СИСТЕМА ОБРАЗОВАНИЯ В ГОРОДЕ ТУРКЕСТАНЕ ВО ВТОРОЙ ПОЛОВИНЕ ХІХ –НАЧАЛЕ ХХ ВЕКОВ
Authors: Тастанбеков М. 
Published: September 2023

Зерттеу жұмысының мақсаты –Ресей империясы кезеңіндегі Түркістан қаласындағы білім беру жүйесінің даму деңгейі мен ерекшеліктерін анықтау болып табылады. Қарастырылып отырған кезеңдегі өзіне тән барлық өзгерістермен аймақтағы халықтық білім берудің жағдайы, мұсылмандық оқу орындарының (мектептер мен медреселердің) құрылымы мен оқу бағдарламаларының мазмұны аймақты отарлауға дейін және отарлық билік жылдарындағы оқу жүйесі Түркістан қаланың мысалында талданады. Зерттеудің маңыздылығы дәстүрлі білім беру жүйесінің сақталу деңгейінің анықталуында, отаршылдық кезеңдегі халық ағарту жүйесіндегі трансформация үдерісінің Түркістан қаласының нақты мысалында қолдану арқылы жаңа әдісті мектептердің маңыздылығы мен аймақтағы халыққа білім берудің жағдайы көрсетілген. Зерттеу нәтижесінде қазақ халқына қатысты білім беру саясаты мәселесі жалпы үкімет тарапынан Түркістан генерал губернаторлығында жасалған кейбір өзгерістерге қарамастан, аймақты жалпы империялық кеңістікке біріктіру әдістерінің бірі ретінде мұсылман мәселесі арқылы қаралғаны дәлелденді.

Целью исследовательской работы является определение уровня и особенностей развития системы образования в городе Туркестане в период Российской империи. Для анализа положения образования в крае со всеми присущими ему переменами в рассматриваемый период на прочной источниковой базе прослеживается состояние народного образования, структура и учебные программы мусульманских образовательных учреждений (мактабы и медресе) до колонизации края и изменения в образовательной системе в годы колониального режима на примере города Туркестан. Ценность исследования заключается в том, что выявлены уровень сохранения традиционной системы образования, изучен преобразовательный процесс в системе народного просвещения в колониальный период на конкретном примере города Туркестана, показано значение новометодных школ и состояние народного образования в крае. В результате исследования доказано, что вопрос образовательной политики в отношении казахского населения, несмотря на некоторые преобразования в Туркестанском генерал-губернаторстве, рассматривался через призму мусульманского вопроса как один из методов интеграции региона в общеимперское пространство.

The purpose of the research work is to determine the level and features of the development of the education system in the city of Turkestan during the period of the Russian Empire. To analyze the provisions of educationin the areawith all its inherent changes during the period, on a solid source base, the state of public education is traced, the structure and study programs of Muslim educational institutions (maktabs and madrassas) before colonization of the areaand modifications in the educational system during the years of the colonial regime as exemplified by Turkestan.The value of the study arises in the fact that the level of preservation of traditional education system, the transformation process in the system of public education in the colonial period in the specific example of Turkestan was revealed, the importance of new-methodical schools and the state of public education in the region were shown. The value of the study is seen in the fact that revealed the level of preservation of the traditional education system, studied the transformation process in the public education system in the colonial period with a specific example of Turkestan city, shown the importance of new method schools the importance of new method schools and the state of public education in the edge. Research results prove that the issue of educational policy in relation to the Kazakh population, despite some transformations in the Turkestan GeneralGovernorship, was considered through the prism of the Muslim issue as one of the methods of integration of the region into the general imperial space.