bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Development of payment infrastructure in context growth of cashless settlements in Ukraine
Authors: Pyrih Svitlana
Published: January 2025

The article summarizes the issue of payment infrastructure development in the context of the growth of cashless payments in Ukraine, which is one of the main elements of operations, regarding the transfer of monetary value in exchange for goods/services in non-cash form.The main purpose of the study is to assess the development of the payment infrastructure and the dependence of the growth of non-cash payments on the development of the payment infrastructure. Systematization of literary sources and approaches to problem solving shows that this process requires improvement of modern technologies and new habits.The urgency of solving this scientific problem is that the development of the payment infrastructure ensures economic activity, creating conditions for the movement of funds between participants in economic circulation and provides an opportunity to effectively use financial resources that affect the stability of the financial system, the cost of operations, the liquidity of the banking system and, in general, the effective operation of the economy. Research topic development of the payment infrastructure in the context of the growth of cashless payments in Ukraine is carried out in the following logical sequence: relevance is determined; the performance indicators of the payment infrastructure in Ukraine were evaluated; the value of the correlation coefficient and the closeness of the relationship between the number of non-cash transactions and the payment infrastructure were determined.The methodological tools of the research methods were the last few years of research. The object of the research ispaymenta infrastructure, what affects the dynamic development of non-cash payments in Ukraine.The article presents the results of the empirical analysis of the relationship growth payment infrastructure and the growth of non-cash payments. The study empirically confirms and theoretically proves that development of the payment infrastructure is a significant factor in the development potential of cashless payments in Ukraine. The results of the study can be useful for scientists and practitioners engaged in researching the development of cashless payments in Ukraine
نگاهی بر نسل‏های ماهی و زیستگاه آن‌ها در افغانستان
Authors: فرخاری سیدابراهیم
Published: January 2025

افغانستان یک کشور محاط به خشکه می‌باشد و به بحر راه ندارد؛ اما یک تنوع بسیار وسیع در میان ماهیان این کشور با بیشتر از 101 نوع ماهی در ده فامیل وجود دارد. در افغانستان سه دریای بزرگ وجود دارد که اکثریت انواع ماهی در این دریاها زیست می‌کنند: دریای کابل 44، دریای آمو 29 و دریای هلمند 22 نوع ماهی را در خود جای داده است. اکثریت مطلق مطالعات انجام شده مربوط به سال‌ها پیش بوده و تمامی دریاهای افغانستان را شامل نمی‌شوند. بنابراین، ضرورت مبرم به مطالعات جدید وجود دارد تا دانسته شود که آیا همه این نسل‌ها هنوز هم وجود دارند یا نه؟ و ممکن انواع زیادی از ماهی‌ها در گوشه و کنار افغانستان وجود داشته باشند که تا حال مورد شناسایی قرار نگرفته اند.
خطرها و آسیب‌های شغلی وابسته با خدمات وترنری
Authors: صمدی اسدالله
Published: January 2025

مسلک وترنری از زمان تأسیس تا امروز نقش بسیار حیاتی در کاهش مشکلات ناشی از بیماری‌ها و بهبود شرایط زنده‌گی جوامع انسانی داشته است. وترنرها گروهی از افراد  مسلکی اند که خدمات مختلف طبی را جهت تشخیص، تداوی، کنترول، جلوگیری و عاری‌سازی بیماری‌های حیوانی و بیماری‌های زونوز انجام می‌دهند و یگانه داکترانی اند که برای حفاظت صحت حیوانات و انسان‌ها تربیه شده اند. به‏صورت عموم طب وترنری یکی از مسلک‌های پرخطر به‏شمار رفته و وترنرها در جریان کار و ارائه خدمات صحی با خطرهای مختلف بیولوژیکی، کیمیاوی، فزیکی و روانی مواجه اند. برای کاهش همچو خطرها لازم است تا تغییرات مناسب در کریکولم درسی وترنری و ‌محیط کاری وترنرها ایجاد شود و قواعدای‏که شرایط صحی،‌ اجتماعی و اقتصادی وترنرها را تضمین کرده بتوانند، تهیه و عملی گردند. در این مقالۀ مروری خطرهای شغلی وابسته با خدمات وترنری و راه‌کار‌های پیشگیری آن‌ها به بحث گرفته شده اند.
مروری بر چرخه‌ی فحلی فامیل پشک‌های اهلی
Authors: زابلی جاهد
Published: January 2025

با افزایش تجارت روزافزون پشک‌ها در جهان جهت نگهداری در منزل، حیوان تجربوی در تحقیقات و در کشور عزیز ما جهت کنترول جمعیت‌‌ موش‌های خانه‌گی، در زندگی انسان‌ها اهمیت بیشتر پیدا کرده است. مورد دیگری‌که باید ذکر گردد، کنترول جمعیت‌های پشک‌ها است. با در نظرداشت موارد یاد شده و استفاده از پشک‌ها به عنوان مدل‌های تحقیقی ارزشمند و رخ‌داد موارد اندکی باروری و ناباروری در پشک‌های نژاد اصلاح شده توجه به وضعیت تولید مثل و مدیریت آن‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. مقاله‌ی حاضر چرخه‌ی فحلی پشک‌های اهلی را با در نظر داشت خصوصیات کلی تولید مثل، فصل تولید مثل، ملاحظات کلینیکی و تغییرات هورمونی را هدف مطالعه قرار داده است. آموزش موارد فوق راه‌های دخالت و مدیریت تولید مثل را در این حیوان باز می‌نماید.
ارزیابی آلوده‌گی آیسکریم ‏های سنتی به ستافیلوکوک در نواحی مختلف شهر کابل
Authors: احمدی سیدعارف
Published: January 2025

ستافیلوکوک‏ها دسته‌ی‌ میکروارگانیزم‏ها وسیعاً در طبیعت منتشر یافته بوده که در خاک، آب و اشیای مورد استعمال روزانه یافت می‌گردد. بعضی از اعضای این دسته‌ی‌ عضو فلورای نورمال جلد و غشای مخاطی انسان‎ها و حیوانات می‌باشد. در این مطالعه برای تثبیت موجودیت ستافیلوکوک‌ها در آیسکریم‌های سنتی، به تعداد 10 نمونه‌ی آیسکریم تحت شرایط معقم به‏طور تصادفی از آیسکریم‏های سنتی واقع در شهر کابل جمع آوری و به لابراتوار انستیتیوت تشخیص امراض صحت حیوانی وزارت زراعت و مالداری انتقال داده شدند. برای کشت و شناسایی ستافیلوکوک‏ها از وسط‎‌های عمومی و اختصاصی آن‏ها (مانیتول سالت اگار) و تست‎های کیمیایی)کواگولیز، کتلاز و اوکسیداز کار گرفته شد. نتایج به‎دست آمده نشان دادند که 0.6 در صد از نمونه ستافیلوکوک‌های کواگولیز مثبت بودند.
مطالعه میکانیزم بیوسنتیز کریاتنین و تاثیر اختلالات آن بالای بدن حیوان
Authors: رحیمی منیژه
Published: January 2025

