Μελέτη των μορίων CD40 και CD154 στα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα και τα κύτταρα του αιμοποιητικού μικροπεριβάλλοντιος πασχόντων από σύνδρομα μυελικής ανεπάρκειας
Authors: Πυροβολάκη Αικατερίνη 
Published: January 2014

Εισαγωγή: Οι ασθενείς με Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο (ΣΕΛ) εμφανίζουν αυξημένη, Fas-επαγόμενη, απόπτωση των μυελικών προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων. Το CD40, μέλος της οικογένειας των υποδοχέων του TNF, και ο συνδέτης του CD40Ligand (CD40L), έχουν εμπλακεί στην παθοφυσιολογία του ΣΕΛ. Σε ορισμένους τύπους κυττάρων έχει αποδειχτεί μία προ-αποπτωτική δράση του CD40 μέσω επαγωγής της έκφρασης του Fas. Δεν είναι γνωστό, ωστόσο, εάν μια τέτοια συνεργική αλληλεπίδραση μεταξύ CD40 και Fas εμπλέκεται και στην απόπτωση των αιμοποιητικών προγονικών κυττάρων. Σκοπός της εργασίας είναι η μελέτη (α) της κατανομής και του βιολογικού ρόλου των μορίων CD40/CD40L στα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα του μυελού και τα κύτταρα του αιμοποιητικού περιβάλλοντος και (β) της σχέσης και αλληλεπίδρασης των μορίων CD40/CD40L με το Fas στα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα, σε ασθενείς με ΣΕΛ και υγιείς μάρτυρες. Ασθενείς και μέθοδοι: Μελετήθηκαν δείγματα μυελού από 20 ασθενείς με ΣΕΛ και 20 υγιείς εθελοντές, αντίστοιχης ηλικίας και φύλου. Προσδιορίστηκε η έκφραση των μορίων Fas και CD40 στα CD34+ κύτταρα καθώς και η βιωσιμότητα αυτών με κυτταρομετρία ροής. Για τη μελέτη του βιολογικού ρόλου του CD40 στα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα, ανοσομαγνητικά διαχωρισθέντα CD34+ κύτταρα επωάστηκαν με ανασυνδυασμένο ανθρώπινο (recombinant human, rh) CD40L ή/και rhFasL και προσδιορίστηκαν (α) τα χαρακτηριστικά επιβίωσης με κυτταρομετρία ροής και (β) η κλωνογονική ικανότητα με κυτταροκαλλιέργειες. Η παραγωγή του CD40L από τα κύτταρα του αιμοποιητικού μικροπεριβάλλοντος μελετήθηκε σε στρωματικά κύτταρα μακρόχρονων μυελικών καλλιεργειών με RT-PCR και στα αντίστοιχα υπερκείμενα με ELISA. Η μελέτη του βιολογικού ρόλου του CD40 συμπληρώθηκε με την επίδραση εξουδετερωτικού αντισώματος αντί-CD40L σε βραχύχρονες καλλιέργειες μυελικών μονοπυρήνων κυττάρων. Αποτελέσματα: Το ποσοστό των CD34+ κυττάρων που εξέφραζαν το CD40 μόριο ήταν σημαντικά υψηλότερο στους ασθενείς με ΣΕΛ (10.79 ± 6.90) σε σχέση με τους 8 μάρτυρες (5.41 ± 2.89; P = .0061). Ο υποπληθυσμός των CD34+/CD40+ κυττάρων περιείχε αυξημένο ποσοστό αποπτωτικών κυττάρων, συγκρινόμενος με αυτόν των CD34+/CD40- κυττάρων τόσο στους ασθενείς (37.43 ± 18.24 έναντι 11.85 ± 9.72; P <.0001) όσο και στους υγιείς (23.07 ± 10.03 έναντι 5.42 ± 6.41; P <.0001), γεγονός που υποδηλώνει την εμπλοκή του CD40 στην απόπτωση των CD34+ κυττάρων. Διέγερση CD34+ κυττάρων ασθενών με rhCD40L αύξησε σημαντικά το ποσοστό των κυττάρων που εκφράζουν Fas και μείωσε το ποσοστό των κλωνογόνων κυττάρων, συγκριτικά με κύτταρα στα οποία δεν είχε επιδράσει rhCD40L, ενώ η εξουδετέρωση του CD40L αύξησε το ποσοστό των κλωνογόνων κυττάρων στους ασθενείς (P=.005) αλλά όχι στους υγιείς μάρτυρες (P=.286). Οι βιολογικές δράσεις του CD40L ενισχύονταν μετά από προσθήκη rhFasL, γεγονός που υποδηλώνει συνεργική δράση αυτών των συνδετών. Τα επίπεδα του CD40L ήταν σημαντικά αυξημένα στα υπερκείμενα και στα στρωματικά κύτταρα μακρόχρονων μυελικών καλλιεργειών ασθενών, συγκριτικά με τους μάρτυρες (P = .0315 και P = .0061, αντίστοιχα). Συμπέρασμα: Τα παραπάνω δεδομένα υποδηλώνουν ένα νέο ρόλο του CD40 στην ομοιόσταση του μυελού καθώς αποδεικνύουν ότι η αλληλεπίδραση του συστήματος CD40/CD40L ενισχύει τον επαγόμενο από το Fas κυτταρικό θάνατο των CD34+ προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων