Οι απολίτικοι στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία
Authors: Καραγεώργου Αικατερίνη 
Published: September 2021

Η παρούσα εργασία καταπιάνεται με την μελέτη του φαινομένου της απολιτικότητας στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Ξεκινάει από την φιλοσοφική αναδρομή του όρου «απολίτικος» και την ανασκόπηση της σύγχρονης βιβλιογραφίας, προχωράει στην αναπαραστασιακή μελέτη της απολιτικότητας μέσω της χρήσης ποιοτικών και ποσοτικών μεθόδων (ημιδομημένες συνεντεύξεις και δομημένο ερωτηματολόγιο αντίστοιχα), για να καταλήξει στον επαναπροσδιορισμό της τυπολογίας (α)πολιτικής εμπλοκής και στη δημιουργία ενός πολυμεταβλητού μοντέλου πρόβλεψής της στον ελληνικό νεανικό πληθυσμό.Στο πρώτο μέρος, διερευνάται η κοινωνική αναπαράσταση της απολιτικότητας μέσω της διεξαγωγής 28 ημιδομημένων συνεντεύξεων. Η θεματική ανάλυση δείχνει ότι η εν λόγω αναπαράσταση εσωκλείει μια πολεμική διάσταση, αφού δεν διαχέεται με κοινά αποδεκτό τρόπο στο σύνολο των συνεντευξιαζόμενων, και διαγράφεται μέσα από το αντιθετικό δίπολο απάθειας - διαμαρτυρίας. Η αρνητική διάσταση προσλαμβάνει την απολιτικότητα ως μία στάση αδιαφορίας και απάθειας απέναντι στην πολιτική και την κοινωνία, ενώ η θετική διάσταση αντιλαμβάνεται την απολιτικότητα ως μια πράξη διαμαρτυρίας και αντίδρασης προς το υπάρχον πολιτικό σύστημα. Το δεύτερο μέρος αφορά τη δημιουργία ενός δομημένου ερωτηματολογίου που βασίστηκε σε αμφότερα τα αποτελέσματα των συνεντεύξεων και τα βιβλιογραφικά ευρήματα και συμπληρώθηκε από 195 άτομα (18-35 ετών). Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την ύπαρξη της τυπολογίας των Amna & Ekman (2014) στον ελληνικό νεανικό πληθυσμό, υποδεικνύοντας ότι οι τέσσερις κατηγορίες πολιτικής εμπλοκής (ενεργοί, «εν αναμονή», μη εμπλεκόμενοι και απογοητευμένοι πολίτες) διαφέρουν σημαντικά ως προς τις δύο διαστάσεις πολιτικού ενδιαφέροντος και πολιτικής συμμετοχής. Επιπλέον, φαίνεται ότι οι περισσότερο εμπλεκόμενες ομάδες αναπαράγουν την αρνητική αναπαράσταση της απολιτικότητας και των συνεπειών της στην ελληνική κοινωνία, ενώ οι λιγότερο εμπλεκόμενες πολιτικά ομάδες προσλαμβάνουν την απολιτικότητα ως μία μορφή διαμαρτυρίας και αντίδρασης (θετική αναπαράσταση). Στο τελευταίο στάδιο, προτείνεται η περαιτέρω ανάπτυξη της τυπολογίας πολιτικής εμπλοκής των Amna & Ekman (2014) και η σύνδεση της με διαστάσεις που αντιστοιχούν στα τέσσερα επίπεδα ανάλυσης της κοινωνιοψυχολογικής πραγματικότητας με στόχο τη δημιουργία ενός πολυμεταβλητού μοντέλου πρόβλεψης των τύπων πολιτικής εμπλοκής. Η προτεινόμενη τυπολογία αποτελείται από πέντε κατηγορίες: τον κομματικό, τον πολιτικοποιημένο, τον «εν αναμονή», τον απολίτικο και τον αντιπολιτικό. Οι συμμετέχοντες ταξινομήθηκαν σε έναν από τους τύπους βάσει μιας σειράς από μαρτυρίες που τους δόθηκε -και αφορούσε τις απόψεις πέντε νέων ανθρώπων για την πολιτική- και καλούνταν να επιλέξουν αυτήν που τους αντιπροσώπευε περισσότερο. Συνολικά συμμετείχαν 1014 άτομα (18-35 ετών), ενώ η διανομή του ερωτηματολογίου έγινε ηλεκτρονικά μέσω σελίδων κοινωνικής δικτύωσης. Οι μεταβλητές που χρησιμοποιήθηκαν ως ανεξάρτητες αφορούν τις κοινωνιοψυχολογικές διαστάσεις που αναδείχθηκαν από τα προηγούμενα στάδια της έρευνας, καθώς και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά και τα χαρακτηριστικά της πολιτικής ταυτότητας των εμπλεκομένων (Ενδοατομικό επίπεδο: χαρακτηριστικά προσωπικότητας, συναισθήματα απέναντι στην πολιτική και την οικονομική κρίση, πολιτική και ιδεολογική αυτοτοποθέτηση. Διατομικό επίπεδο: ιδιοκεντρισμός- αλλοκεντρισμός.Διομαδικό επίπεδο: δημογραφικά χαρακτηριστικά, προσανατολισμός της κοινωνικής κυριαρχίας. Ιδεολογικό επίπεδο: κοινωνική νοοτροπία, ιδεολογική τοποθέτηση στην κλίμακα «Αριστερά-Δεξιά», πολιτικό ενδιαφέρον, πολιτική συμμετοχή και πολιτική ταύτιση με τους γονείς).Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τρεις από τις τέσσερις διαστάσεις της κοινωνιοψυχολογικής πραγματικότητας συμμετέχουν στην πρόβλεψη των τύπων πολιτικής εμπλοκής (ενδοατομικές, διομαδικές και ιδεολογικές), ενώ στην εμφάνιση κάθε τύπου συμβάλλουν διαφορετικοί συνδυασμοί μεταβλητών. Η εργασία καταλήγει στο γενικό συμπέρασμα ότι η απολιτικότητα δεν αποτελεί ένα «συμπαγές» κοινωνικό φαινόμενο, αλλά διασπάται σε τρεις επιμέρους κατηγορίες που αναφέρονται: i. σε μία κατάσταση απόστασης από την πολιτική («εν αναμονή» πολίτες), ii. σε μία κατάσταση πλήρους αδιαφορίας για την πολιτική (απολίτικοι) και, iii. στην άρνηση της πολιτικής (αντιπολιτικοί).