Η μετεγχειρητική εξέλιξη του καρκίνου του προστάτη μετά από ριζική προστατεκτομή
Authors: Παπαθανασίου Μιχαήλ 
Published: January 2014

Η εφαρμογή της ριζικής προστατεκτομής στον εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη αποτελεί μέχρι σήμερα τη θεραπευτική μέθοδο εκλογής. Τα αποτελέσματα της στην επιβίωση, σε συνδυασμό με την μείωση της περιεγχειρητικής και μετεγχειρητικής θνησιμότητας και νοσηρότητας είναι εξαιρετικά. Παρά τα δεδομένα αυτά, η πραγματική αποτελεσματικότητα της μεθόδου στην επιβίωση των ασθενών απαιτεί ένα μεγάλο χρονικό διάστημα παρακολούθησης που υπερβαίνει τη δεκαετία. Ο καρκίνος του προστάτη είναι μια αργά εξελισσόμενη νόσος, που μπορεί να υποτροπιάσει, να δώσει μεταστάσεις και τελικά να οδηγήσει τον ασθενή στο θάνατο ακόμα και μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα. Σκοπός της διδακτορικής διατριβής είναι η λεπτομερής καταγραφή και ανάλυση των μακροχρόνιων αποτελεσμάτων της ριζικής προστατεκτομής σε μια προοπτική μελέτη. Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της ριζικής προστατεκτομής στηρίζεται στην συνολική επιβίωση, την ειδική για τον καρκίνο του προστάτη επιβίωση, τις πιθανότητες απουσίας μετάστασης και τις πιθανότητες απουσίας εξέλιξης της νόσου. Στη συνέχεια γίνεται ανάλυση των κλινικών και ισοτοπαθολογικών παραμέτρων που σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα της ριζικής προστατεκτομής: το κλινικό στάδιο, το Gleason score της βιοψίας, το PSA, το Gleason score στο παρασκεύασμα της ριζικής προστατεκτομής, την εξωκαψική επέκταση, τα θετικά χειρουργικά όρια, τη διήθηση των σπερματοδόχων κύστεων και τη λεμφαδενική διήθηση. Τέλος, γίνεται μια πολυπαραγοντική αξιολόγηση όλων των ανωτέρω παραμέτρων και αξιολογείται ο κίνδυνος εξέλιξης, μετάστασης και επιβίωσης των ασθενών με βάση την κατηγοριοποίηση τους σε ομάδες κινδύνου, χωρίς να παραλείπεται επίσης η καταγραφή των επιπλοκών της ριζικής προστατεκτομής. Συνολικά αντιμετωπίστηκαν με ριζική προστατεκτομή 138 ασθενείς με κλινικά εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 65,36±5,26 έτη (εύρος 52-76 έτη) και ο χρόνος παρακολούθησης ήταν 6,13±1,88 έτη (εύρος 5-10 χρόνια). Οι ασθενείς ταξινομήθηκαν σε 3 ομάδες κινδύνου. Η συνολική 5ετής επιβίωση ήταν 89,9%, η ειδική για τον καρκίνο του προστάτη επιβίωση ήταν 96,4%, η πιθανότητα απουσίας μετάστασης ήταν 87,7% και η πιθανότητα απουσίας. Η μετεγχειρητική εξέλιξη του καρκίνου του προστάτη μετά από ριζική προστατεκτομή εξέλιξης της νόσου ήταν 84,1%. Το κλινικό στάδιο (p=0,05), το Gleason score στο παρασκεύασμα της ριζικής προστατεκτομής (p<0,0001), η εξωκαψική επέκταση (p<0,0001), τα χειρουργικά όρια (p<0,0001), η διήθηση των σπερματοδόχων κύστεων (p<0,0001) και η διήθηση των λεμφαδένων (p<0,0001), αποτέλεσαν σημαντικούς και ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες εμφάνισης μετάστασης. Κάθε κλινικό και ιστοπαθολογικό χαρακτηριστικό του καρκίνου αποτέλεσε επίσης σημαντικό και ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα εξέλιξης της νόσου (βιοχημική υποτροπή) στη μονοπαραγοντική ανάλυση. Η πιθανότητα απουσίας εξέλιξης 5 χρόνια μετά τη ριζική προστατεκτομή ήταν 99% στην ομάδα χαμηλού κινδύνου, 89,3% στην ομάδα ενδιάμεσου κινδύνου και 46,7% στην ομάδα υψηλού κινδύνου 46,7%. Η πλήρης εκτομή του προστατικού καρκίνου με προσπάθεια αποφυγής θετικών χειρουργικών ορίων είναι επιτακτική για την επίτευξη αυτών των αποτελεσμάτων. Η ριζική προστατεκτομή έγινε γενικά πολύ καλά ανεκτή από τους ασθενείς με μέσο χειρουργικό χρόνο τα 160 min και μέση απώλεια αίματος τα 530ml. Η μόνη σοβαρή επιπλοκή που παρατηρήθηκε διεγχειρητικά ήταν η τρώση του ορθού σε 10 (7,2%) ασθενείς που αντιμετωπίστηκε με άμεση συρραφή στον ίδιο χρόνο και σε 2 περιπτώσεις κατέληξε στη δημιουργία ουρηθροορθικού συριγγίου που αντιμετωπίστηκε σε 2 χρόνους με αρχική πραγματοποίηση προσωρινής ανακουφιστικής κολοστομίας. Η συχνότερη μετεγχειρητική επιπλοκή ήταν τα στενώματα του αυχένα (8,7%) και η λιθίαση της κύστης σε 3 ασθενείς που αντιμετωπίστηκαν με διουρηθρική αυχενεκτομή καθώς και η λιθίαση της κύστης σε 3 (2,2%) από τους ασθενείς αυτούς που αντιμετωπίστηκαν με δεύτερη επέμβαση. Η ακράτεια των ούρων, ένα έτος μετά τη ριζική προστατεκτομή αποτέλεσε πρόβλημα για 5 (3,6%) ασθενείς. Το 45,6% των ασθενών ανέφερε στυτική δυσλειτουργία. Στο 21,7% αυτών δεν διατηρήθηκε κανένα από τα δύο αγγειονευρώδη δεμάτια ενώ στο 20,3% έγινε διατήρηση μόνο τους ενός. Οι λίγες αυτές επιπλοκές ήταν σαφώς μειωμένες στα τελευταία περιστατικά με την αποκτηθείσα χειρουργική εμπειρία. Συμπερασματικά, η ριζική προστατεκτομή αποτελεί μια εξαιρετικά αποτελεσματική και ασφαλή θεραπευτική μέθοδο αντιμετώπισης του εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη.