bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Tỷ lệ nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm vắc xin phòng COVID-19 tại tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam, năm 2021
Authors: Lộc Phạm Quang , Vân Hoàng Thị Hải , Hương Đặng Thị , Quang Nguyễn Ngô , Giang Lê Minh
Published: August 2023

Nghiên cứu này mô tả tỷ lệ nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm phòng tại huyện Quế Võ và Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh và đánh giá một số yếu tố liên quan đến nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm vắc xin. Dữ liệu từ hệ thống quản lý tiêm chủng tại hai huyện và hệ thống quản lý ca bệnh tại CDC tỉnh Bắc Ninh trong năm 2021 được làm sạch và được ghép theo một quy trình hệ thống. Mắc COVID-19 sau khi tiêm là những trường hợp có kết quả RT-PCR dương tính với SARS-CoV-2 trước ngày 28/12/2021 và ghép thành công với dữ liệu tiêm chủng. Tiêm vắc xin phòng COVID-19 được tính khi ngày tiêm trước ngày khẳng định mắc COVID-19 ít nhất 14 ngày. Trong năm 2021, có 302.407 người tiêm vắc xin tại huyện Quế Võ và Tiên Du, tỷ lệ nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm là 0,44% (1.324 người, 95% KTC: 0,41% - 0,46%). Tuổi càng trẻ, nữ giới, và thời gian giữa 2 lần tiêm kéo dài là các yếu tố liên quan đến tăng nguy cơ nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm. Trái lại, tiêm từ 2 liều trở lên và tiêm khác loại vắc xin là yếu tố liên quan đến giảm nguy cơ nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm. Như vậy, tỷ lệ nhiễm SARS-CoV-2 sau tiêm vắc xin phòng COVID-19 là khá thấp. Được tiêm bất kỳ loại vắc xin phòng COVID-19 đều có liên quan đến giảm nguy cơ mắc COVID-19, vì thế cần duy trì tiêm vắc xin và cần cân nhắc thời gian giữa 2 lần tiêm để đạt hiệu quả tối ưu.
Một số yếu tố ảnh hưởng tới kết cục lâm sàng bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não do hẹp động mạch nội sọ
Authors: Trung Vương Xuân , Tôn Mai Duy
Published: August 2023

Hẹp xơ vữa động mạch nội sọ là căn nguyên quan trọng gây đột quỵ thiếu máu não, đặc biệt ở khu vực châu Á.Việt Nam vẫn còn ít các nghiên cứu về bệnh lý này. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang, thu tuyển các bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não do hẹp xơ vữa động mạch nội sọ điều trị tại Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 4/2022 tới tháng 12/2022 nhằm đánh giá kết cục lâm sàng ngày thứ 90 và các yếu tố ảnh hưởng tới kết cục. Kết quả cho thấy bệnh nhân có kết cục xấu (mRS ≥ 3) ở ngày thứ 90 là 27,8%. Phân tích hồi quy đơn biến và đa biến cho thấy cơ chế gây đột quỵ là huyết khối tại vị trí hẹp hoặc huyết tắc động mạch - động mạch (OR = 1,186; 95% KTC: 1,013 - 1,388; p = 0,034) và sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầu kép (OR = 0,732; 95% KTC: 0,617 - 0,866; p < 0,001) là các yếu tố ảnh hưởng tới một kết cục của bệnh nhân.
Ứng dụng tiếp cận động mạch mạc treo tràng trên từ phía bên trái trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy
Authors: Hội Nguyễn Hàm , Khiêm Nguyễn Thành , Duy Lê Văn , Hiệp Lương Tuấn , Minh Đỗ Văn , Thắng Nguyễn Toàn , Sơn Trịnh Hồng , Vững Nguyễn Đăng
Published: August 2023

Mô tả phân loại giải phẫu của mạch máu của đầu tuỵ dựa trên chụp cắt lớp vi tính (CLVT) và ứng dụng kỹ thuật tiếp cận trước tiên động mạch mạc treo tràng (ĐMMTTT) trên trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tuỵ. Nghiên cứu tiến cứu, can thiệp không đối chứng trên 20 bệnh nhân chẩn đoán ung thư biểu mô vùng tá tràng đầu tuỵ giai đoạn có thể cắt bỏ từ 1/2021 - 12/2022. Kết quả có 80% có động mạch tá tuỵ dưới (ĐMTTD) xuất phát bên trái ĐMMTTT, 45% động mạch tá tuỵ dưới xuất phát từ động mạch quai hỗng tràng 1(ĐMHT1); 80% trường hợp thắt ĐMTTD từ bên trái, 100% thắt ĐMHT1 sát gốc; 100% lấy toàn bộ mạc treo tuỵ, 100% nạo vét hạch bên trái ĐMMTTT, số hạch nạo vét trung bình 32,7 ± 8,8 với 55% trường hợp di căn hạch, số hạch nạo vét bên trái ĐMMTTT trung bình 8,3 ± 7,3 với 25% trường hợp di căn hạch, 30% có tế bào ung thư xâm nhập mạc treo tuỵ. Kết luận: tiếp cận ĐMMTTT từ phía bên trái bước đầu cho thấy giúp thuận lợi khống chế ĐMTTD, ĐMHT1, lấy bỏ hoàn toàn mạc treo tuỵ, nạo vét hạch mở rộng cả bên trái động mạch mạc treo tràng trên. Tuy nhiên, cần nghiên cứu tiếp với số lượng bệnh nhân lớn hơn, kết quả của toàn cuộc phẫu thuật và thời gian sống thêm sau mổ.
Đánh giá kết quả sớm phẫu thuật thay van động mạch chủ bằng van sinh học không gọng Freedom Solo
Authors: Nam Phan Thanh , Hùng Dương Đức , Giang Nguyễn Trường , Phương Trần Thị Bích , Mạnh Đặng Đình , Tạo Nguyễn Văn , Sơn Phạm Thái , Đạt Phạm Quốc
Published: August 2023

