Υπηρεσίες ειδικής αγωγής που παρέχονται σε αλλοδαπούς μαθητές
Authors: Ζουγανέλη Άννα 
Published: August 2021

Κύριος σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η αποτύπωση και μελέτη των Υπηρεσιών Ειδικής Αγωγής που Παρέχονται σε Αλλοδαπούς Μαθητές. Ειδικότερα η έρευνα εστίασε στην ύπαρξη ή μη δυσαναλογίας μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών ως προς την παραπομπή τους στα Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Δ.Υ.) και την ταυτοποίησή τους σε διάφορες διαγνωστικές κατηγορίες αναπηρίας, ιδιαίτερα αυτές της Νοητικής Υστέρησης, της Δυσλεξίας και των Σύνθετων, Γνωστικών, Συναισθηματικών και Κοινωνικών Διαταραχών. Μελετήθηκαν επίσης οι πρακτικές που εφαρμόζουν οι εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής και το ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό των ΚΕ.Δ.Δ.Υ. κατά την παροχή υπηρεσιών ειδικής αγωγής στους αλλοδαπούς μαθητές.H παρούσα διδακτορική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση (Έρευνα 1) η μελέτη βασίστηκε σε ποσοτικά στοιχεία που μας δόθηκαν από τα ΚΕ.Δ.Δ.Υ. και την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους άλλης εθνικότητας μαθητές που παραπέμφθηκαν στα ΚΕ.Δ.Δ.Υ. κατά την περίοδο 2003-2013.Στη δεύτερη φάση (Έρευνα 2), μέσω ερωτηματολογίων προς το ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό των ΚΕ.Δ.Δ.Υ. (ειδικοί παιδαγωγοί, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, λογοθεραπευτές) και προς τους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής (Τμήματα Ένταξης και Παράλληλης Στήριξης), διερευνήθηκαν οι πρακτικές που ακολουθούνται από αυτούς για τον προσδιορισμό της γλωσσικής επάρκειας στα ελληνικά των αλλοδαπών μαθητών, τα χρησιμοποιούμενα διαγνωστικά και αξιολογικά εργαλεία, οι παρεμβάσεις που κάνουν και η υποστήριξη που τους παρέχουν. Επίσης διερευνήθηκαν οι γλώσσες επικοινωνίας που χρησιμοποιούνται μεταξύ γονέων και επαγγελματιών του χώρου και οι προτάσεις που γίνονται από τους συμμετέχοντες στην έρευνα για την εκπαιδευτική στήριξη των αλλοδαπών μαθητών που χρήζουν ειδικής αγωγής.Η πρώτη μελέτη διαπίστωσε ότι δεν παρατηρείται δυσαναλογία σε καμία από τις φάσεις της αξιολογικής και διαγνωστικής διαδικασίας, δηλαδή, κατά την παραπομπή, την αξιολόγηση και τη διάγνωση στις δομές ειδικής αγωγής των μαθητών άλλης εθνικότητας σε σχέση με τους Έλληνες συμμαθητές τους. Ειδικότερα διαπίστωσε ότι δεν παρατηρήθηκαν φαινόμενα δυσαναλογίας των άλλης εθνικότητας μαθητών σε σχέση με τους Έλληνες συμμαθητές τους, στις ευαίσθητες μη επικριτικές κατηγορίες ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών (δυσλεξίας, νοητικής υστέρησης, σύνθετων γνωστικών, συναισθηματικών και κοινωνικών διαταραχών). Το κυρίαρχο θέμα που αναδείχτηκε και συζητήθηκε στην έρευνα αυτή ήταν μια ελαφριά τάση δυσανάλογης εκπροσώπησης των Ελλήνων μαθητών στην κατηγορία της δυσλεξίας. Τα ευρήματα αυτά αποκλίνουν από τα ευρήματα αμερικανικών μελετών, αλλά συμφωνούν με τα ευρήματα εκτεταμένης σε πανεθνικό επίπεδο αγγλικής έρευνας των Strand & Lindsay (2009).Από τα ευρήματα της δεύτερης μελέτης διαπιστώθηκε έλλειψη «πολιτικής» διαφοροποίησης προς τα αξιολογικά και διαγνωστικά κριτήρια, τις πρακτικές (π.χ. γλώσσες επικοινωνίας) και τις διαδικασίες παρέμβασης που χρησιμοποιούν τα ΚΕ.Δ.Δ.Υ. και οι εκπαιδευτικοί των Τμημάτων Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης με τους αλλοδαπούς μαθητές και τις οικογένειές τους.Τέλος, στο κεφάλαιο της συζήτησης, με βάση τα ευρήματα της δεύτερης έρευνας, καταγράφονται προτάσεις των συμμετεχόντων για την εκπαιδευτική στήριξη των αλλοδαπών μαθητών όπως και για τη βελτίωση της λειτουργίας των ΚΕ.Δ.Δ.Υ. ως προς την αξιολόγηση, διάγνωση και παρέμβαση σε αυτούς.