Λιποκίνες και εντερικά πεπτίδια νευροορμονικής ρύθμισης της όρεξης σε διαταραχές της θυρεοειδικής λειτουργίας
Authors: Κόκκινος Σπυρίδων 
Published: September 2021

Η ενδοκρινής λειτουργία του λιπώδους ιστού αναγνωρίστηκε πρόσφατα προσδίνοντας του ένα σπουδαίο ρόλο ευρέος φάσματος στη μεταβολική ρύθμιση και φυσιολογική ομοιόσταση. Τα εκκρινόμενα από τα λιποκύτταρα του λευκού λιπώδους ιστού προϊόντα, αναφερόμενα συνολικά ως «αδιποκίνες», περιλαμβάνουν κλασσικές κυτταροκίνες, όπως ο παράγοντας TNFα και η ιντερλευκίνη 6 (IL-6), τον παράγοντα TGF-β, πρωτεΐνες που εμπλέκονται στην αγγειακή ομοιόσταση όπως ο PAI-1, τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης (αγγειοτενσινογόνο), τη ρύθμιση πρόσληψης τροφής (λεπτίνη), την ομοιόσταση της γλυκόζης (όπως η RBP4 και ηαδιπονεκτίνη) και πολλά άλλα μόρια (αδιψίνη, μεταλλοθειονίνη, ρεζιστίνη, παράγοντας VEGF). Η αδιπονεκτίνη, μία ορμόνη που μπορεί να εμφανίζεται σε τριμερή, εξαμερή ή σφαιρική μορφή, συνδέεται με τους υποδοχείς AdipoR1 και R2 και ενεργοποιεί μονοπάτια μεταγωγής σήματος (πχ. της ΑΜΡΚ). Τα επίπεδα της αδιπονεκτίνης εμφανίζουν αντίστροφη σχέση με την ινσουλινοαντίσταση και το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ανάμεσα στις δράσεις της αδιπονεκτίνης συγκαταλλέγονται η προστασία των κυττάρων του μυοκαρδίου από ισχαιμία σε περίπτωση βλάβης και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Πιθανή θεωρείται ακόμη η αδιπονεκτίνη να επιδρά στο ΚΝΣ μειώνοντας το σωματικό βάρος και λίπος. Η RBP4 αποτελεί πρωτεΐνη μεταφορέα για τη βιταμίνη Α και συντίθεται στα ηπατοκύτταρα αλλά και στο λευκό λιπώδη ιστό. Η πρωτεΐνη αυτή αυξάνεται στο λιπώδη ιστό πειραματοζώων όπου έχει απαλειφθεί ο μεταφορέας γλυκόζης GLUT4, ενώ τα επίπεδά της είναι αυξημένα τόσο σε πειραματόζωα, όσο και σε ανθρώπους με παχυσαρκία ή διαβήτη τύπου 2. Υπερέκφραση της σχετίζεται με την ινσουλινοαντίσταση, ενώ ακόμη πιστεύεται πως αυξημένα επίπεδα RBP4 στην κυκλοφορία σχετίζονται με την ανάπτυξη καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι θυρεοειδικές ορμόνες ελαττώνουν τη χοληστερόλη στο πλάσμα ενώ τα επίπεδα των ελεύθερων λιπαρών οξέων και της γλυκερόλης αυξάνονται. Οι ορμόνες αυτές, και ιδίως η Τ3, έχει αποδειχθεί ακόμη ότι αυξάνουν την απορρόφηση γλυκόζης από το πεπτικό, αυξάνουν την γλυκογονόλυση και γλυκονεογένεση στα ηπατοκύτταρα, ενώ προάγουν την οξείδωση της γλυκόζης στο ήπαρ, στο λιπώδη ιστό και στα μυϊκά κύτταρα. Επίσης βοηθούν στη σύνθεση ειδικών ενζύμων για το μεταβολισμό των υδατανθράκων. Η επίδραση των θυρεοειδικών ορμονών στο βάρος ακολουθεί μια αντιστρόφως ανάλογη σχέση. Αρκετές έρευνες μαρτυρούν τη ρυθμιστική δράση της λεπτίνης στη θυρεοειδική λειτουργία στο επίπεδο υποθαλάμου-υπόφυσης και, αντίστροφα, οι θυρεοειδικές ορμόνες μπορούν να ελέγχουν το μεταβολισμό της λεπτίνης, τουλάχιστον σύμφωνα με πειραματικά δεδομένα από μελέτες ζώων. Η αδιπονεκτίνη και οι θυρεοειδικές ορμόνες μοιράζονται κάποιες κοινές φυσιολογικές δράσεις όπως η μείωση του σωματικού βάρους μέσω της αύξησης της θερμογένεσης και της οξείδωσης των λιπιδίων. Τα επίπεδα της αδιπονεκτίνης στο πλάσμα δεν επηρεάζονται από τον υποθυρεοειδισμό, ωστόσο, ο υπερθυρεοειδισμός σχετίζεται με φυσιολογική ή αυξημένη συγκέντρωση αδιπονεκτίνης. Τέλος, αντικρουόμενα πειραματικά δεδομένα αναφέρονται για τη συσχέτιση των επιπέδων της ρεζιστίνης με τη θυρεοειδική δυσλειτουργία στους ανθρώπους.