bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Bohça Geleneğinden Valiz Kültürüne Bir İnceleme
Authors: ATEŞ Fatma
Published: May 2023

Türkler tarihin farklı dönemlerinde göçebe hayat tarzını benimsemişlerdir. Göçebe yaşam tarzından sonra zaman içerisinde yerleşik hayata geçmişlerdir. Bu geçiş esnasında eşyalarını, yiyeceklerini ve kıyafetlerini muhafaza etmek için farklı malzemelerden yapılmış eşyalar üretmişlerdir. Bu eşyalar içerisinde kök boyalarla dokunan heybe, çuval, kilim ve bohçalar yer almıştır. Farklı ebat ve renklerde sanatsal olarak oluşturulan bu ürünler zaman içerisinde farklı amaçlarla da kullanılır hale gelmiştir. Bu ürünlerden biri bohçadır. Başlangıçta bohçanın ortaya çıkış amacı insanların kıyafetlerini korumak ve bu kıyafetlerin kirlenmesini önlemek iken daha sonraları bohça; yemek çıkını, başörtüsü gibi farklı gayelerle de kullanılır hale gelmiştir. Teknolojinin gelişmediği dönemlerde kadınların dokuyarak, kanaviçelerle işleyerek oluşturdukları bu sanat, devlet geleneği ile padişah kıyafetlerini saklamak amacına hizmet etmiş, tarihin ileri süreçlerinde de gelin ve damat bohçası geleneği ile günümüze taşınmıştır. Sözlü kültür ürünlerinde de yansımalarını gördüğümüz bohça, kimi zaman kırsal kesimlerin ekonomik ve kültürel düzeylerini yansıtan bir unsur olarak halk kültürüne yer bulmuştur. Bu sözlü kültür ürünlerinde tarlaya veya bahçeye giden kahraman yemek ve ekmeğini dört köşeden oluşan çıkın anlamına gelen bohçaya sardığını söyler. İlmek ilmek dokunan bu el sanatı her bir şekli ile farklı anlam ve mesajları içermesi ile farklı bir sanatın kapılarını aralarken bu çalışmada bohçanın kültürdeki yeri, kullanım alanları ve zaman içerisinde geçirdiği değişim ile aktarılacaktır.
Skandal Söylemi ve Yeni Medya: Eleştirel Söylem Analiziyle Hürriyet Haber Sitesi Örneği
Authors: GÜR OMAY Esma Gültüvin
Published: May 2023

Bu makalenin amacı, yeni medyada bir skandalın nasıl inşa edildiğini açıklamak ve ışık tutmaktır. Skandalların bekçi gazeteciliği (watchdog journalism) açısından önemli olduğu günlere oranla, yeni medya sayesinde skandallar dönüşüm geçirmiştir. Skandallar artık toplumsal düzeyde normların ihlalinden daha fazlasını ifade etmektedir. Günümüzde skandallar, artan iletişim hızı, dijital trafik, dikkat ekonomisi, görünürlük, etkileşim getirmekte ve gazetecilik açısından bir söylem işlevi görmektedir. Yeni medya çoğu haberi skandal söylemiyle sunmaktadır. Skandal olarak sunulan haberler nedeniyle okurların bu tarz haberlere olan ilgisi yok olurken, haberciliği ve haber üretimini dönüştüren dijital platformlar, kullanıcının ilgisini bu şekilde çekmeye çalıştığından ve haberler de platform mantığından etkilendiğinden skandallar yeni bakış açısıyla incelenmesi gereken olgular haline gelmiştir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden eleştirel söylem analizi kullanılarak yeni medyada inşa edilen bir söylem haline gelen skandalı incelemeyi amaçlamaktadır. Veriler ana akım gazetelerden olan Hürriyet gazetesinin internet sitesinden toplanmıştır. Hürriyet gazetesi hem yüksek okur oranı hem de ana akım medyayı temsil etmesi ve Hürriyet gazetesinin haber sitesinin en çok trafiğe sahip haber sitesi olması nedeniyle seçilmiştir.

Çalışmanın örneklemi olarak amaçlı örneklem tercih edilmiştir. Amaçlı örneklem çalışmanın amacıyla uyumluluk göstermektedir. Kısa süreli (bir haftalık) zaman aralığında yer alan haberler incelenmiş, bu süre zarfında on tane skandal haberine ulaşılmıştır. Kısa süreli zaman diliminde yer alan skandal haberlerinin çokluğu yeni medyanın skandal konusundaki tutumuna ışık tutar niteliktedir. Çalışma, skandalın bir söylem olarak yeni medyada inşasının, tık yemi (click-bait) görevi görerek, dijital trafiği artırarak ticari olarak kazanç sağlamakta olduğunu göstermektedir. Bu açıdan yeni medya skandal söylemini yeniden inşa etmiş, skandallar bekçi gazeteciliğinin önemli bir unsuru olmaktan çıkmış, dijital trafiği arttırıcı bir öğe haline gelmiştir.
“İletişimsel İstinsah Faaliyeti” ve “Müstensih Performansı”: Nâyî Mustafa Kevserî Efendi Özelinde
Authors: USTA Zeynep
Published: May 2023

Demetrius Cantemir (1673-1723) tarafından 18. yüzyıl başlarında yazımı tamamlanan Kitabu‘ilmi’l-mûsıki ‘alâ vechi’l-hurûfât (Kantemiroğlu Edvârı), Osmanlı/Türk Musikisi’yle (O/TM) ilgili nazari bilgiler ihtiva etmekle birlikte, dönemin saz musikisi repertuarından büyük bir kısmını, Cantemir'in kendi icadı olan nota yazısıyla kaleme aldığı bir kaynaktır. Edvâr’ın içerdiği nota koleksiyonunun büyük bir kısmının istinsah edildiği iki kaynağa ulaşılabilmiştir: Edvâr Tahran ve Kevserî Mecmû‘ası. Her ikisi de 18. yüzyılın ilk yarısı içinde kaleme alınmış olan bu el yazmaları, çok sayıda O/TM eserinin notaya aktarımı bağlamında, Osmanlı istinsah geleneğinin bilinen en eski örneklerindendir. Çalışmada, bu kaynaklardan Kevserî Mecmû‘ası’na istinsah edilen nota metinlerinde mevcut birtakım çeşitlenmeleri, Mecmû‘a’nın yazarı Nâyî Mustafa Kevserî Efendi’nin “performansı”yla ilişkilendiren ve Kevserî’nin “iletişimsel bir istinsah faaliyeti” içinde olduğunu öne süren “kuramsal çerçeve” ana hatlarıyla sunulacaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Öncelikle O/TM’ye dair, 17. yüzyıl ve 18. yüzyılın ilk yarısından günümüze ulaşabilmiş nota koleksiyonları ve Kevserî Mecmû‘ası hakkında kısaca bilgi verilecektir. Daha sonra, Kevserî Mecmû‘ası’nda mevcut müstensih kaynaklı çeşitlenmelerin değerlendirilmesine yönelik halkbilimsel bir yaklaşım tanıtılacak ve gelenekte yetkinliği olan bir müstensihin “iletişimsel istinsah faaliyeti”nin mahiyeti hakkında oluşturulan “kuramsal çerçeve” hakkında bilgi verilecektir. Çerçevenin oluşturulmasında, 20. yüzyıl sonlarında ortaya konulan ve Performans Teorisi’nin yazılı aktarımlar üzerinde uygulamasının bir örneğini teşkil eden müstensih performansı yaklaşımı temel alınmıştır. Son olarak, Kevserî’nin müstensihlik performansını motive eden faktörler üzerinde durulacak, performans gösterdiği bağlamın, iletişimde bulunduğu hedef kitlenin ve performansının mahiyeti konuları kısaca ele alınacaktır. Çalışma, sözlülüğün/işitselliğin ağırlıklı olduğu geleneksel kültür bağlamlarında gerçekleşen istinsah faaliyetlerine odaklı Türk Halkbilimi araştırmalarına yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Bu yaklaşım, geleneğe aşina bir müstensihin, sözlü/işitsel ve yazılı bağlamlar arasında kalan düşünme biçimlerinin ve istinsah ettiği metnin arka planındaki durumun anlaşılmasına imkân sağlayacaktır.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları
Authors: BAYTAL Yaşar
Published: May 2023

