bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Құрылыс материалдарын алу үшін техногендік қалдықтарды қайта өңдеудің перспективалары
Authors: Kuldeyev E.I. , Nurpeisova М.B. , Bek А.А. , Аshimova А.А.
Published: July 2024

Overview of foreign and domestic research on the utilization of various industrial wastes in the production of building products is presented, as well as some results of the works of the Mining and Metallurgical Institute of Satbayev University. Utilization of large-tonnage industrial waste, primarily from mining and metallurgical and fuel and energy complexes, into building materials is cost-effective and is aimed at solving environmental and social problems. Tailings of the processing plant of the Akzhal mine were studied as a filler for mixtures for strengthening fractured rock masses in a quarry, as well as disturbed pillars and ceilings in underground workings. Significance of the results obtained is expansion and reproduction of raw material base of building materials industry through technogenic waste processing and development of resource-saving technologies

Құрылыс бұйымдарын өндіруде түрлі өнеркәсіптік қалдықтарды кәдеге жарату бойынша шетелдік және отандық зерттеулерге шолу жасалған, сонымен қатар Сәтбаев университетінің Тау-кен металлургия институты атқарып жатқан жұмысының нәтижелері келтірілген. Ірі көлемді өнеркәсіптік қалдықтарды, ең алдымен тау-кен металлургия және отын-энергетика кешендері қалдықтарын кәдеге жарату экономикалық тұрғыдан тиімді, сонымен қатар экологиялық және әлеуметтік проблемаларды шешуге бағытталған. етін кері әсері және оларды қайта өңдеп, құрылыс саласында қолданудың тиімділігі баяндалған. Карьер беткейлерінің жарықшақталған тау жыныстарын нығайтатын және бұзылған жерасты қазбалары төбелері мен кентіректерін беріктейтін ертінділер алу үшін Ақжал кенішінің байыту фабрикасының қалдықтары зерттелді. Алынған нәтижелердің маңыздылығы – техногендік қалдықтарды қайта пйдалану және ресурс үнемдеуші технологияларды әзірлеу есебінен құрылыс материалдары өнеркәсібінің шикізат базасын кеңейту және молайту

Представлен обзор зарубежных и отечественных исследований по утилизации различных промышленных отходов в производстве строительных изделий, а также приведены некоторые результаты работ горно-металлургического института Satbayev University. Утилизация крупнотоннажных промышленных отходов, прежде всего, горно-металлургического и топливно-энергетического комплексов в строительные материалы экономически эффективна и направлена на решение экологических и социальных проблем. Исследованы хвосты обогатительной фабрики рудника Акжал в качестве заполнителя смесей для упрочнения трещиноватых горных массивов на карьере, а также нарушенных целиков и потолочин в подземных выработках. Значимость полученных результатов – расширение и воспроизводство сырьевой базы промышленности строительных материалов за счет переработки техногенных отходов и разработки ресурсосберегающих технологий
The effectiveness of the use of laser scanning on the example of the Maleev deposit
Authors: Жакыпбек Ы. , Калыбеков Т. , Турсбеков С.В. , Әбен А.С.
Published: July 2024

Жерасты шахталарын үнемі қадағалау үшін визуалды бақылауға немесе дискретті орналастырылған тікелей байланыс өлшеу датчиктеріне сүйенеді. Мұндай тәсілдер қолмен жасалынады және көбінесе шахта қызметкерлеріне өте қауіпті және өлшеу жұмыстарының дәлдігі жоғары болмауы мүмкін. Осыған байланысты тау-кен кәсіпорындарында өндірістік процестерде геодезиялық және маркшейдерлік өлшеу жұмыстарын қамтамасыз етуде лазерлік сканерлеу кенорындарын уақтылы бақылауға мүмкіндік береді. Зерттеулер лазерлік сканер шахтадағы өзгерістерді анықтауда, тазарту жұмыстарының тиянақты орындалуын бақылауда және жерасты құрылымын картаға түсіруде маркшейдерге өлшеу жұмыстарын жүргізуде қажетті дәлдікке қол жеткізуге болатындығы келтірілген. Сондықтан мақалада жерасты қазбаларындағы бос қуыстарды лазерлік сканерлеудің тиімділігі жан-жақты қарастырылды

It relies on visual monitoring or discretely placed direct contact measurement sensors to continuously track underground mines. Such approaches are made manually and are often very dangerous for mine workers, and the accuracy of measuring work may not be high. In this regard, laser scanning allows timely monitoring of deposits in the provision of Geodetic and surveying measurements in production processes at Mining Enterprises. The studies show that the laser scanner can achieve the necessary accuracy in detecting changes in the mine, monitoring the thorough execution of cleaning operations, and mapping the underground structure to the surveyor in carrying out the measurements. Therefore, the article will comprehensively consider the effectiveness of laser scanning of empty cavities in underground excavations

Для постоянного наблюдения за подземными шахтами используются визуальное наблюдение или дискретно размещенные датчики прямого контактного измерения. Такие подходы выполняются вручную и часто очень опасны для персонала шахты, и точность измерительных работ может быть не такой высокой. В связи с этим, обеспечение геодезических и маркшейдерских измерительных работ в производственных процессах на горных предприятиях позволяет своевременно контролировать лазерные сканирующие устройства. Исследования показывают, что лазерный сканер может достичь необходимой точности в обнаружении изменений в шахте, контроле тщательного выполнения очистных работ и картографировании подземных сооружений для маркшейдера при проведении измерительных работ. Поэтому в статье подробно рассматривается эффективность лазерного сканирования пустых полостей в подземных выработках
Көмір жағудан алынған қалдықтарды кәдеге жаратудың инновациялық технологиялары – көмір саласының тұрақты дамуының өзегі
Authors: Жолдасбай Е.Е. , Аргын А.А. , Досмухамедов Н.К.
Published: July 2024

