Συσχέτιση ευαισθησίας τασεοϋποδοχέων με βλάβες στα όργανα στόχους σε υπερτασικούς ασθενείς
Authors: Μίχας Φώτιος 
Published: July 2014

Η σημασία της εύρυθμης λειτουργίας του αντανακλαστικού των τασεοϋποδοχέων στη μακροπρόθεσμη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) εγκαθιδρύεται πλέον από πληθώρα νεότερων δεδομένων που συγκλίνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Ο ρόλος των τασεοϋποδοχέων στη σταθεροποίηση των βραχυπρόθεσμων μεταβολών της ΑΠ αποτέλεσε το έναυσμα για περαιτέρω έρευνα σε αυτόν τον τομέα, καθώς διαφάνηκε πως αυτός ο μηχανισμός υφίσταται έκπτωση της λειτουργικότητάς του νωρίς στην πορεία της ιδιοπαθούς υπέρτασης και κατά συνέπεια ίσως να ενέχεται στην αιτιοπαθογένειά της. Λόγω του καίριου ρόλου που διαδραματίζει στην ομοιοστασία του καρδιαγγειακού συστήματος η προγνωστική αξία της αλλοίωσης του αντανακλαστικού των τασεοϋποδοχέων έχει μελετηθεί σε ποικίλλες παθολογικές καταστάσεις. Η μείωση της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων έχει συσχετισθεί με αυξημένο κίνδυνο μείζονων καρδιαγγειακών συμβαμάτων και καρδιαγγειακής θνησιμότητας σε μετεμφραγματικούς ασθενείς, σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, σε ασθενείς μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια και σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο ή/και αντίσταση στην ινσουλίνη. Ωστόσο, παρόλου του μεγάλου όγκου δεδομένων που αφορούν στη σχέση της ΑΠ και του αντανακλαστικού των τασεοϋποδοχέων, η προγνωστική αξία του μηχανισμού αυτού σε υπερτασικούς ασθενείς δεν είχε εκτιμηθεί μέχρι πρόσφατα.Το κενό αυτό καλύφτηκε από μία μελέτη που αξιολόγησε την προγνωστική αξία της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων σε 451 υπερτασικούς ασθενείς, χωρίς συνοδές καρδιαγγειακές παθήσεις, και τους επανεκτίμησε σε ένα μέσο όρο 6 ετών. Το συμπέρασμα που κατέληξε ήταν ότι η μείωση της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων σε υπερτασικούς ασθενείς συσχετίζεται με αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Μία βασική έλλειψη της μελέτης που αξιολόγησε την προγνωστική αξία της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων σε υπερτασικούς ασθενείς, αφορούσε στην απουσία εκτίμησης των βλαβών σε όργανα-στόχους του υπό μελέτη πληθυσμού. Οι βλάβες σε όργανα-στόχους της ΑΠ αυξάνουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο των υπερτασικών ασθενών και ενδεχομένως συνιστούν το συνδετικό κρίκο της έκπτωσης της λειτουργίας των τασεοϋποδοχέων με τον υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο που διατρέχουν.Επιπλέον, η ενδοτικότητα του τοιχώματος των αγγείων αποτελεί τον ακρογωναίο λίθο στην ικανότητα των τασεοϋποδοχέων να αντιλαμβάνονται τις μεταβολές της ΑΠ. Αν η ενδοτικότητα του τοιχώματος των αγγείων μειωθεί, όπως συμβαίνει στους υπερτασικούς ασθενείς, τότε το προσαγωγό σκέλος του αυτόνομου νευρικού συστήματος δε θα μεταφέρει τα σωστά ερεθίσματα ως προς το ύψος της ΑΠ, με αποτέλεσμα να μην αντιδρά αποτελεσματικά στις διακυμάνσεις της. Έτσι, λοιπόν, η αρτηριακή σκληρία μειώνει το ερέθισμα (αρτηριακή τάση) που ασκείται στους τασεοϋποδοχείς κατά τη διάρκεια μιας δεδομένης μεταβολής της ΑΠ, με απότοκο η απάντηση του μηχανισμού να μην είναι αποτελεσματική. