Διερεύνηση των HPV ιών στις δυσπλαστικές αλλοιώσεις και τα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα της στοματικής κοιλότητας
Authors: Μπλιούμη Ελεονώρα 
Published: January 2014

Ο ιός του Ανθρωπίνου Θηλώματος (HPV) έχει δειχθεί ως ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ωστόσο ο ρόλος του στην έναρξη του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος της στοματικής κοιλότητας δεν έχει διευκρινιστεί επαρκώς. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να υπολογιστεί ο επιπολασμός του ιού HPV στο καρκινικό, δυσπλαστικό, μη δυσπλαστικό λευκοπλασιακό και φυσιολογικό επιθήλιο της στοματικής κοιλότητας και να εκτιμηθεί ο ρόλος του στην καρκινογένεση. Το υλικό αποτέλεσαν 258 παραφινοποιημένα δείγματα στοματικού βλεννογόνου, 35 φυσιολογικά δείγματα, 50 ινώματα, 53 λευκοπλακίες χωρίς δυσπλασία, 58 λευκοπλακίες με δυσπλασία και 65 ακανθοκυτταρικά καρκινώματα. Σε 33 από τους ασθενείς αυτούς έγινε λήψη και φρέσκου ιστού. Στα δείγματα αυτά εφαρμόστηκαν τρεις τεχνικές: η ενφωλεασμένη αντίδραση της πολυμεράσης στα 258 δείγματα για την ανίχνευση του DNA των HPV ιών (L1 και HPV-16 E6 ORFs), η ανοσοϊστοχημεία στα 258 δείγματα για την ανίχνευση της καψιδιακής (L1) πρωτεΐνης του ιού, και η ηλεκτρονική μικροσκόπηση διέλευσης στους 33 φρέσκους ιστούς για την ανίχνευση των σωματιδίων του ιού. Στα θετικά με την ενφωλεασμένη PCR δείγματα ακολούθησε αλληλούχιση του τελικού προϊόντος και τυποποίηση του ιού. Για κάθε περίπτωση καταγράφηκε το φύλο και η ηλικία του ασθενή, η εντόπιση της βλάβης στη στοματική κοιλότητα, το αποτέλεσμα της ιστοπαθολογικής εξέτασης, ο βαθμός βαρύτητας των δυσπλασιών και των καρκινωμάτων καθώς και η χρήση καπνού και η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Ο ιός HPV ανιχνεύτηκε στο 34,9% των δειγμάτων (90/258) με μία τουλάχιστον από τις τρεις μεθόδους. Συγκεκριμένα, ο HPV ιός ανιχνεύτηκε με την ενφωλεασμένη PCR στα 85 από τα 258 δείγματα (32,9%), με την ανοσοϊστοχημεία στα 12 από τα 258 (4,7%) και με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο στα 9 από τα 33 δείγματα (28,1%). Πιο αναλυτικά, με τη μέθοδο της ενφωλεασμένης PCR, το HPV L1 DNA ανιχνεύτηκε στο 40% των φυσιολογικών δειγμάτων, 40% των ινωμάτων, 35,8% των λευκοπλακιών χωρίς δυσπλασία, 31,6% των λευκοπλακιών με δυσπλασία και στο 22,2% των ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων. Το ιικό φορτίο στο 96,5% των δειγμάτων είναι πολύ χαμηλό (1 αντίγραφο ιού ανά 102-104 κύτταρα). Ο HPV16 επικρατεί σε όλες τις ιστολογικές ομάδες στο 89-100%. Με την εφαρμογή της δοκιμασίας Χ² στο συνολικό δείγμα, βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της νεαρής ηλικίας (≤ 53ετών) και της ανίχνευσης του HPV L1 DNA. Στην ομάδα των καρκινωμάτων βρέθηκε στατιστικώς σημαντική συσχέτιση του HPV L1 DNA με το ανδρικό φύλο και την εντόπιση στη γλώσσα. Στη στατιστική μελέτη με τη Μη Γραμμική Ανάλυση σε Κύριες Συνιστώσες βρέθηκε ότι οι συνδυασμένοι παράγοντες «ανδρικό φύλο, κάπνισμα και αλκοόλ» και «μεγάλη ηλικία χωρίς HPV» προδιαθέτουν τα άτομα προς την κακοήθεια της στοματικής κοιλότητας. Συμπερασματικά καταλήγουμε ότι ο HPV ιός δεν φαίνεται από το συγκεκριμένο δείγμα να παίζει ουσιαστικό ρόλο στην καρκινογένεση της στοματικής κοιλότητας. Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να παίζει ο HPV ιός ρόλο στην καρκινογένεση σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις με υψηλό ιικό φορτίο και διάχυτη ανίχνευση του ιού στο επιθήλιο ή να συμμετέχει στα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης, μέσω του μηχανισμού hit-and-run. Το πολύ χαμηλό ιικό φορτίο σε σημαντικό ποσοστό των δειγμάτων που μελετήθηκαν υποδηλώνει την πιθανότητα δράσης της στοματικής κοιλότητας ως δεξαμενής HPV ιών.