Kıbrıs meselesi, Türkiye ile Yunanistan’ı çatışmanın eşiğine getirecek kadar hassas konulardan biridir. Bazı dönem dünya gündeminin ilk sıralarında yer alan bu mesele, günümüze kadar hala çözüme kavuşamamıştır. Çözümsüzlüğün temel nedeni; Kıbrıs Ada’sındaki filli durumun Rumlar tarafından bir türlü kabullenilmemiş olması ve Rumların her türlü çözüm önerilerine karşı durmuş olmalardır. Rumların uzlaşmaz tutumunun temelinde, enosis düşüncesi yatmaktadır. Enosis düşüncesine açıktan açığa destek veren Yunanistan yönetimi, bir taraftan Kıbrıs’ta Rumlar üzerindeki nüfuzlarını canlı tutmaya çaba gösterirken diğer taraftan da İngiltere, Amerika ve hatta Türkiye ile görüşmeler yaparak Ada’da barışın tesisinden yana olduklarını dünya kamuoyuna göstermeye çalışmıştır. Ancak gerçekte Yunanistan’ın amacı; Kıbrıs’ta enosise ulaşmak için her türlü engellemeyi ortadan kaldırmaya yönelik çalışmalar yapmak olmuştur.

Kıbrıs’taki İngiliz varlığını uluslararası dengelerle savuşturmak isteyen Yunanistan, gerek Amerika’nın gerekse Sovyetler Birliği’nin bazen doğrudan bazen ise dolaylı olarak desteğini almış, enosis düşüncesine giderek yaklaşmıştır. Bu bağlamda Ada’daki çözümsüzlüğün neden olduğu sorunları çok iyi kullanan Rumlar ve Yunanistan, Kıbrıs meselesini uluslararası alana taşıyarak Amerika ile Avrupa kamuoyunu etkilemeyi başarmıştır. Rum kilisesinin çalışmaları ve propagandalarıyla enosis düşüncesi, Ada’daki Rum milliyetçiliğini giderek militarizme sürüklemiştir. Böylece sağ ve komünist Rumları bir araya getiren ve onları Türk düşmanlığına sürükleyen temel ideoloji, enosis düşüncesidir ki bu aslında Yunanlıların Megali İdeasıyla da örtüşmektedir. Yunan Megali İdeasının enosis şekline bürünmesiyle birlikte Yunanlıların Kıbrıs’ı Helen Adası haline getirmeye yönelik çabaları da artmıştır.

Bu çalışmada, Kıbrıs Cumhuriyetinin kurulmasından sonra Ada’daki Türklerin durumu incelenmiştir. Cumhuriyetin kurulmasından sonra Rumların Türklere yönelik tutumları ve bunun sonuçları çok yönlü sorgulamıştır. Yine Kıbrıslı Türklere yönelik Rumların saldırıları sonucu Türkiye’nin ve uluslararası camianın izlediği politika ve bunun sonuçları yaşanan olaylar üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. İngiltere’nin Kıbrıs’taki hâkimiyetini korumak için izlemiş olduğu politika ve sonuçları, yine bu çalışmada ele alınmıştır. Rumların enosis düşüncesinden kaynaklı Türklere yönelik yapmış oldukları saldırıların Ada’daki dengeleri nasıl değiştirdiği sonuçlarıyla birlikte ele alınmıştır.
Orhan Asena'nın Simavnalı Şeyh Bedreddin Eserinin Politik Tiyatro Kuramına Göre İncelenmesi
Authors: ALVER Tolga
Published: May 2023

Simavnalı Şeyh Bedreddin piyesi, 1968 yılı olaylarının ardından kaleme alınmıştır. Asena, günümüzde hâlâ tartışması devam eden Şeyh Bedrettin karakteri üzerinden dönemin olaylarına dolaylı bir politik gönderme yapmıştır. 1968 senesinde dünyadaki gelişmelerle de bağlantılı olarak ülkenin birçok üniversitesinde okuyan öğrenciler yeni haklar için ayaklanmışlardır. Başlangıçta üniversitede bazı özgürlüklerin kazanılması için ortaya çıkan bu olaylar sonrasında devrimci bir tutuma dönüşerek politikleşmiştir. O dönemde sol cenahın savunduğu devrim sloganının, Orhan Asena’nın Simavnalı Şeyh Bedreddin piyesinde de savunulması bu metnin politik bir tutumla yazıldığının göstergesidir. Bu çalışmada Orhan Asena’nın kaleme aldığı Simavnalı Şeyh Bedrettin piyesi, Alman yönetmen Erwin Piscator’un kuramsal çerçevesini çizdiği politik tiyatro kuramı açısından incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Simavnalı Şeyh Bedreddin piyesinin politik tiyatro kuramı ile ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Bu makalede Simavnalı Şeyh Bedreddin piyesi; propaganda, eğiticilik, ideolojik, güncellik, bildiri, estetik ve belgesellik işlevleri doğrultusunda kuramsal olarak incelenmiştir. Bu işlevler Simavnalı Şeyh Bedreddin piyesine uygun olarak irdelenerek “Politik Tiyatronun Propaganda ve Eğitici İşlevi”, “Politik Tiyatronun İdeolojik İşlevi”, “Politik Tiyatronun Güncellik ve Bildiri işlevi”, “Politik Tiyatronun Estetik işlevi” ve “Politik Tiyatronun Belgesellik işlevi” başlıklarıyla aktarılmıştır. Orhan Asena’nın 1968 yılı öğrenci olayları ve dünyadaki devrimci gelişmeler ışığında Şeyh Bedreddin’in hikâyesini kaleme aldığı Simavnalı Şeyh Bedreddin eseri, Piscator’un savunmuş olduğu devrimci tiyatro anlayışı çerçevesinde ele alınmıştır.
Van Halk Hekimliğinde Hastalıkların Tedavisinde Kullanılan Tedavi Yöntemleri
Authors: ŞEVLİ Derya , AZAR Birol
Published: May 2023

