Βιολογία και αλιεία των γαρίδων των βαθιών νερών Aristaeomorpha foliacea (Risso, 1827) και Aristeus antennatus (Risso, 1816) (Decapoda : dendrobranchiata)
Authors: Καπίρης Κωνσταντίνος 
Published: January 2014

Μελετήθηκε η αλιευτική βιολογία των δύο κόκκινων γαρίδων, Αristaeomorpha foliacea (κόκκινη γαρίδα) και Aristeus antennatus (μπλε-κόκκινη γαρίδα) από μηνιαία δείγματα που αλιεύθηκαν στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ζακύνθου και Κυλλήνης την περίοδο Δεκεμβρίου 1996-Νοεμβρίου 1997. Για τη δειγματοληψία των ατόμων πραγματοποιήθηκαν 92 καλάδες με μηχανότρατα και το βάθος των σταθμών κυμαίνονταν από 303 έως 744 m. Οι δύο γαρίδες παρουσιάζουν φυλετικό διμορφισμό ως προς το μήκος κεφαλοθώρακα και το βάρος σώματος. Τα θηλυκά είναι μεγαλύτερα, βαρύτερα, παρουσιάζουν περισσότερες ηλικιακές ομάδες, μεγαλύτερο συντελεστή αύξησης (φ’), μεγαλύτερο ΜΚ? και W?, μικρότερη τιμή του συντελεστή Κ, μεγαλύτερη τιμή της μέγιστης διάρκειας ζωής από τα αρσενικά και στα δύο είδη. Η είσοδος των νεοεισερχομένων ατόμων στην αλιευτική φάση της μηχανότρατας διαφέρει ανάμεσα στα δύο είδη. Το μήκος κεφαλοθώρακα αυξάνει, γενικά, με το βάθος. Η σχέση νωπού ή ξηρού βάρους σώματος και μήκους κεφαλοθώρακα παρουσιάζει έντονη αρνητική αλλομετρία και στα δύο είδη. Η χρήση της μεθόδου Bhattacharya σε μηνιαία ή εποχιακά δείγματα με κλάση μεγέθους 1 mm δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα για τον προσδιορισμό των ηλικιακών ομάδων και στα δύο είδη. Η μέγιστη διάρκεια ζωής που υπολογίστηκε στην παρούσα μελέτη (7,5 χρόνια για τα θηλυκά και 5,3 για τα αρσενικά άτομα της Α. foliacea, 7,7 χρόνια για τα θηλυκά και 6,7 για τα αρσενικά άτομα της A. antennatus) δε διαφέρει από άλλες περιοχές της Μεσογείου. Για τον υπολογισμό της απόλυτης αύξησης, η μέθοδος ELEFAN δίνει πιο ικανοποιητικά αποτελέσματα από τις άλλες που χρησιμοποιήθηκαν (LFSA, NONLIN), και οι τιμές της εξίσωσης Von Bertalanffy, για τα δύο είδη, δεν διαφέρουν από αυτές που έχουν υπολογιστεί σε άλλες περιοχές της Μεσογείου. Οι παράμετροι αύξησης των δύο ειδών δε διαφέρουν για το ίδιο φύλο. Η αναλογία των φύλων στην A. foliacea διαφέρει ελαφρά από το 1:1, σχεδόν καθόλη τη διάρκεια της έρευνας, υπέρ των αρσενικών. Αντίθετα, στην A. antennatus είναι πάντα υπέρ των θηλυκών. Η αναλογία των φύλων ανά ζώνη βάθους κατά τη διάρκεια της έρευνας συνδέεται με τη τις εποχιακές μετακινήσεις των δύο ειδών που πραγματοποιούνται για την κάλυψη των βιολογικών-οικολογικών τους αναγκών. Οι τιμές της θνησιμότητας (φυσική και ολική) βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους, ενισχύοντας την άποψη ότι (α) η περιοχή είναι πολύ ανεκμετάλλευτη, αφού η αλιευτική θνησιμότητα είναι μηδενική, και (β) οι μέθοδοι υπολογισμού της θνησιμότητας που χρησιμοποιήθηκαν είναι κατάλληλες. Οι τιμές της θνησιμότητας είναι μικρότερες από τις τιμές που έχουν υπολογιστεί για τα ίδια είδη σε άλλες περιοχές της Μεσογείου, όπου οι πληθυσμοί τους υφίσταται αλιευτική εκμετάλλευση. Τα θηλυκά παρουσιάζουν μικρότερη τιμή του ετήσιου ρυθμού θνησιμότητας -και επακόλουθα μεγαλύτερο ρυθμό επιβίωσης από τα αρσενικά. Τα περισσότερα χαρακτηριστικά του σώματος (κοιλιά, τέλσον, προπόδιο του τρίτου βαδιστικού ποδιού) στα αρσενικά και θηλυκά άτομα των δύο ειδών αυξάνονται πιο αργά σε σχέση με τον κεφαλοθώρακα, παρουσιάζοντας έτσι αρνητική αλλομετρία. Η σμίκρυνση του ρύγχους στα αρσενικά άτομα (σε διαφορετική περίοδο στα δύο είδη) και η εμφάνιση θετικής αλλομετρίας της αρσενικής και εσωτερικής απόφυσης του δεύτερου ζεύγους πλεοποδίων των αρσενικών ατόμων πιθανά να συνδέονται με την αναπαραγωγική δραστηριότητα των δύο γαρίδων. Στην περιοχή έρευνας τα δύο είδη παρουσιάζουν έντονη αναπαραγωγική δραστηριότητα και δείχνουν έναν αξιοσημείωτο συγχρονισμό όσον αφορά στην ωρίμανση των γονάδων, στη σύζευξη και στην απόθεση των ωαρίων. Η A. antennatus σε σχέση με την A. foliacea παρουσιάζει (α) πιο εκτεταμένη αναπαραγωγική δραστηριότητα [μικρότερο ΜΚ μικρότερου αρσενικού και θηλυκού ώριμου ατόμου και πρώτης γεννητικής ωρίμανσης, θηλυκού ατόμου με σπερματοφόρο] και (β) μεγαλύτερη απόλυτη και σχετική γονιμότητα. ......................