Nghiên cứu nhằm đánh giá kết quả sớm của bệnh nhân được thay van động mạch chủ bằng van sinh học không gọng Freedom Solo tại Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai. Cỡ mẫu gồm 53 bệnh nhân với tuổi trung bình là 62,8 ± 6,1. Nam giới chiếm 67,9%. Tỷ lệ NYHA III-IV chiếm 22,6%, còn lại là NYHA I-II. Phân suất tống máu thất trái trung bình là 60,1 ± 11,9 (%). Thời gian cặp động mạch chủ và chạy máy tuần hoàn ngoài cơ thể lần lượt là 59,3 phút và 78,9 phút. Tỉ lệ tử vong sớm và mổ lại sớm sau mổ chiếm lần lượt là 5,7% và 3,8%. Viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và tai biến mạch não là những biến chứng sớm thường gặp nhất, chiếm tỷ lệ mỗi loại là 5,7%. Thời gian thở máy và nằm viện trung bình sau mổ lần lượt là 37,1 giờ và 11,0 ngày. Kết quả siêu âm tim kiểm tra sau 30 ngày cho thấy diện tích lỗ van cũng như diện tích hiệu dụng van tăng lên có ý nghĩa thống kê so với trước mổ.
Kết quả bước đầu điều trị viêm màng bồ đào không nhiễm trùng bằng phối hợp Adalimumab và thuốc ức chế miễn dịch tại Việt Nam
Authors: Hòa Đỗ Dung , Nhung Lê Thị Hồng , Linh Bùi Thị , Yến Đào Thị Kim , Văn Phạm Trọng , Tùng Mai Quốc
Published: August 2023

Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả điều trị viêm màng bồ đào không nhiễm trùng (VMBĐ KNT) bằng phối hợp Adalimumab (ADA) với thuốc ức chế miễn dịch (ƯCMD). Nghiên cứu tiến cứu, can thiệp, không có nhóm chứng, trên 31 mắt của 16 bệnh nhân VMBĐ KNT điều trị ADA phối hợp ƯCMD trong 24 tuần tại bệnh viện Đại học Y Hà nội. Chỉ số nghiên cứu chính là tỷ lệ đáp ứng điều trị. Các chỉ số phụ bao gồm thị lực, độ dày hoàng điểm, tác dụng không mong muốn, khả năng giảm liều corticosteroid và giãn liều ADA. Kết quả cho thấy tỷ lệ đáp ứng điều trị ở tuần 24 là 93,6% (29 mắt) với tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn là 77,4% (24 mắt). Độ dày hoàng điểm cải thiện từ 398 ± 172µm ở tuần 0 đến 275 ± 35,7µm ở tuần 24 (p = 0,001). Thị lực cải thiện từ 0,655 ± 0,474 (logMAR) ở tuần 0 đến 0,344 ± 0,40 (logMAR) ở tuần 24 (p = 0,094). Liều Methylprednisolone giảm từ 27,4 ± 19,3 ở tuần 0 về 6,14 ± 7,34 ở tuần 24 (p < 0,001). Có 4 bệnh nhân giãn được liều ADA thành 3 tuần/đợt tiêm. Không gặp các tác dụng phụ nghiêm trọng. Như vậy, phối hợp điều trị ADA với thuốc ƯCMD mang lại kết quả khả quan về tỷ lệ đáp ứng điều trị trên bệnh nhân VMBĐ KNT, giúp cải thiện thị lực, độ dày hoàng điểm, giảm liều corticosteroid và hứa hẹn khả năng giãn liều thuốc ADA.
Mối liên quan giữa suy giảm testosterone với BMI và rối loạn mỡ máu ở nam giới
Authors: Bắc Nguyễn Hoài , Việt Đinh Hữu , Kiên Trần Văn
Published: August 2023

Suy sinh dục chức năng, với đặc trưng là suy giảm nồng độ testosterone và các triệu chứng lâm sàng tương ứng, có liên quan đến tuổi và các rối loạn chuyển hóa đặc biệt là chuyển hóa mỡ. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 1.104 nam giới đến khám và tư vấn tại Khoa Nam học và Y học giới tính - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội để đánh giá liên quan giữa suy sinh dục chức năng với các BMI và rối loạn mỡ máu trên những đối tượng này. Tỷ lệ suy giảm testosterone là 24,5% (271/1104). Tuổi trung bình của các đối tượng nghiên cứu là 30,04 ± 6,05; BMI trung bình là 23,39 ± 2,84 kg/m2 và 54,98% đối tượng thừa cân béo phì (BMI ≥ 23 kg/m2). Tuổi, BMI và nồng độ triglyceride tương quan nghịch chiều với nồng độ testosteron (p < 0,001). Nhóm nam giới có độ tuổi trên 35 có nguy cơ suy giảm testosterone cao hơn gấp 3,43 lần những đối tượng nghiên cứu trẻ tuổi (pOR = 3,43; p < 0,001) và nhóm nam giới béo phì có nguy cơ suy sinh dục cao hơn 3,5 lần so với nhóm nam giới có cân nặng bình thường (pOR = 3,5; p < 0,001). Tóm lại, tuổi và tình trạng thừa cân béo phì là những yếu tố nguy cơ của suy giảm testosterone. Trong thực hành, bác sĩ lâm sàng cần khám sàng lọc suy sinh dục trên nam giới thừa cân béo phì, đặc biệt trên những người lớn tuổi.
Thực trạng phản ứng sau tiêm mũi 3 vắc xin phòng COVID-19 Comirnaty (Pfizer) của người dân tại phòng tiêm chủng Trường Đại học Y Hà Nội, năm 2022
Authors: Thuỷ Đỗ Thị Thanh , Nhung Tạ Thị Kim , Quân Phạm Thị , Hương Phan Thị Mai , Hà Hoàng Thị Thu , Xuân Lê Thị Thanh
Published: August 2023

Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện nhằm xác định tỷ lệ phản ứng thông thường sau tiêm mũi 3 vắc xin phòng bệnh COVID-19, COMIRNATY (PFIZER) của người dân được tiêm chủng tại điểm tiêm chủng Trường Đại học Y Hà Nội năm 2022. Nghiên cứu được tiến hành trên 721 đối tượng nghiên cứu trong thời gian từ tháng 01/2022 đến tháng 10/2023. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ phản ứng sau tiêm mũi 3 là 60,9%, trong đó tỷ lệ phản ứng sau tiêm liều bổ sung là 57,8%, và sau tiêm liều nhắc lại là 64,0%, sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05). Các phản ứng thông thường sau tiêm thường gặp là các phản ứng tại chỗ tiêm (45,8%), mệt mỏi (24,3%), sốt (16,2%), tăng cảm giác đau (15,3%). Sau tiêm liều bổ sung, các phản ứng tại chỗ (43,6%); mệt mỏi (20,8%), sốt (14,2%) và tăng cảm giác đau (13,3%). Sau tiêm liều nhắc lại, phản ứng tại chỗ cũng chiếm tỷ lệ cao nhất (47,9%), tiếp đến là mệt mỏi (27,7%), sốt (18,3%) và tăng cảm giác đau (17,2%). Các phản ứng sau tiêm chủ yếu xuất hiện trong vòng từ 1 đến 24 giờ và thường mất đi trong khoảng 24 giờ. Tỷ lệ phản ứng sau tiêm mũi 3 vắc xin Comirnaty (Pfizer) là phổ biến, tuy nhiên hều hết là các phản ứng nhẹ và trung bình và thường tự mất đi trong 24 giờ.
Kết quả điều trị nhồi máu não ở các bệnh viện khu vực miền Bắc Việt Nam
Authors: Tôn Mai Duy , Phương Đào Việt
Published: August 2023

