Ειδική αγωγή και συνεκπαίδευση στη γενική αγωγή
Authors: Παναγιωτακοπούλου Ιωάννα-Σταματίνα 
Published: June 2024

Η παρούσα εργασία επιχειρεί να αναδείξει τις απόψεις και τις αναπαραστάσεις που έχουν τόσο οι εκπαιδευτικοί, γενικής και ειδικής αγωγής, όσο και ο γενικός πληθυσμό, σε σχέση με την ειδική αγωγή και συνεκπαίδευση στη γενική αγωγή, για χαρισματικούς κωφούς μαθητές και τα δικαιώματά τους. Η πορεία της εκπαίδευσης στην Ελλάδα, έχει περάσει από πολλές μεταρρυθμίσεις, με στόχο τη βελτίωσή της και την αποδοτικότερη επίδοση των μαθητών. Το νηπιαγωγείο είναι πλέον επίσημα το πρώτο σκαλί στο επίπεδο της εκπαίδευσης. Η οργάνωση τόσο του νηπιαγωγείου, όσο και του δημοτικού είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο στο οποίο καλείται κάθε κυβέρνηση να δώσει βάρος, ώστε να διαμορφώσει κατάλληλα τους αυριανούς πολίτες της. Τα ανθρώπινα δικαιώματα μπήκαν δυναμικά στη ζωή μας, με ην ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όλοι οι άνθρωποι είναι φορείς και αποδέκτες δικαιωμάτων, αλλά όταν μιλάμε για μικρά παιδιά και εκπαίδευση, ίσως θα πρέπει να είμαστε ακόμη πιο ευαισθητοποιημένοι και να τα διαφυλάσσουμε με κάθε τρόπο. Η Ελληνική νοηματική γλώσσα, αποτελεί αναγνωρισμένη γλώσσα στον Ελλαδικό χώρο, την οποία ομιλεί επίσημα ένα άτομο με πρόβλημα ακοής. Τα χαρισματικά άτομα εν γένει χρειάζονται ειδική εκπαιδευτική μεταχείριση και κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία σχολείου για χαρισματικά παιδιά. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με ερωτηματολόγιο κλειστών ερωτήσεων, το οποίο διανεμήθηκε διαδικτυακά σε όλα τα σχολεία της χώρας, ήτοι δημόσια και ιδιωτικά νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια, ΕΠΑ.Λ., σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, Ι.Ε.Κ., επίσης και στο διοικητικό και διδακτικό προσωπικό των Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και Ε.Κ.Π.Α. Αναρτήθηκε τέλος, σε ιστοσελίδες και Facebook εκπαιδευτικών και ομάδων εκπαιδευτικών, καθώς ήταν ανοιχτό σε όλο τον ενήλικο γενικό πληθυσμό. Τα δεδομένα αυτής της έρευνας σκιαγραφούν θεματικές που προέρχονται από τις ‘βιωμένες εμπειρίες’ των εκπαιδευτικών και στη συνέχεια συγκρίθηκαν με τις αντίστοιχες εμπειρίες του γενικού πληθυσμού. Οι άνδρες εκπαιδευτικοί γενικής αγωγής θεωρούσαν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό ότι οι μαθητές ΑμΕΑ χρήζουν εκπαίδευσης σε ειδικό σχολείο ή τμήμα ένταξης. Οι μεγαλύτεροι ηλικιακά εκπαιδευτικοί γενικής αγωγής, χωρίς κάποια μετεκπαίδευση, θεωρούν ότι αρκετοί από τους μαθητές με ειδικές ανάγκες δεν είναι ικανοί να ενταχθούν στην γενική εκπαίδευση, ενώ η πιθανότητα αυτή τους προκαλούσε άγχος. Αντίθετα οι συνάδελφοί τους που εργάζονταν σε ειδικά σχολεία ή είχαν τέκνο που ανήκε σε κάποια από τις αναφερόμενες ομάδες ειδικής αγωγής, επικροτούσαν τη συνεκπαίδευση, όπως και οι γυναίκες εκπαιδευτικοί και εκείνες του γενικού πληθυσμού, νεότερης ηλικίας. Σχετικά με την κώφωση, οι απόψεις μεταξύ εκπαιδευτικών γενικών και ειδικών σχολείων διαφέρουν ανάλογα με τις βαθμίδες ακοής και αναπηρίας των μαθητών, ανάλογα με τη βαρηκοΐα και άλλα προβλήματα ακοής, φθάνοντας μέχρι την κώφωση. Η σχέση της συνεκπαίδευσης και της γνώσης της ΕΝΓ από τον εκπαιδευτικό, αλλά και της ύπαρξης διερμηνέως ΕΝΓ κυμάνθηκε σε πολύ υψηλά ποσοστά σε όλες τις ομάδες συμμετεχόντων, θεωρείται, δε, ταυτόχρονα η μητρική γλώσσα τους για το περίπου μισό δείγμα. Στο σύνολο του δείγματος τα συχνότερα χαρακτηριστικά των χαρισματικών παιδιών ήταν ότι ‘προτείνουν πρωτότυπες, καινοτόμες, δημιουργικές λύσεις’, ‘ανακαλύπτουν ασυνήθιστες, μοναδικές έξυπνες απαντήσεις’ και ‘αντιλαμβάνονται την ουσία των πραγμάτων ταχύτατα’. Επίσης, σύμφωνα με το σύνολο του δείγματος, οι τομείς που αναφέρθηκαν συχνότερα ως χαρισματικοί τομείς ήταν ο λογικομαθηματικός και ο γλωσσικό. Οι μεγαλύτερες ηλικίες είχαν χαμηλότερα ποσοστά αναγνώρισης των συγκεκριμένων τομέων ως τομέων χαρισματικότητας. Ολόκληρο το δείγμα των συμμετεχόντων απάντησαν ότι υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να βρεθεί χαρισματικός μαθητής ΑμΕΑ.Σε πολύ μεγάλο βαθμό οι συμμετέχοντες στο σύνολό τους, θεωρούν ότι δικαιώματα των ΑμΕΑ αποτελούν, η εκπαίδευση, η ιατρική φροντίδα, ο σεβασμός και η αξιοπρέπεια. Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες θεωρούσαν δικαίωμα των παιδιών την δωρεάν και υποχρεωτική εκπαίδευση, την υγιεινή διαβίωση, την πνευματική ανάπτυξη και την ιατρική περίθαλψη. Οι μεγαλύτερες ηλικίες είχαν και τα χαμηλότερα ποσοστά αναγνώρισης των συγκεκριμένων στοιχείων ως δικαιώματα των παιδιών.