Πολιτικές για την ενίσχυση της συμβολής του κλάδου της κρουαζιέρας στην περιφερειακή οικονομία με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων
Authors: Στεφανιδάκη Ευαγγελία 
Published: September 2021

Ο τουρισμός κρουαζιέρας είναι σημαντικός μοχλός ανάπτυξης, με πολλαπλές επιπτώσεις για τους προορισμούς προσέγγισης. Οι οικονομικές επιπτώσεις έχουν μελετηθεί και τεκμηριώνονται για πολλές περιοχές, περιφέρειες ή και χώρες. Αυτό συμβαίνει διότι ότι ο κλάδος της κρουαζιέρας διεξαγει ετήσιες μελέτες και παρουσιάζει και προωθεί τα αποτελέσματα σε όλο το φάσμα των εμπλεκομένων στη χάραξη πολιτικής σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος είναι ένα αναδυόμενο πεδίο έρευνας, ιδιαίτερα εξαιτίας της τάσης γιγαντισμού των κρουαζιερόπλοιων, πέραν των θεμάτων των ατμοσφαιρικών ρύπων που απασχολούν ολόκληρη την ναυτιλιακή κοινότητα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα και οι πιέσεις που ασκούνται απο την δραστηριότητα της κρουαζιέρας στις περιφερειακές οικονομίες δεν έχουν ερευνηθεί συστηματικά στην σύγχρονη ακαδημαϊκή βιβλιογραφία. Στα πλαίσια της εξέλιξης του κλάδου και δεδομένης της περιορισμένης έρευνας για τις επιπτώσεις της κρουαζιέρας στους προορισμούς, ο βασικός στόχος της μελέτης είναι η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των αντιληπτών πιέσεων που ασκούνται στους προορισμούς κρουαζιέρας και της φέρουσας ικανότητας αυτών. Η χωρική διάσταση επηρεάζει την πραγματική χωρητικότητα ενός προορισμού, αλλά η φέρουσα ικανότητα δεν είναι μονοδιάστατη καθώς οι αντιλήψεις της κοινωνίας, οι οποίες εκφράζονται μέσω του συστήματος αξιών της θέτουν το ευρύτερο πλαίσιο αποδοχής και κατά επέκταση προσδιορίζουν τη φέρουσα ικανότητα. Βασική υπόθεση εργασίας είναι ότι η κοινωνική αποδοχή είναι προαπαιτούμενο για τον προσδιορισμό της φέρουσας ικανότητας ενός προορισμού, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο οι τοπικές κοινωνίες αντιλαμβάνονται και αξιολογούν τις επιπτώσεις που δημιουργούνται από το κλάδο είναι καθοριστικός παράγοντας υπέρ ή κατά της δραστηριότητας. Πως οι κάτοικοι των προορισμών ανταποκρίνονται στο μοντέλο ανάπτυξης του κλάδου δύναται να καθορίσει την ποιότητα των εμπειριών των επισκεπτών και τελικά να επηρεάσει την οικονομική απόδοση του. Ειδικοί στόχοι της διατριβής είναι ο εντοπισμός και η ταξινόμηση των παραγόντων και παραμέτρων που επηρεάζουν και διαμορφώνουν τις αντιλήψεις των κατοίκων σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα ενός προορισμού κρουαζιέρας καθώς και η δημιουργία ενός πλαισίου πολιτικής για την ανάπτυξη του κλάδου, το οποίο να ενσωματώνει τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται μία τροποποιημένη εκδοχή του μοντέλου Drivers-Pressures-State-Impact-Response (DPSIR) και ένα σύνολο δεικτών φέρουσας ικανότητας για αξιολόγηση και τη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο. Το προτεινόμενο πλαίσιο εφαρμόστηκε πιλοτικά στη περίπτωση του προορισμού της Σαντορίνης. Τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής χρησιμοποιήθηκαν για το σχεδιασμό ενός Μοντέλου Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Model) για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των αντιληπτών πιέσεων εκ μέρους των κατοίκων (θετικών και αρνητικών) που αποδίδονται στη δραστηριότητα της κρουαζιέρας και της αντιλαμβανόμενης φέρουσας ικανότητας των προορισμών κρουαζιέρας. Όπως αποδείχθηκε οι αντιληπτές οικονομικές πιέσεις έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στο προσδιορισμό της αντιληπτής φέρουσας ικανότητας ενός προορισμού ενώ οι περιβαλλοντικές τη μικρότερη.