Mục tiêu của nghiên cứu nhằm nhận xét kết quả điều trị và chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến mRS 0-2 và tử vong sau 90 ngày điều trị tại 8 trung tâm/đơnvị/khoa đột quỵ ở miền Bắc Việt Nam. Nghiên cứu mô tả tiến cứu trên 1303 bệnh nhân nhồi máu não từ 1/8/2022 đến 31/8/2022. Số bệnh nhân nhập viện tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai chiếm tỉ lệ lớn nhất với 42,9%, NIHSS trung vị (tứ phân vị) 7 (4 – 11), trong đó tỉ lệ nhóm NIHSS trung bình và nặng lần lượt là 59,7% và 12,3%. Điểm ASPECTS dưới 6 chiếm tỉ lệ cao với 46,8%. Số ca tiêu sợi huyết chiếm 8,4% trên tổng số 1301 bệnh nhân vào viện, thời gian cửa kim trung vị (tứ phân vị) theo phút là 35,0 (26,5 – 45,0). Bệnh nhân không có tiền sử rung nhĩ, rối loạn mỡ máu, điểm NIHSS và ASPECTS thấp là các yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê với mRS 0-2 sau 90 ngày. Điểm NIHSS và ASPECTS cao là những yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê với tử vong sau 90 ngày điều trị.
Viêm phúc mạc sau tháo dụng cụ tử cung ở phụ nữ mãn kinh: Báo cáo ca bệnh hiếm gặp
Authors: Sơn Trần Quế , Trường Triệu Văn , Hùng Trần Mạnh , Học Trần Hiếu , Cường Đỗ Đăng
Published: August 2023

Thủng tử cung có tần suất khoảng 0,01% khi lấy dụng cụ tử cung qua đường âm đạo. Tai biến này có thể kèm theo thủng ruột và bàng quang. Chúng tôi thông báo một bệnh nhân nữ 69 tuổi có tiền sử đặt dụng cụ tử cung 30 năm. Người bệnh vào viện vì đau bụng dưới rốn kèm ra dịch hồng ở âm đạo sau thủ thuật tháo dụng cụ tử cung. Bụng chướng, ấn đau và có phản ứng thành bụng. Chụp cắt lớp vi tính có hình ảnh dịch khí tự trong ổ bụng và dịvật xuyên thủng đáy tử cung. Người bệnh được mổ mở cấp cứu cắt tử cung bán phần, khâu lỗ thủng ruột non, rửa sạch ổ bụng. Sau mổ 6 ngày, bệnh nhân được phẫu thuật lại đưa 2 đầu ruột ra ngoài do bục lỗ khâu ruột non. Quá trình hậu phẫu ổn định, người bệnh được xuất viện sau mổ lần thứ hai mười ngày. Kết luận: tai biến thủng ruộtnon, thủng tử cung gây viêm phúc mạc sau tháo dụng cụ để lâu trong buồng tử cung rất hiếm gặp. Trong trường hợp không thể loại bỏ nó, nên theo dõi lâm sàng chặt chẽ, nội soi buồng tử cung hoặc cắt tử cung chủ động.
Nhận xét đặc điểm tăng huyết áp trong thai kỳ song thai và đơn thai
Authors: Anh Nguyễn Thị Huyền , Thắng Nguyễn Mạnh , Hương Trương Thanh
Published: August 2023

Mục tiêu của nghiên cứu là nhận xét đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả sản khoa của những sản phụ song thai và đơn thai có rối loạn tăng huyết áp (THA) trong thai kỳ. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 166 sản phụ THA trong thai kỳ đẻ tại bệnh viện Phụ Sản Trung ương từ tháng 03/2023 đến tháng 06/2023. Trong 166 sản phụ phù hợp với tiêu chuẩn nghiên cứu, có 37 (23,3%) sản phụ song thai và 129 (77,7%) sản phụ đơn thai. Sản phụ song thai gặp triệu chứng đau đầu ít hơn nhóm đơn thai (2,7% vs 17,8%; p = 0,021). Không có khác biệt về tỷ lệ biến chứng mẹ (sản giật, rau bong non và hội chứng HELLP) giữa hai nhóm. Sản phụ song thai có tỷ lệ đẻ non cao hơn đáng kể so với nhóm đơn thai (73,0% vs 54,3%; p = 0,042). Tuy nhiên, tỷ lệ thai suy và thai chậm phát triển trong tử cung (CPTTTC) của nhóm đơn thai lại cao hơn nhóm song thai với khác biệt có ý nghĩa thống kê (13,2% vs 0%; p = 0,02 và 26,4% vs 10,8%; p = 0,047). Cân nặng sơ sinh của nhóm song thai chủ yếu trong khoảng từ 1500 – 2499 gram (59,5%), trong khi nhóm đơn thai có cân nặng sơ sinh chủ yếu trên 2500 gram (53,5%). Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy THA trong thai kỳ đơn thai có liên quan với các biến chứng cho thai nhi (thai suy và thai CPTTTC) trầm trọng hơn thai kỳ song thai.
PERSUASIVE STRATEGIES AND TACTICS IN ENVIRONMENTAL TED TALKS
Authors: LAZURKINA A. , CHEBOTAREVA E.
Published: August 2023

The article focuses on strategies, tactics and linguo-stylistic means of persuasion in such a prototypical speech genre of media environmental discourse as TED talks: the analysis of TED talks genre peculiarities is presented; the two main communicative strategies of media environmental discourse are identified – the strategy popularizing eco-friendly activities, and the strategy discrediting eco-unfriendly activities; depending on the argumentation principle employed, the three groups of tactics for expressing logos, ethos and pathos are singled out; the most frequent linguo-stylistic means of persuasion in environmental TED talks have been identified. The strategic approach emphasises that to achieve the desirable effect in public speaking within the TED format it is necessary to employ the combination of persuasive tactics to maintain a balance between the ethos, logos or pathos components of argumentation and provide a persuasive impact on the addressee increasing their environmental consciousness and promoting environmentally competent behaviour.
THE ARTISTIC PECULIARITIES OF THE STORY ABOUT THE BEAUTIFUL SHOPKEEPER
IN GOETHE’S “CONVERSATIONS OF GERMAN REFUGEES”
Authors: SIAMCHONAK L.
Published: August 2023

