Ανάλυση συμπεριφοράς νεροβούβαλων κατά τη βόσκηση μέσω θεωρίας δικτύων
Authors: Τσιομπάνη Ελένη 
Published: September 2021

Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της συμπεριφοράς των νεροβούβαλων κατά τη βόσκηση μέσω της θεωρίας δικτύων. Οι κοινωνικές δομές, που διαμορφώνονται σε μία αγέλη 91 Ελληνικών νεροβούβαλων (Greek buffalo Bubalus bubalis) κατά τις δραστηριότητες της βόσκησης, μετακίνησης, στάσης, μηρυκασμού, βύθισης στο νερό, ανάπαυσης και κατανάλωσης νερού, που επιτελούνται κατά την παραμονή των νεροβούβαλων σε υγρά ποολίβαδα, μελετήθηκαν με βάση τη σχέση γειτνίασης που αναπτύσσεται μεταξύ των νεροβούβαλων κατά τις δραστηριότητες αυτές για δώδεκα συνεχόμενους μήνες. Επίσης, μελετήθηκε η επίδραση της ηλικίας και του φύλου των νεροβούβαλων, καθώς και της βροχόπτωσης στην κοινωνική οργάνωση της αγέλης τους στις προαναφερθείσες δραστηριότητες. Η κάλυψη και η σύνθεση της βλάστησης, καθώς και η παραγωγή και χημική σύσταση της βοσκήσιμης ύλης των υγρών ποολίβαδων στα οποία έβοσκαν οι νεροβούβαλοι προσδιορίστηκε σε μηνιαία βάση. Απλά μη-κατευθυνόμενα δίκτυα και μη-κατευθυνόμενα δίκτυα με βάρη για κάθε μια δραστηριότητα κατασκευάστηκαν, οπτικοποιήθηκαν και αναλύθηκαν (σε δικτυακό και τοπικό επίπεδο) μέσω της Ανάλυσης Κοινωνικών Δικτύων. Βρέθηκε ότι στη σύνθεση της βλάστησης των υγρών ποολίβαδων συμμετείχαν 90 είδη φυτών, με τα Cynodon dactylon, Trifolium repens και Cichorium intybus να αποτελούν τα κυρίαρχα είδη. Η μέση ετήσια παραγωγή βοσκήσιμης ύλης στα υγρά ποολίβαδα ήταν 929,3 kg/ha, ενώ η περιεκτικότητά της σε ολικές πρωτεΐνες ήταν κατά μέσο όρο 13,7%. Η ποώδης βλάστηση (αγρωστώδη, ψυχανθή και πλατύφυλλες πόες) αποτελούσε το κυριότερο συστατικό της τροφής των νεροβούβαλων, ενώ οι θάμνοι και τα δέντρα συμμετείχαν στην τροφή τους σε μικρότερα ποσοστά. Τα Cynodon dactylon, Trifolium repens, Cichorium intybus, Rubus sp. και Populus sp. ήταν τα κυρίαρχα είδη, με την πλειοψηφία, ωστόσο, των φυτών να συμμετέχει στην τροφή των νεροβούβαλων με πολύ μικρά ποσοστά το καθένα. Κατά τη βόσκηση αυξάνεται η κοινωνικότητα των ζώων και η συνεκτικότητα της αγέλης, χωρίς την εμφάνιση οξείας ιεραρχίας, ενώ τα ζώα σχηματίζουν μικρές ομάδες. Η μετακίνηση αποτελεί επίσης μία κοινωνική δραστηριότητα, ενώ στις δραστηριότητες της στάσης, του μηρυκασμού, της βύθισης στο νερό, της ανάπαυσης, και της κατανάλωσης νερού εμφανίστηκαν τάσεις εξατομίκευσης, με ανάπτυξη ισχυρότερων ιεραρχιών. Τα ηλικιωμένα άτομα τείνουν να αποφεύγουν τις αλληλεπιδράσεις με τα άλλα μέλη της αγέλης και εμφανίζουν τάσεις απομονωτισμού και υποβάθμισης στην κοινωνική κατάταξη της αγέλης. Τα αρσενικά ζώα εμφανίζουν αυξημένη κοινωνικότητα και τάση ανόδου στην ιεραρχία της αγέλης κατά τις δραστηριότητες της μετακίνησης και της στάσης. Η βροχόπτωση επηρέασε σημαντικά την κοινωνική οργάνωση της αγέλης των νεροβούβαλων. Κατά τη διάρκειά της, το δίκτυο της βόσκησης εμφάνισε εξαιρετική συνοχή, με την ανάδειξη τάσεων ιεραρχίας. Στη μετακίνηση η αγέλη αποδιοργανώθηκε και τα ζώα ακολούθησαν ανεξάρτητη πορεία. Κατά τη στάση παρατηρήθηκε αύξηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των νεροβούβαλων, ωστόσο κανένα ζώο δεν προσπάθησε να διακριθεί σε κοινωνική κατάταξη. Στο μηρυκασμό το δίκτυο κατακερματίστηκε, σχηματίζοντας πολλές ξεχωριστές ομάδες, ενώ η δραστηριότητα της βύθισης δεν παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της βροχόπτωσης.