bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Capítulo 1. Arqueología de la desinformación en el siglo XXI: evolución, lenguajes y perspectivas de futuro
Authors: Fernández-Castrillo Carolina , Magallón-Rosa Raúl
Published: September 2023

Los orígenes de la desinformación se remontan al inicio de la humanidad puesto que nuestra competencia narrativa innata y la necesidad de adaptar los medios del momento a nuestras necesidades comunicativas han conllevado la creación de relatos alternativos que permitan gestionar nuestra incapacidad de vivir en primera persona la mayoría de acontecimientos.Si bien ha sido en el ámbito militar y geoestratégico donde los ejemplos documentados de desinformación eran más frecuentes, en la actualidad su normalización estratégica hace que tengamos que establecer una arqueología de los conceptos para entender su recorrido histórico, pero sobre todo sus ramificaciones.Frente a la idea de que la información es poder, la falta de información se presenta en la actualidad como un estado previo necesario para poder influir en los otros y desarrollar estrategias de polarización y división.En la última década, junto a los términos «fake news», «posverdad», «hechos alternativos», «desinformación», «fact-checking» o «polarización» han emergido otra serie de conceptos que han intentado combinar la tradición de cada disciplina con el ángulo y enfoque desde el que se analiza un fenómeno tan complejo como éste. Amenazas híbridas, guerra cognitiva, burbujas informativas, cámaras de eco, manipulación informativa, astroturfing, etc. son quizá los más representativos.
Capítulo 8. La irrupción de las redes de mensajería en la práctica del fact-cheking
Authors: Torres-Romay Emma , García-Mirón Silvia
Published: September 2023

El trabajo propuesto realiza un primer acercamiento al uso de los servicios de mensajería por parte de los principales fact-checkers iberoamericano. Se parte de la asimilación de estos servicios como redes sociales con potencial en el desarrollo de las actividades de los comprobadores de noticias y se acota una muestra de análisis de las principales empresas de este ámbito (Whatsapp y Telegram), valorando su uso para este fin. La identificación de distintas dinámicas de uso en estos dos servicios guarda relación con sus propias características técnicas, siendo más operativo el Telegram mediante suscripción que el sistema bajo demanda de Whatsapp. Sea como fuere los propios fact-checkers demuestran un uso desigual de las posibilidades de estos servicios dejando la puerta abierta a una evolución futura en la que es necesario determinar qué papel pueden jugar estas redes.
«ХАЛАЛ ҚАСАП» АӨК ШАРТТАРЫНДА ӘРТҮРЛІ ЖАСТАҒЫ БОРДАҚЫЛАНҒАН БҰҚАШЫҚТАРДЫҢ ЕТ ӨНІМДІЛІГІНІҢ КӨРСЕТКІШТЕРІ
Authors: Konurbek Guldana , Айтжанова Индира
Published: September 2023

Мақалада «Халал Қасап» АӨК шарттарында ірі қара малдың ет өнімділігі және етінің сапасы бойынша  тәжірбие жұмыстары көрсетілген. Ірі қара мал төлінің өнімділігін, сапасы мен қауіпсіздігін зерттеу бойынша зерттеулер жүргізілді. Еліміздің Оңтүстік өңірінде өсірілетін жергілікті етті ірі қара мал тұқымдарын үш топқа бөліп, әр топта 10 ірі қарадан зерттеу жұмыстары жүргізілді. Жас малдың жасы мен тірі салмағының ет өнімділігі мен ет сапасына әсері жергілікті етті ірі қара мал тұқымдарының бұқаларындағы тәжірибеде, әрқайсысында 10 малдан тұратын үш топта анықталды. Барлық тәжірибелік топтардың бұқаларының рационы күніне 650-700 г өсуге арналған. Олар 10-15 кг жүгері сүрлемінен, 10-15 кг жылдық шөптерден, 2-5 кг концентраттардан тұрды. Орта есеппен 120 есептік күн ішінде 1 бас есебімен рационның қоректілігі тәулігіне 1 топта – 7,1; 2 топта-8,07 және 3 топта – 9,7 азықтық бірлікті құрады. Бордақылаудың есептік кезеңінде бірінші топтағы жергілікті етті ірі қара мал тұқымдарының рационының құрылымында құнарлы азықтың үлес салмағы 35,2% – ды, екіншісінде – 43,4% - ды, ал үшіншісінде-46,4% - ды құрады. 3 топ бойынша әртүрлі жастағы бордақыланған бұқашықтарды сою көрсеткіштері және ұшаларының морфологиялық құрамы, бұқашықтар етінің химиялық құрамы, бұлшықет ұлпасындағы маңызды аминқышқылдарының құрамы, тәжірибелік бұқалардың майы мен етіндегі хлорорганикалық пестицидтердің құрамы анықталды. Балалар тамағына жарамды еттің химиялық құрамын зерттелді. 23-24 ай жасында бордақылаудан алынған бұқашықтарда жұптасқан ұшаның ең жақсы шығымы (56 %) және балалар тамағына жарамды еттің көп мөлшері (65%) болды.
ОРТАОРЫС ТҰҚЫМДЫ БАЛ АРАСЫНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӨНІМДІЛІК КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ
Authors: Рустенов Амангельды , Букенбаева А , Құрмекеш Ә
Published: September 2023

Орал өңіріндегі ортаорыс араларын зерттеулерде, олардың негізгі экстерьлік көрсеткіштері тексеріліп  3-ші тергиттерінің ұзындығы 6,0-6,5 мм, 3-ші стерниттерініңке   3,0-3,5 мм құрап, таза тұқымдық екендігі анықталынды. Тұқымдық агрессивтілігімен ерекшеленді. Салыстырмалы тексергенде далалық  және жертөледегі қыстатуларда   далалықтың артықшылығы анықталынды. Ортаорыс тұқымды аналықтары алғашқы жұмыртқалауды сәуір айында, күн жылынғанда бастады. Бұл кездері аралар үшін алғашқы гүлдеуші өсімдіктер гүлдеуей бастады, нектар алуға болатын кезеңдер ашылды.   Тұқымдық аналығының тәуліктік жұмыртқалаушылығы жоғары (2182 дана). Ара ұясының балының  табиғы тазалығын анықтаудағы көрсеткіштер: диастаза сандары 10,16-14,36 Готе бірлігі, редукцияланған қанттың массалық үлесі 82,48-83,19%, сахарозаның  0,88-0,97% болды.  Омарталардан алынған балауыздың иісі табиғи балауыздылық, түстері   сары, сындырылғандағы құрылымы  майда түйіршекті, біртекті. Ұяның маусымдық балауыздық өнімділігі 738-742 г. Тәжірибиелік омарталарындағы аралардың маусымдық прополистік өнімділігі 43,2-50,2 г, бұл жоғары деңгейлік көрсеткіштер қатарынды. Аралардың көбейушілік-бөлінушілік шығуға  ынталылығын  анықтауда,  ортаорыс тұқымды аралардың биологиялық бөлінушілік қасиеттері біршама тұрақтықты (21,1-23,8%). Қортынды: Орал өңірінде ортаорыс аралары жоғары өнімділіктерімен ерекшеленді, оларды омарталарда молынан ұстауға болады.
БЕКІРЕТҰҚЫМДАС БАЛЫҚТАРЫНАН АЛЫНҒАН ТАУАРЛЫҚ УЫЛДЫРЫҚТЫ ӨҢДЕУДІҢ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІН АНЫҚТАУ
Authors: Сариев Бекбол , Туменов Артур , Габдуллина Асылзада , Абуов Колканат
Published: September 2023