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι να υποδείξει τους μηχανισμούς που συδέουν την ευαισθησία των τασεοϋποδοχέων με τον υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο που διατρέχουν οι υπερτασικοί ασθενείς και να αναδείξει τα πλεονεκτήματα της αξιολόγησης της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων ως έναν συνολικό προγνωστικό δείκτη καρδιαγγειακών συμβαμάτων.Τον πληθυσμό της μελέτης αποτέλεσαν 126 νεοδιαγνωσθέντες υπερτασικοί ασθενείς, οι οποίοι δεν ελάμβαναν θεραπεία (53±9 έτη) και 34 νορμοτασικά άτομα (50±12 έτη). Οι δύο ομάδες δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές ως προς την κατανομή του φύλου, το δείκτη μάζας σώματος, το ποσοστό των καπνιστών και την υπερλιπιδαμία.Το κύριο εύρημα της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η ανεξάρτητη, αρνητική, στατιστικώς σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων με την ταχύτητα σφυγμικού κύματος, που εκφράζει την αρτηριακή σκληρία, σε υπερτασικούς ασθενείς, ακόμα και μετά από διόρθωση ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά του υπό μελέτη πληθυσμού και τις τιμές της ΑΠ. Επιπλέον, τα αποτελέσματα της μελέτης μας επαληθεύουν προγενέστερα δεδομένα που ανέδειξαν τη συσχέτιση μεταξύ της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων και του πάχους του έσω-μέσου χιτώνα των καρωτίδων αρτηριών ειδικά στον καρωτιδικό κόλπο, που αποτελεί μία περιοχή του αγγειακού δικτύου με υψηλή συγκέντρωση τασεοϋποδοχέων.Αναλογιζόμενοι τις συσχετίσεις μεταξύ της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων με βλάβες σε όργανα-στόχους της ΑΠ εγνωσμένης καρδιαγγειακής προγνωστικής αξίας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η σύζευξη του καρδιαγγειακού κινδύνου με την ευαισθησία των τασεοϋποδοχέων εν μέρει οφείλεται και σε αυτές. Η αμοιβαιότητα και αλληλεξάρτηση της σχέσης μεταξύ των τασεοϋποδοχέων και του αρτηριακού τοιχώματος δεν επιτρέπει σε μία μελέτη παρατήρησης, όπως η παρούσα, να εξάγει ασφαλή συμπεράσματα ως προς την αλληλουχία των γεγονότων, ωστόσο υποδεικνύει τη μεγάλη προγνωστική αξία της αξιολόγησης του αντανακλαστικού των τασεοϋποδοχέων σε υπερτασικούς ασθενείς και αναδεικνύει τους μηχανισμούς που μεσολαβούν στις παραπάνω συσχετίσεις.Συμπερασματικά, η παρούσα διαδακτορική διατριβή ανέδειξε την ύπαρξη ισχυρής και ανεξάρτητης συσχέτισης μεταξύ της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων και της αρτηριακής σκληρίας σε ένα πληθυσμό νορμοτασικών και υπερτασικών ατόμων. Λόγω των εγγενών περιορισμών μίας μελέτης παρατήρησης, όπως η παρούσα, η αλληλουχία των γεγονότων δεν μπορεί να προσδιοριστεί, ωστόσο το εύρημα καθαυτό υποδηλώνει ότι η αξιολόγηση της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων σε συνδυασμό με την εκτίμηση της ενδοτικότητας των αγγείων παρέχει σημαντικές πληροφορίες όσον αφορά στην πρόγνωση των υπερτασικών ασθενών και στον απόλυτο καρδιαγγειακό κίνδυνο που διατρέχουν. Ο καίριος ρόλος των τασεοϋποδοχέων στην παθογένεια και στη ρύθμιση της ΑΠ και η συσχέτιση της ευαισθησίας τους με πολλούς παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου και με βλάβες σε όργανα-στόχους της αρτηριακής υπέρτασης συνιστούν τους λόγους για τους οποίους η αξιολόγηση της ευαισθησίας των τασεοϋποδοχέων δε θα πρέπει να παραλείπεται από τη συνολική εκτίμηση των υπερτασικών ασθενών.