ВАЖНОСТЬ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО И ПАТРИОТИЧЕСКОГО ВОСПИТАНИЯ ПОДРОСТКОВ
Authors: Байкулова А.М. 
Published: January 2024

Мақалада жеткіншектерге патриоттық тәрбие берудің маңызы айтылып, ұлттық сана-сезім, ұлтқа деген жанашырлық - патриоттық тәрбиенің, саналы азаматты тәрбиелеудің негізі екені қарастырылады. «Патриотизм» ұғымына қатысты ғалымдардың философиялық, педагогикалық және психологиялық анықтамаларына сүйене отырып, патриотизм және қазақстандық патриотизм ұғымдарының мәнін бүгінгі көзқарас тұрғысынан зерделенеді. Оның ішінде патриотизмнің мәні мен атқаратын рөлі, жеткіншектерді тәрбиелеу мәселесін зерттеген отандық және шетелдік ғалымдар, педагогтар мен психологтардың еңбектері талданып, жеткіншектік кезеңінің психофизиологиялық ерекшеліктері айқындалған. Түрлі зерттеу жұмысында патриотизм ұғымын қабылдау және түсіндіру әртүрлі жолдармен жүзеге асыру болғандықтан, оларды шартты түрде бірнеше бағытқа бөліп көрсетілген. Тарихи руханияттылық тәрбие, рухани-адамгершілік тәрбие, саяси құқықтық тәрбие, өз елінің асыл құндылықтарын құрметтеушілік тәрбие, адамгершілік-гуманистік идеалды тәрбие, мемлекеттік-конституциялық құндылықтар негізіндегі тәрбие туралы түсінік берілген. Патриоттық тәрбие беруде жеткіншектік кезеңнің маңыздылығы, сонымен қатар қазақстандық патриотизм кез келген тұлғаның бойында өзінің ұлтына, дініне қарамастан Қазақстан азаматы өзін осы елдің баласы, нағыз азаматы ретінде сезінгенде, Қазақстанды өзінің туған елі, Отаны деп санағанда ғана қалыптасатындығы баяндалған. Мақала Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті қаржыландырған «Ұлттық құндылықтар негізінде жеткіншектердің қазақстандық патриотизмін қалыптастырудың ғылыми-әдістемелік негіздері» университет ішілік жоба аясында алынған зерттеулер нәтижелеріне негізделген. Абай атындағы ҚазҰПУ университетінің басшылығына алғысымызды білдіреміз. Кілттік сөздер: ұлттық сана-сезім, патриоттық тәрбие, патриотизм, қазақстандық патриотизм.

В статье рассматривается важность патриотического воспитания молодежи, что национальное самосознание, сострадание к нации - это основа патриотического воспитания, воспитания сознательного гражданина. На основе философских, педагогических и психологических определений ученых, связанных с понятием «патриотизм», изучается сущность понятий патриотизм и казахстанский патриотизм с точки зрения сегодняшнего дня. В нем основное внимание уделяется сущности и роли патриотизма, проанализированы работы отечественных и зарубежных ученых, педагогов и психологов, изучавших проблему воспитания подростков, выявлены психофизиологические особенности подросткового возраста. Поскольку восприятие и интерпретация понятия патриотизма в различных исследовательских работах осуществляется по-разному, то их условно разделяют на несколько направлений. Дается представление об историческом духовном воспитании, духовно-нравственном воспитании, политико-правовом воспитании, воспитании уважения к благородным ценностям своей страны, нравственно-гуманистическом идеальном воспитании, воспитании на основе государственно-конституционных ценностей. В патриотическом воспитании подчеркивается важность подросткового периода, а также то, что казахстанский патриотизм формируется у любого человека, независимо от его национальности, вероисповедания, когда гражданин Казахстана чувствует себя сыном, настоящим гражданином этой страны, считает Казахстан своей родной страной, родиной. Статья основана на результатах исследования, полученных в рамках внутриуниверситетского проекта «Научно-методические основы формирования казахстанского патриотизма подростков на основе национальных ценностей», финансируемого Казахским национальным педагогическим университетом имени Абая. Мы выражаем нашу благодарность руководству КазНПУ им. Абая. Ключевые слова: национальное самосознание, патриотическое воспитание, патриотизм, казахстанский патриотизм.

The article discusses the importance of patriotic education of young people, that national self-awareness, compassion for the nation is the basis of patriotic education, the upbringing of a conscious citizen. The basis on the philosophical, pedagogical and psychological definitions of scientists associated with the concept of "patriotism", the essence of the concepts of patriotism and Kazakhstani patriotism studied from the point of view of today. It focuses on the essence and role of patriotism, analyzes the work of domestic and foreign scientists, teachers and psychologists who have studied the problem of adolescent education, and identifies the psychophysiological features of adolescence. Since the perception and interpretation of the concept of patriotism in various research works is carried out in different ways, they are conditionally divided into several directions. An idea is given about historical spiritual education, spiritual and moral education, political and legal education, education of respect for the noble values of one's country, moral and humanistic ideal, education based on state and constitutional values. Patriotic education emphasizes the importance of adolescence, as well as the fact that Kazakhstani patriotism is formed in any person, regardless of his nationality, religion, when a citizen of Kazakhstan feels like a son, a real citizen of this country, considers Kazakhstan his native country, homeland. The article is based on the research results obtained within the framework of the intra- university project "Scientific and methodological bases of formation of Kazakhstani patriotism of teenagers on the basis of national values", funded by the Kazakh National Pedagogical University named after Abai. We express our gratitude to the leadership of the Kazakh National Pedagogical University named after Abai. Keywords: national identity, patriotic education, patriotism, Kazakhstani patriotism.