bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHẠY THẬN NHÂN TẠO THÔNG QUA KT/V TRÊN BỆNH NHÂN CHẠY THẬN NHÂN TẠO ĐỊNH KỲ TẠI KHOA THẬN NHÂN TẠO BỆNH VIỆN CHỢ RẪY
Authors: Văn Hiền Phạm , Hồng Thanh Trúc Ngô , Minh Tuấn Nguyễn , Trần Đức Nguyễn , Hồng Yến Thị , Thị Kiều Diễm Nguyễn , Minh Trí Hồ , Quốc Trúc Hồ , Thị Tuyết Vân Huỳnh , Thị Thanh Vân Trương , Thị Thanh Lan Võ , Quốc Duy Cương Trần , Thị Ngọc Ánh Đoàn , Văn Xuân Nguyễn , Văn Dũng Nguyễn , Thị Thùy Trâm Nguyễn , Văn Chiểu Hà , Thị Kim Lan Phạm , Thị Kim Lan Phạm , Duy Khánh Trương , Ngọc Hoan Trần
Published: November 2022

Đánh giá hiệu quả sự thanh thải của urê trong chạy thận nhân tạo (CTNT) bằng chỉ số spKt/V là cần thiết trong điều trị bệnh nhân mắc bệnh thận mạn giai đoạn cuối (BTMGĐC), với nhiều phương pháp đánh giá sẽ giúp nhà chuyên môn lựa chọn phương án tối ưu nhất trong điều trị bệnh lý này. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả CTNT bằng cách so sánh chỉ số spKt/V ở phương pháp đo trực tiếp trên máy và phương pháp tính toán theo công thức Daugridas. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 175 bệnh nhân mắc BTMGĐC đang lọc máu tại bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 1-6/2022, chỉ số spKt/V được đo bằng hai phương pháp trên và tính giá trị trung bình, sử dụng kiểm định Willcoxon signrank để so sánh 2 giá trị đó. Kết quả cho thấy chỉ số trung bình spKt/V ở phương pháp đo trực tiếp trên máy (1,77 (1,5 - 2,06)) và phương pháp tính toán bằng công thức Daugridas (1,6 (1,36 - 1,82)) đều nằm trong giá trị được khuyến cáo. Kiểm định Willcoxon signrank cho thấy sự khác biệt chỉ số spKt/V ở hai phương pháp có ý nghĩa thống kê và Mô hình hồi quy tuyến tính cho thấy có sự tương quan chặt chẽ với hệ số tương quan R = 0,65 và R2 = 0,423 (p<0,001). Vì vậy, nhà chuyên môn cần cân nhắc nên lựa chọn phương pháp đo trực tiếp trên máy để đánh giá và điều chỉnh các thông số trong quá trình CTNT để giúp cho bệnh nhân điều trị hiệu quả bệnh lý mắc phải này.
THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG PHÁT HIỆN, QUẢN LÝ ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP TẠI TRẠM Y TẾ XÃ, TỈNH CAO BẰNG, NĂM 2021
Authors: Ngọc Hà Tạ , Văn Hiến Nguyễn , Văn Hiếu Lê , Thị Hương Ly Lê , Minh Khuê Tạ , Thành Huy Phan , Thị Thi Thơ Nguyễn , Văn Đình Trần , Thị Thanh Thủy Nguyễn , Thị Kim Trương , Diệu Thuần Nông , Thị Hồng Dương
Published: November 2022

Tăng huyết áp (THA) tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa, là nguyên nhân chính của bệnh tim mạch, tử vong sớm và gánh nặng bệnh tật. Nghiên cứu thực trạng hoạt động phát hiện và quản lý điều trị THA năm 2021 tại tỉnh Cao Bằng với mục tiêu mô tả thực trạng và phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát hiện và quản lý điều trị (QLĐT) THA tại TYT. Nghiên cứu được áp dụng phương pháp mô tả cắt ngang, thu thập số liệu bằng bộ câu hỏi tự điền tại 161 TYT, phân tích số liệu bằng phần mềm SPSS.25 theo các chỉ số nghiên cứu. Kết quả, có 31% người trưởng thành đã được sàng lọc THA; TYT tổ chức các hình thức sàng lọc tại cộng đồng (19,8%), tổ chức chiến dịch (15,5%) và sàng lọc cơ hội đạt 90.1% TYT; Có 14,1% người THA được chẩn đoán, 6,9% được QLĐT và 4,2% đạt mục tiêu điều trị so với số mắc ước tính. Có 75,7% số TYT thực hiện QLĐT và 69,5% số TYT cấp thuốc dài ngày cho người bệnh THA; Cán bộ y tế được đào tạo QLĐT còn thấp, trung bình đạt 0,8 cán bộ/TYT; Chỉ có 27,3% TYT có đủ 2 nhóm và 3,1% TYT có đủ 3 nhóm thuốc thiết yếu điều trị THA.
THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN RỐI LOẠN CĂNG THẲNG CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO COVID-19
Authors: Ngọc Hà Phan , Kim Duy Vũ , Hoàng Mỹ Liên Trần , Thanh Thúy Bùi , Anh Tuấn Lê
Published: November 2022

Nghiên cứu mô tả cắt ngang được tiến hành từ tháng 1-4 năm 2020 nhằm mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến tình trạng rối loạn căng thẳng (RLCT) của học sinh trung học phổ thông (THPT) trong thời gian giãn cách do dịch COVID-19 tại Hà Nội. Nghiên cứu sử dụng thang đo Children's Revised Impact of Event Scale (CRIES-8) để đánh giá RLCT trên 1.517 học sinh của hai trường THPT Đông Anh và Kim Liên tại Hà Nội. Kết quả cho thấy: tỷ lệ học sinh THPT ở Hà Nội gặp tình trạng RLCT trong quá trình xảy ra dịch COVID-19 tương đối cao 21,0%. Trường THPT Đông Anh có tỷ lệ học sinh gặp RLCT là 29,1%, cao hơn 2,2 lần so với trường THPT Kim Liên 13,5%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (aOR=0,41; 95%CI: 0,30-0,56). Các yếu tố liên quan đến tình trạng RLCT do dịch COVID-19 gồm: giữ nguyên các hoạt động ngoại khóa làm giảm RLCT ở học sinh (aOR=0,68; 95%CI: 0,49-0,94). Học sinh có áp lực lên việc học tập từ bố mẹ giữ nguyên, không thay đổi tình trạng áp lực lên việc học tập sẽ giảm nguy cơ RLCT (aOR=0,65; 95%CI: 0,43-0,98), sự hỗ trợ của xã hội ở mức độ trung bình làm giảm nguy cơ RLCT (aOR=0,63; 95%CI: 0,47-0,97).
KHẢO SÁT MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, CHỨC NĂNG THẬN VỚI MỘT SỐ THÔNG SỐ NHÂN TRẮC VÀ XÉT NGHỆM Ở NGƯỜI HIẾN THẬN CÙNG HUYẾT THỐNG
Authors: Hoàng Hiệp Trần , Kim Lưu Nguyễn , Văn Đàn Ngô , Hải Nguyễn Nguyễn , Vĩnh Điệp Ngô
Published: November 2022

