Ο ρόλος και η επίδραση της ανθεκτικότητας και της ενσυνειδητότητας σε νοσηλευτικό πλαίσιο
Authors: Κανελλάκης Κωνσταντίνος 
Published: February 2024

Η Θετική Ψυχολογία εστιάζει στα θετικά συναισθήματα και τα δυνατά στοιχεία του χαρακτήρα του ατόμου και αποσκοπεί στη βελτίωση της ευημερίας του. Οι παρεμβάσεις θετικής ψυχολογίας έχουν εισαχθεί σε πολλούς τομείς της ζωής του ατόμου και ένας από αυτούς τους τομείς είναι η υγεία. Το ερευνητικό ενδιαφέρον έχει εστιάσει στην υγεία, καθώς σύμφωνα με τη βιβλιογραφία η καλλιέργεια θετικών συνιστωσών, όπως είναι η καλοσύνη σχετίζεται με μακροζωία, αλλά και με λιγότερα προβλήματα υγείας (Borgonovi κ.ά., 2008). Οι θετικές παρεμβάσεις στον χώρο της υγείας έχουν διεξαχθεί σε ασθενείς με διάφορα είδη ασθενειών, όπως είναι σε ασθενείς με καρκίνο (π.χ. Casellas-Grau κ.ά., 2014· Fallah κ.ά., 2011), διαβήτη (π.χ. Cohn κ.ά., 2014), καθώς και με καρδιαγγειακά προβλήματα (π.χ. Kubzansky κ.ά., 2001). Τα αποτελέσματα των ερευνών ανοίγουν το δρόμο για περαιτέρω έρευνα σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των θετικών παρεμβάσεων, καθώς δείχνουν πως συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την ευημερία των ατόμων που νοσούν. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η εφαρμογή του προγράμματος PEACE (Positive Emotions after Acute Cardiac Events) σε ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα στον ελληνικό πληθυσμό. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αφορά την καλλιέργεια των θετικών συναισθημάτων σε ασθενείς μετά από καρδιακό επεισόδιο. Η διατριβή χωρίστηκε σε δύο έρευνες, μία πιλοτική και μία βασική έρευνα. Στην πρώτη μελέτη, που διήρκησε από το Μάιο του 2018 έως και το Μάιο του 2020, έγινε εφαρμογή του προγράμματος σε 24 ασθενείς μετά από επέμβαση ανοιχτής καρδιάς. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, την ομάδα παρέμβασης (n=15) και την ομάδα ελέγχου (n=9). Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που έλαβαν μέρος στην παρέμβαση σημείωσαν μείωση του άγχους, της κατάθλιψης και των αρνητικών συναισθημάτων, καθώς και αύξηση της ικανοποίησης από τη ζωή. Από την άλλη, το στρες [t (8) = 1.880, p > 0.05 (p = 0.097)]και τα θετικά συναισθήματα [t (8) = 0.659, p > 0.05 (p = 0.529)] δεν σημείωσαν σημαντικές διαφορές. Υπήρξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων και η ομάδα παρέμβασης επωφελήθηκε σε μεγαλύτερο βαθμό αναφορικά με το άγχος, το στρες, την κατάθλιψη, τα αρνητικά συναισθήματα και την ικανοποίηση από τη ζωή, αλλά δεν υπήρξαν διαφοροποιήσεις ως προς τα θετικά συναισθήματα. Στην ομάδα ελέγχου δεν υπήρξαν διαφορές μεταξύ αρχικών και τελικών μετρήσεων. Με οδηγό τα αποτελέσματα της πιλοτικής έρευνας, διενεργήθηκε η βασική έρευνα από το Μάιο του 2021, έως και τον Δεκέμβριο του 2022 και διεξήχθη σε ασθενείς με συσκευή υποβοήθησης καρδιάς (Left Ventricular Assist Device - LVAD). Στην έρευνα συμμετείχαν 14 ασθενείς, άντρες και γυναίκες, ηλικίας από 22 έως 66 ετών. Τα αποτελέσματα της παρέμβασης έδειξαν ότι στις τελικές μετρήσεις οι συμμετέχοντες ανέφεραν μείωση των αρνητικών συναισθημάτων, της κατάθλιψης και του στρες και αύξηση των θετικών συναισθημάτων και της ικανοποίησης από τη ζωή. Αν και υπήρξε μείωση του άγχους, η αλλαγή δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Στο σύνολο των ευρημάτων, φαίνεται πως ένα πρόγραμμα που καλλιεργεί τα θετικά συναισθήματα μέσα από ασκήσεις που εστιάζουν στα δυνατά στοιχεία του χαρακτήρα, την καλοσύνη, την ευγνωμοσύνη και τις θετικές σχέσεις, είναι αποτελεσματικό και προσφέρει σημαντικά οφέλη σε ασθενείς που αντιμετωπίζουν καρδιαγγειακά προβλήματα. Επομένως, πέρα από την περαιτέρω ερευνητική μελέτη, η εκπαίδευση και η εφαρμογή ενός τέτοιου προγράμματος στο χώρο της υγείας αξιολογείται ως ωφέλιμη και ευεργετική για τους ασθενείς.