Επίδραση ανοσορρυθμιστικών και αντινεοπλασματικών παραγόντων στη βλαστική μεταμόρφωση λεμφοκυττάρων αίματος
Authors: Μιχελής Φώτιος 
Published: August 2021

Σκοπός της διατριβής ήταν η ανάπτυξη στο Εργαστήριο Φαρμακολογίας της μεθοδολογίας αξιολόγησης της διέγερσης λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος, μέσω προσδιορισμού της βλαστικής μεταμόρφωσης in vitro, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για τη φαρμακολογική διερεύνηση της δράσης ανοσορρυθμιστικών και αντινεοπλασματικών παραγόντων και τον αρχικό έλεγχο νέων ουσιών για πιθανή ανοσορρυθμιστική δράση. Το πειραματικό πρότυπο βασίστηκε στην αξιολόγηση του βαθμού της λεμφοκυτταρικής διέγερσης, με μορφολογικά κριτήρια, κατόπιν καλλιέργειας, παρουσία της μιτογόνου ουσίας PHΑ, δειγμάτων πλήρους αίματος που προέρχονταν από 13 υγιείς δότες, μία ασθενή με χρόνια λεμφογενή λευχαιμία και 9 κονίκλους, και στη σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ των δύο ειδών.Εκτός από τα μη διεγερμένα λεμφοκύτταρα και τους διεγερμένους βλάστες, παρατηρήθηκε και προσδιορίσθηκε ποσοτικά μια τρίτη κατηγορία, αυτή των άτυπων κυττάρων, τα οποία συνδέθηκαν με την εμφάνιση κυτταροτοξικών φαινομένων. Διαπιστώθηκε επίσης ότι η χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία ήταν επαρκής για την ανίχνευση της αυτόματης λεμφοκυτταρικής διέγερσης. Η ηλικία των δοτών, το φύλο και το κάπνισμα δεν επηρέασαν τη λεμφοκυτταρική διέγερση, ενώ στο ανθρώπινο αίμα, σε αντίθεση με το αίμα των κονίκλων παρατηρήθηκε εποχιακή διακύμανση στη βλαστογένεση, η οποία βρέθηκε στατιστικά σημαντικά μειωμένη το χειμώνα σε σχέση με τις υπόλοιπες εποχές του έτους.Η δοσοεξαρτώμενη αναστολή της λεμφοκυτταρικής διέγερσης από την κυκλοσπορίνη-Α (CsA), στο αίμα των ανθρώπων και των κονίκλων, καθώς και η αναστολή από αντινεοπλασματικούς παράγοντες επιβεβαίωσε την αξιοπιστία της μεθοδολογίας για τη διερεύνηση της δράσης των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων και για τον αρχικό έλεγχο νέων ουσιών με πιθανή ανοσορρυθμιστική δράση. Ιδιαίτερα, στα ανθρώπινα λεμφοκύτταρα, η διφασικότητα στη σχέση δόσης-ανταπόκρισης της CsA και η επίδραση των ιόντων μολυβδαινίου στη σχέση αυτή, έδειξαν την πολυπλοκότητα των μηχανισμών που ρυθμίζουν τη δράση των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, καθώς και τη χρησιμότητα της μεθοδολογίας για τη διερεύνηση των μηχανισμών αυτών. Η δοσοεξαρτώμενη καταστολή της βλαστογένεσης από την πρεδνιζολόνη επιβεβαίωσε τις παρατηρήσεις αυτές, ενώ η έλλειψη δράσης της ραπαμυκίνης έδειξε ότι η μεθοδολογία είναι ικανή να μελετήσει τα αρχικά γεγονότα της λεμφοκυτταρικής διέγερσης που σχετίζονται με το μορφολογικό φαινόμενο της βλαστικής μεταμόρφωσης. Σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα αυτά, η αναστολή της διέγερσης από την ταμοξιφαίνη και η απουσία δράσης της /λοιστραδιόλης τεκμηρίωσαν την αξιοπιστία του πειραματικού προτύπου κατά των αρχικό έλεγχο 5 νέων φυσικών προϊόντων για πιθανή ανοσορρυθμιστική/κυτταροτοξική δράση.Συμπερασματικά, η μέθοδος αξιολόγησης της λεμφοκυτταρικής διέγερσης μέσω του μορφολογικού φαινομένου της βλαστικής μεταμόρφωσης προσέφερε πληροφορίες για το μηχανισμό δράσης γνωστών ανοσορρυθμιστικών παραγόντων και για την ανίχνευση νέων ουσιών με ανοσορρυθμιστική δράση. Ο προσδιορισμός των άτυπων κυττάρων έδειξε ότι η μεθοδολογία αυτή προσφέρει ταυτοχρόνως ένα μέτρο αξιολόγησης της κυτταροτοξικής δράσης φαρμάκων και νέων ουσιών.