bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Culturele collaboratie en “het terrein der Kunst”. Een document rond de repressie en epuratie van Prosper De Troyer
Authors: Boeva Luc
Published: December 2019

Kunstschilder Prosper De Troyer (1880-1961) behoorde tot de Vlaamse potentiële avant-garde, die zich bewoog in de rand van het activisme. Tijdens de twintiger jaren evolueerde hij  in figuratieve, expressionistische zin, waarbij hij steeds sterker tendeerde naar een beeldentaal die kon gelden als de Identitätsnachweis van het Vlaamse volk. Dat beeld was overigens in overeenstemming met  de smaak (en de doelstellingen) van de Nieuwe Orde; De Troyer ging uiteindelijk de weg van de culturele collaboratie en kwam na de Tweede Wereldoorlog in aanraking met de repressie en de epuratie. In deze bronnenpublicatie stelt Luc Boeva een pleitnota voor van zijn advocaat, Frans van der Elst, die daarin de relatie tussen kunst en politiek centraal stelt. De tekst vormt daardoor een bron voor het vergelijkend kwalitatiief onderzoek van de culturele collaboratie c.q. de repressie.________Cultural collaboration and the "Art sector". A document dealing with the repression and purgation of Prosper De TroyerThe painter Prosper De Troyer (1880-1961) belonged to the Flemish potential avant-garde, which operated in the margins of activism. During the nineteen twenties he evolved in a figurative, expressionistic sense, and he tended to increasingly use an evocative language which could refer to the Identitätsnachweis of the Flemish nation. At any rate, that image agreed with the taste (and the objectives) of the New Order; De Troyer ultimately followed the path of cultural collaboration and after the Second World War he experienced repression and purgation. In this source publication Luc Boeva presents the memoranda of oral pleadings of De Troyer's solicitor, Frans Van der Elst, in which he focuses on the relationship between art and politics. For that reason the text constitutes a source for comparative qualitative research of cultural collaboration and/or the repression.
Zij was een zwarte
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Schandelijke liefde. Sentimentele collaboratie en haar bestraffing in België na de Tweede Wereldoorlog
Authors: De Metsenaere Machteld , Bollen Sophie
Published: December 2019

In deze studie schetsen Machteld De Metsenaere en Sophie Bollen het profiel en de strafmaat van de vrouwelijke verdachten van collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog in het algemeen en de 'sentimentele collaboratie' – de echte of vermeende omgang van vrouwen met Duitse soldaten – in het bijzonder (via haar boekbespreking van M. Diederichs' Wie geschoren wordt moet stilzitten. De omgang van Nederlandse meisjes met Duitse militairen in ditzelfde Wt-nummer opent Sophie Bollen daarenboven de mogelijkheid tot het ontwikkelen van een comparatieve visie op de vergelijkbare problematiek van collaboratie en repressie in Nederland, beschouwd vanuit het genderperspectief). De auteurs steunen hun studie op de strafdossiers van de opgesloten vrouwen in het interneringscentrum Gent-Wollestraat en anderzijds de epuratiedossiers van vrouwelijke werknemers van de Regie voor Telegrafie en Telefonie (RTT), een overheidsinstelling. Daardoor kunnen zij zich begeven op twee vooralsnog braakliggende studieterreinen: de strafrechtelijke behandeling van de vrouwen en de problematiek van de epuratie (de wegzuivering door de werkgevers, c.q. overheden).

________Shameful Love: Sentimental Collaboration and its punishment in Belgium after the Second World WarIn this study Machteld De Metsenaere and Sophie Bollen describe the profile and punishment of  women accused of collaboration during the Second World War in general and of “sentimental collaboration” – the actual or alleged intercourse of women with German soldiers – in particular. (By means of her discussion of the book by M. Diederichs You have to sit still when you are being shaved. The intercourse of Dutch girls with German military in this same issue of Wt Sophie Bollen also provides the opportunity to develop a comparative vision on the comparable problem of collaboration and repression in the Netherlands, viewed from a gender perspective). The authors have based their study on the criminal records of the women confined in the internment centre in Gent-Wollestraat as well as the dossiers of the legal purge of women employees of the RTT (Radio, Telegraphy and Telephony Service), a public utility. This allows them to venture into two until now unexplored areas of study: the criminal prosecution of the women and the issue of the ‘épuration’ of employees (the purge by the employers casu quo the authorities).
Recensie van: Wie geschoren wordt moet stil zitten. De omgang van Nederlandse meisjes met Duitse militairen / Monika Diederichs (2006)
Authors: Bollen Sophie
Published: December 2019

—
De rechtvaardige rechters
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
1830: van de Belgische protonatie naar de natiestaat (deel 2)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