İnsanoğlu var olduğu günden itibaren kendisinde ve başkalarında bulunan hastalıklara çeşitli yöntemlere başvurarak, deneme-yanılma yoluyla çareler aramıştır. Bu arayışta yeryüzünde bulunan canlı ve cansız varlıklardan çeşitli şekillerde faydalanmıştır. Başarılı olunan tedavi yöntemleri sözlü gelenek yoluyla nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. İnsanların bu şekilde hastalıkları kendi imkânlarıyla tedavi etme şekillerine halk hekimliği, yaptıkları ilaçlara ise halk ilacı adı verilmiştir. Halk hekimliği uygulamalarında yapılan sağaltımlarda çeşitli yöntemlere başvurulmaktadır. Bu yöntemlerin bir kısmı dinsel ve büyüsel yollarla gerçekleştirilirken bir kısmı da bitkisel, hayvansal ve madensel ürünlerin kullanımı ile yapılmaktadır. Bu yöntemler araştırmacılar tarafından çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Tarihte pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Van, birçok kültürün geçiş merkezi olmuştur. Dolayısıyla birbirinden farklı inanç ve kültürü bir arada barındırmıştır. Bunun sonucu olarak ilde renkli bir folklorik tıp oluşmuştur. Çalışmanın amacı, farklı kültür ve inanç özelliklerini içerisinde barındıran Van ve çevresinde var olan halk hekimliği uygulamalarında başvurulan tedavi yöntemlerini belirlemektir. Bu bağlamda Van’da yaşayan halk hekimleri ve halk hekimlerine başvuran kişilerle görüşülmüştür. Derleme çalışması esas alınarak birebir görüşme ve gözlem metotlarıyla birtakım bilgiler elde edilmiştir. Bu bilgiler incelenip yazılı kaynaklarla da desteklenerek bölgede var olan tedavi yöntemleri tespit edilip tasnifleri yapılmıştır. Yapılan değerlendirmede araştırma sahası olan Van’da çeşitli tedavi yöntemlerinin kullanıldığı tespit edilmiştir.
Geçici Koruma Statüsü Altında Bulunan Suriyelilerde Psikolojik Dayanaklılık ile Sosyodemografik Değişkenler Arasındaki İlişki: Mardin Örneği
Authors: TATLICIOĞLU Oktay
Published: May 2023

Göç literatürü, savaş gibi nedenlerle göç etmek zorunda kalan insanların sıklıkla anksiyete ve depresyon gibi psikolojik ve sosyal sorunlar yaşadığını göstermektedir. Son dönemde göç çalışmalarında, zorunlu göçmenleri yalnızca sorunlu ya da patolojik bireyler olarak görmek yerine güçlü yönlerini vurgulamanın önemli olduğunu savunan ve yalnızca onların sorunlarına odaklanan yaklaşımlara karşı eleştiriler ortaya çıkmıştır. Dayanıklılık (resilience), mültecilerin hem psikolojik sağlığı hem de sosyo-kültürel uyumu açısından önemli bir rol oynamaktadır. Ancak literatürde bu konuda zengin bir veritabanı olmadığı gözlemlenmektedir. Bu eleştirilere dayanarak mültecilerin psikolojik dayanıklılığını ekolojik yaklaşımla ele alan bu çalışmada, dayanıklılığın sosyal boyutuna odaklanan Resilience Research Centre (RRC-ARM) tarafından hazırlanan Yetişkin Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. Türkiye'nin Mardin il sınırları içinde yaşayan 323 Suriyeli geçici koruma statüsü sahibi yetişkinlerle yüz yüze anket yapılmıştır. Görüşmeler sırasında bir tercüman da hazır bulunmuştur. Anket aracılığıyla katılımcıların sosyodemografik bilgileri ve dayanıklılık düzeyleri belirlenmiş ve bu değişkenler arasındaki ilişki t-testi ve ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, eğitim düzeyi ve işsizlik durumunun dayanıklılık üzerinde önemli bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Potansiyel, acil ve gelecekteki sorunları aşmak için önemli bir kaynak olan dayanıklılığın meslek (iş) ve eğitim fırsatlarıyla ilişkilendirilebileceği değerlendirilmiştir.
Kırım Hanlığı’nda Kadı’nın Teftiş Görevi
Authors: DOĞAN Ahmet
Published: May 2023

Tarih boyunca hem kamu hem de özel sektör yöneticileri yapılan işi kontrol etmek ve doğruya ulaşmak için teftiş faaliyetinde bulunmuştur. Teftiş faaliyetinde bulunan kurumlar arasında en önemlilerinden biri de devletlerdir. Bu devletlerden biri de Kırım Yarımadasında kurulan Kırım Hanlığı’dır. Hanlık yöneticileri ülkede adaleti sağlamak ve doğru bilgiye ulaşmak için teftişi aktif bir şekilde kullanmışlardır. Ülkede teftişin en etkili şekilde kullanıldığı yer ise kadılıklardır. Devlet yöneticileri ülkenin her kazâsında bulunan kadılar vasıtasıyla en ücra noktalara kadar teftiş faaliyetinde bulunmuşlardır. Nitekim kadılar tarafından tutulan kadıasker defterleri incelendiğinde kadı‘nın bilinen görevlerinin yanında muhallefât, katl, vakıf, eğitim-öğretim, çarşı ve bedel-i hâc gibi konularda teftiş yetkisinin olduğu görülmektedir. Bu çalışmayla kadıların kadıasker defterlerine yansıyan teftişle alakalı yetkileri irdelenmiştir. Çalışma, Türkiye’de bulunan Kırım Hanlığı Kadıasker Defterleri ile sınırlıdır. Belirlenen defterlerden kadı ile alakalı hüküm ihtiva edenler transkrip edilmiştir. Elde edilen transkripsiyon ve Kırım Kadıasker Defterleri ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmalar birleştirilmiş ve içerik analizi yöntemi ile yorumlanmıştır. Bu bağlamda kadıların miras hukukunda, ölüm davalarında, tüketici haklarının korunmasında, eğitim-öğretim ve kütüphanede bulunan kitapların tetkikinde ve vakıfların teftişinde önemli bir rolünün olduğu ortaya konmuştur. Çalışma, devletin ülkede düzeni ve adaleti sağlama konusunda ne gibi tedbirler aldığını göstermesi bakımından mühimdir. Çalışma, kadıların teftiş yetkisini müstakil olarak ele alan ilk örnektir. Ayrıca bu çalışmayla birlikte ortaya çıkan verilerin teftiş konusunu çalışan araştırmacılara katkı sağlayacak olması önemlidir
Tüketicilerin Marka Değeri Algılamaları ile Marka Aşkı İlişkisi ve Bunların Sosyal Medya Davranışlarına Etkisi
Authors: ÇATLI Özlem , YALÇIN Aybüke
Published: May 2023