Mục tiêu của nghiên cứu “Khảo sát mối liên quan của đặc điểm hình thái, chức năng thận với một số thông số nhân trắc của người hiến thận”. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 48 người bình thường, khỏe mạnh có cùng huyết thống với người nhận thận, được siêu âm và xạ hình với 99mTc-DTPA, thời gian từ tháng 1/2021 đến tháng 4/2022. Phương pháp nghiên cứu: Mô tả, cắt ngang. Kết quả nghiên cứu: Tuổi trung bình là 33,79 ± 8,28 (thấp nhất là 23, cao nhất 60 tuổi) tỉ lệ nam/nữ là 1,29/1. Kích thước của thận trên siêu âm (chiều rộng x chiều dài) thận phải là 44,7 mm x 99,21 mm, thận trái là 46,85 mm x 101,06 mm. Kích thước chiều rộng của thận ở nữ nhỏ hơn nam (47,15±6,79 mm so với 41,82±5,79 mm) với p<0,05; Chức năng thận trên xạ hình với 99mTc-DTPA, mức lọc cầu thận trung bình cả hai giới là 122,87±10,44 ml/phút; thận phải là 61,87±6,39 ml/ phút, thận trái 61,0±6,31 ml/phút; Có mối tương quan thuận rất chặt chẽ giữa chiều sâu thận với Cân nặng, BSA, BMI với r = 0,97; 0,9; 0,95. Tương quan thuận chặt chẽ giữa thể tích thận với các chỉ số cân nặng, chiều cao, BSA, BMI với r = 0,5 – 0,76.
MÔ TẢ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT TẮC RUỘT DO BÃ THỨC ĂN Ở TRẺ EM TẠI BỆNH VIỆN NHI TRUNG ƯƠNG, GIAI ĐOẠN 2017 - 2021
Authors: An Ninh Hán , Duy Hiền Phạm
Published: November 2022

Mục tiêu: Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật tắc ruột do bã thức ăn ở trẻ em tại bệnh viện Nhi Trung Ương, giai đoạn 2017 – 2021. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả, hồi cứu bao gồm tất cả các trường hợp bệnh nhân được chẩn đoán sau mổ tắc ruột do bã thức ăn từ 01/2017 đến 12-2021 tại bệnh viện Nhi Trung Ương. Kết quả: 40 ca tắc ruột do bã thức ăn, bao gồm 17 nam và 23 nữ. Tuổi thường gặp 7-15 tuổi. Tỉ lệ nữ/nam là 1,3/1. Triệu chứng lâm sàng đau bụng (chiếm 92.5%), trong đó đau bụng cơn chiếm 75% , nôn (chiếm 95%) trong đó nôn dịch vàng chiếm 74%. Hình ảnh tắc ruột rõ trên XQ bụng không chuẩn bị là 85%, 15% còn hình ảnh hơi trong đại tràng. Trên siêu âm ổ bụng, hình ảnh mô tả tắc ruột chiếm 50%. Tính chất diễn biến bán cấp và không hoàn toàn thể hiện qua sự thay đổi diễn biến của các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng. 13/40 bệnh nhân được  phẫu thuật nội soi, chưa xử trí tổn thương hoàn toàn bằng dụng cụ nội soi, mà hỗ trợ bởi đường rạch nhỏ trên rốn. Biểu hiện tắc ruột rõ trong lúc mổ là 100%. Vị trí bã thức ăn ở hồi tràng chiếm tỷ lệ cao nhất (77.5%). Xử lý tổn thương: Dồn bã thức ăn xuống đại tràng chiếm đa số trường hợp (85%), còn lại mở ở dạ dày (12.5%) và mở ruột non lấy bã thức ăn (2.5%). Kết quả điều trị giai đoạn sớm tốt: Thời gian trung tiện sau mổ trung bình 2.03±0.15 ngày, thời gian nằm viện sau mổ trung bình 4,72±0.28 ngày. Biến chứng sau mổ: 2 trường hợp nhiễm khuẩn vết mổ và 3 trường hợp viêm ruột. Các biến chứng nhẹ và không cần can thiệp ngoại khoa. Kết luận: Tắc ruột do bã thức ăn ở trẻ em là một bệnh lý tắc ruột cơ học do nguyên nhân trong lòng ruột, bệnh diễn biến bán cấp. Xử trí tổn thương chủ yếu bằng phương pháp dồn bã thức ăn xuống đại tràng. Kết quả điều trị sớm tương đối tốt. Phẫu thuật nội soi xử trí thương tổn vẫn còn là kỹ thuật cần  được xem xét và hoàn thiện.
SO SÁNH SỰ HÀI LÒNG CỦA NGƯỜI BỆNH ĐỐI VỚI CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ DƯỢC TẠI CÁC NHÀ THUỐC THUỘC HỆ THỐNG NHÀ THUỐC TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
Authors: Thu Thuỷ Lê , Thị Hiên Lương , Quốc Thịnh Chu , Quang Tuyến Hà
Published: November 2022

