bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Health-promoting behaviours of middle and high school students during the COVID-19 pandemic
Authors: Grabowska Barbara , Malawska Wiktoria , Ślósarz Luba
Published: February 2024

Wprowadzenie. Odżywianie jest jednym z kluczowych elementów kształtowania zachowań
prozdrowotnych. Drugi, bardzo ważny aspekt stanowi codzienna aktywność fi zyczna,
która niesie za sobą wiele korzyści dla zdrowia. Ważną rolę w procesie kształtowania
nawyków prozdrowotnych odgrywa rodzina. Im więcej prozdrowotnych zachowań młodzi
ludzie nauczą się w domu rodzinnym, tym większa szansa, że będą je stosowali w życiu
dorosłym.
Cel. Zbadanie występowania zachowań prozdrowotnych u uczniów klas licealnych.
Materiały i metody. Badaniem objęto 551 uczniów. Badanie przeprowadzono na przełomie
lutego i marca 2021 roku w formie internetowej ankiety w programie Formularze
Google. Wykorzystano kwestionariusz własnego autorstwa oraz Międzynarodowy Kwestionariusz
Aktywności Fizycznej IPAQ – wersja krótka.
Wyniki. Prawie połowa badanych uczniów kilka razy w tygodniu jada słodycze. Badania
wykazały, że płeć może istotnie różnicować nastolatków pod względem zachowań
zdrowotnych. Zdecydowanie więcej chłopców (7,9%) niż dziewcząt (3,1%) sięga
po fast-foody kilka razy w tygodniu. Istotnie częściej ryby spożywają chłopcy. Istotnie
więcej chłopców niż dziewcząt sięga po gazowane napoje kilka razy dziennie lub codziennie.
Wnioski. Ponad połowa (51%) uczniów wykazuje umiarkowany poziom aktywności fi -
zycznej, 34,1% – wysoki, zaś 14,9% – niski. Dziewczęta prezentują więcej zachowań
prozdrowotnych oraz istotnie częściej niż chłopcy stosują dietę. Chłopcy spożywają istotnie
mniej owoców niż dziewczęta. Pandemia COVID-19 ma wpływ na zmniejszenie się
aktywności fi zycznej wśród uczniów.
Family with a drug problem: intergenerational transmission of the dysfunction
Authors: Motyka Marek , Jedynak Witold
Published: February 2024

Wprowadzenie. W niniejszym artykule omówiono rodzinne uwarunkowania determinujące
używanie narkotyków.
Cel. Celem badań było określenie wpływu środowiska rodzinnego, zwłaszcza dysfunkcyjnego,
na używanie narkotyków przez osoby wychowujące się w takiej rodzinie. Założono,
że zgodnie z koncepcją rodziny jako systemu, jeśli przynajmniej jeden z jej elementów jest
dysfunkcyjny, konsekwencje tego stanu dotykają pozostałych członków rodziny, którzy
nie nabywają prawidłowych wzorców funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie.
Materiał i metody. Przeprowadzono 154 standaryzowane wywiady z osobami używającymi
narkotyków. Narzędziem badawczym służącym do zbierania danych były kwestionariusze
wywiadu. Dodatkowo siedem wywiadów zostało nagranych na pliki audio. Każdy
wywiad składał się z 39 pytań, z których część dotyczyła bezpośrednio lub pośrednio ich
sytuacji rodzinnej. Badanie miało charakter jakościowy, jednak część odpowiedzi można
przedstawić w postaci danych ilościowych. Posłużyły one do przedstawienia wartości liczbowych
uzyskanych wskazań.
Wyniki. Analiza materiału empirycznego zebranego w trakcie wywiadów z osobami używającymi
narkotyków przedstawia związki pomiędzy sięganiem po te środki a dorastaniem
w rodzinie zmagającej się z problemem używania narkotyków przez jednego lub kilku
jej członków. Trwałe zaburzenia w relacjach między członkami rodziny dysfunkcyjnej
wpływają na rozwój całego spektrum problemów osobowościowych, w tym uzależnienia.
Family magazine („The Home Carer”) (1865–1876) – about family and education
Authors: Jakubiak Krzysztof , Nawrot-Borowska Monika
Published: February 2024

Cel. Celem niniejszego opracowania jest zwrócenie uwagi na nasilone w drugiej połowie
XIX w. w Królestwie Polskim zainteresowanie publicystów pism rodzinnych – rodziną jako środowiskiem wychowawczym. Dokonana zostanie historyczna rekonstrukcja wzorca rodziny i idei wychowania w niej, wypracowywanych i propagowanych na łamach warszawskiego czasopisma rodzinnego „Opiekun Domowy” z lat 1865–1876.
Metody. Prasoznawcza jakościowa analiza źródła (tekstu czasopisma) z perspektywy historyczno-pedagogicznej, metoda indukcyjna.
Wnioski. Dokonana analiza źródłowa pozwala stwierdzić, że czasopismo „Opiekun Domowy”
wpisuje się w popularny w II połowie XIX wieku typ czasopism rodzinnych. Propagowano na
jego łamach tradycyjny model rodziny, głównie niższych stanów, choć popularyzowane wartości i wzorce życia rodzinnego adekwatne były dla wszystkich typów rodzin funkcjonujących w XIX-wiecznym społeczeństwie. Liczne wskazówki oraz porady wychowawcze dotyczące celów, form, metod wychowania rodzinnego, zamieszczane na łamach badanego pisma, dotyczące zarówno wychowania moralnego, religijnego, zdrowotnego, jak i kształcenia intelektualnego dziecka, miały na celu kształtowanie i podnoszenie kultury pedagogicznej rodziców.
Courses in the Polish language organized in Opole Silesia in the first half of the 20th century
Authors: Sapia-Drewniak Eleonora
Published: February 2024

Cel. Celem opracowania jest poznanie i przedstawienie roli kursów języka polskiego
realizowanych na terenie Śląska Opolskiego w okresie jego przynależności do państwa
niemieckiego w latach międzywojennych, oraz po zakończeniu II wojny światowej do
1948 roku. zadaniem kursów była kompensacja braku możliwości uczenia się w szkole
z polskim językiem wykładowym do 1945 r., przeciwstawienie się germanizacji ludności
śląskiej oraz rozbudzenie poczucia przynależności do narodu polskiego.
Metody. Analiza materiałów archiwalnych.
Wnioski. Analizując dostępne materiały archiwalne można stwierdzić, że w latach międzywojennych kursy języka polskiego były organizowane przez polskie organizacje społeczne i oświatowe funkcjonujące w tym regionie. Ta forma pracy oświatowej była kierowana do dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych. Udział w kursach wzięła jedynie garstka
ludności śląskiej. Powodem była obawa przed szykanami ekonomicznymi ze strony niemieckich pracodawców. W latach powojennych Opolszczyzna stała się częścią państwa polskiego, którego władze dążyły do tego, by ludność miejscowa jak najszybciej opanowała język polski w zakresie czytania, pisania i komunikowania się. Były to bowiem podstawowe warunki umożliwiające udział w życiu społeczno-gospodarczym w nowej rzeczywistości. Ta forma wyrównywania braków edukacyjnych nie cieszyła się jednak uznaniem ludności rodzimej, o czym świadczy niska frekwencja.
Together or apart? A theoretical rationale for using the biographical interview in spousal research
Authors: Aszkiełowicz Aleksandra
Published: February 2024