Мақалада бекіретұқымдас балықтарды (орыс бекіресі, сібір бекіресі, сүйрік және т.б) өлтірмей, тірі күйінде алынған уылдырықтарды өңдеудің технологиясын жетілдірудің зерттеу нәтижелері және уылдырықтарды өңдеу бойынша технологияны жетілдірудің регламенттері келтірілген.

Бұл әдістеме көбінесе бекіре өсіру шаруашылықтарында бекіретұқымдас балықтарды өсіріп олардан  өлтірмей уылдырық алған кезде қолданылады (орыс бекіресі, сібір бекіресі, сүйрік және т.б). Бекіретұқымдас балықтарынан өлтірмей алу әдісімен алынған уылдырықтарды өңдеу технологиясын жоғары деңгейде жүргізу үшін мақалада зерттелінген обьектілермен аймақтардың тиімділігі келтірілген. Сонымен қатар технологиялық факторларды сақтаушы қолайлы параметрлердің көрсеткіштері – температуралық режим, шылымсыздандырудың түрі мен режимдері келтірілген.

Зерттеу нәтижелеріндегі әдістеме бойынша уылдырықтарды өңдеу барысында уылдырықтың химиялық құрамы өзгереді, су көлемі азаяды, май, ақуыз, минералды заттар, экстрактивті қосылыстар құрамы жоғарылайды. Уылдырықтарды жылы температурада өңдеу кезінде пастеризацияға дейін тұздардың уылдырыққа ену есебінен ақуыздардың денатурациялануы төмендейтіні анықталды. Зерттеу жұмыстарынан күтілетін нәтиже уылдырықтың сақталу сапасына қол жеткізу.

Мақалада келтірілген нәтижелер балықтарды өлтірмей алу әдісімен алынған уылдырықтарды өңдеу бойынша зерттеу жұмыстарын алдағы уақытта зерттеуге көп мүмкіндік беретіні белгілі.
BIODIVERSITY OF FLORA AND FAUNA IN CHARYN NATIONAL PARK
Authors: Серикбаева Андия , Iskakova Jannat , Akhmetov Elnur , Sartbayev Zhiger
Published: September 2023

The article discusses the biodiversity of the fauna, the vertebrate animals of the National park - fish, amphibians, reptiles, birds and mammals, as well as the assessment of the biodiversity of the most important component of the flora of protected areas - the species composition of trees and shrubs. According to the forest - growing and forestry zoning, the forest - growing province of the desert zone includes: saxaul and tugai forests, and in the Ili province of tugai forests, the forest-growing area of Ili ash, loch and willow tugai forests [1]. The flora of the national park includes more than 60 endemic, subendemic and rare species belonging to 20 families and 39 genera of plants [2,9]. Three species - the Ili ferula, the desert colossus and the kermek are relict, endemic. There are only 8 species that are narrowly endemic, of which three are acorn, ferula and sunbird - rare and listed in the Red Book of the Republic of Kazakhstan. There are 21 red Book species in total. Among them are barberry, ash, honeysuckle, turanga. Rare and endangered species listed in the Red Book of the Republic of Kazakhstan occupy a prominent place among the fauna [3,4,6]. According to the results of the assessment of the taxonomic biodiversity of the studied animals, relatively high indicators of representativeness were revealed for all their groups in the context of orders, families, genera and species. This also concerns the role of specially protected natural areas in the sustainable conservation of rare and endangered species listed in the Red Book of the Republic of Kazakhstan.
ЧИЗЕЛДІК ЖҰМЫС ОРГАНЫНЫҢ ТАРТУ КЕДЕРГІСІ
Authors: Окас Кожаберген , Бралиев Майдан Кабатаевич  , Омаров Акылбек Нурлыбекович  , Бектасов Болат
Published: September 2023

Қолданыста бар чизелдік қопсытқыш соқалардың энергия сиымдылығы мол, сонымен қатар ылғалдылығы төмен нығыздалған топырақты өңдегенде қажетті өңдеу сапасына қол жете бермейді. Сондықтан жобаланған тиімділігі жоғары қопсытқыш соқамен топырақты аудармай негізгі өңдеудің технологиялық процесін жетілдіру ғылыми тұрғыда актуалды болып саналады.

Бұл мақалада өңделетін топырақтың төрт қатарлы чизелдік жұмыс органының қисық сызықты кеуде тұсымен және тура сызықты айналымсыз орап құлататын бағанымен өзара әрекеттесу сұлбалары келтірілген.        Технологиялық процестің рационалды тұрғыда орындалу сұлбаларын талдай отырып, келесі қорытындыға келуге болады, егер технологиялық операцияларды сұлбада келтірілген реттілікпен 4 қатарда орындаса, онда бұғатталған және ашық кесу процестерінің ықтималдық жағдайлары жүзеге асады. Чизелдік жұмыс органдары 3 және 4 қатарларда ашық кесу процестерін орындайтын болады. Чизелдік жұмыс органдарының өңделетін топырақпен өзара әрекеттесуі негізінде бұғатталған, еркін, жартылай бұғатталған кесу процестерін орындайтын чизелдік жұмыс органының тарту кедергісін анықтауға арналған түсініктер қалыптасты.

