Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος
Authors: Δερμιτζάκη Αικατερίνη 
Published: August 2021

Στόχος της εν λόγω διδακτορικής διατριβής είναι η σκιαγράφηση της ίδρυσης και της εξέλιξης του συγκεκριμένου μουσείου, στο πλαίσιο της ίδρυσης και της λειτουργίας της ΙΕΕΕ κατά το χρονικό διάστημα από το 1882 έως και το 1926. Η Εταιρεία συστάθηκε από μια ομάδα διανοουμένων με ενδιαφέρον για τη συγκέντρωση μνημείων και αντικειμένων με θέμα την ιστορία και την εθνολογία με σκοπό την προβολή της μεσαιωνικής και νεότερης ιστορίας και Φιλολογίας. Στα μέλη της Εταιρείας, που κατέχουν εξέχουσα θέση στη διοίκηση, συναντάμε ακαδημαϊκούς, λογοτέχνες, στρατιωτικούς και κρατικούς λειτουργούς.Το μουσείο αναπτύχθηκε το 1882–στο πλαίσιο της ίδρυσης και λειτουργίας της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος- σε μια εποχή κατά την οποία, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεννήθηκαν οι επαγγελματικές ιστορικές σπουδές και καθιερώθηκε η ιστορία ως επιστήμη, παράλληλα με την ανάπτυξη του επιστημονικού κλάδου της λαογραφίας, αναπτύχθηκαν οι ελληνικοί πολιτιστικοί σύλλογοι και επανεκτιμήθηκε η σημασία της Βυζαντινής περιόδου και αναγνωρίστηκε ο λαϊκός πολιτισμός ως αδιάσπαστο τμήμα της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο πυρήνας της συλλογής του μουσείου δημιουργήθηκε μετά την επιτυχημένη έκθεση των Κειμηλίων του Ιερού Αγώνα που έλαβε χώρα το 1884 στην Πολυτεχνική Σχολή στην Αθήνα σε συνεργασία με τον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός». Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής μελετήθηκε η συλλεκτική πολιτική του μουσείου κατά το χρονικό διάστημα από το 1882 έως και το 1926, με σκοπό να προσδιοριστούν οι αντιλήψεις, οι προσδοκίες και τα κίνητρα των ιθυνόντων της Εταιρείας και των δωρητών. Στόχος του μουσείου ήταν να βελτιώσει τις γνώσεις των επισκεπτών αναφορικά με τη μεσαιωνική και κυρίως την νεότερη και σύγχρονη ιστορία τον λαϊκό πολιτισμό, να ενισχύσει τη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας και να αναγνωρίσει την αδιάκοπη ιστορική και πολιτισμική συνέχεια του έθνους. Εκτός από το μουσείο στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων των ιθυνόντων της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος ήταν η προώθηση και άλλων δράσεων με σκοπό την ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης και τη διάσωση και προβολή της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας, όπως και του λαϊκού πολιτισμού. Για τον σκοπό αυτό η Εταιρεία, επικέντρωσε το ενδιαφέρον της στην ανάπτυξη η ανάπτυξη βιβλιοθήκης και αρχείου ιστορικών εγγράφων, στην έκδοση του Δελτίου της, αλλά και στη συμμετοχή της σε επετειακούς εορτασμούς, συνέδρια, περιοδικές εκθέσεις και διεθνείς εκθέσεις, όπως και στην ανάρτηση αναμνηστικών πλακών κορυφαίων ιστορικών συμβάντων και ανδριάντων των αγωνιστών.Το μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας αναγνωρίστηκε ως ο κατεξοχήν φορέας εναπόθεσης ιστορικών κειμηλίων του Αγώνα της Ανεξαρτησίας του 1821 και της νεότερης ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού. Η ίδρυσή του οδήγησε στη διαμόρφωση μεταγενέστερων συλλογών και μουσείων αφιερωμένων στην καταγραφή του εν λόγω υλικού, Ωστόσο, κανένας μεταγενέστερος φορέας δεν επικεντρώθηκε με τόση φροντίδα στη μελέτη, αξιοποίηση και προβολή των ιστορικών δειγμάτων, σε τόσο μεγάλη ποσότητα και θεματική, γεωγραφική και χρονολογική κλίμακα και ποικιλία.