Cel. W artykule przedstawiono procedurę prowadzenia wywiadu narracyjnego w wyjątkowy sposób, z uwagi na obecność nie jednego, ale dwóch narratorów jednocześnie. Technikę wywiadu narracyjnego przedstawiono w kontekście metody narracyjno-biograficznej, a funkcjonowanie małżeństwa w kontekście systemowego rozumienia rodziny. Metody. Badanie prowadzono z wykorzystaniem techniki wywiadu narracyjnego z małżeństwami, które oceniają swoje małżeństwo jako szczęśliwe. Badania dotyczyły szczęścia w związku i były prowadzone w grupie małżonków, którzy subiektywnie oceniają swoje małżeństwo jako wysoce satysfakcjonujące. Wyniki. W artykule udowodniono zasadność zastosowania wywiadu narracyjnego z jednoczesnym udziałem obojga małżonków. Wnioski. Kształt narracji zależy w znacznej mierze od sposobu jej funkcjonowania, struktury, poziomu bliskości, satysfakcji z relacji, powiązań pomiędzy poszczególnymi członkami systemu. Zaproszenie do wspólnego wywiadu narracyjnego obojga małżonków było zasadne w sytuacji prowadzenia badań wśród małżeństw, które oceniały swój związek jako bardzo satysfakcjonujący. W innym wypadku wspólny wywiad prawdopodobnie byłby niemożliwy, a na pewno ryzykowny
Conscious parents and their sense of coherence in education in the light Anthonovsky’s concept
Authors: Banach Iwona
Published: February 2024

Cel. W artykule zawarto rozważania nad współczesnym rodzicielstwem, świadomością i odpowiedzialnością w wychowaniu. Świadomość wychowawczą poprzedza świadomość odpowiedzialności za tworzenie rodziny, jej klimatu i warunków życia dla wszystkich domowników. Wychowanie realizowane w sposób świadomy, prowadzące do osiągnięcia zamierzonych skutków, wymaga spełnienia określonych warunków. Oddziaływania wychowawcze podlegają określonym prawom i regułom, których respektowanie w znacznym
stopniu decyduje o przebiegu procesu wychowania. Odpowiedzialność za wychowanie jest ściśle powiązana z odpowiedzialnością rodzicielską, której podstawową cechę stanowi totalność przejawiająca się we wszystkich aspektach życia dziecka. Rodzicielstwo to także
troska o właściwy rozwój społeczny dziecka i posiadanie przez nie umiejętności społecznych. W artykule odniesiono się do koncepcji poczucia koherencji A. Antonovsky’ego, którą można z powodzeniem przenieść na grunt pedagogiki i zastosować również w odniesieniu do procesu wychowania.
Materiały i metody. Przegląd i analiza literatury przedmiotu.
Wnioski. Analiza literatury i dotychczasowych badań pozwala na stwierdzenie, że koncepcja koherencji Anthonovsky’ego może być rozpatrywana z perspektywy pedagogicznej i zastosowana w odniesieniu do procesu wychowawczego, umożliwiając większą skuteczność oddziaływań wychowawczych
The cooperation of parents and teachers is a factor conditioning the effectiveness of schoolwork (with particular emphasis on early education) – theoretical perspective
Authors: Musiał Ewa
Published: February 2024

Cel. Rodzina jest bardzo ważnym wyznacznikiem szans edukacyjnych dzieci, często nawet czynnikiem decydującym. Szkoła zaś, aby być miejscem przyjaznym, nowoczesnym i bezpiecznym, sprzyjającym pełnemu rozwojowi uczniów, aby skutecznie realizować swoje zadania, musi niejako „przekonać” do siebie rodziców, którzy współtworzyć będą atmosferę, klimat placówki, współpracować z dyrekcją, wychowawcami, nauczycielami, będą podążać tą samą drogą i mieć na uwadze zawsze dobro dziecka. Współdziałanie nauczycieli i rodziców rozumiane jest na ogół jako wykonywanie przez nich wspólnych działań, służących dobru i pomyślności poszczególnych uczniów i ogółu klasy. Współpraca szkoły i rodziny sprzyja lepszemu poznaniu i rozumieniu uczniów przez nauczycieli i rodziców, przewartościowaniu postaw nauczycieli i rodziców, uwzględnianiu właściwego podejścia wychowawczego, udzielaniu sobie wzajemnej pomocy, stworzeniu wzajemnej atmosfery wychowawczej w szkole i w domu. Metoda. Analiza literatury przedmiotu, badania własne. Wyniki i wnioski. Rodzina jest podstawowym środowiskiem wychowawczym każdego dziecka. Istotnym dla niej wsparciem i pomocą są działania podejmowane przez szkołę. Zadania szkoły nie odnoszą się tylko do wspomagania w sytuacjach problemowych, lecz uwzględniają opinie rodziców w organizacji własnej pracy. Współpraca rodziny i szkoły przebiega dwukierunkowo, bowiem oba podmioty wzajemnie się uzupełniają i czerpią korzyści ze wspólnie podejmowanych działań.
Antigona’s Claim. Norm and non-normative model of the Judith Butler family
Authors: Lubowicka Grażyna
Published: February 2024

Cel. Problem zdekomponowanej i zróżnicowanej rodziny w ponowoczesności, czy też rodziny poddanej deformacjom i przemieszczeniom, oraz pytanie o to, ku jakiemu modelowi (modelom) może ona zmierzać, stawia Judith Butler w Żądaniu Antygony.
Metoda. Interpretacja książki Żądanie Antygony J. Butler w kontekście teorii performatywności.
Wyniki i wnioski. Tradycyjny model rodziny oparty na prymacie heteroseksualnej matrycy rodziny i seksualności zostaje przez Butler zdekonstruowany przez demaskację podstawowego dla kultury zakazu homoseksualności, oraz oparty na założeniu, że więzy międzyludzkie są generowane w historycznej przestrzeni społecznej. Butler proponuje nową
ontologię pokrewieństwa.
Reflections on selected areas of families’ living conditions on the 100th anniversary of Poland’s regaining independence
Authors: Dziubacka Krystyna
Published: February 2024