بدن مانند يك ماشين بسيار پيچيده از خود نشانه‌هايی بروز می‌دهد كه تجزيه و تحليل هر يك از آن‌ها می‌تواند منجر به تشخيص نارسايی‌ها و مشكلات بوجود آمده در آن گردد، تا زمينه لازم برای مداوا فراهم شود و اين تشخيص‌ها فوق‌العاده حائز اهميت استند. يكی از اعضای حساس و مهم بدن گرده‌ها استند كه اگر در عملكرد آن‌ها اخلالی ايجاد شود، واقعاً میتابولیزم زندگی انسان و حیوان مختل می‌شود. فاكتورهای متعددی در ادرار وجود دارد كه يكی از آن‌ها ميزان كریاتنين ادرار است. مهم‌ترین مشتقات امینو اسید‌ها عبارت از یوریا،کریاتین،کریاتنین وامین‌ها می‌باشند. کریاتنین محصولی است که از تجزیه کریاتین‌فاسفیت و میتابولیزم عضله و پروتیین بدست می‌آید. کریاتین در محیط اسیدی یک مالیکول آب خود را از دست می‌دهد وبه کریاتنین تبدیل می‌شود. این مواد در عضله، مغز و خون هم به شکل کریاتین‌فاسفیت و هم به حالت آزاد موجود می‌باشد. در بیوسنتیز کریاتین سه امینو اسید؛ گلایسین، آرجنین و متیونین- به طور مستقیم شامل هستند.
موانع و چالش‏‌های تحقیقات علمی در پوهنتون کابل
Authors: شریفی محمد شفیع , صمدی اسدالله
Published: January 2025

یکی از وظایف مهم نهادهای تحصیلی تولید علم از طریق فعالیت‌های تحقیقاتی است؛ اما این وظیفه در اکثر نهادهای تحصیلی کشور برآورده نشده است. این تحقیق به هدف دریافت چالش‏های فرا راه تحقیقات علمی در پوهنتون کابل انجام یافت. تحقیق متذکره کاربردی– توصیفی بود، طوری‏که ارقام مورد نیاز با استفاده از یک پرسش‌نامه از 80 عضو کادر علمی پوهنتون کابل جمع‌آوری شد. تمام ارقام با استفاده از برنامه SPSS مورد تحلیل و احصائیه توصیفی مقیاسات و ضریب همبستگی میان آن‏ها محاسبه گردید. موانع و چالش‏های مالی، خانوادگی و شخصی، وسایل و امکانات، قانونی و اداری به ترتیب به‏حیث موانع عمده پنداشته شدند و میان تمام این مؤلفه‌ها یک همبستگی قوی تا متوسط وجود داشت (p<0.05). برای رفع این چالش‌ها پیشنهاد می‏شود تا پوهنتون کابل به‏حیث پوهنتون تحقیقی تغییر نماید، مصارف تحقیقات علمی شامل بودجه ملی شود و برای محققین امتیازات مادی و معنوی ویژه در نظر گرفته شود.
آسیب‌شناسی پوهنتون‌ها و چالش‌های توسعه‌ی آن در افغانستان
Authors: رادمند اسدالله
Published: January 2025

آسیب­‌شناسی پوهنتون­‌ها و چالش­‌های توسعه­‌ی آن از موضوعات مهم و کاربردی به‌­شمار می­‌رود که توجه به آن منجر به توسعه و ارتقای پوهنتون­‌ها می‌­گردد. با توجه به نقش تأثیرگذار پوهنتون­‌ها و آسیب­‌های که فرا راه آن­‌ها در بخش توسعه وجود دارد؛ سؤال اصلی این است که چه آسیب­‌ها و چالش‌­های فرا راه پوهنتون­‌ها در کشور وجود دارد؟ هدف از این مقاله بررسی آسیب‌­ها و چالش‌­هایی است که فرا راه پوهنتون­‌ها قرار دارند. روش تحقیق در این تحقیق از نظر هدف کاربردی و با رویکرد کیفی بر تحلیل و تبیین استوار بوده که به­‌صورت کتابخانه‌­یی انجام می‌گردد. یافته‌­ها و نتایج این تحقیق نشان می­دهد که پوهنتون­‌ها با چالش‌ها و آسیب‌­های نظیر دور شدن از رسالت، مؤلد نبودن دانش، کاربردی نبودن تحقیقات، نداشتن ارتباط منطقی با صنعت و بازار و عدم کارآفرینی مواجه می­‌باشد.
په دولتي پوهنتونونو کې علمي شفافیت: ستونزې او حل لارې
Authors: احمدزی محمدحسین
Published: January 2025

په پوهنتونونو کې علمي شفافیت هغه مهم اصل دې، چې د فساد د مخنیوي سربېره، د علمي- څېړنیزو چارو کیفیت هم تضمینوي. د هېواد په پوهنتونونو کې علمي- څېړنیزې چارې په پراخه توګه ترسره کېږي، خو د شفافیت څرک پکې ډېر نه ترسترګو کېږي، چې له همدې امله یې د علم په تولید کې ونډه  کمه او پرټولنه یې اغېز خورا پیکه دی. د هېواد په پوهنتونونو کې د علمي شفافیت د څرنګوالي په اړه تر دې مهاله کومه علمي څېړنه نه ده شوې؛ نو ځکه د څېړنې لپاره یاده موضوع غوره شوې ده. په پوهنتونونو کې د علمي شفافیت پر وړاندې کومې ستونزې پرتې دي او د حل لپاره یې څه باید وشي؟ د دې څېړنې بنسټیزه پوښتنه ده، چې همدې پوښتنې ته د ځواب موندلوپه موخه دا څېړنه ترسره شوې. دا څېړنه یوه توصیفي- تحلیلي څېړنه ده، چې په سیمه ییزه توګه ترسره شوې او اطلاعات یې د پوښتنپاڼو پر بنسټ، را ټول او په کمي او کیفي توګه تحلیل شوي دي.د څېړنې پایلو څرګنده کړه، چې په پوهنتونونو کې د څېړنې د لارو چارو په اړه لږ پوهاوی، د علمي څېړنو لپاره د اړینو اسانتیاوو نشتوالی، ناسم ټولنیز تعاملات او د اغېزناکو تقنیني اسنادو نه شتون، د علمي شفافیت پر وړاندې خنډونه رامنځته کوي او فساد ته لاره هواروي، چې د حل په موخه یې پکار ده، چې د څېړنې په برخه کې د استادانو او زده کړیالانو وړتیا لوړه شي، په اداري، مالي او تقنیني برخوکې اړینې اسانتیاوې رامنځته او د علمي- څېړنیزو چارو د کیفیت د لا ښه والي لپاره مکافات او مجازات په پام کې ونیول شي.
مروری بر نقش برنامه فارم دی در انکشاف نصاب تحصیلی رشته های فارمسی
Authors: ژکفر آقامحمد , غفاری احمد تمیم
Published: January 2025

نصاب تحصیلی معیاری و منطبق با نیازهای جامعه از جمله اهداف ستراتیژیک وزارت تحصیلات عالی کشور می‎باشد. انکشاف نصاب  تحصیلی یک پروسه دینامیک بوده که در آن فرصت‎های یادگیری، مواد، تجهیزات و سایر منابع به‎طور مداوم جهت ایجاد تغییرات مثبت در برنامه‎های آموزشی برنامه‌ریزی، ارزیابی و بازنگری می‌شوند. انکشافات روزافزون جامعه نیاز به نصاب‎های تحصیلی که پاسخ‌گوی نیازمندی‌های حال و آینده یک کشور باشند، دارد. یکی از بخش‎های عمده نصاب‎های تحصیلات عالی را برنامه‎های مسلکی (Professional degrees) تشکیل می‌دهند که شامل رشته‎های اختصاصی- مسلکی بوده و محصلان را با دانش و مهارت‎های مورد نیاز در ساحه عمل آراسته می‎‌سازند. فارم دی(Phar.D.) یا داکتر فارمسی (Doctor of Pharmacy) از جمله همین رشته‎های مسلکی بوده که محصلان را با دانش و مهارت‎های کلینیکی و خدمات مریض‌محور جهت استفاده معقول ادویه آماده ساخته و نیاز مبرم جهت همگام بودن با انکشافات و معیارات بین‌المللی این رشته می‎باشد. هدف این مقاله که از مآخذ معتبر علمی استفاده گردیده، مروری برنامه فارم دی و اهمیت آن در انکشاف نصاب تحصیلی رشته‎های فارمسی کشور می‎باشد. یافته‎ها نشان‌دهنده‌ی آنست که برنامه فارم دی  بصورت جهانی رو به انکشاف است و اکثریت از کشورهای جهان برنامه‎های بی فارم (B. Pharm) خود را به برنامه‎های فارم دی ارتقا داده اند.
د افغانستان په لوړو زده کړو کې د څېړنې د اهميت او پیاوړتیا کړنلارې
Authors: حقيار حکيم خان , حامد احسان الله
Published: January 2025

