Σύγκρουση πλοίων
Authors: Σταυρακίδης Τριαντάφυλλος 
Published: September 2021

Η αντιμετώπιση της σύγκρουσης πλοίων, ενός παραδοσιακού θεσμού του ναυτικού δικαίου, δεν έχει απασχολήσει διεξοδικά και συντονισμένα την ελληνική επιστήμη. Η αποσπασματική ενασχόληση με την εν λόγω προβληματική έχει επηρεάσει ποικιλοτρόπως την υπάρχουσα εθνική νομολογία, η οποία έρχεται συχνά αντιμέτωπη με ζητήματα που εκφεύγουν των τετριμμένων, εκδηλώνοντας την αδυναμία της να δώσει πειστικές απαντήσεις σε αυτά. Η αντιμετώπιση της σύγκρουσης πλοίων μελετάται σε περισσότερα του ενός επίπεδα και η μελέτη εκάστου επιπέδου αποσκοπεί στην ανάδειξη και επιστημονική προσέγγιση των πρακτικών και νομικών ζητημάτων που εγείρονται συνεπεία της σύγκρουσης. Σε ένα πρώτο επίπεδο, επιδιώκεται η επαναθεώρηση θεμελιωδών εννοιών του ναυτικού δικαίου, όπως αυτή του πλοίου ή αυτή της σύγκρουσης. Διότι οι ανάγκες της πράξης αξιώνουν την εξελικτική νοηματοδότηση των εννοιών αυτών. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, εξετάζεται διεξοδικά ο πυρήνας της θεματικής, δηλαδή της νομικής βάσης και των επιμέρους προϋποθέσεων της αστικής ευθύνης. Σε ένα τρίτο επίπεδο, επιχειρείται η προσέγγιση της σύγκρουσης πλοίων υπό τη σκοπιά των υπόλοιπων κλάδων του ναυτικού δικαίου (εξασφαλίσεις και όρια της αστικής ευθύνης, επίδραση στην εκτέλεση των συμβάσεων εμπορική εκμετάλλευσης του πλοίου, θαλάσσια ρύπανση), με απώτερο στόχο την ένταξη της ερευνώμενης θεματικής στο ευρύτερο πλαίσιο του ναυτικού δικαίου. Σε ένα τέταρτο επίπεδο, αναλύεται η διαλεκτική σχέση που διατηρεί παραδοσιακά το ναυτικό δίκαιο με άλλους δύο δικαιϊκούς κλάδους, το γενικό ενοχικό και το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο. Τέλος, η εξεταζόμενη θεματική προσεγγίζεται και υπό την έποψη του συγκριτικού δικαίου. Οι βασικοί αυτοί άξονες της μελέτης διαρθρώνουν το περιεχόμενό της με δύο τρόπους: ορισμένοι από αυτούς την τέμνουν οριζόντια. Για παράδειγμα, οι δικαιοσυγκριτικές αναλύσεις απαντώνται όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο με βάση την εξεταζόμενη επιμέρους προβληματική. Άλλοι, την τέμνουν κάθετα, υπό την έννοια ότι αποτελούν αντικείμενα αυτοτελών παραγράφων της μελέτης. Έτσι, τα ζητήματα του εφαρμοστέου δικαίου και της διεθνούς δικαιοδοσίας, ενόψει και της σπουδαιότητάς τους εξετάζονται διακριτά. Με αυτά τα δεδομένα, η παρούσα διατριβή, η οποία περιλαμβάνει, πέραν του κυρίως κειμένου, πίνακα συντομογραφιών, πίνακα περιεχομένων και βιβλιογραφικό κατάλογο, διαιρείται, κατά το γαλλικό πρότυπο, σε δύο μέρη, έκαστο εκ των οποίων υποδιαιρείται σε δύο κεφάλαια και το κάθε κεφάλαιο σε δύο παραγράφους. Το μεν πρώτο μέρος εισέρχεται στην κεντρική προβληματική της έρευνας του νόμιμου λόγου και των προϋποθέσεων αστικής ευθύνης. Αυτό προϋποθέτει, αφενός την πλήρη καταγραφή του θεσμικού πλαισίου που διέπει την ειδική ρύθμιση και, αφετέρου, την κατανόηση της νομικής έννοιας της σύγκρουσης πλοίων. Αμφότερα τα ζητήματα αποτελούν αντικείμενο του πρώτου κεφαλαίου. Το δεύτερο κεφάλαιο του πρώτου μέρους αναλύει τη ρύθμιση της αστικής ευθύνης από σύγκρουση αφού πρώτα έχει προχωρήσει στην οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής της ειδικής ρύθμισης. Στο δε δεύτερο μέρος εξετάζεται το ζήτημα της νομικής μεταχείρισης των ναυτικών απαιτήσεων αποκατάστασης των ζημιών που προκλήθηκαν από τη σύγκρουση πλοίων (εξασφαλίσεις, όρια ευθύνης, διεθνής δικαιοδοσία, κ.α.). Το δεύτερο μέρος χωρίζεται επίσης σε δύο κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζονται οι ναυτικές απαιτήσεις που διέπονται από την ειδική ρύθμιση της σύγκρουσης πλοίων. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι ναυτικές απαιτήσεις που εξέρχονται του πεδίου εφαρμογής της ειδικής ρύθμισης.