ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢ ШЫҒАРУ ТІЛІ: ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАЛДАУ
Authors: Сарқытбай С.Ж. 
Published: October 2024

Мақала Қазақстан Республикасының заң шығару тіліне арналған. Тіл жəне заң мамандарының пікірлеріне негізделіп қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі рөлін күшейту, ұлтаралық қатынас тіліне айналдыру процессіндегі заң шығару жұмысының маңыздылығы айқындалды. Бұл орайда, заң терминдерін зерттеп, оларды құрастыру жұмысындағы кемшіліктер аталды жəне оны құқықтық реттеу жолдары қарастырылды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында қазақ тілі терминдерін жіктеу жəне жүйелеу Тұжырымдамасын қабылдау, Терминология комиссиясы міндеттерін толықтырып, құзыретін кеңейту, заңдық терминдердің біртекті аударма сөздігін нормативтік құқықтық акт түрінде дара қабылдау, нормативтік құқықтық актілер мəтіндерінің орыс жəне қазақ тілдеріндегі мағыналық сəйкессіздігі үшін əкімшілік жауапкершілікті енгізу ұсынылды.

Статья посвящена языку законотворчества Республики Казахстан. На основе мнений правоведов и языковедов была определена важность законотворческой работы в процессе усиления роли казахского языка как государственного, превращения его в язык межнационального общения. При этом были изучены юридические термины, названы недостатки в работе по их составлению и рассмотрены пути их правового регулирования. Кроме того, предложено принять Концепцию классификации и систематизации терминов казахского языка в Республике Казахстан, дополнить задачи и расширить компетенцию Терминологической комиссии, принять словарь юридических терминов в виде нормативного правового акта, ввести административную ответственность за семантическое несоответствие текстов нормативных правовых актов русскому и казахскому языкам.

The article is devoted to the language of lawmaking of the Republic of Kazakhstan. Based on the opinions of jurists and linguists, the importance of legislative work in the process of strengthening the role of the Kazakh language as the state language, turning it into the language of interethnic communication was determined. At the same time, legal terms were studied, shortcomings in the work on their compilation were named and ways of their legal regulation were considered. In addition, it is proposed to adopt the Concept of classification and systematization of terms of the Kazakh language in the Republic of Kazakhstan, to supplement the tasks and expand the competence of the Terminology Commission, to adopt a dictionary of legal terms in the form of a normative legal act, to introduce administrative responsibility for the semantic inconsistency of the texts of normative legal acts in the Russian and Kazakh languages.

Макала Казакстан Республикасынын Мыйзам чыгаруу тилине арналган. Тил жана укук адистеринин пикирлеринин негизинде казак тилинин мамлекеттик тил катары ролун күчөтүү, аны улут аралык байланыштын тилине айландыруу процессинде мыйзам чыгаруу ишинин мааниси аныкталды. Ошол эле учурда, укуктук ченемдерди изилдеп, аларды түзүү боюнча иштеги кемчиликтерди атап, аларды укуктук жөнгө салуунун жолдору каралды. Мындан тышкары, Казакстан Республикасында казак тилинин терминдерин классификациялоо жана системалаштыруу концепциясын кабыл алуу, Терминологиялык комиссиянын милдеттерин толуктоо жана компетенциясын кеңейтүү, ченемдик-укуктук акт түрүндө юридикалык терминдердин бир түрдүү котормолорунун сөздүгүн жеке кабыл алуу, ченемдик-укуктук актылардын тексттеринин орус жана казак тилдерине семантикалык жактан шайкеш келбегендиги үчүн административдик жоопкерчиликти киргизүү сунушталды.