Η διακριτική ικανότητα της αλληλεπίδρασης ψυχολογικών παραγόντων και διατροφικών συνηθειών στην εκτίμηση της πιθανότητας εμφάνισης οξέος στεφανιαίου συνδρόμου ή αγγειακού εγκεφαλικού
Authors: Κατσαρού Αλεξία 
Published: August 2021

Η αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσος παραμένει η σοβαρότερη αιτία πρόωρου θανάτου στην Ευρώπη, ακόμα και αν η καρδιαγγειακή θνησιμότητα έχει μειωθεί αξιοσημείωτα στις δεκαετίες στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες. Πέρα από τους κλασσικούς και εξαιρετικά μελετημένους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου (π.χ. κεντρική παχυσαρκία, κάπνισμα, διατροφή μακριά από το μεσογειακό πρότυπο κ.ά.), νεώτεροι παράγοντες διερευνώνται επίσης ως προς το ρόλο τους στην ανάπτυξη και την εκδήλωση στεφανιαίας νόσου. Για παράδειγμα, διάφοροι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες (π.χ. κατάθλιψη, άγχος, θυμός, επιθετικότητα, η εργασιακή ψυχοσωματική φόρτιση (εργασιακό στρες) και, γενικότερα, η ψυχοσωματική φόρτιση (στρες) έχουν διερευνηθεί αρκετά για το ρόλο τους στην ανάπτυξη και την εκδήλωση της στεφανιαίας νόσου. Η εξατομικευμένη συνολική ψυχοσωματική αντίδραση του κάθε οργανισμού σε ερεθίσματα του εξωτερικού ή/και εσωτερικού περιβάλλοντος (στη βιβλιογραφία ο όρος αναφέρεται ως perceived stress, υποδηλώνοντας την ψυχοσωματική φόρτιση που γίνεται αντιληπτή από το άτομο) αποτελεί μία σφαιρική, ολοκληρωμένη και περιεκτική έννοια αλλά ο ρόλος του στην επίπτωση της στεφανιαίας νόσου δεν έχει καταστεί ξεκάθαρος ακόμη. Σκοπό της παρούσας μελέτης ασθενών-μαρτύρων αποτέλεσε η εκτίμηση της ανεξάρτητης φύσης της εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) ως καρδιαγγειακού παράγοντα κινδύνου, μετρημένου με το εργαλείο – ερωτηματολόγιο PSS-14, στην πιθανότητα εμφάνισης οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου. Επιπλέον, διερευνήθηκε ο πιθανός διαμεσολαβητικός ή/και τροποποιητικός ρόλος της υιοθέτησης της Μεσογειακής διατροφής, αλλά και διατροφικών συμπεριφορών που σχετίζονται με την ψυχοσωματική φόρτιση (στρες) (π.χ. κατανάλωση τροφής χωρίς παρέα, υπό πίεση ή κατανάλωση μεγάλων γευμάτων που προκαλούν δυσφορία), στη σχέση μεταξύ της εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) και της πιθανότητας εμφάνισης οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου. Μάλιστα, για την εξυπηρέτηση του σκοπού της παρούσας εργασίας, εκτιμήθηκε η εγκυρότητα της ελληνικής έκδοσης του PSS-14 σε ένα δείγμα ενηλίκων από τον ελληνικό γενικό πληθυσμό. Στη μελέτη συμμετείχαν 250 ασθενείς με πρωτοεμφανιζόμενη στεφανιαία νόσο (60±11 ετών, 78% άνδρες) και 250 υγιείς (60±8.6 ετών, 77.6% άνδρες). Τα επίπεδα εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) εκτιμήθηκαν με το ερωτηματολόγιο PSS-14 (εύρος 0-56) και το επίπεδο υιοθέτησης της Μεσογειακής διατροφής εκτιμήθηκε με το Μεσογειακό διατροφικό σκορ (εύρος 0-55). Διερευνήθηκαν επίσης διατροφικές συμπεριφορές όπως η κατανάλωση τροφής υπό πίεση (στρες), η κατανάλωση βαριών γευμάτων και η κατανάλωση τροφής χωρίς συνδαιτυμόνες. Το PSS-14 συσχετίστηκε θετικά με την πιθανότητα εμφάνισης οξέος στεφανιαίου συνδρόμου και ειδικότερα, για κάθε μία μονάδα αύξησης του σκορ του PSS-14 (95%ΔΕ 1.11-1.18), η πιθανότητα ύπαρξης οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου αυξήθηκε κατά 15%, ακόμα και μετά την προσαρμογή για σχετικές κλινικές παραμέτρους. Επίσης, για κάθε μονάδα αύξησης στο βαθμό υιοθέτησης της Μεσογειακής Διατροφής, η πιθανότητα παρουσίας οξέος εμφράγματος μειωνόταν κατά 54% (95%ΔΕ 0.27-0.79). Η ανάλυση ευαισθησίας ανά επίπεδο υιοθέτησης της μεσογειακής δίαιτας αποκάλυψε παρόμοια συσχέτιση μεταξύ εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) και παρουσίας ΟΕΜ μεταξύ της ομάδας χαμηλής υιοθέτησης και της ομάδας μέτριας-υψηλής (π.χ. ΣΛ=1.15, 95%ΔΕ 1.09, 1.21, και ΣΛ=1.13, 95%ΔΕ 1.07, 1.80, αντίστοιχα). Η κατανάλωση τροφής υπό στρες και η κατανάλωση βαριών γευμάτων συσχετίστηκαν επίσης με την παρουσία ΟΣΣ (ΣΛ=1.91, 95%ΔΕ 1.07, 3.41 και ΣΛ=5.30, 95%ΔΕ 2.97, 9.45 αντίστοιχα).Η παρούσα εργασία επιβεβαίωσε τη σχέση της εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) και της παρουσίας ΟΕΜ με τη χρήση του εργαλείου PSS-14. Η ισχυρά σημαντική επίδραση της εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) στην πιθανότητα εμφάνισης ΟΕΜ δεν διαμεσολαβήθηκε ή τροποποιήθηκε από το επίπεδο υιοθέτησης της μεσογειακής δίαιτας ή από άλλες διατροφικές συμπεριφορές, δεδομένης της ισχυρής επίδρασης αυτής της ψυχολογικής διαταραχής στην πιθανότητα εμφάνισης ΟΕΜ. Τα επίπεδα εξατομικευμένης ψυχοσωματικής φόρτισης (αντιληπτού στρες) δε θα πρέπει να παραμένουν αδιάγνωστα σε πληθυσμούς με πιθανό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Επιπλέον, μεγαλύτερη υιοθέτηση στις αρχές της μεσογειακής διατροφής, ανεξάρτητα από τις στρεσογόνες εμπειρίες του ατόμου, δικαιούται κατάλληλης έμφασης και μπορεί να αποτελεί άλλη μία ερευνητική υπόθεση σχετικά με τον - ανεξάρτητο από στρεσογόνες συμπεριφορές - ρόλο της μεσογειακής δίαιτας στον καρδιαγγειακό κίνδυνο.