A study on the architecture of emotions
Authors: Παπαναστασίου Ελένη 
Published: August 2021

Η διατριβή μελετά την αρχιτεκτονική του ‘Υψηλού’ εκ μέρους του Louis Kahn. Το ‘υψηλό’ αναφέρεται σε μια στιγμιαία, καθηλωτική συναισθηματική αντίδραση ταυτόχρονης ευχαρίστησης στα όρια του δέους και πόνου για την ‘ακατανόητη’ φύση κατά τα άλλα ξεκάθαρα αντιληπτών ερεθισμάτων. Εφόσον το ‘Υψηλό’ είναι συναίσθημα, τα κτίρια δεν μελετώνται ως ο τελικός στόχος του αρχιτέκτονα, αλλά ως το ενδιάμεσο υλικό με το οποίο πλάθει την συναισθηματική εμπλοκή του κατοίκου. Αυτή η μετατόπιση του ενδιαφέροντος στοχεύει στην κατανόηση της δημιουργικότητας του αρχιτέκτονα στην μέγιστη πολυπλοκότητα, δηλαδή της δημιουργικότητας του που καθορίζει την διανοητική και συναισθηματική, κατανοητή και ακατανόητη επί τόπου εμπειρία του έργου του. Η μελέτη ενός παραδείγματος ‘Αρχιτεκτονικού Υψηλού’ εισαγεται για ακόμη δύο λόγους. α) Η αρχιτεκτονική θεωρία δημιούργησε ένα σημαντικό κενό στην γνώση του κύριου ενδιαφέροντος της για την Νεωτερικότητα, αδιαφορώντας για την αρχιτεκτονική του Υψηλού. ‘Νεωτερικότητα’ σημαίνει κάτι ‘εντελώς καινούριο, άγνωστο’ στην αντίληψη, ενώ το ‘υψηλό’ συναίσθημα είναι η κατεξοχήν αντίδραση που προκαλείται από κάτι ‘απόλυτα καινούριο, ακατανόητο’. Αναμένεται ότι ο αρχιτέκτονας που επιχειρεί να προκαλέσει με τον σχεδιασμό του την αντίδραση του Υψηλού, επιχειρεί να εγκαθιδρύσει Νεωτερικότητα. Η γενική αδιαφορία προς αυτό το ενδεχόμενο, είναι καταστροφική στην γνώση της δημιουργικότητας της Νεωτερικότητας. β) Η μελέτη ενός πετυχημένου Αρχιτεκτονικού Υψηλού, επιπλέον εισάγει εκ νέου την αρχιτεκτονική στην αισθητική του Υψηλού, απευθείας απαντώντας στα βασικά σημεία σκεπτικισμού της αισθητικής, εξαιτίας των οποίων η αρχιτεκτονική θεωρείται μέχρι και σήμερα το λιγότερο ικανό μέσο να προκαλεί δέος για το ακατανόητο. Υποστηρίζεται ότι ένα κτίριο μπορεί να μετατοπίσει την προσοχή από τα πολλά μετρήσιμα και κατανοητά στοιχεία της σε κάτι εντελώς ακατανόητο, όπως και ότι μπορεί να προκαλέσει ένα υψηλό συναίσθημα που διαρκεί την κιναισθητική του εμπειρία, αποδεικνύοντας λάθος ότι είναι απαραιτήτως στιγμιαίο. Η παραπάνω διπλή υποστήριξη πραγματοποιείται μέσω της συνεισφοράς της διατριβής στην γνώση της δημιουργικότητας του Υψηλού του Kahn, η οποία είναι: 1) Μια κριτική εισαγωγή της θεωρίας του Kahn για το ‘Ωραίο’ και το ‘Υψηλό’, που έχει διαφύγει προηγούμενης προσοχής. Αν και η αισθητική θεωρία του Kahn είναι παραδοσιακή ως προς τα κριτήρια που διαφοροποιούν το ωραίο από το υψηλό, οι απόψεις του σχετικά με την προέλευση, την δομή και τον προορισμό τους είναι εντελώς πρωτότυπες. Υποστηρίζεται ότι το ‘Υψηλό του Kahn’ απαντά ήδη θεωρητικά στον σκεπτικισμό της αισθητικής εναντίον ενός ενδεχόμενου αρχιτεκτονικού Υψηλού, και παράλληλα προδίδει την άγνωστη μέχρι τώρα στρατηγική του για Νεωτερικότητα. 2) Μια κριτική εισαγωγή των σχεδιαστικών πρακτικών Υψηλού του Kahn με τις οποίες καθόρισε την αισθητική δύναμη ογκοπλαστικών συνθέσεων και κινήσεων, όπως διέφυγαν προηγούμενης προσοχής: τις ποιητικές πρακτικές του επιθυμίας. Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα πετυχημένου Αρχιτεκτονικού Υψηλού από την καταγεγραμμένη πρακτική του Υψηλού εκ μέρους του Kahn που τον οδήγησαν στην πραγματοποίηση του πρώτου του πετυχημένου, στιγμιαίου και διαρκείας, Υψηλού-Νεωτερικότητας, του Ινστιτούτου Βιολογικών ερευνών Salk.