In het tweede deel van zijn bijdrage 1830: van de Belgische protonatie naar de natiestaat, over de gebeurtenissen van 1830-1831 als slotfase van een passage van de Belgische protonatie doorheen de grote politiek-maatschappelijke en culturele mutaties na de Franse Revolutie, ontwikkelt Lode Wils de stelling dat de periode 1829-1830 de "terminale crisis" vormde van het Koninkrijk der Verenigde Nederlanden. Terwijl koning Willem I definitief had laten verstaan dat hij de ministeriële verantwoordelijkheid definitief afwees en elke kritiek op het regime beschouwde als kritiek op de dynastie, groeide in het Zuiden de synergie in het verzet tussen klerikalen, liberalen en radicale anti-autoritaire groepen. In de vervreemding tussen het Noorden en het Zuiden en de uiteindelijke revolutionaire nationaal-liberale oppositie vanuit het Zuiden, speelde de taalproblematiek een minder belangrijke rol dan het klerikale element en de liberale aversie tegen het vorstelijk absolutisme van Willem I en de aangevoelde uitsluiting van de Belgen uit het openbaar ambt en vooral uit de leiding van de staat.________1830: from the Belgian pre-nation to the nation stateIn the second part of his contribution 1830: from the Belgian pre-nation to the nation state, dealing with the events from 1830-1831 as the concluding phase of a transition of the Belgian pre-nation through the major socio-political and cultural mutations after the French Revolution, Lode Wils develops the thesis that the period of 1829-1830 constituted the "terminal crisis" of the Kingdom of the United Netherlands. Whilst King William I had clearly given to understand that he definitively rejected ministerial responsibility and that he considered any criticism of the regime as a criticism of the dynasty, the synergy of resistance increased between the clericalists, liberals and radical anti-authoritarian groups in the South. In the alienation between the North and the South and the ultimate revolutionary national-liberal opposition from the South the language issue played a less important role than the clericalist element and the liberal aversion against the royal absolutism of William I and the sense of exclusion of the Belgians from public office and particularly from the government of the state.
Een “houthakker” moet naar huis. Ward Hermans schrijft zijn familie na 11 november 1918
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

De zogenaamde 'Houthakkers van de Orne' waren enkele Vlaamsgezinde frontsoldaten die in 1918 van het oorlogsfront werden verwijderd en naar een (houthakkers)kamp in Normandië werden gezonden. Zij werden pas enkele maanden nà de wapenstilstand van 11 november 1918 gedemilitariseerd. Binnen de Vlaamse beweging werden zij aanzien als martelaren-van-de-goede-zaak, die uitgerekend omwille van hun Vlaamse idealen tot zware arbeid in Franse strafkampen werden verplicht. Het mythische symbool van de 'Vlaamse houthakkers' was het radicaal lid van de Frontbeweging Ward Hermans (1897-1992): mede door zijn bekendheid terzake, werd hij VNV-parlementslid; hij legde daarbij als radicale flamingant een betwist parcours af. Luc Vandeweyer onderzoekt in de bronnenpublicatie van de brieven die Hermans na 11 november 1918 richtte aan zijn familie in Turnhout, Een "houthakker" moet naar huis, het waarheidsgehalte van het slachtofferbeeld dat Hermans’ loopbaan steeds heeft vergezeld als een aureool.________A 'houthakker' needs to go homeThe so-called 'Lumbermen of the Orne' consisted of a number of pro-Flemish frontline soldiers who had been removed from the war front in 1918 to be sent to a (lumbermen’s) camp in Normandy. They were not demilitarized until a few months after the armistice of 11 November 1918. Within the Flemish movement they were regarded as martyrs of the good cause, who – specifically because of their Flemish ideals – had been made to do forced labour in French prison camps. Ward Hermans (1897-1992), the radical member of the Front Movement, was the mythical symbol of the ‘Flemish Lumbermen’: in part because of the reputation he derived from this, he became a VNV-(Flemish National Union) member of Parliament; as a radical supporter of the Flemish movement he thus followed a questionable path. In the source publication of the letters Hermans sent to his family in Turnhout after 11 November 1918, A ‘houthakker’ needs to go home, Luc Vandeweyer investigates the truthfulness of the image of martyrdom that always clung to Hermans’ career like a halo.
De zaak van Rechter Grootaert en de strijd om het Nederlands in Belgisch-Congo. Een symbooldossier uit de jaren vijftig
Authors: Govaerts Bert
Published: December 2019

In 1908 verwierf België de souvereiniteit over de voormalige Congo Vrijstaat, die particulier bezit van koning Leopold II was geweest. De nieuwe kolonie kreeg een soort grondwet, het Koloniale Charter. Artikel 3 daarvan bepaalde dat er in Belgisch-Congo taalvrijheid heerste, maar ook dat de Belgen er dezelfde taalrechten en -bescherming zouden genieten als in het moederland. Uiterlijk tegen 1913 moesten speciale decreten de taalregeling in rechtszaken en in de administratie vastleggen. Die afspraak werd niet gehonoreerd. De decreten kwamen er niet en de kolonie werd in de praktijk exclusief Franstalig. Een klein aantal Vlaamse koloniale ambtenaren verzette zich daar tegen en boekte ook beperkte successen, op plaatselijk niveau. Een doorbraak kwam er pas in de nadagen van de kolonie, toen een Vlaams magistraat, Jozef Grootaert, het recht opeiste om in het Nederlands te vonnissen. Pas na een lang en bitter gevecht, uitgevochten tot op regeringsniveau en mee gekleurd door allerlei persoonlijke motieven, werd uiteindelijk in 1956, meer dan veertig jaar later dan afgesproken, een decreet over het gebruik van de talen bij het koloniale gerecht goedgekeurd. Over een decreet i.v.m. bestuurzaken raakte men het niet meer eens voor de onafhankelijkheid van de kolonie in 1960. In het onafhankelijke Congo was er voor het Nederlands geen (officiële) plaats.________The Case of Judge Grootaert and the struggle for Dutch in the Belgian CongoIn 1908 Belgium acquired the sovereignty over the former Congo Free State, which had been the private property of king Leopold II. The new colony was granted a kind of constitution, the Colonial Charter. Article 3 of this charter provided not only that there would be freedom of language in the Belgian Congo, but also that the Belgians in that country would enjoy the same rights and protection of their language as they had in their motherland. The language regulation for court cases and the administration was to be laid down in special decrees by 1913 at the latest. That agreement was not honoured. The decrees failed to be drawn up and in practice the colony became exclusively French speaking. A small number of Flemish colonial officials resisted against this situation and in fact obtained some limited successes on a local level. A breakthrough finally occurred in the latter years of the colony, when a Flemish magistrate, Jozef Grootaert claimed the right to pronounce judgement in Dutch. Only after a long and bitter struggle that was fought out until the bitter end on a governmental level and that was also characterized by all kinds of personal motives, a decree about the use of languages at the colonial court was finally approved in 1956, more than forty years after it had been agreed. It proved to be no longer possible to reach agreement about a decree concerning administrative matters before the independence of the colony in 1960. In the independent Congo Republic no (official) role was reserved for Dutch.
Le chant du cocq
Authors: Kesteloot Chantal
Published: December 2019

