Απεικονιστική και βιοχημική διερεύνηση των ολιγοσακχαριτών και πολυσακχαριτών του υαλουρονικού οξέος κατά την παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και τη ρηγματογενή αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς
Authors: Καπρίνης Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Σκοπός: Η εκτίμηση του ρόλου που ενδεχομένως διαδραματίζουν τα σάκχαρα του υαλουρονικού οξέος στην παθογένεια αφ’ ενός της παραγωγικής διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας και αφ’ ετέρου της ρηγματογενούς αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς. Υλικό και Μέθοδος: Διενεργήθηκαν δύο μελέτες ασθενών-ομάδας ελέγχου. Η πρώτη ομάδα ασθενών περιελάμβανε ασθενείς με παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Η δεύτερη ομάδα ασθενών συγκροτήθηκε από ασθενείς με ρηγματογενή αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. Η ομάδα ελέγχου ήταν κοινή και συγκροτήθηκε από ασθενείς με μη σχετιζόμενες διαταραχές. Από όλους τους ασθενείς έγινε λήψη δείγματος υαλοειδούς κατά τη διάρκεια της υαλοειδεκτομής, μετά από συγκατάθεσή τους. Το μοριακό βάρος του υαλουρονικού οξέος στο υαλοειδές εκτιμήθηκε με ηλεκτροφόρηση σε πηκτή αγαρόζης. Η μέτρηση της συγκέντρωσης του υαλουρονικού οξέος έγινε με συνδεδεμένη με ένζυμο δοκιμασία σύνδεσης πρωτεΐνης. Τέλος, η εκτίμηση της δραστικότητας της υαλουρονιδάσης στο υαλοειδές έγινε με SDS ηλεκτροφόρηση σε πηκτή πολυακρυλαμιδίου. Η στατιστική ανάλυση έγινε με τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS 17.0. Αποτελέσματα: Συνολικά συμμετείχαν 38 ασθενείς με παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, 20 ασθενείς με ρηγματογενή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς και 19 μάρτυρες. Οι τρεις ομάδες δε διέφεραν σημαντικά όσον αφορά στην ηλικία των ασθενών (F(2,74)=1,86, p=0,16) ή στο φύλο (x2=3,17, p=0,205).Στο υαλοειδές των μαρτύρων διαπιστώθηκαν αποκλειστικά υψηλού μοριακού βάρους πολυσακχαρίτες του υαλουρονικού οξέος (2x103-3x103 kDa). Επίσης, στην ομάδα αυτή διαπιστώθηκε ότι προϊούσης της ηλικίας παρατηρούνται πολυσακχαρίτες του υαλουρονικού οξέος με προοδευτικά χαμηλότερη μοριακή μάζα. Αντιθέτως, στους ασθενείς με παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια παρατηρήθηκε η παρουσία σημαντικά μικρότερων κλασμάτων. Επιπροσθέτως, και στις δύο ομάδες ασθενών απουσίαζε οποιοδήποτε πρότυπο μεταβολής του μοριακού βάρους του υαλουρονικού οξέος με την ηλικία. Η συγκέντρωση του υαλουρονικού οξέος ήταν 271,81(143,63) μg/ml στην ομάδα των μαρτύρων, 223,80(129,50) μg/ml στους ασθενείς με παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και 50,96(28,36) μg/ml στους ασθενείς με αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. Στατιστικά σημαντική διαφορά παρατηρήθηκε μεταξύ των ασθενών με αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς και των μαρτύρων (t=6,74, p<0,0005).Στους ασθενείς με παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια διαπιστώθηκε ισχυρή, θετική και στατιστικώς σημαντική συσχέτιση μεταξύ της διάρκειας του σακχαρώδη διαβήτη και των επιπέδων του υαλουρονικού οξέος (r=0,7, n=38, p<0,0005). Η ζυμογραφία σε πηκτή πολυακρυλαμιδίου κατέδειξε ότι το υαλοειδές των ασθενών με αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς παρουσίαζε σημαντικά μεγαλύτερη δραστικότητα υαλουρονιδάσης σε σύγκριση με το υαλοειδές των μαρτύρων (t=2,31, p=0,037). Συζήτηση: Κάτω από φυσιολογικές συνθήκες φαίνεται ότι η γήρανση χαρακτηρίζεται από προοδευτική ελάττωση του μεγέθους των πολυσακχαριτών του υαλουρονικού οξέος στο υαλοειδές. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δε φαίνεται να ισχύει κάτω από παθολογικές καταστάσεις, όπως η παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και η ρηγματογενής αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. Αντιθέτως, το οξειδωτικό stress που παρατηρείται, συνέπεια της υπεργλυκαιμίας, στην υαλοειδική κοιλότητα των διαβητικών ασθενών φαίνεται ότι σχετίζεται με μερικό αποπολυμερισμό του υαλουρονικού οξέος και σχηματισμό ολιγοσακχαριτών, οι οποίοι, σε κυτταρικό τουλάχιστον επίπεδο είναι ικανοί να προάγουν τη διαδικασία της νεοαγγείωσης. Παράλληλα, η αυξημένη δραστικότητα υαλουρονιδάσης που παρατηρείται στο υαλοειδές ασθενών με αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς φαίνεται ότι έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση των επιπέδων του υαλουρονικού οξέος στο υαλοειδές. Η επακόλουθη αποσταθεροποίηση του υαλώδους σώματος οδηγεί στην ανάπτυξη ελκτικών δυνάμεων εντός της υαλοειδικής κοιλότητας, οι οποίες είναι δυνατό να καταλήξουν στη δημιουργία ρωγμών στον αμφιβληστροειδή και τελικά στην αποκόλλησή του.