bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Çocuk Dostu Okul Öncesi Eğitim Yapılarında Aranan Mimari Tasarım Kriterleri
Authors: ŞENALP Şeyma , ÇINAR Kerim
Published: December 2022

Eğitim hem toplumlar hem de bireyler için olmazsa olmaz unsurlardandır. Bir toplumu yükselten, bireyin statüsünü belirleyen eğitimidir. Dünyanın önde gelen ülkeleri, eğitime ciddi yatırımlar yapmaktadır. Bu çalışmada eğitimin başladığı yer olan okul öncesi eğitimin insan hayatındaki yeri vurgulanarak, kullanıcısı olan çocukların ihtiyaçlarına en iyi karşılık veren çocuk dostu anaokul kavramı açıklanmıştır. Yapılan çalışmalarda ülkemizde okul öncesi eğitimde ve eğitimin yapıldığı mekânlarda ciddi eksiklikler görülmektedir. Okul öncesi eğitimin ,geri dönüşü en yüksek yatırım olduğu gerçeğini anlayan ülkeler bu alana ciddi yatırım yapmış gelişmiş ülkeleridir. Okullarının her yönüyle gelişimine destek olmaktadırlar. Ülkemizde yapılan araştırmalara baktığımız zaman ise okul öncesi eğitim konusunda oldukça eksiklerimiz olduğunu görmekteyiz, yine yapılan araştırmalar mevcut eğitim yapılarının nitelikli olmadığını, yapılmakta olanların da okul öncesi için ihtiyaç olan çocuk dostu kavramına cevap vermediğini göstermekte ve yapıların mimarisi iki yüz yıla yakın bir sürede aynı durmaktadır. Bu kadar hızlı gelişen bilim ve fendeki teknolojilere, değişimlere okul yapılarımızın da ayak uydurması kaçınılmazdır. Çalışmada öncelikle eğitim ve okul öncesi eğitimin önemine değinilmiştir. Okul öncesi eğitiminin insan hayatındaki yeri, kazanımları sıralanmıştır. Son yıllarda oldukça önemi fark edilen çocuk dostu ve çocuk dostu okul kavramlarına değinilmiştir. Çocuk dostu okul öncesi yapılarında olması gereken mekân kriterleri örneklerle anlatılmıştır. Son olarak çocuk dostu okul öncesi eğitim yapısında olması gereken nitelikler belirlenerek ve mevcut örnekler incelenerek bundan sonra tasarlanacak okullar için doküman niteliğinde araştırma tamamlanmıştır.
Functions and performance of the Basics and Applications of Computer Graphics and Graphic Design
Authors: OSAIGBOVO Felix Onaiwu
Published: December 2022

This paper focuses on the basics and applications of computer graphics and why it is important for students to be abreast of the nitty-gritty of this area of study and by extension, knowing why the study of computer graphics is of immense importance. Graphic design generally was also touched on the body of this essay. The important areas of this application consist of blueprint and designs, object simulation, general animations and manipulations. Although computer graphics became prominent during the early stages of the advent of computer monitors, there comes also, a number of other output and input gadgets that are essential for computer graphics; these comprise joysticks, mouse, hi-tech color monitors, flash drives and various models of camera and smart phones. For the purpose of clarity, in this write-up, computer graphics and computer designs would be used interchangeably because the process of computer graphics is in the designs system. Also, the design study used in this essay is the review and studio exploratory methods. The major aim of this essay is to give insights into the working dynamics of computer graphics and designs so that practitioners and graphic students would see it as a ready resource material. At the end, the intention of this writer is to give first-hand informative knowledge to students and non-students who may be interested in taking up computer graphics as a career.
USO DE COLISTINA INTRAVENTRICULAR E INTRATECAL NA ABORDAGEM TERAPÊUTICA DAS MENINGITES CAUSADAS POR ACINETOBACTER BAUMANNII MULTIRRESISTENTE
Authors: Chagas Julia Brites Queiro Lopes , Fonseca Luísa Alves de Sousa , De Lima Pedro Paulo Gusmão
Published: December 2022

Introdução: as meningites representam importantes quadros clínicos cujos agentes etiológicos variam, sendo a Acinetobacter baumannii uma bactéria gram-negativa de extrema importância pela sua característica multirresistente e presença elevada em ambientes nosocomiais, afetando principalmente imunossuprimidos e àqueles que passam por procedimentos cirúrgicos, principalmente no que diz respeito a procedimentos neurocirúrgicos. Dessa forma, nos últimos anos tem sido estudado o uso da colistina no tratamento da meningite causada por essa bactéria. Metodologia: para a presente revisão, utilizou-se artigos da plataforma Pubmed, publicados nos últimos cinco anos e com ênfase na temática. Resultados: A colistina é um antimicrobiano criado por volta da década de 1950 que teve seu uso aumentado nos últimos anos por se demonstrar eficaz contra cepas de bactérias multirresistentes, entre elas a A. baumannii. Nesse contexto, a colistina usada por via intratecal ou intraventricular tem sido levantada como alternativa no tratamento de meningites causadas por essa bactéria, uma vez que sua difusão no liquido cefalorraquidiano quando administrada via intravenosa não se mostra satisfatória. Dessa forma, apesar de possuir efeitos adversos como meningite química e ventriculite, possibilidade de contaminação do cateter de aplicação, e ainda uma falta de consenso quanto a dose administrada, o uso do medicamento por essas vias demonstrou eficácia de 89-90% e ausência de efeitos nefrotóxicos experimentados quando há aplicação sistêmica. Conclusão: Assim, o uso da colistina via intratecal ou intraventricular é uma opção vantajosa e eficaz para o tratamento da meningite causada pela A. baumannii multirresistente, no entanto mais estudos são necessários para otimização da terapêutica
VALOR DO POINT-OF-CARE ULTRASOUND (POCUS) EM DISTINTAS SITUAÇÕES DE INSUFICIÊNCIA CARDÍACA E RESPIRATÓRIA
Authors: De Souza Isadora Bontorin , Aguiar Yngrid Carneiro de , Sousa Kerolyn Keshyley de , Oliveira Rafael Rodrigues de Almeida Rego , Napoli Allan Eurípedes Rezende
Published: December 2022

Introdução: O Point-of-Care-Ultrasound (POCUS) trata-se da ultrassonografia transtorácica realizada à beira-leito do paciente. A aparelhagem, além de ser  portátil,  é de fácil aplicação e interpretação de seus achados. A sua utilização tem sido relacionada à melhora propedêutica e terapêutica de casos conduzidos em distintos setores intra-hospitalares.  Métodos: Realizou-se uma revisão integrativa da literatura com busca no PubMed. Utilizou-se 14 artigos, selecionados a partir dos descritores “lung ultrasound”, “POCUS”, “respiratory failure” e “heart failure”, encontrados no MesH. Foram selecionados: metanálises, estudos controlados randomizados e revisões sistemáticas, em inglês, publicados entre 2012 e 2022.  Resultados: As vantagens mais citadas foram: facilidade do manuseio, fornecimento de dados em tempo real e disponibilidade à beira-leito. As linhas B são o achado mais validado, apresentando em um trabalho 85% de sensibilidade e 91% de especificidade para insuficiência cardíaca (IC) e 100% de sensibilidade e de valor preditivo negativo para a exclusão do pneumotórax. A quantificação dessas consegue predizer a descompensação da IC (>15) e risco de hospitalização e morte (>30) em Centros de Terapia Intensiva. No intra operatório da cardiologia pediátrica, um estudo randomizado com 122 crianças demonstrou haver menos eventos adversos relacionados à dessaturação no grupo intervenção (55% versus 73%). Conclusões: A utilização do POCUS em ambiente hospitalar tem se mostrado de grande valia em diferentes setores. Alguns de seus achados, como as slinhas B, estão cada vez mais elucidados e demonstram alto potencial diagnóstico e propedêutico, permitindo intervenções terapêuticas mais precocemente. Mais estudos são necessários para melhorar a validação de seus achados.
Models for Word and Image
Authors: Elkins James
Published: December 2022

