ҚАЗІРГІ МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫН БУЛЛИНГПРОБЛЕМАСЫНЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Authors: Абдрахманов А.Э. , Абдрахманова Р.Б. , Жапаров Э.Ж. 
Published: May 2024

Авторы раскрывают в статье особенности буллинга как формы агрессивного поведения, направленного на причинение вреда, страха или дискомфорта другому человеку. Выделяют и раскрывают причины и факторы, способствующие буллингу современных школьников. В ходе своего эмпирического исследования основное внимание авторы уделяют следующим показателям: число учеников, которые были затронуты буллингом или стали его свидетелями, а также их психоэмоциональное состояние. В процессе исследования были применены и такие методы исследования как анкетирование. В статье обосновано, что методы арт-терапии и КПТ позволяют эффективно бороться с последствиями буллинга. С педагогической точки зрения, авторы отмечают важность просветительской работы с преподавателями со стороны педагог-психологов и заместителей директора по воспитательной работе. В статье отмечается, что педагоги и администрация должны подавать необходимый пример социального поведения для учеников и привлекать к профилактике буллинга родителей. Выделяют такие формы работы как: создание позитивного и сопричастного окружения в школе, организацию мероприятий, направленных на укрепление командного духа и дружбы между учащимися.

Авторлар мақалада қорқытудың ерекшеліктерін басқа адамға зиян келтіруге, қорқынышқа немесе ыңғайсыздыққа бағытталған агрессивті мінез-құлық түрі ретінде ашады. Қазіргі мектеп оқушы-ларының қорқытуына ықпал ететін себептер мен факторларды анықтаңыз және ашыңыз. Эмпирикалық зерттеу барысында авторлар келесі кӛрсеткіштерге назар аударады: буллинг әсер еткен немесе оған куә болған студенттердің саны, сондай-ақ олардың психоэмоционалды жағдайы. Зерттеу барысында сауалнама сияқты зерттеу әдістері де қолданылды. Мақалада арт-терапия және CBT әдістері қорқытудың салдарымен тиімді күресуге мүмкіндік беретіні негізделген. Педагогикалық тұрғыдан алғанда, авторлар педагог-психологтар мен директордың тәрбие замест жӛніндегі орынбасарлары тарапынан оқытушылармен ағартушылық жұмыстың маңыздылығын атап ӛтеді. Мақалада мұғалімдер мен әкімшілік оқушылар үшін әлеуметтік мінез-құлықтың қажетті үлгісін кӛрсетіп, ата-аналарды қорқытудың алдын алуға тартуы керек екендігі атап ӛтілген. Жұмыстың келесі формалары бар: мектепте жағымды және қатысушы ортаны құру, оқушылар арасындағы командалық рух пен достықты нығайтуға бағытталған іс-шараларды ұйымдастыру.

The authors reveal in the article the features of bullying as a form of aggressive behavior aimed at causing harm, fear or discomfort to another person. The causes and factors contributing to bullying of modern schoolchildren are identified and disclosed. In the course of their empirical research, the authors focus on the following indicators: the number of students who were affected by bullying or witnessed it, as well as their psycho-emotional state. In the course of the study, such research methods as questionnaires were also used. The article proves that the methods of art therapy and CBT can effectively combat the effects of bullying. From a pedagogical point of view, the authors note the importance of educational work with teachers on the part of educational psychologists and deputy directors of educational work. The article notes that teachers and the administration should set the necessary example of social behavior for students and involve parents inthe prevention of bullying. There are such forms of work as: creating a positive and participatory environment at school, organizing events aimed at strengthening team spirit and friendship between students.