Ο πολιτισμικά διαφορετικός μαθητής στο δημόσιο ελληνικό δημοτικό σχολείο
Authors: Σαλπιγκτής Αλκιβιάδης 
Published: November 2021

Η παρούσα εργασία επιχειρεί να καταγράψει και να αναλύσει τις θέσεις των προεδρείων της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας (ΔΟΕ) στο ζήτημα της εκπαίδευσης των πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών στην Ελλάδα, τη χρονική περίοδο 1990 – 2010. Επιχειρείται δηλαδή να εντοπιστεί και να ερμηνευθεί ο λόγος και οι ενέργειες της επίσημης συνδικαλιστικής οργάνωσης των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, πάνω στο ζήτημα της εκπαίδευσης των πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών στην Ελλάδα κατά τη συγκεκριμένη περίοδο. Πιο συγκεκριμένα, να καταγραφεί και να ερμηνευθεί η θεώρηση, ο βαθμός εμπλοκής, το πολιτικο-ιδεολογικό πλαίσιο, η γενικότερη στάση, η σύμπλευση ή μη με τις εκάστοτε κυβερνητικές επιλογές, ενδεχόμενη διαφοροποίηση ανά πολιτικούς χώρους και παρατάξεις κλπ. Ειδικότερα, η διατριβή αναπτύσσεται σε 2 μέρη και σε 9 κεφάλαια. Στο πρώτο μέρος προσεγγίζεται θεωρητικά το ζήτημα της εκπαίδευσης των μαθητών που διαφοροποιούνται από την πολιτισμική νόρμα, ως σύλληψη, ως αναγκαιότητα, ως διαδικασία κι ως θεσμός. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται μια συνολικότερη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο κοινωνίες και εκπαιδευτικά συστήματα αντιλαμβάνονται το ζήτημα και έχουν διαχειριστεί την παρουσία πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών μέσα στη τάξη του δημόσιου σχολείου. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η έρευνα πάνω στα σχετικά κείμενα της ΔΟΕ, η οποία διεξήχθη με την τεχνική της ανάλυσης του περιεχομένου και της κριτικής ανάλυσης λόγου και τέλος, παρουσιάζονται και συζητούνται τα ερευνητικά πορίσματα της εργασίας. Πιο αναλυτικά: - Στο πρώτο κεφάλαιο, δίνονται οι απαραίτητες εννοιολογικές διασαφηνίσεις των κυριότερων όρων σχετικά με τα ζητήματα της ετερότητας, τα είδη της ετερότητας, του εθνικού κράτους, της δόμησης της πολιτισμικής ετερότητας καθώς και της παρουσίας της στην Ελλάδα. - Στο δεύτερο κεφάλαιο, γίνεται αναφορά στην πολιτισμική ετερότητα, περιγράφονται οι τρόποι (μοντέλα) διαχείρισης της πολιτισμικής ετερότητας, οι φιλοσοφικοί και πολιτικοί προβληματισμοί με τους οποίους συνδέονται στα πλαίσια της εκπαίδευσης. - Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η πολυπολιτισμική Ελλάδα του 20ού αιώνα, η πολιτική, κοινωνική και εκπαιδευτική κατάσταση της Ελλάδας το 1990 (αρχή της περιόδου που εξετάζουμε). Γίνεται επίσης, μια συνοπτική επισκόπηση του γενικότερου δημόσιου λόγου, αλλά και του επιστημονικού και παιδαγωγικού λόγου που αρθρώνεται στην Ελλάδα, σε σχέση με την εκπαίδευση των πολιτισμικά διαφορετικών μαθητών (κυρίως μεταναστών) την περίοδο αυτή. - Στο τέταρτο κεφάλαιο, η εργασία μας επικεντρώνεται στη μελέτη του λόγου της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, γίνεται μια συνοπτική παρουσίαση της ιστορίας του εκπαιδευτικού συνδικαλιστικού κινήματος, επικεντρώνοντας στην ίδρυση και τη δράση της ΔΟΕ, καθώς και στη συμμετοχή της στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής και στο έργο της. - Το πέμπτο κεφάλαιο της διατριβής, αναφέρεται στο ερευνητικό ενδιαφέρον της εργασίας, στη χρησιμότητά της, το σκοπό και τους στόχους τους. Επίσης περιγράφεται η πρωτοτυπία της έρευνας, η μεθοδολογία, το υλικό, οι πηγές, ο τρόπος συλλογής των δεδομένων, η ανάλυση και η κωδικοποίηση αυτών. - Το έκτο κεφάλαιο παρουσιάζει το λόγο των προεδρείων της ΔΟΕ αναφορικά με τους αλλοδαπούς και παλιννοστούντες μαθητές, τους Ρομά, τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. - Το έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζει τη θεματική ανάλυση περιεχομένου του λόγου για τους πολιτισμικά διαφορετικούς μαθητές στο δημόσιο ελληνικό σχολείο, τις αναφορές στους όρους ένταξη/ ενσωμάτωση/ αποδοχή – ισότητα ευκαιριών, διαπολιτισμική εκπαίδευση, μητρική γλώσσα. - Στο όγδοο κεφάλαιο παρουσιάζεται η κριτική ανάλυση του λόγου των προεδρείων της ΔΟΕ, αναφορικά με τους πολιτισμικά διαφορετικούς μαθητές, όπως αυτός αρθρώνεται στα σχετικά κείμενα του ΔΒ. - Στο ένατο και τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζονται τα ευρήματα της έρευνας και η σχετική συζήτηση που γίνεται.