Η διαδικασία λήψης αποφάσεων
Authors: Πασιάτα Χρύσα 
Published: August 2021

Το σύγχρονο μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα, οι αέναες αλλαγές που εξελίσσονται σε ατομικό, κρατικό, διακρατικό και παγκόσμιο επίπεδο, οι δράσεις-αντιδράσεις και οι πολιτικές κατευθύνσεις των κυριότερων παικτών του διεθνούς συστήματος, δεν μπορούν να αφήσουν ανεπηρέαστους τους μελετητές και επιστημονικούς ερευνητές του κλάδου των Διεθνών Σχέσεων. Ζητήματα, όπως η διασφάλιση της ειρήνης, η διεξαγωγή του πολέμου, ο έλεγχος των εξοπλισμών, η διατήρηση της ισχύος, η εξυπηρέτηση και διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων, η ηγεμονική τάση ισχυρών παικτών του διεθνούς συστήματος, η διαδικασία λήψης αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής, οι εστίες συγκρούσεων διαπλέκονται και αποτελούν το επίκεντρο δράσης και ανάλυσης, κυρίως του κλάδου των Διεθνών Σχέσεων, χωρίς όμως να αποκλείεται και η συνεισφορά άλλων επιστημών όπως της ιστορίας, της φιλοσοφίας, της ψυχολογίας, της οικονομίας, της γεωπολιτικής και της νομικής. Ένα ζήτημα που τυγχάνει διεθνολογικής μελέτης και ανάλυσης και έχει απασχολήσει την κοινότητα ακαδημαϊκών εδώ και πολλές δεκαετίες, αποτελεί και η συγκρουσιακή σχέση των κρατών στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και ιδιαίτερα του Περσικού Κόλπου, στην οποία συγκεντρώνονται οι περιπτωσιολογικές μελέτες που έχω επιλέξει. Η σπουδαιότητα της έρευνάς μου έγκειται στην έλλειψη σημαντικών επιστημονικών μελετών στις Κρίσεις του Περσικού Κόλπου, από τη σκοπιά της συγκριτικής ανάλυσης. Οι υπάρχουσες ακαδημαϊκές μελέτες παραμένουν στην απλή αναφορά των γεγονότων και κρίσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, χωρίς να γίνεται ιδιαίτερη ανάλυση στις Κρίσεις του Περσικού Κόλπου από διεθνολογικής πλευράς.Στόχος της έρευνάς είναι η απόδειξή ή όχι της συνύπαρξης των θεωριών του Δομικού και Επιθετικού Ρεαλισμού (Kenneth Waltz, John Mearsheimer), (μακρο-επίπεδο ανάλυσης), με τη θεωρία λήψης αποφάσεων περί παρανόησης του Robert Jervis, (μίκρο - επίπεδο ανάλυσης), στο πεδίο ανάλυσης των αιτιών σύγκρουσης μεταξύ των κρατών, με βάση τη ρεαλιστική προσέγγιση του Stephen Van Evera(4ος Τύπος Ρεαλισμού). Οι υποθέσεις εργασίας της διδακτορικής έρευνας πηγάζουν από τη ρεαλιστική προσέγγιση του Stephen Van Evera. Ο έλεγχος των υποθέσεων εργασίας αποδεικνύει την ύπαρξη ή όχι της παραπάνω σύνδεσης θεωριών. Η μεθοδολογία η οποία ακολουθείται είναι ο εμπειρικός έλεγχος, ο οποίος μέσα από την καταγραφή, περιγραφή και παρατήρηση των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα, κατά χρονολογική σειρά στις τρεις επιλεγόμενες περιπτωσιολογικές μελέτες, συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση της ερμηνευτικής δύναμης των θεωριών του Πολιτικού Ρεαλισμού. Η άναρχη δομή του διεθνούς συστήματος και η αναζήτηση της ισχύος των κρατών για τη διασφάλιση της επιβίωσής τους, αλλά και ως μέσω για την προώθηση των εθνικών τους συμφερόντων αποτελούν τις δύο βασικές προϋποτιθέμενες συνθήκες της έρευνας μου. Η δομή του διεθνούς συστήματος δεν είναι στατική αλλά ουσιαστικά υφίσταται συνεχείς αλλαγές. Η συγκριτική ανάλυση που πραγματοποιείται και στους Τρεις Πολέμους του Κόλπου απέδειξε ότι υπάρχει σύνδεση των θεωριών του Πολιτικού Ρεαλισμού (Δομικού και Επιθετικού Ρεαλισμού) με τη θεωρία περί παρανόησης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων των κυβερνώντων, συμβάλλοντας δυναμικά στην ερμηνεία των αιτιών πολέμου μεταξύ των κρατών. Ο 4ος Τύπος Ρεαλισμού του Stephen Van Evera επαληθεύεται πλήρως και στους Τρεις Πολέμους του Κόλπου. Σημαντικές παρανοήσεις συνυπήρχαν στο αμερικανικό επιτελείο λήψης αποφάσεων από την εποχή διακυβέρνησης του Ronald Reagan μέχρι και την εποχή του George W. Bush, όσον αφορά την κατανόηση και ερμηνεία του κοινωνικού – οικονομικού – πολιτικού συστήματος των χωρών του μουσουλμανικού και αραβικού κόσμου.