Μελέτη της επίδρασης βιολογικά δραστικών λιποειδών και αντιφλεγμονωδών ουσιών σε αθηρωματικές πλάκες
Authors: Τσαντίλα Νεκταρία 
Published: January 2014

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι αυτή τη στιγμή η κυριότερη αιτία θανάτου στον δυτικό κόσμο και αποτελούν τη κλινική έκβαση της αθηροσκλήρωσης, μιας πολυπαραγοντικής αγγειακής νόσου, στην οποία χρησιμοποιούνται επιτυχώς οι στατίνες σαν φάρμακα. Μέχρι σήμερα η διαλεύκανση του μηχανισμού έναρξης της αθηροσκλήρωσης, δηλαδή της αθηρογένεσης, παραμένει ένα πολύ σημαντικό βήμα ως προς την κατανόηση και θεραπεία των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Σχετικά πρόσφατα η ερευνητική μας ομάδα διατύπωσε τη “θεωρία αθηρογένεσης με εμπλοκή του PAF”, ενός ισχυρά φλεγμονώδους και οξειδωτικού λιποειδικού παράγοντα. Προηγούμενες μελέτες της ερευνητικής μας ομάδας έδειξαν ότι ενώσεις με ανασταλτική δράση έναντι του PAF βρίσκονται σε τρόφιμα της Μεσογειακής δίαιτας και κυρίως στο ελαιόλαδο, το οποίο βρέθηκε ότι περιέχει αρκετά ισχυρούς αναστολείς του PAF. Το κλάσμα που περιέχει τους εν λόγω αναστολείς από το ελαιόλαδο (OOPL) και ελαιοπυρήνα (PPL) αναστέλλει το σχηματισμό αθηρωματικών πλακών σε κουνέλια που τρέφονται με αθηρογόνο δίαιτα. Στην παρούσα διατριβή μελετήθηκαν για πρώτη φορά τα παρακάτω θέματα με τα ακόλουθα πρωτότυπα αποτελέσματα: 1) Εκτός από τον ελαιοπυρήνα και σε άλλα παραπροϊόντα της ελαιουργίας βρέθηκε ότι υπάρχουν βιολογικά δραστικές ενώσεις που είναι αναστολείς του PAF, όπως στους κηρούς, τον ενεργό άνθρακα και τα υδατικά εκπλύματα του ελαιολάδου, η διαχείριση των οποίων αποτελεί πρόβλημα για τις ελαιοπαραγωγικές χώρες, διότι είναι ισχυρώς τοξικά για το περιβάλλον. 2) Περαιτέρω in vitro μελέτες στα κλάσματα OOPL και PPL έδειξαν ότι έχουν παρόμοια σύσταση σε λιπαρά οξέα, αν και το PPL έχει λιγότερα και καθόλου ω-6 λιπαρά οξέα συγκριτικά με το OOPL. Και τα δύο κλάσματα έχουν μια μικρή αντι-μικροβιακή δράση, ενώ και τα δύο ασκούν τις βιολογικές τους δράσεις μέσω του ειδικού υποδοχέα του PAF. 3) Μελετήθηκε, επίσης, η δράση διαφόρων στατινών στην προκαλούμενη από τον PAF συσσώρευση αιμοπεταλίων τόσο από άνθρωπο όσο και από κουνέλι και βρέθηκε ότι όλες οι στατίνες αναστέλλουν την δράση του PAF. In vivo μελέτη σε υγιείς ανθρώπους έδειξε ότι η χορήγηση simvastatin μειώνει τα επίπεδα PAF που παράγονται σε οξείες καταστάσεις (δραστικότητα lyso-PAF ΑΤ), κι ως εκ τούτου μειώνει και τη δραστικότητα PAF-AH πλάσματος που είναι το ρυθμιστικό ένζυμο για την αποικοδόμηση του PAF στον οργανισμό. Η βιοσύνθεση βασικών επιπέδων PAF (δραστικότητα PAF-CPT) δεν επηρεάζεται από τη χορήγηση simvastatin. Τέλος, τα αποτελέσματα για τις τιμές EC50, που εκφράζουν την ικανότητα συσσώρευσης του ανθρώπινου PRP, έδειξαν ότι αυτή δεν μεταβάλλεται με όμοιο τρόπο ούτε στην ομάδα αναφοράς ούτε στην ομάδα που χορηγήθηκε simvastatin, γιατί οι τιμές EC50 εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως η διατροφή, ο τρόπος ζωής, το γενετικό υπόβαθρο, οπότε οι τιμές EC50 δεν μπορούν να δώσουν μια σαφή εικόνα για την ικανότητα συσσώρευσης των ανθρώπινων αιμοπεταλίων. 4) Έγινε in vivo μελέτη της υποστροφής της αθηροσκλήρωσης σε κουνέλια που έδειξε ότι η πρόοδος της αθηροσκλήρωσης σταματά μόνο στα κουνέλια στα οποία η τροφή είχε εμπλουτιστεί με PPL, αλλά και με simvastatin (πράγμα σύμφωνο και με τη βιβλιογραφία). Μελετήθηκαν ακόμα οι τιμές EC50 (δηλαδή η ικανότητα συσσώρευσης των αιμοπεταλίων κουνελιών), τα επίπεδα ολικής και HDL-χοληστερόλης, της LDL-χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων, η δραστικότητα της PAF-AH στο πλάσμα και η αντίστασης του πλάσματος στην in vitro οξείδωση. Από τα στοιχεία αυτά συμπεραίνουμε ότι στις ομάδες που λαμβάνουν PAF-ανταγωνιστές (PPL και simvastatin) με την τροφή, τα υψηλά επίπεδα PAF και/ή PAF-αναλόγων δεν μπορούν να έχουν την ίδια δραστικότητα πάνω στα κύτταρα-στόχους τους (αιμοπετάλια, μακροφάγα και αφρώδη κύτταρα). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η ενίσχυση του αρχικού σήματος αθηρογένεσης, κι επομένως μείωση της δραστικότητας PAF-AH πλάσματος και αναστολή της προόδου της αθηροσκλήρωσης. Συνοψίζοντας, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η μελέτη αυτή δίνει μια βιοχημική εξήγηση όχι μόνο στην προστατευτική δράση της Μεσογειακής δίαιτας έναντι των καρδιοπαθειών, αλλά και στη θεραπευτική δράση του ελαιολάδου. Διαπιστώνει, επίσης, ότι τα δραστικά συστατικά του ελαιολάδου που είναι υπεύθυνα γι αυτή τη δράση περιέχονται και στο κλάσμα των πολικών λιποειδών του ελαιοπυρήνα (PPL). Ακόμα ανοίγει νέους δρόμους για πιθανή χρήση των συστατικών αυτών σαν συμπληρώματα διατροφής ή/και φαρμακευτικά σκευάσματα. Τέλος, ενισχύει την προταθείσα «θεωρία σχηματισμού αθηρωματικών πλακών με εμπλοκή του PAF».