De geschiedenis van de Vlaamse beweging wekt sinds lang de belangstelling van de Vlaamse vorsers. Tegelijk heeft de theorievorming rond nationalisme zich tijdens de laatste jaren volledig vernieuwd. De Gentse historicus Maarten van Ginderachter combineert in Le chant du coq zijn twee interessesferen en stelt een bijtend essay voor over de geschiedenis van de Waalse beweging. Het betreft een boeiende herlezing van de meest recente werken die aan de beweging gewijd werden, in het bijzonder L’Encyclopédie du Mouvement wallon. Zijn doel is aan te tonen dat, in weerwil van de steeds herhaalde visie, de beweging eveneens een etnisch discours gebruikt. Bijgevolg is de tegenstelling tussen een 'etnische' Vlaamse beweging en een 'civiele' Waalse beweging eerder een geloofszaak die niet bestand is tegen een wetenschappelijke analyse. De vraagstelling verdient een verder uitdieping. Om de staat van de geschiedschrijving van de Waalse beweging te begrijpen, is het essentieel de omstandigheden van de productie te bekijken net als de verhouding, in Wallonië, tussen de politieke macht en de academische sfeer. Daarenboven stelt zich de vraag naar de (on)mogelijkheid van een gedeelde nationale geschiedenis. Vlaamse en franstalige vorsers lijken meer en meer een verschillende visie op het verleden te hebben, een visie die zelfs zodanig verschilt dat er geraakt wordt aan het zelfbeeld en het beeld van de andere.________Le chant du coqFlemish researchers have been interested in the history of the Flemish movement for a long time. At the same time the theory formation about nationalism has been completely renovated during the past years. In Le chant du coq the Ghent historian Maarten Van Ginderachter combines his two areas of interest and presents a sarcastic essay about the history of the Walloon movement. It concerns an absorbing rereading of the most recent works that were dedicated to the movement, in particular the Encyclopédie du Mouvement wallon. He intends to demonstrate that in spite of the ever repeated vision, the movement also utilizes an ethnic discourse. Consequently the opposition between an 'ethnic' Flemish movement and a 'civil' Walloon movement is rather a matter of faith, which cannot stand up to scientific analysis. The issue deserves further in-depth study. In order to understand the state of the historiography of the Walloon movement, it is essential to view the circumstances of the production as well as the relationship between the political power and the academic atmosphere in Wallonia. In addition the question about the (in)possibility of a shared national history must be raised. The visions of the past held by Flemish and French-speaking researchers appear to be growing further and further apart, with the consequence that these separate visions influence both the self-image and the image of the other party.
Signalement van: Sociaal-economisch profiel van de Vlaamse Rand en een blik op het Vlaamse karakter / Josée Lemaître; Gunter Desmet
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

signalement
Signalement van: Joseph II. Catholique anticlérical et réformateur impatient 1741-1790 / Hervé Hasquin Joseph II. (2007)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

signalement
Verschaeve schrijft paus Benedictus XV in naam van de Frontbeweging. De getuigenis in de schrijfboeken van Leo Dumoulin
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

De Vlaamse priester Leo Dumoulin (1890-1942) begon in de vroege zomer van 1927 met het noteren van waarnemingen, bevindingen en neerslagen van gesprekken die hij voerde. Hij hield deze kroniek vol tot in het midden van de jaren dertig. Zijn notities worden afgewisseld met ingeplakte brieven van zijn correspondenten en met knipsels, vaak van artikels die hij zelf had geschreven in Vlaams-nationalistische bladen. De twee schriftjes kwamen terecht in de benedictijnenabdij van Steenbrugge en uiteindelijk in het ADVN waar ze toegankelijk werden gemaakt voor onderzoekers.Om de inhoudelijke rijkdom te illustreren, werd gekozen voor de reproductie van een fragment dat handelt over de brief die de Vlaamse frontbeweging tijdens de Eerste Wereldoorlog stuurde aan paus Benedictus XV met de bedoeling de invloed van kardinaal Mercier te fnuiken. Mercier werkte in het bezette land de Duitse bezetter tegen en de Romeinse curie had liever gezien dat hij zich op dit 'politieke' vlak wat op de achtergrond hield. Met de uitvoerige getuigenis van de opsteller van de brief, priester Cyriel Verschaeve, wordt de motivatie verduidelijkt en de ontvangst in Rome voorzien van nog onbekende details.________Verschaeve writes to Pope Benedict XV on behalf of the Front Momevent. The testimony in the notebooks of Leo DumoulinIn the early summer of 1927 the Flemish priest Leo Dumoulin (1890-1942) started to note down observations, conclusions and reports of discussions he had held. He carried on with this chronicle until the mid nineteen-thirties. His notes are alternated with pasted in letters from his correspondents and newspaper cuttings, often of articles that he had written himself in Flemish nationalist newspapers. The two notebooks ended up in the Benedictine abbey of Steenbrugge and finally came to the ADVN where researchers were given access.In order to illustrate the intrinsic richness of the text it was decided to reproduce a fragment dealing with the letter sent by the Flemish Front Movement to Pope Benedict XV during the First World War with the intention of destroying the influence of Cardinal Mercier. In the occupied country Mercier opposed the German occupier and the Roman Curia would have preferred that he kept a low profile in this ‘political area’. Thanks to the extensive testimony of the author of the letter, the priest Cyriel Verschaeve, the motivation is elucidated and the reception in Rome is provided with details which up until now had been unknown.
Recensie van: Im Spiegelkabinett der Historie. Der Mythos der Schlacht von Kortrijk und die Erfindung Flanderns im 19. Jahrhundert / Gevert H. N (2002)
Authors: Van Eenoo Romain
Published: December 2019