The article is devoted to the comparative analysis of Goethe's novella from the cycle "Conversations of German Refugees" with the text of a love story about a beautiful shopkeeper of Marshal Bassompierre, used by the German author as a basis for his novella. The closeness of Goethe's text to the original is noted. The changes made by J.W. Goethe in the translation of Bassompierre's memoirs, which allowed him to preserve and emphasize the novelistic nature of the story told, are analyzed.
STROKES TO JAN BARSZCZEWSKI’S BIOGRAPHY: THE MYSTERY OF JUDGMENT J. AND PAN Z.
Authors: VINOKHODOV D.
Published: August 2023

The article considers Jan Barszczewski’s «To Stanislav Jurievich». The translation of the poem is given. The identity of the poem addressee, some details about his biography and his relationship with poet are revealed. The true name of landlord provided shelter for Jan Barszczewski after education in Polotsk is found out. The prototype of «The nobleman Zawalnia» actor Mr. Z. ascertained.
THE GENRE OF A POLITICAL NOVEL AND THE IMAGE OF A POLITICIAN IN IT (ON THE EXAMPLE OF C. P. SNOW’S NOVEL "CORRIDORS OF POWER")
Authors: VILCHYNSKAYA A.
Published: August 2023

The article is devoted to the discussion of genre generalization of the English political novel of the twentieth century, as well as the analysis of the character of a politician as the main genre dominant. The study presents a detailed description of the main character of C. P. Snow’s novel Corridors of Power and emphasizes the role of hyperbolization, image contrast, and satire in depicting the hero.
SEARCHING FOR THE MEANING OF INTERCONNECTION BETWEEN LANGUAGE AND CULTURE
Authors: POUTROVA M.
Published: August 2023

The article specifies a widely spread assumption that language is a tool of culture. It claims that interconnection between language and culture can be reasonably viewed as that of creative power and the effect of its energizing pressure. The material form of language or else its medium, substance, expressive layer or mediator, plays quite an essential part in formatting culture. It is a major task of humanities, especially of philosophy and linguistics as well as of cultural studies and theory of cross-cultural communication to uncover the true meaning of interconnection between language and culture which turns out to be well described with the help of the famous aphoristic statement: in the beginning was the Word. The latter or language can be claimed to be the creative, formative beginning in its interconnection with culture.
“Sowe ye yt together as ye may”: Textile Images as Meditational Stimuli in Fifteenth-Century English Bridgettine Writings
Authors: Pike Anna-Nadine
Published: August 2023

This article aligns St. Bridget of Sweden’s Liber celestis revelacionum with the genre of gospel meditations popularized in late-medieval England by Nicholas Love’s Mirror of the Blessed Life of Jesus Christ. It considers how descriptions of specific fabrics, with textures that would be known intimately by a fifteenth-century reader, engage and stimulate the devout imagination. The article focuses on the role of textiles and textile imagery within the Bridgettine Syon Abbey, arguing for a particular sensitivity to texture within the Bridgettines’ daily experience, which facilitates their embodied relationship with the Virgin Mary. It concludes with a close reading of Oxford, Bodleian Library, MS Rawlinson C.41, exploring the interrelation between its fifteenth-century Bridgettine treatises, which emphasize the symbolic and spiritual value of textile imagery within late-medieval Marian devotion.
Szent László emlékezete Nagykanizsán és környékén
Authors: Kanász Viktor
Published: August 2023

Jelen tanulmányban Szent László öröksége nagykanizsai és Kanizsa-környéki, azaz délkelet-zalai és délnyugat-somogyi emlékezetét mutatom be röviden. Szent László nagykanizsai emlékezete a 18. század elejétől kezdve dokumentálható. Innentől kezdve tisztelete folyamatosan jelen van a katolikus közösség életében, s még kanizsai vonatkozású monda is fennmaradt a 18. századból. Emlékének több képzőművészeti alkotás: szobor, üvegablak, harang is emléket állít(ott). A szent király alakja nemcsak a régmúlt századok embereit érdekelte, az elmúlt évtizedekben is több, hozzá köthető alkotás került felállításra a Kanizsa környéki falvakban. Emellett két templom, a nagyrécsei és az őrtilosi is a nevét viseli. Annak ellenére, hogy a 18. századtól folyamatos és sokrétű az emlékezete a városban és környékén, Szent László kultusza sem a kanizsai történelmi emlékezetet, sem pedig az egyházi ikonográfiát nem uralja. Míg a 19. század második feléig elsősorban a szentsége került előtérbe, ezt követően a világi, történelmi megítélése, mint jeles magyar történelmi személyiség is egyre hangsúlyosabbá vált, s napjainkban a templomok mellett a profán terekben is előszeretettel ábrázolják.
A Szent László-legenda középkori ábrázolásai Gömör vármegyében
Authors: Szakálos Éva
Published: August 2023

Gömör templomainak középkori falképei többségében Nagy Lajos és Luxemburgi Zsigmond korából származnak, közölük több Szent László legendáját ábrázolja, az ismert emlékek száma még az utolsó évtizedben is jelentősen bővült. A tanulmány bemutatja a már korábban is ismert, karaszkói, rimabányai és gömörrákosi falképeket. Ezek két csoportra oszthatók: a rimavölgyi templomok képein László király és rajta keresztül a lovagi eszmények ábrázolása áll a középpontban, a rákosi falkép-sorozaton a lányrablás motívuma háttérbe szorul, és a pogány legyőzése, a seregek harca kap nagyobb szerepet. A különbségek feltehetően a megrendelői kör különbségeinek következményei. A tanulmány ezután bemutatja az újabban felfedezett és a kutatásban még kevésbé vizsgált falképeket. 2017-ben Kövi és Süvete templomaiban találták meg a Szent László legenda erősen sérült ábrázolásait, 2013-ban pedig Szilicén. A tanulmány kitér még a ma Gömör területére eső Hárskút egykori Szent László falképére, amelynek egykori létét egyedül Timon Sámuel erősíti meg.
Evaluation of a low-cost trap on capture and possible control of the Aedes aegypti mosquito population
Authors: Beal Valter , Fonseca Eduardo Oyama Lins , Barbosa Josiane Dantas , Machado Bruna , Badaro Roberto
Published: August 2023

