Οι στάσεις των εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής αγωγής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και η σχέση τους με τις πεποιθήσεις αυτοαποτελεσματικότητάς τους ως προς τη συμπερίληψη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες
Authors: Φούκα Αδαμαντία 
Published: September 2024

Η τρέχουσα εκπαιδευτική πραγματικότητα σε διεθνές και εθνικό επίπεδο χαρακτηρίζεται τόσο από πολυπολιτισμική ποικιλομορφία όσο και από διαφορετικότητα των μαθητών, συνθήκες που απαιτούν την αναδιοργάνωση του σχολικού περιβάλλοντος για το συμφέρον όλου του μαθητικού πληθυσμού και τη χάραξη πολιτικής προς την ισότιμη εκπαίδευση για όλους τους μαθητές (Sleeter, 2018). Ο προσανατολισμός προς ίσες ευκαιρίες και η κοινωνική συμπερίληψη ευάλωτων ομάδων αποτελεί πρόκληση για τα εκπαιδευτικά συστήματα (Daroini et al., 2022; Troupkou & Gdodeli, 2023). Στα πλαίσια αυτά, αποτελεί πλέον επίκαιρη επιταγή η παρεχόμενη εκπαίδευση να διασφαλίζει την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους τους μαθητές στην γενική τάξη ασχέτως φύλου, σωματικής ακεραιότητας, κοινωνικοοικονομικής κατάστασης και να αποφεύγεται η περιθωροποίηση και ο κοινωνικός στιγματισμός, στόχος που επιτυγχάνεται μέσω της παιδαγωγικής της συμπερίληψης (Papademetriou & Charalambous, 2019; Vogiatzi et al., 2021). Η συμπερίληψη εκφράζει έναν παιδαγωγικό λόγο που επικεντρώνεται σε μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Η παρούσα διατριβή εστιάζει στα βασικά στοιχεία που απαιτούνται για την υλοποίηση της συμπερίληψης που αφορούν τις θετικές στάσεις των εκπαιδευτικών προς την ιδέα της συμπερίληψης μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε γενικές τάξεις (Sharma et al., 2021) καθώς και το αίσθημα ότι μπορούν να ανταποκριθούν στην εφαρμογή ανάλογων πρακτικών (Boyle et al., 2020; Wilson et al., 2020). Βασικός σκοπός διεξαγωγής της εργασίας μας αποτελεί η διερεύνηση των στάσεων των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για τη συμπερίληψη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό σχολείο καθώς και των αντιλήψεων για την αυτοαποτελεσματικότητά τους ως προς τη συμπερίληψη. Επιπλέον, εξετάστηκε η επίδραση δημογραφικών παραγόντων (φύλο, ηλικία, εργασία στη γενική ή ειδική αγωγή, προϋπηρεσία, εξειδίκευση στην ειδική αγωγή, ύπαρξη παιδιού με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες/αναπηρία στην οικογένεια ή στην τάξη) στη διαμόρφωση των στάσεων και της αυτοαποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών καθώς και η συσχέτιση των στάσεων και της αυτοαποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών ως προς την εφαρμογή της συμπερίληψης. Η αναπαράσταση των ερευνητικών αποτελεσμάτων δείχνει την επικράτηση θετικών στάσεων εκ μέρους των εκπαιδευτικών όσον αφορά τη συμπερίληψη και τη διατήρηση υψηλής εμπιστοσύνης στον εαυτό τους ότι μπορούν να τα καταφέρουν σε μια τάξη που βασίζεται στις αρχές της συμπερίληψης. Επιπλέον, η έρευνά μας κατέληξε στην ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ των στάσεων προς τη συμπερίληψη και της αυτοαποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών για την εφαρμογή συμπεριληπτικών πρακτικών. Τα εξαγόμενα συμπεράσματα της έρευνας αναμένεται να εμπλουτίσουν την περιορισμένη ελληνική βιβλιογραφία με πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα για τη σχέση των στάσεων και της αυτοαποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών ως προς τη συμπερίληψη. Επιπλέον, επιμέρους στόχο της έρευνας αποτελεί η διατύπωση άμεσων προβληματισμών από τους εκπαιδευτικούς σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της συμπερίληψης στο ελληνικό σχολείο.