Mục tiêu: So sánh sự hài lòng của người bệnh đối với chất lượng dịch vụ dược tại các nhà thuốc thuộc hệ thống nhà thuốc tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện và tiến hành phỏng vấn đối tượng bằng bộ câu hỏi thiết kế sẵn thu được 401 phiếu trả lời đưa vào phân tích. Sử dụng phần mềm SPSS 22.0 để thực hiện các phân tích mô tả. Kết quả: Điểm đánh giá trung bình của người bệnh đối với hệ thống nhà thuốc bệnh viện là 8,78/10 (SD= 1,07). Không có sự khác biệt đáng kể về mức độ hài lòng của người bệnh đối với chất lượng dịch vụ tại từng nhà thuốc (p > 0,05). Kết luận: Người bệnh hài lòng với dịch vụ tại hệ thống nhà thuốc của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Một số yếu tố cần cải thiện tại từng nhà thuốc như: diện tích phục vụ, thời gian chờ đợi và giá thuốc.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG VẬN ĐỘNG SỚM TRÊN BỆNH NHÂN SAU MỔ THAY KHỚP GỐI TOÀN BỘ DO THOÁI HÓA
Authors: Thu Hiền Trịnh , Thị Kim Liên Nguyễn
Published: November 2022

Đặt vấn đề: Thoái hóa khớp gối là nguyên nhân thứ 2 gây tàn tật sau bệnh tim mạch ở người có tuổi, tuy không ảnh hưởng đến tính mạng nhưng hệ quả của bệnh là đau khớp và tàn tật, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Thay khớp gối toàn bộ cho bệnh nhân thoái hóa khớp gối trở nên phổ biến hiện nay. Phục hồi chức năng sớm sau mổ đóng vai trò hết sức quan trọng giúp giảm phù nề, cải thiện tầm vận động khớp gối, tăng sức mạnh cơ và chức năng chi dưới, tránh các thương tật thứ cấp, giúp bệnh nhân đạt được độc lập trong cuộc sống hàng ngày, nâng cao chất lượng cuộc sống. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá kết quả phục hồi chức năng vận động sớm trên bệnh nhân sau mổ thay khớp gối toàn bộ do thoái hóa khi ra viện và sau mổ 1 tháng. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 66 bệnh nhân từ 18-70 tuổi thay khớp gối toàn bộ một bên do thoái hóa tại bệnh viện Hữu nghị Việt Đức năm 2021-2022. Đây là nghiên cứu tiến cứu, mô tả, không đối chứng. Kết quả: so với trước tập, khi ra viện và sau 1 tháng, điểm VAS trung bình từ 5.7 giảm xuống 3.5 và 2.4. Mức độ đau chủ yếu là mức nhẹ hoặc vừa khi ra viện và sau 1 tháng. Cải thiện tầm vận động tốt khi ra viện và sau 1 tháng cả về tầm gấp và duỗi khớp gối. Cải thiện điểm chức năng LEFS, KSS so với trước tập có ý nghĩa thống kê. Bệnh nhân có thể đi được với 1 nạng hoặc không sử dụng dụng cụ trợ giúp khi đi lại, bệnh nhân có thể đi được quãng đường >250m sau 1 tháng. Kết luận: Tập phục hồi chức năng sớm sau phẫu thuật thay khớp gối toàn bộ do thoái hóa giúp bệnh nhân cải thiện mức độ đau, tầm vận động khớp và chức năng khớp gối.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG RỐI LOẠN XỬ LÝ CẢM GIÁC Ở TRẺ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ
Authors: Thế Tài Nguyễn , Doãn Phương Nguyễn
Published: November 2022

Đặt vấn đề: Rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK) là một nhóm các rối loạn xuất hiện sớm ngay trong thời thơ ấu. Các bất thường về cảm giác thường làm cho các trẻ rối loạn phổ tự kỷ khó khăn trong việc tiếp nhận, xử lí và đáp ứng với các kích thích cũng như khó khăn trong điều trị. Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả đặc điểm lâm sàng rối loạn xử lý cảm giác ở trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 75 bệnh nhi rối loạn phổ tự kỷ điều trị tại bệnh viện Nhi Trung ương từ tháng 08/2021 đến tháng 10/2022. Kết quả: Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là trẻ nam (85,3%); độ tuổi trung bình 34,92 ± 8,589 tháng; nơi sinh sống chủ yếu ở thành thị (57,4%). Tuổi chẩn đoán trung bình là 28,72 ± 8,072 tháng. Có đến 90,7% trẻ có ít nhất một rối loạn cảm giác, trong đó rối loạn xử lý cảm giác (GLXLCG) thính giác chiếm tỷ lệ cao nhất với 81,3%, thấp nhất là GLXLCG nhận cảm bên trong với 20%. Triệu chứng khởi phát thường gặp nhất là hạn chế về kỹ năng xã hội với 74,7%. Trẻ RLPTK nặng hơn có tỷ lệ RLXLCG cao hơn rõ rệt với 95,2%. Kết luận: Rối loạn xử lý cảm giác là một trong những triệu chứng rất phổ biến của rối loạn phổ tự kỷ. Rối loạn xử lý giác quan thính giác là hay gặp nhất và tỷ lệ rối loạn giác quan cao rõ rệt ở nhóm tự kỷ nặng. Do đó cần phát hiện và can thiệp sớm.
XÁC ĐỊNH CÁC GENOTYPE HUMAN PAPILLOMA VIRUS BẰNG KỸ THUẬT REAL TIME PCR TRÊN CÁC BỆNH NHÂN KHÁM SÀNG LỌC TẠI VIỆN PASTEUR THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2021-2022
Authors: Thị Thu Cúc Cao , Văn Thắng Nguyễn , Hữu Nghĩa Cao
Published: November 2022

Đặt vấn đề: Tầm soát ung thư cổ tử cung (UTCTC) hiện nay được thực hiện bằng xét nghiệm phết tế bào tử cung (Pap smear) nhưng độ nhạy không cao và thường phát hiện ở giai đoạn muộn, sau khi người bệnh bị nhiễm HPV một thời gian dài. Vì vậy, chúng tôi thực hiện kỹ thuật Realtime-PCR trong nghiên cứu này nhằm mục đích chẩn đoán sớm, chính xác và tìm hiểu các genotype HPV khác nhau lây truyền qua đường tình dục cũng như các yếu tố nguy cơ trong bệnh lý nhiễm HPV. Mục tiêu: Xác định các genotype HPV và các yếu tố liên quan bằng kỹ thuật Real-time PCR trên các bệnh nhân đến khám sàng lọc UTCTC và các ung thư khác liên quan đến HPV tại Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh từ tháng 10/2021 đến tháng 06/2022. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang. Nghiên cứu áp dụng kỹ thuật sinh học phân tử Realtime – PCR phát hiện các genotype HPV khác nhau, bao gồm: 2 type nguy cơ thấp và 14 type nguy cơ cao trên 161 mẫu bệnh nhân trên 18 tuổi, lấy từ dịch phết cổ tử cung (nữ) hoặc dịch phết niệu đạo và/hoặc tổn thương sinh dục ngoài (nam). Kết quả: Tỷ lệ nhiễm HPV là 38,5% (n=161), được phân bố 29,4% (nam) và 48,7% (nữ), nhiều nhất ở lứa tuổi ≥40 tuổi (60,9%) so với nhóm phân bố theo 3 nhóm tuổi và 2 nhóm tuổi lần lượt là: p=0,023 và p=0,017. Phân tích theo đường lây truyền thì nhóm quan hệ tình dục (QHTD) khác giới là 39,4% (n=137), QHTD đồng giới là 33,3% (n=24). Nhóm nữ QHTD khác giới là 48,7% so với nam QHTD khác giới 27,9%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p <0.05. Nhiễm HPV trong nhóm nam QHTD đồng giới là 33,3% so với nam QHTD khác giới 27,9%, đây là khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p=0,619). Tỷ lệ nhiễm nhóm HPV nguy cơ cao (NCC) là 50%, nhóm nguy cơ thấp (NCT) là 61,3%. Tình trạng đơn và đồng nhiễm: 75,8% và 24,2% (p=0,039). Tỷ lệ đơn nhiễm các genotype lần lượt là: HPV 11 (50%), HPV 6 (14,5%), HPV 18 (12,9%), HPV 16 (11,3%), HPV 52 (9,7%), HPV 59 (6,5%), HPV 39 và 58: 4,8%, HPV 31, 33, 45, 51, 66 đều chiếm 3,2%. Đồng nhiễm các genotype HPV khác nhau gặp ở cả nhóm HPV NCT và HPV NCC. Kết luận: Tỷ lệ nhiễm HPV chung là 38,5%, với tỷ lệ đơn nhiễm 75,8% và đồng nhiễm 24,2%, trong đó nhóm HPV NCT chiếm đa số so với nhóm HPV NCC lần lượt là 61,3% so với 50 %. HPV 11 là genotype tìm thấy nhiều nhất ở nhóm NCT (50%). Genotype phổ biến nhất ở nhóm NCC là HPV 18 (12,9%), kế tiếp là HPV 16 (11,3%) và HPV 52, 59 lần lượt là: 9,7% và 6,5%. Các kỹ thuật sinh học phân tử, mà đặc biệt là Real-time PCR đáp ứng được yêu cầu chẩn đoán sớm, nhanh và chính xác bên cạnh xét nghiệm thường quy tầm soát tế bào học cổ tử cung giúp kiểm soát và góp phần làm giảm tỷ lệ UTCTC nói riêng và nhiễm HPV nói chung.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG RỐI LOẠN NHẬN THỨC Ở NGƯỜI BỆNH RỐI LOẠN PHÂN LIỆT CẢM XÚC
Authors: Thị Cẩm Tú Nguyễn , Minh Tâm Dương
Published: November 2022

Chúng tôi thực hiện nghiên cứu với mục tiêu mô tả đặc điểm lâm sàng rối loạn chức năng nhận thức ở người bệnh rối loạn phân liệt cảm xúc (RLPLCX) điều trị nội trú tại bệnh viện Tâm thần trung ương I bằng phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang 61 bệnh nhân điều trị nội trú với chẩn đoán RLPLCX (F25) theo ICD-10. Kết quả: Tuổi trung bình của nhóm đối tượng nghiên cứu 38±12,1; Tỉ lệ nam 68,9 % và nữ là 31,1%. Tỉ lệ rối loạn nhận thức: 59,02%; tỷ lệ rối loạn trí nhớ là 63,9%; rối loạn chú ý là 44,3% và rối loạn chức năng điều hành là 62,3%. Trong rối loạn chức năng chú ý, tỷ lệ rối loạn di chuyển chú ý là cao nhất với 86,1%, sau đó đến duy trì chú ý 52,8% và 41,7% người bệnh có giảm tập trung chú ý. Chức năng trí nhớ với nhớ lại có trì hoãn rối loạn với 83,3%, rối loạn trí nhớ hình ảnh là 72,2%, trí tức thì là 66,7%, trí nhớ lời nói là 50%.Với chức năng điều hành, tốc độ tâm thần vận động suy giảm lên đến 83,3%, sau đó đến khả năng lên kế hoạch 80,6% và khả năng kiến tạo thị giác 75%, sắp xếp công việc 69,4%; khả năng giải quyết vấn đề, sự lưu loát lần lượt chiếm 63,9 % và 61,1%; khả năng tính toán và ngôn ngữ đều ở khoảng 58,3% và tư duy trừu tượng có 38,9% rối loạn.
KẾT QUẢ PHẪU THUẬT NỘI SOI TÁI TẠO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC KHỚP GỐI VỚI MẢNH GHÉP NỬA TRƯỚC GÂN CƠ MÁC DÀI TỰ THÂN KỸ THUẬT TẤT CẢ BÊN TRONG
Authors: Quang Vinh Phạm , Quang Sang Đỗ , Phương Nam Nguyễn
Published: November 2022