Cele: Celem artykułu jest rozważanie zróżnicowanych aspektów funkcjonowania współczesnej polskiej rodziny, prezentacja wybranych obszarów warunków jej życia oraz wskazanie czynników je determinujących. Termin realizacji badań stanowiących podstawę opracowania, zbieżny z obchodami setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, sprzyjał refleksji nad zmianami w systemie wartości Polaków oraz ich postawami. Metody: W badaniu zastosowano metodę sondażu diagnostycznego, w której wykorzystano kwestionariusz wywiadu, zawierający 54 pytania (zarówno otwarte, jak i zamknięte) oraz metody statystyczne, umożliwiające analizę materiału ilościowego. Wyniki: Kierunek zmian zachodzących w funkcjonowaniu współczesnej polskiej rodziny (związany z jej strukturą, poziomem życia, zaangażowaniem w sprawy pozarodzinne) jest zgodny z tym, jaki można zaobserwować w innych krajach europejskich. Analiza systemu uznawanych wartości potwierdza jego względną trwałość oraz wskazuje na przywiązywanie większej wagi do bezpieczeństwa. Wnioski: W badaniu ujawniono, że bezpieczeństwo jest wartością, na której współczesna rodzina koncentruje się w większym stopniu. Sugeruje to albo wyraźniejsze akcentowanie problemów już istniejących, albo pojawienie się nowych obszarów zagrożenia. Obok tych lęków, których występowanie w rodzinie czy w miejscu jej zamieszkania było już wielokrotnie rejestrowane w badaniach, pojawiła się obawa przed „obcymi”. Niemniej pozytywne oceny warunków życia oraz satysfakcji z niego przeważyły nad ocenami sygnalizującymi brak zadowolenia.
The pro-community of children and young people in the family
Authors: Prokosz Małgorzata
Published: February 2024

Działanie na rzecz innych ludzi w czasach naznaczonych indywidualizacją i domocentryzmem wydaje się zadaniem abstrakcyjnym. Rodziny wychowują swoje dzieci najpierw na dobrych uczniów, ale później motywują je ku karierze,
lepszym zarobkom i prestiżowi. W niniejszym tekście podjęto próby odpowiedzi na pytania: Czy polskie rodziny kształtują w swoich potomkach prospołeczność?
Czym ona się przejawia w ich domach? Jak można ją rozwijać?
Cel: W artykule skoncentrowano się na zjawisku prospołeczności w odniesieniu do definicji, klasyfikacji, motywów i uwarunkowań rozwoju.
Metoda: W badaniu wykorzystano analizę literatury przedmiotu.
Rezultaty: Opracowanie teoretyczne (definicje, klasyfikacje, motywy i uwarunkowania rozwoju) uzupełniono o wskazanie możliwości wspierania prospołeczności dzieci i młodzieży w rodzinie z uwzględnieniem relacji interpersonalnych oraz współuczestniczenia w życiu religijnym i przestrzeni wirtualnej.
Wnioski: Prospołeczność jest obecna w życiu polskich rodzin – w ich codzienności oraz we wspólnotach religijnych. Jej kształtowaniu pomaga wykorzystanie nowoczesnych technologii informacyjnych. W związku z tym większa uwaga
domowników powinna być kierowana na współczesne umiejętności interpersonalne i możliwości technologiczne, w których działanie na rzecz innych może się realizować.
Family as an agent in the in the process of the resocialization of adolescents in youth educational centres
Authors: Kamiński Arkadiusz
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest określenie roli rodziców (opiekunów) w procesie resocjalizacji młodzieży umieszczonej w ośrodkach wychowawczych, którą powinni oni wspierać w oddziaływaniach opiekuńczo-wychowawczych i terapeutycznych, prowadzonych w placówkach oraz poza nimi.
Metoda: W postępowaniu badawczym dokonano pogłębionej analizy dokumentów zgromadzonych na terenie trzech wybranych młodzieżowych ośrodków wychowawczych (programów profilaktyczno-wychowawczych, statutów, dokumentacji pedagogicznej, protokołów z zebrań oraz spotkań z rodzicami). Badania wzbogacono wywiadami z pracownikami bezpośrednio zajmującymi się współpracą z rodzicami podopiecznych – wychowawcami, nauczycielami, pedagogami i psychologami oraz z dyrektorami placówek, którzy powinni koordynować działania wychowawcze na terenie podległych im instytucji.
Wyniki: Z przeprowadzonych badań wynika, że w zdecydowanej większości
rodziny nie uczestniczą aktywnie w procesie resocjalizacji dzieci, które przebywają w ośrodkach wychowawczych. Brak zaangażowania najbliższych w terapię wychowanka – od momentu przyjęcia go do placówki aż do czasu jego usamodzielnienia – nie pozwala należycie realizować poszczególnych etapów zaplanowanej z nim pracy.
Wnioski: Wdrażany wobec podopiecznych młodzieżowych ośrodków wychowawczych proces resocjalizacji w znacznym stopniu był ograniczony z uwagi na niski stopień uczestniczenia w nim rodziców (opiekunów). Aktywizacja rodzin
do współpracy wydaje się jednym z kluczowych problemów, który utrudnia skuteczność działań wychowawczych w tych instytucjach.
Love and intimacy as factors of positive aging
Authors: Wieteska Magda
Published: February 2024

Cel: Pozytywne starzenie się jest utożsamiane z dbałością o rozwój fizyczny, psychiczny, intelektualny i społeczny seniorów. W aspekcie społecznym podkreśla się znaczenie podtrzymywania kontaktów międzyludzkich, zwłaszcza rodzinnych. Nie wspomina się natomiast o miłości i seksualności, które znacząco wpływają na poczucie dobrostanu psychicznego człowieka, niezależnie od jego wieku. Metody: Autorka artykułu omawia koncepcje: społeczno-emocjonalnej selektywności, dwuskładnikowej teorii miłości oraz teorii przywiązania, i wskazuje na zawarte w nich czynniki warunkujące pozytywne starzenie się. Wyniki: W przytoczonych koncepcjach podkreśla się rolę miłości i intymności, które towarzyszą ludziom na każdym etapie życia, również późnej dorosłości. Wnioski: Stereotyp braku potrzeb seksualnych u osób starszych jest silnie zakorzeniony w społeczeństwie. W literaturze gerontologicznej sfera intymna seniorów ogranicza się niemal wyłącznie do seksualności w oderwaniu od potrzeby codziennej bliskości we współegzystencji z partnerem. Autorka artykułu postuluje, aby miłość i intymność osób starszych przestały być traktowane jako temat tabu, a seniorzy pozostający w związkach kohabitacyjnych nie byli stygmatyzowani.
The significance of family contexts in career design within new counselling frameworks
Authors: Drabik-Podgórna Violetta
Published: February 2024

