ALCUNI ELEMENTI TEOLOGICI NELLE MINIATURE
ARMENE DELLA PRESENTAZIONE
Authors: NANYAN BABKEN 
Published: October 2023

Հայոց մշակութային ժառանգութիւնը ճանաչուած է, ի թիւս այլ հանգամանքների, նաև միջնադարեան մանրանկարչութեան շնորհիւ։ Նախկինում հայ մանրանկարչութիւնը հիմնականում դիտարկուել և ուսումնասիրուել է բացառապէս գեղարուեստական տեսանկիւնից՝ առանց աստուածաբանական և հոգևոր երանգի խորին ուսումնասիրութեան։ Մինչդեռ, մանրանկարները կրօնական հայեացքների խտացումներ են, որ և գրեթէ անծիր գիտելիք են հաղորդում ճարտարապետական ետնախորքի, գլխաւոր հերոսների գտնուելու վայրի, օգտագործուող գոյների, փոփոխական և հաստատուն բաղադրիչների, բացատրական մակագրութիւնների, դիմային արտայայտութիւնների, մարմնի և զգեստաւորման, յարդարանքի և այլ տարրերի միջոցով:
Культурное наследие Армении широко известно в том числе благодаря искусству иллюстрирования средневековых рукописей. В прошлом армянская миниатюра рассматривалась и впоследствии исследовалась исключительно с художественной точки зрения, без глубинного изучения ее богословского, литургического и эортологического подтекста. Тем не менее, миниатюры представляют из себя своеобразные религиозные компендиумы, содержащие в себе огромную информацию в виде архитектурного фона, расположения главных героев, использованных красок, переменных и постоянных элементов, поясняющих надписей, а также выражения лиц, телодвижений и присутствующих ритуальных символов. Обширное, но не всеобъемлющее изучение армянских миниатюр «Сретения», хранящихся в разных учреждениях мира, выявляет много интересных и зачастую скрытых богословских аспектов этого праздника, которые миниатюристы преднамеренно интегрировали в иконографическую композицию. В данной статье мы рассматриваем несколько элементов присутствующих в миниатюрах, таких как покрова, ангелы, Богородица, горлицы, посох, а также художественное воплощение аутентичного названия праздника, принятого в Армянском церковном календаре: «Пришествие сорокадневного Христа во Храм». Только после слаживания двух кардинальных подходов, иконографического и религиозного, можно по-настоящему оценить масштаб первоначального замысла миниатюристов и воззреть истинный смысл изображения и повествования.
Cultural heritage of Armenia is well famous for the art of medieval book illumination. In the past, Armenian miniatures have been considered and subsequently examined merely from the artistic point of view without any in-depth study of its theological, liturgical and eortological content. Nonetheless, miniatures in their own way, are concise religious compendiums delivering incredible amount of data through variety of different aspects such as architectural background, position of the protagonists, colours, variable and constant objects, explicatory inscriptions as well facial expressions, body language and incorporated ritual symbols. Extensive yet not comprehensive examination of Armenian miniatures of Presentation of Jesus to the Temple preserved in different institutions around the globe reveals many interesting and often hidden theological aspects of this solemnity that miniaturists intended to incorporate in the iconographical composition. In this article, we examine several elements and concepts present in the miniatures such as veil, angels, Mother of God, turtle doves, walking staff, as well as the artistic representation of the peculiar title of the feast adopted in the Armenian ecclesiastical calendar under the name “The forthcoming of forty-days old Christ to the Temple”. It is only after harmonizing iconographical and religious dimensions that we can really grasp the magnitude of original intent of miniaturists and observe the true nature of the image and the narrative.