Η ανεύρετη σχέση μεταξύ του δομημένου περιβάλλοντος κατοικίας, της εικόνας του και της νοοτροπίας ζωής στην Ελλάδα από την μεταπολεμική περίοδο έως σήμερα
Authors: Κούτελης Χρήστος 
Published: September 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως στόχο της να προσδιορίσει την ιδιαίτερη σχέση η οποία συνδέει τη νοοτροπία ζωής στην Ελλάδα με τη μορφολογία των κτιρίων κατοικίας του νέου δομημένου περιβάλλοντος που δημιουργήθηκε κατά το χρονικό διάστημα που αρχίζει από την περίοδο αμέσως μετά τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και φθάνει έως και τη σύγχρονη, τρέχουσα, εποχή. Η σχέση αυτή δεν έχει έως σήμερα προσδιοριστεί, έχει γίνει μόνο αποσπασματικά αντιληπτή, γεγονός που εμποδίζει την αναγνώριση αυτών των κτιρίων ως ένα ενιαίο σύνολο με μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική ταυτότητα. Το συγκεκριμένο γεγονός αποτελεί επίσης και ένα σοβαρό ακαδημαϊκό κενό, δεδομένου ότι τα μεταπολεμικά κτίρια κατοικίας αποτελούν πλέον τη συντριπτική πλειονότητα των υφιστάμενων κτιρίων κατοικίας στη χώρα, και συνεπώς αυτά είναι που χαρακτηρίζουν την εικόνα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής της κατοικίας στην Ελλάδα. Ο τελικός σκοπός του προσδιορισμού αυτής της σχέσης είναι η απόκτηση της δυνατότητας απόδοσης μιας συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής ταυτότητας στα εν λόγω κτίρια κατοικίας, δηλαδή στα γνωστά σήμερα με διάφορους ανεπίσημους όρους όπως, για παράδειγμα, ¨εργολαβικές πολυκατοικίες¨, ¨τυπικές αστικές εμπορικές πολυκατοικίες¨, ¨μονοκατοικίες¨, ¨διπλοκατοικίες¨, κ.ά. Τη θεωρητική αφετηρία αυτής της εργασίας αποτέλεσαν οι, πολύ περιορισμένες όμως σε έκταση, παρεμφερείς απόψεις για έναν πιο ολοκληρωμένο προσδιορισμό της εν λόγω σχέσης, οι οποίες έχουν σποραδικά διατυπωθεί στη σχετική βιβλιογραφία από ιδιαίτερα ολιγάριθμους ερευνητές, και κατά κύριο λόγο από τον καθηγητή του Ε.Μ.Π. Δημήτρη Φιλιππίδη. Στα πλαίσια της αναζήτησης του τρόπου επίλυσης του όλου αυτού προβλήματος η παρούσα έρευνα επέλεξε ως κεντρικό εννοιολογικό εργαλείο της μια συγκεκριμένη φιλοσοφική θέση του Ludwig Wittgenstein, αναφορικά με τον ορθό προσδιορισμό της σχέσης που υφίσταται μεταξύ συγκεκριμένων εννοιών που σχετίζονται μεταξύ τους. Το νοηματικό σχήμα που προκύπτει από την εφαρμογή της συγκεκριμένης φιλοσοφικής θέσης επί των προαναφερθέντων απόψεων περί προσδιορισμού της εν λόγω σχέσης, αποσκοπεί στο να τις εξελίξει εφαρμόζοντάς τες επί ενός τυχαία επιλεγμένου κτιριακού δείγματος εκ του συνόλου των μεταπολεμικών κατοικιών. Για να υλοποιήσει τα παραπάνω η εργασία αρθρώνεται σε τέσσερα κεφάλαια, που συνοπτικά έχουν ως εξής: Στο πρώτο διευκρινίζεται ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο θα προσεγγισθούν οι βασικές έννοιες του θέματος. Στο δεύτερο επιχειρείται η ιστορική προσέγγιση του τρόπου παραγωγής του δομημένου περιβάλλοντος κατοικίας στην Ελλάδα. Στο τρίτο κωδικοποιούνται τα βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά των κτιρίων που έχουν επιλεγεί ως δείγματα σε σχέση με τα αντίστοιχα δεδομένα για τον χαρακτήρα και την εξέλιξη της νοοτροπίας ζωής εντός της συγκεκριμένης περιόδου. Τέλος, στο τέταρτο επιχειρούνται οι οριστικοί προσδιορισμοί της ζητούμενης σχέσης και της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του συγκεκριμένου κτιριακού συνόλου βάσει των παραπάνω συμπερασμάτων. Μέσω της ανωτέρω ανάλυσης η παρούσα μελέτη επιχειρεί να συνεισφέρει στην ολοκλήρωση της αντίληψης του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα του μεταπολεμικού δομημένου περιβάλλοντος κατοικίας στην Ελλάδα. Θα πρέπει επίσης όμως να επισημανθούν δύο παράμετροι οι οποίες καθορίζουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον και την πρωτοτυπία της έρευνας, αλλά παράλληλα και τις μεθοδολογικές δυσκολίες της, αντίστοιχα. Πρώτον, την έως τώρα παντελή απουσία μιας εργασίας συνεκτικής διερεύνησης του συγκεκριμένου ζητήματος, καθώς και της σοβαρής έλλειψης μιας σχετικής βιβλιογραφίας από τον ευρύτερο ακαδημαϊκό χώρο. Δεύτερον, το ότι η προαναφερθείσα σοβαρή έλλειψη μιας ικανοποιητικού μεγέθους, και στοχευμένης ως προς το συγκεκριμένο θέμα, βιβλιογραφίας, αναπόφευκτα είναι το γεγονός εκείνο το οποίο ευθύνεται και για τις περισσότερες από τις δυσκολίες στις οποίες προσέκρουσε η εκπόνηση αυτής της διατριβής. Με αυτά τα δεδομένα, εκφράζεται η πεποίθηση πως η ανά χείρας έρευνα κατάφερε να αποτελέσει το πρώτο, μέχρι στιγμής, κείμενο προσδιορισμού της σχέσης μεταξύ της νοοτροπίας ζωής της μεταπολεμικής ελληνικής κοινωνίας, των νέων κτιρίων κατοικίας τηςπου έκτοτε δημιουργήθηκαν και της μορφολογίας τους, καθώς και διευκολύνει από εδώ και εμπρός τη διεξαγωγή περισσότερο εξειδικευμένων ερευνών επάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα, οι οποίες ελπίζεται ότι θα υπάρξουν στο μέλλον.