Жүргізілген эксперименталдық зерттеулер негізінде чизелдік жұмыс органы тарту кедергісінің өңделетін топырақ қабатын бұғатталған күйде кесуге, жартылай бұғатталған күйде кесуге және еркін кесуге байланысты тәуелділіктері анықталды. Кесуге байланысты тәуелділіктерінің сараптамасы келесі мәліметтерді көрсетеді: жұмыс органының тарту кедергісі топырақтың өңделетін қабатымен өзара әрекеттесуінің қарастырылып отырған сұлбаларында бейсызықты тәуелділікпен өзгеріп отырады. Демек оның тарту кедергісі қозғалыс жылдамдығын арттырған сайын жоғарлай беретін болады. Чизелдік жұмыс органының тарту кедергісі бұғатталған күйдегі кесуге қарағанда жартылай бұғатталған кесуде 24…26 %, еркін кесуде 38…40 % төмен.
ОСНОВНЫЕ БИОЛОГИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА И УСТОЙЧИВОСТЬ К АНТИБИОТИКАМ ИЗОЛЯТОВ STAPHYLOCOCCUS АUREUS И STREPTOCOCCUS AGALACTIAE, ВЫДЕЛЕННЫХ ИЗ МОЛОКА КОРОВ КОСТАНАЙСКОЙ ОБЛАСТИ КАЗАХСТАНА
Authors: Чужебаева Гульжаган , Алиева Гульнур , Байменов Бахит , Мәлікзада Қаламқас
Published: September 2023

Высокопатогенные штаммы Str. agalactiae и S. аureus вызывают маститы тяжелой степени и провоцируют хроническое воспаление при высоком показателе соматических клеток, что делает молоко непригодным для использования.

Проблема лечения маститов в ветеринарии осложняется ростом количества антибиотикоустойчивых форм патогенных микроорганизмов. Целью данной работы явилось выделение, идентификация и оценка уровня антибиотикорезистентности изолятов Str. agalactiae и S. аureus к основным группам антибиотиков, применяемых в ветеринарии, а также рекомендованных EUCAST.

В работе представлены результаты изучения основных фенотипических свойств S. аureus и Str. agalactiae, выделенных из молока коров с клиническими и субклиническими формами мастита. Для исследований, проведенных в течение 2021 года, было отобрано 698 проб молока, выделено и идентифицировано 69 изолятов S.aureus (9,8%) и 26 изолятов Str. agalactiae (3,7%).

Исследования на чувствительность к антибиотикам проводили диско-диффузным методом. Наибольшее количество изолятов были резистентны к группе β – лактамных антибиотиков: среди S. аureus устойчивы к ампициллину – 75,3%, амоксоциллину - 62,3%, бензилпенициллину - 69,4%; Str.agalactiae наиболее устойчивы к бензилпенициллину – 80,7%, амоксициллину 69,2%, ампициллину 50%. На втором месте наблюдали резистентность к аминогликозидным антибиотикам: S. аureus- неомицину – 43,4%, Str. agalactiae – канамицину -61,5%. Менее устойчивы к тетрациклинам и макролидам. Полученные результаты свидетельствуют об актуальности проблемы антибиотикорезистентности в северном регионе Казахстана и необходимости поиска путей решения.
METHODS OF DIAGNOSIS OF KETOSIS AND DISEASES OF REPRODUCTIVE FUNCTION IN HIGHLY PRODUCTIVE COWS
Authors: Абдрахманов Талгат , Asatbayeva Gulmira , Kharzhau Ainur
Published: September 2023

The article presents methods of express diagnostics and a laboratory method for determining the presence of ketone bodies in blood and urine. The research was carried out in 2018-2019 at the Department of "Veterinary Medicine" of NJSC «Kazakh Agrotechnical University named after S. Seifullin», in the farms of Akmola, Pavlodar and North Kazakhstan regions. The objects of research are cows of Holstein black-and-white and Simmental breeds (n=60) of the first and second lactation, during the early and late start, as well as in the first two weeks after calving. All breeding stock, taking into account the level of ketone bodies, was divided into groups: up to 1 mmol/l – clinically healthy, 1-2,5 mmol/l – subclinical ketosis, more than 2,5 mmol/l – clinically pronounced ketosis. Diagnosis of ketosis and diseases of reproductive function was carried out taking into account the early and late start, as well as the timing after calving cows. Ketone bodies in urine were determined in a qualitative and semi-quantitative way by the equipment of Keto-txt and Girul, Dirul Industrial Co., LTD and according to the Lestrade test method in laboratory conditions. The effectiveness of diagnostic methods for clinical and subclinical ketosis is 85-90%, the laboratory method of urine according to Lestrade is 87%, ultrasound examination of the reproductive system is 80%, rectal examination is 85-93%.
ТЕХНОЛОГИЯ ПОВЕРХНОСТНОГО УЛУЧШЕНИЯ СТАРОВОЗРАСТНЫХ ПОCЕВОВ ЛЮЦЕРНЫ НА БОГАРНЫХ СЕРОЗЕМНЫХ ПОЧВАХ ЮГА КАЗАХСТАНА
Authors: Сыдык Досымбек , Казыбаева А , Жумаханова Роза
Published: September 2023

Аннотация

В условиях богарного земледелия южного Казахстана люцерна является основной кормовой культурой возделываемая в полевом севообороте. Однако в различных формах агроформирований по разным причинам люцерну в севообороте оставляют более 4-5 лет. Из-за потравы животными после 3-х летнего стояния количество растений на единицу площади изреженное и засоряется сорной растительностью, вследствие чего резко снижается продуктивность и кормовые качества сена. Поэтому перед нами поставлена задача по улучшению изреженных посевов люцерны в условиях богарного земледелия с целью повышения урожайности сухого сена и их качества. Результатами двухлетнего (2021-2022) исследования установлено, что при ранневесеннем внесении минеральных  удобрений P40N12 кг/га с обработкой изреженных посевов старовозрастной люцерны (4-ого года жизни) долотообразными лапами ЧКУ-4,0 на глубину 12-14 см с одновременным боронованием ЗБТС-1,0 и обработкой посевов против вредителей (фитономус - Phytonomus variabilis) инсектицидом Шарпей м.э. в норме 0,2-0,3 л/га способствовали повышению продуктивности сухого сена за годы исследований до 34,9-38,3 ц/га, а на фоне поверхностной обработки с использованием стимуляторов роста «Вымпел» 0,5 л/га и микроудобрений «Оракул» мультикомплекс 2,0 л/га в период отрастания люцерны и в фазе начала массового ветвления урожайность сухого сена составила 30,9 и 33,8 ц/га превысив контрольный вариант опыта на 11,3-13,3 ц/га. В среднем за 2 год урожайность сухого сена при поверхностном улучшении и с применением минеральных удобрений увеличилась в 1,8-1,9 раза, а при использовании стимуляторов роста, микроудобрений урожайность сена возросла в 1,6-1,7 раза по сравнению с необработанным контрольным вариантом опыта.
ИІРЛІКТІ-ҚАЛАҚШАЛЫ АРАЛАСТЫРҒЫШТА АРАЛАСТЫРУ ҮРДІСІНЕ ШЫҒЫНДАЛАТЫН ҚУАТТЫ АНЫҚТАУ
Authors: Бралиев Майдан , Ведищев Сергей , Давлетьяров Алтынбек , Д.А. Махсоткалиева
Published: September 2023