Bu çalışma tüketicilerin marka değeri algılamalarının Aaker’ın (1991) belirlemiş olduğu boyutlara göre; marka farkındalığı, marka çağrışımları, algılanan kalite ve marka sadakati üzerinden her birinin marka aşkı üzerindeki etkisini belirlemek, marka aşkının marka değeri üzerindeki etkisini belirlemek ve marka değeri algılamaları ile marka aşkının tüketicilerin sosyal medyadaki davranışları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma 614 katılımcının katılımıyla gerçekleşmiştir. Çalışmada hazırlanan ankette Aaker’ın (1991) marka değerleme modeli ve Carroll ve Ahuvia, (2006) Marka Aşkı ölçeği kullanılmış olup bu ölçekler 5’li likert soru tipi ile katılımcılara sorulmuştur. Çalışmada katılımcılarda daha öncesinde pilot çalışma ile hazırlanan “en sevilen marka” listesinden birisini seçmeleri istenmiş, yanıtları o markaya göre yanıtlamaları istenmiştir. Katılımcılardan çevrimiçi anket yolu ile veriler toplanmış olup, toplanan veriler SPSS paket programı yardımı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, marka değeri hem genel olarak hem de her bir boyut açısından tüketicilerin marka aşkını etkilemektedir. Ayrıca marka aşkı tüketicilerin marka değerleme algılarını etkilemektedir. Bununla birlikte marka değeri algılamaları ve marka aşkı tüketicilerin sosyal medya platformlarında markaya ilişkin davranışlarını etkilemektedir.
Geleneksel Su Yönetim Sisteminin (Karız) Uygur Halk Koşaklarına Yansıması
Authors: KILIÇ Ebru
Published: May 2023

Uygurlar, Turfan ve Kumul gibi yüksek sıcaklıkların olduğu şehirlerde, suya erişmek ve modern teknolojinin bulunmadığı dönemlerde su sorununu çözmek için “karız” kariz adını verdikleri sulama sistemi ile yer altından suyu; kol gücü, ortak yaratıcılık ve işbirliği ile yerleşim yerlerine taşıma ve dağıtma yöntemini kullanmışlardır. Halkın geleneksel bilgi, deneyim ve coğrafyanın sunduğu malzemelerin birleşimi inşa ettikleri bu sistem; ekolojik, ekonomik, kültürel vb. çok boyutlu sürdürülebilir bir döngü oluşturmuştur. Çeşitli etkenlerle bugün sayıları oldukça azalmış olmakla beraber kültürel miras ürünü olarak koruma girişimleri bulunmaktadır. Geleneksel su yönetim sistemi “karız” ile suya erişim sağlanması; halkın yaşamında, başta geçim kaynaklarını oluşturan tarımda ve ev içi kullanımda işlevselliği neticesinde büyük önem ve role sahip olmuştur. Bu sebeple, topluma ve doğaya ekledikleri, kattıkları çerçevesinde, çeşitli anlam ve görünümlerle kültürel üretim ve içerikler de yaratılarak gelecek kuşaklara aktarımı görülmektedir. Bu aktarım ve yaratım, Uygurların sözlü ve yazılı edebiyat ürünü olan “koşak” larda (halk şiiri) da işlenmiştir.

Bu makalede, geleneksel su teknolojisi karızların koşaklara nasıl yansıdığı tespit edilerek karız sistemine ilişkin bilgiler ve uygulamalar, karızların halkın yaşamındaki etkisi ve bu etki dolayımında halkın dünya görüşündeki yeri, duygu ve düşüncelerle ona yükledikleri anlamlar ile su yönetiminin ilişkisi ortaya koyulacaktır. Araştırmaya konu olan koşaklar; Uygurların çevresel, sosyal, kültürel ve ekonomik görünümlerini içeren sözlü kültür ürünlerine dair kaynaklarda veriler taranarak ve tespit edilen içeriklere göre sınıflandırılarak bulgular, bütüncül ve analitik bakış açısıyla yorumlanmıştır.
Alaca Höyük’te Hitit Bayramları ve Kurban Uygulamaları
Authors: SEVİNÇ ERBAŞI Fatma
Published: May 2023

Çorum ili sınırları içindeki Alaca Höyük arkeolojik kazıları, başladığı andan itibaren son derece çarpıcı keşiflere ev sahipliği yapmıştır. Erken Tunç Çağına ait tabakalarda gün yüzüne çıkartılan kraliyet mezarlarında tespit edilen kurbanların, Hitit Çağında devam eden törensel kurban için bir prototip oluşturduğu gözlemlenebilmektedir. Erken Tunç Çağı mezarlarından elde edilen bulgular, burada farklı türde kurban uygulamalarının gerçekleştirildiğini ortaya koymaktadır. Alaca Höyük kraliyet mezarlarında sıvı kurbanı/libasyon ve hayvan kurbanının belirli bir düzende uygulanmış olduğu anlaşılmaktadır. Hitit Döneminde de benzer kurban etkinliklerinin törensel protokole uygun olarak icra edildiği, Hitit İmparatorluk Dönemine tarihlendirilen orthostatlar üzerindeki tasvirler sayesinde okunabilmektedir. Bu durum, Alaca Höyük’ün geçmişten gelen köklü bir kültsel kurban geleneğine sahip olduğunu belgelemektedir. Söz konusu orthostatlarda Hitit kral ve kraliçesinin yönettiği bir bayram töreninde libasyon/içki kurbanlarına ve hayvan kurbanlarına dair sahneler dikkati çekmekte ve bu sahnelerin Hitit bayram törenlerini ayrıntılı olarak anlatan metinlerle uyumlu olduğu anlaşılmaktadır. Bir diğer önemli ayrıntı kurban-av bağlantısının orthostlarda belirli bir akış içinde konumlandırılışıdır. Orthostatlar aynı zamanda tanrılar, kurban törenlerinin uzman personeli, kullanılan malzeme ve törenlerin atmosferi hakkında da aydınlatıcı nitelik taşımaktadır. Orthostatlarda törenlere dair sahnelerin düzenlenişi ve bu sahnelerin kurbanların uygulanış yöntemleri bakımından ele alınmış olması son derece dikkat çekicidir. Bu yönüyle orthostatlar, Alaca Höyük’ün bir kült merkezi olarak Hitit dini yaşamındaki konumunu anlamak açısından da ipuçları sunmaktadır.
Neşet Ertaş Bibliyografyasına Ek (Eylül 2017-Nisan 2023)
Authors: BEKKİ Salahaddin , DEMİRBAŞ Dicle
Published: May 2023

Horasan’dan Anadolu’ya uzanan bin yıllık Abdallık Geleneğinin son olmasa bile son büyük abdalı olma sıfatını hak eden Neşet Ertaş, 25 Eylül 2012’de onlarcası insanların diline pelesenk olmuş iki yüz civarında türkü/bozlak bırakarak Hakk’a yürümüştür. Neşet Ertaş, sağlığında olduğu gibi bugün de geride bıraktığı eserleriyle halk müziği sahnesine adım atmak üzere olan gençler ile geçimini türkülerden temin eden yüzlerce usta müzisyeni besleyen gür bir kaynaktır. O, halk müziğinin gür ve berrak bir kaynağı olarak daha uzun yıllar akmaya devam edecek ve gönül yangını çeken onlarca âşık onun türküleriyle kendilerini teskin etmeye devam edecektir.

