The effects of fasting of the Christian Orthodox Church on bone development and osteoporosis
Authors: Ροδοπαίος Νικόλαος 
Published: September 2021

Η παρούσα μελέτη είναι η πρώτη μελέτη που προσπαθεί να εξετάσει την επίδραση και τις επιπτώσεις της περιοδικής φυτοφαγίας, μέσω της νηστείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας, στην ανάπτυξη των οστών, στην οστεοπόρωση, στα οστικά κατάγματα και γενικά στην υγεία των οστών. Επίσης είναι η πρώτη γνωστή μελέτη που ερευνά τη δια βίου διατροφή μέσω της πολυετούς χρήσης της νηστείας (τουλάχιστον 10 έτη) σύμφωνα με τους Κανόνες της Ορθόδοξης Εκκλησίας και είναι η μεγαλύτερη σε πληθυσμό δείγματος έρευνα μέχρι σήμερα (400 άτομα) που ασχολείται με το θέμα της νηστείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου και γαλακτοκομικών προϊόντων που παρατηρείται κατά τις περιόδους νηστείας για κατά μέσο όρο 178 (± 19) ημέρες το χρόνο, δεν φαίνεται να βλάπτουν την υγεία των οστών σε ηλικιωμένα άτομα, άνδρες και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Επίσης, σε νεαρά άτομα (18-35 ετών) που νηστεύουν από την παιδική τους ηλικία δεν είχαν πρόβλημα σε ανάστημα ή οποιονδήποτε από τους δείκτες υγείας των οστών κατά την ενηλικίωσή τους. Συνεπώς η περιοδική αποχή από γαλακτοκομικά προϊόντα και, γενικά, ζωικά προϊόντα για δεκαετίες, ακόμη και ξεκινώντας από την παιδική ηλικία, δεν θέτει σε κίνδυνο την υγεία των οστών. Ο περιοδικός περιορισμός της διατροφικής πρόσληψης ζωικής προέλευσης προϊόντων σε μια ελαφρώς υποθερμιδική δίαιτα που χαρακτηρίζει τη νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, συνδυάστηκε με αυξημένη κατανάλωση φυτικών τροφών, με μεγάλη ποικιλία, η οποία φαίνεται να επηρεάζει ευεργετικά τον μυοσκελετικό μεταβολισμό, ίσως καλύτερα από την αποκλειστική κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής. Παρά το γεγονός ότι έχουν χαμηλότερες προσλήψεις σε ζωικές πρωτεΐνες, άνδρες και γυναίκες που αποφεύγουν περιοδικά τροφές ζωικής προέλευσης για μέσο όρο 15 ετών, δεν διέφεραν στην οστική πυκνότητα (BMD) και οστική μάζα (BMC) και στα πέντε σημεία-θέσεις που εξετάστηκαν ή τον επιπολασμό της οστεοπενίας, της οστεοπόρωσης ή του κατάγματος των οστών από την ομάδα ελέγχου, με χωρίς περιορισμούς στα τρόφιμα. Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πρωτεΐνες εμφάνισε μόνο ασθενείς συσχετισμούς με BMD ή BMC. Έτσι, η συνεχής πρόσληψη πρωτεΐνης φαίνεται να παίζει δευτερεύοντα ρόλο στην υγεία των οστών. Διαπιστώθηκε ότι η πολυετή χρήση της νηστείας (τουλάχιστον δέκα χρόνια), εμφάνισε αύξηση κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών και αύξηση κατανάλωσης θαλασσινών και ψαριών και σε περιόδους μη νηστείας, επηρεάζοντας και διαμορφώνοντας τις διατροφικές συνήθειες των νηστευόντων, κατά τη διάρκεια όλου του έτους και όχι μόνο στις περιόδους νηστείας, διατροφή που προσεγγίζει την Μεσογειακή διατροφή. Επίσης, τα άτομα που ακολουθούσαν τη νηστεία βρέθηκαν να είχαν χαμηλότερη πρόσληψη βιταμίνης D, χαμηλότερη έκθεση στο ηλιακό φως και μερικές φορές, χαμηλότερη συγκέντρωση 25-υδροξυβιταμίνης D στον ορό από ότι οι μη-νηστεύοντες, αλλά αυτές οι διαφορές δεν επηρέασαν την υγεία των οστών τους. Αυτά τα ευρήματα της παρούσας μελέτης μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμα στο σχεδιασμό και διαμόρφωση υγιεινών διαίτων ή διατροφικών σχεδίων για άτομα που επιθυμούν ή χρειάζονται περιορισμένη ή χαμηλή πρόσληψη ζωικών και γαλακτοκομικών τροφών. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την αξιολόγηση των νηστευόντων κατά τις περιόδους νηστείας και τις περιόδους χωρίς περιορισμό των τροφίμων (εκτός τις ημέρες νηστείας της Τετάρτης και Παρασκευής που επιλέχθηκαν στην παρούσα μελέτη, με τις ημέρες νηστείας της Τετάρτης και της Παρασκευής) για έναν πιο ακριβή χαρακτηρισμό της σχέσης μεταξύ πρόσληψης θρεπτικών συστατικών και υγείας των οστών.