Η οικονομική παρουσία των Ελλήνων στη Ρουμανία από τον Κριμαϊκό μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο
Authors: Κωνσταντίνου Φλώρος 
Published: July 2014

Η παρούσα διατριβή με θέμα Η Οικονομική παρουσία των Ελλήνων στη Ρουμανία από τον Κριμαϊκό μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει ως στόχο την έρευνα της οικονομικής δραστηριότητας της ελληνικής διασποράς στη Ρουμανία κατά την περίοδο 1856-1914 και αποσκοπεί στο να συμβάλλει στη συνολική καταγραφή του φαινομένου της νέας ελληνικής διασποράς στη Ρουμανία. Η παρουσία της ελληνικής διασποράς βόρεια του Δούναβη καταγράφεται από προγενέστερους χρόνους, όπως και οι διώξεις της στο διάστημα 1822-1827. Η νέα ελληνική διασπορά καθιερώθηκε στη Μολδοβλαχία και στο Δούναβη μετά τη Συνθήκη της Αδριανούπολης και μέχρι τον Κριμαϊκό Πόλεμο (1829-1853), όπου κατεύθανε μαζικά από διάφορες περιοχές της Ελλάδας και της Υψηλής Πύλης αναζητώντας συνθήκες οικονομικής επιτυχίας. Οι διεθνείς εξελίξεις στη Βαλκανική και στη Μολδοβλαχία αυτή την περίοδο λειτούργησαν θετικά για την ανάπτυξή της. Το θέμα εξετάζεται σε δύο ενότητες που καλύπτουν τις περιόδους 1856-1881 η πρώτη και 1881-1914 η δεύτερη, λαμβάνοντας υπ’ όψη τις διεθνείς συνθήκες των Παρισίων (1856) και του Βερολίνου (1878), που σηματοδότησαν τις αλλαγές συσχετισμών των Μεγάλων Δυνάμεων στο Δούναβη και στη Βαλκανική. Ταυτόχρονα εξετάζεται η εξέλιξη του ρουμανικού κράτους αυτές τις περιόδους, η οικονομική του πολιτική, οι αρχές οικοδόμησής του, τα κόμματα, καθώς και η στάση του έναντι της ελληνικής διασποράς, τόσο με τον Ηγεμόνα Αλέξανδρο Κούζα (1859-1866) όσο και με τον Κάρολο Α΄ (1866-1881 και 1881-1914). Διαπιστώνεται ότι η διασπορά κατείχε πρωταγωνιστικό ρόλο σε πολλούς κλάδους της οικονομίας και η παρουσία της εκτεινόταν σε όλη τη Ρουμανία. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή καταγράφεται η παρουσία της στη βιομηχανία, αλευροποιία, εμπόριο, πλοιοκτησία, ενοικιάσεις αγροκτημάτων, τραπεζικές και ασφαλιστικές εργασίες, κ.ά, ενώ συνέβαλλε στην ανάπτυξη μέσω των ελεύθερων επαγγελματιών, μικρεμπόρων, επαγγελμάτων θάλασσας, ξενοδόχων, κ.ά. Από το 1863 ξεκίνησε, επίσης, η ίδρυση ελληνικών εκκλησιών, κοινοτήτων, σχολείων, κ.ά, σε διάφορες πόλεις, που επέτρεψαν τη διακριτή παρουσία της. Μετά το 1881 τα μέτρα του ρουμανικού κράτους γινόταν επιθετικότερα για τη διασπορά και κορυφώθηκαν με την πρώτη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Ρουμανίας (1892-1896) και, εντελώς ιδιαίτερα, με τη δεύτερη (1905-1911). Παράλληλα, με μέτρα οικονομικού προστατευτισμού, επιχειρούσαν είτε την ενσωμάτωση είτε την υποκατάσταση της οικονομικής δραστηριότητας της διασποράς. Ωστόσο, όλες οι κοινωνικές κατηγορίες των 100 χιλ. περίπου μελών της συνέχισαν να έχουν ακμαία παρουσία σε πάνω από 40 πόλεις μέχρι το 1905. Οι κοινότητες συνέχισαν να έχουν καίρια εκπαιδευτική και κοινωνική προσφορά, ιδιαίτερα με την υπογραφή της Εμπορικής Σύμβασης Ελλάδας-Ρουμανίας (1900) και την αναγνώριση οκτώ ελληνικών κοινοτήτων. Σημαντικές υπήρξαν, επίσης, οι επενδύσεις, δωρεές, κληροδοτήματα, κ.ά, της διασποράς σε Ελλάδα και Ρουμανία.Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-1913 έδωσαν την ευκαιρία συνεργασίας και μείωσης της έντασης μεταξύ των δύο κρατών, ενώ οι νέες πολιτικές δυνάμεις των δύο χωρών με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913) δημιούργησαν τις προϋποθέσεις μελλοντικής βελτίωσης της οικονομικής παρουσίας της διασποράς στη Ρουμανία.