ТЕМІР ЖОЛ КӨЛІГІНДЕГІ ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙЛАРДЫ ЖОЮҒА ҚАРЖЫ РЕСУРСТАРЫН АВТОМАТТЫ ТҮРДЕ БӨЛУ ЖӨНІНДЕ ШЕШІМДЕР ҚАБЫЛДАУДЫ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕЛЕРІ
Authors: АХМЕТОВ Б.С. , АБУОВА А.Х. 
Published: February 2023

Разработан и протестирован программный продукт – система поддержки принятия решений (DSS Emergency) для выработки рекомендаций в ходе выбора рациональных финансовых стратегий ситуационному центру по ликвидации чрезвычайных ситуации и ликвидаторам, работающим непосредственно на месте аварии или в зоне чрезвычайных ситуации. Разработанная база знаний и искусственная нейронная сеть обеспечила не только решение прикладной задачи по распределению финансовых ресурсов, направленных на ликвидацию чрезвычайных ситуации, но также дала возможность выполнять прогнозную оценку последствий принятых решений по выбору конкретных финансовых стратегий ликвидации последствий аварий и чрезвычайных ситуации на железнодорожном транспорте в условиях структурной и параметрической неопределенности. Реализация программного продукта DSS Emergency выполнена по модульному принципу, что даст возможность дополнять систему поддержки принятия решений другими модулями. Предложенный программный продукт является достаточно универсальным и может быть расширен за счет функционала других подзадач.

Бағдарламалық өнім – төтенше жағдайларды жою жөніндегі ахуалдық орталыққа және тікелей апат орнында немесе төтенше жағдайлар аймағында жұмыс істейтін таратушыларға ұтымды қаржылық стратегияларды таңдау барысында ұсынымдар әзірлеу үшін шешімдер қабылдауды қолдау жүйесі (DSS Emergency) әзірленді және сыналды. Әзірленген білім базасы мен жасанды нейрондық желі төтенше жағдайларды жоюға бағытталған қаржы ресурстарын бөлу жөніндегі қолданбалы міндетті шешуді ғана емес, сондай-ақ құрылымдық және параметрлік белгісіздік жағдайында теміржол көлігіндегі авариялар мен төтенше жағдайлардың салдарын жоюдың нақты қаржылық стратегияларын таңдау бойынша қабылданған шешімдердің салдарын болжамды бағалауды орындауға мүмкіндік берді. DSS Төтенше бағдарламалық өнімін енгізу модульдік принцип бойынша жүзеге асырылады, бұл шешім қабылдау жүйесін басқа модульдермен толықтыруға мүмкіндік береді. Ұсынылған бағдарламалық өнім әмбебап болып табылады және басқа ішкі міндеттердің функционалдығына байланысты кеңейтілуі мүмкін.

A software product, the Decision Support System (DSS Emergency), has been developed and tested to make recommendations during the selection of rational financial strategies to the emergency response center and liquidators working directly at the accident site or in the emergency zone. The developed knowledge base and artificial neural network provided not only a solution to the applied problem of allocating financial resources aimed at eliminating emergencies, but also made it possible to perform a predictive assessment of the consequences of decisions taken to select specific financial strategies for eliminating the consequences of accidents and emergencies in railway transport in conditions of structural and parametric uncertainty. The implementation of the DSS Emergency software product is made on a modular basis, which will make it possible to supplement the decision support system with other modules. The proposed software product is quite versatile and can be expanded due to the functionality of other subtasks.