В настоящей работе на основании анализа современного состояния угольной отрасли показаны перспективы устойчивого развития угольной отрасли. Проведен краткий сравнительный анализ существующей технологии сжигания угля, применяемой в энергетическом комплексе, с альтернативными источниками выработки электроэнергии. Указаны пути решения, позволяющие повысить эффективность угольной отрасли за счет внедрения новых технологий, направленных на утилизацию отходов от сжигания угля – глубокую очистку отходящих газов ТЭЦ от SO2 и NOx и переработку золошлаковых отходов. Приведены основные технологические показатели разработанных авторами статьи инновационных технологий, позволяющих обеспечить глубокую санитарную очистку газов и комплексную переработку золошлаковых отходов с получением товарных продуктов

Бұл жұмыста көмір саласының қазіргі жағдайын талдау негізінде көмір саласының тұрақты даму перспективалары көрсетілген. Электр энергиясын өндірудің баламалы көздерімен энергетикалық кешенде қолданылатын көмірді жағудың қолданыстағы технологиясына қысқаша салыстырмалы талдау жүргізілді. Көмір жағудан алынатын қалдықтарды кәдеге жаратуға – ЖЭО-нан шығатын газдарды SO2 және NOx-тан терең тазартуға және күлшлак қалдықтарын қайта өңдеуге бағытталған жаңа технологияларды енгізу есебінен көмір саласының тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін шешу жолдары көрсетілген. Мақаланың авторларымен әзірленген газдарды терең санитарлық тазартуды және тауарлық өнімдерді ала отырып, күлшлак қалдықтарын кешенді өңдеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін инновациялық технологиялардың негізгі технологиялық көрсеткіштері көрсетілген

In this paper, based on the analysis of the current state of the coal industry, the prospects for sustainable development of the coal industry are shown. A brief comparative analysis of the existing coal burning technology used in the energy complex with alternative sources of electricity generation is carried out. The ways of solutions that allow to increase the efficiency of the coal industry through the introduction of new technologies aimed at the disposal of waste from coal combustion – deep cleaning of waste gases of the CHP from SO2 and NOx and the processing of ash and slag waste are indicated. The main technological indicators of innovative technologies developed by the authors of the article are given, which allow for deep sanitary purification of gases and complex processing of ash and slag waste to obtain commercial product
Analysis of the conditions for the formation of water inflows into the quarry of the Kachar iron ore deposit and the development of technical solutions for the development of a drainage system
Authors: Ряжских М.В. , Титов В.И. , Ступакова М.С. , Менгель Д.А.
Published: July 2024

На железорудном карьере в последние годы актуальной стала проблема оползневых процессов на верхних горизонтах отработки. Задачами исследований являлись оценка сложившейся гидродинамической обстановки в результате добычи полезного ископаемого, выявление причин оползневых процессов и дальнейшее прогнозирование водопритоков в выработанное пространство. Цель работы – обеспечение устойчивости откосов бортов на карьере, разработка технических решений по развитию системы осушения и уменьшение обводненности пород на участках ведения горных работ. Было выполнено гидрогеологическое и тепловизионное обследование карьера. Анализ условий формирования и распределения притока подземных вод в карьер, обоснование и разработка системы осушения выполнялись на базе современной универсальной комплексной программы.

In recent years, the problem of landslide processes on the upper horizons of mining has become topical in the iron ore open pit. The objectives of the research were to assess the current hydrodynamic situation as a result of mining, identify the causes of landslide processes and further forecast water inflows into the goaf. The purpose of the work was to ensure the stability of the slopes of the sides in the quarry, the development of technical solutions for the development of a drainage system and the reduction of water cut in the rocks in the mining areas. A hydrogeological and thermal imaging survey of the quarry was carried out. The analysis of the conditions for the formation and distribution of groundwater inflow into the quarry, the justification and development of the drainage system were carried out on the basis of a modern universal integrated program.
Assessment of lithium distribution in associated reservoir brines of oil and gas fields of Western Kazakhstan
Authors: Итемен Н.М. , Муртазин Е.Ж.
Published: July 2024

Для казахстанской промышленности приоритетное направление в будущем – это добыча и получение чистых ценных компонентов и их соединений с дальнейшим развитием полупроводниковой, электронной, приборостроительной и других передовых отраслей науки и техники. В нефти обнаружено более 60 микроэлементов, а в попутных пластовых водах, представленных в основном рассолами, в промышленных масштабах содержатся хлористый натрий, хлористый кальций, другие соли и редкие элементы, такие как литий, стронций, цезий, рубидий, йод, бром, бор. В статье проведена оценка основных гидрогеологических и гидрогеохимических параметров, оценка прогнозных эксплуатационных ресурсов и запасов кондиционных промышленных компонентов Западного Казахстана.

For the Kazakh industry, the priority direction in the future is the extraction and production of pure valuable components and their compounds with the further development of semiconductor, electronic, instrument making and other advanced branches of science and technology. More than 60 trace elements have been found in oil, and associated reservoir waters, represented mainly by brines, contain sodium chloride, calcium chloride, other salts and rare elements such as lithium, strontium, caesium, rubidium, iodine, bromine, boron on an industrial scale. The article evaluates the main hydrogeological and hydrogeochemical parameters, estimates the projected operational resources and reserves of conditioned industrial components.
Усовершенствование технологии дробления и транспортировки в карьере для низкосортных, высокопроизводительных месторождений и транспортных систем
Authors: Zhalbyrov Zh.D. , Zamaliyev N.M. , Valiev N.G. , Zhanseitov A.T.
Published: July 2024

In-Pit Crushing and Conveying systems are well known and are described by their financial efficiency, reduced fuel consumption operating costs, transportation costs, and pollution compared to traditional dump truck frameworks. Fully portable frame for carrying and draining water in pits, including tractor, two universal installations: atomization and drainage installation. The innovations envisaged for priming uncoated raw peat enjoy the accompanying benefits: reduction in truck fleets; reduction of transportation costs; the ability to work hard with peat; reduction breaker energy consumption; eliminates the need to install water treatment equipment on the production line as the crushed water returns to the pit.