Значительную долю в составе полнорационной кормовой смеси занимают комбинированные корма. В состав кормовых смесей и комбикормов может входить от 10 до 50 различных компонентов. В настоящее время затраты труда на приготовление кормосмесей, по данным ряда авторов, сосвтавляют 45 – 60% от общих затрат на производство единицы продукции. Поэтому снижение удельных затрат энергии на процесс смешивания кормов имеет большое значение. Существующие смесители кормов обеспечивают, как правило, необходимую однородность кормосмеси, но имеют повышенные удельные затраты энергии.
        Одним из путей снижения затрат энергии на единицу корма является совершенствование рабочих органов и режимов работы смесителей кормов. В связи с этим нами предложен комбинированный шнеко-лопастной смеситель с рабочим органом, имеющим чередующиеся участки шнековой навивки, перемешивающе-транспортирующих лопаток и перебрасывающих лопастей. Для интенсификации процесса смешивания необходимо обеспечивать перебрасывание кормовых компонентов с одного рабочего органа на другой. Это возможно только при определенных значениях частоты вращения рабочего органа, угле поворота лопатки и высоте смеси на участке.
        Одним из главных характеристик смесителя является его производительность за цикл и мощность. Для расчета цикличной производительности необходимо определить теоретически время смешивания, которое определяет производительность процесса.
БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ШАБУЫЛДЫҢ ҚАУІПТІЛІГІН АЗАЙТУДА IOT-та TCP ПАКЕТІН БАҚЫЛАУ ТИІМДІЛІГІ
Authors: Курмашева Динара , Куангалиев Тимур , Мұхамбетов Амангелді , Гусманова Алида , Аманкулова Гулфайрус
Published: September 2023

Соңғы уақытта заманауи IoT жүйелері әртүрлі сатушылардан қосымшалар мен құрылғылардың біркелкі еместігіне сәйкестендіру үшін Transmission Control Protocol (TCP) тәжірибелерінің ашық стандарттарын енгізді. Зерттеу төлемдік бағдарлама шабуылдарының қаупін азайту үшін IoT жүйесінде TCP пакеттерін қадағалау тиімділігін түсінуге бағытталған. Нақтырақ айтқанда, зерттеу IOT-та қолданылатын TCP пакетін қадағалау тиімділігін анықтауға бағытталған. Сонымен қатар, IOT-те TCP бақылау арқылы төлемдік бағдарламалық жасақтама шабуылдарының қаупін азайту тиімділігін зерттеу де осы тергеудің мақсаттарының бірі болды.

Зерттеу нәтижелері IoTSDN-RAN төлемдік бағдарламалық жасақтама шабуылдарының қаупін азайту үшін қолданылатын тиімді бақылау әдісі ретінде дәлелденгенін көрсетеді. Бұл әдіс IoT SVM және IoT ML әдістерімен салыстырғанда тиімді деп танылды. Анықтау, дәлдік және дәлдік тұрғысынан әдіс басқа жиі қолданылатын әдістермен салыстырғанда тиімді екендігі дәлелденді. SVM-дегі міндет қолдау векторларын табу, шабуылдарға белгісіз трафикті жіктеу болып табылады.

IoT күрделі болатынын түсінуі керек, сондықтан олар TCP және төлемдік бағдарламалық жасақтама шабуылдарына қатысты жақсырақ түсінікке ие болуы және TCP салдары арқылы оларды болдырмауы керек. АТ пайдаланушыларының TCP салдары маңызды. Бүкіл жүйеде тиімділік пен тиімділікті қамтамасыз ету және төлемдік бағдарламалық жасақтамаға шабуыл жасау қаупі жоқ.
Vivian Davidson Hewitt: A Special Librarian’s Advocacy
Authors: Grove Tara Murray
Published: September 2023

Vivian Davidson Hewitt was the first Black librarian in the city of Pittsburgh, Pennsylvania, and the first Black president of the Special Libraries Association (SLA). Despite these accomplishments and the recognition she received during her lifetime, her story, like those of many special librarians, has not been considered in the context of the broader movement for greater rights and representation for Black librarians. This article explores Hewitt’s path to library leadership, providing context for her autobiography and adding details gleaned from oral histories, unpublished papers, newspaper articles, and her own contributions to the library literature. The resulting narrative shows how she leveraged the successes of her career to open doors for other Black librarians. Hewitt’s biography demonstrates that, far from existing in a separate sphere from pioneers in public and academic libraries, special librarians contribute to the larger profession and their stories are part of library history.
A importância do exame físico precoce para o diagnóstico de hímen imperfurado: um relato de caso
Authors: Caneschi Angela Diblasi , Almeida Fernanda Rodrigues de , Souza Maria Carolina Cunha de , Silveira Catarina farias
Published: September 2023