recensie
Signalement van: Democratisering in België. Een verhaal zonder einde / Mark Van den Wijngaert (2007)
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

signalement
Achter de schermen van radio en televisie in 1959. Een VVO-pamflet over de toepassing van de taalwetgeving
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

Na de Tweede Wereldoorlog werd de naleving van de taalwetten uit de jaren dertig ernstig verwaarloosd. Het afdwingen ervan kwam pas in de late jaren vijftig weer op gang. De Vlaamse ambtenaren die deze discriminatie beu waren, richtten daarvoor een drukkingsgroep op. Omdat ze kon teruggrijpen naar de vooroorlogse taalwetten, beschikte de organisatie over stevige juridische gronden. Deze bijdrage onderzoekt de eerste grote actie van het Verbond van het Vlaams Overheidspersoneel, gericht op de openbare omroep in België. Het is een toonbeeld van hoe de Vlaamse beweging kon herleven en het negatieve odium van de collaboratie tijdens de Duitse bezetting kon overstijgen door een argumentatie op basis van cijfergegevens en wetgeving.________Behind the scenes of the radio and television broadcasting network in 1959. A VVO-pamphlet about the application of the language lawAfter the Second World War the compliance with the language laws from the nineteen thirties was seriously neglected. Its enforcement was not reactivated until the end of the nineteen fifties. The Flemish civil servants who were fed up with this discrimination founded a pressure group for this purpose. The organisation had solid legal grounds, because it could refer to the language laws from before the war. This contribution investigates the first major action by the Union of Flemish Civil Servants (VVO) addressed at the public broadcasting network in Belgium. It exemplifies how the Flemish Movement could make a comeback and transcend its negative stigma from the collaboration during the German occupation by means of arguments based on statistics and legislation.
Wie de brandklok luidt is misschien reeds in veiligheid
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
“Hoe ik tot de politieke theologie kwam”. Pater Brauns kijkt terug op de beweegredenen voor zijn publieke leven
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

Pater-jezuïet Marcel Brauns (1913-1995) heeft tijdens een korte periode in de jaren zestig een vrij belangrijke rol gespeeld in de herleving van het Vlaams-nationalisme op politiek vlak. Zijn religieuze staat hielp vele katholieke gelovigen een keuze voor de partij Volksunie legitimeren. Zijn keuze voor deze politieke activiteiten werd gemotiveerd door zijn denkbeelden die hij zijn “politieke theologie” noemde. In deze brontekst legt hij uit hoe zijn persoonlijke opvatting van de werkzaamheid van de goddelijke Drievuldigheid in de geschiedenis bepalend was voor zijn handelen. In zijn ogen was het anti-belgicisme van de Vlaams-nationalisten een verwezenlijking van de wil van God. Daarbij legitimeerde hij ook het moorddadige optreden van Vlaamse, nationaal-socialistische collaborateurs in dienst van het Derde Rijk tijdens de oorlog 1940-1945. Omwille van die uiterst-rechtse opstelling werd hij al snel uit de Volksunie geweerd. Hij zette zijn leven verder als spilfiguur van een kleine drukkingsgroep op de extreme rechtervleugel van het Vlaams-nationalisme.________"Hoe ik tot de politieke theologie kwam". Father Brauns looks back at the motivation for his public lifeDuring a short period in the nineteen-sixties the Jesuit Father Marcel Brauns (1913-1995) played a fairly important role in the revival of Flemish nationalism in the political arena. The fact that he was a religious helped many Catholic faithful to legitimise their vote for the party of the Flemish People’s Union. His involvement in these political activities was motivated by the concepts that he described as his political theology. In this source text he explained how his personal interpretation of the activity of the Holy Trinity in history had determined his actions. According to him the anti-Belgian attitude of the Flemish-Nationalists was a fulfilment of the will of God. At the same time he also legitimised the murderous actions of Flemish national socialist collaborators in the service of the Third Reich during the war 1940-1945. Because of that extreme-right position he was soon to be barred from the People’s Union. He carried on as a key figure of a small lobby on the extreme right wing of Flemish nationalism.
Het tumultueuze politieke leven van Leo Augusteyns. Radicaal-liberaal en Vlaamsgezind volksvertegenwoordiger (1906-1919), activist, Vlaams-nationalist, antifascist
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