Системы дробления и транспортировки в карьере хорошо известны и характеризуются их финансовой эффективностью, сниженным расходом топлива, эксплуатационными расходами, транспортными расходами и загрязнением окружающей среды по сравнению с традиционными системами самосвалов. Полностью переносная рама для переноски и слива воды в ямах, включая трактор, две универсальные установки: распылительную и дренажную. Инновации, предусмотренные для грунтования непокрытого торфа-сырца, имеют сопутствующие преимущества: сокращение парка грузовых автомобилей; снижение транспортных расходов; возможность интенсивной работы с торфом; снижение энергопотребления; устраняет необходимость установки оборудования для очистки воды на производственной линии, поскольку обработанная вода возвращается в карьер.
Substantiation of the change in the parameters of the room-and-pillar development system based on the analysis of the results of geomechanical monitoring
Authors: Жиенбаев А.Б. , Жараспаев М.А. , Абеуов Е.А. , Балпанова М.Ж.
Published: July 2024

В данной работе на основании анализа результатов геомеханического мониторинга за выработанным пространством рудника Жомарт показан один из способов обоснования изменения конструктивных элементов камерно-столбовой системы на примере месторождения Жаман-Айбат, которое имеет схожие горно-геологические условия (слагающие породы, глубина залегания, мощность рудных тел) с Жезказганским месторождением, но его прочностные характеристики массива ниже почти в два раза. Строение толщи характеризуется частым прослаиванием вмещающих пород и руды, включая значительно более слабые прослойки углистых и глинистых пород. Были выявлены закономерности, на основе которых предложены и изменены параметры камерно-столбовой системы разработки для отработки запасов в блоке 19-С2.

In this paper, based on the analysis of the results of geomechanical monitoring of the goaf of the Zhomart mine, one of the ways to justify the change in the structural elements of the room-and-pillar system is shown using the example of the Zhaman-Aibat deposit, which has similar mining and geological conditions (constituent rocks, depth of occurrence, thickness of ore bodies ) with the Zhezkazgan deposit, but its strength characteristics of the massif are almost two times lower. The structure of the sequence is characterized by frequent interbedding of host rocks and ore, including much weaker interlayers of carbonaceous and clayey rocks. Regularities were identified, on the basis of which the parameters of the room-and-pillar mining system for mining reserves in block 19-C2 were proposed and changed.
Quantitative assessment of the risk of injuryat the aktobe ferroalloy plant
Authors: Уахитова Б.Т. , Раматуллаева Л.И. , Имангазин М.К. , Алматова Б.Г.
Published: July 2024

Для оценки риска опасностей на Актюбиском заводе ферросплавов учитывались статистические данные по травматизму за период 2012-2020 гг. Исследование проведено по методу количественной оценки риска опасности Киннея. Установлено, что основной опасностью, согласно классификатору, принятому на заводе, стала опасность под шифром 23 – прочие. Этот шифр опасностей в основном относится к ошибкам персонала. В целом, риск опасностей аварий и несчастных случаев на данном объекте, согласно полученным расчетам по методу Киннея, считается приемлемым. По шифру 23 возникает большой процент (32%) риска опасности. С учетом этого было рекомендовано разработать методику по учету личностных качеств персонала с целью профотбора для уменьшения общего уровня травматизма на заводе.

The article took into account statistical data on injuries for the period 2012-2020 to assess the risk of hazards at the Aktobe Ferroalloy Plant of the Republic of Kazakhstan. The study was conducted using Kinney's risk quantification method. It has been established that the main danger according to the classifier adopted at this plant was the danger under the cypher 23 – other. This cypher of hazards mainly refers to personnel errors. In general, the risk of accidents and accidents at this facility is acceptable according to the obtained calculations using the Kinney method. In view of the very high percentage of hazard risk by cypher-23 in 32%, it is recommended to develop a methodology for taking into account the personal qualities of personnel in order to professional selection to reduce the overall level of injuries at the plant.
Құмкөл кен орны вахталық қалашығына әсер ететін қауіпті заттар әсерін талдау модельдеу
Authors: Ermukhanova N.B. , Aliyaskar S.E. , Nurzhanova D.B. , Tashimova A.A.
Published: July 2024

The article analyzes and simulates the impact of hazardous substances affecting the shift camp of the Kumkol field. The probability of the main explosive gases and vapors accumulation at the field occurs in pipelines with oil and gas wells, in the factory for complex oil preparation and injection, oil and gas separators. The article describes on the basis of accident performance models in the zone of damaging factors influence: thermal radiation due to fire, excessive explosion pressure and toxic effects of hydrogen sulfide. The initial data on the main scenarios of forecast accidents are based on weather, including wind speed, when the oil and gas mixture in the well ignites from a fire and is exposed to thermal radiation from accidents in the oil and gas separator, equipment is destroyed, people are damaged and poisoned with hydrogen sulfide

Мақалада Құмкөл кен орны вахталық қалашығына әсер ететін қауіпті заттар әсері талданып, модельдеу қарастырылады. Кен орнындағы басты жарылғыш газдар мен булардың жиналу ықтималдығы мұнай және газ ұңғымаларымен, мұнайды кешенді дайындау және айдау цехында, мұнай-газ сепараторларымен құбырларда орын алады. Мақалада авария қойылымдарының модельдері негізінде зақымдаушы факторлардың әсер ету аймағында: өрт әсерінен жылулық сәулелену, жарылыстың артық қысымы және күкіртті сутегінің уытты әсері сипатталады. Болжамдық апаттардың негізгі сценарийлері бойынша бастапқы деректер ауа райы, оның ішінде желдің жылдамдығы негізінде, өрттен ұңғымадағы мұнай-газ қоспасы тұтанып және мұнай-газ сеператорындағы апаттардан жылулық сәулеленуге ұшырап, жабдықтар қирап, адамдар зақым алып, күкіртсутегімен уланады