The prevalence of W.G. Sebald in studies of fictional narratives that
incorporate images has led to a lack of theorization of other practices
that operate within this terrain. Sebald’s practice is generally to anchor
the image in its surrounding text in such a way that the reader is led up to,
into and past the image with minimal interruption in the flow of reading.
In that way his narratives can explore continuous paths of memory on
which images are passing waystations. It is also possible to permit images
to slow the narrative, or to draw readers repeatedly back to the images or
to use images to cast doubt on the narrator or the narration. I compare
Sebald’s practices to what can be found in Georges Rodenbach, André
Breton, Tan Lin, Anne Carson, Christian Bök, Fernandez Mallo, Philipp
Weiss, and others, in order to suggest that Sebald is only one example
in a long discontinuous history of writing on images. This brief chapter,
I’ve arranged into a schematic chronology. First, I’ll make a couple of
observations on fiction with included photographs before Sebald; then
I’ll propose some possibly characteristic qualities of his own practice; and
last, I’ll ask some questions about how we might understand his influence
on recent fiction that uses photographs.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG RỐI LOẠN NHÂN CÁCH Ở NGƯỜI BỆNH RỐI LOẠN SỰ THÍCH ỨNG
Authors: Hải Anh Nguyễn , Thị Huệ Đoàn , Minh Tâm Dương
Published: December 2022

Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng rối loạn nhân cách ở người bệnh rối loạn sự thích ứng. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang người bệnh rối loạn sự thích ứng điều trị nội trú tại Viện sức khỏe tâm thần Quốc gia – Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 8/2021 đến tháng 8/2022. Kết quả: Có 14 người bệnh có rối loạn nhân cách, chiếm 29.79%. Trong số các người bệnh có rối loạn nhân cách, có 6 người bệnh rối loạn nhân cách lo âu tránh né (F60.6) chiếm tỷ lệ cao nhất 42.86%, 4 người bệnh rối loạn nhân cách cảm xúc không ổn định (F60.3) chiếm 28.57%, 2 người bệnh rối loạn nhân cách dạng phân liệt (F60.1) chiếm 14.29%, 1 người bệnh rối loạn nhân cách kịch tính (F60.4), 1 người bệnh rối loạn nhân cách phụ thuôc (F60.7) chiếm tỷ lệ 7.14%. 100% người bệnh có rối loạn nhân cách lo âu tránh né đều có cảm giác căng thẳng lo sợ dai dẳng và lan tỏa, tất cả người bệnh rối loạn nhân cách không ổn định đều là loại ranh giới. Trong mối quan hệ tình cảm, 57.1% người bệnh rối loạn nhân cách có mối hệ tình cảm hòa thuận, 28.6% có mối quan hệ bất hòa, 14.3% đã ly thân hoặc ly dị. Có 78.6% người bệnh có ít bạn bè, đồng nghiệp, 28.6% có mối quan hệ bất hòa, không có người bệnh nào phải chuyển nhiều chỗ làm.
ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỔI LÂM SÀNG VÀ ĐIỆN DẪN TRUYỀN THẦN KINH Ở BỆNH NHÂN SUY THẬN MẠN LỌC MÁU CHU KỲ BẰNG THẬN NHÂN TẠO THƯỜNG QUY KẾT HỢP HDF-ONLINE
Authors: Như Nghĩa Nguyễn , Quốc Việt Lê , Huỳnh Ngọc Tân Mai
Published: December 2022

Đặt vấn đề: tỷ lệ tổn thương thần kinh ngoại vi tương đối cao, đặc biệt ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối lọc máu định kì. Do đó, phát hiện và điều trị hiệu quả bệnh thần kinh ngoại vi có thể nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Mục tiêu nghiên cứu: đánh giá sự biến đổi lâm sàng và đánh giá một số chỉ số điện dẫn truyền thần kinh sau lọc máu chu kỳ bằng thận nhân tạo thường quy kết hợp với kỹ thuật HDF-Online ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối. Đối tượng và phương pháp: nghiên cứu mô tả cắt ngang 80 bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối đang lọc máu bằng thận nhân tạo chu kỳ tại bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ từ tháng 07/2021 đến 07/2022. Kết quả: nam chiếm 47,5%, tuổi trung bình là 54,5±15,65 tuổi. Sau 6 tháng, bệnh nhân biểu hiện rối loạn cảm giác giảm từ 75% còn 45%, rối loạn dinh dưỡng giảm từ 38,8% còn 21,25% và rối loạn phản xạ từ 35% còn 12,5%. Đối với chỉ số điện dẫn truyền thần kinh dây mác: tốc độ và biên độ dẫn truyền thần kinh gia tăng, thời gian tiềm vận động giảm có ý nghĩa sau 6 tháng. Đối với dây chày, tốc độ dẫn truyền vận động và biên độ đều tăng. Thời gian tiềm vận động dây thần kinh chày giảm không có ý nghĩa thống kê. Ở dây thần kinh trụ, biên độ dẫn truyền tăng, thời gian tiềm giảm sau 6 tháng. Ở dây giữa, các chỉ số điện dẫn truyền thần kinh cải thiện đáng kể. Kết luận: biện pháp lọc máu kết hợp giữa HD và HDF-Online có thể cải thiện các đặc điểm lâm sàng, một số chỉ số điện dẫn truyền thần kinh ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối.
CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN NĂNG LỰC ĐÁP ỨNG ĐẠI DỊCH COVID – 19 CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI CÁC TUYẾN BỆNH VIỆN KHU VỰC MIỀN BẮC VIỆT NAM NĂM 2021
Authors: Quang Huy Trần , Gia Huệ Đinh , Quang Tuyển Đỗ , Việt Dũng Trương
Published: December 2022

Mục tiêu: xác định mối liên quan của các yếu tố liên quan kiến thức, thái độ và thực hành ứng phó Covid – 19 của điều dưỡng tại các tuyến bệnh viện khu vực phía Bắc Việt Nam năm 2021. Đối tượng và phương pháp: Mô tả cắt ngang trên 1347 điều dưỡng lâm sàng tại 10 bệnh viện khu vực phía Bắc Việt Nam năm 2021. Đối tượng nghiên cứu được chọn mẫu thuận tiện, sử dụng bộ câu hỏi tự điền để thu thập số liệu. Kết quả: Nghiên cứu đã tìm thấy các yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê với kiến thức ứng phó dịch Covid 19 của điều dưỡng bao gồm: tuyến bệnh viện công tác (OR=1,9 và 1,2) giới tính (OR=1,9), tuổi (OR=1,7 và 1,6), trình độ chuyên môn (OR = 1,8 và 1,6), phương pháp tập huấn (OR=2,1 và 1,8), đã từng tham gia phòng chống dịch (OR=1,4). Được tập huấn về dịch bệnh; kiến thức đạt có liên quan với thái độ với OR lần lượt là 2,2 và 1,4. Các yếu tố có liên quan đến thực hành bao gồm: Tuyến bệnh viện (OR=2,7 và 1,7), tuổi (OR = 1,5 và 1,4), trình độ chuyên môn (1,4 và 1,5), tập huấn về phòng chống dịch (OR=1,7), chăm sóc người bệnh mắc Covid–19 (OR=1,4), tham gia chống dịch (OR=1,5) và kiến thức đạt có liên quan với thực hành (OR=7,2). Kết luận: Điều dưỡng được tập huấn có thái độ tích cực hơn;. Kiến thức điều dưỡng tốt giúp thái độ tích cực hơn và thực hành tốt hơn rất nhiều.
KẾT QUẢ SỚM PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ BỆNH BẤT THƯỜNG TRỞ VỀ TĨNH MẠCH PHỔI HOÀN TOÀN THỂ DƯỚI TIM CÓ TẮC NGHẼN TẠI BỆNH VIỆN NHI TRUNG ƯƠNG
Authors: Lý Thịnh Trường Nguyễn , Đình Duyên Mai
Published: December 2022