Tot vlak voor 1914 stond de liberale arbeidersbeweging, mee opgebouwd door vader Augusteyns, in Antwerpen sterker dan zijn socialistische en christendemocratische concurrenten. Toen het ziekenfonds Help U Zelve zich onder de naam Liberale Volkspartij als politieke deelgroep organiseerde en in 1906 binnen de liberale partij het recht op een volksvertegenwoordiger afdwong, schoof zij Leo Augusteyns naar voren. Hij zou zich als radicaal liberaal, republikein en flamingant doen gelden, wat tot grote spanningen met de Antwerpse liberale boegbeelden leidde. De Eerste Wereldoorlog betekende een keerpunt. Augusteyns zou blijk geven van een gematigd activisme. In 1919 werd hij veroordeeld en verloor hij zijn politieke rechten. Hij werd in eerste instantie Vlaams-nationalist. Maar ook binnen die beweging nam hij een aparte positie in, want hij zou de fascistische wending ervan tot op het laatst fel bekampen. Tevergeefs en zijn politieke relevantie werd steeds kleiner. Zijn houding tijdens de Eerste Wereldoorlog had overigens de Liberale Volkspartij zwaar verdeeld. Binnen het Antwerpse liberalisme verloor ze veel van haar voordien contesterende en rebelse houding.________The tumultuous political life of Leo Augusteyns: radical-Liberal and Pro-Flemish Member of Parliament (1906-1919), activist, Flemish-nationalist, antifascistUntil just before 1914 the liberal workers' movement, which father Augusteyns helped to develop, was stronger in Antwerp than its Socialist and Christian-Democrat competitors. When the health insurance 'Help U Zelve' ('Help yourself') organised itself into a political subgroup named the Liberal People's Party and enforced its entitlement to a Parliamentary representative within the Liberal Party, they put forward Leo Augusteyns. He was to assert himself as a radical liberal, a Republican and Pro-Flemish, which was to create major tensions with the Antwerp liberal standard bearers. The First World War signified a turning point. Augusteyns was to display a moderate activism. In 1919 he was convicted and he lost his political rights. At first he became a Flemish-Nationalist. But even in that movement he occupied a separate position, for he was to fight against the fascist turn of the party until the end. It was in vain and his political relevance continued to diminish. In fact, his attitude during the First World War had caused great divisions within the Liberal People's Party. Within the Antwerp Liberal Group it lost much of its previously contesting and rebellious attitude.
Scheutist, Scheutist, linguïst en etnoloog Leo Bittremieux. Zijn visie op wetenschappelijk taalgebruik in 1910-1914
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

Vlaamse missionarissen publiceerden in koloniale tijden gezaghebbende en innoverende studies over de cultuur van de Centraal-Afrikaanse volkeren. Enkelen hebben daarbij gebruik gemaakt van het Nederlands als voertaal. Pater-scheutist Leo Bittremieux was een van de eerste want hij deed dat al in de jaren 1909-1914, de periode tussen Kongo Vrijstaat en eerste Wereldoorlog.Aan de hand van een aantal van zijn brieven uit deze periode, valt af te leiden hoezeer deze Vlaamsgezinde opstelling leidde tot een diep respect voor de taal en de cultuur van de zwarte bevolking. Dat ging zo ver dat hij er voor pleitte de inlandse talen te promoveren tot taal van onderwijs en bestuur. Het blijkt uit deze briefwisseling dat Bittremieux in zijn keuze vóór het Nederlands als wetenschappelijke communicatietaal naar westerlingen toe gesteund werd door zijn missieorde.Als zodanig betekenden zijn publicaties een promotie voor het Nederlands, maar ook voor het Yombe waarvan hij de rijkdom duidelijk maakte. Die optie was niet alleen het resultaat van zijn taalkundig onderzoek maar ook het gevolg van zijn Vlaamsgezinde overtuiging. Het was vanuit dezelfde overtuiging dat hij een diep respect opbracht voor de autochtone bevolking en haar cultuur.

________Scheutist, linguist and ethnologist Leo Bittremieux. His vision on the use of scientific language in 1910-1914During colonial times Flemish missionaries published authoritative and innovating studies about the culture of the Central-African peoples. A few of them used Dutch as their official language for these studies. Father-Scheutist Leo Bittremieux was one of the first for he already did so during 1909-1914, the period between the Congo Free State and the First World War.From a number of his letters dating from this period it can be concluded how this Pro-Flemish attitude brought about a deep respect for the language and culture of the black population. He went as far as to argue for the promotion of the autochthonous languages for education and government. This exchange of letters proves that Bittremieux’s choice for Dutch as the language for scientific communication addressed to Westerners was supported by his Mission Order.His publications therefore signified a promotion of the Dutch language, but also of the Yombe of which he exemplified the riches. That choice was not only the result of his linguistic research, but also the consequence of the Pro-Flemish persuasion. That same persuasion brought about his deep respect for the autochthonous population and its culture.
De “Flamenpolitik”, breuk of continuïteit in de Duitse politiek? Nieuw licht op het tijdschrift "Germania"
Authors: Yammine Bruno
Published: December 2019