Cele: Niniejszy artykuł ma celu ukazanie znaczenia kontekstów rodzinnych w wybranych koncepcjach dotyczących projektowania przyszłości oraz wskazanie możliwości wykorzystania analiz tych kontekstów we współczesnym poradnictwie kariery, które coraz częściej przybiera postać poradnictwa narracyjnego i biograficznego. Metoda: Artykuł stanowi przegląd wybranych podejść teoretycznych na podstawie literatury polskiej i światowej. Wyniki: W opracowaniu zostały przedstawione ujęcia rodziny w różnych koncepcjach poradnictwa kariery, ze szczególnym uwzględnieniem Life Design Counselling, oraz przykłady narracyjnych interwencji doradczych uwzględniających konteksty rodzinne. Wnioski: Rodzice są pierwszymi doradcami swoich dzieci. Ich wpływ na przyszłe decyzje zawodowe młodych ludzi jest oczywisty, nawet jeśli są one podejmowane jako wyraz buntu wobec proponowanych/narzucanych przez rodziców modeli życia. W wielu opracowaniach socjologicznych, psychologicznych i pedagogicznych te bezsporne powiązania są analizowane i opisywane, jednak codzienna praktyka poradnictwa kariery ignoruje ekologię życia jednostki. Nowe narracyjne podejście do projektowania kariery i życia uwzględnia konteksty rodzinne i ich wpływ na podejmowane decyzje zawodowe.
Upholding traditions and customs in Galician families and their significance for shaping social and national identity
Authors: Dolata Elżbieta
Published: February 2024

Cel: W artykule podjęto próbę naszkicowania różnych przejawów życia ludności galicyjskiej, na przełomie XIX i XX wieku, dokumentujących jej ogromne przywiązanie do tradycji. Wyjątkowe znaczenie, jakie przypisywano zwyczajom, obrzędom i uroczystościom w rodzinach galicyjskich, stanowi pewnego rodzaju fenomen, przekazywany z pokolenia na pokolenie. Celem artykułu jest ukazanie oddziaływania pielęgnowania wszelkich zwyczajów, głównie przez ludność chłopską, na budowanie systemu wartości w rodzinach, tworzenie więzi społecznych oraz kształtowanie tożsamości społecznej i narodowej w okresie walki o niepodległość oraz w pierwszych latach życia
w wolnym państwie.
Metody: Zastosowano analizę dokumentów, zgodnie z zasadami prac badawczych o charakterze historycznym. Do przygotowania artykułu wykorzystano głównie chłopską literaturę pamiętnikarską i wspomnieniową z przełomu XIX i XX wieku. Analizie poddano teksty opracowane przez galicyjskich pamiętnikarzy, m.in. Stanisława Pigonia, Wincentego Witosa, Romana Turka, Franciszka Magrysia, Jana Stryczka, Ferdynanda Kurasia.
Wyniki: W rezultacie badań, poznano specyfikę życia wiejskiej ludności galicyjskiej i jej funkcjonowanie w społeczności lokalnej. Poznano funkcjonowanie rodzin galicyjskich w okresie rozbiorowym oraz pielęgnowane z ogromną starannością, ich
zwyczaje, tradycje i obrzędy.
Wnioski: Analiza materiałów źródłowych pozwala wywnioskować, iż w omawianym okresie, w oparciu o tradycyjne wartości budowana była rodzina galicyjska oraz wspólnota społeczna i obywatelska. Poprzez wierność tradycji rozwijała się identyfikacja kulturowa i społeczna z własną rodziną, gospodarstwem, warsztatem pracy, rodzinną wsią, językiem. W konsekwencji prowadziło to do uświadomienia sobie związku z własnym narodem i poczucia odpowiedzialności za jego losy.
Practical Guides for Upbringing. The issue of parenting guides in years 1900–1939
Authors: Małek Agnieszka , Nawrot-Borowska Monika
Published: February 2024

Cel: Celem podjętych badań jest próba charakterystyki specyfiki wydawnictw poradnikowych adresowanych do rodziców w pierwszej połowie XX stulecia (do 1939 r.),a przede wszystkim dokonanie problemowej systematyki poruszanych na stronach poradników zagadnień.
Metody: Jakościowa analiza treści materiału źródłowego z perspektywy historyczno-pedagogicznej.
Wyniki: Odtworzenie oraz porównanie pod względem merytorycznym poszczególnych porad i wskazówek pozwoliło na ukazanie ewolucji i przemian, jakie dokonały się w badanym okresie rozwoju literatury poradnikowej w poglądach dotyczących wychowania dziecka na każdym etapie jego rozwoju.
Wnioski: Jak wynika z dokonanych ustaleń, ukazujące się w badanym okresie poradniki zawierały wskazówki oraz przestrogi dotyczące wszystkich sfer oraz okresów życia dzieci, co czyniło je praktycznymi przewodnikami wychowania. Z publikacji tych zarówno rodzice, jak i ich opiekunowie oraz wychowawcy mogli czerpać wiedzę dotyczącą nie tylko opieki i pielęgnacji, ale też wszystkich dziedzin wychowania – fizycznego, zdrowotnego, moralnego, religijnego, patriotycznego, seksualnego, kształcenia umysłu oraz aktywności zabawowej.
Motivation for achievement and family perception in emerging adults
Authors: Łukasiewicz Jacek , Stachyra-Sokulska Anna , Saran Tomasz , Mazur Anna
Published: February 2024

Cel: Motywacja osiągnięć odnosi się do postaw, jak i wartości kształtowanych w domu rodzinnym i szkole. Jest autonomicznym stawianiem sobie celów odpowiadającym osobistym zainteresowaniom. Przejawia się w czynach do reagowania w społecznie określony sposób działania. Jest standardem naszych myśli, postaw i zachowań, które mówią o tym, kim jesteśmy i jak traktujemy innych ludzi. To kryterium naszych
ocen, decyzji i wyborów. Celem badań prezentowanych w niniejszej pracy jest wskazanie zależności pomiędzy motywacją osiągnięć a percepcją rodziny u osób w okresie wyłaniającej się dorosłości.
Metody: W badaniu wykorzystano Kwestionariusz Relacji Rodzinnych KRR-1; Percepcja rodziny (autorstwa M. Plopy, P. Połomskiego) oraz Inwentarz Motywacji Osiągnieć – LMI (autorstwa H. Schulera, G.C. Thorntona, A. Frintrupa, M. Prochaski).
Badaniami objęto 100 uczniów liceum ogólnokształcących w wieku 18–19 lat, 54 osoby pochodziły z miasta, a 46 ze wsi.
Wyniki: Analizując wyniki można przekonać się jak znaczący udział w wychowaniu młodego człowieka ma dom rodzinny, komunikacja interpersonalna, przekazywane tam wartości, tradycje rodzinne, stawiane granice. Uzyskane w badaniu zależności wskazują na potrzebę osiągnięcia samodzielności. Ponadto, wykazane statystycznie istotne, wprost proporcjonalne korelacje o słabej sile pomiędzy stopniem satysfakcji
z komunikacji w rodzinie a ogólną motywacją osiągnięć oraz jej następującymi wymiarami: samokontrolą, wytrwałością, internalizacją, satysfakcją z osiągnięć, wysiłkiem kompensacyjnym, ukierunkowaniem na cel, zapałem do nauki, tendencjami do dominacji, wiarą a w sukces, preferencją trudnych zadań, odwagą w przewidywaniu efektów działań i elastycznością, pozwalają przypuszczać, że badana młodzież dąży do osiągnięcia satysfakcjonującego poczucia tożsamości i celu – podejmowania zadań stawianych przez szkołę i wczesną dorosłość.
Wnioski: Poziom motywacji osiągnięć ma związek z percepcją rodziny. Właściwa komunikacja w rodzinie jest związana z motywacją osiągnięć, wytyczaniem realnych celów, wytrwałością w działaniu oraz z satysfakcją z osiągniętych celów.
Readiness to engage in interpersonal aggression in the interactive perspective of risk and protection
Authors: Kwiatkowski Piotr
Published: February 2024