Kelimenin tam anlamıyla “ümmi” olan ve babası Muharrem Ertaş gibi okuma ve yazmayı sonradan kendi kendine öğrenen Neşet Ertaş, hayatını tamamladığında “Fahri Doktora” diplomasına sahip, UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” ilan edilmiş irfan sahibi bir bilge idi. Neşet Ertaş, kendisi hakkında hazırlanan iki kitabı dünya gözüyle görme bahtiyarlığına erişmişti. Vefatından sonra Neşet Usta’yla ilgili çalışmaların artarak devam ettiği görülmektedir. Bu artışa akademik çevrelerin katkı sağlaması da kıymetli bir gelişmedir.

2017 yılında yayımlamış olduğumuz “Son Abdal Neşet Ertaş: Hayatı, Eserleri ve Hakkında Yapılan Çalışmalar” başlıklı kitapta Büyük Usta’yla ilgili çalışmaları bir araya toplamıştık. O günden sonra da Usta’yla ilgili yapılan çalışmaları takip etmeye ve toplamaya devam ettik. Bu çalışmayla, altı yıl içerinde yapılan yayınların, adı geçen çalışmamızın formatına uygun bir makale halinde araştırmacıların yararlanmasına sunmak amaçlanmıştır.
Toplumsal Cinsiyet ve Cami: Kadinlar Camilerde Platformu Örneği
Authors: ÖREN Mehmet Furkan
Published: May 2023

Sosyal bilimlerin önemli tartışma alanlarından biri olan toplumsal cinsiyet, kadın ve erkek şeklindeki kategorik ayrımın sosyo-kültürel boyutuna odaklanmaktadır. Toplumsal cinsiyet kadın ve erkek ayrımının belli bir cinsi refere etmekten ziyade mekânı, yapıyı ve hatta dili imlediğini düşünen ve cinsiyeti bu bağlamda değerlendiren bir çerçeveye sahiptir. Toplumsal cinsiyetin tartışıldığı önemli alanlardan birisi de dindir. Dini metinler ve dinsel mekânlar kadın ve erkek tartışmalarının bununla bağlı olarak toplumsal cinsiyet çalışmalarının anlaşılması açısından önemli bir yer teşkil etmektedir. Dinsel bağlamın içerisinde mekân önemli bir yer tutmaktadır. Bu açıdan daha çok İslam inancına mensup olan Türk toplumunda cami önemli bir mekândır. Herkese açık olması gereken bu mekânın daha çok erkeklerin istifade ettiği yerler olmaları dikkate değerdir.
Camilerin erkek merkezli yerler olmasına dönük bir tepkinin neticesi olarak ortaya çıkan Kadınlar Camilerde Platformu kadının camideki görünümünü artırmak, camilerde kadınlara yönelik yerlerin kapsamını genişletmek için çalışan eden sivil bir oluşum olarak muhafazakâr dindar kadınların dönüşümünü anlama açısından önemlidir. Bu açıdan makalenin odağı muhafazakar kadınlar tarafından kurulan ve liberal düşünceye sahip olan kadınlarca da desteklendiği anlaşılan Kadınlar Camide Platformudur. Bu platforma ait sitenin yanı sıra sosyal medya hesaplarının (Twitter, İnstagram ve Facebook) söylem analizine tabi tutulduğu çalışmada muhafazakâr dindar bir kadın oluşumunun erkek egemen olduğunu düşündükleri bir mekâna yönelik talepleri, toplumsal cinsiyet bağlamında tartışılmaktadır. Genel olarak cami ve kadın etrafındaki tartışmaları Kadınlar Camilerde Platformu etrafında irdeleyen bu çalışma toplumsal cinsiyet alanındaki tartışmalara da katı sunmayı amaçlamaktadır.
Digital Feminist Activism in Turkey: Has Long-Awaited Fourth Wave Feminism Arrived?
Authors: DİNÇER Pelin
Published: May 2023

Throughout different waves of feminisms, women have called attention to sexist political and social norms across countries. Starting from the first wave feminist demands of suffrage to third wave’s intersectional feminist politics, women activists have struggled to achieve gender equality in different contexts. With an emphasis on intersected identities, fourth wave feminism, also called digital feminism, endeavours to implement third wave’s concepts in the digital space, via blogs, websites, social media platforms. In Turkey, in the second decade of the 2000s, women have started to extensively use social media to combat patriarchy, particularly violence against women and femicide, and to increase communication and solidarity among women in line with the political opportunity structures in the country. Through digital platforms, women stimulate political change by exposing gendered discourses. However, due to government’s increased control on digital spaces, activists’ capacity to alter the social gendered structure has been limited. Nevertheless, digital spaces still have a great potential to work as counterpublics for marginalised groups, such as women.
Tecavüz Olgusunun“İffet” Filmi Örneği Üzerinden Feminist Yöntem ile İncelenmesi
Authors: KARHAN Jale
Published: May 2023

Bir insan hakkı ihlali ve toplumun hesaplaşması gereken bir suç ve adalet sorunu olan tecavüz olgusu toplumsal ve kültürel yapı ile bağlantılı olan önemli bir toplumsal sorundur. Tecavüz olgusu, erkek egemen kültürün kadınlar üzerinde kullandığı baskı, denetim, sindirme ve egemenlik araçlarından biridir. Kadınlara yönelik yapılan tecavüz olaylarında eril toplumsal yapı tecavüzü meşrulaştırıcı birtakım mitler ve söylemler kullanarak sorumluluğu kadına yükler. Tecavüzü meşrulaştırıcı olan bu mitler makro düzeyde toplumun bütününü düzenleyici ve örgütleyici araçlardır. Bu tecavüz mitlerinin değiştirilmesi ve ortadan kaldırılması gereklidir. Yapılan çalışmada, feminist kuramın “özel/kamusal alan”, “toplumsal cinsiyet”, “cinsellik”, “ataerkillik”, “namus”, “bekâret” ve “hegemonik erkeklik” gibi kavramları ve bilgilerine istinaden tecavüz olgusu “İffet” filmi metni örneği üzerinden incelenmiştir. Filmin analizinde “feminist yöntem” ile nitel araştırma tekniklerinden “eleştirel söylem analizi” tekniği kullanılmıştır. Yapılan çalışmanın kapsamında analizi yapılan “İffet” filminde tecavüz olayının sunumuna bakıldığında ise kadın bakış açısıyla ele alınmadığı, eril bakış açısıyla normalleştirilmiş şekilde bir aşk ve gönül ilişkisi biçiminde ele alındığı görülmüştür.
Kendini Nesneleştirme İnanç ve Davranışları Ölçeğinin Genç Kadınlar Üzerinde Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Authors: DEMİR KAYA Meva , ÇOK Figen
Published: May 2023

