Επικοινωνία ουδετεροφίλων - Β-λεμφοκυττάρων
Authors: Τσιντή Γερασιμίνα 
Published: September 2021

Οι πρωτοπαθείς αντισωματικές ανεπάρκειες (Primary Antibody Deficiencies-PADs) αντιπροσωπεύουν μια ετερογενή ομάδα διαταραχών, με την κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια να είναι η πιο κοινή με κλινική σημασία. Η κύρια φαινοτυπική βλάβη έγκειται στην αδυναμία των Β-λεμφοκυττάρων να παράγουν αντισώματα, ενώ η κύρια θεραπεία εκλογής είναι η θεραπεία υποκατάστασης με γ-σφαιρίνη για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Παρόλ’ αυτά η διαχείριση των υπόλοιπων φλεγμονωδών εκδηλώσεων της νόσου παραμένει ανεπαρκής, εγείροντας το ερώτημα για τον ρόλο της φυσικής ανοσίας στην παθογένεση και στην εκδήλωση του συνδρόμου. Υπάρχει πληθώρα μελετών που έχουν αποδείξει την παρουσία αλληλεπιδράσεων Β-λεμφοκυττάρων και ουδετεροφίλων με διάφορους μηχανισμούς, όπως μέσω κυτταροκινών ή/και μέσω δημιουργίας NETs, σε ζωικά μοντέλα αλλά και σε διάφορα φλεγμονώδη νοσήματα (π.χ. αυτοάνοσα). Διατυπώνεται λοιπόν η υπόθεση ότι στις PADs ένα πολύπλοκο γενετικό υπόβαθρο το οποίο επηρεάζει επιπρόσθετους κυτταρικούς πληθυσμούς, όπως τα πολυμορφοπύρηνα ουδετερόφιλα και τα μονοκύτταρα, επηρεάζει την έκφραση του κλινικού φαινοτύπου της νόσου. Στην παρούσα μελέτη, διερευνήθηκε με κυτταρομετρία ροής και σε διάφορες πειραματικές συνθήκες (ήρεμη φάση, μετά από απομόνωση και μετά από επώαση παρουσία ή απουσία διεγερτών), το πρότυπο έκφρασης διάφορων δεικτών στα ουδετερόφιλα και στα μονοκύτταρα, ενδεικτικών του σταδίου διαφοροποίησης, της ικανότητας για χημειοταξία, προσκόλληση, οψωνινοποίηση, μετανάστευση και φαγοκυττάρωση σε 25 ασθενείς με πρωτοπαθείς αντισωματικές ανεπάρκειες, 12 υγιείς μάρτυρες και 4 ασθενείς με σήψη. Σε αυτά τα πλαίσια αναλύσαμε επιπρόσθετα ασθενείς πριν και μετά την έναρξη θεραπείας υποκατάστασης, καθώς επίσης και έναν ασθενή ο οποίος δεν ελάμβανε θεραπεία υποκατάστασης, σε διάφορες κλινικές καταστάσεις. Διαπιστώσαμε ότι οι ασθενείς με PAD εμφανίζουν έναν χρόνιο φαινότυπο ενεργοποίησης της φυσικής ανοσίας, καθώς επίσης και αρκετές διαφορές στην έκφραση δεικτών ενεργοποίησης, ωρίμανσης και προσκόλλησης ανάλογα με τις επί μέρους κλινικές εκδηλώσεις. Επιπρόσθετα, η θεραπεία υποκατάστασης με γ-σφαιρίνη είχε ευνοϊκή επίδραση στα ουδετερόφιλα, όπως αυτό φάνηκε από την εκδήλωση ενός πιο ώριμου και λιγότερο ενεργοποιημένου φαινοτύπου στα κύτταρα ήρεμης φάσης και από την ενισχυμένη ικανότητα ενεργοποίησης μετά από έκθεση σε LPS. Ως εκ τούτου καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι ασθενείς με PAD, επιδεικνύουν μία εμμένουσα ενεργοποίηση των κυττάρων της φυσικής ανοσίας, η οποία πιθανώς σχετίζεται με το χρόνιο φλεγμονώδες στρες που παρατηρείται συνήθως σε αυτές τις διαταραχές, αλλά μπορεί να επηρεάζεται και από το πρωτοπαθές γενετικό αίτιο της ανεπάρκειας. Η λειτουργία των ουδετεροφίλων και εν γένει των κυττάρων της φυσικής ανοσίας θα πρέπει να εξετάζεται σε παθολογικές καταστάσεις όπου το πρωτοπαθές αίτιο φαίνεται να έγκειται στα Β-λεμφοκύτταρα για την καλύτερη διαχείριση των ασθενών αυτών. Η διαλεύκανση των μηχανισμών και των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων επικοινωνίας αυτών μπορεί να διαλευκάνει παθογενετικά αίτια αυτών των νοσημάτων και η λεπτή ρύθμιση αυτών να αποτελέσει στόχο μελλοντικών θεραπευτικών προσεγγίσεων.