Η αξία της κυτταρολογίας υγρής φάσης ThinPrep στη διερεύνηση αλλοιώσεων ενδομητρίου εμμηνοπαυσιακών γυναικών
Authors: Παπαευθυμίου-Χατζηϊωσήφ Μαρία 
Published: August 2021

Σκοπός της μελέτης ήταν αρχικά να προσδιορίσει τα διαγνωστικά κυτταρομορφολογικά κριτήρια σε υλικό άμεσης ενδομητρικής λήψης, παρασκευασμένο με τη μέθοδο της υγρής φάσης της κυτταρολογίας ThinPrep και να εκτιμήσει την αναπαραγωγιμότητα και χρησιμότητα της κυτταρολογικής διάγνωσης στις ενδομητρικές αλλοιώσεις. Επίσης να διερευνήσει το ρόλο της μεθόδου της υγρής φάσης της κυτταρολογίας ThinPrep στη διάγνωση των ενδομητρικών αλλοιώσεων σε υλικό άμεσης ενδομητρικής λήψης με την χρήση της συσκευής Endogyn και τη δυνατότητα αύξησης της διαγνωστικής ακρίβειας της κυτταρολογικής διάγνωσης TP των ενδομητρικών αλλοιώσεων σε σύγκριση με την ιστολογική διάγνωση μετά από διαγνωστική απόξεση και εκείνης μετά από υστερεκτομή. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η παρασκευή κύβων παραφίνης με την μέθοδο της καθίζησης με αναστρεφόμενο φίλτρο (IFS-CB) από το υπόλοιπο υλικό της ενδομητρικής λήψης, μετά από την παρασκευή του επιχρίσματος TP και διερευνήθηκε η μέτρηση της περιεκτικότητας των κυττάρων σε DNA (DNA Ploidy). Ελήφθησαν 491 ενδομητρικές λήψεις με την συσκευή Endogyn από περιεμμμηνοπαυσιακές γυναίκες, οι οποίες εισήχθησαν στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» με κολπική αιμόρροια και πάχυνση του ενδομητρίου 5mm ή μεγαλύτερο. Όλες είχαν προγραμματιστεί για διαγνωστική απόξεση ή/και υστερεκτομή, μετά την ενδομητρική λήψη. Οι πρώτες 162 ενδομητρικές λήψεις παρασκευάστηκαν με την μέθοδο TP και διαγνώστηκαν από δύο έμπειρους κυτταρολόγους και στη συνέχεια για τον προσδιορισμό των μορφολογικών κριτηρίων διαγνώστηκαν επιπλέον και από άλλους τρείς κυτταρολόγους σε τρείς διαφορετικούς εξεταστικούς κύκλους και προσδιορίστηκε η αναπαραγωγιμότητα της διάγνωσης, υπολογίζοντας την διαγνωστική συμφωνία τόσο μεταξύ των κυτταρολόγων στον ίδιο κύκλο, όσο και μεταξύ των διαφόρων εξεταστικών κύκλων (k statistic). Ο μέσος όρος της διαγνωστικής συμφωνίας μεταξύ των κυτταρολόγων ήταν σχεδόν άριστη (k=0,89) κατά τον πρώτο διαγνωστικό κύκλο ελέγχου και κυμαίνετο από μέτρια σε σημαντική, αντίστοιχα για τους άλλους διαγνωστικούς κύκλους (k=0,48-0,80). Η υπερπλασία με ατυπία παρέμεινε η πιο δύσκολη κατηγορία για την ορθή διάγνωση. Ο μέσος όρος της διαγνωστικής συμφωνίας στον ίδιο κυτταρολόγο στους διάφορους εξεταστικούς κύκλους κυμαίνετο από σημαντική έως άριστη (k=0,61-1).