Μελέτη της βιολογίας των μεταπρονυμφών και νεαρών ατόμων της ενδημικής γαρίδας Melicerfus kerathurus (Forskal, 1775) στην ευρύτερη περιοχή του Θερμαϊκού κόλπου σε σχέση με βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες
Authors: Κατσίκη Φωτεινή 
Published: August 2021

Η ενδημική γαρίδα Melicertus kerathurus (Forskal, 1775) αποτελεί ένα είδος μεγάλης εμπορικής αξίας για τη Μεσόγειο, ενώ στην Ελλάδα συνιστά ένα από τα πιο έντομα αλιευόμενα είδη με σημαντικές κοινωνικό-οικονομικές επιπτώσεις στη μέση και παράκτια αλιεία. Οι μεταπρονύμφες και τα νεαρά άτομα του είδους αυτού βρίσκουν καταφύγιο στις αρχές του καλοκαιριού στην αβαθή και προφυλαγμένη περιοχή του εκβολικού συστήματος του Θερμαϊκού κόλπου. Εκεί παραμένουν μέχρι το τέλος του φθινοπώρου και μετά την ολοκλήρωση των σταδίων αυτών μεταναστεύουν στην ανοικτή θάλασσα για την ενηλικίωσή τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, η αύξηση των νεαρών ατόμων στον Αξιό και τον Αλιάκμονα ήταν θετική αλλομετρική. Η τιμή της παραμέτρου b κυμάνθηκε για τον Αλιάκμονα μεταξύ 2,4 - 2,9 και για τον Αξιό μεταξύ 2,3 - 2,6. Η σύγκριση του συντελεστή κλίσης (slopes) της γραμμικής παλινδρόμησης για τις σχέσεις ολικό μήκος (TL) Χ μικτό βάρος σώματος (BW) και μήκος κεφαλοθώρακα (CL) Χ μικτό βάρος σώματος (BW), μεταξύ των δύο περιοχών δειγματοληψίας, έδειξε θετική αλλομετρική αύξηση (P < 0,05). Αντίθετα, αρνητική συσχέτιση (P < 0,01) βρέθηκε μεταξύ της σχέσης μήκος σώματος (BL) Χ μικτό βάρος σώματος (BW), όπου το μήκος σώματος αυξάνεται με μικρότερο ρυθμό από το μικτό βάρος σώματος. Οι δείκτες ευρωστίας KC και KA και στις δύο περιοχές δειγματοληψίας παρουσίασαν θετική αλλομετρική αύξηση και καμία περιοχή δεν υπερτερούσε της άλλης (P > 0,05). Η τιμή του συντελεστή r2 παρουσίασε απόκλιση από τη μονάδα στις σχέσεις μήκος σώματος (BL) Χ μήκος κεφαλοθώρακα (CL) και μήκος σώματος (BL) Χ μικτό βάρος σώματος (BW), δείχνοντας μία ανομοιογένεια του δείγματος στις σχέσεις αυτές. Οι φυσικοχημικοί παράγοντες (θερμοκρασία 4,5 - 29 0C , pH 6,5 – 8, οξυγόνο 3 - 9,8 mg/lt και αλατότητα 0,2 - 33,6 g/l), παρουσίασαν εποχική διακύμανση, ικανοποιώντας τις ανάγκες του είδους. Τα βαρέα μέταλλα (μόλυβδος 0,001 – 0,042 mg/l, κάδμιο 0,001 – 0,028 mg/l, αρσενικό 0,10 – 0,16 mg/l και χαλκός 0,005 – 0,008 mg/l), παρουσίασαν διακύμανση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, λόγω της εισροής ρύπων διαμέσου των ποταμών και της μικρής αραίωσης και ανάμιξης τους με το νερό του εκβολικού συστήματος, χαρακτηρίζοντας την περιοχή ως ελαφρά επιβαρημένη. Η συγκέντρωση του μολύβδου, του καδμίου και του χαλκού δεν παρουσίασε σημαντική στατιστική διαφορά (P > 0,05) μεταξύ των δύο περιοχών δειγματοληψίας. Το ίζημα του Αξιού ήταν αναγωγικό με ιλυώδη σύσταση, ενώ του Αλιάκμονα ήταν οξειδωτικό με σύσταση αμμώδη. Τα νεαρά άτομα της γαρίδας δεν έδειξαν προτίμηση για μία συγκεκριμένη λεία. Τρέφονταν με δευτερευούσης σημασίας λείες (νηματώδη, εντεροπνευστά, δεκάποδα, δακτυλιοσκώληκες, δίθυρα, ασκίδια και ανώτερα φύκη) και η σύνθεση της δίαιτας τους είχε άμεση εξάρτηση από την εποχική διακύμανση των βενθικών οργανισμών. Δεν παρουσιάστηκαν διαφορές μεταξύ των δύο περιόδων δειγματοληψίας στον Αξιό και στον Αλιάκμονα (P > 0,05), ως προς τη σύνθεση της βενθικής κοινότητας. Μεταξύ των δύο περιοχών, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά (P > 0,05) ως προς το δείκτη συχνότητας λείας, αλλά εμφανίστηκε σημαντική στατιστική διαφορά ως προς το εκατοστιαίο ποσοστό λείας (P < 0,05). Δηλαδή, τα νεαρά άτομα διατρέφονταν με παρόμοιες λείες αλλά σε μικρότερη ποσότητα στον Αλιάκμονα. Τέλος, η ποσότητα εκφορτώσεων της ενδημικής γαρίδας στην περιοχή του Θερμαϊκού κόλπου, παρουσίασε διακυμάνσεις την τελευταία πενταετία, επιβεβαιώνοντας την αλιευτική πίεση του πληθυσμού της γαρίδας. Το εκβολικό σύστημα του Θερμαϊκού κόλπου αποτελεί φυσικό χώρο συγκέντρωσης των ευαίσθητων σταδίων της ενδημικής γαρίδας. Η διακύμανση της αλιευτική απόδοσης συνιστά την αλληλεξάρτηση και περαιτέρω μελέτη της σχέσης του βιολογικού κύκλου του είδους, της ρύπανσης του εκβολικού συστήματος και της υπεραλίευσης. Η διασφάλιση και προστασία του εκβολικού συστήματος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχιση της παρουσίας του είδους στην περιοχή.