В статье анализируется и рассматривается моделирование воздействия опасных веществ, влияющих на вахтовый городок Кумкольского месторождения. Вероятность накопления основных взрывоопасных газов и паров на месторождении возникает в нефтяных и газовых скважинах, в цехе комплексной подготовки и перекачки нефти, в трубопроводах с нефтегазоотделителями. В статье на основе моделей аварий описываются зоны воз- действия поражающих факторов (тепловое излучение от воздействия пожара, избыточное давление взрыва и токсическое воздействие сероводорода). Исходные данные по основным сценариям прогнозных катастроф основаны на погодных условиях, в том числе на скорости ветра. При пожаре воспла- меняется нефтегазовая смесь в скважине и от аварий на нефтегазоносном сепараторе подвергается тепловому излучению, разрушается оборудование, люди получают повреждения и отравляются сероводородом
Обоснование оптимальной величины забойного давления добычных скважин
Authors: Закенов С.Т. , Нуршаханова Л.К. , Ратов Б.Т. , Жәңгірханова А.А.
Published: July 2024

Ұңғымаларды пайдаланудың неғұрлым оңтайлы технологиялық режимдеріне қол жеткізілетін және мұнай кен орындарын ұтымды игеру мен пайдаланудың негізгі қағидаттары бұзылмайтын ұңғыма түпмаңы қысымды қанығу қысымынан төмен төмендетудің мүмкін болатын шектерін негіздеу өзекті міндет болып табылады. Бұл күнделікті мұнай өндірудің өсуіне байланысты жағымды жақтан басқа, теріс жағы да бар – кенжар қысымының шамадан тыс төмендеуі, бұл ұңғыма түпмаңы аймағында мұнайдың газдануын тудырады, ол өз кезегінде өндіруші ұңғыма же- расты қондырғыларының жұмысына айтарлықтай әсер етеді. Бұл мәселені шешу үшін кәсіптік зерттеулердің нәтижелерін егжей-тегжейлі талдауды, аналитикалық есептеулерді және ұңғымаларды тиісті ұңғыма түпмаңы қысымымен

Justification of the possible limits of reducing the bottom-hole pressure below the saturation pressure, at which the most optimal technological modes of well operation are achieved and the basic principles of rational development and operation of oil fields are not violated, is an urgent task. This is due to the fact that due to the increase in daily oil production, in addition to the positive side, there is also a negative side – an excessive decrease in downhole pressure, which causes oil to decompose in the bottom-hole zone, which, in turn, significantly affects the operation of underground well equipment. To solve this problem, it is necessary to use an integrated approach, including a detailed analysis of the results of professional research, analytical calculations and hydrodynamic modeling of well operation at the appropriate bottom-hole pressure

Обоснование возможных пределов снижения забойного давления ниже давления насыщения, при котором достигаются наиболее оптимальные технологические режимы эксплуатации скважин и не нарушаются основные принципы рациональной разработки и эксплуатации нефтяных месторождений, является актуальной задачей. В связи с ростом ежедневной добычи нефти, помимо положительной, есть и отрица- тельная сторона – чрезмерное снижение забойного давления, что вызывает разгазирование нефти в призабойной зоне, а это, в свою очередь, существенно влияет на работу подземного оборудования скважины. Для решения этой задачи необходимо использовать комплексный подход, включающий детальный анализ результатов профессиональных исслед ований, аналитические расчеты и гидродинамическое моделирование экс- плуатации скважин при соответствующем забойном давлении
Жер асты кенiн өндіру мысалында бұрғыруларды бекіту бойынша ұсыныстар
Authors: Akpanbayeva A.G. , Isabek T.K.
Published: July 2024

The exploration of mine workings and analysis of the underground mining documentation have been resulted that the maximal volume of inrush was observed during the roadway driving along the strike with impact angle of Δ = 0°, and the minimal volume of inrush was found during the crosscutting with impact angle of Δ = ±90°. By reason of the insufficient efficiency of the applied shotcrete supports, the rock inrush in the working area could lead to the high risks of injury to the miners in the breakage and drifting faces, the detachment of rock slabs from the side walls or roof of the workings during the gadding, support and loading. In order to reduce the high risks, the pilot tests of MasterRoc STS 1510 shotcrete mix have been performed. The results have demonstrated that this mix is suitable and recommended to use in the mining as an independent support and as part of the anchor structure and metal mesh

Тау-кен қазбаларының жай-күйін зерттеу және жер асты кенішінің құжаттамасын талдау нәтижелері бойынша Δ = 0° кездесу бұрышы бар тау жыныстарының соғуы бойымен дрейфтерді жүргізу кезінде құлаудың ең үлкен көлемі байқалатыны анықталды; құлаудың ең аз көлемі – кездесу бұрышы Δ = ±90° болатын орттарды бату кезінде. Қолданылатын құйма-бетонды бекітудің жеткіліксіз тиімділігіне байланысты түптік кеңістіктегі тау- кен массасының құлауы жоғары тәуекелдерге әкеледі: кеншілерді тоқтау және батып бара жатқан беткейлердің жарақаттануы, төбедегі тау массасының бөліктерінің қабыршақтануы, саңылауларды бұрғылау, бекіту және тиеу кезінде шахтаның бүйірлері. Жоғары тәуекелдерді азайту мақсатында MasterRoc STS 1510 бүріккіш бетон қоспасының тәжірибелік сынақтары жүргізілді. Нәтижелер қоспаның шахта жағдайында тәуелсіз төсем ретінде де, якорь төсемінің және металл тордың бөлігі ретінде де қолдануға жарамды және ұсынылғанын көрсетті