په لوړو زده کړو کې څېړنه د هېواد لپاره د ملا د تیر حیثیت لري، ځکه چې د هېواد په علمي، اقتصادي، ټولنیز او تاریخي پرمختګونو کې فعاله ونډه لري، خو د افغانستان په لوړو زده کړو کې څېړنه کم رنګه ده. د دې څېړنې موخه د افغانستان په لوړو زده کړو کې د څېړنې د اهمیت او تقویت لارې چارې په ګوته کول دي. په دې څېړنه کې د ننګرهار پوهنتون له ۱۵ استادانو سره مرکې او د افغانستان بېلابېلو پوهنتونو ۱۶۳استادانو آنلاین پوښتنپاڼو ته ځوابونه ويلي دي. د کمي او کيفي ميتودونو پایلې ښیي چې څېړنه د شته ستونزو د حل او پرمختګ وسيله ده. همدارنګه د تقويت لارې چارې په پنځه ډوله ډلبندي کوي، چې عبارت دې له ظرفيت لوړونه، کيفيت لوړونه، د امکاناتو زمينه برابرول، هڅونه او له پايلو څخه ګټه اخېستنه چې د دې په پلي کولو به د افغانستان لوړو زده کړو کې څېړنه پياوړې شي.
تطبیقي څېړنه، اهمیت، خصوصیات او اغیز يې
Authors: محمدی محمدحسن
Published: January 2025

څېړنه د بشري پوهې په وده او پرمختیا کې ستر رول لري، انسانان دخپل استعداد او فکري ځواک پرمټ دخپلو تجربو او څېړنو په پایله کې د پرمختګ اوسني پړاو ته را رسیدلي او ورځ تر بلې مخ په وړاندې روان دي. څېړنه هغه ستونزو ته د حل نوې لارې پیدا کوي چې ټولنه او خلک ورسره لاس او ګریوان دي. په ټولنیزو علومو کې اکثره څېړنې تطبیقي دي، په هر حالت کې، دواړه ډوله (اساسي او تطبیقي) څیړنې اړینې دي او په حقیقت کې یو له بل پرته شتون نلري، عملي څېړنه په بنسټیزې څېړنې ولاړه ده، د تطبیقي څیړنې عملي کولو سره ستونزې حل کیږي او له مالي پلوه ګټورې دي. د پوهېدو لپاره د پوهې راټولول د "خالص" یا "بنسټیزو" څېړنو په نوم یادیږي. عملي څېړنه د ټولنیزو، اقتصادي او سیاسي ستونزو د پیژندلو او حل کولو لپاره ترسره کیدای شي، د بازار موندنې څېړنه یا د ارزونې څېړنه د تطبیقي څیړنې بیلګې دي. د عملي څیړنې په پایله کې ټولنیزه هوساینه او ټولنیزه وده رامنځته کیږي.
اخلاق تحقیق و اهمیت رعایت آن در بهبود تحصیلات عالی
Authors: فرخاری سیدابراهیم
Published: January 2025

همان‌گونه‌که رعایت قوانین، مقررات، ارزش‌ها و رفتارهای قابل ‌توقع در هر بخشی از زندگی لازم و ضروری می‌باشد، در فرایند کار تحقیقی نیز باید دسته‌یی از ارزش‌ها، اصول و قواعد رعایت گردد که تحت عنوان اخلاق تحقیقی پیشکش می‌گردد. اصول اخلاق تحقیقی مشمول صداقت و امانت‌داری، واقع‌گرایی و بی‌طرف بودن، احترام به افراد و اشخاص شامل در تحقیق، فایده‌رسانی و عدم سوء‌استفاده، محرم نگهداشتن راز افراد و اطلاعات موجود، عدم تبعیض و در نظرداشت منافع ملی، نقدپذیری، احترام به مالکیت معنوی و استناد درست، عدالت و قواعد استفاده از حیوانات در تحقیق می‌گردد که دانستن و در نظر گرفتن آن‌ها برای اعضای کادر علمی تحصیلات عالی و محصلین الزامی می‌باشد. نتیجۀ رعایت این موازین اخلاقی در تحقیق، سبب افزایش اعتماد و اعتبار محقق و تحقیق، افزایش مؤثریت تحقیق، رفاه مردم و مملکت، ترویج اخلاق اجتماعی و احترام متقابل، و ایجاد روابط و همکاری میان محققین و مردم  و در نهایت بلند رفتن کیفیت تحصیلات عالی می‌گردد.
د افغانستان د لوړو زده کړو په پیاوړتیاکې د OBEرول او اوسنی حالت یې
Authors: نعیم عبدالنعیم
Published: January 2025

پر پایله ولاړې زده کړې چې په انګزیزې کې ورته Outcome Based Education (OBE) وایی، د ډېرو پرمختلليو هېوادونو په پوهنتونو کې ترې د تحصیلي سیستم په حیث کار اخیستل کېږي. د دې څېړنې موخه دا ده چې د OBE ښوونیز سیستم تشریح او په پوهنتونونو کې د OBE په اړه د استادانو نظر او عمل معلوم کړي. پدې څېړنه کې د څېړنې ګډه(کمي او کیفي) تګلار کارول شوي چې د معلوماتو د راټولونې لپاره د پوښتنپاڼې او اسنادو (کورس پالیسیو) له تحلیل او تجزیې څخه کار اخیستل شوی. د څېړنې له موندنو څخه څرګندېږي چې د OBE په اړه د پوهنتونو ډېری استادان مثبت نظر لري، مګر د ځینو ستونزو لکه: د مناسبو امکاناتو کمی، په ټولګیو کې د محصلینو د شمېر زیاتوالی، OBE ته د لوړو زده کړو وزارت نه پاملرنه او له OBE سره د استادانو نابلدتیا له کبله یې په خپلو پوهنتونو کې نشي پلې کولای.
The Study of Effectiveness of Quality Assurance Framework in Higher Education System of Afghanistan from Kabul University Instructors’ Perspective
Authors: Auzarmi Zobier Khalil Rahman
Published: January 2025

This paper examines the effectiveness of the Quality Assurance (QA) model in Afghanistan by studying current academic and policy documents on QA in education. In this exploratory qualitative & quantitative research, the descriptive methodology is applied, and data is collected through the survey. The selected population is the department heads and quality assurance sub-committees of Kabul University. The questionnaire reliability tested 0.9 on the SPSS. It included three items: The initial findings show that the QA concept since 2011 was partially developed, and e the process in the state and private universities being monitored and evaluated by the Quality Assurance and Accreditation Directorate (QAAD) at the Ministry of Higher Education of Afghanistan. The outcome of the service provided by QAAD resulted in the accreditation of 88 states and private universities accreditation in three stages so far. The result of the study indicates that most respondents questioned the effectiveness of the QA program, as it failed to ensure the quality desired by the beneficiaries.
Synergizing PR 3.0, Web 3.O, and New Technologies in Producing an Effective Online Higher Education Scheme in Afghanistan
Authors: Darwishean Sayeed Ebrahim , Jawad Abdul Qahar , Nangial Nangialai
Published: January 2025

