THE RELATIONSHIP BETWEEN THE MAIN LIFESTYLE FACTORS AND METABOLIC SYNDROME
Authors: Turmanbayeva A.A. , Sadykova K.Zh. , Nuskabayeva G.O. , Nurdinov N.S. , Sarsenbayeva G.Zh. , Kemelbekov K.S. , Seidakhmetova A.A. 
Published: January 2025

Introduction. Nowadays, metabolic syndrome continues to be a significant challenge in medicine. Experts from the World Health Organization have called metabolic syndrome (MetS) “the pandemic of the 21st century.” MetS is one of the cardiometabolic risk factors with a high prevalence in the adult population and a high cost to public health systems worldwide. The prevalence of MetS is very high: according to WHO, the incidence of MetS among adults is 20-40% and may increase by 50% in the next 20 years. The most threatening complications closely related to metabolic syndrome are cardiovascular diseases and type 2 diabetes mellitus. Due to the high prevalence of metabolic syndrome, its early detection is of great importance for the timely initiation of the prevention of complications. Aim. To study the association between the main lifestyle and socio-demographic factors and the risk of developing metabolic syndrome. Material’s and method. The present study is part of a large metabolic syndrome research project in Turkestan city (AP19676909) “Investigation of genetic aspects of nutrition, lifestyle and compliance of patients with metabolic syndrome in a 10-year prospective study”. The sample consisted of 552 patients from the attached population of the outpatient clinic of the H.A. Yasavi International Kazakh-Turkish University. Individuals with acute conditions requiring emergency care, chronic severe decompensated conditions were not included in the study. Results: The final patient sample was 549 patients, as study participants without data on any of the sociodemographic factors and any of the lipid and carbohydrate metabolism parameters were excluded from the analysis. The association between the presence of MetS and lifestyle indicators, including time spent sitting during the working day and physical activity, was assessed using multivariate logistic regression analysis. After adjusting for the potential confounding factors, such as gender, smoking, and alcohol consumption, the association between MetS and the sitting time during the working day was maintained statistical significance. In contrast, the adjusted logistic regression analysis revealed a statistically significant inverse relationship between the metabolic syndrome and level of physical activity. Сonclusion: The results of our study suggest a significant role for modifiable risk factors, such as a sedentary lifestyle and the level of physical activity, in the development of metabolic syndrome among our study participants. Personalized management tactics for patients with metabolic syndrome, by correcting modifiable lifestyle factors, can help prevent complications.

Актуальность. На сегодняшний день метаболический синдром остается актуальной проблемой медицины. Эксперты Всемирной организации здравоохранения назвали метаболический синдром (МС) «пандемией XXI века». Метаболический синдром (МС) является одним из кардиометаболических факторов риска, имеющим высокую распространенность среди взрослого населения и высокую стоимость для систем общественного здравоохранения во всем мире. По данным ВОЗ частота МС среди взрослого населения составляет 20-40% и может увеличиться на 50% в ближайшие 20 лет. Наиболее грозными осложнениями, тесно связанными с метаболическим синдромом, являются сердечно-сосудистые заболевания и сахарный диабет 2 типа. В связи с высокой распространенностью метаболического синдрома его раннее выявление имеет большое значение для своевременной профилактики осложнений. Цель: Изучить связь между основными факторами образа жизни и социально-демографическими факторами с риском развития метаболического синдрома. Материалы и методы: Настоящее исследование является частью научного проекта по изучению метаболического синдрома в городе Туркестан «Изучение генетических аспектов питания, образа жизни и комплаентности пациентов с метаболическим синдромом в 10-летнем проспективном исследовании» (AP19676909). Выборку составили 552 пациента из прикрепленного населения поликлиники Международного казахско-турецкого университета имени Х.А. Ясави. В исследование не включались пациенты с острыми состояниями, требующими неотложной помощи, хроническими тяжелыми декомпенсированными состояниями. Результаты: Окончательная выборка пациентов составила 549 человек, так как участники, у которых отсутствовали данные по одному из социально-демографических факторов, либо по одному из параметров липидного и углеводного обмена были исключены из статистического анализа. Связь между наличием метаболического синдрома и показателями образа жизни, включая время, проведенное сидя в течение рабочего дня, физическую активность, была оценена с помощью многомерного логистического регрессионного анализа. Выявлена положительная ассоциация между метаболичеким синдромом и временем, проведенным сидя, которая сохраняла статистическую значимость после коррекции на потенциальные конфаундинг факторы, такие как пол, курение и употребление алкоголя. Напротив, в результате скорректированного регрессионного анализа была обнаружена статистически значимая обратная связь метаболического синдрома с уровнем физической активности. Выводы: Результаты исследования указывают на значительную роль модифицируемых факторов риска (малоподвижный образ жизни, уровень физической активности) в развитии метаболического синдрома в нашей выборке.Персонализированная тактика ведения пациентов с метаболическим синдромом путем коррекции модифицируемых факторов образа жизни может помочь предотвратить осложнения.

