Προβλέψεις επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στις αροτραίες καλλιέργειες στην Ελλάδα
Authors: Βολουδάκης Δημήτριος 
Published: August 2021

Η έρευνα της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στις αποδόσεις τριών αροτραίων καλλιεργειών (βαμβάκι, σιτάρι και αραβόσιτος) ήταν το αντικείμενο της συγκεκριμένης μελέτης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του προτύπου ανάπτυξης των φυτών AquaCrop και επεκτάθηκε σε τρεις χρονικές περιόδους 1961-1990 (περίοδος αναφοράς), 2021-2050 και 2071-2100, συνδυάζοντας μεταβαλλόμενες κλιματικές παραμέτρους, με περιγραφικές παραμέτρους φυσιολογίας και μορφολογίας των φυτών, εδαφολογικά χαρακτηριστικά και καλλιεργητικές μεθόδους με βασικότερη την άρδευση για βαμβάκι και αραβόσιτο. Αρχικά, το πρότυπο AquaCropπαραμετροποιήθηκε και ελέγχθηκε ως προς την αξιοπιστία της προσομοίωσης των προαναφερόμενων καλλιεργειώνμε βάση πραγματικά πειραματικά δεδομένα από την περιοχή της Καρδίτσας για το βαμβάκι, από τον πειραματικό αγρό του εργαστηρίου Γεωργίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο για τον αραβόσιτο και από την περιοχή της Υλίκης για το σιτάρι.Για την μελέτη της κλιματικής αλλαγής ελήφθησαν υπόψη τρία βασικά σενάρια εκπομπής ρύπων του θερμοκηπίου Α1Β, Α2, Β2 και διερευνήθηκε η επίδρασή τους στις αποδόσεις των προαναφερόμενων καλλιεργειών σε επτά σημεία σε όλη την Ελλάδα, τα οποία αντιπροσωπεύουν τις σημαντικότερες παραγωγικές περιοχές της χώρας (Αλεξανδρούπολη, Μίκρα, Καρδίτσα, Άρτα, Αγρίνιο, Πύργος, Υλίκη). Επιπλέον,η έρευνα διεξήχθη με την παραδοχή ότι τηρήθηκαν οι υφιστάμενοι καλλιεργητικοί χειρισμοί άρδευσης και λίπανσης,που σημαίνει ότι στην περίπτωση του βαμβακιού και του αραβοσίτου η προσομοίωση έγινε σε καθεστώς πλήρους άρδευσης και επαρκούς λίπανσης. Στην περίπτωση του σιταριού η προσομοίωση έγινε χωρίς άρδευση σε καθεστώς επαρκούς λίπανσης. Σε αρκετές περιπτώσεις ο μεγάλος αριθμός των κλιματικών μοντέλων που χρησιμοποιήθηκαν, ιδιαίτερα για το σενάριο Α1Β όπου ήταν οκτώ, είχε ως αποτέλεσμα οι αποδόσεις που προέκυπταν να δίνουν συγκεχυμένα συμπεράσματα. Ωστόσο η εφαρμογή νεώτερων μεθόδων στατιστικών αναλύσεων, όπως η σταδιακή διακρίνουσα ανάλυση, βοήθησε ώστε να εντοπισθούν τα πιο αξιόπιστα κλιματικά μοντέλα και να ερμηνευθεί με κατανοητό τρόπο η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στις καλλιέργειες. Οι σχετικές με την μεταβολή των αποδόσεων πληροφορίες για τις επτά προς μελέτη περιοχές καταχωρήθηκαν σε ψηφιακούς χάρτες με τη χρήση Γεωγραφικών Πληροφοριακών Συστημάτων διευκολύνοντας την ερμηνεία των αποτελεσμάτων σε σχέση με τον χώρο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, αναλόγως με την καλλιέργεια και την περιοχή, η επίδραση της μεταβολής του κλίματος μπορεί να έχει είτε θετικό είτε αρνητικό πρόσημο. Φάνηκε ότι υπήρξε διαφοροποίηση μεταξύ των καλλιεργειών και κυρίως μεταξύ του βαμβακιού και σιταριού σε σχέση με τον αραβόσιτο. Η διαφοροποίηση αυτή έγκειται στο γεγονός ότι τα δύο πρώτα είναι φυτά C3 ενώ το τελευταίο είναι C4. Οι πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανόδου του CO2, ανόδου της θερμοκρασίας και μείωσης των βροχοπτώσεων έδειξαν ότι ο αραβόσιτος αναμένεται να έχει μικρότερο εύρος 10 μεταβολών στις αποδόσεις. Η καλλιέργεια βαμβακιού φαίνεται να ευνοείται μελλοντικά περισσότερο στις περιοχές δυτικά της οροσειράς Πίνδου, ενώ το σιτάρι, αν και μη αρδευόμενο, έχει την καλύτερη προσαρμογή στην αύξηση του CO2 παρουσιάζοντας αυξήσεις αποδόσεων σε αρκετές περιοχές.