Ο ρόλος των πολυμορφισμών του γονιδίου της αδιπονουτρίνης στην εκδήλωση και εξέλιξη της ηπατικής στεάτωσης σε παιδιά
Authors: Στασινού Ελεάννα 
Published: September 2021

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ηπατική στεάτωση αποτελεί τη συχνότερη μορφή χρόνιας ηπατικής νόσου στα παιδιά του δυτικού κόσμου και η υψηλή επίπτωσή της είναι αποτέλεσμα της αντίστοιχα υψηλής επίπτωσης της παιδικής παχυσαρκίας. Η αδιπονουτρίνη κατέχει σύνθετο ρόλο στην ομοιόσταση της ενέργειας, συμμετέχοντας στα μεταβολικά μονοπάτια της λιπόλυσης και της λιπογένεσης αντίστοιχα, συμβάλλοντας στη συσσώρευση λίπους στα ηπατοκύτταρα. Ο πλέον συχνός πολυμορφισμός του γονιδίου rs738409, αλλά και άλλοι λιγότερο μελετημένοι, όπως ο πολυμορφισμός rs2896019, πιθανόν να συμβάλλουν στη γενετική προδιάθεση της ηπατικής στεάτωσης, εμπλεκόμενοι σε όλο το φάσμα της μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος. ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διεξαγωγή επιδημιολογικής μελέτης προκειμένου να διερευνηθεί η συσχέτιση των πολυμορφισμών του γονιδίου της αδιπονουτρίνης με την ηπατική στεάτωση σε πληθυσμό παιδιών και εφήβων ελληνικής καταγωγής, η εκτίμηση της εξέλιξης της ηπατικής νόσου σε στεατοηπατίτιδα και η συσχέτιση των πολυμορφισμών με τις κλινικές και εργαστηριακές παραμέτρους των ασθενών, φορέων και μη των ελασσόνων αλληλομόρφων. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ: Μελετήθηκαν 182 παιδιά και έφηβοι ελληνικής καταγωγής, μέσης ηλικίας 9,97 έτη (3 έτη – 16 έτη). Τα τμήματα του PNPLA3 γονιδίου τα οποία περιλαμβάνουν τους πολυμορφισμούς ενισχύθηκαν με την αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) και τη χρήση ειδικά σχεδιασμένων εκκινητών. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Αναδείχτηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των ομοζυγωτών του rs738409 πολυμορφισμού (γονότυπος GG) και των ετεροζυγωτών του rs2896019 πολυμορφισμού (γονότυπος TG) με την εκδήλωση ηπατικής στεάτωσης σε παιδιά και εφήβους ελληνικής καταγωγής (p<0,001). Η συχνότητα των γονοτύπων rs738409 GG, rs738409 CG και rs2896019 TG ανευρέθη αυξημένη στους ασθενείς με ηπατική στεάτωση και ιδιαιτέρως στους ασθενείς με φυσιολογικό βάρος σώματος και ηπατική στεάτωση (lean NAFLD), αλλά χαμηλή στους παχύσαρκους ασθενείς χωρίς ηπατική στεάτωση. Η συντριπτική πλειοψηφία (90%) των ομοζυγωτών του rs738409 πολυμορφισμού είχε ηπατική στεάτωση ή στεατοηπατίτιδα. Η συνδυαστική έκφραση των δύο πολυμορφισμών (rs738409 και rs2896019), σχετίστηκε με μικρότερη ηλικία διάγνωσης της ηπατικής στεάτωσης στους μη παχύσαρκους ασθενείς. Ο γονότυπος rs738409 GG σχετίστηκε στατιστικώς σημαντικά με τις υψηλές τιμές AST, ALT, TC, LDL και TG (p<0,001), ενώ ο γονότυπος rs2896019 TG σχετίστηκε στατιστικώς σημαντικά μόνο με τις υψηλές τιμές της ALT (p<0,001). Η καμπύλη ROC ανέδειξε τους γονοτύπους rs738409 CG και GG του rs738409 πολυμορφισμού και τον γονότυπο TG του rs2896019 πολυμορφισμού, σε συνδυασμό με τις τιμές ALT και τις τιμές του δείκτη HOMA – IR, σε σημαντικούς προγνωστικούς – διαγνωστικούς δείκτες για την εκδήλωση ηπατικής στεάτωσης (AUC=0,998, OR=3477, 95% CI:308,9–39139,6, p<0,0001). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η ανίχνευση αυξημένης συχνότητας των rs738409 GG και rs2896019 TG γονοτύπων σε ασθενείς με ηπατική στεάτωση και στεατοηπατίτιδα και η στατιστικά σημαντική συσχέτιση των επιπέδων AST, ALT, LDL και HOMA - IR με τον rs738409 GG γονότυπο σε σύγκριση με τους μη φορείς των ελασσόνων αλληλομόρφων έρχονται σε συμφωνία με τα ευρήματα παρόμοιων μελετών σε άλλους πληθυσμούς. Η τάση πρώιμης διάγνωσης της ηπατικής στεάτωσης και της στεατοηπατίτιδας στους φορείς αυτών των γονοτύπων, η συσχέτιση του πολυμορφισμού rs2896019 με την ηπατική στεάτωση σε παχύσαρκους και μη παχύσαρκους ασθενείς και η συνδυασμένη μελέτη των πολυμορφισμών rs738409 και rs2896019 αποκλειστικά σε παιδιατρικό πληθυσμό συνιστούν μια πρώτη ερευνητική προσέγγιση σε διεθνές επίπεδο.