Νεότεροι βιοχημικοί και ηχωκαρδιογραφικοί δείκτες για την εκτίμηση της βαρύτητας της καρδιακής ανεπάρκειας
Authors: Βεντούλης Ιωάννης 
Published: January 2014

Στη σύγχρονη εποχή της καρδιολογίας, το ενδιαφέρον για το ρόλο των νέων βιοδεικτών στη διάγνωση και θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας βαίνει διαρκώς αυξανόμενο. Πολυάριθμοι βιοδείκτες έχουν προταθεί για την καρδιακή ανεπάρκεια, οι οποίοι συνήθως ταξινομούνται με βάση τις παθοφυσιολογικές διαδικασίες στις οποίες ενέχονται, όπως νευροορμονική ενεργοποίηση, μυοκαρδιακή βλάβη, αναδιαμόρφωση της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας, φλεγμονή και νεφρική δυσλειτουργία. Εντούτοις, με εξαίρεση τα νατριουρητικά πεπτίδια, ο ρόλος των νεότερων βιοδεικτών παραμένει ακόμη αμφιλεγόμενος και επί του παρόντος δε συνιστάται η χρήση τους για την καρδιακή ανεπάρκεια στην κλινική πράξη από τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Η NGAL και το ST2 συνιστούν νέους βιοδείκτες με δυνητικό ρόλο στην πρόγνωση και θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας. Η σχέση μεταξύ των ορολογικών επιπέδων αυτών των βιοδεικτών, των κλινικών χαρακτηριστικών και της καρδιακής λειτουργίας, σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, δεν έχει επαρκώς μελετηθεί. Στην παρούσα μελέτη επιχειρήθηκε να διερευνηθεί η συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων της NGAL και του ST2 και των κλινικών και ηχωκαρδιογραφικών παραμέτρων σε μια ομάδα ασθενών με σταθερή χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια. Για το σκοπό αυτό μελετήθηκαν διαδοχικοί εξωτερικοί ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, που υποβλήθηκαν σε πλήρη ηχωκαρδιογραφική μελέτη και σε φλεβοκέντηση. Τα επίπεδα του ST2 και της NGAL προσδιορίστηκαν με τη χρήση συγκεκριμένων ανοσοενζυμικών μεθόδων. Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 76 ασθενείς με μέση ηλικία 63±14 ετών, 79% άρρενες. Το κλάσμα εξώθησης ήταν 28±7% και 43% των ασθενών είχαν ισχαιμική καρδιακή ανεπάρκεια. Η μέση τιμή της NGAL ήταν 160 (90-275) ng/ml και του ST2 ήταν 12,5 (7,1-17,6) ng/ml. Οι τιμές της NGAL και του ST2 δεν παρουσίασαν συσχέτιση μεταξύ τους. Ανάμεσα στις παραμέτρους που μπορούσαν να προβλέψουν τα επίπεδα της NGAL συγκαταλέγονται η διάρκεια των συμπτωμάτων της καρδιακής ανεπάρκειας, η λειτουργική κλάση κατά ΝΥΗΑ και τα επίπεδα της κρεατινίνης. Από την άλλη, τα επίπεδα του ST2 δε συσχετίσθηκαν με τις κλινικές παραμέτρους και τη νεφρική λειτουργία, ενώ εμφάνισαν συσχέτιση με το NT-proBNP και τους ηχωκαρδιογραφικούς δείκτες της συστολικής και διαστολικής λειτουργίας της δεξιάς κοιλίας. Η πολυπαραγοντική ανάλυση κατέδειξε ότι μόνο η μέγιστη συστολική ταχύτητα του ελεύθερου τοιχώματος της δεξιάς κοιλίας (RV S') μπορούσε να προβλέψει ανεξάρτητα τα επίπεδα του ST2, ενώ όσον αφορά στην πρόβλεψη των επιπέδων της NGAL, ως σημαντικές μεταβλητές αναδείχθηκαν η διάρκεια των συμπτωμάτων της καρδιακής ανεπάρκειας και τα επίπεδα της κρεατινίνης ορού. Συνοψίζοντας, από την παρούσα διδακτορική διατριβή, προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα: Δε διαπιστώθηκε καμία συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων του ST2 και της NGAL στον ορό των ασθενών που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη. Το γεγονός αυτό πιθανώς υποδεικνύει ότι υφίστανται σημαντικές διαφορές στους υποκείμενους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που ενέχονται στην αύξηση των βιοδεικτών αυτών στον ορό. Τα επίπεδα της NGAL εξαρτώνται πρωτίστως από τη νεφρική λειτουργία και τη διάρκεια των συμπτωμάτων της καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ δε φαίνεται να επηρεάζονται από τη μυοκαρδιακή λειτουργία των ασθενών με σταθερή χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια. Αντίθετα, τα επίπεδα του ST2 παρουσίασαν συσχέτιση με ηχωκαρδιογραφικούς δείκτες της λειτουργικότητας της δεξιάς κοιλίας και με το NT-proBNP, ενώ δεν ανευρέθη βαθμός συσχέτισης με κλινικές παραμέτρους της καρδιακής ανεπάρκειας. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι τα επίπεδα του ST2 στον ορό, σε αντιδιαστολή με την NGAL, επηρεάζονται από τη μυοκαρδιακή λειτουργία της δεξιάς, όχι όμως και της αριστερής κοιλίας, ενώ η ανεύρεση συσχέτισης του ST2 με το NT-proBNP πιθανώς αντανακλά την κοινή παθοφυσιολογική οδό παραγωγής των δύο αυτών βιοδεικτών, οι οποίοι θεωρούνται αμφότεροι δείκτες μυοκαρδιακής τάσης.