Đặt vấn đề: Tổn thương dây chằng chéo trước là một trong những chấn thương dây chằng khớp gối hay gặp nhất. Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước khớp gối theo kỹ thuật tất cả bên trong là phương pháp có nhiều ưu điểm để phục hồi đặc tính giải phẫu, cơ học và chức năng của dây chằng chéo trước khớp gối. Mục tiêu: Đánh giá kết quả phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước khớp gối bằng nửa trước gân cơ mác dài theo kỹ thuật tất cả bên trong. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thực hiện nghiên cứu tiến cứu trên 31 bệnh nhân đứt hoàn toàn dây chằng chéo trước đơn thuần có hoặc không có tổn thương sụn chêm kèm theo được phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước bằng mảnh ghép nửa trước gân cơ mác dài tự thân theo kỹ thuật tất cả bên trong. Kết quả: Nghiên cứu trên 31 bệnh nhân có độ tuổi trung bình là 29,26 ± 6,21 tuổi, thấp nhất 19 tuổi, cao nhất 40 tuổi, tỉ lệ nam : nữ = 30 (96,8%) : 1 (3,2%), thời gian theo dõi sau phẫu thuật trung bình là 9,25 ± 2,25 tháng. Chiều dài trung bình mảnh ghép là 60 ± 1,03mm. Đường kính mảnh ghép (chập 4) trung bình ở mâm chày 7,85 ± 0,57mm, lồi cầu đùi là 7,90 ± 0,63mm. Nghiệm pháp Lachman trước phẫu thuật: 9,7% độ 2, 90,3% độ 3, sau phẫu thuật 12,9% độ 1 và 87,1% âm tính, không có bệnh nhân nào độ 2 hoặc 3. Nghiệm pháp Pivot shift trước phẫu thuật 6,5% độ 1, 64,5% độ 2 và 29% độ 3; sau phẫu thuật 87,1% âm tính, 12,9% độ 1, không có bệnh nhân nào độ 2, độ 3. Chức năng khớp gối trước phẫu thuật theo thang điểm Lysholm trung bình 57,71 ± 9,33 điểm, trong đó 77,4% ở mức xấu và 22,6% ở mức trung bình, sau phẫu thuật trung bình 93,55 ± 2,99 điểm, trong đó tốt và rất tốt chiếm tỉ lệ 96,8%, khá chiếm tỉ lệ 3,2%, không có bệnh nhân nào ở mức xấu. Phân loại IKDC trước phẫu thuật loại C chiếm tỉ lệ 3,2%, loại D chiếm tỉ lệ 96,8%; Sau phẫu thuật loại A chiếm tỉ lệ 83,9%, loại B chiếm tỉ lệ 16,1%, không có bệnh nhân nào ở phân loại C,D. Kết luận: Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo trước khớp gối với mảnh ghép nửa trước gân cơ mác dài tự thân theo kỹ thuật tất cả bên trong là kỹ thuật tốt để phục hồi dây chằng chéo cho các bệnh nhân.
PHÂN TÍCH CHI PHÍ THỎA DỤNG ESOMEPRAZOLE TRONG ĐIỀU TRỊ PHÒNG NGỪA TÁI XUẤT HUYẾT TIÊU HÓA DO LOÉT DẠ DÀY – TÁ TRÀNG Ở BỆNH NHÂN SAU NỘI SOI CAN THIỆP CẦM MÁU TẠI VIỆT NAM
Authors: Xuân Nam Võ , Ngọc Tuấn Cao , Thị Tuyết Minh Lương
Published: November 2022

Đặt vấn đề: Xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày – tá tràng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến nhập viện. Việc sử dụng thuốc ức chế bơm proton có thể cải thiện được tỷ lệ tái xuất huyết, tử vong cho bệnh nhân sau nội soi can thiệp cầm máu. Nghiên cứu này hướng đến việc phân tích chi phí hiệu quả của esomeprazole tiêm tĩnh mạch liều cao ở bệnh nhân loét dạ dày – tá tràng đã trải qua điều trị bằng phương pháp nội soi can thiệp cầm máu. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu sử dụng mô hình cây quyết định, so sánh chi phí hiệu quả giữa sử dụng esomeprazole và pantoprazole tiêm tĩnh mạch liều cao để ngăn ngừa nguy cơ tái xuất huyết. Thời gian điều trị tính từ lúc nội soi can thiệp thành công là 30 ngày. Số liệu được lấy từ tổng quan hệ thống tài liệu dựa trên các cơ sở dữ liệu. Khung thời gian đánh giá của mô hình là một năm. Kết quả: Esomeprazole có hiệu quả lâm sàng tốt hơn so với pantorazole trong chỉ định điều trị phòng ngừa tái xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày – tá tràng. Theo quan điểm bảo hiểm y tế cho thấy giá trị ICER là 57.251.180 VNĐ trên QALY đạt được, thấp hơn ngưỡng một lần GDP bình quân đầu người Việt Nam năm 2021. Kết quả phân tích độ nhạy một chiều và độ nhạy xác suất khẳng định trong đa số trường hợp, sử dụng esomeprazole đều đạt chi phí hiệu quả so với pantoprazole. Kết luận: Esomeprazole đạt chi phí hiệu quả trong ngưỡng chi trả của Việt Nam và có hiệu quả lâm sàng tốt hơn so với pantoprazole khi giảm thiểu khả năng tái xuất huyết tiêu hóa và tỷ lệ tử vong của bệnh nhân. Nghiên cứu còn hạn chế khi các dữ liệu đầu vào dựa trên tổng quan tài liệu.
Organic farming in the forest-steppe of Western Siberia: assessment of the frequency of atmospheric droughts based on the SPI index
Authors: Maksimovich Kirill , Kalichkin Vladimir , Fedorov Dmitry , Galimov Rufan
Published: November 2022

This paper presents the findings of a study to assess the recurrence of moisture/drought conditions on the territory of the forest-steppe zone of Western Siberia for the period from 1971 to 2021. The degree of moistening was investigated on the basis of the Standardized Precipitation Index (SPI). Calculations were made for 4 areas (Altai Territory, Kemerovo, Novosibirsk and Omsk regions) with meteorological stations located on the territory of the forest-steppe zone of Western Siberia. In the studied areas, it was found that the drought conditions of different categories were manifested with a certain periodicity. SPI categories "moderately dry", "severely dry" and "extremely dry" for the studied period in May-July in Altai Territory account for 15,68% of years, in Novosibirsk Region for 13,72%, in Kemerovo Region for 19,6% and in Omsk Region for 13,72% of years. Local manifestation of extreme droughts for the time interval under study in the forest-steppe zone of Western Siberia was observed 7 times. Frequency of occurrence of deficiency of atmospheric precipitation during a part of vegetative period from May till July in territories of subjects in forest-steppe zone of Western Siberia is on the average 15,68%. The years with atmospheric precipitation shortage during the 51-year period in May accounted for 6 to 10 years, and 6 to 8 years in June. For Altai Territory, Novosibirsk and Kemerovo regions in the dynamics revealed trends in improving wetting conditions, characteristic both for most of the growing season of May-July, and separately for May and June. For territory of the Omsk region the trend indicating decrease in quantity of atmospheric precipitation in June is established. Frequency of occurrence of the dry events connected with deficiency of atmospheric precipitation remains high enough (once in 7-8 years). The results of studies on the degree of moisture/drought of the territory, carried out by SPI calculations, can be used for risk analysis and assessment of the effectiveness of crop production, as well as for the development and adaptation of farming systems, including organic agriculture to changing climatic conditions, where the role of natural factors in the crop production process becomes much more prominent. Keywords: ATMOSPHERIC DROUGHT, STANDARDIZED PRECIPITATION INDEX, SPI, FOREST-SEPHERE ZONE, WESTERN SIBERIA
La autobiografía confesional de los siglos XVI y XVII: una propuesta
Authors: Mateos Frühbeck Nicolás
Published: November 2022