Cel: W części teoretycznej zdefiniowano i określono formy agresji oraz wskazano teorie wyjaśniające gotowość do zachowań agresywnych. Wyznaczono ramy poszukiwań badawczych, wprowadzając pojęcie czynników ryzyka i czynników protekcyjnych
oraz wskazując dwa modele działania czynników protekcyjnych (równoważenie ryzyka i redukowanie ryzyka).
Metody: W części metodologicznej wyszczególniono zadanie badawcze w postaci zweryfikowania obu modeli protekcji. Wskazano zmienne niezależne w obszarach ryzyka (deficyt samokontroli, problemy eksternalizacyjne, potrzebę silnych wrażeń i poziom frustracji) oraz protekcji (więź z rodzicami, kontrolę rodzicielską i ogólną ocenę jakości wychowania w rodzinie generacyjnej) oraz zmienną zależną w postaci indeksu
gotowości behawioralnej do zachowań agresywnych (zsumowane wskaźniki postawy, normy subiektywnej i agresywnych zachowań w przeszłości). Próbę stanowiło 229 uczniów szkół średnich z województwa opolskiego i śląskiego. Wykorzystano pięć technik analizy danych: analizę korelacji, analizę czynnikową, analizę rzetelności wykorzystanych skal pomiarowych, analizę regresji wielokrotnej i czynnikową analizę regresji.
Wyniki: Analizy czynnikowe uzasadniły powiązanie czynników ryzyka i czynników protekcji w dwa zbiorcze indeksy ryzyka i protekcji. Analizy regresji (wielokrotnej i czynnikowej) pozwoliły skonfrontować oba modele (równoważenia i redukowania ryzyka) z danymi z próby. Badania nie dały podstaw do weryfikacji słuszności żadnego z wyżej wymienionych modeli. Model równoważenia ryzyka nie uzyskał potwierdzenia, ponieważ czynniki protekcyjne nie wykazały predyktywności względem gotowości behawioralnej do agresji. Model redukowania ryzyka nie uzyskał potwierdzenia, ponieważ wysoka wartość czynników protekcyjnych nie prowadziła do obniżenia gotowości do agresji u osób obciążonych wysoką wartością indeksu ryzyka. Obraz istotnej
zależności interkacyjnej był bardziej złożony – ujawniono, że wysoka wartość indeksu protekcji prowadzi do ekstremalnie niskiej gotowości do agresji u osób nie obciążonych oraz do ekstremalnie wysokiej gotowości do agresji u osób obciążonych wysoką wartością indeksu ryzyka agresji.
Wnioski: Wysoka funkcjonalność rodziny generacyjnej nie wyklucza skłonności do agresji, a w pewnych okolicznościach w postaci wysokiego nasilenia indywidualnych predyspozycji do agresji może nawet zwiększać ryzyko, co może stanowić istotny problem z punktu widzenia prewencji i wskazanie do poszukiwania specyficznych rozwiązań w tym zakresie.
Interdisciplinary care and support of child development with Williams syndrome
Authors: Nogala Agnieszka , Kazimierska-Zając Magdalena , Jakubowska Luba , Trafalska Agata , Rosińczuk Joanna
Published: February 2024

Cel: Zespół Williamsa to rzadkie, wieloukładowe, genetycznie uwarunkowane zaburzenie, występujące jednakowo u dziewczynek, jak i u chłopców na całym świecie, niezależnie od grupy etnicznej. Celem pracy jest przedstawienie znaczenia interdyscyplinarnej opieki i wspomagania rozwoju dziecka z zespołem Williamsa.
Metody: Interdyscyplinarne podejście do opieki i wspomagania rozwoju dziecka z zespołem Williamsa.
Wyniki: Zespół Williamsa objawia się charakterystycznymi nieprawidłowościami fizycznymi (dysmorficzne cechy twarzy), medycznymi (schorzenia sercowo-naczyniowe), poznawczymi (umiarkowane upośledzenie umysłowe) oraz społeczno-emocjonalnymi. Dziecko powinno być pod opieką lekarzy różnych specjalności i innych specjalistów: logopedy, psychologa czy fizjoterapeuty.
Wnioski: Terapia musi obejmować usprawnianie motoryki, funkcji sensorycznych, poznawczych, ćwiczenia z zakresu komunikacji interpersonalnej i zachowań społecznych. Dobra współpraca między specjalistami jest niezbędna w prawidłowym zaplanowaniu i prowadzeniu terapii.
A talented child in foster care (on the example of Biała Podlaska poviat)
Authors: Ruszkowska Marzena
Published: February 2024

Cel: Rozpoznanie sytuacji dzieci zdolnych/utalentowanych w pieczy zastępczej oraz czynników, które mogą mieć wpływ na rozwój zdolności/talentów.
Metody: Sondaż diagnostyczny i studium indywidualnych przypadków, z wykorzystaniem autorskich kwestionariuszy ankiet dla podopiecznych, kwestionariuszy wywiadu z wychowawcami placówek opiekuńczo-wychowawczych i placówek rodzinnych oraz rozmowy z koordynatorami i dyrektorami badanych placówek.
Wyniki: Badania realizowano na terenie powiatu bialskiego w trzech placówkach opiekuńczo-wychowawczych i trzech rodzinnych domach dziecka. Analiza wyników pozwoliła stwierdzić, że co trzeci podopieczny pieczy instytucjonalnej i co drugi pieczy rodzinnej posiada zainteresowania i pasje, których rozwijaniu nie sprzyja usytuowanie placówek w środowisku wiejskim. Środowisko to utrudnia dostęp do zajęć dodatkowych, wyrównawczych, kompensacyjnych, rozwijających. Dziecko zdolne w pieczy zastępczej to rzadkość, częściej zdarzają się dzieci uzdolnione, np. sportowo czy artystycznie.
Wnioski: Za najważniejsze w pracy z dzieckiem zdolnym w pieczy zastępczej należy uznać podtrzymywanie w nim ciekawości poznawczej, rozwijanie jego zainteresowań i pasji, motywowanie do pracy, rozbudzanie jego aspiracji.
The role of the father in a modern family
Authors: Malina Jolanta
Published: February 2024

