Η δημιουργική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην υποχρεωτική εκπαίδευση
Authors: Δασκαλάκη Στυλιανή 
Published: August 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή και πιλοτική διερεύνηση πραγματεύεται το συγκερασμό της λογοτεχνίας-ποίησης με τις νέες τεχνολογίες. Παρατηρώντας τη σημερινή σχολική πραγματικότητα η ερευνήτρια οριοθέτησε την προβληματική της. Έτσι η προσωπική γνώμη είναι πως στα πλαίσια μιας σύγχρονης και συνεχώς τεχνολογικά εξελισσόμενης παιδείας, ο συγκερασμός είναι αναγκαίος καθώς οι απαιτήσεις για εξοικείωση με την Υψηλή Τεχνολογία αυξάνουν και οι γνώσεις που οφείλει να κατέχει ο ευαισθητοποιημένος εκπαιδευτικός θεωρούνται από τους φορείς της εκπαίδευσης προαπαιτούμενες. Παράλληλα όμως είναι απαραίτητη στον άνθρωπο η δημιουργική φαντασία και η ευαισθητοποίηση στις ανθρώπινες αξίες που γέννησαν τον ουμανισμό. Επίσης μελετώντας η ερευνήτρια τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών-ΑΠΣ για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση-ΠΕ διαπίστωσε, πως η λογοτεχνία παραμένει μέρος του γλωσσικού μαθήματος με αποτέλεσμα η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας σταδιακά να εξασθενεί. Το παραπάνω συμβαίνει την ίδια χρονική περίοδο που οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας στην εκπαίδευση εντάσσονται στο ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθητών της ΠΕ.Η συνειδητοποίηση της υπάρχουσας κατάστασης οδήγησε στην αναγκαιότητα για διερεύνηση. Συνεπώς διατυπώθηκαν τα πρώτα ερευνητικά ερωτήματα αναφορικά με τον προτεινόμενο συγκερασμό. Η κοινωνία του μέλλοντος προϋποθέτει πληροφορικό αλφαβητισμό και κριτική σκέψη. Για τον πρώτο στόχο το Υπουργείο Παιδείας θέτει τα θεμέλια ενός νέου ψηφιακού σχολείου. Όμως για το δεύτερο στόχο η μία ώρα φιλαναγνωσίας δεν είναι αρκετή για να επιτευχθεί η πολιτισμική μετάγγιση, να καλλιεργηθεί το ήθος και τα αξιακά συστήματα στο παιδί. Κατόπιν των παραπάνω διαπιστώσεων στόχος έγινε η καλλιέργεια των φιλαναγνωστικών κινήτρων στους μαθητές, μέσα από τη δημιουργική αξιοποίηση της Υψηλής Τεχνολογίας. Ακολούθησε η διατύπωση της ερευνητικής υπόθεσης πως είναι εφικτός ο συγκερασμός Λογοτεχνίας-Ποίησης και Υψηλής Τεχνολογίας, αρκεί να βρεθεί ο κατάλληλος τρόπος. Το ενδιαφέρον εστιάστηκε στον Οδυσσέα Ελύτη και στο έργο Άξιον Εστί. Τα κριτήρια επιλογής για τον ποιητή και το έργο βρίσκουν σύμφωνα τα ΑΠΣ, το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών, το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών για την Υποχρεωτική Εκπαίδευση και τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης. Επιπλέον αναζητήθηκαν εκείνα τα λογισμικά πακέτα που θα παρείχαν στους μαθητές παιδαγωγικά οφέλη, ενώ παράλληλα θα είχαν την υποστήριξη του Υπουργείου Παιδείας. Έπειτα στην προσπάθεια εύρεσης του καταλληλότερου τρόπου, η ερευνήτρια επιστράτευσε τη δημιουργική της φαντασία παράλληλα με τις γνώσεις της και πρότεινε μία πιλοτική-πολυμεσική εφαρμογή. Σκοπός έγινε η ευαισθητοποίηση των μαθητών στο Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη μέσα από προτεινόμενες δραστηριότητες και ψηφιακά παιχνίδια.Στην αρχική ερευνητική υπόθεση βασίστηκαν οι δύο φάσεις της πιλοτικής διερεύνησης. Έπειτα επιλέχθηκε η μέθοδος project και με τα κατάλληλα ερευνητικά εργαλεία συγκεντρώθηκαν τα πρώτα ενθαρρυντικά πορίσματα. Οι μαθητές της Γ΄, Ε΄ και Στ΄ δημοτικού που καταπιάστηκαν με το προτεινόμενο μοντέλο και συμμετείχαν στην πιλοτική διερεύνηση, έδειξαν περισσότερο ενδιαφέρον για την ποίηση συγκριτικά με την παραδοσιακή μέθοδο διδασκαλίας. Ακόμα κατόπιν ενασχόλησης με την πιλοτική-πολυμεσική εφαρμογή, κάποιοι μαθητές οδηγήθηκαν από μόνοι τους στο βιβλίο. Τα πρώτα πορίσματα επιβεβαίωσαν την αρχική ερευνητική υπόθεση. Τέλος ο πιλοτικός χαρακτήρας της διερεύνησης αφήνει πολλά περιθώρια για μελλοντική εκτενέστερη έρευνα.