Προγνωστική αξία των χαρακτηριστικών του πόνου για την έκβαση της χειρουργικής αποκατάστασης επώδυνων παθήσεων σπονδυλικής στήλης
Authors: Κοέν Ερρίκος 
Published: September 2021

Κλινικό Πλαίσιο: Η ανοιχτή οσφυϊκή δισκεκτομή είναι μια γενικά αποτελεσματική επέμβαση που συχνά ενδείκνυται σε περιπτώσεις ριζοπάθειας και πλάγιας σπονδυλικής στένωσης. Μολαταύτα, οι συχνές διακυμάνσεις στο θεραπευτικό αποτέλεσμα οδήγησαν στην προσπάθεια εντοπισμού σειράς συγκεκριμένων συμπτωμάτων και προϋπαρχόντων ψυχοκοινωνικών μεταπτώσεων, που θα μπορούσαν να έχουν δυσμενή επίδραση στο τελικό χειρουργικό αποτέλεσμα (έκβαση). Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στη δημιουργία ειδικών εργαλείων (ερωτηματολόγια) για την επιμέρους στάθμιση των παραπάνω παραγόντων. Η χρήση τους όμως συχνά προσκρούει σε πρακτικές δυσκολίες καθώς μπορεί να απαιτούνται πολλαπλά εργαλεία και εξειδικευμένο προσωπικό. Σκοπός: H παρούσα διατριβή διερευνά την προγνωστική αξία δυο γενικών, ιδιαίτερα διαδεδομένων ερωτηματολογίων, για την έκβαση της ανοιχτής οσφυϊκής δισκεκτομής (Short Form McGill Pain Questionnaire, SF-MPQ και Short Form Health Survey 36, SF-36). Τα παραπάνω ερωτηματολόγια δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ξανά συνδυαστικά με σκοπό την πρόγνωση,ούτε και στην υπό διερεύνηση επέμβαση ειδικότερα, παρόλο το ότι αποτελούνται και σταθμίζουν γνωστούς παράγοντες που επηρεάζουν δυσμενώς το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Η ιδιαιτερότητα της μελέτης συνίσταται αρχικά, στη ευκολία εφαρμογής τους έναντι άλλων πολυπλοκότερων μεθόδων και τελικά στην δυνατότητα επί μέρους στάθμισης και ανάλυσης των δεικτών που τα συνθέτουν. Υλικό-Μέθοδος: 92 ασθενείς με σύνδρομο εγκλωβισμού νωτιαίας ρίζας, αξιολογήθηκαν με τα ερωτηματολόγια πριν και 12-16 μήνες μετά το χειρουργείο (διαμήκης μελέτη παρατήρησης). Στη συνεχεία, έγιναν υπολογισμοί προγνωστικής εγκυρότητας και αξιοπιστίας (πολυμεταβλητή ανάλυση παλινδρόμησης) α:στην συνολική επίδοση σε κάθε ερωτηματολόγιο, β:ανά σύμπτωμα (SF-MPQ),γ:ανά ψυχοκοινωνική μετάπτωση (SF-36) που συνθέτουν τα ερωτηματολόγια (εξαρτημένη μεταβλητή).Οι παραπάνω προγνωστικοί υπολογισμοί έγιναν με βάση την ηλικία το φύλο και τιςπροεγχειρητικές τιμές (εξαρτημένες μεταβλητές). Αποτελέσματα: Τα υπό εξέταση ερωτηματολόγια βρέθηκαν κατάλληλα για προγνωστική χρήση (p-value<0.001), τόσο στο σύνολο τους όσο και σε συγκεκριμένους δείκτες που τα απαρτίζουν. Με την παραπάνω διαδικασία προέκυψε πρόβλεψη όχι μόνο του αναμενόμενου θεραπευτικού αποτελέσματος στον υπό διερεύνηση πληθυσμό, σε κάθε ερωτηματολόγιο χωριστά, αλλά και για κάθε ένα ασθενή για το συγκεκριμένο σύμπτωμα (SF-MPQ) και την ψυχοκοινωνική μετάπτωση (SF-36). Έτσι, για το SF-MPQ υψηλές πιθανότητες μετεγχειρητικής παραμονής εντοπίστηκαν στα συμπτώματα της καυσαλγίας (46%), του πόνου “σαν κράμπα” (39%) και του πόνου “σαν δάγκωμα” (25%). Όσον αφορά το SF-36, προέκυψε πρόβλεψη ότι οι σωματικοί δείκτες θα βελτιωθούν αισθητά περισσότερο (65%) από τους αντίστοιχους συναισθηματικούς (23%). Συμπεράσματα: Τα παραπάνω ευρήματα συνηγορούν ότι η συνδυασμένη χρήση των εργαλείων SF-MPQ και SF-36 είναι ένα αξιόπιστο μέσο πρόγνωσης για την έκβαση της χειρουργικής αποκατάστασης σε σύνδρομα εγκλωβισμού νωτιαίας ρίζας.Τα συγκεκριμένα ερωτηματολόγια φαίνεται ακόμα να σταθμίζουν προγνωστικά και τους σημαντικότερους από τους γνωστούς παράγοντες που επιδρούν στο θεραπευτικό αποτέλεσμα (ένταση πόνου, κατάθλιψη, αναπηρία). Επιπροσθέτως, η παραπάνω μέθοδος επεξεργασίας των αποτελεσμάτων προσδίδει και τη δυνατότητα ποσοτικής (%) εκτίμησης της απόκρισης στη θεραπεία, για κάθε ένα από τα σύμπτωμα και τις μεταπτώσεις που συνθέτουν τα προς εξέταση ερωτηματολόγια. Έτσι, ανάλογα με την επίδοση του ασθενούς και της λεπτομερέστερης πρόγνωσης έκβασης, ο χειρουργός μπορεί να σταθμίσει με μεγαλύτερη ακρίβειατις θεραπευτικές επιλογές, βελτιώνοντας έτσι το τελικό αποτέλεσμα.