По результатам обследования состояния горных выработок и анализа документации подземного рудника установлено, что наибольший объем вывалов наблюдается при проходке штреков по простиранию пород с углом встречи Δ = 0°; наименьший объем вывалов – при проходке ортов с углом встречи Δ = ±90°. Вывалы горной массы в призабойном пространстве вследствие недостаточной эффективности применяемого торкрет-бетонного крепления приводят к возникновению высоких рисков: травмированию горнорабочих очистного и проходческого забоев, отслаиванию кусков горной массы с кровли и бортов выработки при бурении шпуров, креплении и заряжании. С целью снижения высоких рисков проведены опытно-промышлен- ные испытания торкрет смеси MasterRoc STS 1510. Результаты показали, что смесь пригодна и рекомендована для применения в условиях рудника как в качестве самостоятельной крепи, так и в составе анкерной крепи и металлической сетки
«Полиметалл Басқарушы компаниясы» Акционерлік қоғамының кәсіпорындарында «BlastMaker» бұрғылаужару жұмыстарын автоматтандырылған жобалау жүйесін пайдалану
Authors: Колосов В.А. , Долгушев В.Г. , Илларионов А.И. , Райымкулов М.А.
Published: July 2024

В связи с горно-технологическими особенностями, экономическими и техническими требованиями к добыче минеральных ресурсов, у предприятий АО «Полиметалл УК» возникает необходимость в применении особо точных инструментов для проектирования и планирования буровзрывных работ. Одним из таких инструментов является система автоматизированного проектирования буровзрывных работ «BlastMaker». В статье обзорно рассматриваются адаптированные инструменты системы для условий открытых и подземных горных работ на предприятиях АО «Полиметалл УК»

Тау-кен-технологиялық ерекшеліктеріне, минералды ресурстарды өндіруге қойылатын экономикалық және техникалық талаптарға байланысты «Полиметалл БК» АҚ кәсіпорындарында бұрғылау-жару жұмыстарын жобалау және жоспарлау үшін аса дәл құралдарды қолдану қажеттілігі туындайды. «BlastMaker» бұрғылау-жару жұмыстарын автоматтандырылған жобалау жүйесі осындай құралдардың бірі болып табылады. Мақалада «Полиметалл БК» АҚ кәсіпорындарында ашық және жерасты тау-кен жұмыстарының жағдайларына арналған бейімделген жүйе құралдары қарастырылады

In view of the mining and technological specifics, economic and technical requirements for the extraction of mineral resources, the enterprises of Polymetal MC JSC have the need to use highly accurate tools for the design and planning of drilling and blasting operations. BlastMaker, an automated drilling and blasting design system, is one such tool. The article reviews the adapted tools of the system for the conditions of open-pit and underground mining works at the enterprises of JSC Polymetal MC
Бозащы дөңесінің юра кешендерін литофациалық талдау
Authors: Карамурзаева А.Б. , Есполова Н.И. , Шарапатов А.
Published: July 2024

Одним из важнейших задач современной седиментологии является изучение развития процесса условий осадконакопления во времени и в пространстве. Решение данной задачи имеет важное практическое значение для успешного прогнозирования геометрии природных резервуаров нефти и газа, что особенно важно при построении корректных геологических моделей. В данной работе важными источниками информации, предоставляющими эти сведения, являются данные глубокого бурения, керновые материалы, геофизика, сейсмика, представления о седиментологических закономерностях распределения литологических осадочных ассоциаций в определенных фациальных зонах. По результатам данной работы по данным новых пробуренных скважин позволили уточнить и подтвердить литолого-палеографические карты, представленные в трудах советских ученых Атласа СССР

Қазіргі седиментологияның маңызды міндеттерінің бірі – уақыт пен кеңістіктегі шөгу жағдайларының процесінің дамуын зерттеу. Бұл мәселені шешудің табиғи мұнай және газ қабаттарының геометриясын сәтті болжау үшін үлкен практикалық маңызы бар, бұл әсіресе дұрыс геологиялық модельдерді құру кезінде маңызды.Бұл жұмыста терең бұрғылау деректері, керн материалдары, геофизикалық, сейсмикалық, белгілі бір фациялық аймақтардағы литологиялық шөгінді бірлестіктердің седиментологиялық заңдылықтары туралы идеялар осы ақпаратты қамтамасыз ететін маңызды ақпарат көздері болып табылады. Осы жұмыстардың нәтижелері бойынша жаңа бұрғыланған ұңғымалардың мәліметтері бойынша КСРО Атласының кеңес ғалымдарының еңбектерінде келтірілген литологиялық-палеографиялық карталарды нақтылауға және растауға мүмкіндік берді

One of the most important tasks of modern sedimentology is the study of the development of the process of sedimentation conditions in time and space. The solution of this problem is of great practical importance for the successful prediction of the geometry of natural oil and gas reservoirs, which is especially important when building correct geological models. In this paper, important sources of information providing this information are deep drilling data, core materials, geophysics, seismics, ideas about sedimentological patterns of distribution of lithological sedimentary associations in certain facies zones. According to the results of this work, according to the data of new drilled wells, it was possible to clarify and confi rm the lithological and paleographic maps presented in the works of Soviet scientists of the Atlas of the USSR
Қорғасын-мырыш кеніші ауданының атмосфералық ауаның ластану көздерін және климаттық жағдайларын талдау
Authors: Кожагулов С.О. , Толтаева А.А. , Сальников В.Г. , Рысмагамбетова А.А.
Published: July 2024

Статья посвящена изучению источников загрязнений атмосферного воздуха и климатических условий района свинцово-цинкового рудника на примере месторождения Шалкия, на долю которого приходится более 30% от всех запасов Республики Казахстан. Анализ показал, что состояние атмосферного воздуха в районе проведения рудника определяется характеристиками источников вредных выбросов, составом, объемами выбросов загрязняющих веществ и климатическими особенностями территории, определяющими условия рассеивания загрязняющих компонентов. В атмосферу на существующее положение выбрасываются загрязняющие вещества, выбросы которых на производстве не превышают установленных нормативов, на перспективу в период планируемого строительства обогатительной фабрики предполагается значительное увеличение источников загрязняющих веществ, приоритетными из которых являются взвешенные вещества, диоксид серы, оксид углерода и оксиды азота

