COVID-19 кургак учук оорусуна тийгизген таасири
Authors: Алтымышева Н.А. , Шейшеева Н.А. , Токтогонова А.А. , Исмаилова А.Дж. 
Published: May 2024

Пандемия COVID-19 серьезно подорвала успехи, достигнутые в борьбе с туберкулезом во всем мире за последние 10 лет. В 2020 г. по сравнению с 2019 г. из-за ограничений доступа к услугам по лечению туберкулеза, сокращения финансирования служб и программ по ТБ наблюдалось снижение регистрации случаев ТБ, сокращение выявления ТБ всех возрастов, детей и МЛУ ТБ до 40%, а также сокращение проведения профилактического лечения ТБ бытовых контактов и людей, живущих с ВИЧ. К тому же персонал туберкулезной службы был перераспределен на другие функции. По данным Всемирной организации здравоохранения: ежегодно в мире регистрируются 8 миллионов новых случаев заболевания туберкулезом, 2 миллиона больных умирают. Если такая тенденция сохранится, то многие эксперты высказывают опасения, что пандемия COVID-19 может привести к ухудшению эпидемиологической ситуации по туберкулезу. Исследования, проведенные в 2020 г., показали, что если в глобальном масштабе пандемия COVID-19 приведет к снижению на 25% ожидаемых уровней выявления ТБ в течение 6 месяцев, то можно ожидать роста смертности от туберкулеза на 26%, что вернет нас к уровням смертности от туберкулеза, которые наблюдались в 2012 г. [1]. В 2020 г. лечение от туберкулеза снизилось на 21%, по сравнению с 2019 г. [2]. По данным раннего моделирования, проведенного в 2020 году, ожидается, что в период с 2020 по 2025 гг. от туберкулеза умрут еще 1,4 млн человек как прямое следствие пандемии COVID-19, что значительно больше, чем от любой другой инфекции [3]. Все это ухудшит ситуацию с туберкулезом в мире, достигнутую пять лет назад, и поставит под сомнение вопрос о реализации цели, выдвинутой мировыми лидерами, – покончить с туберкулезом к 2030 году. Цель: обзор ситуации заболеваемости туберкулеза во время пандемии. Материалы и методы исследования. Материалами для изучения влияния COVID-19 на туберкулез явились статистические данные регистрации заболеваний. Результаты и обсуждение. В 2020 году в Кыргызской Республике, как и во всем мире, серьезно снизилась выявляемость туберкулеза. По мнению экспертов, количество новых случаев уменьшилось не потому, что болезнь сдает позиции, а потому, что не все заболевшие выявлены. В итоге есть все основания предполагать, что в ближайшие годы количество заболевших может возрасти. Об этом и о том, какие уроки извлекли в Кыргызстане в 2020 году, когда выявление туберкулеза было затруднено. Выводы. Новая инфекция COVID-19 обострила проблемы по вопросам туберкулеза. Существует вероятность ухудшение эпидемической ситуации по распространению заболеваемости туберкулеза на фоне COVID-19. Это проблема могут неблагоприятно отразиться на заболеваемость туберкулезной инфекции.

The COVID-19 pandemic has seriously undermined the progress made in the fight against tuberculosis worldwide over the past 10 years. In 2020, compared to 2019, due to restrictions on access to tuberculosis treatment services, reduced funding for TB services and programs, there was a decrease in the registration of TB cases, a reduction in the detection of TB of all ages, children and MDR TB by up to 40%, as well as a reduction in preventive TB treatment of household contacts and people living with HIV. In addition, the staff of the tuberculosis service was redistributed to other functions. According to the World Health Organization: 8 million new cases of tuberculosis are registered annually in the world, 2 million patients die. If this trend continues, many experts express fears that the COVID-19 pandemic may lead to a deterioration in the epidemiological situation of tuberculosis. Studies conducted in 2020 showed that if the COVID-19 pandemic on a global scale leads to a 25% decrease in the expected levels of TB detection within 6 months, then we can expect an increase in tuberculosis mortality by 26%, which will return us to the levels of tuberculosis mortality observed in 2012 [1]. In 2020, treatment for tuberculosis decreased by 21% compared to 2019 [2]. According to the early modeling conducted in 2020, it is expected that in the period from 2020 to 2025 another 1.4 million people will die from tuberculosis as a direct consequence of the COVID-19 pandemic, which is significantly more than from any other infection [3]. All this will worsen the situation with tuberculosis in the world, achieved five years ago, and will cast doubt on the implementation of the goal put forward by world leaders – to end tuberculosis by 2030. Objective: to review the situation of tuberculosis incidence during the pandemic. Materials and methods of research. The materials for studying the effect of COVID-19 on tuberculosis were statistical data on the registration of diseases. Results and discussion. In 2020, in the Kyrgyz Republic, as well as throughout the world, the detection rate of tuberculosis decreased seriously. According to experts, the number of new cases has decreased not because the disease is losing ground, but because not all cases have been identified. As a result, there is every reason to assume that the number of cases may increase in the coming years. About this and what lessons were learned in Kyrgyzstan in 2020, when the detection of tuberculosis was difficult. Conclusions. The new COVID-19 infection has exacerbated the problems of tuberculosis. There is a possibility of deterioration of the epidemic situation regarding the spread of tuberculosis against the background of COVID-19. This problem may have an adverse effect on the incidence of tuberculosis infection.

