The Issue of the Interrelationship between Abu Qurrah and Theodore of Edessa Mentioned in the Old Georgian Translated Hagiographic Writings /ძველ ქართულ ნათარგმნ ჰაგიოგრაფიულ ძეგლებში მოხსენიებული აბუკურასა და თეოდორე ედესელის ურთიერთმიმართების საკითხისათვის
Authors: Mgebrishvili Nino 
Published: April 2022

The article discusses the text preserved in Georgian written sources and the issue of one of the characters in “Martyrdom of St. Michael”, Theodore Abu Qurrah. Theodore Abu Qurrah himself is one of the main characters in this work, the narrator of Michael's story and not the author. In parallel with “Martyrdom of St. Michael”, another text is preserved in Georgian sources, “The Life of Theodore of Edessa”, which was probably translated from Greek by Ephrem Mtsire. In it, as an integral part of the work, the so-called “Abu Qurrah” is also mentioned, however, with significant changes - the introductory part is omitted, in which Theodore Abu Qurrah is mentioned as the narrator of Michael's story, and Michael himself is quoted as a relative of Theodore of Edessa, Bishop of Edessa.

We are interested in the relationship between Theodore Abu Qurrah and Theodore of Edessa. We will try to find out what these two figures have in common, whether they were identified with each other and what caused this fact? Was Theodore Abu Qurrah just a literary alter ego, or was he a real person? Why was Theodore Abu Qurrah, the narrator of Michael's story, replaced by Theodore of Edessa in his life? Is it due to the motive of Basil of Emesa - the author of “The Life of Theodore of Edessa”- to further glorify the merits of his uncle, by connecting him with such a great figure as St. Michael or are we dealing with a misunderstanding? Should we consider that in the original version of “Martyrdom of St. Michael” instead of Theodore Abu Qurrah, the story of Michael was told to the sanctuary monks by Theodore of Edessa, who was later replaced by Theodore Abu Qurrah due to a mistake made by a particular person? In addition, we will discuss the relationship between John of Damascus and Theodore Abu Qurrah and present our hypothesis on how the tradition of the disciple-teaching of Theodore Abu Qurrah and John of Damascus should have been established on the basis of the union of John of Damascus and Theodore of Edessa. /სტატია განიხილავს ქართულ წერილობით წყაროებში დაცული ტექსტის „წმ. მიქაელის წამების“ ერთ-ერთი პერსონაჟის, თეოდორე აბუკურას, საკითხს. თავად თეოდორე აბუკურა არის ამ თხზულების ერთ-ერთი მოქმედი პირი, მიქაელის ამბის მთხრობელი და არა ავტორი. „მიქაელის წამების” პარალელურად ქართულ წყაროებში დაცულია კიდევ ერთი ტექსტი, „თეოდორე ედესელის ცხოვრება”, რომელიც ბერძნულიდან, სავარაუდოდ, ეფრემ მცირემ თარგმნა. მასში, როგორც თხზულების შემადგენელი ნაწილი, ჩართულია ე.წ. „აბუკურაც“, თუმცა მნიშვნელოვანი ცვლილებებით – საერთოდ ამოღებულია შესავალი ნაწილი, რომელშიც თეოდორე აბუკურა იხსენიება, როგორც მიქაელის ამბის მთხრობელი, ხოლო თავად მიქაელი კი გამოყვანილია თეოდორე ედესელის, ედესის ეპისკოპოსის, ნათესავად.

ჩვენს ინტერესს წარმოადგენს თეოდორე აბუკურასა და თეოდორე ედესელის ურთიერთმიმართების საკითხი. ვეცდებით, გავარკვიოთ, თუ რა საერთო აქვს ამ ორ მოღვაწეს, მოხდა თუ არა მათი ერთმანეთთან გაიგივება და რამ განაპირობა ეს ფაქტი? თეოდორე ედესელი თეოდორე აბუკურას მხოლოდ ლიტერატურულ ალტერ ეგოს წარმოადგენს, თუ იგი რეალურად არსებული ადამიანია? რატომ მოხდა „თეოდორე ედესელის” ცხოვრებაში თეოდორე აბუკურას, მიქაელის ამბის მთხრობლის, ჩანაცვლება თეოდორე ედესელით? განპირობებულია თუ არა ეს ბასილი ემესელის – „თეოდორე ედესელის ცხოვრების” ავტორის – მოტივით, კიდევ უფრო მეტად განადიდოს ბიძამისის ღვაწლი, აკავშირებს რა მას ისეთ დიდ მოღვაწესთან, როგორიც წმ. მიქაელ საბაწმინდელია, თუ საქმე გვაქვს გაუგებრობასთან? ხომ არ უნდა ვიფიქროთ, რომ „მიქაელის მარტვილობის” თავდაპირველ ვერსიაში თეოდორე აბუკურას ნაცვლად მიქაელის ამბავს საბაწმინდელ ბერებს თეოდორე ედესელი უყვებოდა, რომლის შეცვლაც თეოდორე აბუკურათი მოგვიანებით მოხდა კონკრეტული პირის მიერ დაშვებული შეცდომის გამო. გარდა ამისა, შევეხებით იოანე დამასკელისა და თეოდორე აბუკურას ურთიერთმიმართების საკითხსაც და წარმოვადგენთ ჩვენს ვარაუდს, თუ როგორ უნდა მომხდარიყო იოანე დამასკელისა და თეოდორე ედესელის კავშირის საფუძველზე თეოდორე აბუკურასა და იოანე დამასკელის მოწაფეობა-მასწავლებლობის შესახებ ტრადიციის შექმნა.