Introdução: O hímen imperfurado é uma anomalia obstrutiva do trato genital feminino cuja incidência é de 1:2.000 mulheres, e seu diagnóstico precoce é importante para evitar emergências ginecológicas na adolescência. Caso o diagnóstico não seja realizado de modo adequado, poderão ocorrer infecções, subfertilidade e gravidez ectópica, por exemplo. O exame ectos-cópico da vulva detecta essa afecção desde a mais tenra idade. No entanto, o diagnóstico ainda é feito tardiamente, após a menarca, quando a mulher apre-senta sintomas em decorrência do hematocolpo, como amenorreia primária, dor abdominal ou pélvica cíclica, lombalgia e retenção urinária. Nos diferen-tes estágios da vida da mulher, o exame físico cuidadoso é fundamental para um bom prognóstico. Além disso, o diagnóstico pode ser confirmado com a ultrassonografia (USG) pélvica, para determinar a distância da obstrução ao nível da localização normal do introito. O tratamento será a reparação cirúrgica por meio da himenectomia em qualquer idade, preferencialmente na puber-dade, antes do desenvolvimento do hematocolpo. Relato de caso: A.C.S.M., sexo feminino, 15 anos, acompanhada da mãe, deu entrada na emergência de uma maternidade pública no município do Rio de Janeiro com queixa de aumento do volume abdominal, dor pélvica e amenorreia. Referiu início do desenvolvimento de caracteres secundários aos 10 anos, negou menarca e sexarca. Ao exame, paciente em bom estado geral, corada, hidratada, afebril, anictérica, abdome flácido, abaulado e doloroso à palpação em hipogástrio. Genitália externa bem desenvolvida compatível com a idade, estadiamento de Tanner M5P5. Observou-se hímen imperfurado, abaulado (acentuado à manobra de Valsalva) e de coloração escurecida. Não foi realizada USG por indisponibilidade. Após o diagnóstico de hímen imperfurado, foi encami-nhada ao centro cirúrgico para himenectomia com incisão cruciforme sob sedação e drenagem do hematocolpometra com saída de 600 mL de líquido achocolatado sem odor. Procedimento sem intercorrências. Paciente com evo-lução satisfatória, liberada após 12 horas com orientação de acompanhamento ambulatorial no Serviço de Ginecologia. Comentários: Considerando-se que a paciente tem 15 anos, iniciou o desenvolvimento de caracteres sexuais secundários aos 10 anos e tem critérios de Tanner M5 P5, chama a atenção o relato de amenorreia primária. A ectoscopia da genitália externa deve fazer parte da consulta pediátrica, e a imperfuração himenal é facilmente iden-tificada. Com isso, e sem necessidade de exames complementares, o diag-nóstico pode ser feito precocemente, com encaminhamento da paciente ao ginecologista para a conduta pertinente ao caso. Conclui-se, portanto, que o exame da genitália externa é imprescindível na rotina pediátrica para evitar situação de emergência.
Buscas on-line sobre câncer de mama: Google Trends como ferramenta avaliadora da sazonalidade das pesquisas
Authors: Gonçalves Letícia Araújo , Domingos Ana Beatriz de Mello , Campos Bruno Menezes Teixeira , Sant’Ana Giovana Nogueira
Published: September 2023

Introdução: A ferramenta Google Trends (GT), lançada em 2012, permite obter informações sobre as palavras-chave mais buscadas no Google, horário e localização. Atualmente, consultar o site é a principal e mais acessível fonte de conhecimento geral, com destaque para o alto volume de buscas por temas médicos e o impacto das pesquisas on-line na tomada de decisão do paciente, conforme demonstrado em estudos anteriores. Entre os temas mais buscados está o câncer de mama, juntamente com seus sintomas, diagnóstico e tratamentos, que puderam ser avaliados quanto à recorrência e sazonalidade na pesquisa por meio do GT. Objetivos: Abordar a incidência de pesquisas sobre câncer de mama no GT e relacioná-la aos motivos que levam a essa procura. Fontes de dados: A National Library of Medicine (PubMed) e a Scientific Electronic Library Online (SciELO) foram consultadas em 20 de março de 2023, utilizando-se os descritores “breast cancer” e “google trends” com o operador booleano “AND”. Seleção de estudos: Incluíram-se 10 artigos publicados entre 2018 e 2023, disponíveis gratuitamente. Excluíram-se artigos de revisão de literatura e aqueles que não se referiam ao tema específico. Coleta de dados: Após a pesquisa pelos descritores mencionados, os artigos encontrados foram lidos e selecionados com base em sua relevância para o tema principal. Resultados: Os resultados obtidos indicam que a pesquisa por “câncer de mama” no GT é alta e apresenta um padrão sazonal de maior interesse popular, com um aumento significativo no mês de outubro, que é mundialmente reconhecido como o mês de conscientização sobre essa doença, conhecido como Outubro Rosa. Um dos artigos observou que a pesquisa por “câncer de mama” foi maior do que as buscas por “câncer de pulmão” e “câncer de próstata”, apesar de esses também terem alta prevalência na população e campanhas de conscientização. Esse efeito decorre da maior incidência do câncer de mama em mulheres, que estão mais propensas a adotar medidas preventivas do que os homens. Foi observado também que os anúncios espontâneos de celebridades aumentaram o tráfego relacionado a vários tipos de tumores, incluindo o câncer de mama, no Google. Durante a pandemia, um estudo identificou que, apesar da redução no volume de buscas por neoplasias no GT, o padrão sazonal de aumento nas pesquisas sobre câncer de mama em outubro se manteve nos Estados Unidos. Conclusão: Campanhas como o Outubro Rosa são eficazes em mobilizar a população e facilitar o acesso a informações sobre o câncer de mama por meio de várias mídias, incluindo a internet. Isso aumenta o interesse sobre o tema, como refletido no aumento do volume de buscas no GT. Portanto, essas campanhas desempenham papel importante na disseminação de conhecimento sobre o assunto e promovem comportamentos que servem como estratégia eficaz de educação em saúde para prevenção e rastreamento de várias doenças, incluindo o câncer de mama.
Câncer de mama exofítico volumoso em homem: relato de caso
Authors: Alencar Maria Eduarda Neves de , Almeida Raphael Pizzatto Raposo de
Published: September 2023

