Η αξιόποινη πράξη της λαθρεμπορίας στην εθνική και ενωσιακή έννομη τάξη
Authors: Αδάμου Ουρανία 
Published: September 2021

Η διατριβή επιχειρεί να προσεγγίσει τα πιο καίρια δογματικά και ερμηνευτικά ζητήματα που αναφύονται από την εφαρμογή των διατάξεων της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας που ισχύουν για τη λαθρεμπορία. Διαπιστώνεται η απουσία ποινικής πρόβλεψης για τη λαθρεμπορία σε όλα τα κείμενα του πρωτογενούς και δευτερογενούς ενωσιακού δικαίου και η αναπλήρωσή της σε μεγάλο βαθμό από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ένωσης για την προάσπιση των ευρύτερων οικονομικών συμφερόντων της. Αναδεικνύεται η σπουδαιότητα των έξι Αποφάσεων του Συμβουλίου της Ένωσης για το σύστημα των ίδιων πόρων της και των ΚΤΚ, ισχύοντος και εκσυγχρονισμένου, για τον προσδιορισμό της ταυτότητας του προστατευόμενου έννομου αγαθού από τις ποινικές διατάξεις του Ν.2960/2001. Παράλληλα, αποτυπώνονται τα εγκληματολογικά χαρακτηριστικά της λαθρεμπορίας, ως αδικήματος με διασυνοριακό και, κατά κανόνα, με οικονομικό χαρακτήρα. Διερευνάται ακόμα ο τρόπος αντιμετώπισης της λαθρεμπορίας στα δικαιικά συστήματα της Ιταλίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας. Αιτιολογείται η θέση της μελέτης ότι το έννομο αγαθό που προσβάλλεται, κατά κανόνα, από τη λαθρεμπορία είναι η αξίωση του Δημοσίου ή της Ένωση, ως αυτοτελές στοιχείο του ενεργητικού της κρατικής ή ενωσιακής αντίστοιχα περιουσίας, να εισπράξει τους αναλογούντες στα διακινούμενα εμπορεύματα δασμούς και φόρους στο σύνολό τους. Υποστηρίζεται επίσης η δυνατότητα προσβολής με τις πράξεις του άρθρου 155 ΕΤΚ, ταυτόχρονα με τις ανωτέρω αξιώσεις, και της ημεδαπής πολιτειακής εξουσίας είτε στο στάδιο της επιβολής της είτε όταν ανατρέπονται όλες εκείνες οι προϋποθέσεις που θα επέτρεπαν σ’ εκείνη να εκδηλωθεί, ενώ επισημαίνονται και ορισμένες ρωγμές στην προαναφερόμενη συμπροστασία (απλές παραβάσεις τάξης). Διαπιστώνεται, πάντως, ότι στην παρ.2 της ίδιας ρύθμισης διευρύνεται ο χρόνος προσβολής των παραπάνω απαιτήσεων και σε στάδια προγενέστερα, ταυτόχρονα ή μεταγενέστερα της εισαγωγής ή εξαγωγής, με εξαίρεση τη μη καταβολή των Ε.Φ.Κ. που τελείται στο εσωτερικό της χώρας. Υποστηρίζεται ακόμα ότι ορισμένες συμπεριφορές της παρ.2 δεν σχετίζονται με την προστασία των παραπάνω αξιώσεων αλλά προσβάλλουν την πολιτειακή εξουσία της χώρας, την κοινή ειρήνη, το περιβάλλον και το πολιτιστικό μνημείο. Εξετάζεται επίσης η νομοτυπική μορφή του άρθρου 155 ΕΤΚ και η σχέση των δύο παραγράφων της διάταξης. Προσδιορίζονται εννοιολογικά η εισαγωγή και η εξαγωγή των εμπορευμάτων και διατυπώνεται η θέση ότι δεν στοιχειοθετείται γνήσια ή εν στενή εννοία λαθρεμπορία, όταν τα υποκείμενα στα συγκεκριμένα φορολογικά βάρη προϊόντα είναι ημεδαπά ή κατάγονται από άλλα κράτη μέλη της Ένωσης. Παρουσιάζεται η αναφυόμενη προβληματική αναφορικά με την αόριστη και ασαφή διατύπωση του άρθρου 155 παρ.1 περ.β) ΕΤΚ και διερευνάται η συμβατότητά της με τα άρθρα 5 και 7 Σ. Περαιτέρω, κατατάσσεται εννοιολογικά το αδίκημα των δύο παραγράφων στις επιμέρους κατηγορίες εγκλημάτων με βάση το έννομο αγαθό, το έγκλημα και την ποινή. Γίνεται ακόμα δεκτό ότι δεν είναι δυνατή η από αμέλεια τιμώρηση της λαθρεμπορίας, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζονται και θέματα αποκλεισμού και άρσης του αδίκου. Θίγονται επίσης ζητήματα συρροής και εξάλειψης του αξιοποίνου της λαθρεμπορίας. Επιχειρείται η προσέγγιση δύο ειδικότερων θεμάτων παραγραφής των λαθρεμπορικών συμπεριφορών του άρθρου 137 Β. παρ.2 και 155 παρ.2 περ.α) ΕΤΚ σε συνάρτηση με τα άρθρα 7 του Α.Ν.896/1937 και 8 του Ν.1567/1985, ενώ εξετάζονται και οι προϋποθέσεις εφαρμογής ενός ιδιότυπου λόγου έμπρακτης μετάνοιας που εισάγεται με το άρθρο 158 ΕΤΚ για όλες τις μορφές λαθρεμπορίας. Ερευνώνται τέλος οι δικονομικές διατάξεις του νόμου και ιδίως εκείνες που ρυθμίζουν τα θέματα της παράστασης πολιτικής αγωγής. Το επίμετρο έχει χαρακτήρα ανακεφαλαιωτικό, συμπερασματικό και κριτικό του ενωσιακού και εθνικού νομικού πλαισίου για τη λαθρεμπορία, ενώ επιχειρούνται και ορισμένες σκέψεις για τις ποινικές διατάξεις του Ν.2960/2001