ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БИЛІК ИНСТИТУТТАРЫ: ДАМУДЫҢ ЖАҢА БАСЫМДЫҚТАРЫ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
Authors: Жанузакова Л.Т. , Караев А.А. , Калкаева Н.Б. 
Published: June 2024

В статье рассмотрены актуальные проблемы совершенствования конституционного законодательства на современном этапе. Проанализированы итоги конституционных реформ 2022 года. В исследовании сделан вывод о целесообразности введения ограничения на совмести-мость президентских полномочий с членством в политической партии: деятельность главы государства переориентируется от поддержки одной партии на поддержку всей поли-тической системы общества, простимулирует общественно-политический процессы, будет способствовать развитию многопартийности и политической культуры граждан.Авторы полагают, что необходимо принять меры по переходу к президентской республике по американскому типу. Разработаны рекомендации по изменению порядка формирования палат Парламента, Конституционного Суда, перераспределению полномочий между ветвями власти. Кроме того, актуализирован вопрос об отказе Президента от некоторых организационно-кадровых полномочий с передачей их Правительству.Особое внимание уделяется вопросам развития гражданского общества, совершенство-ванию политической системы Казахстана, реализации политических прав и свобод граждан.

Мақалада қазіргі кезеңдегі конституциялық заңнаманы жетілдірудің ӛзекті мәселелері қаралады. 2022 жылғы конституциялық реформалардың қорытындылары талданған.Зерттеуде президенттік ӛкілеттіктердің саяси партияға мүшелікпен үйлесімділігіне шектеу енгізудің орындылығы туралы қорытынды жасалады: мемлекет басшысының қызметі бір партияны қолдаудан қоғамның бүкіл саяси жүйесін қолдауға қайта бағдарланады, қоғамдық-саяси процестерді ынталандырады, кӛппартиялылық пен азаматтардың саяси мәдениетін дамытуға ықпал ететін болады. Авторлар американдық үлгідегі президенттік республикаға кӛшу жӛнінде шаралар қабылдау қажет деп санайды. Парламент палаталарын, Конституциялық Сотты қалып-тастыру тәртібін ӛзгерту, билік тармақтары арасында ӛкілеттіктерді қайта бӛлу жӛнінде ұсынымдар әзірленген. Сонымен қатар, Президенттің кейбір ұйымдық-кадрлық ӛкілет-тіктерінен бас тартып, оларды Үкіметке беру туралы мәселе ӛзектендірілді.Азаматтық қоғамды дамыту, Қазақстанның саяси жүйесін жетілдіру, азаматтардың саяси құқықтары мен бостандықтарын іске асыру мәселелеріне ерекше назар аударылады.

The article discusses the currentproblems of improving constitutional legislation at the present stage. The results of the constitutional reforms of 2022 are analyzed.The study concludes that it is advisable to impose restrictions on the compatibility of presidential powers with membership in a political party: the activities of the head of state are reoriented from supporting one party to supporting the entire political system of society, stimulate socio–political processes, and promote the development of multipartyism and political culture of citizens.The authors believe that it is necessary to take measures to transition to an American-style presidential republic. Recommendations have been developed to change the order of formation of the chambers of Parliament, the Constitutional Court, and the redistribution of powers between the branches of government. In addition, the issue of the President's renunciation of some organizational and personnel powers with their transfer to the Government has been updated.Special attention is paid tothe development of civil society, the improvement of the political system of Kazakhstan, the realization of political rights and freedoms of citizens.