The Aedes aegypti mosquito is the primary vector of Zika, Chikungunya and Dengue in Brazil and other parts of the world. Thus, its control is essential, but also a challenge for public health. This study aims to evaluate the performance of a low-cost trap in capturing eggs and its possible impact on reducing the infestation of Aedes aegypti. The interventional study was carried out in neighborhoods of Salvador, state of Bahia, Brazil, where mosquito capture was evaluated before and after the intervention using the low-cost trap. The study was performed comparing the results of the years 2019 and 2020. In the months before and after the intervention, a control trap, of proven efficiency, was used to determine mosquito infestations in the two districts. The analysis also took into account the rainfall in the periods of weeks prior to data collection. The influence of the low cost trap on the reduction of Aedes aegypti infestation was statistically observed.
Development and characterization of pla biofilament combined with perifiton biomass for 3d printing
Authors: Silva André Luiz Emmel , Moraes Jorge André Ribas , Benitez Lisianne Brittes , Catafesta Jadna , Faccio Maíra , Rizzetti Tiele Medianeira , Schneider Rosana de Cassia de Souza , Moraes Eduardo Baldo
Published: August 2023

3D printing has conquered markets on an exponential scale. Allied to this, the global demand for environmentally sustainable materials drives research in the search for a substitute for petroleum-based thermoplastics. PLA is among the main raw materials for use in 3D printing filaments and has the advantage of being a bio-based and biodegradable biopolymer. This study aimed to develop a biofilament from a mixture of periphytic biomass and PLA and to evaluate its biodegradability potential when compared to commercial filaments. The biofilament was produced with 95% PLA and 5% periphytic biomass. Scanning Electron Microscopy and FTIR spectroscopy were applied to analyze the morphological structure of the biofilament. The biofilament presented mechanical performance similar to pure PLA, becoming slightly more rigid and brittle. In the biodegradability test, the sample produced with the biofilament showed a greater mass loss, with 63.75%, when compared to the PLA samples, indicating that the presence of microalgae contributed to the degradation of the material.
Metaverse, Artificial Intelligence and EaD in education: possibilities and limitations of DICT in the first quarter of the 21st century
Authors: Marques Walter Rodrigues , Rocha Maira Teresa Gonçalves , Silva Andréa Luísa Frazão , Rocha Luís Félix de Barros Vieira , Garcez Deniane de Araújo , Nascimento Suzana Pinheiro , Silva Ana Cristina Souza , Sousa Aline Ribeiro Casas Nova de , Silva Aline Rachel Frazão , Santos Edna Costa Oliveira dos
Published: August 2023

The article discusses the insertion of DICT in education and how the traditional/digital duality implies as frontiers of the teaching-learning process in the locomotive of the 21st century. To what extent is it possible to relate Artificial Intelligence (AI) EaD and Metaverse with education? The article aims to verify to what extent this relationship is being discussed in the literature. Data collection was carried out through an alert programmed in Google Scholar with the parameter “metaverse and education”. The same parameters were used for SCOPUS and Capes Periodicals Portal. In this way, the literature review took on contours of qualitative and explanatory research and virtual ethnography. The results point to concern with security and privacy on the network in the use of metaverses and AI. The issue of inclusion and digital literacy was identified as a barrier to be overcome. However, the consulted literature highlights that immersive technologies (metaverse) promote interactions and social and cultural relations.
Effectiveness of treatment for visceral leishmaniasis in the nutritional profile of patients in a university hospital in Sergipe
Authors: Nascimento Rabelo Monize , De Souza Silva Anita , Carvalho Castro Teles Rita de Cássia , Rocha da Silva Renata , Alvisi Oliveira de Mendonça Fabricia , Dos Santos Vieira Diva Aliete , Lima dos Santos Almeida Priscila , Nunes de Santana Campos Roseane
Published: August 2023

This article aims to evaluate the nutritional profile of patients before and after treatment for visceral leishmaniasis (LV). This is an experimental study with non-randomized clinical trial, conducted in LV patients in treatment at Sergipe University Hospital from 2011 to 2019. The data were analyzed descriptively and inferentially using Jamovi 2.2 software. Before starting treatment 38.9% of patients were in malnutrition, 36.1% in eutrophy and 25% overweight/obesity (p <0.01). Most patients evolved from malnutrition (5.6%) for eutrophy/overweight (83.3%) (p <0.01), there was also a significant decrease in ferritin, triglycerides were an average of 195mg/dL to 153mg/dl (p = 0.034) and an increase in total cholesterol to 177mg/dl (p = 0.027), LDL to 108mg/dl (p = 0.029), HDL to 44.9mg/dl (p <0.01). It is clear that proper LV treatment is paramount to the improvement of malnourished patients.
Artisanal fishing activities carried out by fishermen from three riverside communities in the municipality of Abaetetuba, Pará
Authors: Balieiro Leal Joelson , Lopes de Sousa Ronaldo , de Brito Almeida Benedito , Ely Martins Cordeiro Yvens
Published: August 2023

This article aims to portray the types of artisanal fishing activities practiced by fishermen from riverside communities on the Assacú, Sapucajuba and Costa Maratauira rivers, in the municipality of Abaetetuba, Baixo Tocantins, Pará. Methodologically, it is a qualitative and quantitative research. As data collection techniques, a form containing closed and semi-structured questions, participant observation and image recording was used. The data obtained were tabulated and analyzed using the Content Analysis technique. The study had the participation of 21 (84.0%) fishermen and four (16.0%) fishermen, aged between 23 and 65 years. In such communities, fishermen carry out fishing activities known locally as bottom fishing, bubuia fishing and matapi fishing, in which, using fishing gear, longline, gillnet and matapi, they predominantly capture the aquatic species: mapará, hake, bream, young and shrimp. According to those researched, in recent years, successive decreases in the quantity of fishes and shrimp captured have been observed, on the other hand, it's increasing the acquisition of fishing equipment by fishers.
New minimally invasive surgical techniques in vascular surgery: systematic review of the literature
Authors: Magalhães Maria Iranilda Silva , Vilas Boas da Silva Bomfim Vitoria , Santos Adelcio Machado dos , Siqueira Raul Medeiros de , Romeiro Edenilze Telles , Costa Ana Carolina Messias de Souza Ferreira da , Batista Thayna Almeida , Filho Paulo Bernardo da Silveira Barros , Franco Eryvelton de Souza , Arruda Maria Juliana de
Published: August 2023