The study explores how to synergize Public Relations 3rd Generation (PR3.0), 3rd generation of the web (Web3.O), and new technologies to have an effective interactive online higher education (OHE) in Afghanistan. It analyzed the distinguishing characteristics of the three concepts by focusing on their application in the context of OHE in the country, aiming to assess the trio's compatibility in Afghanistan. Thus, a prescriptive methodology was used in this study. The findings indicate that the trio possesses common individualities that could be applied productively in the context of Afghanistan for collaborative higher education. The communal features include interactivity, ubiquity, and mobility, which indicate the compatibility of the concepts in the country. New technologies are accessible with the light version of applications for low-speed internet and are installable in smartphones, showing their usability. The 3rd generation of public relations (PR3.0) should be synergized with the two others to produce an effective online scheme of higher education in Afghanistan.
طرز تهیه‌ی اسکلیت کیکر به طریقه جوش دادن
Authors: حامد اسدالله
Published: January 2025

کیکر جزء خانواده پرندگانی است که در این اواخر توجه زیادی را از جهات مختلف به خود جلب نموده است. کیکر هم به عنوان مواد غذایی برای انسان‌ها و همچنان به منظور پرنده‌ی تزئینی و حتی در بعضی اوقات به حیث نگهبان منزل از آن استفاده می‌شود. این تحقیق تحت عنوان "طرز ساختن اسکلیت کیکر به طریقه جوش دادن" انجام داده شده است که هدف اساسی آن ساختن اسکلیت کیکر به طریق جوش دادن می‌باشد. جوش دادن یک طریقه‌ی آسان، کم‌مصرف و معمولی برای ساختن اسکلیت حیوانات است. برای ساختن اسکلیت، نخست کیکر به طریقه‌ی اسلامِی ذبح، و سپس در آب به اندازه‌ی کافی جوش داده شده است. بعد از جوش دادن، اسکلیت در شعاع آفتاب خشک و در لابراتوار اناتومی پوهنځی علوم وترنری بسته‌بندی گردیده است. اسکلیت کیکر را در لابراتوار اناتومی می‌توان من‌حیث مواد تدریسی و هم‌چنان برای تحقیق استفاده نمود.
په کابل اوبیزه حوزه کې د وچکالۍ آرزونه
Authors: صافی عبدالغیاث , رشتین صدیق الله
Published: January 2025

په یوه سیمه کې وچکالي او یا د یوې مودې په ترڅ کې د اورښتونو او اوبو کمښت  د ټولو ژوندیو موجوداتو د ژوند کولو لپاره  ګواښونه رامنځته کوي،ځکه اوبه د ژوند کولو او پایښت لپاره یوه اړینه ماده ده. په تیرو څولسیزو کې د کابل اوبیزې حوزې په ګڼ شمیر سیمو کې د پرلپسې وچکالیو، د نفوسو چټکې ودې، د اوبو ناسم مدیریت،چاپیریالي ستونزو، اقلیمي بدلونونو،د هوا ککړتیا او نورو لاملونو له امله د اوبو زیرمې له هر پلوه زیانمنې شوې او آن په ځینو سیمو کې د وچیدو پر حال کې دي. په دې لیکنه کې په کابل اوبیزه حوزه کې د وچکالۍ ارزونه  شوي، پر اوبو باندې د اقلیمي بدلونونو اغیزې، په تیره بیا  د اورښت او اوبو جریان  اړوند  معلومات راټول او تر هراړخیزې څیړنې او ارزونې لاندې نیول شوي دی. د لیکنې په پای کې په کابل اوبیزه حوزه کې د وچکالیو له امله رامنځته شویو ستونزو، زیانونو اومناسبو حل لارو څخه یادونه شوې ده.
کاربرد تکنالوژی نانوکرستل در طراحی سیستم‌های تحویل دهی دواهای با انحلالیت ضعیف
Authors: ریحان روشان
Published: January 2025

برای جذب یک دوای فمی انحلالیت آن در محل جذب ضروری بوده و یک مرحله مهم برای تحویل دهی دوا به جریان عمومی بعد از تطبیق فمی، می باشد. در بیوفارمسیوتیکس نظر به انحلالیت، دواها به چهار صنف تقسیم شده اند، کلاس اول، دوم، سوم و چهارم. دواهای کلاس دوم دارای قابلیت نفوذیه زیاد و انحلالیت پائین است. استفاده از تکنالوژی­های مختلف، جهت تهیه نانوکرستل­ها برای کاهش مشکل انحلالیت ضعیف دوا صورت می گیرد. نانوکرستل­ها دارای اندازه کوچک و مساحت سطحی بلند اند که راه حل مناسب جهت بهبود انحلالیت، افزایش سرعت انحلالیت، بهبود چسپندگی دوا به غشای مخاطی می باشند و سبب افزایش مؤثریت بیولوژیک دواها می گردند. از تکنالوژی نانوکرستل به روش­های مختلف جهت تهیه فورمولیشن­های مانند سوسپنشن­ها، تابلیت، کپسول، پلیت، امولشن­ها و پودر­های انشاقی، استفاده می شود.
تحلیل تخنیکی-اقتصادی سیستم حرارتی آفتابی برای منازل مسکونی در شهر کابل افغانستان
Authors: مختار ساربان , احمدی مسیح‌الله
Published: January 2025

کابل یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان از نظر کیفیت هوا است. این به دلیل استفاده بیش از حد از انرژی‌های فسیلی به جای انرژی‌های تجدیدپذیر است. در این مقاله سعی شده است تا با استفاده از شبیه‌سازیT-Sol، نیاز حرارتی شهر توسط انرژی حرارتی آفتابی تأمین شود. برای درک بهتر، تحلیل تکنیکال دو سیستم دیگ گاز و پمپ حرارتی هر دو با استفاده از انرژی حرارتی آفتابی انجام شده است. مساحت 35 متر مربع برای کلکتورهای آفتابی برای پوشش نیاز گرمایشی یک خانه مسکونی 15 نفره با مساحت 203.29 متر مربع استفاده شده است. یافته‌های ما نشان می‌دهد که با استفاده از انرژی حرارتی خورشیدی در شهر کابل سالانه می‌توانیم 2533.1 مترمکعب گاز برای دیگ‌ها و 16443.7 کیلووات ساعت برق برای پمپ‌های حرارتی در کنار کاهش 5 تا 10 تنی انتشارات CO2 صرفه‌جویی نماییم.
پرودرگ‌های ایستری و نقش آن‌ها در کشف و طراحی ادویه
Authors: نثار عبدالجلیل
Published: January 2025

از جمله مشکلات عمده در طراحی بعضی ادویه انحلالیت نامناسب در مایعات بیولوژیکی عضویت، جذب نامناسب و عدم مقاومت در مقابل هایدرولیز می باشد. از این سبب طراحی ادویه بشکل پرودرګ های ایستری می تواند باعث بهبود چالش های فوق ګردد. امروزه بیش از 30 درصد ادویه موجود در مارکیت دوایی را پرودرگ ها تشکیل می دهند و پرودرگ های ایستری، بیشترین پرودرگ های مستعمله به شمار می رود. این رساله یک مقاله مروری بوده که در نوشتن آن از منابع معتبر علمی استفاده ګردیده است. پرودرگ های ایستری دارای ثبات کیمیاوی بیشتر در محیط های مختلف، انحلالیت مناسب در آب، جذب و نفوذ مناسب از طریق غشای حجروی ومقاومت در مقابل هایدرولیز دارند و از این خواص پرودرگ های ایستری در کشف و طراحی ادویه استفاده می گردد.
مطالعه کاربرد روش‌های دقیق لابراتواری و سنتی جهت شناسایی عسل خالص
Authors: سروری نصیراحمد
Published: January 2025