Cel: Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na rolę ojca w rodzinie, która
zmienia się na przestrzeni lat.
W obecnych czasach coraz częściej zdarza się, że ojcowie opuszczają swoje rodziny.
Ma to odzwierciedlenie w emigracji zarobkowej i rozwodach. Brak właściwego zaangażowania
ojców w pełnienie roli ojca a także wychowywanie dzieci przez samotne
matki, ma negatywny wpływ na rozwój dzieci ze względu na często występujące trudne
sytuacje, z którymi nie radzą sobie matki i ich dzieci. Brak ojca w rodzinie może być
między innymi przyczyną utraty poczucia bezpieczeństwa przez jej członków, negatywnie
wpływa na rozwój dzieci. Artykuł prezentuje wyniki badań dotyczących opinii
kobiet na temat roli ojca we współczesnej rodzinie.
Metody: Metodą badań był sondaż diagnostyczny a techniką ankieta, przeprowadzona
wśród 100 studentek kierunku pedagogika w Wyższej Szkole Bankowej w Chorzowie.
Wyniki: Z badań wynika, że obecnie młode kobiety mają konkretne oczekiwania
w stosunku do mężczyzn i pełnienia przez nich roli ojca. Uważają, że jeśli mężczyzna
nie potrafi sprostać tej roli, to lepiej żeby dziecko wychowywało się bez ojca. Takie
wyniki badań nie są obiecujące dla przyszłości rodziny.
Wnioski: Mimo że kobiety są coraz bardziej niezależne i samodzielne, to jednak do
poprawnej nauki ról społecznych, dziecku potrzebni są oboje rodzice. Każde z nich
przekazuje dziecku inne wartości, inne wzorce potrzebne mu do ukształtowania jego
tożsamości. Inna jest także miłość, jaką obdarowują swoje dziecko.
Cohabitation – an alternative form of family life
Authors: Urbańska Magda
Published: February 2024

Cel: W artykule zaprezentowane zostały wyniki badań własnych, których celem
było poznanie opinii studentów na temat życia w pojedynkę.
Metody: W badaniu wykorzystana została metoda sondażu diagnostycznego z użyciem
kwestionariusza ankiety. Badana grupa młodych dorosłych odniosła się do takich
kwestii, jak: postrzeganie kobiet i mężczyzn wybierających życie singla, przyczyny
wyboru tej formy życia, pozytywne i negatywne aspekty życia w pojedynkę.
Wyniki: Jednym z wymiarów przemian współczesnej rodziny jest wzrost atrakcyjności
alternatywnych form życia rodzinnego, w tym życia w pojedynkę – samemu, bez
partnera życiowego.
Wnioski: Jeszcze do niedawna życie bez męża czy żony traktowane było jako niepowodzenie
życiowe, obecnie coraz częściej łączy się ze świadomym wyborem tej
formy życia, utożsamianym z niezależnością, wolnością,życiem po swojemu. Zmienia
się zatem społeczne postrzeganie osób żyjących w pojedynkę, co znalazło również odzwierciedlenie
w wynikach badań własnych.
The condition of proper media education in the family
Authors: Nowicka Ewa
Published: February 2024

Rodzina jest miejscem niezwykle ważnym dla rozwoju dziecka. To w niej tworzą się i powstają pierwsze sytuacje, w których dziecko poznaje i uczy się zasad, reguł postępowania, zdobywa nowe doświadczenia i wiedzę o otaczającym świecie. Najczęściej w rodzinie dziecko, w pierwszych latach swojego życia, ma pierwsze kontakty ze światem mediów. Zmiany, jakie wprowadzają media i multimedia w życiu dziecka i jego rodziny mają charakter pozytywny, ale także negatywny. Rosnąca popularność mediów stwarza konieczność przygotowania już najmłodszych użytkowników mediów do prawidłowego rozumienia oraz poruszania się w przestrzeni medialnej. Ogromną rolę i zadanie do realizacji w tym nowym obszarze ma najbliższe otoczenie dziecka, jakim są przede wszystkim rodzice i nauczyciele. Istotną rolę a nawet obowiązek mają do spełnienia głównie rodzicie. To, w jaki sposób nasze dzieci będą korzystać z nowych technologii, zależeć będzie od wychowania medialnego, praktykowanego w rodzinie.
Language functions to communicate appraisal and child directed speech
Authors: Sereková Kamila
Published: February 2024

Language used by parents to communicate with children is characterized by specific
features. Adults use different language in communicating with other adults than in
communicating with children. This paper is focused on analysing authentic recordings
of common spoken discourses in families related to specific situations and activities
(for example, children getting ready for school, art and craft activities, sitting at the table,
etc.). The analysis will focus on examining the illocutionary language functions
used to communicate the child’s appraisal (mainly praise, criticism, reproach), i.e. on
the parent’s intent to express the appraisal of a child. The analysis draws upon the frequency
of illocutionary language functions (in the whole sample, in pre-defined age
categories of children, in specific activities offering examples of spoken discourse);
further, the indication of illocutionary functions as expressed in the spoken discourse
will be explored.
A few words about the need for providing counselling in the event of divorce in the family. The message from the study
Authors: Piotrowska Maja
Published: February 2024

Rozwód w rodzinie dotyka coraz to większą liczbę rodzin w Polsce i na świecie. Wielu badaczy zajmujący się tą tematyką wskazuje na istnienie długofalowych skutków rozwodu, sięgających poza wymiar jednostkowy. Rozwód doświadczany w rodzinie niesie wiele niebezpieczeństw dla wszystkich członków rodziny. Szczególnie dla dzieci. Zazwyczaj są one niewinnymi ofiarami rozwodu swoich rodziców. Udzielenie pomocy i wsparcie ich w tak trudnym dla nich czasie jest niezwykle ważnym elementem powrotu do równowagi życiowej. W prowadzonych badaniach interesuje mnie, z jakimi problemami dnia codziennego spotykają się rodzice w trakcie i po rozwodzie. W jaki sposób rodzice pomagają swym dzieciom w trakcie rozwodu oraz po tym wydarzeniu? Czy korzystają oni z pomocy specjalistycznej? I czego od niej oczekują? W prezentowanym tekście postaram się odpowiedzieć na niektóre z postawionych wyżej pytań.
In the grip of the game, i.e. family relationships in the concept of the Drama Triangle (Stephen Karpman) perspective
Authors: Pierzchała Anna
Published: February 2024