Өзектілігі. Қазіргі таңда медицинада метаболизмдік синдром өзекті мәселе болып табылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының сарапшылары метаболизмдік синдромды «ХХІ ғасырдың пандемиясы» деп сипаттады. Метаболизмдік синдром - ересек популяциялар арасында таралуы жоғары және бүкіл әлем бойынша қоғамдық денсаулық сақтау жүйелері үшін жоғары шығындары бар кардиометаболикалық қауіп факторларының бірі. ДДҰ деректері бойынша ересек популяцияда МС жиілігі 20-40% құрайды, ал келесі 20 жылда ол 50% артуы мүмкін. Аталған синдроммен тығыз байланысты асқынулары жүрек-қан тамырлары аурулары және 2 типті қант диабеті болып табылады. Mетаболизмдік синдромның жоғары жиілікте таралуына байланысты оны ерте анықтау асқынуларды уақтылы алдын алу үшін үлкен маңызға ие. Зерттеудіңмақсаты: негізгі өмір салты факторлары және әлеуметтік-демографиялық факторлары мен метаболикалық синдромның даму қаупі арасындағы байланысты зерттеу. Зерттеудің материалдары мен әдістері. Бұл зерттеу Түркістан қаласындағы метаболикалық синдромды зерттеу жөніндегі «10 жылдық проспективті зерттеуде метаболикалық синдромы бар науқастардың тамақтану ерекшеліктерін, өмір салтын және комплаенттіліктің генетикалық аспектілерін зерттеу» (AP19676909) атты жобаның бір бөлігі болып табылады. Іріктемеге Х.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің емханасына тіркелген халықтан 552 адам қатысты. Зерттеуге шұғыл көмекті қажет ететін жедел жағдайлары, созылмалы ауыр декомпенсацияланған жағдайлары бар адамдар катыспады. Нәтижесі:Пациенттердің қорытынды іріктемесі 549 адамды құрады, себебі әлеуметтік-демографиялық факторлардың немесе липидтер мен көмірсулар алмасуының параметрлерінің бірі бойынша деректері жоқ қатысушылар статистикалық талдаудан алынып тасталды. Метаболикалық синдром және өмір салты көрсеткіштері арасындағы байланыс, соның ішінде жұмыс күні бойы отыру уақыты, физикалық белсенділік, көп өлшемді логистикалық регрессиялық талдау арқылы бағаланды. Метаболикалық синдром мен отыру уақыты арасындағы оң байланыс анықталды, ол жыныс, темекі шегу және алкогольді тұтыну сияқтыпотенциалды конфаундинг факторларға түзету жасағаннан кейін статистикалық маңыздылығын сақтап қалды. Керісінше, түзетілген логистикалық регрессиялық талдау нәтижесінде метаболикалық синдром және физикалық белсенділік деңгейі арасында статистикалық маңызды кері байланысы анықталды. Қорытынды:Зерттеу нәтижесінде біздің іріктеме қатысушыларында метаболикалық синдром дамуында реттелетін қауіп факторлары (отырықшы өмір салты, физикалық белсенділік деңгейі) статистикалық маңызды рөлін көрсетті. Метаболикалық синдромы бар пациенттерде реттелетін өмір салты факторларын түзету арқылы жекелендірілген тактиканы ұстануасқынулардың алдын алуға көмектеседі.