РОЛЬ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ СИСТЕМЫ В РАЗВИТИИ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО КАПИТАЛА
Authors: Жолболсынов Р.Н. , Шакирова Н.Д. 
Published: June 2024

Соңғы жылдары ұлттық байлықтың құрамдас бӛлігі болып табылатын адами капиталды дамытуға кӛбірек кӛңіл бӛлінуде. Олардың қатарында халықты әлеуметтік қорғау, адам денсаулығы, отбасылық қарым-қатынастың жақсаруы, аудан мекемелерінің дамыған қызметі және білім беру жүйесіндегі түбегейлі ӛзгерістер бар екені қарастырылады. Сонымен қатар, адами капитал –экономиканы, қоғамды және оның негізгі буыны –отбасын, еңбек ұжымы-ның білімді бӛлігін, ӛмір бойы және еңбек жолында ақылға қонымды басқару қабілетін қарқынды дамытатын басты күш екені кӛрсетіледі.Кез келген мемлекет пен қоғамда адами капиталдың қалыптасуы адамның дені сау дамуы, оның тууы, адам және оның тұлға деңгейінде жетілуі сияқты кӛптеген процестерді қамтиды. Олардың қатарында аналар мен балалардың тыныштығы мен денсаулығына, салауатты отбасы ортасына, мектепке дейінгі тәрбие мен білім берудің басқа да түрлерін қамтитын кешенді білім беру жүйесіне, олардың сапасы мен тиімділігіне бағытталған күшті әлеуметтік қорғау саясаты бар.Осы орайда кӛптеген экономистердің пікірінше, білім адами капиталды қалыптастыруда шешуші рӛл атқарады. Бүгінгі таңда білім компанияның нарықта табысқа жетуінің, ел экономикасының ӛсуі мен ғылыми-техникалық әлеуетін арттырудың басты факторына айналуда. Сонымен қатар, халыққа білім берумемлекеттің міндеттемелерінің бірі ғана емес, елдің экономикалық дамуының күшіне айналуы қажет. Себебі білімнің қоғамдық дамуда атқаратын орны анықталмай, ешқандай стратегия құрылмайды деуге болады.Мақаланың жазылу мақсаты еліміздегі әлеуметтік-экономикалық даму жолын ішкі жалпы ӛнімнің ӛсуі деп қана емес, халықтың ӛмір сүру сапасы мен әл-ауқатының нақты жоғарылауы деп түсіну керектігін ұғындыру. Біз үшін және еліміз үшін ең маңыздысы бұл «экономикалық ӛсу жолын жеделдету», түрлі технологияларды жаңғырту, еліміздің ішкі әлеуметтік тұрақтылығы мен елдің жаһандық позициясын нығайту мақсатында, Қазақстан Республикасындағы адами капиталдың дамуын сапалы және сандық жағынан дамыту барысында білім беру саласының әлеуетін арттыру қажет екені айқындалады.Еліміздің президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ӛзінің халқына жолдауында «адами капиталды дамыту, жаңа үлгідегі білім саласына инвестиция тарту мәселесіне маңыз беріп, басты бағыт етіп ұсынды. Бұл ұлттық саясаттың табиғи ресурстарға сеніп қалмай адами капиталды орнықты дамытуға негізделгені» деп пікірін жолдаған болатын.Жазылып отырған мақаланың да ӛзектілігі осында: яғни, қазіргі уақытта адами капиталды дамытудың рӛлі қандай және қандай деңгейге жетіп отыр, сонымен бірге адами капиталды дамытудағы білім берудің рӛлінің маңызы қаншалықты деген мәселелерді қарастыруға бағытталып отыр.Мақалада күтілетін нәтижелер:адами капиталды дамытудағы білім беру жүйесінің орны мен маңыздылығы анықталады.

