СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫЕ НАРУШЕНИЯ ПРИ РАЗЛИЧНЫХ ВИДАХ СОВРЕМЕННЫХ ХИМИЧЕСКИХ ЗАВИСИМОСТЕЙ: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ РУТИННЫХ ЛАБОРАТОРНО-ИНСТРУМЕНТАЛЬНЫХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ
Authors: А.М. Шукимбаева , М.В. Прилуцкая , Д.А. Мансурова , Е.К. Каирханов , Б.Е. Кененбаева 
Published: October 2024

Введение. В настоящее время во всем мире отмечается высокая распространенность употребления психоактивных веществ (ПАВ). Среди пациентов наркологической службы встрачаются лица как с опиоидной монозависимостью, так и не опиоидной полизависимостью (новые психоактивные вещества (НПВ), тропикамид (мидриацил), каннабис и другие). Вопрос влияния данных веществ на сердечно-сосудистую систему остается малоизученным. Целью нашего исследования было проведение сравнительной характеристики рутинных клинико-лабораторно и электрокардиографических показателей у пациентов с монозависимостью от опиоидов и полизависимостями от каннабиноидов, НПВ и тропикамида (мидриацил). Материалы и методы. Было проведено обсервационное, кросс-секционное исследование (с ретроспективным набором случаев) с выкопировкой анамнестических, лабораторных, инструментальных данных из историй болезни с 2015 по 2020 годы. Статистический анализ проводился в программе IBM SPSS Statistics 20. Разделение на группы производилось по следующему принципу: опиоидная монозависимоть против полизависимости от НПВ, каннабиса, тропикамида. Использовались описательные методы статистики, сравнительный анализ количественных переменных проводился с помощью t критерия Стьюдента, качественных – Х2 Пирсона, для бинарных переменных был дополнительно проведен расчет превалентного отношения шансов и их 95% доверительных интервалов. Результаты. В исследовании участвовало 375 человек с опиоидной монозависимостью (69% мужчин, 31% женщин), 191 – полизависимостью от НПВ, каннабиса, тропикамида (88% мужчин, 12% женщин). Средний возраст пациентов составил 32±7,3. У пациентов с неопиодной полизависимостью в сравнении с опиоидной монозависимостью показатели гемоглобина и гематокрита не выходили за границы референсных значений, однако были статистически значимо выше. Повышенные показатели печеночных трансаминаз были значимо выше среди пациентов с монозависимостью от опиоидов. Большее количество патологических сдвигов было обнаружено в характеристиках ЭКГ при полизависимостях от каннабиноидов, НПВ и тропикамида: шанс нарушений процессов реполяризации при полизависимости был выше в 2,17 раз (1,35; 3,47), а гипертрофии левого желудочка – в 2,08 раз (1,29; 3,33). Выводы. Эти находки в рутинных обследованиях свидетельствуют о повышенных рисках сердечно-сосудистых нарушений при современных типах зависимостей (полизависимости от каннабиноидов, НПВ, тропикамида) и требуют дальнейшего углубленного изучения патогенетических механизмов в том числе с применением эхокардиографического метода и оценки расширенного спектра лабораторных показателей свертывания крови, недоступного в рутинном использовании в практической наркологии.

Introduction. Currently, there is a high prevalence of the use of psychoactive substances (surfactants) all over the world. Among the patients of the narcological service, people with both opioid monodependence and non-opioid poly-dependence (new psychoactive substances (NPSs), tropicamide (mydriacil), cannabis and others) are embedded. The question of the effect of these substances on the cardiovascular system remains poorly understood. The aim of our study was to carry out a comparative characterization of routine clinical, laboratory and electrocardiographic parameters at patients with monodependence on opioids and poly dependence on cannabinoids, NPSs and tropicamide (mydriacil). Materials and methods. An observational, cross-sectional study (with a retrospective set of cases) was conducted with the copying of anamnestic, laboratory, instrumental data from medical histories from 2015 to 2020. Statistical analysis was carried out in the IBM SPSS Statistics 20 program. The division into groups was carried out according to the following principle: opioid mono-dependence versus dependence on NPSs, cannabis, tropicamide. Descriptive statistical methods were used, comparative analysis of quantitative variables was carried out using the Student's t criterion, qualitative – Pearson's X2, for binary variables, the prevailing odds ratio and their 95% confidence intervals were additionally calculated. Results. The research involved 375 people with opioid mono–dependence (69% of men, 31% of women), 191 - poly-dependence on NPSs, cannabis, tropicamide (88% of men, 12% of women). The average age of patients was 32±7.3. In patients with non-piodic poly-dependence, compared with opioid mono-dependence, hemoglobin and hematocrit indicators did not exceed the limits of reference values, but were statistically significantly higher. Elevated rates of hepatic transaminases were significantly higher among patients with monoadependency on opioids. A greater number of pathological shifts were found in ECG characteristics with poly–dependence on cannabinoids, NSAIDs and tropicamide: the chance of violations of repolarization processes with poly-dependence was 2.17 times higher (1.35; 3.47), and left ventricular hypertrophy was 2.08 times higher (1.29; 3.33). Conclusions. These findings in routine examinations indicate increased risks of cardiovascular disorders in modern types of addictions (poly-dependence on cannabinoids, NPSs, tropicamide) and require further in-depth study of pathogenetic mechanisms, including using echocardiographic method and evaluation of an expanded range of laboratory parameters of blood clotting, unavailable in routine use in practical narcology.

