Διαφθορά και παραοικονομία
Authors: Παναγιωτίδης Μηνάς 
Published: July 2022

Η παρούσα διατριβή αποτελείται από δύο μέρη και εννέα κεφάλαια και στηρίζεται σε τέσσερεις εργασίες. Στο πρώτο μέρος διαπραγματεύεται την επίδραση της διαφθοράς και άλλων μακροοικονομικών μεταβλητών στην οικονομική μεγέθυνση. Η πρώτη εργασία ασχολείται με την συγκριτική ανάλυση των δεικτών διαφθοράς, όπου διενεργείται μία συστηματική σύγκριση αυτών. Ο σκοπός είναι να εντοπιστεί, ο καταλληλότερος δείκτης, για την χρήση του στα μοντέλα της οικονομικής μεγέθυνσης που θα ακολουθήσουν. Μέσα από τις συγκριτικές διαδικασίες, αλλά και ένα εμπειρικό υπόδειγμα, διαπιστώνεται ότι ο δείκτης CPI της διεθνούς διαφάνειας είναι ο καταλληλότερος. Επίσης, εξάγονται και άλλα συμπεράσματα με το σημαντικότερο, την αρνητική συσχέτιση της διαφθοράς και της οικονομικής μεγέθυνσης.Παρουσιάζονται τα μοντέλα της οικονομικής μεγέθυνσης, οι παράγοντες που την επηρεάζουν και τα αποτελέσματα της μέχρι σήμερα ερευνητικής βιβλιογραφίας. Με μαθηματικές μεθόδους εξάγεται η εξίσωση του μοντέλου και μέσα από δείγμα 170 χωρών, διενεργούνται οικονομετρικές αναλύσεις με τις βασικές μεταβλητές των μοντέλων της μεγέθυνσης και της διαφθοράς, για την post crises περίοδο, 2012-2018. Διαπιστώνεται με σαφήνεια, η υπόθεση «sand the wheels» όπου η μείωση της διαφθοράς συσχετίζεται με την βελτίωση της οικονομικής μεγέθυνσης. Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις, η ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού και η ελευθερία του εμπορίου συσχετίζονται θετικά, ενώ το μέγεθος του δημοσίου τομέα και οι ΑΞΕ αρνητικά, με την οικονομική μεγέθυνση. Διευκρινίζονται οι διαφορές μεταξύ του δείγματος των αναπτυσσομένων και ανεπτυγμένων χωρών και διενεργείται μελέτη μονοτονίας της συνάρτησης, όπου διαπιστώνεται ότι, στις αναπτυσσόμενες χώρες με υψηλή διαφθορά, οι δομές είναι τόσο ασθενείς, ώστε αυτή, να επηρεάζει και θετικά την οικονομική μεγέθυνση. Στη συνέχεια διενεργείται μελέτη αποσύνθεσης της εξίσωσης και διαπιστώνεται ότι η διαφθορά δεν επηρεάζει την οικονομική μεγέθυνση μόνο άμεσα, αλλά και έμμεσα, μέσα από άλλες μεταβλητές, όπως τις επενδύσεις, την ποιότητα του ανθρωπίνου κεφαλαίου, την πολιτική σταθερότητα, την καινοτομία και την ελευθερία του εμπορίου. Σε αυτή τη διαδικασία υπολογίζονται λεπτομερώς οι άμεσες και οι έμμεσες επιδράσεις, δίνοντας ερείσματα για αρκετά συμπεράσματα πολιτικής.Εισάγεται στα μοντέλα η μεταβλητή της δημοσιονομικής διαφάνειας και μέσα από εμπειρικά υποδείγματα διαπιστώνεται ότι η βελτίωσή της, με θέσπιση των όρων της λογοδοσίας, ελαττώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις της διαφθοράς στην μεγέθυνση. Κάτι αντίστοιχο διενεργείται και για την καινοτομία, όπου στο έκτο κεφάλαιο, γίνεται εξαντλητική έρευνα για τις επιπτώσεις της, στη συσχέτιση της διαφθοράς με την οικονομική μεγέθυνση. Διαπιστώνεται με πληθώρα μεταβλητών και οικονομετρικών μεθοδολογιών, ότι όταν παρέχονται κίνητρα στις επιχειρήσεις για την βελτίωση της καινοτομίας, μειώνονται οι αρνητικές επιπτώσεις της διαφθοράς, στην οικονομική μεγέθυνση. Επομένως καταπολεμάται έμμεσα η διαφθορά, χωρίς να χρειαστεί εμπλοκή με τις σύνθετες κοινωνικές δομές στις οποίες αυτή, έχει παρεισφρήσει. Το δεύτερο μέρος της διατριβής διαπραγματεύεται με το έτερο «μαύρο κουτί» της οικονομίας, την παραοικονομία. Συγκεκριμένα ασχολείται, με τους παράγοντες που επηρεάζουν τα φορολογικά έσοδα και κυρίως την παραοικονομία, την δημοσιονομική διαφάνεια, την φορολογική ηθική και την παρέμβαση των κεντρικών τραπεζών. Στο έβδομο κεφάλαιο και στην τρίτη έρευνα διαπιστώθηκε ότι, η βελτίωση της δημοσιονομικής διαφάνειας σε μία χώρα, αυξάνει τα έσοδα από φόρους. Αυτό, από άποψη πολιτικής σημαίνει ότι, εάν μία χώρα ενσωματώσει στα δημόσια οικονομικά της, διαφανείς διαδικασίες, τα έσοδα από φόρους αυξάνονται. Επίσης, η βελτίωση της φορολογικής ηθικής επιδρά θετικά στα φορολογικά έσοδα, όπως επίσης και η εγκαθίδρυση δημοκρατικών θεσμών. Στο όγδοο κεφάλαιο και στην τέταρτη έρευνα, διαπιστώθηκε ότι η παραοικονομία επηρεάζει αρνητικά τα φορολογικά έσοδα, λόγω στρεβλώσεων ή φοροδιαφυγής. Η επίδραση αυτή είναι πιο έντονη στις αναπτυσσόμενες χώρες, γεγονός που σημαίνει ότι η καταπολέμησή της βελτιώνει τα φορολογικά έσοδα, δίνοντας στις κυβερνήσεις ευχέρεια για εφαρμογή επιδοματικής και επενδυτικής πολιτικής. Επίσης η εγκαθίδρυση όρων δημοκρατίας, οδηγεί σε αυξημένα φορολογικά έσοδα σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ταυτόχρονα, γίνεται αναφορά στην ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών. Ενώ φαίνεται ότι, υπάρχει απώλεια ελέγχου των φορολογικών εσόδων από τις κυβερνήσεις, όταν οι κεντρικές τράπεζες απολαμβάνουν ανεξαρτησία, όταν εισάγονται οι συνδυαστικοί όροι στις αλληλεπιδράσεις, διαπιστώνεται ότι το αποτέλεσμα είναι θετικό. Γεγονός που σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να συνδυάσουν τις ενέργειές τους, για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της παραοικονομίας και την τελική αύξηση των φορολογικών εσόδων.