The transformation of the transformation problem and why it matters today
Authors: Εσκομπάρ-Μελέντεζ Σεσίλια-Μπεατρίζ 
Published: September 2021

Ακολουθώντας την διαλεκτική αρχή «όχι ορισμοί, αλλά η γένεσις του πράγματος», αυτή η διατριβή επιχειρεί να ανασυνθέσει το προτσές της συζήτησης για το πρόβλημα του μετασχηματισμού, αναζητώντας τις κύριες αλλαγές όσον αφορά τη μέθοδο και το ζητούμενο που έλαβαν χώρα από την αρχική διατύπωσή του έως το αποκαλούμενο παραδοσιακό πρόβλημα του μετασχηματισμού, δηλαδή από την κριτική του Μαρξ στην θεωρία του Ρικάρντο έως την «διόρθωση» της διαδικασίας του μετασχηματισμού του Μαρξ από τον Μπόρτκιεβιτς. Μια τέτοια προσέγγιση του θέματος διαφέρει από αυτή που απαντάται κοινότυπα στην κυρίαρχη οικονομική σκέψη, για την οποία η διαδικασία επίτευξης ενός αποτελέσματος δεν έχει σημασία· εκεί το χτίσιμο νέων μοντέλων βασίζεται σε προηγούμενα αποτελέσματα που γίνονται αποδεκτά ως αληθή χωρίς να ερωτηθεί η μέθοδος που οδήγησε σε αυτά ή ο χαρακτήρας του εξεταζόμενου προβλήματος σε σχέση με το όλο. Κάνοντας αυτό, η ολότητα χάνεται από τη θέα ενώ η ιστορία της συζήτησης εμφανίζεται ως μια απλή σχολαστική άσκηση χωρίς πρακτικές συνέπειες. Είναι σε αυτό το πλαίσιο που οι αντιφάσεις στους ορισμούς εμφανίζονται ως ανυπέρβλητοι όροι, ως λάθη που διαπράχθηκαν κατά τη διατύπωση της θεωρίας και τα οποία απαιτούν «διορθώσεις». Η ανασύνθεση της συζήτησης επιτρέπει να επανακτήσουμε την σκοπιά της ολότητας, μέσα από την οποία θα αποκαλυφθούν η πραγματική φύση και το νόημα των αντιφάσεων στους ορισμούς. Η περιήγηση στην ιστορία της συζήτησης είναι επομένως όχι ένας σκοπός καθ’ εαυτός, αλλά η μέθοδος για να εντοπίσουμε ποιο είναι το πρόβλημα στην πραγματικότητα και ποια είναι η λύση του. Η μελέτη της γενέσεως του προβλήματος είναι χαρακτηριστικό της μεθόδου που μας ενδιαφέρει: υποστηρίζουμε ότι ο μετασχηματισμός του προβλήματος του μετασχηματισμού προκλήθηκε, και άρα μπορεί να εξηγηθεί, από την απόρριψη και την ανεπαρκή κατανόηση της υλιστικής διαλεκτικής μεθόδου του Μαρξ. Κατά την άποψή μας, πίσω από τις βασικές κριτικές στην εργασιακή θεωρία της αξίας του Μαρξ, βρίσκεται η αλλαγή στη μέθοδο μελέτης της οικονομικής πραγματικότητας· η αποσύνθεση της πολιτικής οικονομίας και έκπτωσή της σε επιστήμη της οικονομίας, των οποίων ο μετασχηματισμός του προβλήματος του μετασχηματισμού είναι μια έκφραση. Πίσω από αυτή την αλλαγή στη μέθοδο βρίσκεται μια αλλαγή στην πρόθεση: ο σκοπός πια δεν είναι να φωτιστεί το είναι αλλά η «εσωτερική συνέπεια» της θεωρίας, ακολουθώντας την ανάγκη να παρουσιαστεί η καπιταλιστική οικονομία ως η αρμονική και παντοτινή μορφή της κοινωνικής παραγωγής. Η έρευνά μας αποκαλύπτει ότι το παραδοσιακό πρόβλημα του μετασχηματισμού, μέσω του οποίου η εργασιακή θεωρία της αξίας και το πρόβλημα του μετασχηματισμού καθίστανται περιττά, είναι στην πραγματικότητα μια παραμόρφωση του αρχικού προβλήματος του μετασχηματισμού· το παραδοσιακό πρόβλημα του μετασχηματισμού δεν καταρρίπτει την εργασιακή θεωρία της αξίας παρά την εγκαταλείπει από την αρχή. Μια τέτοια παραμόρφωση, προσθέτουμε, δεν είναι καν ένα πρόβλημα αλλά μόνο ένα ψευδές πρόβλημα που δεν καταφέρνει κανένα πλήγμα στην θεωρία του Μαρξ για την εκμετάλλευση και τον ανταγωνισμό.