New Minimally Invasive Surgical Techniques in Vascular Surgery: Systematic Review of the Literature" provides a comprehensive analysis of minimally invasive surgical techniques in vascular surgery, highlighting the promising outcomes obtained in comparison to traditional approaches. Based on the systematic review of 18 selected studies, it is evident that these techniques have yielded significant benefits, including shorter hospital stays, faster recovery times, and a lower incidence of postoperative complications. Endovascular surgery emerges as a safe and effective option for abdominal aortic aneurysms and peripheral arterial disease, demonstrating lower morbidity and mortality compared to open surgery. The evolution to endovascular endarterectomy has shown positive results in carotid stenosis cases, yielding reduced hospitalization time and morbidity. The hybrid approach also holds promise in complex cases, combining endovascular lesions and open surgery for favorable outcomes. However, challenges such as the requirement for specialized equipment and rigorous training persist. The summary underscores the efficacy and safety of minimally invasive techniques in vascular surgery, advocating for ongoing research to refine existing approaches and develop novel alternatives that benefit patients.
Outcome of primary percutaneous coronary intervention among cases undergoing transradial technique
Authors: Waleed Muhammad , Butt Muhammad Ahmad Raza , Butt Usamah Saeed , Sarwar Hamza , Ahmed Faizan , Gul Muhammad Hamza
Published: August 2023

Objective: To assess the outcome of primary percutaneous coronary intervention among patients undergoing transradial technique. Material and methods: An observational study was conducted at Department of Intervention Cardiology, Peshawar institute of Cardiology during in the period from November, 2022 to April, 2023. Total 121 patients presenting with STEMI undergoing PPCI through transradial technique. Mortality and forearm hematoma were assessed. Chi Square test was used for association keeping P value < 0.05 as significant. Results: Mean age recorded was 50.13±18.42 years, there were 82 (67.8%) male while 39 (32.3%) female patients. Success rate was 91.7%. Mortality rate was 4.1% while forearm hematoma was observed in 5.8% patients. Conclusion: primary percutaneous coronary intervention through transradial technique is an effective approach with 91.7% success rate.
Authoritarian Development in Morocco: The ‘Developmental State’ without State Development
Authors: Zegaoui Nabil
Published: August 2023

Development and authoritarian rule are often viewed as a contradiction in terms, but Morocco exemplifies their confluence in the framework of what could be called ‘authoritarian development’, wherein democracy is divorced from the process and practice of development. This paper examines the contradictory, rocky development path of the Moroccan state. While the state sets the rhythm for the development of society, it itself is impervious to development. As a result, development is a piecemeal practice, confined to the economic and social spheres while neglecting the political sphere, which consequently brings lower positive yields from development. The paper also examines the authoritarian nature of the Moroccan developmental model in light of modernisation theory and developmental authoritarianism, guided by the theory of competitive authoritarianism. It shows that the constraints on citizens’ economic and social empowerment are largely attributable to the fact that the political transformation of the state has been excluded as a possibility. The paper finds that the form of development in Morocco constitutes an extension of political authoritarianism and that the latter is responsible for the failure of economic and social development, concluding that political development geared to dismantling authoritarianism is a prerequisite for the development of the state.
Fazenda Pública na arbitragem:
Authors: Teixeira Sérgio Torres , Maia Alberto Jonathas
Published: August 2023

O presente artigo visa abordar aspectos processuais envolvendo a fazenda pública na arbitragem demonstrando a necessidade de interpretações adequadas diante deste fenômeno crescente. Metodologicamente o estudo tem referencial teórico e hipotético, vez que além de doutrina, utilizou-se também a jurisprudência e a legislação.  Trata-se de pesquisa que parte da análise geral dos objetos de estudos em questão, quais sejam: fazenda pública, direito constitucional, direito processual civil, direito público e arbitragem.  Como fruto da análise, tem-se a conclusão de que, partindo dos pressupostos estudados, muitas das prerrogativas processuais da fazenda pública não são aplicáveis no processo arbitral o que não significa que tal ambiente não possa propiciar aos entes públicas solução adequada para as demandas nas quais está envolvida.
Predicting Factors for Blood Transfusion in Primary Total Knee Arthroplasty Using a Machine Learning Method
Authors: Cavazos Daniel R. , Sayeed Zain , Court Tannor , Chen Chaoyang , Little Bryan E. , Darwiche Hussein F.
Published: August 2023

Introduction:

Acute blood loss anemia requiring allogeneic blood transfusion is still a postoperative complication of total knee arthroplasty (TKA). This study aimed to use machine learning models for the prediction of blood transfusion after primary TKA and to identify contributing factors.

Methods:

A total of 2,093 patients who underwent primary TKA at our institution were evaluated using data extracted from the hospital quality improvement database to identify patient demographics and surgical variables that may be associated with blood transfusion. A multilayer perceptron neural network (MPNN) machine learning algorithm was used to predict risk factors for blood transfusion and factors associated with increased length of stay. Statistical analyses including bivariate correlate analysis, Chi-Square test, and Student t-test were performed for demographic analysis and to determine the correlation between blood transfusion and other variables.

Results:

The results demonstrated important factors associated with transfusion rates, including preoperative hemoglobin level, preoperative creatinine level, length of surgery, simultaneous bilateral surgeries, tranexamic acid usage, American Society of Anesthesiologists Physical Status score, preoperative albumin level, ethanol usage, preoperative anticoagulation medications, age, and TKA type (conventional versus robotic-assisted). Patients who underwent a blood transfusion had a markedly greater length of stay than those who did not. The MPNN machine learning model achieved excellent performance across discrimination (AUC = 0.894).

Discussion:

The MPNN machine learning model showed its power as a statistical analysis tool to predict the ranking of factors for blood transfusion. Traditional statistics are unable to differentiate importance or predict in the same manner as a machine learning model.

