Η επίδραση της δύναμης των κάτω άκρων σε δοκιμασίες στατικής ισορροπίας αυξανόμενης δυσκολίας
Authors: Τσαμπαλάκη Ζωή 
Published: May 2024

Η ικανότητα ισορροπίας και η δύναμη των μυών των κάτω άκρων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επιτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων, ενώ αντίθετα η έλλειψη ισορροπίας και η μυϊκή αδυναμία αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων και τραυματισμών με αποτέλεσμα τη δυσλειτουργία ή την απώλεια της κινητικότητας, την παρατεταμένη παραμονή σε νοσηλευτικά ιδρύματα και την αύξηση του κόστους νοσηλείας. Σκοπός της έρευνας ήταν να μελετηθεί η επίδραση της δύναμης των μυών των κάτω άκρων στη στατική ισορροπία, και πιο συγκεκριμένα σε δοκιμασίες αυξανόμενης δυσκολίας, υγιών ατόμων ηλικίας 21-75 ετών και των δύο φύλων. Οι 60 συμμετέχοντες, οι οποίοι δεν είχαν υποστεί πτώση ή άλλον τραυματισμό τα τελευταία 2 χρόνια, χωρίστηκαν σε 5 ισομελείς ηλικιακές ομάδες: ομάδα 1 (21-30 ετών), ομάδα 2 (31-40 ετών), ομάδα 3 (41-50 ετών), ομάδα 4 (51-60 ετών) και ομάδα 5 (61-75 ετών). Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήριο Νευρομηχανικής του ΤΕΦΑΑ Σερρών. Η μέγιστη ισοκινητική (έκκεντρη και σύγκεντρη) και ισομετρική ροπή των εκτεινόντων και καμπτήρων της άρθρωσης του γονάτου και των πελματιαίων και ραχιαίων καμπτήρων της ποδοκνημικής άρθρωσης του κυρίαρχου κάτω άκρου, μετρήθηκαν σε ισοκινητικό δυναμόμετρο (Humac Norm CSMI, MA). Η ικανότητα στατικής ισορροπίας αξιολογήθηκε μέσω 3 δοκιμασιών αυξανόμενης δυσκολίας: διποδική στάση (30 s), στάση tandem (20 s) και μονοποδική στάση (10 s), σε δύο συνθήκες (με και χωρίς οπτική ανατροφοδότηση) πάνω σε δυναμοδάπεδο Kistler. Η ταλάντωση θέσης των συμμετεχόντων εκτιμήθηκε με βάση το μέγιστο εύρος, την τυπική απόκλιση, την ταχύτητα, καθώς και τη μέση τετραγωνική ρίζα της μετατόπισης του Κέντρου Πίεσης (ΚΠ), στον οβελιαίο και στον μετωπιαίο άξονα. Εξετάσθηκε η συσχέτιση της μέγιστης ισομετρικής ροπής των μυών της άρθρωσης του γονάτου και της ποδοκνημικής άρθρωσης με βάση την ταχύτητα μετατόπισης του ΚΠ, στις δύο οπτικές συνθήκες και στους δύο άξονες. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο SPSS 27.0. Εφαρμόστηκε ανάλυση μονής διακύμανσης (one-way ANOVA), προκειμένου να διαπιστωθούν διαφορές στη μυϊκή δύναμη των κάτω άκρων μεταξύ των 5 ηλικιακών ομάδων, και ανάλυση διακύμανσης με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις (three-way ANOVA) στο πλαίσιο διερεύνησης διαφορών στις 3 δοκιμασίες ισορροπίας και στις δύο οπτικές συνθήκες. Η συσχέτιση της δύναμης των μυών των κάτω άκρων και της ταχύτητας μετατόπισης του ΚΠ πραγματοποιήθηκε με ανάλυση συσχέτισης διπλής κατεύθυνσης (Bivariate Pearson Product Moment Correlation), ενώ ως όριο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε το p < 0.05. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η δύναμη των μυών των κάτω άκρων μειώνεται με την πάροδο της ηλικίας, ενώ αντίστοιχα, αναλογικά και με τη δυσκολία της δοκιμασίας αυξάνεται η ταλάντωση θέσης. Κατά τη διάρκεια των τριών δοκιμασιών στατικής ισορροπίας και στις δύο οπτικές συνθήκες προέκυψαν μέτριες αρνητικές συσχετίσεις της ισομετρικής ροπής των μυών των κάτω άκρων με την ταχύτητα μετατόπισης του ΚΠ (r = -0.39 έως -0.61), στον οβελιαίo και στον μετωπιαίο άξονα. Όσο μικρότερη είναι η δύναμη τόσο μεγαλύτερη η ταχύτητα μετατόπισης του ΚΠ και η ταλάντωση κατά την όρθια θέση, ανεξάρτητα από την ηλικία. Κατά συνέπεια, η δύναμη των μυών της άρθρωσης του γονάτου και της ποδοκνημικής άρθρωσης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως προγνωστικός παράγοντας για τον έλεγχο της στατικής ισορροπίας, ιδιαίτερα όταν οι απαιτήσεις διατήρησης της όρθιας θέσης σχετίζονται με μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας. Η πρακτική εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνας θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για την πραγματοποίηση κατάλληλων προγραμμάτων ενδυνάμωσης, που θα εξασφαλίζουν τη βελτίωση και τη διατήρηση της ισορροπίας προκειμένου να αποφευχθούν ατυχήματα και τραυματισμοί από πτώσεις.