Το πλαίσιο ανάπτυξης του πολιτιστικού τουρισμού και η σύνδεσή του με τα συνέδρια
Authors: Μακρυγιώργου Σοφία 
Published: September 2021

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνάται το πλαίσιο ανάπτυξης του πολιτιστικού τουρισμού και οι δυνατότητες σύνδεσης της διαρκώς αναπτυσσόμενης αυτής μορφής τουρισμού με τον επίσης ολοένα και αναπτυσσόμενο συνεδριακό τουρισμό. Τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι ως πυλώνες του πολιτιστικού τουρισμού εντοπίζονται και ερευνώνται σε δυο γειτνιάζοντα νησιά της Ελλάδας που προσελκύουν ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό επισκεπτών σε ετήσια βάση, τη Μύκονο και τη Δήλο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι υποδομές και υπηρεσίες των πολιτιστικών αυτών πόρων παραμένουν σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο παρά τον μεγάλο ετήσιο αριθμό επισκεπτών που η Δήλος, ως αυτούσιος πολιτιστικός πόρος αλλά και η Μύκονος ως νησί μεγάλης ετήσιας επισκεψιμότητας, δέχονται καθώς και τη μέση τουριστική δαπάνη στη περιοχή.Ο πολιτιστικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους του τουρισμού. Οι συνιστώσες που συγκροτούν την έννοια του πολιτιστικού τουρισμού είναι τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι, που προσελκύουν μεγάλο αριθμό τουριστικών επισκεπτών σε μία χώρα, όταν οι τελευταίοι έχουν κάποιο πολιτιστικό κίνητρο για να την επισκεφθούν. Ακολούθως, αναλύεται ο συνεδριακός τουρισμός, ο οποίος περιλαμβάνει τη διοργάνωση και τη παρακολούθηση συνεδρίων, διαλέξεων, σεμιναρίων, εκθέσεων κ.ά. Ο συνεδριακός τουρισμός σχετίζεται στενά με τον πολιτιστικό, διότι μέσω της διοργάνωσης τέτοιου είδους εκδηλώσεων, ένας τόπος γίνεται γνωστότερος στο ευρύ κοινό. Στην Ελλάδα, ο συνεδριακός τουρισμός είναι αναπτυγμένος, αν και απουσιάζουν οι κατάλληλες υποδομές, όπως ένα μεγάλο διεθνές συνεδριακό κέντρο στη πρωτεύουσα.Στη συνέχεια, αναλύεται ο πολιτιστικός τουρισμός στον ελλαδικό χώρο, στον οποίο εντοπίζονται περιθώρια βελτίωσης, διότι, ενώ είναι γνωστά τα μέσα και οι τρόποι προσέλκυσης τουριστικών επισκεπτών, εντούτοις λείπουν στοιχεία όπως η έλλειψη υποδομών και προσωπικού, η κατάλληλη οργάνωση των πολιτιστικών κέντρων και η ανεπάρκεια χρηματοοικονομικών πόρων. Ακολούθως, αναλύεται η αγορά του πολιτιστικού τουρισμού, τόσο από την οπτική της προσφοράς όσο και από την οπτική της ζήτησης, καθώς οι δύο αυτές δυνάμεις κρίνονται απαραίτητες για τον προσδιορισμό των κινήτρων και των τάσεων που ενισχύουν την πολιτιστική ανάπτυξη ενός τόπου. Γι' αυτό εντοπίζονται ορισμένα σημαντικά ζητήματα πολιτιστικής διαχείρισης, ιδίως στην Ελλάδα, όπου υπάρχει ανάγκη για βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων πολιτιστικών υπηρεσιών προς τους τουριστικούς επισκέπτες.Όσον αφορά το εμπειρικό μέρος της διατριβής, η διερεύνηση της ανάπτυξης του πολιτιστικού τουρισμού στην Ελλάδα σε σχέση με τον συνεδριακό τουρισμό έλαβε χώρα στα νησιά της Δήλου και της Μυκόνου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε μέσω της διανομής 600 ερωτηματολογίων σε έξι γλώσσες, συμπεριλαμβανομένης και της ελληνικής, από τα οποία απαντήθηκαν τελικά 327. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης αυτής κατέδειξαν ότι οι επισκέπτες δήλωσαν ότι αποτελούν περιστασιακοί και τακτικοί επισκέπτες μουσείων και ιστορικών τόπων στα ταξίδια τους, ενώ παράλληλα ένα σημαντικό μέρος σκόπευε να συμμετέχει ή να παρακολουθήσει άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, συνάγοντας ότι συγκαταλέγονται στην ομάδα των γενικών πολιτιστικών τουριστών. Η διαπίστωση αυτή συνάδει επιπρόσθετα με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των επισκεπτών όπως την ηλικιακή σύνθεση, το μορφωτικό και κοινωνικό επίπεδο των συμμετεχόντων αλλά και το κίνητρο επίσκεψης και την πηγή πληροφόρησης που επέλεξαν.Όσο για τους συνέδρους επισκέπτες, χαρακτηρίζονται από χαμηλή συχνότητα επίσκεψης πολιτιστικών πόλων έλξης, ενώ συνήθως δεν επισκέπτονται πολιτιστικούς πόλους έλξης, αν και ενδιαφέρονται για τα πολιτιστικά δρώμενα. Συνεπώς, ο πολιτιστικός και ο συνεδριακός τουρισμός μπορούν να συνδυαστούν με επιτυχία, εφόσον αφενός ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε επισκέπτη ενώ τα μουσεία της Δήλου και της Μυκόνου προσελκύουν άτομα, τα οποία δεν έχουν ιδιαίτερο πολιτιστικό ενδιαφέρον. Τα αποτελέσματα έδειξαν επιπλέον ότι οι υπό εξέταση πολιτιστικοί χώροι απαιτούν άμεσα βελτιωτικές δράσεις, καθώς αναφορικά με τον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου, αυτός φάνηκε να μην είναι ικανοποιητικά λειτουργικός και εύληπτος, καθώς σημειώθηκαν αδυναμίες σε 11 από τις 12 διαστάσεις που εξετάστηκαν. Αναφορικά με τα μουσεία της Μυκόνου, φαίνεται ότι υπάρχει ελλιπής υποδομή, προβληματικός σχεδιασμός και χαμηλή ποιότητα των μουσείων. Οι διαπιστώσεις αυτές προάγουν την αναγκαιότητα ολιστικής αναβάθμισης τόσο του αρχαιολογικού χώρου όσο και των μουσείων.Τέλος, με βάση τα αποτελέσματα της διατριβής αυτής, η έρευνα πάνω στο εν λόγω πεδίο έρευνας ίσως αποτελεί ένα σημαντικό πλαίσιο εξέτασης του πολιτιστικού και συνεδριακού τουρισμού από κοινού για μελλοντικές έρευνες, οι οποίες και θα εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο πολιτιστικός και ο συνεδριακός τουρισμούς συνδέονται μεταξύ τους. Για τον σκοπό αυτό, η εξέταση της αμφίδρομης σχέσης του πολιτιστικού με τον συνεδριακό τουρισμό θα πρέπει να γίνεται σε περιοχές όπου ο συνεδριακός είναι περισσότερο αναπτυγμένος, ώστε και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν να είναι χρήσιμα.