Mục tiêu: Đánh giá kết quả sớm phẫu thuật chuyển các tĩnh mạch phổi về nhĩ trái điều trị bệnh bất thường trở về tĩnh mạch phổi hoàn toàn thể dưới tim có tắc nghẽn tại Trung tâm Tim mạch-Bệnh viện Nhi Trung ương. Đối tượng-phương pháp nghiên cứu: Trong thời gian từ năm 2011 đến năm 2017, các bệnh nhân được phẫu thuật chuyển các tĩnh mạch phổi về tim trái trong bệnh bất thường trở về tĩnh mạch phổi hoàn toàn thể dưới tim có tắc nghẽn được tiến hành nghiên cứu hồi cứu. Kết quả: Có tổng số 20 bệnh nhân được thu thập vào nghiên cứu. Tỷ lệ nam/nữ là 13/7 bệnh nhân. Tuổi trung bình của các bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu là 16.25 ± 20.14 ngày (1-80 ngày), cân nặng trung bình của các bệnh nhân là 3.2 ± 0.87 kg (1.9-5.7 kg). Có 6 bệnh nhân (30%) nhập viện trong tình trạng sốc tim cần phẫu thuật cấp cứu, và 11 bệnh nhân (55%) cần hỗ trợ máy thở trước phẫu thuật. Thời gian cặp động mạch chủ trung bình trong nhóm nghiên cứu là 67.9  ± 24.7 phút (41-154 phút), thời gian chạy máy trung bình là 132.8 ± 41.5 phút (82-247 phút). Có 3 bệnh nhân (15%) cần để hở xương ức sau phẫu thuật. Có 1 bệnh nhân (5%) tử vong sau phẫu thuật, không có bệnh nhân nào cần mổ lại do hẹp miệng nối tĩnh mạch phổi nhĩ trái trong thời gian theo dõi. Kết luận: Kết quả sớm sau phẫu thuật chuyển các tĩnh mạch phổi về nhĩ trái điều trị bệnh bất thường trở về tĩnh mạch phổi hoàn toàn thể dưới tim có tắc nghẽn tại Bệnh viện Nhi Trung ương là khả quan. Cần một nghiên cứu có số lượng bệnh nhân lớn hơn và theo dõi dài hơn nhằm đánh giá chính xác kết quả điều trị bệnh tim bẩm sinh phức tạp này.
MỐI LIÊN QUAN GIỮA HÌNH ẢNH HỌC VÀ TIÊN LƯỢNG CỦA NHỒI MÁU NÃO HỆ ĐỘNG MẠCH THÂN NỀN
Authors: Quang Bình Trần , Văn Tuận Nguyễn , Anh Tuấn Trần
Published: December 2022

Mục tiêu: Nhận xét mối liên quan giữa hình ảnh học và tiên lượng của nhồi máu não hệ động mạch thân nền. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu mô tả tiến cứu được thực hiện trên 110 bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu não hệ động mạch thân nền được điều trị tại trung tâm Thần kinh - Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 7 năm 2021 đến tháng 7 năm 2022. Kết quả: Tuổi trung bình của nhóm nghiên cứu là 63,70±14,23. Tỷ lệ nam/nữ là 1,6/1. Số bệnh nhân có tổn thương động mạch thân nền trên hình ảnh học là 36 bệnh nhân (32,7%), trong đó tổn thương đoạn gần có 11,1%, đoạn giữa 8,3%, đoạn đỉnh 19,4%, toàn bộ động mạch thân nền 61,1%. Trong nhóm bệnh nhân nghiên cứu, nhóm có điểm pc – ASPECTs = 8 điểm chiếm tỉ lệ cao nhất (22,2%). Không có bệnh nhân nào có điểm pc – ASPECTS thuộc nhóm 1, 9 và 10 điểm. Có mối liên quan giữa đặc điểm tổn thương động mạch thân nền, thang điểm pc- ASPECTs và mức độ tàn tật sau 90 ngày. Bệnh nhân có tắc động mạch thân nền có khả năng bị tàn tật nặng cao gấp 15,4 lần bệnh nhân chỉ có hẹp động mạch thân nền. Bệnh nhân có điểm pc – ASPECTs < 8 có khả năng bị tàn tật nặng cao gấp 10 lần bệnh nhân có điểm pc – ASPECTs =8. Kết luận: Tổn thương nhồi máu não trên cộng hưởng từ thuộc khu vực tưới máu hệ động mạch thân nền càng nhiều thì mức độ tàn tật càng nhiều.
ĐẶC ĐIỂM MỘT SỐ CHỈ SỐ ĐÔNG CẦM MÁU Ở THAI PHỤ LUPUS TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Authors: Thị Kiều My Trần , Thị Hà Hoàng , Hữu Trường Nguyễn , Thị Thiết Đào , Quốc Khánh Bạch
Published: December 2022

Mục tiêu: Có thai liên quan trực tiếp đến tình trạng tăng đông sinh lý. Lupus ban đỏ hệ thống (LBĐHT)  cũng được xem là một tình trạng tăng đông.  Do đó, phụ nữ lupus có thai có nguy cơ huyết khối cao. Vì vậy, nghiên cứu này nhằm mục tiêu quan sát sự thay đổi của một số chỉ số đông cầm máu ở thai phụ lupus so với thai phụ khỏe mạnh. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang, tiến cứu trên 103 thai phụ lupus và nhóm chứng là 30 thai phụ khỏe mạnh. Các chỉ số đông cầm máu được thực hiện bao gồm PT, APTT, nồng độ fibrinogen, D dimer (DD), Fibrin monomer (FM) và số lượng tiểu cầu (SLTC). Kết quả: PT, APTT, nồng độ fibrinogen và số lượng tiểu cầu (SLTC) tương đồng giữa hai nhóm. Ở thai phụ lupus, nồng độ trung bình của DD và FM lần lượt là 1,584 ± 1,341 mg/L và 16,56 ± 35,57 mg/L, đều tăng cao hơn đáng kể so với thai phụ khỏe mạnh (p=0,015 và p = 0,001), đặc biệt ở thai kỳ giữa và cuối. Tỷ lệ tăng FM (> 6,0 mg/L) là 28,2%, trong khi FM không tăng ở nhóm thai phụ khỏe mạnh (p=0,001). Tỷ lệ tăng DD (>0,5 mg/L) là 83,5%, tương đồng với thai phụ khoẻ mạnh (p = 0,210). Nồng độ DD và FM có tương quan mức độ vừa (r2 = 0,20; p<0,001) trong khi ở thai phụ khỏe mạnh hai chỉ số này không tương quan với nhau (p=0,244). Kết luận: các chỉ số đông cầm máu cơ bản và D dimer có những thay đổi động học theo tuổi thai tuy nhiên không có sự khác biệt giữa  thai phụ lupus và thai phụ khỏe mạnh. Chỉ số FM tăng cao ở  thai phụ lupus gợi ý đến tăng nguy cơ huyết khối nên cần sử dụng theo dõi cho bệnh nhân.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA QUANG ĐÔNG THỂ MI XUYÊN CỦNG MẠC BẰNG LASER VI XUNG ĐIỀU TRỊ GLÔCÔM
Authors: Phương Anh Đặng , Thị Thu Thủy Phạm , Tấn Đỗ
Published: December 2022