امروزه، روش‌های زیادی لابراتوری و سنتی به منظور تعیین کیفیت عسل انکشاف یافته، که هر کدام روش‌ها دارای ویژه‌گی‌های خاص اند. معمولاً روش‌های سنتی سریع، آسان و کم هزینه بوده، ولی دقت کم‌تر دارند، برعکس روش‌های لابراتواری دارای دقت کافی بوده، ولی نیاز به هزینه و امکانات بیشتر است. عسل یک غذای با ارزش باستانی است و در بیشتر موارد مصرف کنندگان خود را با ویژه‌گی‌های دوایی خود مسحور کرده است، لذا کیفیت عسل طبیعی چندین برابر بیشتر از عسل مصنوعی می‌باشد. متاسفانه در سال‌های اخیر تقلبات عسل افزایش یافته، که منجر به بی اعتمادی و عدم علاقه مندی مصرف کنندگان به این محصول ارزشمند گردیده است. شناسایی عسل تقلبی و بی کیفیت در اکثر کشور‌ها به دو روش؛ لابراتواری و سنتی انجام می‌شود. روش‌های طیف‌سنجی از جمله روش‌های پرکاربرد، سریع، دقیق و غیر مخرب می‌باشند، برعلاوه روش‌های کروماتوگرافی فوق العاده دقیق بوده ولی زمان و هزینه بیشتر نیاز دارند.
طرز تهیه‌ی اسکلیت خرگوش به طریقه‌ی جوش دادن
Authors: حامد اسدالله
Published: January 2025

خرگوش حیوان خانه‌گی و تجربوی است که پرورش آن از لحاظ تحقیقی، اقتصادی و اجتماعی مهم تلقی می‌شود و می‌توان از گوشت آن به حیث مواد خوراکی استفاده نمود. اسکلیت خرگوش نسبت به دیگر پستان‌داران خیلی آشکار و واضح است و تفاوت‌های اندکی در ساختار آن وجود دارد. هدف اصلی این تحقیق ساختن اسکلیت خرگوش به طریقه جوش دادن و دریافت ویژه‌گی مورفولوژیکی و اناتومیکی خرگوش می‌باشد. در این تحقیق یک رأس خرگوش به طریقه اسلامی ذبح شده و به طریقه جوش دادن اسکلیت آن تهیه و ترتیب گردیده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که اسکلیت خرگوش ویژه‌گی‌های خاص به نوع خود را دارا می‌باشد.
تأثیرات بیماری‌های فرامرزی بالای تجارت بین‌المللی، اقتصاد و صحت عامه و جلوگیری و کنترول آن‌ها
Authors: ایوبی نورمحمد
Published: January 2025

بیماری­های فرامرزی در تجارت بین‌المللی حیوانات و محصولات حیوانی تأثیرگذار می‌باشند. با افزایش سریع جهانی شدن خطر ظهور بیماری­های فرامرزی نیز بالا رفته است. بیماری‌های فرامرزی تولید و حاصل­دهی حیوانات را کاهش داده، اقتصاد محلی و ملی را متأثر ساخته و هم‌چنان صحت عامه را نیز تهدید می‌نمایند. بیماری‌های فرامرزی موجب نگرانی جهانی بوده، ازین‌رو مساعی جمعی در سطح بین‌المللی برای کاهش پخش بیماری‌های ساری فراتر از مرزها نیاز است. برای بسیاری کشور‌های در حال انکشاف به‌ویژه ریشه‌کن‌سازی اکثر بیماری‌های فرامرزی به‌خاطر دلایل مختلف تخنیکی، مالی و لوژیستیکی غیرممکن است. با انکشاف تکنالوژی، پرورش حیوانات جایگاه مهم را در اقتصاد ملی، انکشاف اجتماعی اقتصادی، کاهش فقر و تهیه­ی غذا برای انسان به‌خود گرفته است. به این ترتیب اقدامات مناسب برای حمایت و محافظت از صنعت مال‌داری در برابر اپیدیمی­های بیماری ساری نیاز است تا تجارت بین­المللی حیوانات و محصولات حیوانی به‌طور مصئون صورت گرفته بتواند.
مروری بر مودل ‏های حیوانی مریضی اتیروسکلیروزس
Authors: حبیب‌یار احمدفرید , نوری عبدالصبور
Published: January 2025

اتیروسکلیروزس یک مرض التهابی مغلق شرایین است که اکثراً باعث حمله قلبی و سکته دماغی نزد افراد مستعد می‌شود و سالانه جان هزارن تن را می‌گیرد. مودل‏های حیوانی مریضی اتیروسکلیروزس در قسمت درک مریضی مذکور و کشف ادویه جدید برای آن از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف از تحریر این مقاله، مطالعه‏ی‌ نقش مودل‏های حیوانی مریضی اتیروسکلیروزس می‌باشد. مطالعه هذا کتابخانه‏یی بوده و در تهیه آن از منابع معتبر علمی استفاده گردیده است. به اساس یافته‏ها چنین نتیجه‏گیری می‌شود که مودل‏های حیوانی اتیروسکلیروزس شامل ایجاد اتیروسکلیروزس با استفاده از رژیم‏های غذایی غنی از کولسترول، هایپرلیپیدیمی ارثی نزد خرگوش‏ها و موش‏ها، تغییرات جنیتیکی نزد حیوانات، ارزیابی عملکرد اندوتیل نزد خرگوش‏های مبتلا به اتیروسکلیروزس و غیره می­باشد. جهت کشف ادویه جدید از مودل‏های حیوانی خصوصاً مودل‏های موش‏های کوچک با منشأ ارثی بیشتر استفاده می‌گردد.
مراحل طرح و تدوین یک پرسش‌نامه‌: بایدها و نبایدها در جریان انکشاف پرسش‌نامه
Authors: صمدی اسدالله
Published: January 2025

ابزارهای مختلفی برای جمع‌آوری ارقام تحقیق در دسترس است که معمول‌ترین و مؤثرترین آن‌را پرسش‌نامه تشکیل می‌دهد. طراحی پرسش‌نامه هم هنر است و هم علم. تحقیقات پرسش‌نامه‌یی به‌طور گسترده در علوم طبیعی و اجتماعی استفاده می‌شود. عوامل مختلف بر کمیت و کیفیت ارقام جمع‌آوری‌شده توسط پرسش‌نامه تأثیر می‌گذارند که عمده‌ترین آن‌را روایی، پایایی، نظرسنجی آزمایشی و قالب پرسش‌نامه تشکیل می‌دهد. باوجودی‌که استفاده از پرسش‌نامه‌های معتبر و منتشر شده قبلی همیشه توصیه می‌شود؛ اما در بیشتر موارد، محققان باید پرسش‌نامۀ جدید را طرح و تدوین نمایند. این پرسش‌نامۀ جدید باید معتبر، قابل اعتماد، واضح، مختصر و جالب باشد تا ارقام قابل اعتماد توسط آن جمع‌آوری شده بتواند و میزان پاسخ‌دهی بالایی نیز داشته باشد. در این مقالۀ مروری، تمام مراحل طرح، تدوین، اعتبارسنجی، مزایا و معایب پرسش‌نامه توضیح شده است.
د مونزل قانون له مخي د خاورې د رنګونو ارزونه
Authors: رسولی حفیظ الله , صافی عبدالغیاث
Published: January 2025

د مونزل رنګونو سیسټم، یوله هغو مهمو میتودونو څخه شمېرل کېږي، چې د خاورو رنګونو معلومولو لپاره کارول کېږی، په هغه کې د رنګونو ترتیب او تنظیم بڼه کې ښودل کېږی. دغه میتود د لومړی ځل لپاره د یو امریکایی هنر پوه او نقاش په واسطه چې د البیرت منزل (Albert  H. Munssel) په نامه یادیده، رامنځته شوه. نوموړی بېلابېل رنګونه د یو ځانګړی مقیاس له مخی په یوه نقشه کی، د رنګونو شمېرې او څرګندتیا له مخی جوړ کړل. د رنګ څرګندتیا د موج د اوږدوالۍ له مخي، روښنایې د څرګندوالی او تازه والی له مخی برابراو ډيزاین شوي دي. د رنګونو دغه سیسټم ددی لپاره کارول کېږي چې په نړیواله کچه د غیر شفاف رنګونو نه تر روښانه رنګونو پوری معلوم، او یوه منل شوي رنګمالی ترسره شي. هررنګ  باید په ساینسی او فزیکی بڼه  وڅېړل شی، د طبیعت سره پرتله شی، او هر رنګ چې د مونزل په واسطه څېړل کېده، نو لومړۍ یی د طبیعت د رنګونو سره پرتله کاوه.
مطالعه تجربی اهتزازات هارمونیکی فنر و بررسی تغییرات ثابت فنر به تابع کتله آن
Authors: خاوری رجب علی
Published: January 2025

