Καταγραφή της μασητικής δραστηριότητας με τη χρήση μαστίχας, ατόμων με μερικές οδοντοστοιχίες
Authors: Σιόβας Στέργιος 
Published: January 2014

Η μάσηση είναι το αρχικό στάδιο της πέψης των στερεών τροφών. Αποτελεί μια καθημερινή δραστηριότητα δράσης και αντίδρασης. Οι περιφερικοί νευροϋποδοχείς μεταφέρουν την πληροφορία των ποιοτικών χαρακτηριστικών της τροφής (σκληρότητα, ιξωδοελαστικότητα, ποσοστό επί τοις εκατό νερού και λίπους) στο κεντρικό νευρικό σύστημα (Κ.Ν.Σ.), και αυτό με τη σειρά του αντιδρά τροποποιώντας την κίνηση της κάτω γνάθου με τη συντονισμένη σύσπαση των μυών, ώστε να μασηθεί καλύτερα η τροφή. Η αποκατάσταση της μάσησης είναι το κύριο μέλημα των οδοντιάτρων σε ανθρώπους που έχουν απολέσει τα δόντια τους και έχουν αναγκαστικά τροποποιήσει τόσο τον τρόπο μάσησης, όσο και το διαιτολόγιό τους. Η μέτρηση της μασητικής δραστηριότητας των ατόμων είναι θεμελιώδους σημασίας, στην προσπάθεια αντικειμενικής τεκμηρίωσης της αποκαταστατικής οδοντιατρικής εργασίας. Η παρούσα μελέτη είχε στόχο τη μέτρηση της μασητικής δραστηριότητας και τη διερεύνηση των αλλαγών στις παραμέτρους μάσησης δύο ομάδων με διαφορετική οδοντική κατάσταση (ενόδοντες και μερικά νωδοί τάξης Ι κατά Kennedy). Η μελέτη χωρίστηκε σε δύο μέρη: Στο γενικό μέρος όπου αναλύθηκε η φυσιολογία της μάσησης σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία. Έγινε παράθεση των παραγόντων (εξωγενών και ενδογενών) που έχουν ερευνηθεί μέχρι σήμερα και επηρεάζουν τη διαδικασία της μάσησης, με ιδιαίτερη έμφαση στο είδος της τροφής που χρησιμοποιείται στις δοκιμασίες της μάσησης. Συγκεκριμένα, έγινε αναφορά στη χρήση της μαστίχας και στα πλεονεκτήματα που προσφέρει κατά τη μάσηση. Διερευνήθηκαν οι τρόποι καταγραφής της μασητικής δραστηριότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην καταγραφή της κίνησης της κάτω γνάθου κατά τη μάσηση με τη μέθοδο εξελιγμένων οργάνων. Τέλος αναφέρθηκε ο τρόπος ανάλυσης του μασητικού κύκλου, και οι παράμετροι που εξετάζονται για την εξαγωγή συμπερασμάτων κατά τις μασητικές δοκιμασίες. Στο ειδικό μέρος αναφέρθηκαν οι υποθέσεις της παρούσας μελέτης και καθορίστηκαν οι παράμετροι της μάσησης προς εξέταση. Συγκεκριμένα, [10] εξετάστηκε αν ο χρόνος μάσησης και η κατάσπαση της κάτω γνάθου επηρεάζονται με την αλλαγή του πειραματικού μέσου (δηλαδή του είδους της μαστίχας), σε δύο ομάδες με διαφορετική οδοντική κατάσταση. Η πρώτη ομάδα αποτελείτο από δέκα άτομα με πλήρη οδοντικό φραγμό και η δεύτερη από δέκα άτομα με μερική νωδότητα τύπου Ι κατά Kennedy, στην οποία τα άτομα είχαν αποκατασταθεί με κινητές μερικές οδοντοστοιχίες. Όλα τα άτομα που συμμετείχαν στη μελέτη, μάσησαν δείγματα μαστίχας διαφορετικής ιξωδοελαστικότητας (άρα και αντιλαμβανόμενης σκληρότητας) για τριάντα συνεχόμενους μασητικούς κύκλους. Η καταγραφή της κίνησης της κάτω γνάθου έγινε με τη βοήθεια εξειδικευμένου οργάνου καταγραφής της κίνησης της κάτω γνάθου (γναθογράφος). Τα δεδομένα μεταφέρθηκαν σε στατιστικό πρόγραμμα (SPSS 18) για περαιτέρω ανάλυση με τη μέθοδο διακύμανσης παραγόντων (MANOVA). Στατιστικά σημαντικές διαφορές (p=0,000) προέκυψαν για όλες τις εξαρτημένες μεταβλητές, δηλαδή το χρόνο μάσησης και την κατάσπαση της κάτω γνάθου και για όλους τους παράγοντες που ελέγχθηκαν, δηλαδή τις μαστίχες και την οδοντική κατάσταση των συμμετεχόντων. Η συζήτηση των αποτελεσμάτων, στα πλαίσια και τους περιορισμούς της παρούσας μελέτης, οδήγησε στα εξής συμπεράσματα: 1. Ο χρόνος μάσησης της τροφής αποτελεί μία παράμετρο της μάσησης, καθαρά εξατομικευμένη, και η διαφορά στην αντιλαμβανόμενη σκληρότητα της μαστίχας, έχει σαν αποτέλεσμα την επιμήκυνση του χρόνου μάσησης με την αύξηση της αντιλαμβανόμενης σκληρότητας στην ομάδα των ενοδόντων. 2. Στην ομάδα των μερικά νωδών ατόμων, ο χρόνος μάσησης αυξήθηκε μόνον στην πλέον σκληρή μαστίχα (παραδοσιακή Elma-s), πράγμα που σημαίνει ότι η αντίληψη της σκληρότητας των τροφών στους μερικά νωδούς είναι πλέον ελαττωμένη. 3. Η μέγιστη κατάσπαση της γνάθου είναι καθαρά εξατομικευμένη, αλλά η εξάρτησή της από την αντιλαμβανόμενη σκληρότητα της τροφής ισχνή και για τις δύο ομάδες. Πιθανώς η παράμετρος της κατάσπασης της κάτω γνάθου να μην ενδείκνυται για την έρευνα των μασητικών δοκιμασιών. 4. Η μέγιστη κατάσπαση της κάτω γνάθου παρουσιάστηκε υψηλότερη στην ομάδα των μερικά νωδών.