Mục tiêu: Đánh giá kết quả phương pháp quang đông thể mi xuyên củng mạc bằng laser vi xung trong điều trị glôcôm. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu can thiệp lâm sàng tiến cứu không có nhóm đối chứng được thực hiện trên bệnh nhân glôcôm đáp ứng một trong các tiêu chuẩn sau: bệnh nhân glôcôm nhãn áp không điều chỉnh với số thuốc hạ nhãn áp tối đa (4 thuốc), bệnh nhân đã điều trị bằng các phương pháp phẫu thuật tăng thoát lưu thủy dịch ≥ 1 lần nhưng thất bại hoặc hình thái glôcôm khó điều trị có nguy cơ thất bại cao nếu phẫu thuật. Bệnh nhân được theo dõi kết quả điều trị tại các thời điểm 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng sau đợt laser đầu tiên. Những bệnh nhân không đạt được nhãn áp mong muốn có thể xem xét laser bổ sung đợt hai ít nhất 1 tháng sau đợt đầu tiên. Nghiên cứu thực hiện tại Khoa Glôcôm, Bệnh viện Mắt Trung ương từ tháng 8 năm 2021 đến tháng 8 năm 2022. Kết quả: 26 mắt của 25 bệnh nhân có tuổi trung bình 50,2 ± 25,7 được đưa vào nghiên cứu. Chẩn đoán glôcôm tân mạch chiếm tỉ lệ cao nhất trong nhóm nghiên cứu (38,5%). Nhãn áp trung bình trước điều trị là 37,7 ± 10,5 mmHg giảm xuống còn 20,6 ± 8,2 mmHg sau 3 tháng (giảm 45,4%), số thuốc hạ nhãn áp trung bình trước điều trị là 2,78 giảm xuống còn 1,33. Trung bình mỗi bệnh nhân được thực hiện 1,23 đợt laser. Tỉ lệ thành công tại thời điểm 3 tháng sau đợt laser đầu tiên là 61,5%. Không ghi nhận biến chứng trầm trọng nào sau điều trị. Kết luận: Quang đông thể mi xuyên củng mạc bằng laser vi xung là một phương pháp điều trị ít xâm lấn, an toàn và có hiệu quả trong điều trị glôcôm.
KHẢO SÁT THỂ BỆNH Y HỌC CỔ TRUYỀN CỦA BỆNH NHÂN TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY THỰC QUẢN TẠI KHOA KHÁM BỆNH BỆNH VIỆN ĐA KHOA Y HỌC CỔ TRUYỀN HÀ NỘI
Authors: Thị Ngọc Linh Nguyễn , Thị Thanh Tú Nguyễn
Published: December 2022

Mục tiêu: Khảo sát thể bệnh y học cổ truyền của bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản tại Bệnh viện đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội. Đối tượng: Bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản đến khám và điều trị từ tháng 01/2022 đến tháng 06/2022. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang. Kết quả: 60 bệnh nhân được lựa chọn vào nghiên cứu. Tuổi trung bình của bệnh nhân là 49,58 ± 18,47. Tỉ lệ nữ cao hơn nam (58,3%). Thời gian bị bệnh chủ yếu trên 12 tháng (55,0%). Có 25,0% bệnh nhân có BMI thừa cân và béo phì, 23,3% bệnh nhân có chu vi vòng bụng vượt chuẩn. Tỷ lệ bệnh nhân thuộc thể bệnh Can khí phạm vị chiếm 83,3% và thể Tỳ vị hư hàn chiếm 16,7%. Triệu chứng Y học cổ truyền nuốt chua và phiền muộn khó chịu chiếm tỉ lệ cao nhất (nuốt chua 83,3 % và phiền muộn khó chịu 80,0%). Điểm trung bình GERDQ thể Can khí phạm vị là 10,77 ± 2,22, thể Tỳ vị hư hàn là10,65 ± 1,97.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, HÌNH ẢNH HỌC THẦN KINH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA CHẢY MÁU CẦU NÃO
Authors: Thị Nga Vũ , Văn Đức Phan
Published: December 2022

Chảy máu cầu não ít gặp, triệu chứng lâm sàng đa dạng, hình ảnh học thần kinh tương đối điển hình. Bệnh có tỉ lệ tử vong cao nhưng chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu chủ yếu là đảm bảo chức năng sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng. Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, hình ảnh học thần kinh của chảy máu cầu não. Phân tích một số yếu tố nguy cơ của bệnh nhân chảy máu cầu não Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 48 bệnh nhân được chẩn đoán chảy máu cầu não tại Trung tâm Thần kinh – Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 7 năm 2021 đến tháng 9 năm 2022. Kết quả: Trong 48 bệnh nhân đưa vào nghiên cứu có 40 bệnh nhân nam và 8 bệnh nhân nữ, tuổi trung bình là 56 ± 13 tuổi, chủ yếu là nhóm tuổi 50-59 tuổi (35.4%). Các triệu chứng khởi phát đột ngột (83.3%), thường xảy ra  khi làm việc (41.7%), hay gặp là đau đầu (87,5%), liệt vận động, mặt mất cân xứng (72.9%) và rối loạn ý thức (62.5%). Bệnh nhân vào viện có tỷ lệ cao rối loạn ý thức nhẹ Glasgow 14-15 điểm (62.5%), tăng huyết áp giai đoạn 2 (45.8%), 9 bệnh nhân (18.8%) có rối loạn thân nhiệt. Các triệu chứng thần kinh khu trú hay gặp gồm: Liệt nửa người (87.5%), liệt VII trung ương (41.7%). Một số hội chứng đặc trưng của cầu não: Hội chứng Milard-Gubler(27.1%), hội chứng Foville (22.9%), hội chứng Raymond-Cestan (16.7%). Đặc điểm hình ảnh học điển hình trên CLVT sọ não là tăng tỉ trọng đồng nhất (84.8%), có  phù não xung quanh, thể tích thường trên 3mL (41.7%). Tăng huyết áp, đái tháo đường là 2 yếu tố nguy cơ thường gặp nhất. Kết luận: Trong chảy máu cầu não hay gặp nam nhiều hơn nữ, thường gặp ở tuổi 50-59. Khởi phát đột ngột khi làm việc, triệu chứng lâm sàng đa dạng: rối loạn ý thức nhẹ, đau đầu, liệt nửa người, liệt mặt, các hội chứng cầu não. Trên CLVT sọ não có hình ảnh tăng tỉ trọng đồng nhất có phù não xung quanh. Tăng huyết áp, đái tháo đường là 2 yếu tố nguy cơ chính của bệnh.
KẾT QUẢ THAY KHỚP GỐI TOÀN PHẦN ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP GỐI NGUYÊN PHÁT TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH THANH HÓA
Authors: Xuân Thành Đào , Gia Du Hoàng , Hoàng Giang Đặng , Mai Dung Lê
Published: December 2022