فنرها سیستم‎های ارتجاعی پرکاربرد در حوزه‎های مختلف است و دریافت ثابت فنر یک امر الزامی می‏باشد. ثابت فنر تابع متحول‏های زیادی است که در این‌جا روی اثر کتله فنر در تغییرات ثابت فنر اندازه‏گیری عملی انجام شده است. مفهوم کتله مؤثر و مقدار آن به‏صورت تجربی در انتروال‏های که کتله جسم خارجی بین  برابر کتله فنر وزن قرار دارد، مورد بررسی قرار گرفت. از تحلیل گرافیکی و عددی مشاهده می‏گردد که نتایج تجربی با نتیجه تیوریکی   در یک محدوده  تقرب پیدا می‌کند. اما در بیرون از این انتروال نتایج تجربی متفاوت از مقدار تیوریک است. بدون درنظر داشت اثر جنسیت و هم‏چنین اثر اندازه و این‏که خاصیت رجعت فنر به حالت اولیه برای فنرهای مختلف فرق می‌کند، می‏توان به‏دلیل مغایرت جواب تجربی با جواب تیوریک در انتروال‏های زیاد پی برد. دیتاگیری در لابراتوار فزیک با تایمر نوری با دقت 0.001s و خط کش میلی‌متری انجام شده است. نتیجه اندازه‏گیری به‏صورت گراف خطی مربع پریود به تابع کتله آویخته در تمام انتروال‏های اندازه‏گیری، یک تقاطع 0.035 را نشان می‏دهد که برای ضریب کتله فنر مقدار 0.384 به‌دست می‌آید.
د لوګر ولایت پر سطحي اوبو باندې د اقلیمي بدلون د اغېزو ارزونه
Authors: شیرزاد محمد داود
Published: January 2025

په تېرو څو لسیزو کې د لوګر د نفوسو چټکې ودې، د اوبو ناسم مدیریت، چاپېریالي ستونزې، د هوا، اوبو او خاورې ککړتیا، اقلیمي بدلون، جګړو، مهاجرتونو او نورو بېلابېلو لاملونو د اوبو زېرمې له هره اړخه زیانمنې کړي دي، آن تر دې چې په ځینو سیمو کې وچې شوي یا د وچېدو په حال کې دي. په دې لیکنه کې د لوګر ولایت سطحي اوبو ته لنډه کتنه شوې او پر اوبو د اقلیمي بدلون اغېزې ارزول شوې دي. د هوا د تودوخې درجې، اورښت، لنده بل او د اوبو د جریان اړوند څو کلن معلومات راټول، هر اړخیزه څېړنه یې شوې ده او پر یادو  شویو پارامترونو د اقلیمي بدلون اغېزې ارزول شوې دي. د لیکنې په پای کې د اقلیم د بدلون له امله د لوګر سطحي اوبو ته ورپېښې ستونزې او زیانونه ارزول شوي دي او په هکله یې د مناسبو حل لارو وړاندیزونه شوي دي.
بررسی تیوری و عملی قضیه های مومنت عطالت اجسام سخت با استفاده از رقاصه فزیکی
Authors: خیشکی محمد اجمل , خاوری رجب علی
Published: January 2025

قضیه‎های مومنت عطالت از اهمیت زیادی در تعیین مومنت عطالت اجسام سخت با اشکال مختلف برخوردار است که در  یک تحلیل تجربی با استفاده از رقاصه فزیکی در لابراتوار میخانیک پوهنځی فزیک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از این بررسی تجربی نشان می‏دهد که قضایای محورهای موازی و جمع پذیری مومنت عطالت با دقت زیادی می‏تواند توسط تجربه رقاصه فزیکی تایید گردد. رقاصه فزیکی منحیث یک میتود ارزشمند در تمامی لابراتوارهای میخانیک فزیک و انجینری برای تعیین مومت عطالت و تعجیل جاذبه زمین مورد استفاده قرار می‏گیرد. با توجه به میتود رقاصه فزیکی برای بررسی تجربی قضایای مومنت عطالت لازم است تا به تجارب دید متفاوت داشته و با تحلیل ارقام به نتایج ارزشمندی دست یافت.
بررسی اثرات انرژی مایکروویو بر سنتز مرکبات عضوی
Authors: امین زی محمدطاهر , ژوند عبدالکریم
Published: January 2025

تشعشعات مایکروویو نوع از انرژی الکترومقناطیسی بوده که فریکوینسی آن بین 0.3 گیگاهرتز تا 300 گیگاهرتز و طول موج آن بین 1میلی متر تا 1متر می‏باشد. انرژی مایکروویو به‏عنوان یک تکنالوژی حرارتی در سنتز عضوی محبوبیت زیادی پیدا کرده است که عمدتاً به‏دلیل افزایش سرعت تعامل، مصرف انرژی کم‌تر، فیصدی محصول بالاتر، افزایش انتخاب‌پذیری، سهولت کار و سازگاری با محیط زیست است. از سال 1980 به‏این‌سو استفاده از سیستم‌های تعامل مایکروویو در کیمیا به‌عنوان یک منبع انرژی قوی و قابل اعتماد گسترش یافته و طیف وسیعی از پروسه‏های کیمیاوی از جمله دی‌هایدریشن، پولیمرایزیشن، استخراج، سنتز مرکبات صنعتی و سنتز عضوی را شامل می‏شود. تأثیر تشعشعات مایکروویو بر سرعت تعامل، فیصدی محصول، زمان تعامل و انتخاب‌پذیری انواع خاص از تعاملات عضوی، تأکید اصلی این مقاله مروری خواهد بود.
مروری بر وقوع افلاتوکسینM1در شیر خام و ضایعات اقتصادی ناشی از آن
Authors: احمدی سیدعارف
Published: January 2025

افلاتوكسین از جمله سموم خطرناک قارچی بوده كه در وقت موجودیت رطوبت و گرمای زیاد و شرایط نامناسب نگهداری، تولید می‌شود و منحیث موادی تهدیدكننده سلامتی انسان به‎شمار می‌رود. این مطالعه به‏هدف بررسی میزان افلاتوكسین M1  در شیر خـام، پاسـتوریزه و استریلیزه با استفاده از موضوع، مقالات، گزارش‌ها و سایت‌ها از جمله سایت‌های انترنتی ماننـد دایرکت ساینس (direct science)، الزویر(Elsevier)، سیروس(Scirus)، پاپمیت(PubMed)، سیت(SID) و سازمان جهانی صحت(WHO) مطالعه شده است. شیر از جمله كامل‌ترین ماده غذایی محسوب می‌گردد. لـذا آلـودگی ایـن مـاده غذایی ارزشمند و فرآورده‏های آلوده آن به‏عنوان یک خطر جدی برای صحت عامه بوده و اثرات نامطلوبی بر انسان، حیوانات و محصولات زراعتی دارد که منجر به ایجاد بیماری‌ها و زیان‌های اقتصادی برای آن‌ها می‏شود. توجـه بـه روش‌هـای كـاهش ورود افلاتوكسین M1 در شیر و فراورده‌های آن امری ضروری است.
Generic industrially applicable algorithms to design mechanisms with minimal energy usage
Authors:   , Ben Yahya Abdelmajid
Published: January 2025

