Γρηγόριος Ξενόπουλος: ένας "κλασικός" στο σύγχρονο σχολείο
Authors: Γεωργούση Άννα-Μαρία 
Published: December 2023

H παρούσα μελέτη εντάσσεται στο πεδίο της διδακτικής της λογοτεχνίας και, με αφετηρία τον προβληματισμό που αναφύεται τις τελευταίες δεκαετίες γύρω από την αναγκαιότητα παρουσίας κλασικών κειμένων στα σύγχρονα εκπαιδευτικά προγράμματα, αλλά και την αδιαμφισβήτητη παιδευτική λειτουργία της κλασικής λογοτεχνίας, προτείνει τη ριζική αναδιαμόρφωση του τρόπου πρόσληψης των κλασικών και την επικαιροποίηση της διδασκαλίας τους. Η επικαιροποίηση αυτή λαμβάνει καταρχάς υπόψη τη φιλοκαλία (το γούστο) των νεαρών αναγνωστών, καθώς και την ιστορικό-κοινωνική φυσιογνωμία του κόσμου μέσα στον οποίο διαβιούν. Παράλληλα, μελετά ζητήματα, όπως είναι: α) η έννοια της παιδικότητας, η οποία εμφανίζεται ριζικά αναθεωρημένη β) η ανάγκη επαναπροσδιορισμού των ορίων του σχολικού λογοτεχνικού κανόνα γ) η προσέγγιση της γνώσης μέσα από μια πιο ολιστική και κριτική ματιά, με την αξιοποίηση διαθεματικών και διακειμενικών προσεγγίσεων δ) η διδακτική εκμετάλλευση της εικόνας και των Νέων τεχνολογιών.Η εκπαιδευτική χρησιμότητα που απορρέει από μια τέτοια φιλοσοφία δεν περιορίζεται σε επίπεδο θεωρίας, εφόσον η εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη και την επανανάγνωση ενός συγγραφέα του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Πρόκειται για τον Γρηγόριο Ξενόπουλο, έναν δημιουργό που, αν και πολλάκις στοχοποιήθηκε ως “εμπορικός”, διαθέτει παρ’ όλ’ αυτά χαρακτηριστικά που μας επιτρέπουν -μέσα από τη σκοπιά της σύγχρονης αισθητικής- να του προσδώσουμε την ιδιότητα του “κλασικού” και να τον αξιοποιήσουμε διδακτικά μέσα στη σύγχρονη τάξη. Γι’ αυτό και κατατίθεται εδώ μια ολοκληρωμένη πρόταση διδασκαλίας του, η οποία απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε μαθητές και εκπαιδευτικούς της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η πρόταση αυτή, που υιοθετεί τη φιλοσοφία της επικαιροποίησης, συναπαρτίζεται από ενδεικτικές σκέψεις και ιδέες διδασκαλίας, από πέντε ολοκληρωμένα εκπαιδευτικά σενάρια (που αντιστοιχούν στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου και στις δύο πρώτες του Λυκείου) και από μια σχολική Ανθολόγηση (για το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο). Εδώ αναδεικνύονται συγκεκριμένα γνωρίσματα της τέχνης του συγγραφέα, με γνώμονα τον σημερινό αποδέκτη, το παιδί και τον έφηβο του 21ου αιώνα. Έτσι, η υποδειγματική δημοτική του Ξενόπουλου γίνεται μέσο γλωσσικής καλλιέργειας για τους μαθητές, ιδιαίτερα μάλιστα για όσους που εμφανίζουν δυσκολίες στην κατανόηση της ελληνικής. Η αφηγηματική ευχέρεια και η κινηματογραφική του γραφή, σε συνδυασμό με τις συναρπαστικές του πλοκές, αξιοποιούνται με στόχο να διαφανεί ο συναρπαστικός και ψυχαγωγικός χαρακτήρας της λογοτεχνίας, ενώ το ανθρωποκεντρικό και ψυχογραφικό στοιχείο, με τη διαχρονική τους δυναμική, καταδεικνύουν εμφατικά το γεγονός ότι τα κείμενα του Ξενόπουλου μπορούν να διαβαστούν αναπλαισιωμένα με τις εμπειρίες της δικής μας εποχής. Επιπλέον, εφόσον ο δημιουργός αυτός έχει επανειλημμένα διασκευαστεί για την τηλεόραση και τον κινηματογράφο και μας έχει επίσης παραδώσει ένα μεγάλο όγκο θεατρικών κειμένων, έχουμε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε αυτό το υλικό στα πλαίσια μιας πιο δημιουργικής και ευφάνταστης διδασκαλίας, που θα ελκύσει το ενδιαφέρον των μαθητών, θα τους μυήσει στα μυστικά διαφορετικών αφηγηματικών γλωσσών και θα τους βοηθήσει να ανακαλύψουν κλίσεις και ταλέντα.