Het artikel Nieuw licht op het tijdschrift 'Germania' (1898-1905) behandelt het Duits-Vlaamse tijdschrift Germania in het licht van de Duitse geopolitiek. Meerbepaald wordt de vraag naar Germania als radertje binnen een mogelijke continuïteit van het vooroorlogse, Duitse imperialisme naar 1914 toe onderzocht. Daarvoor worden eerst, bonding, de bestaande stellingen in de literatuur bekeken. Vervolgens wordt ingegaan op de Brusselse kunstkring De Distel, waar men met name de voorzitter Jan-Matthijs ijverig propaganda voerde voor een Duits-Vlaamse toenadering. Daarna wordt de vorming van de redactie van het tijdschrift besproken. Daarin speelden het imperialistische Alldeutscher Verband en met name de figuur van Theodor Reismann-Grone een sleutelrol. Tot slot wordt een inhoudsanalyse gemaakt van bepaalde aspecten van het tijdschrift. De studie gaat dieper in op de ideologie van de Vlaamsgezinden die medewerking verleenden aan het blad. Bovendien wordt de ideologische lijn die de Alduitsers uitstippelden hiermee in verband gebracht. Het economische luik, dat apart behandeld wordt, brengt een merkwaardige synergie tussen Lodewijk De Raet en de Alduitsers aan het licht.

________"Flamenpolitik", break with or continuation of the German policy? Seeing the magazine "Germania" (1898-1905) in a new lightIt remains an important topic of research to decide whether the Flamenpolitik pursued by the occupier during the First World War was a break with- or a continuation of the German policy in regard to Belgium. This contribution investigates this within the framework of the German-Flemish magazine Germania (1898-1905). At its creation De Distel, the Germanophile art circle in Brussels, was not as important as is sometimes suggested by the scientific literature. Rather more important was the German-imperialistic Alldeutscher Verband (ADV) with Theodor Reismann-Grone in a key role. Almost none of the supporters of the Flemish Movement who gave their cooperation to the magazine acknowledged sharing the objectives of Pan-Germanism of the German initiators. However, the content and history of the magazine illustrate elements in the pre-war German policy including the economic interest in Flanders, which point at a link with the Flamenpolitik during the First World War
Recensie van: La guarida del lobo. Nazis y colaboracionistas en Espana / Javier Juarez (2007)
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

—
Recensie van: La Patrie crie vengeance! La répression des inciviques "Belges au sortir de la guerre 1914-1918" / Laurence Van Ypersele; Xavier Rousseaux (2008)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

Recensie
Signalement van: Het activistisch avontuur / Daniël Vanacker (2006)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

signalement
Signalement van: Un siècle de projets fédéralistes pour la Wallonie 1905-2005 / Paul Delforge (2005)
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

Signalement
Signalement van: Antoon Ariën. Dader en slachtoffer / Pieter Jan Verstraete (2009)
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

Signalement
Signalement van: Gewillig België. Overheid en jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog / Rudi Van Doorslaer (2007)
Authors: Van Goethem Herman
Published: December 2019

Signalement
Recensie van: Frans Van Cauwelaert 1932-1961. Triomf, val en wederopstanding / Lode Wils (2009)
Authors: Van Goethem Herman
Published: December 2019

-
Recensie van: De beiaard. Een politieke geschiedenis / Onder red. van Marnix Beyen, Luc Rombouts & Staf Vos (2009)
Authors: Van Eenoo Romain
Published: December 2019

-
Signalement van: Op het kruispunt van de politiek. Links en rechts in Vlaanderen / Carl Devos; Hilde Van Liefferinge; Dries Verlet (2006)
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

-
Signalement van: Cahiers Staf De Clercq. Bijdragen ter bevordering van de studie van Staf De Clercq en tijdgenoten. 3 / Onder red. van Pieter Jan Verstraete (2009)
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

-
Signalement van: Kuifje & Tintin kibbelen in Afrika. De Belgische taalstrijd in Congo, Rwanda en Burundi / Evert Kets (2009)
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

-
Like no other
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

—
Recensie van: Hendrik Conscience. De Muze en de Mammon / August Keersmakers (2009)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

-
Signalement van: Joris Van Severen. Een biografisch portret / Pieter Jan Vertsraete (2010)
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

-
Signalement van: De Zuidelijke Nederlanden / Onder red. van Kristof Papin, Luc Rochtus & Johan Van Herreweghe (2009)
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

-
Signalement van: Het grote geschiedenisboek van Vlaanderen / Onder red. van Harry de Kok, Karel Dendoven & Jean-Luc Meulemeester (2009)
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

-
Recensie van: Re-Thinking the State. Critical Perspectives on the Citizen, Politics and Government in the 21st Century / Filip De Rynck, Bram Verschuere & Ellen Waeyenberg (eds.) (2009)
Authors: Boeva Luc
Published: December 2019

–
Een Duits netwerk bij de voorbereiding van de Militärverwaltung in België (1939-1940)
Authors: Verhoeyen Etienne
Published: December 2019

Nadat Hitler in oktober 1939 beslist had een aanval in het Westen te ondernemen, werden in Keulen twee studiegroepen opgericht, die het toekomstig bezettingsregime van België en Nederland moesten voorbereiden. Er was een studiecommissie die geleid werd door de toekomstige leider van het Duits Militair Bestuur in België, Regierungspräsident Reeder, en daarnaast bestond een geheime studiegroep die de Sondergruppe Student werd genoemd. Deze bijdrage belicht het voorbereidend werk van de leden van deze studiegroep op het gebied van handel, industrie, recht, Volkstum en cultuur in België. De groep legde een grote belangstelling voor de Flamenfrage aan de dag en trok daarbij lessen uit de ervaringen met de bezetting van België tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ofschoon er van diverse zijden in Duitsland werd op aangestuurd, hebben zowel de 'commissie Reeder' als de Sondergruppe de wederinvoering van de bestuurlijke scheiding van het Vlaams en Franstalig landsgedeelte, één van de 'verworvenheden' van het Vlaams activisme uit 1914-18, beslist afgewezen. De bijdrage laat ook de tegenstellingen zien die in Duitsland bestonden op het gebied van de beïnvloeding (ten voordele van Duitsland) in de te bezetten gebieden.

