Εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από το δασικό έδαφος κάτω από τρεις διαφορετικούς χειρισμούς αραιώσεων
Authors: Δουκαλιάνου Φωτεινή 
Published: September 2021

Η γνώση των επιπτώσεων των αραιώσεων ως δασοκομικού χειρισμού στο σύστημα ανταλλαγής ροών των αερίων θερμοκηπίου του εδάφους και ατμόσφαιρας (GHG) (CO2, CH4 και N2O) στην περιοχή της Μεσογείου είναι περιορισμένη λόγω της μεγάλης ετερογένειας τόσο των ιδιοτήτων του εδάφους όσο και της δασικής βιομάζας. Η καινοτομία αυτής της διδακτορικής διατριβής στηρίζεται κυρίως στην αξιολόγηση για πρώτη φορά της απόκρισης τόσο των βραχυπρόθεσμων όσο και των μακροπρόθεσμων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου σε τρεις διαφορετικούς δασοκομικούς χειρισμούς με διαφορετικό βαθμό αραίωσης σε κωνοφόρο περιαστικό έδαφος στην Ελλάδα, συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στον εμπλουτισμό της βάσης δεδομένων των αερίων του θερμοκηπίου από τα μεσογειακά δασικά οικοσυστήματα.Κατά τη διάρκεια των υλοτομικών εργασιών δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές μεταβολές στις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, πιθανόν λόγω της σύντομης διάρκειας των υλοτομικών εργασιών (ένα μήνα). Μακροπρόθεσμα, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η πρόσληψη CH4 αυξήθηκε με την αυξανόμενη ένταση αραίωσης. Η μείωση των εκπομπών CO2 σε αμφότερες τις δασοκομικές επεμβάσεις πιθανώς να σχετίζεται με μια έμμεση επίδραση της ετερότροφης και αυτοτροφικής αναπνοής του εδάφους. Τα κωνοφόρα δάση στην Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσουν προσωρινά ως πηγές πρόσληψης ατμοσφαιρικού N2O στους πιο κρύους μήνες και ασθενής πηγή εκπομπών N2O το καλοκαίρι.Η διακύμανση των GHG εξαρτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες του εδάφους με τη θερμοκρασία του εδάφους να αντιπροσωπεύει τον κυρίαρχο παράγοντα για το CO2 και το CH4, ενώ η υγρασία του εδάφους συσχετίζεται, αν και ασθενώς, με τη μεταβλητότητα του N2O και του CO2. Ωστόσο, ο συνδυασμός θερμοκρασίας εδάφους και υγρασίας βελτίωσε τη μεταβλητότητα του CO2 και του N2O. Μείωση του δυναμικού υπερθέρμανσης του πλανήτη (GWP) παρατηρήθηκε και στους δύο δασοκομικούς χειρισμούς, κυρίως στο δασοκομικό χειρισμό με έντονο βαθμό αραίωσης, δίνοντας μια αρχική ένδειξη ότι η έντονη αραίωση στα κωνοφόρα περιαστικά δάση στην Ελλάδα παρουσιάζει υψηλό δυναμικό για το μετριασμό της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής.Η μέση παραγωγή πευκοβελόνων αντιπροσώπευε περίπου το 55% της συνολικής προσπίπτουσας φυλλομάζας με τη μέση ετήσια συγκεντρωτική παραγωγή πευκοβελόνας να ανέρχεται σε 2.5 Mg ha-1. Οι πευκοβελόνες ήταν το πιο σημαντικό συστατικό της φυλλομάζας ακολουθούμενο από το φλοιό πεύκου. Η αραίωση ήταν σε θέση να μειώσει σημαντικά την παραγωγή φυλλομάζας σε αμφότερες τις αραιωμένες περιοχές. Οι βελόνες πεύκου και ο φλοιός μειώθηκαν σημαντικά στις περιοχές με έντονες αραιώσεις, σε αντίθεση με τα φύλλα πλατυφύλλων τα οποία αυξήθηκαν. Μακροπρόθεσμα, δεν υπήρξε συσχέτιση μεταξύ των εκπομπών του CO2 και N2O με την προσπίπτουσα φυλλομάζα, σε αντίθεση με την πρόσληψη CH4 η οποία συσχετιζόταν θετικά με την προσπίπουσα φυλλομάζα των πλατύφυλλων σε όλους τους δασοκομικού χειρισμούς.Θεματικοί χάρτες σε περιβάλλον GIS δημιουργήθηκαν με βάση τη χωρική κατανομή της ανταλλαγής GHG μεταξύ ατμόσφαιρας και εδάφους. Η σημασία της παραγωγής χαρτών είναι μεγάλη, γιατί αποτελούν μια αρχική εικόνα της κατανομής των αερίων θερμοκηπίου σε τοπικό επίπεδο και ταυτόχρονα μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στη χάραξη πολιτικής από τους τοπικούς φορείς που είναι υπέυθυνες για το σχεδιασμό βιώσιμων δράσεων στον τομέα μετριασμού της κλιματικής αλλαγής.