Energy consumption is a critical issue, particularly in industrial sectors where electric motors account for nearly 45% of global electricity use. This substantial share underscores the need for innovative energy efficiency solutions, driven by environmental concerns and the aim to reduce operational costs. While hardware upgrades, such as efficient motors or energy-recovery devices, are commonly pursued, they are often costly and limited by design constraints. A promising alternative is design optimization, which focuses on refining mechanical geometries to achieve energy savings. For instance, modifying mechanism link lengths in a case study reduced RMS motor torque by 71%. Despite its potential, existing design optimization methods are often complex, relying on analytical models that are not scalable or practical for industrial use. These methods are constrained by intricate dynamics and tend to prioritize precise motion over energy efficiency. Additionally, many optimization algorithms fail to guarantee global optimality for the proposed designs. This thesis addresses these limitations through four key objectives. First, it demonstrates the effectiveness of CAD-based simulations for optimizing system geometry, offering a scalable alternative to analytical models. A novel approach integrates CAD simulations with optimization algorithms to explore design configurations and reduce energy consumption. Second, the study develops efficient methods for guiding optimization within feasible design spaces, using Gaussian process models to ensure feasible simulations and probabilistic insights. Third, to address the computational demands of CAD-based optimization, Sparse Interpolation (SI) and Bayesian Optimization (BO) are employed, improving efficiency without compromising accuracy. Finally, global optimization search strategies are adopted to ensure comprehensive insights into solution optimality. Together, these contributions culminate in a generic, computationally efficient global design optimization methodology applicable to various industrial mechanisms. Future work explores co-optimization of geometry and motion profiles, revealing further energy savings through appropriate optimization architectures. The methodology demonstrates broad industrial applicability, particularly in manufacturing, robotics, and automation. Case studies—including an emergency ventilator mechanism, a weaving loom component, and a toggle press—showcase the robustness and versatility of the approach, achieving RMS motor torque reductions of 71%, 49.2%, and 49.2%, respectively. These findings highlight the method's value for industries seeking to reduce energy consumption while maintaining system precision and reliability.
Ý định khởi nghiệp kỹ thuật số: Vai trò của kiến thức kỹ thuật số và trò chơi hóa
Authors: Nguyễn Đức Hiếu  , Trần Ái Cầm  , Nguyễn Viết Bằng  , Võ Đức Duy
Published: January 2025

Nghiên cứu kết hợp mô hình thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) và khung lý thuyết Kích thích - Nhận thức - Phản hồi (S-O-R) để khám phá vai trò của kiến thức kỹ thuật số (KTS) và trò chơi hóa trong việc thúc đẩy ý định khởi nghiệp KTS của sinh viên đại học tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ 230 sinh viên đại học thông qua khảo sát trực tuyến. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM) thông qua phần mềm SmartPLS phiên bản 4. Kết quả cho thấy kiến thức KTS có ảnh hưởng tích cực đến kỳ vọng hiệu suất, kỳ vọng nỗ lực, ảnh hưởng xã hội và điều kiện thuận lợi. Tuy nhiên, các yếu tố trong mô hình UTAUT lại không có tác động đến ý định sử dụng trò chơi hóa, ngoại trừ yếu tố ảnh hưởng xã hội. Ngoài ra, ý định sử dụng trò chơi hóa có tác động cùng chiều đến ý định khởi nghiệp KTS của sinh viên. Nghiên cứu khuyến nghị các cơ sở giáo dục nên tăng cường phát triển kiến thức KTS và tích hợp trò chơi hóa vào chương trình giảng dạy để thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp KTS của sinh viên.
Tác động của đa dạng hóa đến hiệu quả hoạt động ngân hàng: Vai trò của vốn con người
Authors: Lê Đình Luân
Published: January 2025

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá vai trò điều tiết của vốn con người (VCN) đối với tác động của đa dạng hóa (ĐDH) đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam. Trong đó, ĐDH được xem xét trên nhiều khía cạnh khác nhau, gồm ĐDH thu nhập, ĐDH tài sản và mức độ đa dạng giữa các khoản mục nội bảng và ngoại bảng. Sử dụng bộ dữ liệu của 26 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2008–2023, với phương pháp ước lượng SGMM. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra, các hoạt động ĐDH và VCN đều có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của NHTM. Đồng thời, VCN có tác động thúc đẩy đến mối quan hệ giữa ĐDH và hiệu quả hoạt động của NHTM. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra tác động của một số yếu tố thuộc về nội tại ngân hàng cũng như nền kinh tế vĩ mô đến hiệu quả hoạt động các ngân hàng. Từ kết quả nghiên cứu, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách liên quan nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động ngân hàng trong thời gian tới.
Ngưỡng nợ và lợi nhuận: Bằng chứng từ các doanh nghiệp bất động sản niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam
Authors: Lê Hà Diễm Chi  , Phạm Thị Dung
Published: January 2025

Bài viết nhằm đánh giá mối quan hệ phi tuyến giữa nợ và lợi nhuận của các doanh nghiệp bất động sản (BĐS) niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2016–2023. Bằng phương pháp hồi quy ngưỡng, bài viết đã tìm thấy ngưỡng nợ tối đa mà tại đó lợi nhuận doanh nghiệp BĐS sẽ có sự đổi chiều. Cụ thể, bài viết tìm được một ngưỡng nợ trên vốn chủ sở hữu là 6,3243, tương ứng với tỷ lệ nợ trên tổng tài sản là 86,34%. Hệ số ước lượng của nợ đến lợi nhuận doanh nghiệp có dấu dương khi tỷ lệ nợ nhỏ hơn ngưỡng và có dấu âm khi tỷ lệ nợ lớn hơn ngưỡng. Kết quả hàm ý rằng nợ sẽ làm tăng lợi nhuận nếu doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính nhỏ hơn 86,34% và ngược lại, khi đòn bẩy tài chính vượt ngưỡng này, nợ sẽ là gánh nặng chi phí làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp. Các nhà hoạch định chính sách cảnh báo rằng, các doanh nghiệp có thể trở nên dễ tổn thương hơn khi sở hữu mức nợ cao trong giai đoạn kinh tế suy giảm. Do đó, việc xác định một tỷ lệ nợ phù hợp là một chiến lược tài chính quan trọng để nợ phát huy mạnh nhất lợi ích của mình, giúp doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận.
Tài chính xanh: Tiếp cận bằng phương pháp trắc lượng thư mục
Authors: Lê Hữu Nghĩa  , Lê Phan Thị Diệu Thảo
Published: January 2025

Tài chính xanh (TCX) hiện đang là xu thế nghiên cứu và triển khai trên toàn thế giới nhằm hướng đến nổ lực hạn chế biến đổi khí hậu mang tính bất thường, bất lợi và phát triển kinh tế, xã hội mang tính bền vững. Nghiên cứu này là kết quả phân tích tổng quan từ 1.373 bài báo khoa học được đăng trên các tạp chí thuộc danh mục Web of Science (WoS), giai đoạn 2011–tháng 5/2024 thông qua việc sử dụng phương pháp trắc lượng thư mục, cụ thể là phương thức đồng trích dẫn và đồng thư mục. Mục tiêu của nghiên cứu nhằm đưa ra góc nhìn tổng quan cũng như chỉ ra các xu hướng nghiên cứu mới nổi đối với chủ đề TCX cần tiếp tục khai thác, phát triển nghiên cứu trong tương lai. Cụ thể, đó là các vấn đề bao gồm tác động của TCX đối với kết quả kinh doanh, phát triển bền vững của khu vực ngân hàng cũng như mối quan hệ giữa tài chính và trách nhiệm xã hội.
Leadership Behavior of Local Leaders in Cavite’s COVID-19 Vaccination Program
Authors: Cruzate Reynier , Makalintal Jannah Marie , Abello Erika Mae , Kwan Nickey , Corpuz Jaysi
Published: January 2025