Analiza transakcyjna wskazuje sześć sposobów, w jakie ludzie mogą wchodzić ze sobą w relacje, określając je mianem „sposobów strukturalizacji czasu”. Wymienić wśród nich można: wycofanie, rytuały, aktywności, rozrywki, gry transakcyjne oraz intymność. Sposoby te ułożyć można na kontinuum zaangażowania, ale także zysków, jakie z danej formy kontaktu czerpiemy. Zyski te przybierają charakter psychologiczny i wynikają z jednej z podstawowych potrzeb życiowych – potrzeby kontaktu z drugim człowiekiem. W niniejszym artykule założenia te odniesione zostały do relacji na gruncie rodzinnym. Autorka wskazała na znaczenie wszystkich form kontaktu w rodzinie, szczególnie koncentrując się na grach transakcyjnych i intymności. Te pierwsze zostały określone jako patologiczne, gdyż są nieszczere i opierają się na manipulacji. Intymność, w rozumieniu analizy transakcyjnej, jest natomiast najbardziej otwartym i zaangażowanym kontaktem z drugim człowiekiem. To ona jest podstawą zdrowych relacji w systemie rodzinnym.
Students of secondary schools about Fetal Alcohol Spectrum Disorders (FASD)
Authors: Banach Marek , Matejek Józefa
Published: February 2024

W ostatnich latach w polskiej literaturze naukowej pojawiła się nowa jednostka
chorobowa, która w nomenklaturze Międzynarodowej Organizacji Zdrowia oznaczona
jest symbolem Q.86.0 – jest to Płodowy Zespół Alkoholowy. Choroba jest efektem
spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży. Wydaje się, że w związku ze znaczną
skalą występowania choroby, powinno się podejmować szeroko rozumianą działalność
profilaktyczną, polegającą między innymi na dostarczaniu niezbędnej wiedzy młodzieży
szkół ponadgimnazjalnych. Jest to szczególnie ważne w tym okresie dorastania, kiedy
wchodzi ona w dorosłe życie, często spożywając alkohol oraz podejmując pierwsze
kroki związane z życiem płciowym. Zastosowana w badaniach skala pozwala określić
podstawy i wiedzę młodzieży w tym zakresie. W opracowaniu prezentujemy wyniki
badań przeprowadzonych w 2008 i 2016 roku na grupach młodzieży maturalnej z krzeszowickiego
Liceum Ogólnokształcącego.
Is the family at risk if collapse? The condition of the Polish family in comparison to the other European countries
Authors: Gębuś Dorota
Published: February 2024

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmieniły się postawy ludzi na temat małżeństwa, rodziny i wychowania dzieci. W Polsce mamy do czynienia ze spadkiem liczby zawieranych małżeństw, wzrostem liczby rozwodów, nowymi formami życia rodzinnego. Coraz więcej jest osób żyjących w pojedynkę, w związkach nieformalnych, samotnie wychowujących dzieci, małżeństw bezdzietnych. Rynek pracy wymusił nowe wartości związane z indywidualizmem i autonomią jednostki, co wpływa na zanik tradycyjnego modelu rodziny. Pracodawcy stawiają wysokie wymagania, które mogą spełnić jedynie jednostki dobrze wykształcone, gotowe wiele poświęcić dla rozwoju kariery zawodowej. Coraz trudniej pogodzić pracę z rodziną, ponieważ jedna i druga sfera nakłada liczne obowiązki. Innym problemem, z jakim boryka się polska rodzina jest zła sytuacja ekonomiczna. Jest to związane z bezrobociem, niską płacą, biedą. Wsparcie finansowe rodzin w Polsce jest zdecydowanie niższe niż w innych krajach UE. W porównaniu z obywatelami państw UE tygodniowo poświęcamy więcej czasu na pracę, a zarabiamy mniej. W konsekwencji mamy mniej czasu na życie rodzinne kosztem pracy zawodowej i jednocześnie mamy gorsze warunki ekonomiczne. Sytuacja taka nie sprzyja podejmowaniu decyzji o założeniu rodziny. Na przestrzeni ostatnich 20 lat odnotowaliśmy bardzo duży spadek współczynnika dzietności. Obecnie znajdujemy się w grupie państw europejskich, w których rodzi się najmniej dzieci. Dla wielu młodych osób rozwiązaniem staje się emigracja i osiedlanie się w krajach gwarantujących stabilność zatrudnienia, dobre zarobki oraz wysokie świadczenia socjalne. Artykuł prezentuje analizę wybranych wskaźników demograficznych i ekonomicznych, obrazujących kondycję w jakiej znajduje się obecnie polska rodzina.
Controlled games: motif of child’s play in early modern Dutch literature
Authors: Kozikowska Joanna
Published: February 2024

Celem niniejszego artykułu jest analiza motywu zabawy obecnego we wczesnonowożytnej literaturze niderlandzkiej, z perspektywy humanistycznej myśli pedagogicznej. To właśnie humaniści, jak Erazm z Rotterdamu czy Juan Luis Vives, zaczęli dostrzegać wychowawcze i edukacyjne walory zabawy. Rozważaniom poddano sposób, w jaki humanistyczne idee pedagogiczne znajdują swoje odzwierciedlenie na płaszczyźnie wczesnonowożytnej literatury dydaktycznej, propagującej idealne modele postępowania. W tym celu przeanalizowano fenomen zabawy obecny w jednym z najpoczytniejszych niderlandzkich traktatów dydaktycznych Małżeństwo (Houwelyck, 1625) siedemnastowiecznego poety–moralisty Jacoba Catsa (1577–1660). Okazuje się, że zaprezentowanyw traktacie motyw zabawy dotyka różnych kontekstów: edukacyjnego, wychowawczego i moralnego. Sama zabawa została natomiast poddana przez poetę wartościowaniu, poprzez wyróżnienie zabaw dobrych i złych. Podział ten posłużył autorowi jako metafora idealnego i nieidealnego wychowania i rodzicielstwa. Przeprowadzona analiza wykazała również, że dzięki wskazaniu walorów edukacyjnych tej formy rozrywki, zabawa, o ile celowa i pożyteczna, przestała budzić wątpliwości moralne, co, według Jacoba Catsa i omawianych humanistów, konstytuowało jej istnienie w świecie dziecka. Celem niniejszego artykułu jest analiza motywu zabawy obecnego we wczesnonowożytnej literaturze niderlandzkiej, z perspektywy humanistycznej myśli pedagogicznej.To właśnie humaniści, jak Erazm z Rotterdamu czy Juan Luis Vives, zaczęli dostrzegać wychowawcze i edukacyjne walory zabawy. Rozważaniom poddano sposób,w jaki humanistyczne idee pedagogiczne znajdują swoje odzwierciedlenie na płaszczyźnie wczesnonowożytnej literatury dydaktycznej, propagującej idealne modele postępowania. W tym celu przeanalizowano fenomen zabawy obecny w jednym z najpoczytniejszychniderlandzkich traktatów dydaktycznych Małżeństwo (Houwelyck, 1625) siedemnastowiecznegopoety–moralisty Jacoba Catsa (1577–1660). Okazuje się, że zaprezentowanyw traktacie motyw zabawy dotyka różnych kontekstów: edukacyjnego, wychowawczego i moralnego. Sama zabawa została natomiast poddana przez poetę wartościowaniu, poprzez wyróżnienie zabaw dobrych i złych. Podział ten posłużył autorowi jako metafora idealnego i nieidealnego wychowania i rodzicielstwa. Przeprowadzona analiza wykazała również, że dzięki wskazaniu walorów edukacyjnych tej formy rozrywki, zabawa, o ile celowa i pożyteczna, przestała budzić wątpliwości moralne, co, według Jacoba Catsa i omawianych humanistów, konstytuowało jej istnienie w świecie dziecka
Woman – mother and citzen. Cecylia Plater-Zyberkówna’ sconsiderations in the light of her writing work and educational activity
Authors: Walasek Stefania
Published: February 2024