Σύμφωνα με τα ευρήματά μας παρατηρήθηκε, τόσο στη κυτταρολογική διάγνωση όσο και στη ιστολογική διάγνωση μετά από διαγνωστική απόξεση και υστερεκτομή, ευαισθησία 98,08%, ειδικότητα 100%, θετική και αρνητική διαγνωστική αξία 100% και διαγνωστική ακρίβεια 98,98%. Στη συνέχεια σε 263 περιπτώσεις με υπόλοιπο υλικό στο φιαλίδιο μετά τη παρασκευή του TP, παρασκευάστηκαν κύβοι παραφίνης με τη μέθοδο της καθίζησης σε αναστρεφόμενο φίλτρο (IFS-CB). Από τη συσχέτιση των διαγνώσεων TP με εκείνης από κύβους παραφίνης παρατηρήθηκε ότι, η διαγνωστική ακρίβεια της κυτταρολογικής διάγνωσης αυξάνεται μετά την προσθήκη της διάγνωσης από κύβους παραφίνης φθάνοντας στο 96,3% και 100% για το ατροφικό ενδομήτριο και το αδενοκαρκίνωμα αντίστοιχα. Επιπλέον, στην υπερπλασία χωρίς ατυπία καθώς και σε εκείνη με ατυπία αυξάνεται ιδιαίτερα φθάνοντας στο 96% και 95,5% αντίστοιχα.Για τη μέτρηση της περιεκτικότητας σε DNA των κυττάρων χρησιμοποιήθηκαν 99 συνεχή δείγματα ενδομητρικών λήψεων που παρασκευάστηκαν με TP και χρώσθηκαν με τη τεχνική Feulgen. Στη συνέχεια εκτιμήθηκαν διάφορες παράμετροι όπως ο δείκτης DNA, ο βαθμός υπερπλοειδίας, η διακύμανση πλοειδίας και ο βαθμός ανευπλοειδίας, τα δε δείγματα διαχωρίστηκαν σε ανευπλοειδικά και ευπλοειδικά. Στη συνέχεια εφαρμόστηκαν ποικίλες στατιστικές δοκιμασίες για τη συσχέτιση των παραμέτρων της πλοειδίας με τη τελική ιστολογική διάγνωση. Παρατηρήθηκε δε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των καρκινωμάτων και των υπερπλασιών με ατυπία, σε σχέση με τις υπόλοιπες περιπτώσεις. Οι δε δείκτες πλοειδίας υποδεικνύουν περισσότερο το δυναμικό κακοήθειας και είναι λιγότερο υποβοηθητικοί της κυτταρολογικής διάγνωσης, όσον αφορά στην ορθή διάγνωση της νεοπλασίας. Συμπερασματικά: α) Η υγρή φάση της κυτταρολογίας με τη μέθοδο TP παρέχει ένα ομογενοποιημένο και αναπαραγώγιμο παρασκεύασμα από υλικό άμεσης ενδομητρικής λήψης με τη συσκευή Endogyn. Επίσης το παρασκεύασμα TP βοηθά στην εφαρμογή κοινών διαγνωστικών κριτηρίων μεταξύ των κυτταρολόγων, επιτρέποντας την αναπαραγωγιμότητα της κυτταρολογικής διάγνωσης. Ο δε συνδυασμός, άμεση ενδομητρική λήψη και παρασκευή επιχρίσματος TP θα μπορούσε να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διάγνωση του ενδομητρίου σε εξωτερικό ιατρείο, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τις μη αναγκαίες διαγνωστικές αποξέσεις. β) Η άμεση ενδομητρική λήψη θα μπορούσε να είναι συμπληρωματική της διαγνωστικής απόξεσης στη διάγνωση του ενδομητρίου και είναι αναγκαίο να εκτελείται πριν από αυτή ή την υστερεκτομή. γ) Παρατηρήθηκε το όφελος της υγρής φάσης της κυτταρολογίας στο υπόλοιπο υλικό από άμεση ενδομητρική λήψη και ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνονται μικρά ιστοτεμάχια. Παρέχεται η δυνατότητα επιπλέον παρασκευής του υλικού σε κύβους παραφίνης με την μέθοδο της καθίζησης με αναστρεφόμενο φίλτρο, η οποία θεωρείται επιπρόσθετη βοήθεια στην κυτταρολογική διάγνωση, αυξάνοντας την διαγνωστική της ακρίβεια.δ) Η μέτρηση της πλοειδίας του DNA με τη μέθοδο ανάλυσης εικόνας αποτελεί έναν ανεξάρτητο σημαντικό παράγοντα πρόγνωσης, όσον αφορά στα νεοπλάσματα του ενδομητρίου. Επομένως, η πλοειδία του DNA με ανάλυση εικόνας είναι ένα περαιτέρω βήμα στην ανεύρεση ασθενών με καλύτερη ή χειρότερη πρόγνωση και επομένως συντελεί στην βελτίωση της θεραπευτικής τους αντιμετώπισης.