Phẫu thuật thay khớp gối toàn phần điều trị thoái hoá khớp gối nguyên phát là phương pháp điều trị đạt hiệu quả cao, đã được thực hiện từ những năm 70 của thế kỉ trước. Tại Việt Nam, phương pháp điều trị này cũng đã được áp dụng từ nhiều năm, tuy nhiên, hầu hết được thực hiện tại các bệnh viện tuyến Trung Ương. Từ năm 2017, bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hoá dưới sự giúp đỡ và chuyển giao kĩ thuật của tuyến trên đã tiến hành thực hiện thay khớp gối toàn bộ điều trị thoái hoá nguyên phát cho 32 bệnh nhân (34 khớp gối), thời gian theo dõi trung bình 24,67 ± 11 tháng đạt kết quả: 97% bệnh nhân đau nhẹ và hết đau sau mổ, 94% bệnh nhân có thang điểm KS và KFS mức độ khá trở lên. Biến chứng: không có trường hợp nào phải thay lại do đau, lỏng khớp, trật khớp. chỉ có 2 trường hợp nhiễm trùng sâu, trong đó 1 trường hợp cần phẫu thuật làm sạch và đóng cứng khớp gối.
XÂY DỰNG QUY TRÌNH ĐỊNH LƯỢNG ĐỒNG THỜI 9 CHẤT TỒN DƯ BẢO VỆ THỰC VẬT TRONG MỘT SỐ LOẠI RAU QUẢ
Authors: Văn Mến Chử , Thị Thu Hà Vương , Thị Ngọc Mai Trần , Đức Long Đào
Published: December 2022

Trong nghiên cứu này chúng tôi đã xây dựng quy trình định lượng đồng thời 9 chất tồn dư bảo vệ thực vật trong một số loại rau quả như Difenoconazole, Hexaconazole, Emamectin benzoate, Indoxacard, Acetamiprid, Carbaryl, Ethoprophos, Dimethoat, Carbosulfan bằng phương pháp khối phổ (Mass Spectrometry-MS), tiến hành phân tích trên máy LC - MS/MS. Điều kiện trên LC gồm cột sắc ký: tốc độ dòng 0.1 mL/phút, thể tích tiêm 10 µL. Điều kiện trên MS/MS gồm Ion mode ESI (+), điện thế mao quản 2.5 kV, source Temp 1500C, desolvation temperature 3000C, desolvation gas flow 0.25 mL/min, cone gas flow OFF
ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐAU VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN SAU PHẪU THUẬT ÍT XÂM LẤN CỐ ĐỊNH CỘT SỐNG THẮT LƯNG TẠI KHOA CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VÀ CỘT SỐNG – BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Authors: Gia Du Hoàng , Hoàng Giang Đặng , Ngọc Linh Doãn
Published: December 2022

Mục tiêu: Mô tả mức độ đau sau phẫu thuật cố định cột sống thắt lưng ít xâm lấn và một số yếu tố liên quan. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 25 người bệnh sau phẫu thuật cố định cột sống thắt lưng ít xâm lấn tại khoa Chấn thương chỉnh hình và cột sống- Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 03/2021 đến tháng 09/2021. Kết quả: Sau phẫu thuật 24h, thang điểm VAS lưng và chân trung bình lần lượt là 4,96 ± 0,84 và 2,88 ± 1,45 điểm. Trong đó, đa số người bệnh đau nhiều ở lưng (18/25 NB), chỉ có 1 NB đau rất nhiều; đau ở chân mức độ vừa chiếm đa số (15/25 NB), có 3 NB không đau. Không có NB nào đau đến mức không chịu đựng được. 100% người bệnh sử dụng NSAIDs và 91,7% người bệnh sử dụng paracetamol. Khi ra viện, VAS lưng và chân của NB giảm lần lượt còn 1,96 ± 0,74 và 1,4 ± 1,03; thấp hơn có ý nghĩa thống kê so với trước phẫu thuật (p<0,001). Chưa thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ đau sau phẫu thuật với tuổi (r=0,1, p=0,3), giới (p> 0,05), thời gian phẫu thuật và số thuốc giảm đau sử dụng sau phẫu thuật (p> 0,05). Kết luận: Ngay sau phẫu thuật, người bệnh còn đau nhiều tại vết mổ, sau đó điểm đau tại lưng và chân giảm dần đến khi ra viện.
GIÁ TRỊ CỦA PHÂN LOẠI LUNG-RADS TRONG CHẨN ĐOÁN UNG THƯ PHỔI VỚI NỐT MỜ ĐƠN ĐỘC
Authors: Đình Phúc Đặng , Quốc Bộ Ngô , Hoàng Việt Đinh , Quốc Đạt Nguyễn
Published: December 2022

Mục tiêu: Nghiên cứu giá trị của phân loại Lung-RADS trên cắt lớp vi tính (CLVT) với nốt mờ đơn độc trong chẩn đoán ung thư phổi. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu thực hiện trên 42 bệnh nhân được chụp cắt lớp vi tính phổi có nốt mờ đơn độc được phân phân loại Lung-RADS (LR), đến khám và điều trị tại bệnh viện K từ tháng 10/2021 đến tháng 8/2022. Người bệnh được sinh thiết xuyên thành dưới hướng dẫn CLVT hoặc phẫu thuật rồi tiến hành đối chiếu kết quả giải phẫu bệnh, từ đó xác định giá trị dự đoán ung thư phổi của phân loại LR4B và độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị dự đoán dương tính, giá trị dự đoán âm tính của phân loại PI-RADS với nốt mờ đơn độc trong chẩn đoán ung thư phổi. Kết quả: 42 bệnh nhân có tỷ lệ nam giới 54,2%, độ tuổi trung bình 61, với triệu chứng khó thở chiếm 42,9%, được xét nghiệm CEA và CYFRA có kết quả trung bình 8,17 và 3,27ng/ml. Trên CLVT, nốt mờ có vị trí hay gặp nhất tại thùy trên phổi phải chiếm 28,6%, đường kính trung bình 17,98mm, với đường bờ nham nhở 64,3% và tính chất nốt đặc 83,3%. Giá trị dự đoán ung thư phổi của phân loại LR4B là 100%. Độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị dự đoán dương tính, giá trị dự đoán âm tính của phân loại Lung-RADS trong chẩn đoán ung thư phổi là 92,6%, 90,7%, 90,5% và 92,8%. Kết luận: Phân loại Lung-RADS trên CLVT có độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao với nốt mờ đơn độc trong chẩn đoán ung thư phổi.
ẢNH HƯỞNG CỦA PH, NHIỆT ĐỘ, BƯỚC SÓNG ÁNH SÁNG LÊN GÓC QUAY CỰC RIÊNG CỦA GLUCOSE VÀ SUCROSE
Authors: Đức Thiện Nguyễn , Ngọc Ánh Nguyễn
Published: December 2022

Góc quay cực riêng của chất hoạt quang đặc trưng cho khả năng làm quay mặt phẳng phân cực của ánh sáng truyền qua nó. Bộ thí nghiệm phân cực cơ P1000 được cải tiến sử dụng hệ đèn LED với bốn màu cơ bản với ống phân cực  dài 1 dm và có gắn đầu đo nhiệt độ để khảo sát góc quay cực riêng của glucose và sucrose. Kết quả cho thấy glucose và sucrose là hai chất hoạt quang phổ biến có góc quay cực riêng thay đổi theo giá trị pH, nhiệt độ của dung dịch khảo sát. Giá trị góc quay cực riêng của glucose và sucrose phụ thuộc rất lớn vào bước sóng của ánh sáng phân cực truyền qua. Góc quay cực riêng của glucose khi đo với ánh sáng đỏ 632 nm, ánh sáng xanh lam 456,67nm có giá trị lần lượt là 70,01 và 43,5 độ. Góc quay cực riêng của sucrose khi đo với ánh sáng đỏ 632nm, ánh sáng lam 456,67nm có giá trị lần lượt là 90,67 và 59,33 độ. Kết quả phân tích định lượng nồng độ glucose trong dung dịch phòng thí nghiệm và thương mại cho thấy khả năng ứng dụng với các bước sóng khác nhau.
ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI THAI PHỤ ĐẾN SINH TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC CỦ CHI
Authors: Đăng Tiến Đồng , Lệ Thủy Trần
Published: December 2022

