Assessing the impact of environmental, socioeconomic, and energy-related factors on income inequalities and energy poverty
Authors: Γκαμπούρα Ελένη-Χριστίνα 
Published: August 2024

Τις τελευταίες δεκαετίες, η έννοια της βιωσιμότητας έχει προσελκύσει την παγκόσμια προσοχή και έχει συζητηθεί εκτενώς, ενώ αποτελεί κομμάτι στις περισσότερες πολιτικές ατζέντες, που προωθούν μέτρα προκειμένου να γίνει ο κόσμος ένα πιο βιώσιμο μέρος για όλους. Η παρούσα διδακτορική διατριβή σκοπεύει να εξετάσει τον αντίκτυπο διαφόρων κοινωνικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και ενεργειακών παραγόντων στις εισοδηματικές ανισότητες και την ενεργειακή φτώχεια, προκειμένου να παρέχει καλύτερη κατανόηση των θεμάτων που σχετίζονται με την βιώσιμη ανάπτυξη, να εμπλουτίσει την υπάρχουσα βιβλιογραφία και να διευρύνει την υπάρχουσα γνώση, χρησιμοποιώντας πρόσφατα δεδομένα και οικονομετρικές μεθοδολογίες. Πιο συγκεκριμένα, η παρούσα διατριβή ξεκινά με μια εις βάθος βιβλιογραφική ανασκόπηση των θεμάτων της βιωσιμότητας και των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το Κεφάλαιο 2 παρέχει μια βιβλιογραφική ανασκόπηση της ιστορίας των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης και εστιάζει σε κάθε στόχο ξεχωριστά, παρέχοντας πρόσφατα δεδομένα και πραγματοποιώντας ανάλυση τάσεων, προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόοδος στον κόσμο και σε συγκεκριμένες περιοχές του. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι οι στόχοι που σχετίζονται με την οικονομία είναι κοντά στην επίτευξη, ενώ απαιτείται επιτάχυνση για άλλους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Το Κεφάλαιο 3 παρέχει μια ανασκόπηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των διαφορετικών τύπων τους, των δυνατοτήτων και των περιορισμών τους και της σύνδεσής τους με την κλιματική αλλαγή, την οικονομική ανάπτυξη και την ανθρώπινη υγεία. Παρουσιάζονται πρόσφατα δεδομένα για τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εξάγονται προβλέψεις για διάφορους δείκτες.Οι σχέσεις μεταξύ των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, της οικονομικής ανάπτυξης και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξετάζονται στο Κεφάλαιο 4, χρησιμοποιώντας πάνελ δεδομένα από 119 χώρες του κόσμου που βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα εισοδήματος. Η υπόθεση της Περιβαλλοντικής Καμπύλης Kuznets επιβεβαιώνεται για χώρες υψηλού εισοδήματος και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος, ενώ τα αποτελέσματα της αιτιότητας Granger δείχνουν μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ του κατά κεφαλήν ΑΕΠ και των κατά κεφαλήν εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε όλα τα επίπεδα εισοδήματος. Το θέμα της ενεργειακής φτώχειας συζητείται εκτενώς στην Ενότητα Δ. Στο Κεφάλαιο 5 παρουσιάζεται μια ανασκόπηση του προβλήματος της ενεργειακής φτώχειας, των διαφορετικών ορισμών που δίνονται στη βιβλιογραφία, των τρόπων μέτρησής της, των επιπτώσεών της και των παραγόντων που μπορούν να επιδεινώσουν το πρόβλημα. Επιπλέον, συζητούνται οι διάφορες λύσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Στο Κεφάλαιο 6, εξετάζεται η ενεργειακή φτώχεια για τη χρονική περίοδο 2004–2019 για 28 επιλεγμένες ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιώντας μια σύνθετη μέτρηση, με βάση τους κύριους δείκτες που προτείνονται στη βιβλιογραφία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα χαμηλότερα επίπεδα ενεργειακής φτώχειας βρέθηκαν στις Σκανδιναβικές χώρες, ενώ η Βουλγαρία παρουσίασε μερικά από τα υψηλότερα επίπεδα καθ’ όλη τη χρονική περίοδο που μελετήθηκε. Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας βρέθηκαν να είναι μία από τις κύριες κινητήριες δυνάμεις, μεταξύ των μεταβλητών που μελετήθηκαν, και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρέθηκε να συνδέεται με μια αντίστροφη σχέση με ζητήματα που σχετίζονται με την ενεργειακή φτώχεια, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομική κρίση επηρέασε τις συνθήκες ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη. Το Κεφάλαιο 7 εξετάζει τον αντίκτυπο που έχει η κατά κεφαλήν τελική κατανάλωση ενέργειας από ορυκτά καύσιμα στα νοικοκυριά και η κατά κεφαλήν τελική κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και βιοκαύσιμα στα νοικοκυριά στις συνθήκες ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη, χρησιμοποιώντας πάνελ δεδομένα από 28 ευρωπαϊκές χώρες για την περίοδο 2004– 2019. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και τα ορυκτά καύσιμα συνδέονται με αντίστροφη σχέση με τις συνθήκες ενεργειακής φτώχειας, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα βιοκαύσιμα μπορούν να θεωρηθούν ως κινητήρια δύναμη των καθυστερήσεων στους λογαριασμούς κοινής ωφελείας.Η σχέση μεταξύ περιβαλλοντικών συνθηκών και εισοδηματικών ανισοτήτων εξετάζεται στο Κεφάλαιο 8, όπου αξιολογείται ο αντίκτυπος πέντε περιβαλλοντικών και κοινωνικών δεικτών στις εισοδηματικές ανισότητες, που μπορούν να μετρηθούν με πέντε διαφορετικούς δείκτες εισοδηματικών ανισοτήτων, χρησιμοποιώντας δεδομένα 14 ευρωπαϊκών χωρών και για την περίοδο 2006-2019. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι επιδράσεις των μεταβλητών που μελετήθηκαν στις εισοδηματικές ανισότητες ποικίλλουν, ανάλογα με τον δείκτη που επιλέγεται για τη μέτρηση των εισοδηματικών ανισοτήτων. Ωστόσο, υπάρχουν μεταβλητές, όπως η πυκνότητα πληθυσμού, η κατανάλωση ανανεώσιμης ενέργειας και η μέση θερμοκρασία που παρουσιάζουν σταθερά αποτελέσματα μεταξύ των διαφορετικών δεικτών.Τέλος, η διδακτορική διατριβή συνοψίζεται στο Κεφάλαιο 9, όπου αξιολογείται η συμβολή της στους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και υπογραμμίζεται η σύνδεση μεταξύ των τριών πυλώνων της βιωσιμότητας και η σημασία της ενσωμάτωσης των αρχών της, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η γενιά μας είναι σε θέση να ικανοποιήσει τις ανάγκες της, ενώ οι μελλοντικές γενιές θα μπορούν επίσης να ικανοποιήσουν τις δικές τους.