Conclusion:

This study demonstrated that MPNN for the prediction of patient-specific blood transfusion rates after TKA represented a novel application of machine learning with the potential to improve preoperative planning for treatment outcomes.
Analisis Pengembangan Kawasan Berbasis Komoditas Palawija pada Kota Jayapura
Authors: Murti Anggraeni Wahyu , Mollet Julius Ary , Hutajulu Halomoan
Published: August 2023

The city of Jayapura has potential in the agricultural sector where there are people who take advantage of the potential in the field of secondary crops. Agricultural commodity crops in Jayapura City are in the form of food crops, namely paddy rice, corn, beans, and tubers which are cultivated in this region. Palawija commodities developed in this region have potential and can be sold to other regions but have not had a significant impact on regional income and the community. The analytical method used is Location Quotient and Shift Share analysis which are combined to find out the leading commodities in the Jayapura City area and then SWOT analysis, to determine directions and strategies for regional development based on grain commodities. The results of the analysis show that the leading commodity crops in Jayapura City are Sweet Potatoes with a local economy-based commodity development strategy with efforts to increase the production of secondary crops, especially sweet potato commodities, increase product processing innovation, and farmer group expertise
Investigation of the relationship between anosmia in patients with COVID-19 and allergic rhinitis and eosinophil levels
Authors: Unal Asude , Cecen Ayse , Mehel Dursun , Van Semih
Published: August 2023

Anosmia is a common symptom of COVID-19 infection. In our study, we aimed to investigate the relationship between allergic rhinitis and eosinophil levels in patients who developed anosmia after COVID-19 infection. Patients who had experienced COVID-19 infection and subsequently developed anosmia were included in the study group, while those who had experienced COVID-19 infection but did not develop anosmia were included in the control group. The patients' allergy histories and eosinophil levels were retrospectively analyzed. Our study revealed a significant difference in eosinophil levels between patients with and without anosmia (p<0.05). Additionally, among 55 patients with pre-existing allergic rhinitis, 43 (78.2%) had normal or high eosinophil levels. There was no significant relationship found between age, gender, the most common presenting symptom, hospitalization status, presence of allergic rhinitis and asthma before COVID-19 and increase in allergic symptoms after COVID-19 infection, in patients with and without anosmia.While we did not find a relationship between the presence of allergic rhinitis and the development of anosmia, our study did show that eosinopenia is more pronounced in patients with anosmia. Furthermore, it has been suggested that eosinopenia may not be a suitable marker for patients with allergic symptoms before COVID-19, as these patients may have normal or high eosinophil levels.
Very late periprosthetic joint infection: etiological agents and outcomes of two stage revision
Authors: Cimen Osman , Koksal Alper
Published: August 2023

The main aim of the current study is to evaluate the success of two-stage revision surgery in very late periprosthetic joint infection (PJI). The second aim was to identify the causative etiological agents and to rank these pathogens according to their incidence. Twenty-seven patients (16 THA and 11 TKA) who were operated on with two-stage revision arthroplasty due to very late PJI (>60 months after primary arthroplasty) were included in our study. Demographic information of the patients, operation site, follow-up period, time from the first spacer application to the second stage revision, number of spacer replacement surgeries, duration of infection, presence of fistula, presence of recurrence after second stage arthroplasty and complications were noted. Preoperative and last follow-up Knee Society and Harris Hip Scores were calculated. The success of two-stage revision surgery was evaluated statistically. The causative etiological agents were ranked according to their incidence. The age of the patients at the time of first stage revision ranged from 24 to 94 years, with a mean age of 57.9±15.7. Infection recurrence was 18.75% in the very late hip and 27.3% in the very late knee PJI group. There was a statistically significant increase in postoperative Knee Society and Harris Hip Scores (p<0.05). Staphylococcus epidermidis was the first and Staphylococcus aureus was the second in the ranking of isolated pathogens according to their frequency (37% and 18.5%, in total, respectively). There were 2 patients infected with Pseudomonas aeruginosa in the very late hip and one patient infected with Escherichia Coli in the very late knee PJI group. Two-stage revision is an effective and safe surgical procedure to treat PJI and achieve better functional outcomes. Staphylococcus epidermidis was the pathogen with the highest incidence, while Staphylococcus aureus was the pathogen with the second highest incidence in very late PJI.
Short-term outcomes of subtotal colectomy for splenic flexure tumors: a single-center experience
Authors: Aslan Mehmet , Karakose Oktay
Published: August 2023

Splenic flexure tumors are a subtype of colon tumors whose treatment is still debated. We aim to evaluate the surgical methods and short-term outcomes of splenic flexure tumors. Fourteen patients with colonic tumors at or near the splenic flexure who underwent subtotal colectomy in the surgical oncology department of Samsun Training and Research Hospital between August 2017 and March 2020 were retrospectively evaluated in terms of postoperative morbidity, mortality, and early oncologic outcomes. Of the fourteen patients evaluated, twelve were urgent and two were elective. Four patients underwent additional organ resection as a curative surgery. The pathology was colonic adenocarcinoma in all patients, and the histotype was mucinous in five patients (35.7%). Lymph node positivity was detected in six patients (42.8%) and metastasis in one patient (7.1%). Postoperatively, two patients (14.2%) developed surgical site infection, and one patient (7.1%) died. Eight (57.1%) patients complained of more frequent defecation, with a mean bowel movement frequency of 3±1.6 times daily. Based on our clinical experience, subtotal colectomy is appropriate for emergency surgical treatment of splenic flexure tumors, whereas left hemicolectomy is appropriate under elective conditions.
UPOREDENJE REZULTATA ODREĐIVANJA PRIRASTA KONTROLNOM METODOM I POMOĆU PRESSLEROVOG SVRDLA
Authors: Vukmirović Vladimir
Published: August 2023

Ocjena prirasta naših sastojina pri uređajnim radovima vršena je dosada pomoću tablica prirasta koje su izrađene na osnovu rezultata dobivenih ispitivanjima u drugim zemljama. Ove tablice, primijenjene u našim prilikama, davale su nepouzdane rezultate. Izvršena istraživanja o prirastu pokazala su da je stvarni prirast naših sastojina veći od prirasta ocijenjenog pomoću navedenih tablica.

Zbog toga se na teritoriju NR Bosne i Hercegovine u 1953 g. pristupilo na širokoj osnovi ispitivanju i utvrđivanju prirasta, prvenstveno vrsta drveća koje pretstavljaju glavnu sirovinsku bazu drvne industrije NR BiH (jele, smrče i bukve).

Prilikom radova na terenu određivan je debljinski prirast od koga najviše zavisi i veličina zapreminskog prirasta, pomoću priraštajnogsvrdla (P r e s s l e r o v o g svrdla).

Postoji, međutim, mišljenje da se prirast pomoću Presslerovog svrdla ne može tačno odrediti i da je prirast određen pomoću toga svrdla uvijek veći od stvarnog prirasta. Navodi se da su razlog tome mogući slučajevi da se godišnji prirasni plastovi svake godine ne spuste do prsne visine stabla, a zatim što postoji mogućnost da se kod uskih godova prilikom odbrojavanja uzmu dva goda za jedan.