________

A German network in the preparation of the Militärverwaltung (Army administration) in Belgium (1939-1940)After Hitler had decided in October 1939 to carry out an attack on the West, two study groups were set up in Cologne in order to prepare the future occupational regime of Belgium and the Netherlands.  The future leader of the German Army Administration in Belgium, President of the Government Reeder chaired the study group, and in addition there was a secret study group called the Sondergruppe Student (Special Student Group).This contribution illuminates the preparatory work of the members of this study group in the area of trade, industry, law, Volkstum (nationality) and culture in Belgium. The group demonstrated a lot of interest in the Flamenfrage (Flemish question) and in doing so drew lessons from the experience of the occupation of Belgium during the First World War.Although people from various quarters in Germany aimed for the reintroduction of the governmental separation between  the Flemish and French speaking parts of the country, one of the 'achievements' of Flemish activism from the period of 1914-1918, both the 'Reeder committee' and the 'Sondergruppe' definitely dismissed it. This contribution also demonstrates the contradictions present in Germany in the area of influencing the territories to be occupied (in favour of Germany).
Signalement van: Dictionnaire de la Seconde Guerre mondiale en Belgique / José Gotovitch, Paul Aron
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

–
Het uur van de vergelding. Vlaamse activisten voor de krijgsraad van het Groot Hoofdkwartier van het Leger (23 januari tot 30 juni 1919). Deel 1
Authors: Monballyu Jos
Published: December 2019

–
Signalement van: Encyclopédie du Mouvement wallon / Paul Delforge, Marie-Paule Bouvy (2000/2001)
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

–
Rechtzetting
Authors: – –
Published: December 2019

–
De Katholieke Vlaamse Landsbond. Deel 1
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Signalement van: Strijden om taal. De Belgische taalkwestie in historisch perspectief / Els Witte & Harry Van Velthoven (2010)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
De Meeuw van Verschaeve, die Taube van Immanuel Kant
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van: Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, jg. 120, aflevering I (2010)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Tussen geschiedenis en history. Slotbeschouwingen door de moderator
Authors: Huygebaert Bruno
Published: December 2019

De toenemende dominantie van het Engels als mondiale wetenschapstaal – in combinatie met de voortschrijdende digitalisering – wordt te snel als vanzelfsprekend beschouwd. Ook de historiografie in de Lage Landen heeft hieronder te lijden. Het dwingt historici in het keurslijf van internationale rankingsystemen, die te weinig oog hebben voor de eigenheid van het Nederlandse taalgebied. Het is de verdienste van Wetenschappelijke tijdingen om naar aanleiding van het 75-jarig bestaan van het tijdschrift een breed debat te hebben georganiseerd, waaraan verschillende toonaangevende publicaties deelnamen. Daarbij lag een belangrijke klemtoon op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de historicus. Het gevaar is ver van denkbeeldig dat geschiedkundig onderzoek in een ivoren toren dreigt te belanden, en niet meer zal worden gepopulariseerd. Historici en historiografen moeten tegen die trend durven ingaan, en naar creatieve uitwegen zoeken om aan de druk van de globalisering te weerstaan. Allianties of het samengaan van tijdschriften zijn daarbij niet uitgesloten, maar een eigen Vlaams rankingsysteem kan eveneens van nut zijn, en respect voor lokale geschiedschrijving kan niet voldoende worden beklemtoond.________Between ‘geschiedenis’ (in Dutch) and ‘history’(in English). Concluding remarks by the moderator.People are too quick in taking the increasing dominance of the English language as the universal academic language for granted – together with the advance of digitisation. Historiography in the Low Countries suffers from this phenomenon as well. It shackles historians to the international ranking systems, which take too little account of the idiosyncrasy of the Dutch language area. The journal Wetenschappelijke tijdingen can take credit for having organised a broad discussion on the subject, in which several leading publications participated at the occasion of its 75th anniversary. A major focus of the discussion was the social responsibility of the historian. There is a real risk that historical research will end up in an ivory tower, and that it will no longer be popularised. Historians and historiographers should dare go against that trend, and search for creative solutions to resist the pressure of globalisation. One solution might be the constitution of alliances between journals, but our own Flemish ranking system might also prove useful. Moreover, respect for local historiography cannot be emphasized enough.
De Katholieke Vlaamse Landsbond. Deel 2
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

