A cross-cultural analysis of curatorial practices
Authors: Μάλη Σοφία 
Published: January 2022

Η παρούσα διατριβή παρουσιάζει τρία βασικά επιχειρήματα. Πρώτον, ότι η επιμέλεια εκθέσεων στα εθνικά μουσεία είναι μια διαδικασία κατασκευής νοήματος και ότι το εκθεσιακό νόημα εντοπίζεται και διαμεσολαβείται από τον πολιτισμό, επομένως, τα προϊόντα της επιμελητικής εργασίας, δηλαδή τα «εκθεσιακά συμπλέγματα» είναι σύνθετες πολιτικές και πολιτιστικές κατασκευές. Δεύτερον, ότι το τελικό οπτικό αποτέλεσμα των εκθεσιακών συμπλεγμάτων, δηλαδή οι εικόνες και τα κείμενα των εκθεσιακών συμπλεγμάτων έχουν ως αποτέλεσμα την παρουσίαση «μυθολογικών» κατασκευών του Βυζαντίου ως τη μόνη «αλήθεια» στο κοινό τους. Τρίτον, ότι αυτό που τελικά επικοινωνείται μέσω της παρουσίασης «μυθολογικών» κατασκευών του Βυζαντίου είναι «εθνική» ταυτότητα και κυρίαρχες πολιτιστικές αξίες. Το τελευταίο πραγματοποιείται μέσω της αναπαράστασης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ως μέρος της ταυτότητας της κυρίαρχης πολιτιστικής ομάδας της χώρας στην οποία ανήκει κάθε εθνικό μουσείο.Η «εθνική» ταυτότητα επικοινωνείται μέσω των εκθεσιακών συμπλεγμάτων, είτε υποδηλώνοντας την ιστορική συνέχεια της σύγχρονης «εθνικής» ταυτότητας της κυρίαρχης πολιτιστικής ομάδας μιας χώρας μέσω του Βυζαντίου, όπως στην περίπτωση των ελληνικών εθνικών μουσείων, είτε υπονομεύοντας την ίδια την ιδέα ότι η Βυζαντινή ιστορία, η ευρωπαϊκή ιστορία και η βρετανική ιστορία είναι τόσο πολύ διαφορετικές, όπως στην περίπτωση του Βρετανικού Μουσείου. Και οι δύο ερμηνείες είναι πολιτιστικά κατασκευασμένες «πραγματικότητες».Οι παραπάνω προσεγγίσεις εξηγούνται μέσα από τη διερεύνηση του εκθεσιακού νοήματος γύρω από το Βυζάντιο, εντοπίζοντας και αναλύοντας τη φύση και τις πολιτισμικές λειτουργίες των προϋποθέσεων που εμπλέκονται στις επιμελητικές πρακτικές κάθε μουσείου. Αυτές οι προϋποθέσεις είναι οι πολιτιστικές ιδέες, αξίες και πεποιθήσεις των εμπλεκόμενων κυρίαρχων πολιτιστικών ομάδων για το Βυζάντιο και για τη δική τους ταυτότητα. Ο εντοπισμός και η ανάλυσή αυτών των προϋποθέσεων περιλαμβάνει έρευνα για το ιστορικό, πολιτικό και πολιτιστικό πλαίσιο κάθε μουσείου, την «πολιτιστικά αποδεκτή» βιβλιογραφία Βυζαντινής ιστορίας και ιστορίας της τέχνης κάθε χώρας, καθώς και έρευνα σε αρχεία μουσείων.Επεξηγώντας και χρησιμοποιώντας τις επιμελητικές έννοιες του «εκδημοκρατισμού» και της «απομυθοποίησης», που υιοθετήθηκαν και προσαρμόστηκαν στις πρακτικές των υπό μελέτη μουσείων, και αναλύοντας τις βρετανικές και ελληνικές ερμηνείες του Βυζαντίου, που γίνονται εμφανείς στις εικόνες και τα κείμενα του Βρετανικού και ελληνικών «εκθεσιακών συγκροτημάτων», η παρούσα διατριβή παρέχει μια πολιτιστική περιγραφή της δημιουργίας εκθεσιακού νοήματος, εξηγώντας τις σύγχρονες αντιλήψεις για το Βυζάντιο, τη χρήση του στη δημιουργία ταυτότητας και τη σχέση του με την εθνική πολιτική.Κάνοντας αυτό, η παρούσα διατριβή εξηγεί επίσης τις συνέπειες αυτών των προϋποθέσεων για τη δημιουργία εκθεσιακού νοήματος και παρέχει μια εξήγηση για το πώς και γιατί το σύστημα εξουσίας του εκθεσιακού συμπλέγματος εξακολουθεί να υφίσταται παρόλο που μεταβαίνουμε στην εποχή του «Δημοκρατικού Μουσείου» (Fleming, 2008). Οι καταληκτικές παρατηρήσεις της διατριβής περιλαμβάνουν προτάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη των επιμελητικών πρακτικών του «εκδημοκρατισμού» και της «απομυθοποίησης».