Η επίδραση της οικονομικής κρίσης στην υγεία και τη χρήση υπηρεσιών υγείας των κατοίκων της Ελλάδας
Authors: Μπελετσιώτη Χρυσούλα 
Published: September 2021

Υπόβαθρο/Σκοπός: Το 2009, η Ελλάδα εισήλθε σε μια παρατεταμένη περίοδο ύφεσης και υιοθέτησε μέτρα λιτότητας, που επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό πολλές πτυχές της κοινωνικοοικονομικής ζωής, συμπεριλαμβανομένου του τομέα υγείας. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση της κατάστασης της υγείας και της χρήσης των υπηρεσιών υγείας στον ελληνικό πληθυσμό στο πλαίσιο της κρίσης. Μέθοδοι: Χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα δύο συγχρονικών ερευνών, που διεξήχθησαν στον πληθυσμό των ενηλίκων της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας το 2003 και το 2016, για να διερευνηθούν ενδεχόμενες μεταβολές της Σχετιζόμενης με την Υγεία Ποιότητας Ζωής (ΣΥΠΖ) και να εκτιμηθούν ο ρόλος της οικονομικής κρίσης και άλλων κοινωνικοοικονομικών και δημογραφικών παραγόντων στη διαμόρφωση της ΣΥΠΖ. Επιπλέον, δύο εθνικές έρευνες υγείας, που διεξήχθησαν στον πληθυσμό ηλικίας 15 ετών και άνω το 2009 και το 2014, χρησιμοποιήθηκαν για τη διερεύνηση των τάσεων και των προσδιοριστών του επιπέδου υγείας και της χρήσης της υγειονομικής περίθαλψης. Εφαρμόστηκαν οι στατιστικοί έλεγχοι Mann-Whitney U και χ2 για τη διερεύνηση στατιστικά σημαντικών διαφορών και αναλύσεις παλινδρόμησης για τη διερεύνηση των προσδιοριστών του επιπέδου υγείας και της χρήσης των υπηρεσιών υγείας. Αποτελέσματα: Η συνοπτική κλίμακα της σωματικής υγείας βελτιώθηκε και η συνοπτική κλίμακα ψυχικής υγείας επιδεινώθηκε σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα. Η ηλικία, το φύλο, η λήψη σύνταξης και το χαμηλό εισόδημα ήταν οι ισχυρότεροι προσδιοριστές για τη σωματική διάσταση, ενώ η ηλικία, το διαζύγιο, η χηρεία και οι συνθήκες οικονομικής κρίσης ήταν οι ισχυρότεροι προσδιοριστές για την ψυχική διάσταση της ΣΥΠΖ. Το 2014 σε σχέση με το 2009, το ποσοστό των συμμετεχόντων με ένα ή περισσότερα χρόνια προβλήματα υγείας αυξήθηκε και το ποσοστό εκείνων με πολύ κακή/κακή/μέτρια κατάσταση υγείας δε μεταβλήθηκε σημαντικά. Οι πιο σημαντικοί προσδιοριστές για το αυτοεκτιμώμενο επίπεδο υγείας ήταν η ηλικία, το εκπαιδευτικό επίπεδο, η λήψη σύνταξης, η νοσηρότητα και η έντονη ενόχληση πόνου, ενώ για τη νοσηρότητα από χρόνια προβλήματα υγείας η ηλικία, το διαζύγιο/χηρεία και η ιδιότητα του συνταξιούχου. Επίσης, το ποσοστό των χρηστών των υπηρεσιών των «ειδικών» ιατρών μειώθηκε, το ποσοστό των εισαχθέντων στο νοσοκομείο για ημερήσια νοσηλεία αυξήθηκε, ενώ τα ποσοστά των νοσηλευθέντων με διανυκτέρευση και των χρηστών των υπηρεσιών των γενικών ιατρών δε μεταβλήθηκαν στατιστικά σημαντικά. Οι ισχυρότεροι προσδιοριστές της χρήσης εξωνοσοκομειακών υπηρεσιών ήταν το αυτοεκτιμώμενο επίπεδο υγείας και ο χρόνος διεξαγωγής της έρευνας ως εκφραστής του γενικότερου πλαισίου και των συνθηκών κρίσης, ενώ τη μεγαλύτερη προβλεπτική αξία για τη χρήση ενδονοσοκομειακών υπηρεσιών είχαν κυρίως οι σχετιζόμενοι με την υγειονομική ανάγκη παράγοντες. Συμπεράσματα: Ο προσδιορισμός της προκυκλικής ή αντικυκλικής φύσης και συμπεριφοράς των μεταβλητών του επιπέδου υγείας και της χρήσης της υγειονομικής περίθαλψης, αλλά και των προσδιοριστών τους, αποτελεί σημαντική προτεραιότητα προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση στο σύστημα υγείας και να προωθηθεί η ισότητα στην υγεία.