Εκτίμηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος στις ελληνικές ιχθυοκαλλιέργειες με την εφαρμογή της μεθόδου LCA
Authors: Κωνσταντινίδης Ευάγγελος 
Published: February 2022

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η πραγματική παραγωγή των μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας παρουσιάζει αποκλίσεις από την αδειοδοτημένη δυναμικότητα, αποτελεί αναγκαιότητα η αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων για την εκτίμηση, αρχικά της πραγματικής παραγωγής όσο και για την αποτίμηση των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων της δραστηριότητας. Για την επίλυση του προβλήματος της απόκλισης της πραγματικής δυναμικότητας, συγκριτικά με την αδειοδοτημένη, δημιουργήθηκε ένα απομακρυσμένο μοντέλο υπολογισμού της δυναμικότητας. Εφαρμόζοντας συντελεστή όγκου εκτροφής, εκτιμήθηκε η δυναμικότητα των μονάδων με μεγάλη ακρίβεια. Το μοντέλο εφαρμόστηκε στην περιοχή της Θεσπρωτίας και επαληθεύτηκε στις γειτονικές περιοχές του Αμβρακικού κόλπου και της Αλβανίας. Κατόπιν, έγιναν ξεχωριστές εφαρμογές της μεθόδου LCA στα στάδια της παρασκευής των ιχθυοτροφών, της εκτροφής και της συσκευασίας, σε δύο εκτρεφόμενα είδη, το λαβράκι και τον κρανιό, στοχεύοντας αρχικά στην ανίχνευση των πιο περιβαλλοντικά επιβαρυντικών διαδικασιών. Έγιναν συγκρίσεις μεταξύ δύο περιοχών, μεταξύ των δύο εκτρεφόμενων ειδών, μεταξύ όλων των μεγεθών των ιχθυοτροφών, και, των διαδικασιών συσκευασίας των δύο ειδών. Έγινε ακόμη εξέταση τεσσάρων εναλλακτικών σεναρίων περιορισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, στοχεύοντας σε ουδετεροποίηση των αερίων εκπομπών του θερμοκηπίου. Επιπρόσθετα, έγινε συνδυασμένη εφαρμογή της LCA σε όλα τα στάδια των δύο ειδών, με τη χρήση μεσαίων και τελικών δεικτών του μοντέλου που χρησιμοποιήθηκε για τους υπολογισμούς, καθώς και αποτύπωση σε πίνακα, για μελλοντικές εφαρμογές, του συνολικού υπολογισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μιας μονάδας λαβρακιού, εφαρμόζοντας το απομακρυσμένο μοντέλο για την εκτίμηση της δυναμικότητας μιας μονάδας εκτροφής. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ιχθυοτροφές επηρέασαν τις 17 από τις 18 εξεταζόμενες κατηγορίες επίπτωσης. Οι κύριοι παράγοντες που επηρέασαν την κατηγορία «κλιματική αλλαγή», σε ποσοστό μεγαλύτερο από 90%, ήταν η παρασκευή των τροφών. Η απευθείας σύγκριση μεταξύ των δύο εκτρεφόμενων ειδών έδειξε ως περιβαλλοντικά πιο φιλική την εκτροφή του κρανιού (15,11% κατά μέσο όρο), σε σχέση με την εκτροφή του λαβρακιού. Εφαρμόζοντας την LCA στο στάδιο της συσκευασίας, αποκαλύφθηκε ότι η χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας και των ιχθυοκιβωτίων από EPS, ακολουθούμενη από τη χρήση ξύλινων παλετών, ήταν τα στοιχεία της διαδικασίας της συσκευασίας που είχαν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση και για τα δύο εξεταζόμενα είδη, με μικρές διαφορές μεταξύ τους. Κατά την εφαρμογή, στο στάδιο της συσκευασίας του τέταρτου εναλλακτικού σεναρίου, επιτεύχθηκε ο στόχος για ουδέτερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου καθώς η μείωση στην κατηγορία «κλιματική αλλαγή» (GW) ανήλθε σε 99,41% στη συσκευασία του λαβρακιού και σε 97,27% σε εκείνη του κρανιού. Τέλος, στη συνολική σύγκριση των δύο εκτρεφόμενων ειδών, παρατηρήθηκε ότι περιβαλλοντικά η εκτροφή, η συσκευασία και η διάθεση του εκτρεφόμενου λαβρακιού ήταν πιο επιβαρυντική συγκριτικά με του κρανιού, κατά περίπου 50 μονάδες. Επιπλέον, η κατηγορία που δέχθηκε την μεγαλύτερη επίπτωση ήταν οι «επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία». Οι συγκεκριμένες εφαρμογές της LCA επιδιώκεται να χρησιμεύσουν προς την κατεύθυνση μιας ολιστικής θεώρησης, σε πρακτικό όμως επίπεδο, αναφορικά με τις επιπτώσεις του κλάδου στο φυσικό περιβάλλον και στον άνθρωπο, καθώς και ενσωμάτωσης της LCA σε μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σημειακού ή στρατηγικού χαρακτήρα.