COVID-19 пандемиясы акыркы 10 жыл ичинде дүйнө жүзү боюнча кургак учукка каршы күрөштө жетишилген ийгиликтерди олуттуу түрдө жокко чыгарды. 2019-жылга салыштырмалуу 2020-жылы кургак учукту дарылоо кызматтарынын чектелиши, кургак учукка каршы кызмат көрсөтүүлөрдү жана программаларды каржылоонун кыскарышынан бардык курактагы кургак учук менен ооругандарды, кѳп дарыларга туруктуу кургак учук менен жабыркаган ооруларды аныктоолордун 40% чейин, ошондой эле тиричилик байланышта болгондорго жана ВИЧ-инфекциясы менен жашаган адамдар арасында кургак учуктун алдын ала дарылоонун көрсөткүчүнүн кыскарышына алып келди. Мындан тышкары кургак учукка каршы күрөшүү кызматынын кызматкерлери башка функцияларга бөлүштүрүлдү. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун маалыматы боюнча: жыл сайын дүйнөдө кургак учуктун 8 миллион жаңы учуру катталат, 2 миллион бейтап каза болот. Бул тенденция улана берсе, көптөгөн эксперттер COVID-19 пандемиясы кургак учук боюнча эпидемиологиялык абалдын начарлашына алып келиши мүмкүн деп кооптонуусун билдиришүүдө. 2020-жылы жүргүзүлгөн изилдөөлөр көрсөткөндөй, эгерде дүйнө жүзү боюнча COVID-19 пандемиясы 6 айдын ичинде кургак учуктун күтүлгөн көрсөткүчтөрүн 25% төмөндөтсө, кургак учуктан каза болгондордун cаны 26%га өсүшүн күтсө болот, бул бизди кургак учуктан өлүмгө учураган 2012-жылдагы көрсөткүчкө кайтарат. 2020-жылы кургак учукту дарылоо 2019-жылга салыштырмалуу 21% кыскарган. 2020-жылы жүргүзүлгөн алгачкы божомолдоонун негизинде 2020-2025-жылдар аралыгында Кургак учуктан COVID-19 пандемиясынын түздөн-түз кесепетинин негизинде 1,4 миллионго көп адам өлөт, бул башка инфекциялардан алда канча көп. Мунун баары беш жыл мурда жетишилген кургак учук боюнча глобалдык кырдаалды начарлатат жана 2030-жылга чейин кургак учук менен күрөшүү боюнча дүйнөлүк лидерлер койгон максатка жетүүго күмөн жаратат. Изилдөөүн максаты. Пандемия учурунда кургак учук менен ооругандардын абалына сереп салуу. Материалдар жана ыкмалар. Ооруну каттоо боюнча статистикалык маалымат кургак учукка COVID-19 таасирин изилдөө үчүн негизги материалдар болгон. Ыкмалары – статисттик, эпидемиологиялык. Натыйжалары. 2020-жылы Кыргызстанда, ошондой эле бүткүл дүйнөдө кургак учуктун аныкталышы олуттуу төмөндөдү. Адистердин айтымында, жаңы оорулардын саны оорунун позициясын жоготуп жаткандыктан эмес, бардык учурлар аныкталбагандыктан азайган. Мындан улам, жакынкы жылдарда оорунун саны көбөйүшү мүмкүн деп айтууга толук негиз бар. Бул тууралуу жана Кыргызстанда кургак учук оорусун аныктоо кыйын болгон 2020-жылы кандай сабактар алынганы тууралуу маалымат камтылган. Жыйынтыгы. Жаңы COVID-19 инфекциясы кургак учук боюнча кооптонууну күчөттү. КОВИД-19 фонунда кургак учук оорусунун жайылышы боюнча эпидемиялык кырдаал начарлашы мүмкүн. Бул көйгөй кургак учук инфекциясына терс таасирин тийгизиши мүмкүн.