάχια για περαιτέρω ιστολογική εκτίμηση. Σε κάθε μελέτη η ιστολογική εκτίμηση έγινε με χρώση αιματοξυλίνης/ηωσίνης και χρώση TUNEL, ώστε να προσδιοριστεί η βαρύτητα, φύση και εξέλιξη της κάθε βλάβης χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες ιστολογικές παραμέτρους (αριθμός κινητικών νευρώνων, βαθμός φλεγμονώδους αντίδρασης νωτιαίου μυελού, απόπτωση κινητικών νευρώνων, βαθμός ιστολογικής (οιδηματώδους ή νεκρωτικής/αιμορραγικής) βλάβης παγκρέατος και αποπτωτικός δείκτης λοβιακών κυττάρων παγκρέατος). Τα αποτελέσματα αναλύθηκαν στατιστικά για την σημαντικότητά τους.Αποτελέσματα: Όσον αφορά στο νωτιαίο μυελό παρατηρήθηκε άμεση παραπληγία. Ιστολογικά διαπιστώθηκε περίπου 55% απώλεια κινητικών νευρώνων μεταξύ 0 και 10 ωρών (P=0.004) και επιπλέον 25% μεταξύ 48 και 120 ωρών (P<0.001), χωρίς απώλεια νευρώνων μεταξύ 10 και 48 ωρών. Επίσης διαπιστώθηκε σταδιακή ανάπτυξη φλεγμονώδους αντίδρασης στη φαιά ουσία, η οποία έφτανε στο μέγιστο επίπεδο στις 48 ώρες και διατηρούταν σε αυτό στη συνέχεια (P<0.001). Η χρώση TUNEL ήταν αρνητική για απόπτωση στους κινητικούς νευρώνες σε όλες τις χρονικές φάσεις. Όσον αφορά στο πάγκρεας δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική ανάπτυξη οξείας παγκρεατίτιδας. O βαθμός ιστολογικής βλάβης βρέθηκε ελαφριά αυξημένος στις 10 ώρες μετά την επαναιμάτωση μόνο όσον αφορά τους οιδηματώδεις χαρακτήρες (P=0.001), ενώ ήταν φυσιολογικός στη συνέχεια. Ο αποπτωτικός δείκτης ήταν ελαφριά, αλλά σταθερά συξημένος στις 10 και 48 ώρες μετά την επαναιμάτωση (P=0.003), με τάση υποχώρησης προς το φυσιολογικά επίπεδα στις 120 ώρες (P=0.009). Συμπεράσματα: Στο νωτιαίο μυελό, τα 45 λεπτά θωρακοκοιλιακού αορτικού αποκλεισμού, τα οποία για το όργανο αυτό αποτελούν παρατεταμένο ισχαιμικό ερέθισμα, οδηγούν σε μεγάλη, διφασική απώλεια κινητικών νευρώνων και σημαντική ανάπτυξη φλεγμονώδους αντίδρασης στη φαιά ουσία, η οποία πιθανότατα να επάγει σε έναν βαθμό τον όψιμο θάνατο των νευρώνων. Με τη χρώση TUNEL δεν αναδείχθηκε αποπτωτικός θάνατος νευρώνων σε καμία φάση της επαναιμάτωσης. Στο πάγκρεας, ο ίδιος αποκλεισμός, δεν φαίνεται να οδηγεί σε ανάπτυξη οξείας παγκρεατίτιδας παρά σε μια ελαφριάς μορφής, υποκλινική οιδηματώδη βλάβη του αδένα, η οποία αναπτύσσεται πρώιμα και υποχωρεί στη συνέχεια. Επίσης σημαντικό γεγονός κατά την επαναιμάτωση του παγκρέατος είναι η εμφάνιση σχετικά μικρού βαθμού απόπτωσης των λοβιακών κυττάρων.