Δείκτες φλεγμονής και ενεργοποίησης των ποδοκυττάρων σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και διαβητική νεφροπάθεια
Authors: Λαμπροπούλου Ιωάννα - Θεολογία 
Published: March 2021

Η Διαβητική νεφροπάθεια αποτελεί επιπλοκή του σακχαρώδη διαβήτη και κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών αυτών. Η παθογένειά της είναι πολυπαραγοντική και περιλαμβάνει μεταβολικούς και αιμοδυναμικούς παράγοντες, στους οποίους επιδρούν γονιδιακοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Πρόσφατα δεδομένα δηλώνουν ότι η χρόνια υποκλινική φλεγμονή και η ενεργοποίηση των ποδοκυττάρων παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και στην εξέλιξη της διαβητικής νεφροπάθειας. Ο παράγοντας νέκρωσης των όγκων, (TNF-α), και οι υποδοχείς του 1 και 2 (TNFR1, TNFR2 είναι σημαντικοί μεσολαβητές της χρόνιας φλεγμονής. Τα επίπεδά τους στον ορό είναι αυξημένα σε ΔΝ, και έχει πρόσφατα αναγνωριστεί ο ρόλος τους στην έκβαση της νεφρικής λειτουργίας. Ακόμη, σε φλεγμονώδεις καταστάσεις τα ποδοκύτταρα δρουν ως αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα και παρουσιάζουν τα αντιγόνα MHC II προάγοντας την έναρξη Τ-κυτταρικής απάντησης. Η ενεργοποίηση των ποδοκυττάρων εκτός από την αλληλεπίδραση μεταξύ MHC II και Τ-κυτταρικών υποδοχέων απαιτεί ένα επιπρόσθετο, μη ειδικό σήμα, που προέρχεται από την αλληλεπίδραση των συνδιεγερτικών μορίων B7–1 και CD28. Ορισμένοι ερευνητές, αλλά όχι όλοι, ανέφεραν αυξημένη έκφραση B7–1 στα ποδοκύτταρα ασθενών με ΔΝ, όμως ο ρόλος της ενεργοποίησής τους στην έναρξη και την εξέλιξη της ΔΝ παραμένει ασαφής. Σκοπός της παρούσας μελέτης χρονικής στιγμής ήταν η διερεύνηση του ρόλου της οδού του TNF-α και της ενεργοποίησης των ποδοκυττάρων στην παθογένεια της ΔΝ, και των πιθανών συσχετίσεών τους με την λευκωματινουρία και την έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Στη μελέτη εντάχθηκαν 82 ασθενείς με ΣΔ τύπου 2. Έγινε καταγραφή των δημογραφικών, ανθρωπομετρικών και κλινικών χαρακτηριστικών των ασθενών καθώς και της φαρμακευτικής τους αγωγής. Η βαρύτητα της ΔΝ εκτιμήθηκε με βάση τις τιμές του λόγου λευκωματίνη/κρεατινίνη ούρων (ACR, μg/mg). Η εκπόνηση της μελέτης εγκρίθηκε από την Επιστημονική Επιτροπή των Νοσοκομείων και οι ασθενείς κατέθεσαν την έγγραφη συγκατάθεσή τους, πριν από την ένταξή τους σε αυτήν. Ο ποσοτικός προσδιορισμός του TNF-α στα ούρα και των μορίων TNF-α, TNFR1 και TNFR2, CD28, B7-1 και CTLA-4 στον ορό έγινε με ανοσοενζυμική μέθοδο (ELISA) στο Ερευνητικό Εργαστήριο της Μονάδας Μελέτης Νεφρικών Νοσημάτων της Νεφρολογικής Κλινικής του Α.Π.Θ, στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Οι ασθενείς [39 άνδρες, ηλικία 69,5 (56–78) έτη] χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, ανάλογα με τη βαρύτητα της λευκωματινουρίας. Ομάδα I (ACR<30 μg/mg, n=20), Ομάδα II (ACR 30–300 μg/mg, n=31), Ομάδα III (ACR>300 μg/mg, n=31). Οι τρεις ομάδες διέφεραν σημαντικά στα επίπεδα των μορίων TNF-α στα ούρα (p<0,001), TNFR1 (p<0,001), TNFR2 (p<0,001), CTLA4 (p<0,001) και CD28 (p=0,034) στον ορό. Στην πολυπαραγοντική ανάλυση ανεξάρτητοι παράγοντες που συσχετίστηκαν με το ACR ήταν ο TNFR1 (p 0,003) και ο TNFR2 (p=0,0012) στον ορό και ο TNF-α στα ούρα (p=0,015). Σύμφωνα με την ROC ανάλυση τα μόρια CRP, TNF-α ούρων, TNFR2, B7-1 και CTLA-4 ορού είχαν σημαντική διαγνωστική αξία για την παρουσία λευκωματινουρίας>30μg/mg. Σύμφωνα με την ROC ανάλυση σημαντική διαγνωστική αξία για έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας (eGFR<60 ml/min/1,73m2) είχαν τα μόρια CRP, TNF-α ούρων, TNFR1 και TNFR2 ορού. Συμπερασματικά, η μελέτη μας έδειξε για πρώτη φορά τη σημασία της ενεργοποίησης της σηματοδοτικής οδού του TNF-α και των ποδοκυττάρων ήδη από τα αρχικά στάδια της διαβητικής νεφροπάθειας. Οι παραπάνω μηχανισμοί φαίνεται ότι συμμετέχουν στην ανάπτυξη λευκωματινουρίας και δρουν πιθανόν συνεργικά στην ανάπτυξη έκδηλης λευκωματινουρίας και έκπτωσης της νεφρικής λειτουργίας.