Kendini nesneleştirme, kadın araştırmalarında oldukça sık çalışılan bir kavramdır. Bu çalışmada, Kendini Nesneleştirme İnanç ve Davranışları Ölçeğinin (KNİDÖ) Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlanmaktadır. Ölçek 14 maddeden ve iki alt boyuttan (başkalarının bakış açısı, benlik olarak beden) oluşmaktadır. Araştırmanın katılımcıları 309 (Ort = 21.79, SS = 1.95) genç kadından oluşmaktadır. Ölçeğin ölçüt geçerliğini belirlemek amacıyla Vücut Algısı Ölçeği ile Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. Yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi ile yapılarak iki faktörlü yapı doğrulanmıştır. Ölçeğin ölçüt geçerliği analizi sonucuna göre, Vücut Algısı Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri ile ilişkili bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla ise test-tekrar test, yapı güvenirlik, iki yarı güvenilirlik ve iç tutarlılık katsayıları incelenmiş ve iç tutarlılık katsayısı .89, yapı güvenirlik .92, iki yarı güvenirlik .74 ve test-tekrar test katsayısı .76 olarak bulunmuştur. Bulgulara göre KNİDÖ’nün Türkçe versiyonu genç kadınlar için geçerli ve güvenilir bir araçtır. Bulgular ölçek geçerlik ve güvenirlik alanyazını ile kadın araştırmaları alanyazını kapsamında tartışılmaktadır.
Çoklu Dezavantajlılık Bağlamında COVID-19 Salgınının Kadın Emeği Üzerindeki Sosyo-Psikolojik Etkileri
Authors: ÖZLÜ Büşra
Published: May 2023

COVID-19 salgını, dünya genelinde mikro düzeyde bireyleri, makro düzeyde ise toplumlar etkisi altına alarak büyük ölçekli bir etki yaratmıştır. Salgın sürecinde hane içi ücretsiz kadın emeğinin arttığına dair verilerin ulusal ve uluslararası literatürde yer bulmaya başlaması ve salgından etkilenen dezavantajlı gruplar içerisinde kadınların da yer alması ile birlikte salgından nasıl ve ne yönde etkilendiklerine dair bir tespitte bulunma ihtiyacı doğmuştur. Kurum ve kuruluşlar tarafından yeterli bir şekilde sağlanamayan bakım hizmetleri kadınların üzerindeki bakım emeği ve duygusal emeğin yoğunluğunu artırmıştır. Bu çalışmada salgının kadınlar ve hane içi ücretsiz kadın emeği üzerindeki sosyal etkileri; bilişsel emeğin kullanımının artması ve zaman yoksulluğu olarak ele alınmış, aile reisi kadın olan hanelere etkisi ve sunulamayan veya tedarik edilemeyen hizmetlere yönelik ülkelerin uygulamaları değerlendirilmiştir. Salgının kadınlar üzerindeki psikolojik etkileri ise hane içi şiddet, tükenmişlik ve bunalım, stres ve depresyon özelinde ele alınmıştır. Neticede COVID-19 salgını, kadınları sosyal ve psikolojik açıdan dolaylı olarak etkilemiştir. Öte yandan hane için sorumluluklar, şiddet görmek, aile reisi olmak gibi farklı dezavantajlı halleri bir arada yaşayan kadınların çoklu dezavantajlılık yaşaması gündeme gelmiştir. Benzer salgınların veya kriz dönemlerinin yeniden ortaya çıkması halinde kamu ve özel sektör ayrımı yapılmadan çalışan kadınlara bakım desteği verilmelidir. Kadınların farklı dezavantajlılıklar yaşayabileceği düşünülerek sosyal politika uygulamaları çeşitlendirilmelidir.
Gençlerde Dijital Flört Şiddetinin Toplumsal Cinsiyet Algısı ve İnternet Bağımlılığı ile İlişkisi
Authors: ÖZTÜRK M. Serhat , KAPLAN Gamze
Published: May 2023

Gençler hayatlarının her alanında olduğu gibi flört ilişkilerinin çeşitli aşamalarında da internet ve teknolojik aletlerden yararlanmaktadır. Flört ilişkilerindeki internet ve teknolojinin yaygın kullanımı ilişkinin her iki tarafını şiddet ve istismara varabilecek sonuçlara da sürükleyebilmektedir. Bu durumdan kaynaklı olarak çalışmanın temeli, flört ilişkisindeki tarafların dijital yol ve araçlarla birbirlerine şiddet uygulama hali olan dijital flört şiddeti etrafında konumlanmıştır. Çalışmanın yürütülmesindeki amaç ise gençlerin dijital flört şiddetinin mağdur ve uygulayıcı olma durumlarının toplumsal cinsiyet algısı, internet bağımlılığı ve sosyo-demografik değişkenler ile ilişkisinin ele alınıp araştırılmasıdır. Araştırmanın örneklemini 18-29 yaş arasında bulunan, Ankara ilinde yaşayan ve daha önce en az bir kez flört etme deneyimi olan 476 genç oluşturmaktadır. Araştırma çıktılarına göre, dijital flört şiddetinin mağdur ve uygulayıcılığı arasında ilişki vardır. Bunun yanı sıra toplumsal cinsiyet algısı ve internet bağımlılığı ile dijital flört şiddetinin uygulayıcısı olma durumu arasında da anlamlı ilişki bulunmuştur. Araştırma kapsamında yapılan analizlerde dijital flört şiddetinin kontrol ve izleme davranışının puan ortalaması, doğrudan saldırganlığın puan ortalamasından yüksektir.
Feminizm Tüm Kadınlar İçin mi? Gölgede Kalan Kadınlar
Authors: BOLAT Eren
Published: May 2023

Son dönem feminist hareket içinde önemli bir yere sahip yazarlardan birisi olan Amerikalı feminist düşünür ve yazar bell hooks, Feminizm Herkes İçindir adlı kitabıyla feminist hareket içinde erkek kadın fark etmeksizin tüm bireylerin yer alabileceği üzerine bir öneri geliştirmiş ve feminizmin herkes için olabileceği fikrini öne sürmüştür. hooks’un teorik olarak ideal olan ifadesinin pratikteki karşılığı ise günümüzde tam anlamıyla gerçekleşmiş durumda değildir. Feminizmin erkekler dahil herkesi kapsıyor olabilmesi için öncelikle hiçbir kadının feminist hareketlerin dışında kalmamış olması gerekmektedir. Oysaki çeşitli nedenlerden dolayı dünyanın farklı bölgelerindeki sayısız kadın bölgesel, ırksal, kültürel, inançsal ve bireysel farklılıklarından dolayı feminist dalgalar içinde yer alamamış, kendilerine dair söylem geliştirememiş ve kendilerini tam anlamıyla temsil edememişlerdir. Bu çalışmada feminist dalgaların günümüzdeki mevcut haline kadar geçirmiş olduğu değişime değinilerek, bu dalgalar içinde gerçekleşen feminist hareketlerin tüm kadınlar için mücadele verip vermediği incelenmektedir. Bu incelemeyi gerçekleştirmek için ezilen ve ötekileştirilen kadın karakterlerin yer aldığı eserler tercih edilmiştir. Bu eserler, Chimamanda Ngozi Adichie’nin Yükselen Güneşin Ülkesinde, Ngugi wa Thiong’o’nun Aradaki Nehir, Mariama Ba’nın Uzun Bir Mektup, Charlotte Brontë’nin Jane Eyre ve Jean Rhys’in Geniş Sargasso Denizi adlı romanlarıdır. Bu romanlar, kadınların yaşamış oldukları sorunlar temelinde incelenmiş ve kurgu türündeki bu eserlerde anlatılan problemlerin gerçek hayatta da bizzat yaşandığını desteklemek amacıyla gölgede kalan kadınlara dair kendi tecrübelerini aktaran Katherine Bullock ve Maryam Qudrat Aseel gibi yazarların da eserlerine yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmede, feminist dalgalar ve kazanımları dikkate alınarak, seçilen yazarların eserlerindeki kadın karakterlerin bu feminist hareketler içinde ne ölçüde yer aldığı, bu feminist hareketlerin romanlardaki kadın karakterlere ve sorunlarına dair bir söylem geliştirip geliştirmediği incelenmiştir.
Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencileri Görüşleriyle Cinsiyet Değişikliği
Authors: BAYKAL AKMEŞE Zehra , ALIŞ Buse
Published: May 2023