Introdução: O câncer de mama masculino é uma condição rara, representando cerca de 1% de todos os casos de câncer de mama no mundo. No Brasil, é mais comum em homens acima dos 60 anos e apresenta maior incidência nas Regiões Sul e Sudeste. Embora a origem, a evolução e o tratamento dessa doença sejam semelhantes entre homens e mulheres, devido à baixa suspeita clínica de câncer de mama em homens, o diagnóstico tende a ocorrer em estágios mais avançados. Relato de caso: Apresenta-se o caso de um paciente masculino de 63 anos. Ele notou o surgimento de um nódulo no quadrante superior direito da mama esquerda em janeiro de 2021. O paciente é ex-tabagista e não possui histórico familiar de câncer de mama ou ovário. Ao exame físico, identificou-se nódulo endurecido, não aderido a planos profundos, hiperemiado e indolor. Em março, ele consultou um dermatologista e realizou uma ultrassonografia que sugeriu tratar-se de uma coleção subcutânea compatível com abscesso. Foi tentada a excisão do nódulo, mas durante o procedimento, observou-se tecido altamente vascularizado e ausência de pus. O tumor apresentou crescimento progressivo e, em agosto, evoluiu para uma lesão vegetante e sangrante. Em novembro de 2021, o paciente procurou a emergência de um hospital federal no Rio de Janeiro devido a um sangramento ativo proveniente do tumor exofítico, que tinha aproximadamente 10 cm. Ele foi internado para cirurgia. O exame laboratorial pré-cirúrgico revelou níveis de hemoglobina de 6,9 mg/dL, sendo administradas 2 unidades de concentrado de hemácias. O paciente foi submetido a uma segmentectomia com remoção completa da lesão, e o material foi encaminhado para análise histopatológica. Em dezembro de 2021, na consulta de revisão pós-operatória, observou-se uma boa cicatrização. O laudo histopatológico revelou uma neoplasia maligna pouco diferenciada com padrão fusiforme e proliferação vascular evidente, sendo o material encaminhado para estudo imuno-histoquímico. Os achados morfológicos no laudo imuno-histoquímico foram compatíveis com o diagnóstico de sarcoma indiferenciado/pleomórfico. O paciente foi encaminhado ao serviço de oncologia do mesmo hospital para tratamento adjuvante. Comentários: Esse caso ilustra um desafio diagnóstico significativo, uma vez que o câncer de mama masculino é uma condição rara. Os homens tendem a procurar menos os serviços de saúde, aderir menos aos cuidados e apresentar menor continuidade no acompanhamento médico. A percepção comum de que o câncer de mama é uma doença exclusivamente feminina contribui para que os homens afetados por essa condição se afastem dos centros de saúde capazes de realizar o diagnóstico precoce. No entanto, apesar dessas dificuldades, foi possível realizar com sucesso uma cirurgia conservadora no presente caso.
Efecto del financiamiento en la producción semi ecológica y comercialización del cacao (Theobroma cacao) en Leoncio Prado-Perú
Authors: Ferrer Tarazona Royer Santelle , Florida Rofner Nelino , Vargas Paita Fidilberto , Ancobar Berrospi David , Alvarado Villanueva Yosvel , Maldonado Guzmán Amelia
Published: September 2023

El cultivo de cacao en el trópico peruano presenta bajos rendimientos, lo que exige buscar factores que expliquen este comportamiento, así, plantear alternativas para mejorar el sector. Por ello, el trabajo evaluó el efecto del financiamiento en la producción y comercialización de Theobroma cacao L. (cacao), clon CCN-51. Investigación descriptiva correlacional, que seleccionó 113 agricultores que cuentan con la plantación de cacao en producción para el periodo en estudio. A través de la técnica de encuestas se evaluaron indicadores de producción del cacao, indicadores de comercialización e indicadores de financiamiento para el proceso productivo, en la provincia de Leoncio Prado durante la campaña 2020-2021. Los resultados muestran que el financiamiento influye en la producción y comercialización de cacao al existir un alto grado de correlación (0.85) entre el financiamiento propio y la producción de granos, además, la variabilidad de la cosecha se explica en 72.8 % por el financiamiento propio y solo el 37 % de los agricultores tienen acceso crediticio con tasas muy altas (29.37 a 34.51 %) y sus productos son comercializados en 45 % con intermediarios locales, obteniendo en promedio una rentabilidad operativa del 16 %. En conclusión, el área de estudio está conformada por pequeños productores (72 % producen menos de 5 ha), con deficiente acceso a financiamiento por entidades privadas y estatales que afectan el rendimiento y rentabilidad del cultivo.
Efecto del neem sobre Phyllocnistis citrella y su parasitoidismo a nivel de invernadero en Manabí, Ecuador
Authors: Valarezo Beltrón Carlos Oswaldo , Saldarriaga Lucas Veris Antonio , Vélez Zambrano Sergio Miguel , Reyna Bowen José Lizardo , Julca Otiniano Alberto , Rodríguez Berrío Alexander
Published: September 2023

La exploración de alternativas de control de plagas en los cultivos resulta de mucho interés mundial, el uso de bioplagicidas y su interacción insecto plaga y enemigos naturales. El cultivo de limón reporta diferentes plagas siendo el minador de hojas una plaga de gran interés económico para los citricultores. El objetivo de la investigación fue determinar el efecto del Neem (Azadirachta indica A. Juss) sobre Phyllocnistis citrella Stainton (Lepidóptera: Gracillariidae) y su parasitoidismo a nivel de invernadero. Los tratamientos evaluados fueron: extracto acuso de neem; aceite de neem y testigo sin aplicación. El desarrollo se efectuó bajo dos épocas climática: seca y lluviosa, en condiciones controlada en vivero, bajo el diseño completamente al Azar. Las evaluaciones se realizaron a los 10, 15, 20 días luego de la aplicación donde se evaluó la tasa de infestación, mortalidad y parasitoidismo, en la provincia de Manabí, Ecuador con una duración de 2 meses por época. Como resultados principales se obtuvo, que las tasas globales de infestación, mortalidad y parasitoidismo fueron superiores en época de lluvia con (26.6, 7.6 y 4.8 %) respectivamente. La aplicación de los tratamientos con Neem obtuvieron mejor respuesta en cuanto a la infestación en época seca, siendo el extracto acuoso que alcanza los porcentajes más bajo de infestación a los 10 y 15 días después de la aplicación, por otra parte, mientras que en época de lluvia los datos de la mortalidad fueron los que mostraron mejor respuesta con la aplicación de neem con la aplicación del extracto acuoso. En base a los resultados de las aplicaciones de neem sobre P. citrella y su parasitoide A. citrícola se concluye que existe una disminución del insecto plaga y un escaso efecto sobre el parasitoide, cabe mencionar la interacción bioinsecticida-parasitoide-plaga es positiva.
Optimización económica de los sistemas productivos familiares de la asociación ASIPAP, Umala, La Paz
Authors: Patiño Fernández Marco Antonio
Published: September 2023

La producción de papa (Solanum tuberosum), quinua (Chenopodium quinoa Willd) y cebada (Hordeum vulgare) es esencial para la seguridad alimentaria de las familias en la región del Altiplano Central de Bolivia. Sin embargo, los eventos climáticos y la dinámica del mercado, originan incertidumbre en la producción, ¿qué producir?, ¿cuánto? y ¿cuándo?, repercute en el sistema productivo familiar haciendo de éstos menos resilientes. En este contexto el objetivo del presente estudio es desarrollar una propuesta de planificación productiva para la optimización económica de los cultivos de papa, quinua y cebada a través de la programación lineal. Para este fin, entre los meses de abril a septiembre del 2022, se recolectó información secundaria y de primera mano, a través de talleres comunales, observación participativa y encuestas familiares; en los ámbitos: social, ambiental y económico-productivo. Estas encuestas se realizaron a seis estudios de caso familiar, representando a los tres tipos de familia existente: formación, consolidación y re estructuración. Para la optimización económica, los datos se analizaron mediante el software libre R versión 4.1.2 (2021-11-01), como lenguaje de programación, utilizando la interfase RStudio, paquete lpSolve y la función lp. Los resultados mostraron diferentes escenarios, en función a la tipología familiar, destacando que con la producción de papa se logra los mayores beneficios económicos por la demanda insatisfecha del mercado, seguida por la quinua y la cebada, que se convierte en el cultivo de emergencia. Con la programación lineal se cuenta con información económica que maximiza los ingresos económicos de 27 al 48 % dependiendo del tipo de familia, sujeta a variar en función a coyunturas sociales, económicas y medioambientales.
Estrategias de manejo integrado en el rendimiento y polifenoles de Fragaria x ananassa Duch
Authors: Álvarez Benaute Luisa M. , Valverde-Rodriguez Agustina , Briceno-Yen Henry
Published: September 2023