Мақала Қазақстан Республикасының барлық қорларының 30%-дан астамын құрайтын Шалқия кен орнының мысалында қорғасын-мырыш кеніші ауданының атмосфералық ауасының ластану көздерін және климаттық жағдайларын зерттеуге арналған. Талдау көрсеткендей, кеніштің аумағындағы атмосфералық ауаның жағдайы зиянды шығарындылар көздерінің сипаттамасымен, ластаушы заттар шығарындыларының құрамымен, көлемімен және ластаушы компоненттердің таралу жағдайларын анықтайтын аумақтың климаттық ерекшеліктерімен анықталады. Атмосфераға өндірістегі шығарындылары белгіленген нормативтерден аспайтын ластаушы заттар шығарылады, перспективаға байыту фабрикасының жоспарланған құрылысы кезеңінде ластаушы заттардың көздерін едәуір ұлғайту көзделеді, олардың басым бөлігі суспензияланған заттар, күкірт диоксиді, көміртегі оксиді және азот оксидтері болып табылады

The article is devoted to the study of sources of air pollution and climatic conditions of the lead-zinc mine area on the example of the Shalkiya deposit, which accounts for more than 30% of all reserves of the Republic of Kazakhstan. The analysis showed that the state of atmospheric air in the area of the mine is determined by the characteristics of sources of harmful emissions, composition, volumes of emissions of pollutants and climatic features of the territory, which determine the conditions for the dispersion of pollutants. Pollutants are emitted into the atmosphere at the current situation, the emissions of which at production do not exceed the established standards, in the future, during the planned construction of the enrichment plant, a significant increase in sources of pollutants is expected, the priority of which are suspended solids, sulfur dioxide, carbon monoxide and nitrogen oxides
Ферромарганец алу үшін марганец қалдықтарына негізделген моношихтаны дайындау: көміртегі шығынын есептеу
Authors: Тажиев Е.Б. , Жолдасбай Е.Е. , Аргын А.А. , Койшина Г.М.
Published: July 2024

На крупных обогатительных фабриках металлургических комбинатов накапливаются отходы от обогащения марганцевых и хромитовых руд, дисперсные железосодержащие и углеродсодержащие шламы. В настоящей работе представлены результаты предварительной подготовки шихты для переработки мелких марганцевых отходов от обогащения марганцевых руд Джездинского ГОКа. Разработана методика поэтапного приготовления комплексных мелкодисперсных смесей (фракция менее 1 мм), состоящей из марганцевых отходов, прокатной окалины и древесного угля. Комплексные аналитические исследования промежуточных и конечных продуктов выполняли с помощью методов атомно-эмиссионной спектрометрии с индуктивно связанной плазмой, рентгенофазового анализа. Приведен состав окончательной моношихты, готовой к проведению дальнейшей операции получения металлизированных окатышей, пригодной для восстановительной плавки с целью получения ферромарганца заданного состава

Металлургиялық комбинаттардың ірі байыту фабрикаларында марганец және хромит кендерін байытудан қалған қалдықтар, құрамында темірі бар дисперсті және құрамында көміртегі бар шламдар жинақталған. Бұл жұмыста Джездин КБК марганец кендерін байытудан ұсақ марганец қалдықтарын өңдеуге арналған шихтаны алдын ала дайындау нәтижелері ұсынылған. Марганец қалдықтарынан, илектеу масштабынан және көмірден тұратын күрделі ұсақ дисперсті қоспаларды (фракциясы 1 мм-ден аз) кезең-кезеңімен дайындау әдістемесі әзірленді. Аралық және соңғы өнімдерге кешенді аналитикалық зерттеулер индуктивті байланысқан плазмамен атомдық-эмиссиялық спектрометрия әдістерін, рентгендік фазалық талдауды қолдана отырып жүргізілді. Берілген құрамның ферромарганецін алу мақсатында тотықсыздандырып балқытуға жарамды металдандырылған түйіршіктерді алудың одан әрі операциясын жүргізуге дайын соңғы моношихтаның құрамы келтірілген

At large processing plants of metallurgical plants, waste from the enrichment of manganese and chromite ores, dispersed iron-containing and carboncontaining slurries accumulate. This paper presents the results of preliminary preparation of the charge for processing small manganese waste from the enrichment of manganese ores of the Dzhezdinsky MPP. A method of step-by-step preparation of complex fine mixtures (fraction less than 1 mm) consisting of manganese waste, rolling scale and charcoal has been developed. Complex analytical studies of intermediate and final products were carried out using methods of atomic emission spectrometry with inductively coupled plasma, X-ray phase analysis. The composition of the final mono-charge, ready for the further operation of obtaining metallized pellets, suitable for reducing melting in order to obtain ferromanganese of a given composition, is given
Үйінді қоршау бөгеттерінің қалдық қоймаларының байыту фабрикаларының жай күйін аспаптық бақылаудың кешенді әдістері
Authors: Низаметдинов Ф.К. , Ожигин Д.С. , Низаметдинов Р.Ф. , Ситникова Е.В.
Published: July 2024

Предлагается комплексная методика инструментального контроля состояния насыпных оградительных дамб хвостохранилищ обогатительных фабрик, основанная на создании рабочего опорного обоснования в виде твердых и связующих маркшейдерских реперов, и производства специальных методик измерений с использованием роботизированного электронного тахеометра, глобальных спутниковых систем и цифровых нивелиров с инварными рейками. Именно такая поэтапная комбинация современных методов измерений позволяет на ранней стадии получить высокую точность отклонений смещения тела насыпной дамбы. Полученные высокоточные результаты инструментальных наблюдений за существующими насыпными дамбами позволяют своевременно разработать мероприятия по предупреждению и своевременной ликвидации деформаций