Onlangs werd het verslagboek 1919-1925 ontdekt van de Katholieke Vlaamse Landsbond. Dat was de bundeling van arrondissementele verbonden waarmee flaminganten onder de leiding van volksvertegenwoordiger Frans Van Cauwelaert in heel het Vlaamse land de katholieke partij in handen wilden nemen, om de Nederlandse eentaligheid van Vlaanderen aan de overheden op te leggen. Het zou duren tot 1936 vooraleer de partij in België officieel georganiseerd werd op federale basis, maar daardoor zou de KVL dan zijn betekenis verliezen.  Intussen was een belangrijk deel van de aanhang, vooral uit de intellectuele burgerij, overgestapt naar de nationalisten, hoewel de KVL zijn houding had geradicaliseerd om dat te voorkomen. De beroepsorganisaties van christelijke arbeiders, boeren en middenstanders waren de belangrijkste ondersteuners, waarmee de KVL intussen haar oorspronkelijk programma had kunnen doorvoeren.________The Catholic Flemish National UnionRecently the book including the minutes of the Catholic Flemish National Union (KVL) for 1919-1925 was discovered. The Catholic Flemish Nation Union was the gathering of the district-based unions that the supporters of the Flemish Movement under the leadership of Member of Parliament Frans Van Cauwelaert wanted to take over in order to impose Dutch on the authorities as the single language in Flanders. The party was not officially organised on a federal basis in Belgium until 1936, and for this reason the KVL would then lose its significance. Meanwhile a large number of its supporters, in particular those from the intellectual middle classes had transferred its allegiance to the nationalists, in spite of the fact that the KVL had radicalised its stance in order to prevent this. The professional associations of Christian workers, farmers and small businesses constituted the main supporters, with whom the KVL could have carried out its original programme.
"Ook een politieke invloed moet van onze Alma Mater uitgaan". Staatkunde en activisme bij Robert Van Genechten
Authors: De Ridder Matthijs
Published: December 2019

Hoewel er geen twijfel over mogelijk is dat het activisme een weinig democratische beweging was, laat een analyse van de ‘Staatkundige kroniek’ van Robert Van Genechten zien dat het staatkundige denken van de activisten veel complexer is dan tot nut toe werd aangenomen. Opportunisme is maar een van de vele facetten van het activistische denken. Voor een beter begrip van de collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog kan een onderzoek naar het discours van het activisme – in nationaal én internationaal verband – dan ook voor veel nuancerende inzichten zorgen.________“Our Alma Mater should also exert a political influence”. Political science and activism by Robert Van GenechtenAlthough we cannot doubt that activism was hardly a democratic movement, an analysis of the ‘Political chronicle’ by Robert Van Genechten demonstrates that the political thinking of the activists is far more complex than had so far been assumed. Opportunism is only one of the many facets of activist thinking. To gain a better understanding of the collaboration during the First World War, an investigation of the discourse of activism – both in the national and in the international context – could therefore provide much more differentiated insights.
Signalement van: Filip De Pillecyn Studies VI / Emmanuel Waegemans, Jurgen De Pillecyn, Etienne Van Neygen, Dirk De Geest & Frans-Jos Verdoodt (red.) (2010)
Authors: Van Hees Pieter
Published: December 2019

–
"Iets ten voordelen van onzen jeugd". John Caremans, Edgar Lehembre, Remi Van Mieghem en de Vlaamse en Duitse intriges omtrent de Vlaams-nationalistische jeugdbeweging in 1942
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

Uit de papieren van jeugdleider John Caremans, die aan de zorgen van het ADVN werden toevertrouwd, krijgen we een duidelijker beeld van de geschiedenis van de Vlaams-nationalistische jeugdbewegingen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Caremans voert in 1942 in opdracht van zijn oversten ‘verkenningsopdrachten’ uit bij vertegenwoordigers van de nationaal-socialistische jeugdbeweging in Duitsland. Uit het verslag dat Caremans over zijn reizen opstelt en uit de naoorlogse ondervragingen van Caremans en van zijn chef, jeugdleider Edgar Lehembre, blijkt dat deze reizen naar Berlijn slechts een episode vormen in de strijd die gedurende de hele bezetting woedt tussen de verschillende jeugdbewegingen in Vlaanderen en tussen, de verschillende partijen en ideologische strekkingen in de collaboratie. Alle ingrediënten zijn aanwezig: de scepsis van een deel van de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen (NSJV) tegenover de brute nationaal-socialistische machtshonger, het onbegrip en de machtspolitiek van Duitse instanties als het Deutsche Arbeiterfront (DAF) en de Hitlerjugend (HJ) tegenover de buitenlanders – zelfs wanneer die zich in de collaboratie inschakelen, de inmenging van Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) en van de Vlaamsch-Duitsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag)/SS. Het wordt duidelijk dat Lehembre en het VNV in deze strijd het onderspit zullen delven.________“Something on behalf of our young people”. John Caremans, Edgar Lehembre, Remi Van Mieghem and the Flemish and German machinations concerning the Flemish nationalist youth movement in 1942.The documents of youth leader John Caremans, which had been entrusted to the care of the ADVN, give a clearer picture of the history of the Flemish Nationalist youth movements before and during the Second World War. In 1942, Caremans was instructed by his superiors to carry out ‘exploratory missions’ among representatives of the National Socialist youth movement in Germany.The report written by Caremans about his travels and post-war interrogations of Caremans and his chief, youth leader, Edgar Lehembre, demonstrate that these trips to Berlin constituted only one episode in the struggle that raged throughout the occupation between the various youth movements in Flanders and between the various parties and ideological trends in the collaboration. All ingredients are present: the scepticism of a part of the National Socialist Youth of Flanders (NSJV) towards the brute National Socialist craving for power, the incomprehension and the power politics of German agencies, like the Deutsche Arbeiterfront (DAF) and the Hitlerjugend (HJ) towards foreigners – even when they engage in collaboration, the interference of the Flemish National Union (VNV) and the Flemish German Labour Community (De Vlag)/SS. It becomes clear that Lehembre and the VNV would come off worst in this combat.
Hoe hoog moeten bomen groeien om veel wind te vangen?
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–