AZƏRBAYCANIN NAXÇIVAN DAĞLIQ GEOBOTANİK ƏRAZİSİNDƏ HƏZM SİSTEMİ XƏSTƏLİKLƏRİNİN MÜALICƏSİNƏ DAİR ETNOFARMAKOLOJİ TƏDQİQAT
Authors: İsayev C.İ. , Hacıyeva E.M. , Babayeva N.T. , Cəfərova G.S. , Səfərova N.M. , Qədimli A.İ. 
Published: January 2025

Məqalədə Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan dağlıq geobotanik ərazisində 3 il müddətində aparılmış etnofarmakoloji tədqiqat haqqında məlumat verilmişdir. 70 respondent arasında həzm sistemi xəstəliklərinin etnofarmakoloji tədqiqinə aid sorğu aparılmışdır. Aparılan tədqiqat nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, həzm sistemi xəstəliklərinin müalicəsində 25 fəsiləyə aid 50 bitki növündən istifadə edilir. Bu bitkilərə aid etnofarmakoloji tədqiqatın göstəriciləri hesablanmış və onlara aid statistik təhlil aparılmışdır. Aydın olmuşdur ki, Asteraceae, Lamiaceae, Rosaceae, Apiaceae və Fabaceae fəsilələrinə daxil olan bitkilərdən daha çox istifadə edilir. Əksər dərman bitkiləri müalicə məqsədilə dəmləmə və bişirmə şəklində tətbiq edilir. Həzm sistemi xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilən dərman preparatlarının çeşidində bitki mənşəli vasitələrin az olması diqqəti çəkir. Müəlliflərin fikrincə, təqdim olunan məqalə istər tibb işçilərinin, istərsə də, əhalinin diqqətini bitki mənşəli vasitələrə yönəltmək baxımından faydalı ola bilər. Həmçinin alınan nəticələr dərman bitklərindən həzm sistemi xəstəliklərinin müalicəsində istifadə ediləcək yeni və effektli müalicə vasitələrinin hazırlanması istiqamətində araşdırmaların aparılmasını da aktuallaşdırır.

The article provides information about ethnopharmacological studies conducted over 3 years in the Nakhichevan mountain geobotanical territory of the Republic of Azerbaijan. A survey was conducted among 70 respondents related to ethnopharmacological studies of diseases of the digestive system. As a result of the conducted research, the use of 50 plant species belonging to 25 families for the treatment of diseases of the digestive system has been established. The indicators of ethnopharmacological studies of these plants were calculated and their statistical processing was performed. It was found that plants of the Asteraceae, Lamiaceae, Rosaceae, Apiaceae and Fabaceae families are most often used. Most medicinal plants are used mainly in the form of infusions and decoctions. Among the range of medicines used to treat diseases of the digestive system, a small number of herbal remedies have been identified among them. According to the authors, the presented article will be useful in terms of attracting the attention of both medical professionals and the public to herbal medicines. The results obtained prove the relevance of research in the direction of developing new effective drugs for the treatment of diseases of the digestive system from medicinal plants.

В статье представлена информация об этнофармакологическом исследованиии, проводимом в течение 3 лет в Нахичеванском горном геоботаническом регионе Азербайджана. Среди 70 респондентов был проведен опрос, относящийся к этнофармакологическим исследованиям заболеваний пищеварительной системы. В результате проведенных исследований установлено применение 50 видов растений, принадлежащих к 25 семействам, для лечения заболеваний желудочно-кишечного тракта. Были рассчитаны показатели этнофармакологических исследований данных растений и выполнена их статистическая обработка. Установлено, что чаще всего используются растения семейств Asteraceae, Lamiaceae, Rosaceae, Apiaceae и Fabaceae. Большинство лекарственных растений применяются, в основном, в виде настоев и отваров. При исследовании ассортимента лекарственных препаратов, применяемых для лечения заболеваний пищеварительной системы, выявлено небольшое количество среди них растительных средств. По мнению авторов, представленная статья будет полезна с точки зрения привлечения внимания как медицинских работников, так и общественности к фитопрепаратам. Полученные результаты доказывают актуальность проведения исследований в направлении разработки новых эффективных средств, полученных из лекарственных растений, для лечения заболеваний пищеварительной системы.