A comprehensive methodology is proposed for instrumental monitoring of the condition of bulk protective dams of tailings dumps of processing plants, based on the creation of a working reference justification in the form of solid and binding surveying benchmarks, and the production of special measurement techniques using a robotic electronic total station, global satellite systems and digital levelers with invar rails. It is this step-by-step combination of modern measurement methods that makes it possible to obtain high accuracy of displacement deviations of the bulk dam body at an early stage. The obtained high-precision results of instrumental observations of existing bulk dams make it possible to develop timely measures for the prevention and timely elimination of deformations

Қатты және байланыстырушы маркшейдерлік реперлер түріндегі жұмыс тірек негіздемесін құруға және роботтандырылған электрондық тахеометрді, ғаламдық спутниктік жүйелерді және инварналық рейкалар мен сандық нивелирлерді пайдалана отырып, өлшеудің арнайы әдістемелерін өндіруге негізделген байыту фабрикаларының қалдық қоймаларының үйінді қоршау бөгеттерінің жай-күйін аспаптық бақылаудың кешенді әдістемесі ұсынылады. Дәл осы заманауи өлшеу әдістерінің кезең-кезеңімен үйлесуі үйінді бөгетінің ауытқуларының жоғары дәлдігін ерте кезеңде алуға мүмкіндік береді. Қолданыстағы үйінді бөгеттерді аспаптық бақылаудың жоғары дәлдіктегі нәтижелері деформациялардыуақтылы алдын алуға және уақтылы жою жөніндегі іс-шараларды әзірлеуге мүмкіндік береді
Жұқа кен шоғырларын игеру кезіндегі массивке берілетін жарылыстың сейсмикалық әсерін зерттеу
Authors: Сердалиев Е.Т. , Искаков Е.Е. , Бахрамов Б.А. , Аманжолов Д.Б.
Published: July 2024

В статье изложены результаты исследований сейсмического эффекта взрыва и разрушительного его воздействия на массив вмещающих пород при отбойке маломощных рудных залежей. Описана методика исследований сейсмического воздействия взрыва на устойчивость массива, базирующаяся на создании численной модели на основе рейтинговой классификации массива и составляющих волн напряжений в массиве для зарядов с заданными энергетическими свойствами методом конечных элементов. Установлены закономерности изменения амплитудных и временных характеристик волны напряжений в массиве от прочностных характеристик горных пород, энергетических свойств, параметров и конструкций зарядов ВВ. Достоверность научных выводов обеспечивается использованием современных представлений физики и механики в области разрушения горных пород, созданием численных моделей волнового нагружения массива горных пород взрывом

Мақалада жұқа кен шоғырларын қопару кезінде жарылыстың массивке беретін сейсмикалық және бұзғыштық әсерін зерттеу нәтижелері берілген. Массивтің рейтингті жіктелуі мен қуаты белгіленген зарядтардың жарылыстық кернеу толқындарына негізделген, шектік элементтер әдісімен жарылыстың массивке беретін әсерін зерттеу жолы келтірілген. Таужыныстарының беріктік сипаттамалары, энергетикалық қасиеттері, зарядтар параметрлері мен конструкцияларына байланысты массивтегі кернеу толқынының амплитудалық және уақыттық сипаттамаларының өзгеру заңдылықтары негізделген. Ғылыми тұжырымдардың сенімділігі таужыныстарын қопару саласындағы физика мен механиканың заманауи заңдылықтарын қолдану, жарылыс кезіндегі массивтегі толқындық жүктеменің сандық үлгілерін жасау арқылы қамтамасыз етіледі

The article presents the results of studies of the seismic effect of the explosion and its destructive impact on the massif of host rocks during the breaking of thin ore deposits. A technique for studying the seismic impact of an explosion on the stability of an array is described, based on the creation of a numerical model on the basis of the rating classification of the array and the components of stress waves in the array for charges with specified energy properties by the finite element method. The regularities of changes in the amplitude and time characteristics of the stress wave in the massif from the strength characteristics of rocks, energy properties, parameters and designs of explosive charges are established. The reliability of scientific conclusions is ensured by the use of modern concepts of physics and mechanics in the field of rock destruction, the creation of numerical models of wave loading of a rock mass by explosion
Energy potential of high altitude mines in Central Asia
Authors: Шакенов А.Т. , Столповских И.Н. , Абдиев A.Р.
Published: July 2024

Зерттеудің негізгі мақсаты – Орта Азиядағы тау-кен жұмыстарында алтын кенін тасымалдаудың жаңа баламалы әдісін пайдалануды қарастыру және негіздеу. Зерттеудің жаңалығы – Қырғызстандағы кендеріның әлеуетті гравитациялық энергиясына алдын ала бағалау, жүк тиеу және төгу пунктінің GPS координаттарын орнында алу және көміртегі шығарындыларын азайту мақсатында кенді тасымалдаудың сәйкес технологияларын қарастыру. Алдыңғы зерттеулердегі әуе арқан жолының ерекше энергия тұтыну формуласы және қалпына келтіретін арқан жол жүйесі зерттеуде қарастырылады және пайдаланылады. Отын ұяшықтары бар энергияны қалпына келтіретін әуе арқан жүйесі Орта Азиядағы жоғары биіктікте орналасқан кендер үшін стратегиялық тұрғыдан ұзақ мерзімді таңдаулы шешім болуы мүмкін

Consider and justify the use of a new alternative method of transporting ore at high-altitude mining in Central Asia as the main goal of the study. The novelty of the study lies in the preliminary assessment of mines in Kyrgyzstan for potential gravitational energy by taking GPS coordinates of loading and unloading points on site and considering appropriate technologies for transporting ore in order to reduce carbon dioxide emissions. The aerial ropeway specific energy consumption formula and the areal ropeway energy recovery system from previous studies are reviewed and used in the study a fuel cell energy recovery aerial ropeway could be a strategic long-term solution of choice for high-altitude mines in Central Asia

