Υιοθέτηση και διάχυση καινοτομίας σε συνεταιριστικές γαλακτοβιομηχανίες
Authors: Χαραλαμπίδου Αθηνά 
Published: July 2024

Η παρούσα διδακτορική διατριβή επιχειρεί να διερευνήσει την υιοθέτηση καινοτομίας στον κλάδο της γαλακτοκομίας. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε ποσοτική έρευνα σε 171 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της ΜΕ Θεσσαλονίκης, για τη διερεύνηση των αντιλήψεων, της στάσης και της πρόθεσης των Ελλήνων γαλακτοπαραγωγών βοοτρόφων απέναντι στην ένταξη καινοτόμων πρακτικών στις εκμεταλλεύσεις τους, σχετικών με την περιβαλλοντική προστασία, την ευζωία των ζώων και την παραγωγή ποιοτικών και υγιεινών προϊόντων. Τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα που προέκυψαν ήταν εξαιρετικά ενδιαφέροντα και έθεσαν το πλαίσιο για τη διεξαγωγή μιας δεύτερης έρευνας. Η δεύτερη έρευνα έχει ως στόχο να εξετάσει τον βαθμό υιοθέτησης καινοτομίας σε δύο συνεταιριστικές γαλακτοβιομηχανίες της Ελλάδας, την ΤΡΙΚΚΗ και τη ΘΕΣγαλα, που έχουν έδρα στην ΠΕ Θεσσαλίας. Η έρευνα κινείται σε δύο άξονες. Ο πρώτος άξονας απευθύνεται στις γαλακτοβιομηχανίες με σκοπό να μετρήσει τον βαθμό υιοθέτησης καινοτομιών σε κάθε τομέα τους, εφαρμόζοντας έναν δείκτη συνολικής καινοτομίας. Αρχικά, επισημάνθηκαν οι τομείς της γαλακτοβιομηχανίας στους οποίους υιοθετούνται καινοτομίες και στη συνέχεια εντοπίστηκαν οι εφαρμόσιμες καινοτομίες μέσω βιβλιογραφικής ανασκόπησης. Δημιουργήθηκε και διανεμήθηκε ένα ερωτηματολόγιο σε εμπειρογνώμονες γαλακτοβιομηχανιών και ακαδημαϊκούς με εξειδίκευση και άριστη γνώση των καινοτομιών, για να το αξιολογήσουν. Οι τομείς που επισημάνθηκαν ήταν οι εξής: παραγωγή, marketing, οργάνωση γαλακτοβιομηχανίας, έλεγχος ποιότητας, αποθήκευση/διανομή και ζώνη γάλακτος. Το ολοκληρωμένο ερωτηματολόγιο χρησιμοποιήθηκε για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις υιοθετημένες καινοτομίες από τις δύο συνεταιριστικές γαλακτοβιομηχανίες. Ένας δείκτης συνολικής καινοτομίας In, εφαρμόστηκε στους έξι τομείς κάθε γαλακτοβιομηχανίας και προέκυψε ένας βαθμός καινοτομίας για καθένα από αυτούς. Ο δείκτης καινοτομίας αποκάλυψε ότι ο τομέας marketing στη ΘΕΣγάλα και ο τομέας ποιοτικού ελέγχου στην ΤΡΙΚΚΗ ήταν οι πιο καινοτόμοι. Επιπλέον, καμία από τις συνεταιριστικές γαλακτοβιομηχανίες δεν έφτασε το In max σε κανέναν από τους έξι τομείς. Ο δείκτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο χάραξης πολιτικής για κάθε γαλακτοβιομηχανία, προκειμένου να αυξήσει τις αποδόσεις και την ανταγωνιστικότητά της. Στον δεύτερο άξονα, η έρευνα επεκτάθηκε στη διερεύνηση του βαθμού υιοθέτησης καινοτομίας στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις (44 στο σύνολο)/ μέλη των συνεταιριστικών γαλακτοβιομηχανιών. Πραγματοποιήθηκε ποσοτική έρευνα με δια ζώσης συνεντεύξεις κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου 2000 – Ιουνίου 2021. Μελετήθηκε ο βαθμός υιοθέτησης καινοτομίας στους τομείς της διατροφής, της αναπαραγωγής και της υγείας των ζώων, της διαχείρισης της εκμετάλλευσης αλλά και της ευζωίας των ζώων. Επιπλέον, μελετήθηκε η επίδραση που έχουν η γαλακτοβιομηχανία και η συνεργασία με άλλους κτηνοτρόφους στον βαθμό υιοθέτησης καινοτομίας στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Τα αποτελέσματα του δεύτερου άξονα της έρευνας έδειξαν ότι γενικά οι κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις υστερούν στην καινοτομία, εμφανίζοντας όμως αρκετά καλό επίπεδο οι βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Αντίθετα, οι αιγοπροβατοτροφικές παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό υιοθέτησης καινοτομίας. Διαπιστώθηκε ότι ο τύπος κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης (βοοτροφικές/αιγοπρόβατοτροφικές) και η συνεργαζόμενη γαλακτοβιομηχανία (ΤΡΙΚΚΗ, ΘΕΣγαλα) επηρεάζουν τον βαθμό υιοθέτησης καινοτομίας. Αντίθετα, οι μεταβλητές έτη λειτουργίας της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης και συνεργασία μεταξύ κτηνοτρόφων δεν τον επηρεάζουν. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι η ηλικία δεν επηρεάζει τον βαθμό υιοθέτησης καινοτομίας. Αυτά τα δεδομένα παρέχουν σημαντικές πληροφορίες που μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της απόδοσης της εκμετάλλευσης, της καλής διαβίωσης των ζώων και της βιωσιμότητας του συστήματος.