Uppgjör brunabóta: Nýlegir dómar Landsréttar og Hæstaréttar
Authors: Gunnarsson Styrmir , Claessen Sveinbjörn 
Published: May 2023

Útdráttur:
Lög um brunatryggingar nr. 48/1994 leggja skyldu á alla fasteignareigendur að brunatryggja húseignir sínar. Þegar af þeirri ástæðu snerta lögin og inntak þeirra alla húseigendur beint. Um inntak laganna hefur lítið verið ritað ásamt því að fáa dóma er að finna í dómasafni Hæstaréttar þar sem reynir á lögin. Hlutverk brunatryggingar er að bæta tjón sem verður á húseign af völdum eldsvoða. Í kjölfar bruna og við uppgjör brunabóta er nauðsynlegt að afla staðfestingar HMS um hvert brunabótamat hinnar skemmdu eignar sé á tjónsdegi. Fjárhæð brunabóta, sem greiddar eru eftir framvindu endurbóta/endurbyggingar fasteignarinnar, kann að breytast frá næstliðnum áramótum til tjónsdags, en birt brunabótamat miðast við næstliðin áramót. Hluti brunabótamats fasteignar tekur til kostnaðar af völdum hreinsunar og ruðnings brunarústa. Í nýgengnum dómi Landsréttar, L 12. nóvember 2021 (384/2020), var því slegið föstu að vátryggingartaka er heimilt að hreinsa tjónavettvang gegn greiðslu vátryggingarbóta bótaskylds vátryggingafélags, jafnvel þótt reikningar vegna kostnaðarins liggi ekki fyrir. Staðfesting á förgun brunarústanna nægði. Unnt er, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum laganna, að fá undanþágu frá byggingarskyldu gegn greiðslu brunabóta, að frádregnum 15% bótafjárhæðarinnar nema ef endurbygging sé ekki heimil af skipulagsástæðum eða öðrum ástæðum sem tjónþola er ekki sjálfrátt um. Kjósi tjónþoli að endurreisa fasteign sína gera lögin ekki ráð fyrir því að hið nýja mannvirki sé eins og það sem áður stóð. Loks er til þess að líta að skv. nýgengnum dómi Hæstaréttar veittu skilmálar vátryggingarfélags félaginu ekki heimild að halda eftir þeim hluta brunabóta sem jafngilda hlutfalls virðisaukaskatts.

Vátryggingaréttur. Brunatrygging. Brunabætur. Brunatjón. Uppgjör.

COMPENSATION DUE TO FIRE DAMAGE: RECENT RULINGS BY THE SUPREME COURT AND THE COURT OF APPEALS
Styrmir Gunnarsson og Sveinbjörn Claessen, attorneys at Landslög law firm

Abstract:
Act on fire insurance no. 48/1994 obliges all property owners to insure their property against fire. Therefore, the act concerns all property owners directly. Little has been written about the act and only a handful of Supreme Court rulings can be found where the act is tested. When settling compensations in relation to fire damage, it is necessary to obtain confirmation from the HMS about property´s fire insurance value on the day of the fire. The property´s fire insurance value includes the cost of cleaning and clearing fire debris. The Appeal Court recently stated in that the policyholder is permitted to clean up the scene and claim the liable insurance company for a payment, even if receipts for the cost are not available. A confirmation of the disposal of the fire debris is sufficient to claim compensations from the insurer. Another important element in the act is that when certain conditions are met, the property owner is allowed to not rebuild his property. In that case, the compensations due to the fire are lowered by 15%, unless reconstruction is not permitted due to structural decision or other reason that is beyond the control of the property owner. If the property owner chooses to rebuild his property, the act does not require him to build the same house as was damaged by the fire. Finally, according to a recent Supreme Court ruling the liable insurance company was not authorized to withhold fire compensations equivalent to the percentage of VAT.

Insurance law. Fire insurance. Compensations due to fire. Fire damage. Settlement.