Δημοσιονομική διακυβέρνηση και μεροληψία πρόβλεψης
Authors: Πηλιχός Βασίλειος 
Published: November 2022

Ο σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι να μελετήσει τους λόγους εκείνους για τους οποίους οι χώρες αδυνατούν να τηρήσουν με ακρίβεια τα δημοσιονομικά τους σχέδια, τα οποία οι ίδιες ορίζουν κάθε έτος στον Κρατικό Προϋπολογισμό. Πιο συγκεκριμένα αναλύονται οι παράγοντες εκείνοι που επηρεάζουν τόσο την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης όσο και την μεροληψία της πρόβλεψης των στοιχείων του προϋπολογισμού. Η περίοδος στην οποία αναφέρεται η ανάλυση περιλαμβάνει την ύπαρξη Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής, τα οποία ήταν αναγκαία για την στήριξη χωρών των οποίων τα δημόσια οικονομικά είχαν καταστεί μη βιώσιμα. Η αδυναμία των κυβερνήσεων να διοικήσουν με αποτελεσματικότητα τον Κρατικό Προϋπολογισμό είχε ως αποτέλεσμα την ένταξη κάποιων χωρών σε Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής, το οποίο είχε ως βασικό χαρακτηριστικό τις μεταρρυθμίσεις στην δημοσιονομική διακυβέρνηση. Αρχικά, γίνεται μελέτη των παραγόντων που διαμόρφωσαν τη μεροληψία πρόβλεψης του δημοσιονομικού αποτελέσματος στην Ελλάδα την περίοδο 2009-2019 σε τριμηνιαίο επίπεδο. Τα ευρήματα μας υποδεικνύουν ότι παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης και αποτυπώνονται στην απόκλιση του πραγματικού δημοσιονομικού αποτελέσματος από το μέσο αναμενόμενο της περιόδου, συνδέονται θετικά με το σφάλμα πρόβλεψης του ισοζυγίου του κρατικού προϋπολογισμού. Αρνητικά το επηρεάζουν η μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ καθώς και το επίπεδο των τιμών. Ακόμη, το σφάλμα πρόβλεψης στην οικονομία συνδέεται θετικά με το σφάλμα πρόβλεψης του προϋπολογισμού καθώς και η εκταμίευση των χρηματοοικονομικών δόσεων στο πλαίσιο των Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής. Τόσο η διεξαγωγή εκλογών όσο και οι καταναλωτικές και επιχειρηματικές προσδοκίες επηρέασαν αρνητικά το σφάλμα πρόβλεψης του προϋπολογισμού. Στην επόμενη ανάλυση εξετάζουμε την σχέση αιτιότητας των εσόδων και των δαπανών στην Ελλάδα την ίδια περίοδο αλλά σε μηνιαία επίπεδο. Κατά το στάδιο της πρόβλεψης παρατηρούμε δημοσιονομική ανεξαρτησία, δηλαδή καμία από τις δύο κατηγορίες δεν προσδιορίζει την άλλη. Ενώ κατά το στάδιο της εκτέλεσης του προϋπολογισμού παρατηρούμε ότι οι δαπάνες προσδιορίζουν τα έσοδα. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις προσπάθησαν να καθορίσουν τα δύο δημοσιονομικά μεγέθη ξεχωριστά, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής εξυγίανσης, αλλά τελικά η εξέλιξη της δημοσιονομικής πολιτικής εξαρτήθηκε από το επίπεδο των δαπανών. Τέλος, εξετάζουμε τους παράγοντες που επηρέασαν την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης στην Ευρώπη, μέσω ενός πάνελ των 19 χωρών της ευρωζώνης για την περίοδο 1999-2019. Τα αποτελέσματα μας δείχνουν την θετική επίδραση της οικονομικής ανάπτυξης, του πληθωρισμού και της μεταβολής του ισοζυγίου γενικής κυβέρνησης, στο σφάλμα πρόβλεψης του δημοσιονομικού ισοζυγίου. Ακόμη, το σφάλμα πρόβλεψης του δημοσιονομικού ισοζυγίου επηρεάζεται αρνητικά από το επίπεδο του δημοσίου χρέους αλλά και από την διεξαγωγή εκλογών. Η έννοια της δημοσιονομικής διαφάνειας ενσωματώνεται στην ανάλυσή μας μέσω των ανεξάρτητων δημοσιονομικών οργανισμών, οι οποίοι επηρεάζουν θετικά το σφάλμα πρόβλεψης του ισοζυγίου γενικής κυβέρνησης. Τέλος, το πλαίσιο των Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής επηρέασε θετικά το σφάλμα πρόβλεψης του δημοσιονομικού αποτελέσματος, βελτιώνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης.