Ψηφιακά εκπαιδευτικά περιβάλοντα ως μέσο ανάπτυξης δεξιοτήτων στην καλαθοσφαίριση
Authors: Αποστολάκης Νικόλαος 
Published: September 2021

Η δημιουργικότητα θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση προσαρμογής του ανθρώπου στην πολυπλοκότητα που εμφανίζεται στις σύγχρονες κοινωνίες της οικονομίας και της πληροφορίας. Η ανίχνευση της σε όλες τις εκφάνσεις της είναι επίκαιρη και ενδιαφέρουσα. Η καλλιέργεια της δημιουργικής σκέψης των μαθητών, μέσω όλων των γνωστικών αντικειμένων, θεωρείται προϋπόθεση για το παρόν και το μέλλον της εκπαίδευσης και εμφανίζεται στα Ελληνικά και Ευρωπαϊκά Αναλυτικά Προγράμματα (ΑΠ). Παρόλα αυτά, δεν έχει διερευνηθεί η επίδραση των υπολογιστών, γενικότερα, των Νέων Τεχνολογιών (ΝΤ), και των περιβαλλόντων τους πάνω στη δημιουργική σκέψη των μαθητών/μαθητριών. Ειδικότερα, στο αντικείμενο της Φυσικής Αγωγής (ΦΑ) δεν έχει προηγηθεί, σε παγκόσμιο επίπεδο, καμιά έρευνα που να έχει ερευνήσει την επίδραση των ΝΤ στην αποκλίνουσα κινητική ικανότητα (ΑΚΙ) των μαθητών, μέρος της κινητικής δημιουργικότητας, όταν μάλιστα οι ΝΤ ενοχοποιούνται για μια σειρά αρνητικών επιδράσεων που έχουν να κάνουν με τη φυσική δραστηριότητα (ΦΔ) του ατόμου όπως η καθιστική ζώη και άλλοι παραγόντες υψηλού κινδύνου για την υγεία. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση αρχικά της επίδρασης της χρήσης υπολογιστή (ΧρΥπ) στην ΑΚΙ μαθητών/μαθητριών αλλά και η εφαρμογή ενός Ψηφιακού Περιβάλλοντος Μάθησης (ΨΠΜ) με περιεχόμενο την καλαθοσφαίριση και εκπαιδευτική προσέγγιση την μέθοδο των έξι καπέλων της σκέψης του de Bono σε τρία διαφορετικά σχολικά έτη, ως μια μορφή εξειδικευμένης χρήσης υπολογιστή, «μέσα στο μάθημα» και «έξω από το μάθημα» της ΦΑ καθώς επίσης και η επίδραση του ΨΠΜ τόσο στην ΑΚΙ όσο και σε επιλεγμένες δεξιότητες καλαθοσφαίρισης (ΚΔ) των μαθητών της έκτης τάξης ΔΣ.. Στις δύο φάσεις της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν τα αντίστοιχα ερωτηματολόγια της ΧρΥπ, της ΦΔ και των στάσεων ως προς τους υπολογιστές προκειμένου να προσδιοριστούν οι επιδόσεις των μαθητών/μαθητριών. Για τον προσδιορισμό της ΑΚΙ των μαθητών/μαθητριών και στις δύο φάσεις της έρευνας εκτελέστηκε η δοκιμασία της Αποκλίνουσας Κινητικής Ικανότητας. Επίπροσθετα, στη δεύτερη φάση της έρευνας χρισιμοποιήθηκε η δέσμη δοκιμασιών καλαθοσφαίρισης της Χαϊλδεμβέργης για την αξιολόγιση των επιδόσεων των μαθητών/μαθητριών σε κάθε μια από τις επιλεγμένες ΚΔ. Η αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών προσσεγίσεων αξιολογήθηκε μέσω ποσοτικών δεδομένων των δοκιμασιών της ΑΚΙ και ΦΔ. Στην πρώτη φάση της έρευνας πήραν μέρος 965 μαθητές/μαθήτριες 10 έως 13 χρόνων (489 αγόρια και 476 κορίτσια). Στην τριετή εφαρμογή του ΨΠΜ πήραν μέρος συνολικά 131 μαθητές/μαθήτριες της έκτης τάξης ΔΣ (62 αγόρια και 69 κορίτσια) κατανεμημένα στις δύο πειραματικές ομάδες «μέσα στο μάθημα» και «έξω από το μάθημα») και την ομάδα ελέγχου ενώ, κάθε πειραματική ομάδα υποδιαιρούνταν σε τρείς υποομάδες (μία ανά σχολικό έτος). Η διάρκεια της πειραματικής διαδικασίας ήταν οκτώ βδομάδες ανά σχολικό έτος. Καθώς χρησιμοποιήθηκαν πολλαπλές διαδικασίες συλλογής των δεδομένων, χρησιμοποιήθηκαν επίσης και πολλαπλές μεθοδολογίες ανάλυσεις για την καλύτερη παρουσίαση και ερμηνεία των αποτελέσματων χρησιμοποιώντας περιγραφικές και επαγωγικές μεθόδους στατιστικής. Από τα αποτελέσματα φάνηκε πως οι μαθητές/μαθήτριες που χρησιμοποιούσαν υπολογιστές ήταν συντριπτικά περισσότεροι από αυτούς που δεν χρησιμοποιούσαν. Ο τρόπος και η ΧρΥπ επηρεάζονταν από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες και επιβεβαιωνόταν το «ψηφιακό χάσμα» μεταξύ ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών καθώς επίσης και μεταξύ μαθητών που διαμέναν στην πόλη και το χωριό. Το Επίπεδο Χρήσης Υπολογιστή (ΕΧρΥπ) αυξανόταν με την ηλικία. Όσο ενισχύονταν η εντρύφηση των μαθητών/μαθητριών στους υπολογιστές έως και το υψηλό ΕΧρΥπ, τόσο υψηλότερη επίδοση επιτύγχαναν οι μαθητές/μαθήτριες στις δοκιμασίες της ΑΚΙ. Οι εφαρμογές του ΨΠΜ «μέσα στο μάθημα» και «έξω από το μάθημα» αποτελούσαν, η κάθε μία ξεχωριστά, αυτόνομη, έγκυρη, και αξιόπιστη εκπαιδευτική προσεγγίση. Όλες οι ομάδες βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στις ΚΔ. Οι επιδόσεις αυτές διατηρούνταν μετά το πέρας της πειραματικής διαδικασίας. Μη στατιστικά σημαντικές διαφορές επισημάνθηκαν μεταξύ της ομάδας ελέγχου και της ομάδας «μέσα στο μάθημα» και μεταξύ της ομάδας «μέσα στο μάθημα» και «έξω από το μάθημα» σε μεμονωμένες ΚΔ. Οι ομάδες εφαρμογής του ΨΠΜ «έξω από το μάθημα» και «μέσα στο μάθημα» δεν παρουσιάζαν διαφορετικές συνολικές επιδόσεις κινητικής ευχέρειας και κινητικής ευελιξίας. Οι επιδόσεις αυτές διατηρούνταν μετά το πέρας της πειραματικής διαδικασίας. Συμπερασματικά υποστηρίζεται πώς η χρήση του ΨΠΜ επηρέασε θετικά την ΑΚΙ των μαθητών/μαθητριών ενώ δεν επηρέασε αρνητικά την καλλιέργεια των ΚΔ που εξετάστηκαν στην μελέτη.