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỷ lệ sản phụ có nguy cơ về dinh dưỡng và các yếu tố liên quan dựa trên thang đo dinh dưỡng của Trung tâm dinh dưỡng thành phố Hồ Chí Minh trên thai phụ đến sinh tại bệnh viện đa khoa khu vực Củ Chi. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang khảo sát dinh dưỡng 398 trường hợp sản phụ đến sinh tại bệnh viện đa khoa khu vực Củ Chi trong thời gian từ tháng 11/2021 – tháng 05/2022. Khảo sát dinh dưỡng dựa trên các tiêu chí của thang đo dinh dưỡng của Trung tâm dinh dưỡng thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả: Tỷ lệ sản phụ có nguy cơ về dinh dưỡng bằng thang đo dinh dưỡng của Trung tâm dinh dưỡng thành phố Hồ Chí Minh 18,3% (KTC95%: 14,6 – 22,1). Yếu tố liên quan đến dinh dưỡng bất thường trong đó các sản phụ khám thai không đầy đủ tăng nguy cơ bất thường dinh dưỡng gấp 6,1 lần (KTC95%: 3,3 – 11,1; p=0,000). Sản phụ không được tư vấn dinh dưỡng tăng nguy cơ bất thường dinh dưỡng gấp 5,4 lần (KTC95%: 2,9 – 9,9; p=0,000). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05). Kết luận: Khám thai đầy đủ và tư vấn dinh dưỡng đầy đủ làm giảm nguy cơ bất thường về dinh dưỡng trong thai kỳ
KẾT QUẢ GHÉP GAN ĐIỀU TRỊ UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO GAN NGOÀI TIÊU CHUẨN MILAN TẠI BỆNH VIỆN VIỆT ĐỨC
Authors: Việt Khải Ninh , Đức Trung Nguyễn , Quang Nghĩa Nguyễn , Tiến Quyết Nguyễn
Published: December 2022

Mục tiêu: đánh giá kết quả ghép gan điều trị ung thư biểu mô tế bào gan ngoài tiêu chuẩn Milan tại bệnh viện Việt Đức. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu 33 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan ngoài tiêu chuẩn Milan được ghép gan tại bệnh viện Việt Đức từ 5/2012 – 5/2022. Kết quả: Tuổi trung bình 55,06 ± 8,3, nhiễm virus viêm gan B chiếm 87,6%, điều trị trước ghép bằng nút động mạch gan hoá chất (TACE) và hoặc đốt sóng cao tần (RFA) 84,8%, alpha fetoprotein (AFP) trước ghép > 200 ng/ml 21,2%. Child A chiếm 69,7%, ngoài tiêu chuẩn Milan trong University of California San Fransico (UCFS) 33,3%, ngoài tiêu chuẩn University of California San Fransico 66,7%. Ghép gan người hiến sống 12,1%, người hiến chết não 87,9%, thời gian thiếu máu lạnh 163,8 ± 82,2, thiếu máu nóng 53,2 ± 14,4. Tắc động mạch gan và tĩnh mạch cửa 3%, chảy máu sau ghép 6,1%, tử vong sau ghép 6,1%. Thời gian sống thêm sau 1 năm, 3 năm và 5 năm là 75,6%, 72,5% và 72,5%. Thời gian sống không bệnh sau 1 năm, 3 năm và 5 năm là 77,4%, 73,7& và 70%. Kết luận: Ghép gan là phương pháp hiệu quả điều trị ung thư biểu mô tế bào gan thậm trí ung thư tế bào gan ngoài tiêu chuẩn Milan
SOME NOVEL SCHIFF BASE DERIVATIVES AS PROMISING CHOLINESTERASE INHIBITORS WITH ANTIOXIDANT ACTIVITY AGAINST ALZHEIMER’S DISEASE: SYNTHESIS, CHARACTERIZATION AND BIOLOGICAL EVALUATION
Authors: ÇINAR Ercan , BOĞA Mehmet , TOPAL Giray , ÇAKMAK Reşit
Published: December 2022

In this manuscript, five novel Schiff base derivatives containing a pyrazolone ring and a sulfonate moiety (6-10) except for 9 were designed, obtained for the first time and characterized by three spectroscopic techniques. The inhibition performances of these moleucles synthesized in two steps against cholinesterases, namely acetylcholinesterase (AChE) and butyrylcholinesterase (BChE) were evaluated. By DPPH and ABTS assays, antioxidant activities of these molecules were also examined. In AChE assay, compound 6 (95.87±1.59 % inhibition) inhibited this enzyme better than galanthamine (76.98±0.42 % inhibition). In BChE assay, compound 10 with 87.92±1.08% inhibition value in the series indicated the highest activity compared to galanthamine (76.30±0.28 % inhibition). In ABTS radical scavenging assay, compounds 7, 8 and 9 except for 6 and 10 indicated higher antioxidant activities compared to butylated hydroxytoluene (BHT). It is believed that these results may contribute to the design and synthesis of novel antioxidant agents, AChE and BChE inhibitors.
Kent Atlası Verilerinden Kentsel Saçaklanmanın Belirlenmesi: Samsun İli Örneği
Authors: ÖZMEKİK İpek Melisa , ERSOY TONYALOĞLU Ebru , GÖKTUĞ Tendü Hilal
Published: December 2022

Günümüzde kentlerin insan yaşamında önemli bir ekonomik, sosyal ve kültürel rolü olmasına rağmen, kentlerin süregelen büyümesi, artan hava, su ve toprak kirliliğinin yanı sıra ekosistemlerin ve işleyişinin bozulmasına ilişkin endişeleri artırmaktadır. Özellikle kentsel saçaklanmanın, diğer bir deyişle düşük yoğunluklu, kesintili kentsel alanların ve buna bağlı geçirimsiz yüzeylerin genişlemesinin, artan kirlilik, enerji kullanımı ve trafik sıkışıklığı ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, kentsel saçaklanmanın yerel halkların ayırt edici toplumsal özellikleri ve bütünlüğü üzerinde de olumsuz etkileri vardır. Bununla birlikte, tüm bu olumsuz değişiklikleri tersine çevirmek genellikle çok zor ve maliyetli olmuştur. Bu çalışma ile Samsun ilinin merkez ilçeleri (Atakum, İlkadım, Canik, Tekkeköy) örneğinde 2012 ve 2018 yılları arasındaki kentsel saçaklanma durumu Petrescu tarafından 2019 yılında önerilen Normalleştirilmiş Kent Atlası Saçaklanma İndeksi (NUASI) kullanılarak analiz edilmiştir. Samsun ilinin merkez ilçelerinden biri olan Atakum, 1998 yılında kurulmasına rağmen çok hızlı nüfus artışı ile Samsun ilinin en şehirleşmiş ilçesi haline gelmiş ve en fazla tarım arazisi kaybı Atakum ilçesinde meydana gelmiştir. Çalışma sonucunda, kıyı kesimlerinde daha yoğun bir kentleşme dokusuna sahip olan Atakum ilçesinin diğer üç ilçeye kıyasla 2012 yılında en yüksek, 2018 yılında ise en yüksek ikinci kentsel saçaklanma gelişimine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Diğer yandan Tekkeköy ilçesinde ise 2012-2018 yılları arasında kentsel saçaklanmada çok ciddi artış meydana gelmiştir.
“AŞKININ ŞEHİDİ” OLAN BİR “MECNUN”: AHMED VEFÂ BEY VE MİRSAD’DAKİ İKİ YAZISI
Authors: KILIÇKAYA Derya
Published: December 2022