Рассмотрено и обосновано использование нового альтернативного способа транспортировки руды на высотных горнодобывающих предприятиях в Центральной Азии в качестве основной цели исследования. Новизна исследования заключается в предварительной оценке рудников в Кыргызстане на предмет потенциальной гравитационной энергии путем снятия GPS-координат точек погрузки и разгрузки на месте и рассмотрения соответствующих технологий транспортировки руды с целью снижения выбросов углекислого газа. Формула удельного энергопотребления подвесной канатной дороги и система рекуперации энергии канатной дорогой из предыдущих исследований рассматриваются и используются в исследовании. Подвесная канатная дорога с рекуперацией энергии с топливными элементами может стать стратегически долгосрочным предпочтительным решением для рудников в Центральной Азии, расположенных на большой высоте
Анизотропты карьер беткейлерінің тұрақтылығын бағалау
Authors: Низаметдинов Ф.К. , Джамантыкова Р.Н. , Михнев А.В. , Алибаев А.
Published: July 2024

Рассматривается проблема оценки устойчивости анизотропных карьерных откосов на основе тщательного выявления структурных особенностей прибортовых массивов путем сканирования их горным сканером с целью выявления элементов залегания, а также уточнения прочностных свойств пород и породных контактов на основе проведения натурных испытаний породных призм и обследования локальных обрушений в откосах уступов на карьерах. Оценка устойчивости анизотропных откосов уступов осуществляется расчетными схемами с учетом наличия разрывных нарушений и трещин, которые разработаны проф. Окатовым Р.П. Результаты оценки устойчивости откосов уступов позволяют выполнить районирование и спрогнозировать состояние северного и южного бортов карьера Бозымчак

Анизотропты карьерлік беткейлердің тұрақтылығын бағалау проблемасы пайда болу элементтерін анықтау мақсатында оларды тау-кен сканерімен сканерлеу арқылы аспаптық массивтердің құрылымдық ерекшеліктерін мұқият анықтау негізінде, сондай-ақ тау жыныстарының призмалары мен тау жыныстарының байланыстарының беріктік қасиеттерін нақтылау және Карьерлердегі беткейлердегі жергілікті құлауды зерттеу негізінде қарастырылады. Жоталардың анизопропты беткейлерінің тұрақтылығын бағалау р. п. проф. Окатов әзірлеген жарылғыш бұзылулар мен жарықтардың болуын ескере отырып, есептік схемалармен жүзеге асырылады. Жоталардың беткейлерінің тұрақтылығын бағалау нәтижелері аудандастыруға және Бозымшақ карьерінің Солтүстік және Оңтүстік борттарының жай-күйін болжауға мүмкіндік береді

The problem of assessing the stability of anisotropic quarry slopes is considered on the basis of careful identification of structural features of the instrument arrays by scanning them with a mining scanner in order to identify the elements of occurrence, as well as clarifying the strength properties of rocks and rock contacts based on field tests of rock prisms and examination of local collapses in the slopes of ledges at quarries. Assessment of the stability of anisopropic slopes of ledges is carried out by calculation schemes taking into account the presence of discontinuous faults and cracks, which were developed by Prof. Okatov R.P. The results of the assessment of the stability of the slopes of the ledges allow us to perform zoning and predict the condition of the northern and southern sides of the Bozymchak quarry
Реагенттік технология және пайдаланылған бұрғылау ерітінділерін кәдеге жаратуға арналған құрылғы
Authors: Маулетбекова Б.К. , Калиев Б.З. , Карманов Т.Д. , Татаева Ж.К.
Published: July 2024

Разработка установки для утилизации отработанного бурового раствора на месторождениях урана с использованием флокулянтов является важной задачей, поскольку отработанный буровой раствор содержит различные загрязнители, включая тяжелые металлы и радиоактивные элементы, которые могут нанести вред окружающей среде. Использование флокулянтов в данном процессе позволяет улучшить эффективность утилизации, так как они способны удалять твердые частицы и другие загрязнители из бурового раствора, что позволяет снизить его токсичность и уменьшить объем отходов, выделяемых на поверхность. Разработка установки для утилизации отработанного бурового раствора должна включать несколько этапов, таких как выбор подходящих флокулянтов и определение их оптимальной дозировки, разработка процесса обезвоживания и выделения твердых отходов, а также выбор соответствующего оборудования и технологий для проведения процесса

Флокулянттарды пайдалана отырып, уран кен орындарында пайдаланылған бұрғылау ерітіндісін кәдеге жарату қондырғысын әзірлеу маңызды міндет болып табылады, өйткені пайдаланылған бұрғылау ерітіндісінің құрамы қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін ауыр металдар мен радиоактивті элементтерді қоса алғанда, әртүрлі ластаушы заттарды қамтуы мүмкін. Бұл процесте флокулянттарды қолдану кәдеге жарату тиімділігін жақсартуға мүмкіндік береді, өйткені олар бұрғылау ерітіндісінен қатты заттар мен басқа ластаушы заттарды кетіруге қабілетті, бұл оның уыттылығын төмендетуге және жер бетіне шығарылатын қалдықтардың көлемін азайтуға мүмкіндік береді. Пайдаланылған бұрғылау ерітіндісін кәдеге жарату қондырғысын әзірлеу қолайлы флокулянттарды таңдау және олардың оңтайлы мөлшерлемесін анықтау, сусыздандыру және қатты қалдықтарды шығару процесін әзірлеу және процесті жүргізу үшін тиісті жабдықтар мен технологияларды таңдау сияқты бірнеше қадамдарды қамтуы керек

The development of an installation for the disposal of spent drilling mud in uranium deposits using flocculants is an important task, since the spent drilling mud contains various pollutants, including heavy metals and radioactive elements that can harm the environment. The use of flocculants in this process makes it possible to improve the efficiency of disposal, since they are able to remove solid particles and other pollutants from the drilling mud, which reduces its toxicity and reduces the amount of waste released to the surface. The development of an installation for the disposal of spent drilling mud should include several stages, such as the selection of suitable flocculants and the determination of their optimal dosage, the development of a process for dewatering and solid waste separation, as well as the selection of appropriate equipment and technologies for the process