RESUMEN: En el siguiente artículo se analizan las autobiografías confesionales de los siglos XVI y XVII, específicamente las de Alonso de Orozco, Pedro de Ribadeneira y Juan de Palafox y Mendoza. Estos autobiógrafos vinculan sus textos desde el principio con las Confesiones de San Agustín; sin embargo, conforme uno va leyendo las obras, se evidencian las relaciones con la hagiografía medieval y las vidas de santos. En una línea algo diferente que la de las autobiografías conventuales escritas por monjas, estos autobiógrafos poseen una intención de autorreivindicación y de crear una imagen de santidad de sí mismos. Asimismo, esto lleva a discutir el hibridismo entre tradiciones en un subgénero como el de la autobiografía confesional, apenas estudiado por parte de la crítica. ABSTRACT: The following article analyses the confessional autobiographies of the sixteenth and seventeenth centuries, specifically those of Alonso de Orozco, Pedro de Ribadeneira and Juan de Palafox y Mendoza. These autobiographers link their texts from the beginning to the Confessions of St. Augustine; however, as one reads the works, the relation with medieval hagiography and the lives of saints become evident. In a somewhat different vein than convent autobiographies written by nuns, these autobiographers possess an intention of self-vindication and of creating an image of sanctity for themselves. This also leads to a discussion about the hybridism between traditions in a sub-genre such as the confessional autobiography, which has hardly been studied by the specialists.
Overview of Czech Officials in the Administration of the Tuzla District (1884-1914): A Contribution to the Study of Czech Participation in the Administration of Bosnia-Herzegovina
Authors: Krpić Amir
Published: November 2022

This paper is an overview of the Czech officials in the administration of the Donja Tuzla District during the Austro-Hungarian rule in Bosnia-Herzegovina. The paper has been written as a part of the author's obligation in the Ph.D. studies, and it aims to represent a basis for further research in this field. The paper has been written according to the schemes of the administration published in the „Bosniak“ journal, official reports on the administration, laws, and order imposed upon Bosnia-Herzegovina, journals, and relevant studies. A general conclusion is that the Czechs were very numerous strangers in service in the administration of the Donja Tuzla District, that they were present on both district and county levels, that they worked in every county of the district, as well as in every department of the administration.
Alija Bojičić – Between Historical Ancestors and Epic Biography
Authors: Šemsović Sead
Published: November 2022

The correlation between a person and a character has always attracted the attention of researchers in both oral and written literature. The main difference is that researchers of oral epics always undertook detailed searches for the historical figure based on which the epic hero was created, while the latter more often recognized the writer himself and his private life within his artistic fiction. Alija Bojičić represents one of the most important heroes of Bosniak oral epics, whose action will be in the border area of Bosnia and Dalmatia, and the poems in which he appears are often classified in the uskok/hajduk epic cycles. History has offered at least three historical figures who could have served the epic singer to create this character. It can certainly be said that the oldest historical ancestor had the greatest influence on the features and characteristics of this epic hero. So far, research into the relationship between personality and character in Bosniak oral epics has focused on Alija Đerzelez and Mujo Hrnjica, while Alija Bojičić remained on the sidelines.
The Police, Extrajudicial Killings and Imperatives for Reforms in the Nigerian Fourth Republic
Authors: Akinyetun Tope Shola , Adedini Sarah Olufunmilayo
Published: November 2022

Extrajudicial killings attributed to personnel of the Nigerian Police in the conduct of their constitutional duties and responsibilities have become prevalent in recent times. They have been accused of human rights violations, torture, brutality, and unlawful killings of varying proportions. This palpable, yet injurious trend has become a strain on effective policing and security in Nigeria. This paper examines the role of the Nigeria Police Force in extrajudicial killings in the course of discharging their duties since the return to civilian rule in 1999 and how Police reforms can help increase police accountability. The paper was anchored on the organizational theory of police behavior and adopts a qualitative approach by reviewing the literature on extrajudicial killings by the Nigerian police as available in peer-reviewed journal articles, government reports, media reports, newspapers, and international agencies reports. The findings show that the Nigerian Police have been largely complicit in extrajudicial killings. It also shows that organizational deficits such as corruption, lack of investigative infrastructure, lack of human rights training, poor working conditions, poor internal control, and the often-abused Order 237 are major factors that enhance the perpetuation of the incidence of extrajudicial killings by the Police. The study concluded that without a sincere approach toward reforming the Police, extrajudicial killings might become a dominant narrative. Therefore, the paper recommends that a comprehensive security reform of the Nigerian Police should be carried out in conjunction with the private sector and Civil Society Organizations in Nigeria.
Radbruch’s Formula in the Constitution of Bosnia and Herzegovina – Untapped Potential for Strengthening the Rule of Law
Authors: Nurkić Benjamin
Published: November 2022

The philosophy of Gustav Radbruch made an immeasurable contribution to the development of the concept of the rule of law. The part of Radbruch’s philosophy that still has a great influence on thought about the relationship between justice and mere legality is certainly his Formula, which can be reduced to the venerable stance of lex injusta non est lex.[1] Simply put, according to Radbruch’s Formula, any law that is ‘unjust to an intolerable degree is not legally valid and should not be applied by courts. In this text, the author finds a similarity between Radbruch’s Formula and provision VI/3(c) of the Constitution of Bosnia and Herzegovina (B&H) and analyzes the content of the aforementioned provision, which regulates the possibility of initiating a concrete review of the constitutionality of laws by ordinary courts. The text analyzes what the aforementioned provision of the B&H Constitution stipulates and what opportunities it offers to ordinary courts when applying the law. It also analyzes the extent to which the potential of the B&H Constitution has been used by ordinary courts in the legal system of B&H.
Characteristics and Features of School Counselor
Authors: Osmanović Zajić Jelena , Maksimović Jelena , Lazić Natalija
Published: November 2022

