The heritage as an object of the EU policies
Authors: Μωραΐτου Ιουλία 
Published: July 2022

Σε διεθνές επίπεδο, η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς έχει αποτελέσει αντικείμενο σημαντικών φιλοσοφικών και πρακτικών συζητήσεων τα τελευταία χρόνια. Το ζήτημα της σχέσης μεταξύ κληρονομιάς και ανάπτυξης έχει ευρέως συζητηθεί, αποτελεί αντικείμενο ευρέως διαδεδομένων κοινών πεποιθήσεων, αλλά οι μηχανισμοί που κινητοποιούνται στον σύνδεσμο αυτό δεν έχουν εντοπιστεί πολύ καλά. Στενά συνδεδεμένη με περιβαλλοντικά ζητήματα, αγροτικό σχεδιασμό και διαδικασίες αστικής ανάπλασης, η σχέση μεταξύ κληρονομιάς και ανάπτυξης είναι τόσο οικονομική, όσο και κοινωνική και πολιτική. Η έρευνά μας φέρνει στο φως τις ανησυχίες της προστασίας ανάδειξης και αξιοποίησης της κληρονομιάς στον ευρύτερο χώρο της τοπικής και περιφερειακής διακυβέρνησης, εστιάζοντας στο ρόλο τους και τη βαρύτητά τους στις στρατηγικές ταυτότητας αφενός και αφετέρου στην οικοδόμηση του κοινωνικού κεφαλαίου γενικότερα.Πού τοποθετείται η πολιτιστική κληρονομιά μέσα στο πλέγμα των Ευρωπαϊκών πολιτικών ειδικότερα σε αυτή της Συνοχής; Ποιοι είναι οι στόχοι της πολιτικής συνοχής; Ποιες είναι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανάπτυξης, συνοχής και πολιτιστικής κληρονομιάς; Οι πολιτικές υπέρ της κληρονομιάς, που εφαρμόζονται σήμερα, είναι οι κλασσικές; Επικεντρώνονται δηλαδή στην προστασία και στην αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς; ή είναι πιο περίπλοκες , με την έννοια ότι περιλαμβάνουν και την ενίσχυση και την ένταξη της κληρονομιάς στους ‘πόρους’ μιας περιοχής (περιφέρειας- αστικού κέντρου), καθιστώντας δυνατή τόσο την ενσωμάτωση και πολιτικών απασχόλησης, πολιτικών για το εμπόριο όσο και πολιτικές με στόχο την κοινωνική συνοχή; Ποια είναι σήμερα τα όρια μιας επιτυχημένης υλοποίησης; Eχει εντέλει πράγματι η πολιτιστική κληρονομιά τη σημασία ( το βάρος) και τη θέση που θέλουμε να της αποδώσουμε; Εκτός από αυτά που υποστηρίζονται γενικότερα σε ότι αφορά στην ανάπτυξη, τα κείμενα που παράγει η ΕΕ δείχνουν ότι η κληρονομιά και η ανάδειξή της συνήθως θεωρούνται στοιχεία που συμβάλλουν θετικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Αλλά ποιοι είναι εκείνοι οι ορισμοί που είναι διαθέσιμοι σχετικά ; Ποιες είναι οι πραγματικές σχέσεις μεταξύ όλων αυτών των εννοιών και της συγκεκριμενοποίησής τους στο πεδίο ; Η διατριβή έχει ως στόχο να συμβάλει στο να δοθεί μια απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα.Τα εργαλεία (μέσα) που παρέχονται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής είναι εξαιρετικά πολυάριθμα και πολύπλευρα. Επιχειρείται λοιπόν η ανάλυση τους προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των διαφόρων διαθέσιμων μέσων κυρίως της Ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής, σε ότι αφορά συγκεκριμένα στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ένταξή της, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο τοπικής και περιφερειακής βιώσιμης ανάπτυξης. Η ανάλυση πραγματοποιείται μέσω μελετών- περίπτωσης. Οι προτεινόμενες μελέτες –περίπτωσης (δύο μελέτες περίπτωσης σε δύο διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, την πόλη της Λευκωσίας στην Κύπρο και την πόλη της Ξάνθης στην Ελλάδα) αφορούν την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου της ΕΕ (Ελλάδα και Κύπρος) ενώ έχουν επιλεγεί ως πλήρως αντιπροσωπευτικά παραδείγματα τόσο από γεωγραφική αλλά και ευρωπαϊκή σκοπιά.