Εκτίμηση κλειστών κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων με ανοσοϊστοχημικούς δείκτες σε νεκροτομικό υλικό
Authors: Κούση Χρυσαυγή 
Published: May 2022

Τα τελευταία χρόνια όλο και πιο συχνή γίνεται η χρήση της ανοσοϊστοχημικής μεθόδου με τη συμβολή σύγχρονων ανοσοϊστοχημικών τεχνικών για την μελέτη ιστοπαθολογικών αλλοιώσεων στην τραυματική αξονική κάκωση συνεπεία κλειστής κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης. Πιο συγκεκριμένα: αντισώματα ενάντια της αστρογλοιακής S-100B πρωτεΐνης, της γλοιακής ινώδους όξινης πρωτεΐνης (GFAP, glial fibrillary acidic protein), της χρωμογρανίνης Α (chromogranin A), του βασικού ινοβλαστικού αυξηντικού παράγοντα (bFGF, basic vascular endothelial growth factor), της Ειδικής Νευρικής Ενολάσης (NSE, neuron-specific enolase), της β-αμυλοειδούς πρόδρομης πρωτεΐνης (β-ΑΡΡ, amyloid precursor protein) κ.ά., φαίνονται να έχουν προγνωστική αξία στη διάχυτη αξονική βλάβη. Οι ορεξίνες ( Orexines A and B) ή αλλιώς υποκρετίνες είναι νευροπεπτίδια τα οποία έχουν ποικίλες φυσιολογικές επιδράσεις μεταξύ των οποίων, τη ρύθμιση του κύκλου ύπνου-αφύπνισης, της όρεξης και άλλων νευροενδοκρινικών λειτουργιών. Πρόσφατες in vivo μελέτες προτείνουν ότι το σύστημα της ορεξίνης μπορεί να εμπλέκεται στις εγκεφαλικές βλάβες τραυματικής αιτιολογίας και η ανεύρεσή τους φαίνεται να σχετίζεται με την πρόγνωση του ασθενούςΣκοπός της παρούσας μελέτης, είναι η διερεύνηση της έκφρασης της ορεξίνης σε τομές του εγκεφάλου και η πιθανή συσχέτιση με την S-100B πρωτεΐνη, με την γλοιακή ινώδη όξινη πρωτεΐνη (GFAP), και με την β-αμυλοειδούς πρόδρομης πρωτεϊνης (β-ΑΡΡ, amyloid precursor protein) με την εφαρμογή σύγχρονων ανοσοϊστοχημικών τεχνικών. Το οδικό τροχαίο ατύχημα αποτελεί την πιο συχνή αιτία κλειστής κρανιο-εγκεφαλικής κάκωσης. Το μεγαλύτερο ποσοστό των θυμάτων το αποτελούν άνδρες σε ηλικία μικρότερη των 45 ετών. Η διάχυτη αξονική βλάβη ή τραυματική αξονική βλάβη παρατηρείται μετά από ήπια, μέτρια και σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση, συνήθως σε τροχαία ατυχήματα και τραυματισμούς από πτώση από σημαντικό ύψος.Η χρήση της β-αμυλοειδούς πρόδρομης πρωτεΐνης (β-ΑΡΡ), με τη μέθοδο της ανοσοϊστοχημείας, για την αξιολόγηση της έκτασης της αξονικής βλάβης σε μια ποικιλία παθολογικών διεργασιών αποδείχθηκε χρήσιμο εργαλείο στην ιατροδικαστική πράξη για την εκτίμηση της τραυματικής αξονικής βλάβης. Η διάχυτη τραυματική αξονική κάκωση σε ανθρώπους έχει αποδειχθεί από την ανοσοαντιδραστικότητα της β-APP σε ασθενείς που επιβίωσαν τουλάχιστον 2 ώρες μετά τον τραυματισμό στο κεφάλι. Η ανοσοιστοχημική χρώση της β-APP είναι ένας χρήσιμος διαγνωστικός δείκτης της διάχυτης αξονικής βλάβης στην καθημερινή πράξη των ιατροδικαστικών, με την προϋπόθεση της λήψης των επαρκών και κατάλληλων δειγμάτων από συγκεκριμένες περιοχές καθιστώντας δυνατή τη διάγνωση σε μεγάλο ποσοστό των περιπτώσεων. Αυτή η μέθοδος είναι ευαίσθητη, αξιόπιστη, γρήγορη και χαμηλού κόστους για την ανίχνευση αξονικής βλάβης σε τραυματική εγκεφαλική βλάβη.Ανοσολιγική απόκριση της β-APP σε απουσία ορατής μακροσκοπικής τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης, υποδεικνύει ότι ακόμη και οι ήπιοι τραυματισμοί στο κεφάλι μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβη σε αξονικό επίπεδο και θα μπορούσε να παραμείνει χωρίς διάγνωση κατά τη διάρκεια της νεκροψίας-νεκροτομής και της ιστοπαθολογικής εξέτασης ρουτίνας.Στην παρούσα μελέτη παρατηρήθηκε, με την χρήση της ανοσοϊστοχημικής μεθόδου, η έκφραση των νευρώνων της ORX-A στον υποθάλαμο, μειώθηκε σημαντικά το πρώτο 24ωρο σε περιπτώσεις διάχυτης αξονικής βλάβης μετά από κλειστή κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Επιπλέον υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά της ανοσοέκφρασης της ORX-A και της ανοσοέκφρασης της β-ΑΡΡ, με την έννοια ότι όσο πιο διάχυτη και έντονη η έκφραση της β-ΑΡΡ τόσο μειωνόταν η έκφραση της ORX-A στους νευρώνες της ορεξίνης.Στη μελέτη μας παρατηρήσαμε νεοσχηματισμό αστροκυττάρων στις πρώτες 6 ώρες μετά κρανιοεγκεφαλική κάκωση με σημαντική άνοδο στις 24 με 48 ώρες, με τη χρήση της GFAP.Επίσης, η ανοσοαντιδραστικότητα της S100B πρωτεΐνης παρατηρήθηκε μετά από 8 ώρες από την κρανιοεγκεφαλική κάκωση.Συνεπώς, η ιστολογία θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως εργαλείο στην καθημερινή πράξη από τους ιατροδικαστές και νευροπαθολογοανατόμους σε περιπτώσεις κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων και όπου υπάρχει ένδειξη για διάχυτη αξονική βλάβη, με τη χρήση της ανοσοϊστοχημικής μεθόδου να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.