The development of pedagogical science by the requirements of modern education has raised the question of the quality of professional work of a school pedagogue based on his characteristics and features. The paper discusses the problem of possessing the important qualities of a school pedagogue for educational work in school. The theoretical analysis describes the qualities of a modern pedagogue in the form of personal and professional characteristics. This research aims to examine the attitudes of teachers about the possession of important characteristics of pedagogues for school work and to point out their importance for the development of pedagogical practice. A descriptive research method with a scaling technique was used in the research. The paper presents a survey conducted in the school year 2020/2021 on a sample of 102 primary and secondary school teachers in Southern Serbia. The results of the research show that the factor analysis from the Likert-type assessment scale constructed for the needs of this research highlights four factors that define the most important characteristics of a school pedagogue: flexibility, organization and professionalism, teamwork, cooperation, and innovation. The research provided encouraging data that confirm the flexibility, organization, and professionalism of pedagogues. Professional development and encouragement of the research role of the school pedagogue were identified as opportunities for strengthening cooperative relations, teamwork, and innovation of the school pedagogue to improve the educational practice in the school. The research confirmed a statistically significant difference in the attitudes of the respondents with only one factor that brought together items related to teamwork. The differences are significant in the variable school type, p <0.05.
The Relationship between Perception of School Climate and Teacher Motivation
Authors: Pinkas Gabriel
Published: November 2022

The relationship between organizational climate and employee motivation is one of the fundamental questions in the field of work performance research. Previous research has shown that a more favorable social, emotional and work context contributes to greater employee engagement and higher productivity. The subject of this research was the relationship between the teachers’ perception of school climate and their work motivation. This paper presents the results obtained from a sample of 467 teachers from 25 elementary schools in the wider city area of Tuzla. The School Level Environment Questionnaire (SLEQ) and the Work Tasks Motivation Scale for Teachers (WTMST) were used to collect data. The obtained results suggest that the school climate, as perceived by teachers, has predictor value in relation to their motivation. In terms of predictor value for identified regulation, motivation, and internal motivation, a collaboration between teachers and relationships with students stands out. Nevertheless, the small amount of explained variance is an indicator that teacher motivation is in its entirety mostly determined by the sum of actions of other factors. In this way, however, a small part of the total variance of motivation is explained, which suggests that motivation is mostly determined by the sum of the actions of other factors.
The Etiology of Creativity – Parenting and Early Family Environment as a Conceptual Framework
Authors: Alić Ramić Belma , Camović Dženeta
Published: November 2022

Research aimed at the etiology of creativity suggests that its development is contributed by both individual and contextual factors. In analyzing contextual factors, more attention is paid to the institutional environment concerning the family. Starting from the above, the goal of this work is to explicate the development of creativity by taking parenting and the early family environment as a conceptual framework. Operationalizing family context through two dimensions – structural (socioeconomic status, family size, birth order) and process (integration, parenting style, parenting dimensions), sought to explore their connection to the development of creativity in early childhood. A special focus was on the process dimension, through the relationship between parenting – as what parents do along with children and creative development in early childhood. In doing so, etiological factors are taken into account that enables and/or inhibit the development of creative potential.
Analysis of Knowledge of Children’s Rights among Teachers of Croatian and Bosnia and Herzegovina Secondary Schools and Their Attitudes on the Respect and Application of Students’ Participation Rights in Education
Authors: Žlof Goran , Madunić Marijan
Published: November 2022

The relationship between teachers and students in educational institutions is regulated by various laws and regulations that contribute to a more efficient implementation of educational processes for the active participation of students. The development and affirmation of children's rights also contribute to creating a creative and challenging environment in schools. Thus, a motivating environment is created, in which students are encouraged for further development and learning. This research aimed to establish to what extent the attitudes of teachers regarding the children's rights of students in secondary schools in Bosnia and Herzegovina and Croatia have been developed and to examine whether there are different perceptions of children's rights in the countries covered by the research. The sample included 112 teachers from Bosnia and Herzegovina and Croatia, of which 72 were from Bosnia and Herzegovina and 40 from Croatia. The instrument that was used in the research is a modified questionnaire from the published research, "Attitudes of teachers and students of the music school on respecting the participatory rights of students in the teaching of playing a musical instrument", author Assoc. Ph.D. prof. advisor, Davor Brđanović. Data analysis was performed using the SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) computer program. Descriptive and inferential statistical procedures were used in the processing of the obtained results: descriptive indicators of central tendency and dispersion, as well as procedures for determining the connection between variables (depending on the shape of the determining distributions, Pearson's or Spearman's correlation coefficient) and differences between groups (depending on the shape of the determining distributions, t-test, and F-test or Mann-Whitney U-test). The results indicate a dominant homogeneity in the domain of responses of teaching staff from Bosnia and Herzegovina and Croatia regarding the respect of children's rights in class, which may be conditioned by the similar development starting points of the educational systems in the two mentioned countries. Analyzing the results of knowledge of special children's rights and knowledge of documents that protect children's rights, serious deficits were observed that indicate insufficient education of the sample - teaching staff in the schools and countries included in this research.
Three Versions of the Ballad from Bosnia's North about Pledging a Son for a Brother
Authors: Efendić Nirha
Published: November 2022

Approximately sixty lyrical songs were inscribed into the Folklore Archive of the National Museum during the field research in Brcko conducted by Bosnian writer and folklorist Alija Nametak as an employee of the Institute for Folklore Research in 1956, including a ballad about a mother who sacrificed her son to save her brother's life. This moving ballad has been inscribed at least twice more in Bosnia's north, and two variants of this song were recorded in Derventa - they are included in a large collection made by Smajl Bradaric and kept in the National Museum of BiH's Folklore Archive. The National Museum and the BiH Slavic Committee collaborated to publish this collection (Bradari 2018). The mentioned ballad was also discussed in Munib Maglajlic's 1985 study "Muslim Oral Ballads," in the section entitled Conflict in the Family, indicating its importance, but also a solid number of variants throughout Bosnia (Maglajlić 2018). The variants presented here, however, were not the subjects of Maglajlić's analyses, even though he found as many as nine versions of this ballad from various sources for his study. This paper will use the method of three-variant ballad promotion to see the oral poet from Bosnia's north in action. It will try to show and highlight the poetic achievements of the "northern" variants. The poetic shaping of key motifs will be considered in each recorded variant, and the difference between them will be established. Methods of interpretation and analysis will be used.
Serbian Folk Lullabies in Preschools: Significance and Representation
Authors: Ilić Petar , Kovač Anđelka , Pavlović Biljana
Published: November 2022