Hüseyin Sadettin Arel’in sahibi ve müdürü olduğu, ayda bir çıkan milliyetçi kültür mecmuası Türklük tarafından “aşkının şehidi” olarak nitelendirilen Ahmed Vefâ Bey, yine aynı dergice “Eğer yaşasaydı belki bir nevi Fuzuli olacaktı.” cümlesiyle yüceltilmiştir. Ahmed Vefâ, bunalımlı bir hâlinde bütün fotoğraflarını ve eserlerini yakarak imha etmiştir. Buna rağmen, kendisinin iki yapıtı vardır. Biri ağabeyi İsmail Safa Bey ile Fransızcadan tercüme ettiği Vehâmetli Sevdalar adlı roman, diğeri de kardeşi Ali Kâmi Bey tarafından mecmualarda yayımlanan şiirlerin bir araya getirilmesiyle oluşturulan Eş’âr-ı Vefâ adlı küçük eserdir. Bu iki eserin dışında Ahmed Vefâ’nın dönemin çeşitli mecmualarında yayımlanmış nesirleri de bulunur. Bu yazının amacı, Ahmed Vefâ Bey’in Mirsad mecmuasında 1891 senesinde yayımlanmış iki yazısını tanıtmak ve değerlendirmektir. Bu yazılardan ilki “Bend-i Mahsus” adını taşır ve dönemin imla meseleleri ile ilgili özgün bir nesirdir. Diğeri ise “İstiğrak” başlığını taşır ve aşka dair hissî cümleler barındırır. Biri ilmî diğer hissî bu iki nesri inceleyip ele almak ise bu yazının amaçlarındandır.
XIX. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN NİHANİ VE KERBELA MERSİYELERİ
Authors: EKİCİ Ayşegül
Published: December 2022

İnsan varoluşundan itibaren sevdiklerini kaybetmenin derin acısını hissetmiş ve bu duygunun başta yas tutma gibi birtakım ritüelleri kaçınılmaz olmuştur. Bununla beraber büyük kitleleri etki altında bırakan acılar vardır ki bunların yankıları da çok daha büyük boyutta olup asırlar boyunca devam eder. Toplumu derinden etkileyen bu tür vakalardan bir tanesi de Hz. Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin’in ve diğer masumların 10 Muharrem H 61 / 10 Ekim 680 tarihinde Kerbela çöllerinde vahim bir şekilde öldürülmesidir. Tarihe Kerbela Hadisesi olarak geçen bu vakanın başta edebiyat, tiyatro ve mimarî olmak üzere pek çok sanat eserine yansımaları görülmüştür. Türk edebiyatında bu konuda maktel-i Hüseyin, muharremiye ve Kerbela mersiyeleri gibi manzum ve mensur türler hem yazılmış hem de okunmuştur. Mersiye türünde yüzyıllara göre artış olmazken Kerbelâ mersiyeleri olayın gerçekleştiği zamandan itibaren söylenmeye başlayıp daha sonraki yüzyıllarda da artarak devam etmiş ve XIX. yüzyılda en üst düzeye ulaşmıştır. Bu yüzyılda sadece belli bir zümre şairlerinin değil her kesimden şairin Kerbelâ mersiyesi yazdığı âdetâ bu türde şiir yazmanın moda haline geldiği tespit edilmiştir. Kerbelâ Mersiyesi yazan şairlerden bir tanesi de Hz. Peygamber’in soyundan gelen ve ehl-i beyte derin bir sevgi duyan Nihânî’dir. Dîvân’ında bu türde yazılmış yedi mersiyesi bulunmaktadır. Çalışmamızda şair tanıtılıp Dîvân’ındaki Kerbela mersiyelerinin şekil ve muhteva bakımından incelenmesi amaçlanmıştır.
HALİL HULKİ EFENDİ VE SİRÂCÎ FÎ NAZMİ’L-ÎSÂGÛCÎ İSİMLİ ESERİ
Authors: AKAY Sedat
Published: December 2022

Mantık terim olarak; zihni hata yapmaktan koruyan, doğru düşünmenin kurallarını, ölçülerini ve metotlarını gösteren ilim veya sanatın adıdır. Miladi 7. y.y.’dan itibaren İslam dünyasına giren mantık bilimi, ilerleyen zamanlarda İslami ilimler arasına giren bir disiplin haline gelmiştir. Geleneksel eğitim sisteminde mantık ile ilgili okutulan eserler genellikle Arapça kaleme alınmış ve bu eserlerin bir kısmının ezberlenmesi gerektiği için de birçoğu manzum olarak telif edilmiştir. Osmanlı Medreselerinde yüzyıllarca okutulan mantık kitapları arasında yer alan “Îsâgûcî” adlı eserle ilgili; şerh, talikat, haşiye ve tercüme türünde birçok çalışma yapılmıştır. Fakat nazmen tertip edilmesi açısından az sayıda bulunan örneklerden birisi de Halil Hulki Efendi’nin “Sirâcî fî Nazmi’l- Îsâgûcî” adlı eseridir. Halil Hulki Efendi, bu eserinde, “Îsâgûcî” deki konuları manzum olarak 152 beyitte toplayarak basit ve anlaşılır bir dil kullanmaya çalışmıştır. Çalışmamızın konusunu, Halil Hulki Efendi ve Sirâcî fî Nazmi’l Îsâgûcî adlı eseri oluşturmaktadır. Beş bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; yazarın hayatı ve eserleri, ilmî ve edebî şahsiyeti hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Îsâgûcî ve Îsâgûcî üzerine yapılmış çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde; Sirâcî fî Nazmi’l Îsâgûcî’nin özellikleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde; Sirâcî fî Nazmi’l Îsâgûcî’nin biçim ve içerik yönünden tahlili yapılarak mantık bilimi ile Arap dili ve belagatindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde ise eserin bilgisayarda yazılmış Arapça tam metni verilmiştir.
DİVAN ŞİİRİNDE ELMAS
Authors: AYDIN Fatıma
Published: December 2022

Elmas, tarih boyunca değerli bir taş olarak insanların hayatında var olmuştur. Elmaslar karbondan oluşmuş kristalize taşlardır. Bu taş, doğadaki en sert maddedir. Işıltıları ve sertlikleri ile değer kazanmışlardır. Tarih boyunca çeşitli inanışlara göre bu taşlar kutsal sayılmışlardır. Bu değerli taşlar, Divan şairlerine de ilham vermişlerdir. Elmasların çok sert olması ve bu sertlikleri ile diğer madenleri delebilmesi şairleri çok etkilemiştir. Elmas tozunun hem zehir hem de şifa amacıyla kullanımına da şiirlerde rastlanır. Ateşin elmasa zarar vermemesi ve çok derin madenlerden çıkarılması gibi elmasın özellikleri de beyitlerde yer almaktadır. Divan şairleri elmas ile sevgili arasında bağlantı kumuşlardır. Elmasın berraklığı ve parlaklığı Divanlarda sevgilinin bedenine, gerdanına, topuğuna veya tenine benzetilmiştir. Şair kendisinin gözyaşını, şairlik yeteneğini, sözlerini ve şiirlerini de elmasa benzetmiştir. Bir mücevher olarak elmasın kullanımını Divanlarda örneklendirilmiştir. Divanlarda elmas küpelerden, yüzüklerden, iğnelerden ve hançer süslerinden bahsedilmektedir. Elmas kelimesi Divanlarda keskinliği ile çelik manasında da kullanılmıştır. Kesilmiş ve şekil verilmiş elmaslara pırlanta denilmektedir. Pırlanta kelimesi de Divanlarda karşımıza çıkmaktadır. Şairler efsanevi bir elmas olan Şebçerağ’dan da şiirlerinde bahsetmişlerdir. Şebçerağ kelimesi hem padişah tarafından Hz. Muhammed’in kabrine hediye edilen gerçek bir elmasın adıdır hem de efsanevi bir cevherdir. Şairler her iki anlama uygun düşecek şekilde bu kelimeyi şiirlerinde kullanmışlardır. Bu çalışmada öncelikle elmas cevheri hakkında kısaca bilgi verilerek daha sonra Divanlarda ele alınışları incelenmiştir. Aynı konuda çok fazla örneğe rastlanmıştır. Fakat tekrara düşmemek adına her biri için bir örnek verilmiştir.
HAYRETÎ’NİN GAZELLERİNE MELÂMETÎLİĞİN YANSIMALARI
Authors: BATAR Kübra
Published: December 2022