Bu araştırma sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin cinsiyet kavramı ve değişikliğine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla tasarlanmış, tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini bir kamu üniversitesinin Sağlık Bilimleri Fakültesinde öğrenimine devam eden 623 öğrenci oluşturmuştur. Veri, araştırmacılar tarafından oluşturulan anket formu ile yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Veri çözümlemesi Statistical Package for Social Science (SPSS) Windows 22.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Sosyo- demografik özelliklere ilişkin değişkenler, sayı ve yüzde dağılımı ile gösterilmiştir. Cinsiyet değişikliğine yönelik görüşlerini etkileyebileceği düşünülen kategorik özellikteki değişkenlerin etkisi Ki-kare çözümlemesi ile değerlendirilmiş, p
Analisis Heterosis Tiga Varietas Jagung Pulut (Zea mays var. ceritina Kulesh) Hibrida Heterosis
Authors: Manto  , Hamirul Hadini  , Dirvamena Boer
Published: May 2023

perlu terus dilakukan. Penelitian ini bertujuan menganalisis efek heterosis hasil persilangan tiga varietas jagung pulut hibrida yang sudah beredar luas di masyarakat. Penelitian dilaksanakan di Laboratorium Percobaan II Fakultas Pertanian Universitas Halu Oleo Kendari dengan menggunakan rancangan persilangan dialel penuh dan pengujiannya dengan rancangan acak kelompok (RAK) tiga ulangan. Variabel yang diamati adalah tinggi tanaman, tinggi letak tongkol, jumlah daun, diameter batang, umur berbunga jantan ±50%, umur berbunga betina ±50%, panjang tongkol, diameter tongkol, jumlah baris/tongkol, jumlah biji/tongkol, berat biji/tongkol dan produktivitas. Analisis heterosis yang diterapkan adalah mid parent heterosis (MPH) dan high parent heterosis (HPH). Hasil penelitian menunjukkan bahwa nilai MPH dan HPH untuk semua variabel ada yang bernilai positif karena lebih baik dari kedua tetuanya dan sebaliknya yang bernilai negatif. Secara umum nilai MPH dan HPH yang terbaik untuk karakter vegetatif dan generatif diperoleh pada BxA, BxC, dan resiprok keduanya.
Penerapan Model Biointensif untuk Mengendalikan Hama pada Tanaman Cabai Besar (Capsicum annuum L.)
Authors: Rasmayana  , Rahayu M  , Muhammad Taufik
Published: May 2023

Tanaman cabai besar (Capsicum annuum L.) merupakan salah satu tanaman hortikultura dari famili solanaceae yang banyak dibudidayakan secara komersial di Indonesia khususnya di Sulawesi Tenggara karena memiliki nilai ekonomis yang tinggi dan sebagai tanaman unggulan yang cukup penting. Penelitian ini bertujuan untuk mengevaluasi pengaruh penerapan model biointensif dengan penggunaan tanaman barier berbeda terhadap jumlah populasi dan hama pada tanaman cabai. Desain penelitian yang dilakukan Rancangan Acak Kelompok (RAK) yang terdiri dari 6 perlakuan yaitu: R0= Tanaman cabai besar tanpa perlakuan / control, R1= Tanaman cabai besar dengan perlakuan Insektisida, R2= Tanaman cabai besar dengan perlakuan Serai, R3= Tanaman cabai besar dengan perlakuan Kenikir, R4= Tanaman cabai besar dengan perlakuan Kemangi, R5= Tanaman cabai besar dengan perlakuan Bawang Daun, Setiap perlakuan diulang sebanyak 4 kali, sehingga terdapat 24 unit percobaan. Hasil yang diperoleh penggunaan model biointensif  terhadap tanaman barier berbeda memberikan pengaruh terhadap  jumlah populasi hama dan musuh alami. Berdasarkan hasil penelitian menunjukkan bahwa penerapan model biointensif dengan pengunaan tanaman barier kenikir (R3) memberikan pengaruh lebih baik dalam mengurangi jumlah populasi hama. Tanaman barrier khususnya tanaman kenikir meningkatkan populasi musuh alami secara signifikan pada jumlah buah dan berat buah tanaman cabai.
Efektivitas Perlakuan Biomatriconditioning Benih dan Pupuk Organik Cair terhadap Pertumbuhan Tanaman Cabai Besar (Capsicum annum L.)
Authors: Hamriani  , Gusti Ayu Kade Sutariati  , Muhidin
Published: May 2023

Cabai besar memiliki nilai ekonomi penting di Indonesia yang tingkat produktivitasnya masih tergolong rendah. Penelitian ini bertujuan untuk mengkaji bagaimana pengaruh interaksi,dan perlakuan yang memberi pengaruh terbaik terhadap pertumbuhan cabai besar. Penelitian ini dilaksanakan di Laboratorium Agronomi  Fakultas Pertanian  Universitas Halu Oleo dan di Screen house Desa Jati BaliSulawesi Tenggara. Menggunakan rancangan petak terpisah (RPT) dalam Rancangan Acak Kelompok (RAK) dengan perlakuan pupuk organik cair (P) sebagai petak utama yang terdiri atas 3 taraf: tanpa aplikasi pupuk organik cair (P0), pupuk organik urin sapi (P1) dan pupuk organik cair kulit pisang (P2). Perlakuan biomatriconditioning benih (M) sebagai anak petak yang terdiri atas 3 taraf: tanpa perlakuan biomatriconditioning benih (M0), biomatriconditioning benih dengan isolat Bacillus sp. CKD061 (M1) danbiomatriconditioning benih dengan isolat Pseudomonas sp. SWRIIB04 (M2). Variabel yang diamati: tinggi tanaman, jumlah daun, luas daun total dan diameter batang. Data hasil pengamatan dianalisis ragam dan data yang menunjukkan pengaruh nyata  atau sangat nyata  dilanjutkan  dengan Uji Jarak Berganda Duncan (UJBD) pada tarafnyata α= 0,05. Hasil yang diperoleh berpengaruh nyata pada variabel tinggi tanaman, dan jumlah daun masing-masing pada umur 4 dan8 MST, luas daun umur 12 MST dan diameter batang di semua umur pengamatan. Perlakuan biomatriconditioning benih menggunakan isolat bakteri Pseudomonas sp. (SWRIIB04) (M2) dan pupuk organik cair kulit pisang (P2) memberikan pengaruh terbaik terhadap pertumbuhan tanaman cabai besar.
Pengaruh Pemberian Pupuk Organik Terhadap Sifat Kimia Tanah Masam dan Hasil Tanaman Jagung (Zea mays L.)
Authors: Nur Wana Sari La Sira Ganti  , Sahta Ginting  , Sitti Leomo
Published: May 2023