This paper discusses the importance of traditional folk lullabies in the education of preschool children and their representation in music education literature and practice. Scientific research indicates the development potential and importance of folk lullabies in early childhood. Serbian folk lullabies are not sufficiently represented in preschool education in central Serbia and Kosovo and Metohija, which is the starting hypothesis of the research presented in this paper. This research aims to determine the extent to which Serbian folk lullabies, as music content, are used in preschool education in central Serbia and Kosovo, and Metohija. The research included a total of 692 participants – preschool teachers and parents. It was found: 1) that Serbian folk lullabies are insufficiently represented in music education literature for preschool age; 2) that preschool teachers and parents are not sufficiently informed about the educational benefit and importance of folk lullabies. The paper contributes to the actualization of Serbian traditional folk lullabies, and their greater representation in music education literature and practice. The descriptive method was used in the research, as well as the analysis and synthesis method.
Music Preferences and Enjoyment of Music as Predictors of Involvement of Teacher Studies Students in Music Teaching
Authors: Bjelobrk Babić Ozrenka , Drobac-Pavićević Milica , Stanković-Janković Tanja
Published: November 2022

The study of musical preferences, enjoyment of music and students’ involvement in teaching, as a current topic worthy of attention, deserves a multidisciplinary approach. Therefore, the aim of this research is to determine the predictive power of music enjoyment and musical preferences on students’ cognitive, emotional and social involvement in music teaching, as well as on their overall involvement in music teaching, which includes all three mentioned aspects. The sample included 183 teacher studies students from four university centers in Bosnia and Herzegovina. Research findings confirm that enjoyment of music, based on internal motivation, is a predictor of greater involvement (cognitive, emotional and social) of students in music lessons. Musical preferences are statistically significant as a model, but they do not make a statistically significant partial contribution to the prediction of cognitive, emotional and social involvement of students in music classes. It is clear that the research findings open up the „old-new” issues of the quality of music in society, detours or some „new avant-garde”. The recommendations brought by this research are reflected in the greater activation of the emotional dimension of university music teaching, which must be closely related to the cognitive and social aspects of music. The key to success, the experience of the lecturer, and thus the atmosphere in lessons, is primary for the quality of students’ involvement in the teaching process. We need high-quality, creative and at the same time fun and emotionally rich music teaching in order to create a path of faith into stimulating and healthy development of the students’ versatile personalities with a developed attitude towards music preference.
Change of the Concept of the University: From Enlightenment Ideals to the Development of Entrepreneurship
Authors: Bosanac Maja , Milutinović Jovana
Published: November 2022

While the university of today, as a significant institution whose appearance is associated with the Middle Ages, can be considered in the context of the emergence of classical university education, the modern age is facing this institution with new requirements and expectations. This paper aims to consider the changes in the concept of the university, which are accompanied by classical ideals (enlightenment) to all the major influences of the economy and the requirements for the development of innovation and entrepreneurship. The paper aims to concretize the following tasks: to analyze the classical model of the university and its philosophy of education, to analyze the model of higher education that is primarily based on economic criteria, and to consider the need for actualization and development of the third mission. It is concluded that in modern circumstances, the university is facing the challenge of finding a balance between preserving institutional autonomy, independent social criticism, and academic freedom of professors and students, on the one hand, and connecting with the world of work to become a relevant factor in economic development. Within this framework, discussions on the further direction of the development of higher education should be directed at examining the possibilities for the encouragement of humanistic values, for higher education institutions act as a generator of overall social development.
Towards Better Understanding of Present Perfect Characteristics and Usage – Professional Insight and Suggestion
Authors: Prodanović Marijana , Čorboloković Saša
Published: November 2022

Taking into consideration delicate nature of translation, and the fact that the process could easily trigger (both positive and negative) language transfer, this paper aims to shed some light on the status of the Present Perfect Tense in the process of translating from Serbian into English. Relying on the corpora of data comprising 113 sets of sentences, translated by students majoring in English, we tried to identify how frequent the usage of Present Perfect is. Apart from that – we aimed to determine which verb forms (tenses used in context) in Serbian eventually become Present Perfect in English and whether decisions of such a kind are consistent. The qualitative analysis proved the evasive nature of English Present Perfect; namely, it was shown that, despite some lexical hints used in Serbian sentences, the usage of Present Perfect was inconsistent. In conclusion, the paper suggests the implementation of collaborative teaching practices, with the goal of activating critical thinking, and contrastive analysis and thus improving students’ understanding, as well as their active usage of acquired grammatical notions.
Determinants of the Psychological Contract Breach of Academic Staff
Authors: Marković Mirna
Published: November 2022

The traditional model of a university is gradually being metamorphosed into a corporate model that brings forth certain problems, alongside numerous solutions. In such circumstances, establishing and maintaining a culture of trust is the foundation of constructing a positive psychological contract between the organization and its employees. In such circumstances, establishing and maintaining the culture of trust in the academy’s commitment to the traditionally defined mission of building and disseminating knowledge aimed at improving, training, and educating the most important potential of the society – people are the foundation of constructing a positive psychological contract between teachers and higher education institutions. The psychological contract represents mutual expectations that the parties in this relationship do not have to be fully aware of, but which, nevertheless, guide their mutual behavior. It is an implicit agreement between the academic staff and the higher education institution specifying what each party in this relationship expects to offer but also receives in return. Since research on psychological contracts in the academic work environment is very rare, and the concept itself is relatively new and unexplored in the Bosnian context in general, this paper first sought to determine which factors may be related to the violation of psychological contracts in the academic context. The results suggest that a lower organizational performance of the higher education organization, lower academic staff member performance, as well as a lower level of formalization of the process of organizational socialization of newly-hired academic staff, lead to a higher perceived psychological contract breach. Findings also suggest that the implicit communication of the mutual expectations between the faculty/academy and the academic staff leads to a greater perceived psychological contract breach. The paper offers certain recommendations to higher education institutions for the establishment and preservation of a positive psychological contract in the academic context and the prevention of avoidable psychological contract breaches.