Melâmetilik, IX. yüzyılda Horasan ve çevresinde ortaya çıkan ve zamanla geniş bir İslam coğrafyasını etkileyen tasavvufî bir anlayıştır. Sözlükte ayıplamak, kınamak, kötülemek gibi anlamları olan melâmet kelimesi aynı zamanda tasavvufi bir ıstılah ve makamı da işaret etmektedir. Melâmetîlik düşüncesini benimseyen kimseler; Melâmetî veya ehl-i Melâmet lafızlarıyla adlandırılmıştır. Melâmetîliğin tasavvufi bir akım olarak temellerini, Maide suresindeki “Onlar kınayanın kınamasından korkmazlar” ifadesi oluşturmaktadır. Bu anlayışı kendine şiar edinen ehl-i Melâmet, çeşitli davranış biçimleri geliştirmişlerdir. İyiliklerin gizlenmesi, kötülüklerin açığa çıkarılması, nefsin kınanarak terbiye edilmesi gibi tutum ve hareketleri kendilerine düstur edinmişlerdir. Hususi kıyafetleri, simgeleri ve mekânları bulunmayan Melâmîler, halktan kopuk olmamışlardır. Melâmîlerin her türlü debdebeden ırak yaşantıları, selameti melâmete tercih eden hâlleri klasik şairlerin dikkatini çekmiştir. Melâmetîlerin hayat karşısındaki bu karakteristik duruşları ve geliştirdikleri felsefe, klasik şairlerin şiirlerine de sirayet etmiştir. Nefisleriyle mücadelelerinde türlü eziyetlere katlanan ve müstağnî bir kalple Allah’a yönelen melâmet ehlinin tavırları, klasik şiirdeki âşık tipine tesir etmiştir. Klasik şairler, Melâmî hâller ile âşık refleksinin birbirine muvafıklığına dikkat ederek şiirlerinde Melâmî esintilerden istifade etmişlerdir. 16. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden Hayretî de Melâmî anlayışın etkisiyle şiirler yazmıştır. Bu çalışmada Melâmî meşrepli olan Hayretî’nin gazellerinde Melâmetîliği, nasıl ele aldığı üzerinde durulacaktır.
MONETARY JEOPARDY (MJ) AND NIGERIA’S DEPOSIT MONEY BANK PERFORMANCE (DMBP) RELATIONSHIP: ARDL APPROACH
Authors: EHIEDU, Victor C. Ph.D.
Published: December 2022

This study examined monetary jeopardy (MJ) and Nigeria’s deposit money bank performance (DMBP) relationship, for the periods of 1996-2021 (26years). Specifically, the study examined measures of MJ; Credit Risks (CR), Liquidity Risks (LR), Operational Risks (OR), Market Risks (MR) on DMBsP [Return on Equity (ROE)]. The study made used of aggregate secondary data and was analyzed with Autoregressive distributed lag model having established that the model exhibited mixed integration. Meanwhile, the Multicollinearity test and Heteroskedasticity test clearly revealed no multicollinearity problem and that it is Homoskedastic signaling fitness for prediction. The results showed that CR has a significant effect on ROE in the short run but an insignificant effect on ROE in the long run; LR also has an insignificant effect on ROE in both the short and long runs; and MR has a significant negative impact on the ROE of DMBs in Nigeria in both the short and long runs. Hence, the study concluded that financial risk does not have significant effect on performance of DMBs in Nigeria. The recommended that  the DMBs in Nigeria should ensure that all the conditions required before granting loans to their customers should be met to avoid default in order to enhance their profitability.

Keywords: Monetary Jeopardy, Performance, Operational, Liquidity and Market Risks.
Fertility recovery despite the COVID-19 pandemic in Finland?
Authors: Nisén Jessica , Jalovaara Marika , Rotkirch Anna , Gissler Mika
Published: December 2022

Finland’s increase in births, recorded in the months following the first two waves of the COVID-19 pandemic, was among the strongest. We assess whether this fertility increase occurred because of or despite the pandemic, or both, by investigating the country’s fertility trends by women’s region of residence, age group, and parity. Finland overall was modestly hit by the early pandemic, but Helsinki-Uusimaa faced more severe restrictions. We used aggregate register data until September 2021 to assess monthly fertility. In 2020 and 2021, the relative increases in fertility were strongest among women aged 30 and over. In 2021, but not in 2020, fertility increased most in Helsinki-Uusimaa, and across parities. Model-based estimates suggested a modest fertility boost of the early pandemic. To conclude, Finland’s notable fertility increase in 2021 broadly followed pre-existing trends where the country recovered from its all-time low fertility levels, and the early pandemic may have reinforced this trend.
O profissional da saúde como protagonista da humanização na unidade de terapia intensiva: revisão bibliográfica
Authors: Gregorio de Andrade Maria Girlandia , De Sá Leal Fábia , Almeida Silva Raiane , Ramos de Souza Matos2 Lilian Ramine
Published: December 2022

A humanização na saúde é um tema preconizado desde 2001 no Brasil através da criação do Programa Nacional de Humanização da Assistência Hospitalar, processo este que deve envolver todos os sujeitos que estão inseridos no ambiente, como na Unidade de Terapia Intensiva, a qual possui características complexas e na qual o papel dos profissionais de saúde como protagonistas são essenciais para a otimização do cuidado. Diante do exposto, esse trabalho possui como objetivo compreender como os profissionais de saúde tem atuado no processo de humanização na Unidade de Terapia Intensiva no Brasil. Trata-se de um estudo de revisão bibliográfica, no qual foram incluídos artigos nacionais   e disponíveis em texto completo publicados nos últimos 10 anos (2012-2022), indexados na Biblioteca Virtual de Saúde (BVS), nas bases de dados LILACS e SCIELO, utilizando os descritores “Unidade de Terapia Intensiva”, “Profissionais de Saúde” e “Humanização da Assistência”. Os   dados   encontrados foram divididos em   diferentes categorias e a análise foi realizada de forma descritiva. De um total de 15 artigos, apenas 08 constituíram-se em material de análise, onde emergiram as seguintes categorias de análise: o ambiente da Unidade de Terapia Intensiva; o trabalhador como protagonista da humanização em UTI; dificuldades vivenciadas pelas equipes para implementar a humanização na UTI. Conclui-se que para o processo de humanização do cuidado na UTI, é imprescindível que todos os profissionais de saúde do setor estejam conscientes de seu papel como protagonistas da ação e que utilizem da tecnologia disponível aliando-a à empatia, visando à promoção do cuidado seguro, responsável e ético a indivíduos críticos.