Ketersediaan unsur hara merupakan komponen penting dalam pertumbuhan dan produksi tanaman termaksud jagung. Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui pengaruh ketersediaan unsur hara N, P dan K terhadap pertumbuhan dan produksi tanaman jagung. Penelitian dilaksanakan di Laboratorium Lapangan II dan di Laboratorium  Ilmu Tanah Fakultas Pertanian Universitas Halu Oleo Kendari. Menggunakan Rancangan Acak Kelompok (RAK) terdiri dari 7 perlakuan pupuk gaksi dengan dosis yaitu 0 ton ha-1 (P0), 5 ton ha-1 (P1), 10 ton ha-1 (P2), 15 ton ha-1 (P3), 20 ton ha-1 (P4), 25 ton ha-1(P5) dan 30 ton ha-1(P6). Variabel yang diamati: N-Total, P-Total, K-Total, tinggi tanaman, jumlah daun, diameter batang, bobot kering tanaman utuh, berat kering pipilan dan produksi ton ha-1. Data hasil pengamatan meliputi interpretasi data dan analisis sidik ragam pada taraf kepercayaan 95%. Hasil taraf nyata 5% kemudian dilanjutkan dengan Uji Beda Nyata Jujur (BNJ). Hasil yang diperoleh hasil analisis tanah variabel N-Total dengan kriteria tinggi pada perlakuan P6, variabel P-Total dengan kriteria rendah pada P6, variabel K-Total kriteria sangat rendah pada P6. Sedangkan hasil analisis berpengaruh nyata pada variabel tinggi tanaman dan diameter batang semua umur pengamatan, jumlah daun umur 14,28,42,49 HST, berat kering biji pipilan dan produktivitas ton ha-1.
Approaches to scientometric evaluation
of the work of reasearch teams
Authors: Horiacheva Kira , Titomyr Yuliia
Published: May 2023

Abstract. Personality assessments are administered for a variety of purposes
among different groups of qualified personnel in a wide range of practice settings,
including the educational and scientific fields. There is strong evidence of the
usefulness of specific personality tests in these settings, especially using a multiparameter assessment system. However, there are no unified guidelines that form
the basis for current personality assessment practice. The absence of these guidelines
may contribute to increased inconsistencies in the formation of work teams for
research projects by research managers.
The aim of the article is to form the main methods for assessing the results
of scientific activity of scientific teams, used in Ukraine, with identifying their
advantages and disadvantages. Adequate assessment of the effectiveness of
scientific teams and individual scientists is a key task for building a rating of
both the scientist himself and the scientific institution in which he has
affiliation.
The methodology of the research is based on the principle of systematicity, a
comparative analysis of evaluation criteria has been carried out.
Scientific novelty. The article considers the principles, methods and indicators
of scientometric evaluation of information processes in science and evaluation
of publication activity of individuals and scientific teams; analyzes the main
criteria for assessing the prospects of scientific directions, evaluation of the
effectiveness of scientific organizations, their departments and individual
employees; shows the means of accounting additional information; proposes
criteria for evaluating the work of scientific teams and methods of assessing
each of the criteria.
Conclusions. It has been determined that the transition to specific quantitative
assessments will require a clearer formalization of the above criteria, as well as
the formation of unambiguous algorithms for their application. A proposal has
been made to evaluate the work of a scientific unit as a scientific team, the
composition of which can be interdepartmental or international, and possible criteria
for evaluating its work have been considered. A proposal has been made to introduce
different scales of evaluation for theoretical and applied areas of science. This
approach is a generalization of the global and domestic experience of evaluating
the work of scientific teams.
Keywords: research team, evaluation criteria, scientometrics, citation index,
h-index, expertise.
Conditions for the formation and ensuring the competitiveness
of the enterprise
Authors: Kuchmieiev Oleksandr
Published: May 2023

Purpose of artisle are determination of factors for the development of the
enterprise’s competitiveness, which implies, firstly, consideration of the universal
elements that make up the enterprise’s competitiveness in the context of existing
approaches; as well as the development of an author’s approach to determining the
system of enterprise competitiveness factors.
The methodological basis of the research is the substantiation of new approaches
to determining the system of factors for the development of the competitiveness
of the enterprise, aimed at achieving the goals and obtaining profit by the enterprise
The scientific novelty of the obtained results lies in the development of an own
system of factors for the development of the enterprise’s competitiveness, which
includes both external and internal factors.
Conclusions. According to the results of the study of the available approaches,
an own system of factors for the development of the enterprise’s competitiveness
is proposed, which includes both external and internal factors. In addition, it was
established that it is complex work on the selected factors that will enable the
enterprise to successfully develop its competitiveness and be successful on the
market.
Keywords: enterprise competitiveness, factors of enterprise competitiveness,
external and internal factors, macro level, micro level.
Research of value and environmental indicators
of the Kryvoryz iron ore basin
Authors: Bodyuk Adam
Published: May 2023

Purpose of the article – research of natural and ecological situation in the
metallic ores economies of Ukraine, ground of measures, on state and regional
levels of development of using the bowels of the earth and decline of him negative
ecological indexes on an environment and welfare of population.
Serve as methodological basis of research resource approach, methods abstractly
logical, ekonomiko statistical and comparative analysis for researches and evaluation
geologo-ecological to information about the use.
The scientific novelty of the got results consists in their forming with the use
of the resource going near expression of indexes of using the bowels of the earth,
state and folk propert of going near an evaluation and allocation of profits from
the iron-ore use by the bowels of the earth, to the products of mining and
metallurgical industry.
Conclusions. Researches belong to uttery actual: metallic ores as resource
potential of using the bowels of the earth in Ukraine after new methods, coming
from interests of profits of people of country as a proprietor of bowels of the
earth; ecological will become distribution of contaminents by the mountain and
metallurgical combines of iron-ore territories; introduction of the effective fiscal
adjusting of ecological processes; and also ground of recommendations on the decline
of influence of negative ecological indexes of contamination
Keywords: metallic ores, bowels of the earth, ecology, extrass of contaminents,
resources, resursometriya, mountain and metallurgical combines.
Logical and informational rationale surface resource goods
Authors: Bodyuk Adam
Published: May 2023

The purpose of the article is to substantiate the applied theoretical definitions
of mineral resources, commodity science, their application in the study of minerals
and their deposits as objects of need.
The methodology of research, of work performance consists in application of
the resource approach to definition of concepts, abstract-logical, system-structural
analysis, generalization.
Scientific novelty of the article: substantiated theoretical provisions of the
essence and needs of subsoil resources in the theoretical provisions of the concept
of demand-resource economy, application of the concept of user value, enmory
assessment of modern and future use of subsoil resources as objects of national
property.
Conclusion: In theoretical developments in commodity production, in particular
subsoil resource, it is promising to use the cost-demand aspect of the concept of
subsoil goods in terms of studying their natural state and properties, the needs of
commodity users.
Keywords: needs, subsoil resources, minerals, deposits, national property, goods,
values, commodity science.