Μελέτη της αλληλεπίδρασης του TNFα με λιπιδικούς μεσολαβητές σε λιποκύτταρα και προλιποκύτταρα
Authors: Γκουντοπούλου Αλεξάνδρα 
Published: January 2014

Ο TNFα είναι μία κυτταροκίνη που παράγεται και εκκρίνεται από το λευκό λιπώδη ιστό και παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες των λιποκυττάρων όπως για παράδειγμα στη λιπόλυση. Αυξημένα επίπεδα TNFα ανιχνεύονται σε καταστάσεις παχυσαρκίας και θεωρούνται υπεύθυνα για την ανάπτυξη αντίστασης του οργανισμού στη δράση της ινσουλίνης και διαβήτη τύπου ΙΙ. Επίσης, έχει βρεθεί ότι ο TNFα εμπλέκεται στη ρύθμιση της έκφρασης γονιδίων σε λιποκύτταρα και προλιποκύτταρα. Σε ορισμένες από τις δράσεις του TNFα φαίνεται ότι είναι απαραίτητη η σύνθεση του PAF, ενός φωσφολιπίδιου με ισχυρές φλεγμονώδεις δράσεις. Επίσης, από τη διεθνή βιβλιογραφία είναι γνωστό ότι σε ορισμένες δράσεις του TNFα εμπλέκεται η PI3K καθώς και οι MAPK και έχει αναφερθεί η αλληλεπίδραση του TNFα με την ειδική για φωσφοϊνοσιτίδια φωσφολιπάση C. Η λεπτίνη είναι μία σημαντική λιποκίνη που συντίθεται και εκκρίνεται από τα λευκά λιποκύτταρα στο αίμα και μεταφέρεται στον εγκέφαλο όπου δρα Ωστόσο, έχουν βρεθεί υποδοχείς της και σε άλλους ιστούς και κύτταρα καθώς και στα λιποκύτταρα υποδεικνύοντας ότι η λεπτίνη έχει και αυτοκρινή/παρακρινή δράση. Σε παλιότερες μελέτες της ομάδας μας είχε αποδειχθεί ότι τα λιποκύτταρα μπορούν να συνθέσουν PAF, κυρίως μετά από διέγερση, αλλά και να τον αποικοδομήσουν μέσω της δράσης της PAF-AH που ανιχνεύτηκε στα κύτταρα αυτά. Στην παρούσα εργασία αποδείχθηκε ότι τα λιποκύτταρα αλλά και τα προλιποκύτταρα μπορούν να συνθέσουν PAF μετά από διέγερση με TNFα και μάλιστα η επίδραση του TNFα στα λιποκύτταρα είναι 7 φορές μεγαλύτερη. Επιπλέον, βρέθηκε ότι η PI3K παίζει ανασταλτικό ρόλο στη σύνθεση του PAF στα λιποκύτταρα, ενώ στα προλιποκύτταρα η επίδραση του TNFα φαίνεται να εξαρτάται από τη δράση της PI3K. Πιθανή είναι και η εμπλοκή της ERK1/2 στην πορεία σύνθεσης του PAF που επάγει ο TNFα. Ενδιαφέρον εύρημα της παρούσας εργασίας είναι η ανίχνευση δραστικότητας PAF-AH για πρώτη φορά στα προλιποκύτταρα. Ο TNFα και η βορτμαννίνη δε φαίνεται να επιδρούν στη δραστικότητα του ενζύμου σε λιποκύτταρα και προλιποκύτταρα, ωστόσο, ο TNFα φαίνεται να επηρεάζει την έκφραση της ρυθμιστικής υπομονάδας της ισομορφής Ib του ενζύμου και στους δύο τύπους κυττάρων. Αντίθετα, η λεπτίνη φαίνεται να έχει επίδραση στις καταλυτικές υπομονάδες του ενζύμου στα προλιποκύτταρα ενώ δεν έχει καμία επίδραση στα λιποκύτταρα. Ο PAF δρα μέσω του ειδικού υποδοχέα του ο οποίος βρέθηκε ότι εκφράζεται στα λιποκύτταρα και τα προλιποκύτταρα. Ο TNFα προκαλεί αύξηση της έκφρασης του υποδοχέα στα προλιποκύτταρα αλλά όχι στα λιποκύτταρα υποδεικνύοντας ότι ο TNFα ευνοεί την παρακρινή δράση του PAF και την πιθανή συμμετοχή του σε λειτουργίες των προλιποκυττάρων σε φλεγμονώδεις καταστάσεις. Τέλος, η μελέτη του μεταβολισμού των φωσφοϊνοσιτιδίων στα λιποκύτταρα και τα προλιποκύτταρα έδειξε ότι στα λιποκύτταρα τα επίπεδα των φωσφοϊνοσιτιδίων είναι υψηλότερα από ό,τι στα προλιποκύτταρα, αλλά η επίδραση του TNFα στο μεταβολισμός τους είναι πιο έντονη στα προλιποκύτταρα. Ομοίως, εντονότερη επίδραση έχει ο TNFα στα επίπεδα των διαλυτών φωσφορικών ινοσιτολών στα προλιποκύτταρα από ό,τι στα λιποκύτταρα, υποδεικνύοντας την συμμετοχή των φωσφοϊνοσιτιδίων ως δεύτερων μηνυμάτων στις δράσεις του TNFα στα προλιποκύτταρα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επίδραση της λεπτίνης στα επίπεδα των φωσφοϊνοσιτιδίων και στους δύο τύπους κυττάρων καθώς παρατηρείται διέγερση σε δύο φάσεις. Τελικά, ο TNFα προκαλεί αύξηση στα επίπεδα του PAF παρουσιάζοντας μέγιστο στις 3h επίδρασης, μάλλον μέσω επίδρασης στην πορεία σύνθεσης του PAF. Επίδραση του TNFα παρατηρείται μόνο στην έκφραση της PAF-AH και όχι στη δραστικότητά της, και μάλιστα σε μικρούς χρόνους, ενώ μετά από 3 h επίδρασης η έκφραση έχει επιστρέψει στα αρχικά επίπεδα. Η εμπλοκή της PI3K στη επαγωγική δράση του TNFα είναι πιθανή στην περίπτωση των προλιποκύττάρων, ωστόσο, και πάλι παρατηρείται επίδραση του TNFα στα επίπεδα των φωσφοϊνοσιτιδίων σε μικρούς χρόνους, ενώ μετά από 3 h επίδρασης με TNFα τα επιπεδα των φωσφοϊνοσιτιδίων δε φαίνεται να επηρεάζονται.