Қазақстан мемлекеттілігінің қалыптасу тарихын кеңестік баяндау
Authors: Мухамадеева И.А. , Ержанов Б.С. 
Published: May 2024

В статье рассматривается история становления казахстанской государственности в большевистский период и функционирования Советского правительства. Хронологически выделены этапы развития государственности, а так же определена роль партии Алаш в становлении казахской государственности. Рассмотрен большевистский период в истории Казахстана: события национально- освободительного движения 1916 года, буржуазно-демократическая и социалистическая революции 1917 года, события гражданской войны (1918-1920 годов). Сделан акцент на историю большевизации национального кластера менеджеров, этнокультурным особенностям и взаимосвязи процессов большевизации и советизации, власти и этничности. Исследование направлено на формирование более полного и точного понимания формирования советской этнополитической элиты как ключевого фактора государственного строительства в СССР в 1920-1930-е годы. В советское время Казахстан из пяти среднеазиатских республик Казахстан играл самую важную промышленную роль в советской системе из-за богатых месторождений угля и нефти в северном секторе республики, наиболее близком к России КАССР в 1936 году советское правительство провозгласило союзной республикой, тем самым отделив ее от РСФСР, а в 1991 году Республика Казахстан становится независимым и суверенным государством.

Мақалада большевиктік кезеңде қазақстандық мемлекеттіліктің қалыптасу тарихы және Кеңес үкіметінің жұмыс істеуі қарастырылады. Хронологиялық тұрғыдан мемлекеттіліктің даму кезеңдері анықталды, сондай-ақ қазақ мемлекеттілігінің қалыптасуындағы Алаш партиясының рөлі анықталды. Қазақстан тарихындағы большевиктік кезең: 1916 жылғы ұлт - азаттық қозғалыс оқиғалары, 1917 жылғы буржуазиялық-демократиялық және социалистік революция, азаматтық соғыс оқиғалары (1918-1920 жылдар) қарастырылды. Менеджерлердің ұлттық кластерін большевизациялау тарихына, этномәдени ерекшеліктеріне және большевизация мен кеңес беру процестерінің, билік пен этниканың өзара байланысына баса назар аударылды. Зерттеу 1920-1930 жылдардағы КСРО-дағы мемлекеттік құрылыстың негізгі факторы ретінде кеңестік этносаяси элитаның қалыптасуы туралы неғұрлым толық және нақты түсінік қалыптастыруға бағытталған. Кеңес заманында Қазақстан Бес Орта Азия республикаларының ішінен Ресейге ең жақын республиканың солтүстік секторындағы көмір мен мұнайдың бай кен орындары себебінен кеңес жүйесінде ең маңызды өнеркәсіптік рөл атқарды. 1936 жылы КСРО Кеңес үкіметі одақтық республика деп жариялап, оны РСФСР-ден бөлді, ал 1991 жылы Қазақстан Республикасы тәуелсіз және егемен мемлекетке айналды.

The article examines the history of the formation of the Kazakh statehood in the Bolshevik period and the functioning of the Soviet government. Chronologically, the stages of the development of statehood are highlighted, as well as the role of the Alash party in the formation of the Kazakh statehood is determined. The article considers the Bolshevik period in the history of Kazakhstan: the events of the national liberation movement of 1916, the bourgeois-democratic and socialist revolutions of 1917, the events of the Civil War (1918-1920). The author focuses on the history of the Bolshevization of the national cluster of managers, ethnocultural features and the relationship between the processes of Bolshevization and Sovietization, power and ethnicity. The research is aimed at forming a more complete and accurate understanding of the formation of the Soviet ethno-political elite as a key factor of state-building in the USSR in the 1920s and 1930s. In Soviet times, Kazakhstan of the five Central Asian republics, Kazakhstan played the most important industrial role in the Soviet system due to the rich coal and oil deposits in the northern sector of the republic closest to Russia. In 1936, the Soviet government declared the KASSR a union republic, thus separating it from the RSFSR, and in 1991, the Republic of Kazakhstan became an independent and sovereign state.