Las estrategias de componentes para el control de plagas conllevan al menor uso de pesticidas en busca de productos de calidad e inocuos. La investigación se llevó a cabo en el Centro de Investigación Frutícola y Olerícola de la Universidad Nacional Hermilio Valdizan de Huánuco-Perú. El objetivo fue evaluar el rendimiento y contenido de polifenoles en fresa bajo el efecto de estrategias de componentes de manejo integrado. En un diseño de bloques completos al azar con tres tratamientos: T1 (Control biológico con Bacillus thuringiensis + control cultural + control etológico + control químico); T2 (Control biológico con Beauveria bassiana + control cultural + control mecánico + control químico) y; T3 (Testigo: Control químico) y cuatro repeticiones, el rendimiento fue seleccionado en categorías (extra, primera, segunda). El T1 registró el mayor rendimiento promedio, para las categorías extra y segunda; y en la categoría primera el T2 denotó el mayor rendimiento promedio. El rendimiento estimado por hectárea, el T2 reportó 19 598.52 kg ha-1 seguido por el T1 con 19 401.4 estadísticamente equivalentes. Con respecto al contenido de polifenoles totales el T1 registro 910.13±26.68 µg AGE g-1, seguido por T2 con 807.83±9.23 y T3 reportó el menor contenido con 732.68±23.35 µg AGE g-1. Existe influencia de las estrategias de componentes utilizados en el rendimiento y contenido de polifenoles (AGE: ácido galico equivalente).
EXAMINING THE FACTORS AFFECTING WOMEN ENTREPRENEURS’ ACCESS TO INSTITUTIONAL FINANCE
Authors: SARI Salim Sercan , KARABULUT Turgut
Published: September 2023

When women entrepreneurs want to be included in economic life, they face a number of advantages and disadvantages. Especially the problems encountered in access to finance make it difficult for women entrepreneurs to participate in economic life. It is very significant to provide those women entrepreneurs have access to institutional finance so that they can take part in the working life and contribute to the economic development of the country. In this research, the factors affecting the access of women entrepreneurs to finance in Türkiye were examined. The population of the research is 121 women entrepreneurs operational in the province of Erzincan, and data was collected by conducting a survey on these people. Factor analysis, independent sample t-test and one-way analysis of variance were used in the study to evaluate the obtained data. With respect to the findings, it was determined that the order of difficulties experienced by women entrepreneurs in accessing institutional finance is as follows: suspiciousness, difficulty, collateral dispute and long process, protection attitude and prejudice.
ИЗУЧЕНИЕ МИКРОСКОПИЧЕСКОГО СТРОЕНИЯ СЫРЬЯ ДУРНИШНИКА ОБЫКНОВЕННОГО (XANTHIUM STRUMARIUM L.), ПРОИЗРАСТАЮЩЕГО НА ТЕРРИТОРИИ КАЗАХСТАНА
Authors: Реметова Н.С. , Итжанова Х.И. , Ишмуратова М.Ю. , Калиаскар А.С.
Published: September 2023

Целью настоящей статьи является анатомическое изучение надземных и подземных органов дурнишника обыкновенного. Растение дурнишник обыкновенный обладает богатым химическим составом и широким спектром свойств: антисептическим, противовоспалительным, фунгицидным, потогонным, обезболивающим, жаропонижающим, антиспастическим, седативным. Подготовленные поперечные срезы и поверхностные препараты надземных и подземных органов Xanthium strumarium L., были исследованы с помощью микроскопа Альтами А2098. По итогам исследований определены особенности строения надземных и подземных органов лекарственного растения дурнишника обыкновенного, произрастающего на территории Казахстана. Определены диагностические признаки на микроскопическом уровне, травы дурнишника обыкновенного, могут найти применение в фармакогнозии для идентификации и подтверждения подлинности растительного сырья.
ОБЗОР АССОРТИМЕНТА ИММУНОСТИМУЛЯТОРОВ В РЕСПУБЛИКЕ КАЗАХСТАН
Authors: Жакипбеков К.С. , Каканова К.К. , Таирова К.Е. , Рахымбаев Н.А.
Published: September 2023

Иммуностимулирующее лечение в настоящее время – необходимое звено современной медицины, обладающий большим потенциалом и направленностью действия. В связи с этим актуальным является исследование тенденций формирования казахстанского фармацевтического рынка иммуностимуляторов путем проведения маркетинговых исследований ассортимента препаратов. Материалы и методы: контент-анализ, сравнительный анализ, ранжирование, группировка; Государственный реестр лекарственных средств и медицинских изделий Республики Казахстан, электронные сайты аптечных сетей города Алматы. Результаты. Проведен обзор лекарственных препаратов из группы иммуностимуляторов на основе Государственного реестра лекарственных средств и медицинских изделий Республики Казахстан (далее Реестр). Результаты анализа показали, что в Республике Казахстан было зарегистрировано 82 иммуностимулирующих лекарственных препаратов. Был проведен обзор Реестра из группы иммуностимуляторов по странам, производителям и лекарственным формам. Также был проведен анализ ценового сегмента иммуностимулирующих лекарственных препаратов, представленные на фармацевтическом рынке города Алматы. Выводы. Для снижения импортозависимости казахстанского фармацевтического рынка предлагается развивать отечественное производство жидких иммуностимулирующих лекарственных препаратов (растворов) в ценовом диапазоне от 2000-5000 тенге, а также увеличить ассортимент данной группы в аптечных сетях города Алматы.
РЕЗУЛЬТАТЫ СРАВНИТЕЛЬНОЙ ОЦЕНКИ НАРУШЕНИИ СЕРДЕЧНОГО РИТМА У НОВОРОЖДЕННЫХ, ПЕРЕНЕСШИХ ПЕРИНАТАЛЬНУЮ ГИПОКСИЮ В ЭКОЛОГИЧЕСКИ НЕБЛАГОПРИЯТНОЙ ЖИЛОЙ ЗОНЕ
Authors: Абуова Ж.Ж. , Булешов М.А. , Жақсыбергенов А.М. , Туктибаева С.А. , Булешов Д.М.
Published: September 2023