Cecylia Plater-Zyberkówna (1853–1920) swoją aktywność pisarską i działalność społeczno-kulturalną skoncentrowała na wychowaniu i kształceniu dziewcząt. Na tej płaszczyźnie eksponowała, zarówno w praktyce, jak i w swojej pracy pisarskiej, przy�gotowanie dziewcząt do pełnienia odpowiedzialnych ról: matki, żony i obywatelki. Wydarzenia polityczne i społeczne drugiej połowy XIX wieku, których była świad�kiem Cecylia Plater-Zyberkówna, utrwaliły jej przekonania o potrzebie włączenia się w rozwiązywanie tzw. kwestii kobiecej. Wcześniejsze zaangażowanie w szeroką ak�tywność społeczną rozwinęła przez pracę wśród dziewcząt i w środowisku młodych
kobiet. Były to inicjatywy organizatorskie, poprzez które realizowała własne koncepcje wychowawcze. Swoje poglądy pedagogiczne zawarła również w licznych pracach teoretycznych i publicystyce. W rozważaniach teoretycznych eksponowała rolę rodziny a przede wszystkim matki, która winna, według niej, pełnić rolę strażniczki domowego ogniska. Kwestią podstawową dla Plater-Zyberkówny staje się odpowiedź na pytanie: jak wychować i przygotować dziewczynę do pełnienia odpowiedzialnych ról w doro�słym życiu? Odpowiedź zawarta jest w jej pracy Kobieta ogniskiem w rodzinie. Praktycznym uzupełnieniem jej teoretycznych wskazań było zorganizowanie Za�kładu Przemysłowo Rękodzielniczego dla niezamożnych dziewcząt w Warszawie (1883). Realizację programu nauczania powierzyła kwalifikowanej kadrze pedagogicz�nej. Nad sprawami wychowawczymi czuwała osobiście, gdyż, według niej, wychowa�nie jest najważniejszą funkcją szkoły. Zadania na tej płaszczyźnie realizowała przez codzienne pogadanki wychowawcze z uczennicami. Z czasem Zakład Przemysłowo-Rękodzielniczy przekształcił się w szkołę ogólnokształcącą (gimnazjum), które prze�trwało do 1939 roku. Drugą inicjatywą organizacyjną było powołanie Szkoły gospodarstwa kobiecego w Chyliczkach pod Piasecznem (1891), w której, podobnie jak w szkole warszawskiej,
realizowała swoje plany odrodzenia społeczeństwa przez edukację kobiet. Kontynu�owała również też swój zamysł prowadzenia cyklicznych pogadanek z uczennicami, z których część ukazała się w formie książkowej Kobieta obywatelka z cyklu pogada�nek (1913). Cecylia Plater-Zyberkówna zaangażowała się również w powołanie Domu opieki nad ubogą dziatwą, warszawskiego domu sierot po robotnikach, ochrony studenckiej. Dzięki jej aktywności powstały: Związek Katolicki Kobiet Polskich, Akademia Kobiet, Stowarzyszenie Ziemianek, Towarzystwo Przyjaciół Młodzieży i czasopismo „Prąd”.
Nurseries and „A Drop of Milk” Stations as the Centres Supporting Poor Families in the Kingdom of Poland at the Turn of the XIX-th and XX-th Centuries
Authors: Bołdyrew Aneta
Published: February 2024

Artykuł jest poświęcony placówkom opiekującym się dziećmi do 3. roku życia, zakładanymw drugiej połowie XIX i na początku XX wieku w Królestwie Polskim. Miały one wspierać zwłaszcza najuboższe rodziny, a szczególnie wspomagać samotne matki, w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Rolę taką spełniały żłobki,stacje „Kropli Mleka”, niekiedy także ochronki. Te ostatnie były przeznaczone dla dzieci w wieku 3–7 lat, ale czasami, zwłaszcza na wsiach w okresie prac polowych, zapewniały opiekę także młodszym dzieciom. Placówki opieki nad dziećmi w wieku niemowlęcymi poniemowlęcym były zakładane oraz finansowane przez osoby prywatne,towarzystwa dobroczynne i inne organizacje społeczne. Wiele uwagi działalności żłobkówi stacji „Kropla Mleka” poświęcano na łamach prasy, zarówno w aspekcie sprawozdawczym, jak i postulatywnym. Publicyści starali się popularyzować ideę instytucjonalnej opieki nad małymi dziećmi, opisywali rozwiązania stosowane w krajach zachodnioeuropejskich, wskazywali na ich znaczenie w ograniczaniu śmiertelności małych dzieci z najuboższych rodzin, zwłaszcza w środowisku miejskim
Mixed Marriages in the Jewish Community: An Aberration or a Social Norm?
Authors: Cukras-Stelągowska Joanna
Published: February 2024

Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie specyfiki małżeństw mieszanych w środowisku żydowskim. W opinii wielu liderów społeczności oraz przedstawicieli nauk społecznych w kontekście poszukiwania odpowiedzi na pytania o przemiany, wyzwania i zagrożenia, przed którymi staje obecnie społeczność żydowska, ten aspekt należy uwzględnić w pierwszej kolejności. Analizie poddano kilka raportów badawczych dotyczących skutków wychowania w tego typu związkach w USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii i Niemczech. Odniesiono się również do społeczność Żydów polskich – głównych cech świadomości kulturowej rodziny żydowskiej: jej stosunku do kapitału kulturowego w kontekście historii relacji polsko-żydowskich oraz takich kwestii, jak wychowanie w rodzinie mieszanej, luka międzypokoleniowa czy emigracja do Izraela.
Socialization experiences of physical culture vs. life style in old age
Authors: Koszczyc Marta , Łupicka-Szczęśnik Dagmara
Published: February 2024

W literaturze reprezentowanej przez nauki o kulturze fizycznej toczy się dyskurs dotyczący problematyki socjalizacji w rodzinie jako pierwotnego przekaźnika wzorów czynności cielesnych, przygotowujących młode pokolenia do świadomego uczestnictwa w kulturze fizycznej. W badaniach empirycznych istnieje luka dotycząca rozpoznania problematyki doświadczeń rekreacyjno-sportowych nabytych w dzieciństwie a aktywnością kulturową, jaką człowiek podejmuje względem cielesności na starość. W związku z tym celem badań była próba odpowiedzi na pytanie: Czy istnieje zależność pomiędzy rodzinną socjalizacją (internalizacją wzorów i norm KF) a stylem życia na starość?