Кіріспе. Қазіргі уақытта бүкіл әлемде психоактивті заттарды қолданудың (ПАЗ) жоғары таралуы байқалады. Наркологиялық қызмет пациенттерінің арасында опиоидты монотәуелділікпен де, опиоидты емес политәуелділікпен де (жаңа психоактивті заттар (ЖПАЗ), тропикамид (мидриацил), каннабис және т.б.) адамдар бар. Бұл заттардың жүрек-тамыр жүйесіне әсері туралы мәселе әлі де аз зерттелген. Біздің зерттеуіміздің мақсаты опиоидтарға монотәуелділігі және каннабиноидтарға, ЖПАЗ және тропикамидке (мидриацил) политәуелділігі бар науқастардың күнделікті клиникалық, зертханалық және электрокардиографиялық көрсеткіштерінің салыстырмалы сипаттамасын жүргізу болды. Материалдар мен әдістер. 2015 жылдан 2020 жылға дейін ауру тарихынан анамнездік, зертханалық, аспаптық мәліметтерді көшіру арқылы бақылау, көлденең зерттеу (ретроспективті істер жиынтығымен) жүргізілді. Статистикалық талдау IBM SPSS Statistics 20 бағдарламасында жүргізілді. Топтау келесі принцип бойынша жүргізілді: ЖПАЗ, каннабис, тропикамидке политәуелділікке қарсы опиоидты монотәуелділік. Статистиканың сипаттамалық әдістері қолданылды сандық айнымалыларды салыстырмалы талдау Стьюденттің t критерийінің көмегімен жүргізілді, сапалық – Пирсон Х2 көмегімен жүргізілді, екілік айнымалылар үшін басым коэффициенттері мен олардың 95 % сенім аралықтарының қосымша есептеуі жүргізілді. Нәтижелер. Зерттеуге опиоидты монотәуелділігі бар 375 адам (ерлердің 69%, әйелдердің 31%), ЖПАЗ, каннабис, тропикамидке политәуелділігі бар 191 (ерлердің 88%, әйелдердің 12%) адам қатысты. Науқастардың орташа жасы 32±7,3 болды. Опиоидты емес политәуелділігі бар емделушілерде опиоидты монотәуелділікпен салыстырғанда гемоглобин мен гематокрит мәндері анықтамалық мәндер шегінен аспады, алайда олар статистикалық тұрғыдан айтарлықтай жоғары болды. Опиоидтерге монотәуелділігі бар емделушілерде бауыр трансаминазаларының көтерілген деңгейі айтарлықтай жоғары болды. Каннабиноидтарға, ЖПАЗ-ға және тропикамидтерге политәуелділік кезінде патологиялық өзгерістердің көбі ЭКГ сипаттамаларында анықталды: политәуелділікте реполяризация бұзылыстарының ықтималдығы 2,17 есе жоғары (1,35; 3,47), ал сол жақ қарыншаның гипертрофиясы 2,08 есе жоғары (1,35; 3,47). 1.29; 3.33). Қорытындылар. Күнделікті тексерулердегі бұл тұжырымдар қазіргі заманғы тәуелділік түрлерінде (каннабиноидтарға, ЖПАЗ-ға, тропикамидтерге политәуелділік) жүрек-қан тамырлары ауруларының даму қаупінің жоғарылауын көрсетеді және патогенетикалық механизмдерді одан әрі терең зерттеуді, соның ішінде практикалық наркологияда күнделікті қолдануда қол жетімсіз қан ұюының кеңейтілген зертханалық көрсеткіштерін, эхокардиографиялық әдісті қолдануды талап етеді.