Цель научного исследования - сравнительная оценка результатов нарушении ритма сердечных сокращении и вегеФАРМАЦИЯ тативного механизма регуляции сердечной деятельности новорожденных в раннем антенатальном периоде для своевременной организации лечебных и реабилитационных мероприятии. На исследование привлечены 148 новорожденных, находящихся в неонатальном отделении Шымкентской детской клинической больницы. Из них 30 новорожденных, не имевших признаков гиксического-ишемического синдрома отнесены I группе (контрольная), II группа состояли из 85 детей, имеющих признаков I-II степень гипоксическо-ишемических поражении центральной нерной счистемы. III группу составляли 33 новорожденные, имеюшие признаков III степени гипоксического –геморрагического поражения центральной нерной системы. При проведении холтерного мониторинга с помощью стандартной электрокардиограммы среди новорожденных, перенесщих внуриматочный гипоксическо –ишемическое повреждение организма установлено электрическую неустойчивость миокарда сердца. Это означает о фактическом установлении аритмии сердечного сокращении в связи со снижением влияния парасимпатичесого отдела нервной системы на ритм сердечного сокращения и о сохранении влияния симпатического отдела. Данное явление проявляется повышением индекса LF/HF.
ПРИМЕНЕНИЕ ПЛЕОТРОПНЫХ ЭФФЕКТОВ АНТИБИОТИКОВ ПРИ ЛЕЧЕНИИ SARS-COV-2
Authors: Александр Е.Г. , Зарина Т.Ш. , Татьяна Н.К. , Жаныбек Т.Б. , Ерлан М.Р.
Published: September 2023

Пандемия COVID-19 резко обострила вопрос рациональности и обоснованности антбиотикотерапии в ситуациях, когда у врачей нет полной уверенности в решающей значимости бактериального фактора в развитии патологии. Именно широта использования антибиотиков в лечении пациентов с Covid-19, даже без явных признаков присоединения вторичной бактериальной инфекции, явилась побудительным мотивом попытки описать плеотропные свойства антибиотиков. В широкой медицинской практике под плейотропией понимают множественность эффектов одного и того же лекарственного средства. Помимо, безусловного антибактериального эффекта, антибиотики обладают некоторыми противовирусными свойствами. Цель: Рассмотреть дополнительные эффекты антибиотиков и попытаться показать, что формально есть основания для рассмотрения возможности применения плеотропных свойств антибиотиков при инфекции SARS-CoV-2. Стратегия поиска: Проведен обзор литературы ― публикаций отечественных и зарубежных исследователей, посвященных антибактериальной терапии при COVID-19 с использованием научных поисковых библиотечных баз данных PubMed, Web of science, Medline, Cochrane, Elibrary. Основной отбор материалов осуществлялся по ключевым словам с учетом критериев включения и исключения. Всего было отобрано 97 литературных источников, в которых рассматривались данные о плеотропных свойствах различных групп антибиотиков. Также проанализирированы публикации о применении антибиотиков при пандемии COVID-19. Обсуждение: В настоящем обзоре, предприняты попытались показать, что некоторые антибиотики, помимо их антибиотической активности, обладают плеотропными свойствами, среди которых выделяется антивирусный эффект, иммуномодулирующие и противовоспалительные свойства. По мнению авторов, есть определенные и особые основания выделять некоторые антибиотики в качестве кандидатных соединений для исследования на активность против инфекции SARS-CoV-2 и в качестве кандидатных соединений, препятствующих развитию и формированию легочного фиброза при вирусных пневмониях.
ПРЕДИКТОРЫ БЫСТРОГО ПРОГРЕССИРОВАНИЯ ФИБРОЗА ПЕЧЕНИ ПРИ ХРОНИЧЕСКИХ ВИРУСНЫХ ГЕПАТИТАХ
Authors: НУРЛАНОВА Г.Н. , ИСКАКОВА А.Н. , АСТРАХАНОВ А.Р. , КУРМАНГАЗИН М.С. , ЖУМАГАЛИЕВА Г.Д.
Published: September 2023

Ежегодная частота возникновения гепатоцеллюлярной карциномы (ГЦК) у пациентов с ХГВ и резвившимся циррозом составляет 2–5%. Вирус гепатита С в индустриально развитых странах обусловливает развитие у 20% больных острого гепатита, у 70% - хронического гепатита, у 40% – цирроза печени в терминальной стадии, у 60% – гепатоцеллюлярной карциномы [1]. На ранних стадиях фиброза нет клинических проявлений, и лишь при гистологическом исследовании биоптата выявляется чрезмерное накопление соединительной ткани. В дальнейшем фиброз ведет к образованию узлов регенератов, сосудистых анастомозов – формированию цирроза печени [2]. Цель исследования: Изучить влияние однонуклеотидных полиморфизмов (SNP) TLR3, этиологического агента, уровня виремии и лабораторных данных на скорость прогрессирования фиброза печени у пациентов с хроническими вирусными гепатитами. Материалы и методы исследования. Обследование 161 пациентов с хроническим вирусным гепатитом В (n=49), B с D агентом (n=10), C (n=102) на базе Актюбинского и Атырауского областного гепатологического центра. Половая принадлежность пациентов была следующей: мужчины – 85, женщины – 76. Комплекс лабораторных методов обследования пациентов с ХГС включал в себя: общеклиническое исследование периферической крови, определение биохимических показателей крови, которые характеризуют функциональное состояние печени (общий билирубин и его фракции, АЛТ(аланинаминотрансфераза), АСТ (аспартатаминотрансфераза), ГГТП (гаммаглютамилтранспептидаза), ЩФ (щелочная фосфатаза), общий белок, альбумин, креатинин, мочевина), исследование однонуклеотидных полиморфизмов (SNP) TLR3. Результаты. Анализ распределения пациентов по стадиям фиброза печени выявил, что у большинства имела место стадия F0 по шкале METAVIR ‒ 34%, n=54 обследованных, реже диагностировали F1 – 20%, n=33, а стадии F2 и F3 выявляли у 16%, n=26 и 11%, n=18 пациентов соответственно. Продвинутый фиброз печени F4 имел место у 19%, n=30 обследованных.