Μελέτη εναλλακτικών μεθόδων κατεργασίας του εδάφους σε συστήματα αμειψισποράς ζαχαρότευτλων, καλαμποκιού και βαμβακιού
Authors: Καβαλάρης Χρήστος 
Published: July 2014

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνήσει τη δυνατότητα εφαρμογής συστημάτων αειφορικής διαχείρισης του εδάφους κάτω από τις Ελληνικές κλιματολογικές συνθήκες. Για το σκοπό αυτό εγκαταστάθηκε στο Αγρόκτημα του Π.Θ. στην περιοχή του Βελεστίνου ένα τριετές πείραμα στο οποίο μελετήθηκαν πέντε μέθοδοι κατεργασίας του εδάφους σε συνδυασμό με συστήματα αμειψισποράς που περιελάμβαναν καλλιέργειες καλαμποκιού, βαμβακιού και ζαχαροτεύτλων. Οι μέθοδοι κατεργασίας που μελετήθηκαν ήταν: 1) Συμβατική κατεργασία με όργωμα σε βάθος 25-30 cm, 2) μειωμένη κατεργασία με βαρύ καλλιεργητή σε βάθος 20-25 cm, 3) μειωμένη με περιστροφικό σκαπτικό με κατακόρυφα ελάσματα σε βάθος 10-12 cm, 4) μειωμένη κατεργασία με δισκοσβάρνα σε βάθος 7-8 cm και 5) ακαλλιέργεια, απ’ ευθείας σπορά δηλαδή και καταστροφή της βλάστησης με glyphosate πριν το φύτρωμα της καλλιέργειας. Το πείραμα εγκαταστάθηκε σε δύο αγρούς και περιελάμβανε 4 επαναλήψεις. Κατά την διάρκεια του πειράματος μετρήθηκαν οι μηχανικές και φυσικές ιδιότητες του εδάφους, η προσβολή από τα ζιζάνια, το φύτρωμα, η πορεία της ανάπτυξης και οι τελικές αποδόσεις των καλλιεργειών ενώ επιπλέον με ένα σύστημα δυναμομέτρησης που προσαρμόστηκε στον γεωργικό ελκυστήρα μετρήθηκε η απορροφόμενη ισχύς και υπολογίστηκε η κατανάλωση ενέργειας κατά τις διάφορες καλλιεργητικές επεμβάσεις. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι για τις μεθόδους μειωμένης κατεργασίας και ιδίως για την ακαλλιέργεια υπήρχε μια δραματική αύξηση των ζιζανίων. Επίσης το έδαφος στις μεθόδους μειωμένης κατεργασίας παρουσίαζε αυξημένη ξηρή φαινομενική πυκνότητα, αυξημένη αντίσταση στην διείσδυση και αυξημένη αντοχή στην διάτμηση. Στην περιοχή της σποροκλίνης οι μέθοδοι μειωμένης κατεργασίας διατηρούσαν μια πιο υγρή επιφάνεια. Εξαίρεση αποτέλεσε η μέθοδος της ακαλλιέργειας στην οποία όταν υπήρχε μεγάλος αριθμός ζιζανίων διαπιστώθηκε ελάττωση της εδαφικής υγρασίας ενώ παρατηρήθηκε επίσης μείωση του ημερήσιου εύρους διακύμανσης της θερμοκρασίας.Στις μεθόδους μειωμένης κατεργασίας και ιδίως στην ακαλλιέργεια το φύτρωμα ήταν μειωμένο διότι δεν υπήρχε ικανοποιητική κάλυψη του σπόρου. Το γεγονός όμως αυτό οφείλονταν στο ότι για την σπορά χρησιμοποιήθηκε μια συμβατική μηχανή σποράς. Η ύπαρξη ενός υψηλότερου επιπέδου εδαφικής υγρασίας ευνόησε την ταχύτερη έναρξη του φυτρώματος κατά τις χρονιές όπου μετά την σπορά δεν σημειώθηκε βροχόπτωση. Η ανάπτυξη των καλλιεργειών στις μεθόδους μειωμένης κατεργασίας ήταν μειωμένη σχετικά με την συμβατική. Το γεγονός αποδίδεται στην αυξημένη συμπύκνωση του εδάφους η οποία δυσχέραινε την ανάπτυξη των ριζών και στον ανταγωνισμό από τα ζιζάνια. Τέλος, για τις μεθόδους μειωμένης κατεργασίας υπήρξε μείωση των αποδόσεων. Σε σχέση με την συμβατική κατεργασία η μείωση της απόδοσης στην μέθοδο του βαρύ καλλιεργητή κυμαίνονταν από 4,7-8,6%, στην μέθοδο του περιστροφικού σκαπτικού με κατακόρυφα ελάσματα από 23,6-37,1%, στην μέθοδο της δισκοσβάρνας από 22,7-37,2% και στην μέθοδο της ακαλλιέργειας από 33,3-52,5%. Από την ανάλυση των ενεργειακών ισοζυγίων για κάθε καλλιέργεια διαπιστώθηκε ότι το μερίδιο των ενεργειακών εισροών που αντιστοιχεί στην κατεργασία του εδάφους ήταν μικρό (4,3-5,9%) σε σχέση με τις συνολικές ενεργειακές εισροές στο χωράφι κατά την διάρκεια μιας καλλιεργητικής περιόδου. Ως εκ τούτου, τα περιθώρια για εξοικονόμηση ενέργειας ήταν περιορισμένα. Εντούτοις η ενέργεια που χρησιμοποιείται για αυτή προέρχεται αποκλειστικά από άμεση κατανάλωση πετρελαίου στο χωράφι. Με την μείωση της εντατικότητας της κατεργασίας προέκυψε σημαντική εξοικονόμηση πετρελαίου. Με τη μέθοδο του βαρύ καλλιεργητή η εξοικονόμηση ήταν της τάξης του 16-25%, με τη μέθοδο του περιστροφικού σκαπτικού 25-36%, με τη μέθοδο της δισκοσβάρνας 32-50% και με την μέθοδο της ακαλλιέργειας 48-75%.