В последние годы все больше внимания уделяется развитию человеческого капитала, которая является составляющей национального богатства. В их число можно отнести такие показатели, как социальная защита населения, здоровье человека, улучшение семейных отношений, развитая деятельность учреждений района и кардинальные изменения в системе образования. Также, человеческий капитал –это основная сила, интенсивно развивающая экономику, общество и его основное звено –семью, образованную часть трудового кол-лектива, способность разумно управлять напротяжении всей жизни и на протяжении всей трудовой деятельности. Формирование человеческого капитала в любом государстве и обществе включает в себя множество процессов, таких как здоровое развитие человека, его рождение, и все этапы его становления как личности. Сюда относим сильную политику социальной защиты, направ-ленную на спокойствие и здоровье матерей и детей, здоровую семейную среду, комплексную систему образования, включающую дошкольное воспитание и другие виды образования, их качество и эффективность.Многие экономисты считают, что образование играет решающую роль в формировании человеческого капитала. Сегодня образование становится основным фактором успеха компании на рынке, роста экономики страны и увеличения ее научно-технического потенциала. При этом народное образование является не только одной из обязанностей государства, но и главной силой экономического развития страны. Ни одна созданная стратегия не будет работать, не обособив роль образования в общественном развитии. Цель написания статьи –понять, что под социально-экономическим развитием страны следует понимать не только рост валового внутреннего продукта, но и реальное повышение качества жизни и благосостояния населения людей. В таких условиях, мы считаем, что сейчас самое важное для нас и нашей страны –«ускорить путь экономического роста», модернизировать различные технологии, укрепить внутреннюю социальную стабильность и глобальные позиции страны, повысить потенциал сферы образования. Анализируя ход качественного и количественного развития человеческого капитала в Республике Казахстан выявляем ее важность.Президент Касым-Жомарт Токаев в своем Послании народу подчеркнул важность «развития человеческого капитала, привлечения инвестиций в образование нового типа». Это связано с тем, что национальная политика основана на устойчивом развитии чело-веческого капитала, не полагаясь на природные ресурсы».Актуальность написанной статьи заключается в том, какова роль развития человеческого капитала и какого уровня он достиг, и в то же время она направлена на рассмотрение вопросов о том, насколько важна роль образования в экономике. развитие человеческого капитала.Данная статья актуальна тем, что рассматривает вопросы важности роли образования для развития человеческого капитала, а также делает попытки определения ее роли и уровня развития.Ожидаемые результаты статьи:определено место и значение системы образования в развитии человеческого капитала.

In recent years, more attention has been paid to the development of human capital, which is a component of national wealth. Among them, it is considered that there are social protection of the population, human health, improvement of family relations, developed activities of district institutions and fundamental changes in the education system. At the same time, it is shown that human capital is the main force that rapidly develops the ability to manage the economy, society and its main generation the family, the educated part of the labor team,throughout life and in the career path.The formation of human capital in any state and society includes complex processes in the womb under the influence of many factors, such as the healthy development of a person, his birth, development at the level ofa person, person and personality. Among them, there is a strong social protection policy aimed at the peace and health of mothers and children, a healthy family environment, a comprehensive education system that includes pre-school education and other types of education, and their quality and effectiveness.In this regard, according to many economists, education plays a decisive role in the formation of human capital. Today, education is becoming the main factor for the success of the company in the market, the growth of the country's economy and the increase of its scientific and technical potential. At the same time, public education is not only one of the obligations of the state, but it should become a force of economic development of the country. Because the role of education in social development is not determined, it can be said that no strategy is created.The purpose of the article is to understand socio-economic development not only as an increase in the gross domestic product, but as a real increase in the quality of life and well-being of the people. The most important thing for us is that it is necessary to increase the potential of the education sector for the qualitative and quantitative development of Kazakhstan's human capital in order to accelerate economic growth, technological modernization, social stability and strengthening the country's global position.President Kassym-Jomart Tokayev, in his address to the people, emphasized the issue of "developing human capital, attracting investment in the field of education of a new type and proposed it as the main direction. «This national policy is based on the sustainable development of human capital without relying on natural resources» he said.Expected results in the article: that is, what is the role of human capital development and what level it has reached, and at the same time, it is aimed to consider the issues of how important is the role of education in the development of human capital.Expected results of the article:The place and importance of the education system in the development of human capital is determined.