Η κρίση της παγκοσμιοποίησης και οι γεωπολιτικές επιπτώσεις
Authors: Πάττα Αικατερίνη-Ισμήνη 
Published: September 2021

Η διατριβή ασχολείται με τις άμεσες γεωπολιτικές επιπτώσεις (για το διάστημα 2009 -2011) της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης που ενέσκηψε το β’ εξάμηνο του 2007 και εξελίχτηκε σε παγκόσμια ύφεση το 2008. Η έρευνα ακολούθησε το νεοφιλεύθερο paradigm, αφού διαπίστωσε ότι ορισμένοι διεθνείς οργανισμοί διαδραματίζουν γεωπολιτικό ρόλο, ενώ παράλληλα έλαβε υπόψη και ποιοτικά στοιχεία.. Βασικά, η διατριβή προσπάθησε να παρατηρήσει την κρίση, υπό μιαν διαφορετική οπτική γωνία, από την επικρατούσα στην πλειονότητα της βιβλιογραφίας. Δηλαδή κοίταξε από γεωπολιτική σκοπιά, ποία διαφορετικά συμπεράσματα είναι δυνατόν να προκύψουν αντί της μόνης οικονομικής θεώρησης. Προϋπέθεσε, ότι η οικονομία είναι υποσύνολο της γεωπολιτικής διερεύνησης, και ότι η γεωπολιτική συμπεριλαμβάνει τις έννοιες της ‘σκληρής’ και ‘ήπιας’ ισχύος. Το προαναφερόμενο της επέτρεψε να διυλίσει τους άφθονους οικονομικούς δείκτες ισχύος, αναβαθμίζοντας τη σημασία των δεικτών που αφορούν την άμυνα και τα δημόσια οικονομικά (δημοσιονομικά ελλείμματα και χρέη, την αυξημένη σημασία των οποίων ανέδειξε και το πλείστο μέρος της βιβλιογραφίας), παράλλληλα με τη σημασία του ΑΕΠ και του ρυθμού μεταβολής του. Έτσι, στο πρώτο μέρος παρουσίασε τον τρόπο πρόσληψης του φαινομένου της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007/8/ από τους βασικούς παγκόσμιους θεσμούς κι οργανισμούς, εισήγαγε τα βασικά θέματα και προέβη σε μια σύντομη ιστορική αναδρομή. Στο δεύτερο μέρος, κι επειδή θεωρεί την ‘άτυπη διακυβέρνηση’ των συνασπισμών κρατών που συμμετέχουν στον Διακρατικό Συντονισμό Οικονομικών Πολιτικών (ΔΣΟΠ) ως μεγαλύτερο συντελεστή ισχύος από την επίσημη διακυβέρνηση των διεθνών οργανισμών, ασχολήθηκε πρώτα με την ομάδα κρατών G20. Διαπίστωσε ότι οι ΗΠΑ, παρά την εξασθένισή τους λόγω της κρίσης, παραμένουν η ισχυρότερη δύναμη διότι νέοι, ανερχόμενης ισχύος - δυνητικοί - ανταγωνιστές όπως η Κίνα, δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυροί ώστε να απειλήσουν τη θέση των ΗΠΑ στο διεθνές σύστημα κρατών, ενώ περισσότερο εξασθενούν τα άλλα δύο μέρη της ‘παγκόσμιας Τριάδας’: η Ιαπωνία και προπαντός η Ευρώπη. Δηλαδή, η διατριβή βλέπει ως πλέον σημαντικές τις δομικές ανακατατάξεις στο υφιστάμενο σύστημα αμερικανικής ηγεμονίας με προεξέχον χαρακτηριστικό την απώλεια ισχύος της Ευρώπης και την άνοδο ισχύος της Κίνας. Το παραπάνω επιβεβαιώνεται και στο τρίτο μέρος όπου η διατριβή εξετάζει ειδικότερα τον ρόλο των παγκόσμιων ανισορροπιών στις (αμερικανικές) αμυντικές δαπάνες, καθώς και τις επιπτώσεις ανά μεγάλες γεωγραφικές περιφέρειες-ηπείρους. Επίσης, ενώ για την σχέση ΗΠΑ – Κίνας, η διατριβή διαπιστώνει την επαλήθευση της θεωρίας της ‘σύνθετης αλληλεξάρτησης’, βλέπει να διαμορφώνεται ένα πολυπολικό περιβάλλον στην Ασία. Επίσης διαπιστώνει, την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την όξυνση των ανισοτήτων στον Αραβικό κόσμο (μεταξύ πετρελαιοπαραγωγών και μη, χωρών), και ότι οι χώρες της Νοτίου Αμερικής αντεπεξήλθαν καλύτερα από της Κεντρικής Αμερικής. Επίσης, η διατριβή ασχολήθηκε με το πρόβλημα της Προσαρμογής των Ισοζυγίων Τρεχουσών Συναλλαγών και συνεξέτασε την αμφισβήτηση του δολαρίου από εταίρους των ΗΠΑ στα πλαίσια του ομίλου G20 (β’ μέρος). Παρατήρησε ότι οι παγκόσμιες ανισορροπίες, ενώ φαίνεται να εξυπηρετούν τις δυνάμεις που αντιδρούν στο status quo- στο Διεθνές Νομισματικό Σύστημα- όταν αντιμετωπίζει το ζήτημα μόνο από την πλευρά της οικονομίας (β’ μέρος), όμως, όταν εισάγει στην ανάλυση τις αμερικανικές αμυντικές δαπάνες διαπιστώνει ότι οι παγκόσμιες ανισορροπίες τροφοδοτούν με ρευστότητα και τις αμερικανικές αμυντικές δαπάνες (γ’ μέρος). Ακόμη, η διατριβή επεχείρησε ν’ αποτιμήσει το κόστος του Διακρατικού Συντονισμού των Οικονομοικών Πολιτικών (στο β’ μέρος), στη διαχείριση μιας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης από τους G20. Διαπιστώνει, ότι επαναλαμβάνονται φαινόμενα του παρελθόντος, όπως επί διαχείρισης κρίσεων από τους G8, δηλαδή ανισοδιανομή του κόστους και παράλληλα, ότι τα κράτη συνεργάστηκαν σε ότι αποτελούσε παίγνιο θετικού αθροίσματος.