МҦҒАЛІМДЕРДІ АТТЕСТАЦИЯЛАУ: МҦҒАЛІМНІҢ РЕФЛЕКСИЯЛЫҚ ДАҒДЫЛАРЫНЫҢ ДАМУЫНА ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАРДЫ АНЫҚТАУ
Authors: Zhumykbayeva A. , Ablayeva M. 
Published: November 2023

This research article examines reflective reports as part of the teacher appraisal model in a network of secondary schools in Kazakhstan. Using a mixed-methods approach, the study explores the factors that influence teachers' reflective practices in this context. Surveying schoolteachers (n=469) and analyzing appraisal-related documents reveal that teachers generally perceive reflective reports as valuable for enhancing their pedagogical practices. However, several factors, including a heavy workload, high requirements for reflective report writing, time constraints, lack of experience in written reflection, and inadequate understanding of the reflective report criteria, hindered their ability to evaluate their teaching practices critically. The study concludes by highlighting the need for policymakers to address these challenges to facilitate the effective use of reflective reports in teacher appraisal models. This research contributes to the limited literature on in-service teachers‘ reflective report writing as a part of teacher evaluation in the Kazakhstani context and elsewhere. It offers insights that could inform the more effective use of teacher reflections as one of the components of teacher appraisal. Keywords: teacher evaluation, teacher attestation, reflective practice, teacher research, reflective report.

Бұл мақалада Қазақстанның жалпы білім беретін мектептер желісіндегі мұғалімдерді бағалау моделінің бір бӛлігі болып саналатын рефлексиялық есеп зерделенеді. Зерттеуде аралас әдістерді қолдану арқылы осы контексте мұғалімдердің рефлексиялық тәжірибесіне әсер ететін факторлар қарастырылады. Мектеп мұғалімдерінен алынған сауалнама (n=469) және бағалауға қатысты құжаттар талдауы мұғалімдердің рефлексиялық есептерді педагогикалық тәжірибелерін жетілдіру үшін құнды деп қабылдайтынын кӛрсетеді. Дегенмен, бірнеше факторлар, соның ішінде кӛлемді жұмыс жүктемесі, рефлексиялық есеп жазуға қойылатын талаптардың жоғары болуы, уақыт жетіспеушілігі, жазбаша рефлексия жүргізу тәжірибенің болмауы және критерийлер туралы түсінігінің жеткіліксіз болуы олардың оқыту тәжірибесін сыни тұрғыдан бағалауға кедергі келтіреді. Зерттеуде рефлексиялық есептерді мұғалімдерді бағалау шеңберінде тиімді пайдалануы үшін саяси деңгейде аталған міндеттерді шешу қажеттілігі кӛрсе-тіледі. Зерттеу аясында Қазақстанда және басқа елдерде жеткілікті түрде зерделенбеген – мұғалім- дердің тәжірибесін бағалауда рефлексиялық есептерді қолдану мәселе қарастырылады. Мұғалім- нің рефлексиясын бағалау компоненттерінің бірі ретінде тиімді қолдану үшін ұсыныстар беріледі. Тҥйін сӛздер: мұғалімдерді бағалау, мұғалімдерді аттестаттау, рефлексиялық тәжірибе, мұғалімдер зерттеуі, рефлексиялық есеп.

В статье рассматривается рефлексивный отчет как часть модели оценивания практики учителя в общеобразовательных школах Казахстана. На основе смешанных методов иссле- дуются факторы, влияющие на рефлексивную практику учителей. Опрос учителей (469 человек) и анализ документов, связанных с аттестацией, позволили определить, что учителя считают рефлексивные отчеты полезными для развития своей педагогической практики. В то же время несколько факторов, в том числе большая рабочая нагрузка, высокие требования к написанию рефлексивного отчета, нехватка времени, отсутствие опыта письменной рефлексии и недостаточное понимание критериев оценивания рефлексивного отчета препятствовали критическому осмыслению учителями своей практики. В исследовании определяется необхо- димость решать эти проблемы на уровне политики, чтобы способствовать эффективному использованию рефлексивных отчетов в рамках оценивания учителей. Исследование рассматривает недостаточно изученный вопрос использования рефлексивных отчетов для оценивания учителей в Казахстане и других странах. Предложены рекомендации для более эффективного использования рефлексии учителя как одного из компонентов оценивания. Ключевые слова: оценивание учителей, аттестация учителей, рефлексивная практика, исследование учителей, рефлексивный отчет