Budući da se u našim šumama i nadalje vrše sistematska ispitivanja utvrđivanja prirasta pomoću Presslerovog svrdla, potstakla su nas navedena tvrđenja o otstupanju stvarnoga prirasta od prirasta određenog pomoću Presslerovog svrdla, da pristupimo upoređenju rezultata određivanja prirasta, dobivenih iz razlike mjerenih prečnika (kontrolnom metodom) i određivanja pomoću Presslerovog svrdla.
STUDIJA O MOGUĆNOSTI UNOŠENJA EVROPSKOG ARIŠA U ŠUME BOSNE
Authors: Pintarić Konrad
Published: August 2023

Ing. Konrad Pintarić: STUDIJA O MOGUĆNOSTI UNOŠENJA EVROPSKOG ARIŠA U ŠUME BOSNE (Prilog ka pitanju podizanja kultura ariša (Lariy decidua Mili.) izvan svog prirodnog areala). Iz podataka o stanju šumskih površina u Bosni i Hercegovini proizlazi, da gotovo 50% otpada na goieti, šikare i manje produktivne šume. U preostalom dijelu na znatnim površinama prinosi postojećih šuma ne zadovoljavaju ni po količini ni po kvalitetu. U pogledu zastupljenosti vrsta drveta preovlađuju lišćari dok se na drvnom tržištu osjeća sve veća potreba za sor- timentima četinara. Da bi se ovo stanje popravilo i deficitarnost četinara umanjila, unošenju brzorastućih četinara sa kvalitetnim drvetom treba posvetiti veću pažnju no što je to dosada bio slučaj. U ovim nastojanjima jedno od vidnih miesta treba da zauzme evropski ariš (Larix decidua Mili.) čijem se unošenju zbog gore navedenih osobina posvećivala i posvećuje u Evropi velika pažnja. Dosadašnja neznataa iskustva u Bosni pokazuju, da na mnogim mjestima' postoje mogućnosti za unošenje ove vrste u naše neproduktivne i manje produktivne šumske površine. Iz literature a i obilaskom mnogih kultura ariša u zapadnom dijelu Evrope vidi se, da je on izvan svog prirodnog areala pokazao izvanredne rezultate ali je mjestimično i potpuno razočarao. Da bi se isključili u većem obimu neuspjesi u kulturama ariša u Bosni i Hercegovmi potrebno je bilo prostudirati inostrana iskustva
DRVENA KONSTRUKCIJA POKRIVENE TRIBINE SPORTSKOG DRUŠTVA "BORAC" U BANJOJ LUCI
Authors: Tartaglia Bruno
Published: August 2023

Drvo pretstavlja za neke od naših krajeva od davnine najpovoljniji građevinski materijal. Prelazeći preko primitivnih, pa onda od strane naroda dotjeranih građevina, kao što su zgrade od brvana ili zgrade sa drvenim bondrukom, novije doba zahtijeva ekonomičnije korišćenje drvene mase. Ali ne samo to, nego i tehnički kompliciranije zgrade stavljaju u pogledu raspona i opterećenja sve veće zahtjeve, kojima se može udovoljiti samo krajnjim iskorišćenjem svih prednosti drveta: male težine sa relativno velikom čvrstoćom, i to samo u određenim pravcima strukture drveta, a zatim laka obrada materijala. U tom pogledu stručno izvedene drvene konstrukcije od najboljeg i suhog drveta, bilo stalne ili privremene, mogu se često takmičiti i sa konstrukcijama od čelika ili drugih materijala. Kao primjer za to mogu poslužiti neki švicarski drveni mostovi koji su i poslije 100 godina korišćenja danas u odličnom stanju. Isto tako i stanične zgrade, izložbeni paviljoni, radionice i dr. često su pokrivene lijepim drvenim krovovima. U modernom građevinarstvu štedi se na drvnoj masi na taj način što se od drvenih dasaka i greda sastavljaju složeni profili koji omogućavaju bolji smještaj krupnijih profila na mjestima većih napona. U tom pogledu osim lijepljenih drvenih nosača, ekserima spojeni nosači tzv. kovani, pretstavljaju vrlo ekonomična rješenja pri savladavanju krupnijih konstruktivnih problema kao što su veći rasponi i opterećenja. U ovom članku će se iznijeti detaljniji proračun za jednu takvu konstrukciju sa analizom teoretskih ispitivanja i rezultatima stečenim pri probnom opterećenju.
ZAJEDNICA BIJELOG BORA (Pinetnm silvestris dinaricum prov.) I NEKE NJENE KARAKTERISTIKE NA PODRUČJU ZAPADNE BOSNE
Authors: Stefanović Vitomir
Published: August 2023

U Bosni i Hercegovini, osim pojedinih navoda o nalazištima bijelog bora u radovima botaničara, nemamo dosad nekih iscrpnijih podataka.Zato se već upočetku istraživanja šumskih zajednica sa bijelim borom postavilo kao osnovno pitanje — poznavanje areala ove naše vrste drveća. Radovi na utvrđivanju areala nagovijestili su da se bijeli bor pojavljuje u vrlo različitim prirodnim uslovima (u pogledu nadmorske visine, geološke podloge, ekspozicije, florističkog sastava i strukture zajednica). Nakon utvrđivanja areala (25) započeta su 1955 godine, u okviru već ranijih radova na istraživanju i kartiranju šumske vegetacije u NRBiH., pod rukovodstvom dr. P. Fukareka, i fitocenološka istraživanja zajednica sa bijelim borom. Prva i najopsežnija istraživanja započeta su u 1955 godini na visoko-planinskom krečnjačkom području istočne Bosne, koja su nastavljena tokom 1956 i 1957 godine. Isto tako, prilikom izrade vegetaciske karte šumskih zajednica na području zapadne Bosne u avgustu i septembru 1955 godine, istražen je i veći broj sastojina sa bijelim borom na Šator Planini. Staretini, Goliji, Cincaru, Kujači, Malovanu i Hrbljinskoj Planini, čiji se rezultati ovdje iznose. Kod izrade ovog rada pomogle su Stanimirka Milanović i Željka Bjelčić determinaciju nekih kritičnih vrsta zeljaste flore. Zahvaljujući njima, snimci u tabeli su potpuni. Karte i grafikone izradio je tehničar Zavoda Ahmed Celjo.