Mελέτη ορμονικών παραμέτρων σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια στα πλαίσια προγράμματος αποκατάστασης
Authors: Αγαπητού Βαρβάρα 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Οι ασθενείς με ΧΚΑ εμφανίζουν έκπτωση της λειτουργικής τους ικανότητας, που οφείλεται όχι μόνο στη δυσλειτουργία του μυοκαρδίου, αλλά και σε μηχανισμούς της περιφέρειας όπως είναι η δυσλειτουργία του ενδοθηλίου και των σκελετικών μυών. Από τα αρχικά στάδια της νόσου παρατηρείται ενεργοποίηση του νευροορμονικού συστήματος, που ενώ αποσκοπεί στην αντιρρόπηση των επιπτώσεων από τη δυσλειτουργία του μυοκαρδίου, δημιουργεί στη συνέχεια ένα φαύλο κύκλο με περαιτέρω επιδείνωση των συμπτωμάτων. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνηθεί η σχέση των συγκεντρώσεων ορισμένων ορμονών στον ορό ασθενών με ΧΚΑ με την ικανότητά τους για άσκηση και η επίδραση της άσκησης στο ορμονικό προφίλ των ασθενών αυτών.Μέθοδος: Μελετήθηκαν 47 σταθεροποιημένοι ασθενείς (38 άνδρες/9 γυναίκες), ηλικίας 56±13 ετών με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια υπό βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή. Οι ασθενείς αυτοί υποβλήθηκαν σε μια μέγιστη καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κόπωσης και πρωινή αιμοληψία για τον προσδιορισμό θυρεοειδικών ορμονών, παραθορμόνης, ασβεστίου ορού, βιταμίνης D, αλβουμίνης, κορτιζόλης, τεστοστερόνης, θειϊκής δεϋδροεπιανδροστερόνης, των υποφυσιακών ορμονών προλακτίνης, αδρενοκορτικοτρόπου και αυξητικής ορμόνης και του ινσουλινομιμητικού παράγοντα 1. Έγινε, επίσης, προδιορισμός των πεπτιδίων κολλαγόνου ούρων που είναι δείκτης οστικού μεταβολισμού. Στη συνέχεια, οι ασθενείς εντάχθηκαν στο πρόγραμμα αποκατάστασης, αφού πρώτα χωρίσθηκαν –βάσει τυχαιοποίησης- σε 2 ομάδες. Η μία ομάδα έκανε μόνο αερόβια άσκηση διαλειμματικού τύπου, ενώ η άλλη έκανε και ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης.Το πρόγραμμα (36 συνεδρίες, 3 φορές εβδομαδιαίως) ολοκλήρωσαν 26 ασθενείς (24 άνδρες / 2 γυναίκες), 10 το αερόβιο πρόγραμμα και 16 το συνδυασμένο. Μετά το πέρας του προγράμματος επαναλήφθηκαν οι μετρήσεις (μέγιστη ΚΑΔΚ και προσδιορισμός ορμονικών παραμέτρων).Αποτελέσματα: H παραθορμόνη ορού είχε αρνητική συσχέτιση με τη κορυφαία κατανάλωση οξυγόνου, VO2peak (r=-0,54; p<0,01), με την κινητική Ο2 στην πρώιμη ανάκαμψη, VO2/t-slope (r=-0,48; p<0,01), την ανάκαμψη της καρδιακής συχνότητας κατά την πρώιμη ανάκαμψη,HRR (r=-0,55; p=0,01) και τη χρονότροπη εφεδρεία, CR (r=-0,49; p<0,01). Η κορτιζόλη ορού εμφάνισε αρνητική συσχέτιση με το VO2peak (r=-0,57; p<0,01), το VO2/t-slope (r=-0,64; p<0,01) και τη CR (r=-0,44; p=0,017) και θετική με την κλίση VE/VCO2 (r=0,47; p<0,01). H θειϊκή δεϋδροεπιανδροστερόνη είχε θετική συσχέτιση με το VO2peak (r=0,51; p<0,01). Τέλος, η ευαισθησία στην αυξητική ορμόνη, δηλαδή ο λόγος IGF-1/hGH εμφάνισε μια ασθενή θετική συσχέτιση με το VO2peak (r=0,32; p=0,03).Σύμφωνα, με ανάλυση παλινδρόμησης που διενεργήθηκε οσον αφορά τους δείκτες οστικού μεταβολισμού, η παραθορμόνη (β=-0,67; p≤0,001) και το ασβέστιο διορθωμένο προς την αλβουμίνη (β=-0,54; p≤0,001) αποδείχθηκαν οι μόνοι ανεξάρτητοι προγνωστικοί δείκτες της μέγιστης κατανάλωσης οξυγόνου, VO2peak (adjusted R2=0,550; F=21,154; p≤0,001), ενώ σε ξεχωριστή ανάλυση παλινδρόμησης που έγινε και αφορούσε τις υπόλοιπες αναβολικές και καταβολικές ορμόνες που μετρήθηκαν, μόνο η κορτιζόλη (β=-0,56; p= 0,001) και η θεϊική δεϋδροεπιανδροστερόνη (β=0,47; p=0,001) παρέμειναν ανεξάρτητοι προγνωστικοί δείκτες του VO2peak (adjusted R2=0,49; F17,8; SE=3,1; p<0,001). Στους άρρενες ασθενείς, η κορτιζόλη μαζί με τη θειϊκή δεϋδροεπιανδροστερόνη παρέμειναν και οι δύο οι μόνοι ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες του VO2peak (adjusted R2=0.6, F=24.53, SE=2.76; p<0.001), ενώ είχαν συμπεριληφθεί στην ανάλυση παλινδρόμησης και ο ινσουλινομιμητικός παράγοντας Ι, IGF-1, η αυξητική ορμόνη, hGH και η ολική τεστοστερόνη.Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αποκατάστασης, η κορυφαία κατανάλωση οξυγόνου, VO2peak, αυξήθηκε κατά 10% περίπου. Αυξήθηκε ,επίσης, το μέγιστο έργο που επιτεύχθηκε κατά την ΚΑΔΚ κατά 44% περίπου. Συγκρίνοντας τα δύο προγράμματα αποκατάστασης μεταξύ τους, προέκυψε ότι η ομάδα που έκανε συνδυασμένη άσκηση παρουσίασε μεγαλύτερη αύξηση της μέγιστης κατανάλωσης οξυγόνου σε στατιστικά σημαντικό βαθμό. Όσον αφορά στις ορμόνες δεν παρουσιάσθηκε καμιά στατιστικά σημαντική μετάβολή μετά το πέρας του προγράμματος αποκατάστασης, ούτε μεταξύ των δύο προγραμμάτων. Συμπέρασμα: Η συγκέντρωση της παραθορμόνης, της κορτιζόλης και της θειϊκής δεϋδροεπιανδροστερόνης στον ορό των ασθενών με ΧΚΑ αποτελούν ανεξάρτητους προγνωστικούς δείκτες της ικανότητάς τους για άσκηση και κατ’ επέκταση της βαρύτητας της νόσου. Ένα τρίμηνο πρόγραμμα αποκατάστασης είναι δυνατόν να βελτιώσει τη λειτουργική ικανότητα των ασθενών αυτών και να επιδράσει ευεργετικά στο ορμονικό τους προφίλ και φαίνεται πώς το συνδυασμένο πρόγραμμα άσκησης που περιλαμβάνει αερόβια άσκηση και μυϊκή ενδυνάμωση υπερέχει της αερόβιας άσκησης ως προς τις θετικές αυτές συνέπειες.