Bone morphogenetic protein (BMP-7) και μοριακά δίκτυα δυνητικών stem κυττάρων στο νεφρό
Authors: Τρίγκα Κωνσταντίνα 
Published: August 2021

Η BMP-7 αποτελεί μόριο κλειδί στην νεφρογένεση και την νεφροπροστασία, μέσω ΜΕΤ. Η αντίστροφη διαδικασία EMT συμβάλει στην νεφρική ίνωση. Οι EMT και MET ενέχονται επίσης στην καρκινογένεση και την μετάσταση. Τα stem κύτταρα συμμετέχουν στην ιστική επανόρθωση μετά από βλάβη, επίσης εμπλέκονται στις διαδικασίες καρκινογένεσης και μετάστασης. Οι μοναδικές ιδιότητες των stem κυττάρων (αυτό-ανανέωση και πολυδυναμία) καθορίζονται από μοριακά δίκτυα στα οποία πρωταγωνιστικό ρόλο παίζουν οι μεταγραφικοί παράγοντες Oct4, Sox2 οι πρωτεΐνες της ομάδας Polycomb όπου ανήκει ο EZH2 και microRNAs. Η σηματοδοτική οδός της BMP συμμετέχει κατά τον επαναπρογραμματισμό ώριμων σωματικών κυττάρων σε κύτταρα με ιδιότητες stem κυττάρων (iPS). Πρόσφατες μελέτες εισηγούνται την συμμετοχή stem κυττάρων κατά την αποκατάσταση της νεφρικής βλάβης και την κυτταρική αναγέννηση στον νεφρό. Ένα ανοικτό προς διερεύνηση, κλινικά πολλά υποσχόμενο πεδίο. Διερευνήθηκε με μορφολογική (ανοσοϊστοχημική) μέθοδο σε νεφρικό ιστό από υλικό νεφρεκτομής λόγω διαυγοκυτταρικού καρκινώματος του νεφρού, η πιθανή συσχέτιση μορίων της σηματοδοτικής οδού BMP με παράγοντες κλειδί σε μοριακά δίκτυα stem κυττάρων. Χρησιμοποιήθηκαν αντισώματα για την BMP-7, ΒΜΡR1B, γκρεμλίνη, Oct4, Sox2, EZH2 και ALDH1. Μελετήθηκε η νεοπλασματική μάζα και ο παρακείμενος του νεοπλάσματος, μη νεοπλασματικός νεφρικός ιστός. Όλοι οι υπό εξέταση δείκτες εκφράζονται, σε άλλοτε άλλο βαθμό, τόσο στο νεοπλασματικό όσο και στον παρακείμενο του όγκου νεφρικό ιστό (κυρίως στα επιθηλιακά σωληναριακά κύτταρα). Στον μη νεοπλασματικό ιστό, διαπιστώθηκε ασθενής κυτταροπλασματική έκφραση της BMP-7. Ο ΒΜΡR1B εκφράζεται στην κυτταροπλασματική μεμβράνη, στο κυτταρόπλασμα και στον πυρήνα. Η σαφής παρουσία του στα σωληναρικά κύτταρα, μπορεί να υποστηρίζει την ενδεχόμενη δράση της BMP-7 στα εν λόγω κύτταρα. Αναγνωρίσθηκε θετικότητα για την γκρεμλίνη στο κυτταρόπλασμα σε ινωτικές κυρίως περιοχές, που ίσως επιτείνει την ελάττωση της παρουσίας της BMP-7 αφού ανταγωνίζεται την έκφραση της. Θετική πυρηνική έκφραση EZH2 και Oct4 (εδώ και κυτταροπλασματική) σε μεμονωμένα κύτταρα σωληναρίων και σπειραμάτων. Το Sox2 παρότι ανήκει στους μεταγραφικούς παράγοντες εντοπίστηκε στο κυτταρόπλασμα και δεν αφορά stem κύτταρα στο νεφρό αλλά πιθανόν τελικώς διαφοροποιημένα σωληναριακά κύτταρα. Για την ALDH1 έντονη κυτταροπλασματική εντόπιση στα πιο σωληναριακά κύτταρα. Στο νεόπλασμα, διαπιστώθηκε ασθενής κυτταροπλασματική θετικότητα για την BMP-7 με σαφή θετικότητα για την γκρεμλίνη και τον ΒΜΡR1B και τους δυνητικούς δείκτες stem κυττάρων. Απροσδόκητο το εύρημα της πυρηνικής εντόπισης του ΒΜΡR1B στην περιφέρεια σε σχέση με κεντρικότερες περιοχές του όγκου. Θετικότητα (πυρηνική) για EZH2 και Oct4 σε θέσεις διήθησης. Η ALDH1 υπερ-εκφράζεται σε μεγάλο ποσοστό στο κυτταρόπλασμα στο RCC, και δεν υποδηλώνει θέσεις φυσιολογικών ή καρκινικών stem κυττάρων. Όσο αυξάνεται το grade του νεοπλάσματος, τόσο μειώνεται η έκφραση του EZH2. Η στατιστική ανάλυση ανέδειξε θετική συσχέτιση μεταξύ Oct4 και ΒΜΡR1B. Oct4 και EZH2 (πυρηνική έκφραση στον όγκο). Επιπλέον μεταξύ Sox2 και γκρεμλίνης και Sox2 και ΒΜΡR1B (κυτταροπλασματική έκφραση, όγκος) και μεταξύ Sox2 και ΒΜΡR1B (κυτταροπλασματική έκφραση, παρακείμενος νεφρικός ιστός). Προκύπτει το συμπέρασμα πιθανής διασυνομιλίας του ΒΜΡR1B με τους Oct4 και EZH2 στην περιφέρεια κυρίως του όγκου.