In response to the COVID-19 immunization campaign on-site, this research investigated the leadership behaviors of health officials from Bacoor, Dasmariñas, and Tagaytay. From September 2021 to February 2022, seven health officials were interviewed using a qualitative descriptive case study methodology. Their task-, relations-, and change-oriented behaviors were examined using the Hierarchical Taxonomy of Leadership Behavior paradigm. In-depth interviews were used to gather data, transcribed, and subjected to axial, in-vivo, and open coding methods for analysis. The findings showed that schedule preparation, rule clarification, subordinate supervision, and proactive issue-solving were all significant examples of task-oriented activities. Although a lack of appreciation for coworkers' efforts was seen, relations-oriented actions included resolving disputes, fostering subordinates' problem-solving skills, and consulting colleagues. Coordination with other local government units (LGUs), creative problem-solving, and motivating subordinates to learn from setbacks were all examples of change-oriented practices. Electronic communication technologies were often used to carry out leadership behaviors, exhibiting flexibility in problem-solving. After difficulties were resolved, health officers reported feeling relieved and having a greater awareness of their strengths and shortcomings. Vaccinees' unfavorable attitudes, however, were shown to have an impact on how they solved problems, highlighting the need for open communication and strict adherence to health center policies. The research emphasizes the need for local health offices to establish recognition programs to recognize the accomplishments of health officers and strengthen their interpersonal ties. Additionally, vaccine orientation before site visits may help improve the overall effectiveness of vaccination programs by minimizing misunderstandings and unfavorable attitudes. This study advances our knowledge of leadership dynamics in health emergencies and emphasizes the vital role that good leadership behaviors play in overcoming public health crises.
Sobre Corpas e Corpos que Importam
Authors: Celestino Luis
Published: January 2025

A proposta original do artigo é investigar a forma como o corpo é importante para a compreensão da Biopolítica. Essa questão parece fundamental para se pensar temas contemporâneos como problemas de gênero, questões bioéticas e a existência de uma política dos corpos. Assim, parte-se de Michel Foucault mas junto com outras pensadoras e pensadores, tais como Paul B. Preciado, Sueli Carneiro e Donna Haraway é possível pensar esse lugar do corpo na biopolítica para além das proposições de Foucault.
figura do anormal e a desconstrução da colonialidade
Authors: Vargens Paula
Published: January 2025

O presente texto propõe um diálogo entre o pensamento de Foucault sobre a construção da figura do anormal e o pensamento decolonial. Nessa perspectiva, volta-se para a relação entre a colonialidade e a invenção dos monstros, entendendo que a construção do anormal é espectrada figura do monstro e tem uma relação com os processos de hierarquização dos povos dentro da moderno-colonialidade, no sentido apresentado por Quijano. Ao assumirmos a dimensão espectral do monstro na formação do anormal anunciam-se elementos que contribuem nas reflexões sobre a construção do humano e de mecanismos de dominação e manutenção da colonialidade.
ETIKA DAN DAMPAK SOSIAL DARI PENERAPAN ARTIFICIAL INTELLIGENCE DALAM SISTEM INFORMASI MANAJEMEN
Authors: Tri Setia Ningrum  , Vika Dias Anspratiwi  , Muhamad Wahyudi
Published: January 2025

The application of artificial intelligence in management information systems provides effectiveness and efficiency in business processes. The integration of artificial intelligence and management information systems has changed the procedures for collecting data, analyzing data, and utilizing data. This research aims to explain the application of artificial intelligence in management information systems and identify ethical challenges and social impacts arising from the application of artificial intelligence in management information systems. The research method used in this research is the library study method, which is a research approach that involves collecting and analyzing information available in forms such as articles, reference books and other reference sources. The results of the research are that the application of artificial intelligence provides convenience by automating routine tasks thereby increasing user efficiency and effectiveness. However, apart from providing convenience, there are ethical challenges and social impacts that arise from the application of artificial intelligence in management information systems, such as threats to data security and increasingly narrow job opportunities.
PREDIKSI NILAI INDEKS EKSPOR SUSU SEGAR DI INDONESIA MENGGUNAKAN ALGORITMA BACKPROPAGATION
Authors: Holil Asy’ari  , Zaehol Fatah
Published: January 2025

The results of research on the value of exports in Indonesia can be concluded that the architectural model can make predictions with 100% accuracy with a short training time. In addition, by looking at the results of testing on architecture, it can be seen that both the speed and the prediction results, it can be concluded that the value of exports in Indonesia is increasingly declining. For future research, research should use a different algorithm or the Backpropagation algorithm can be optimized with other algorithms, such as conjugate gradient and so on, that is, the research was first carried out using the backpropagation algorithm, then after knowing the results, calculations were carried out with the algorithm. other. After that, a comparison is made between the results of backpropagation with the results of other algorithms. Images or graphs of each algorithm used, or a graphic image of the comparison of the previous data with the data that has been generated using the algorithm.
PENGARUH FINANCIAL TARGET, INEFFECTIVE MONITORING, DAN TOTAL ACCRUALTERHADAP FINANCIAL DISTRESS PADA BANK UMUM SYARIAH YANG TERDAFTAR DI OTORITAS JASA KEUANGAN TAHUN 2018 – 2022
Authors: Febry Anggraeni Septariani  , Santi Susanti  , Susi Indriani
Published: January 2025

This study aimed to examine the effect of Financial target (ROA), Ineffective monitoring (IND) and Total accrual (TATA) on Financial distress. The research method used in this research is a quantitative method. Data collection techniques are carried out using documentation techniques. The population used in this research is Sharia Commercial Banks registered with the Financial Services Authority in 2018-2022 using a purposive sampling method, so the number of samples for this research is 60 financial report data from Sharia Commercial Banks registered with the Financial Services Authority for 5 years. Data was obtained by collecting data from the annual financial reports of Sharia Commercial Banks on each company's website. The data analysis technique used is logistic regression analysis which has previously passed the multicollinearity test, model suitability test and hypothesis testing using SPSS software for windows. The research results show that Financial target(ROA) has a significant influence on financial distress, while Ineffective monitoring (IND) and Total Accruals (TATA) do not have a significant influence on financial distress. And simultaneously Financial target (ROA), Ineffective monitoring (IND) and Total accrual (TATA) have a significant effect on financial distress in Islamic commercial banks, with a Nagelkerke R Square value of 17.8%.
PERANAN ELECTRONIC WORD OF MOUTH DAN FEAR OF MISSING OUT DALAM MEMBENTUK PURCHASE INTENTION PRODUK MIXUE DI SURABAYA
Authors: Kusumo Stanislaus Steven Bambang , Palumian Yonathan , Marchyta Nony Kezia , Sahetapy Wilma Laura
Published: January 2025

This study examines the influence of Electronic Word of Mouth (eWOM) on purchase intention among Mixue consumers, considering the Fear of missing out (FOMO) factor. Employing a quantitative approach, the research surveyed 108 ice cream enthusiasts in Surabaya, Indonesia. Data collection was conducted through an online questionnaire using the Google Form platform. The data analysis utilized the Partial Least Square (PLS) method with SmartPLS 4.0 software to evaluate the relationships between eWOM, FOMO, and purchase intention variables. The findings indicate a positive and significant relationship between eWOM and purchase intention. Furthermore, FOMO is proven to play a mediating role in the relationship between eWOM and purchase intention. These results have important implications for digital marketing strategies, particularly in the food and beverage industry. The study highlights the importance of leveraging eWOM and FOMO mechanisms in marketing campaigns as effective strategies to drive consumer purchasing decisions. This research contributes to a deeper understanding of consumer behavior in the digital era, specifically within the Indonesian market context.