Διερεύνηση της ύπαρξης συσχέτισης μεταξύ της ενδυναμωτικής εκπαίδευσης ασθενών που υποβάλλονται σε ολική αρθροπλαστική γόνατος ή ισχίου και των αποτελεσμάτων απο την επέμβαση
Authors: Κοπανιτσάνου Παναγιώτα 
Published: September 2021

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η γήρανση του πληθυσμού οδηγεί σε αύξηση της συχνότητας εμφάνισης νόσων φθοράς, όπως η αρθρίτιδα, και συνεπακόλουθα, σε αύξηση του αριθμού των προγραμματισμένων ορθοπαιδικών επεμβάσεων, όπως η Ολική Αρθροπλαστική - ΟΑ (ισχίου ή γόνατος). Η ΟΑ αποτελεί μία πολύ συχνή χειρουργική επέμβαση στις αναπτυγμένες χώρες, με ευεργετικά βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Η εκπαίδευση των ασθενών με ορθοπαιδικά προβλήματα υγείας αποτελεί απαραίτητη παράμετρο της νοσηλευτικής φροντίδας και έχει συσχετισθεί με θετικές εκβάσεις υγείας. ΣΚΟΠΟΣ της μελέτης ήταν η διερεύνηση των γνώσεων και πληροφοριών που αναμένουν να λάβουν οι ασθενείς που υποβάλλονται σε ΟΑ, των γνώσεων που λαμβάνουν, καθώς επίσης και του τρόπου που αυτές οι γνώσεις σχετίζονται με την ανάρρωση και την αποκατάστασή τους. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πρόκειται για μία περιγραφική μελέτη επισκόπησης και συσχέτισης, με διαχρονική παρακολούθηση σε τρεις χρονικές στιγμές: πριν από την επέμβαση, κατά την έξοδο από το νοσοκομείο και έξι μήνες μετά. Τα εμπειρικά δεδομένα συλλέχθηκαν από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ΟΑ γόνατος ή ισχίου σε τρία Γενικά Νοσοκομεία της Αττικής. Τα εργαλεία συλλογής των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη ήταν το Ερωτηματολόγιο Προσδοκώμενης και Προσληφθείσας Γνώσης του ασθενή, η Κλίμακα Πρόσβασης στη Γνώση για τον ασθενή, η Κλίμακα Ποιότητας Ανάρρωσης του Ασθενή, το Ερωτηματολόγιο ποιότητας ζωής του ασθενή (EQ5D), η Κλίμακα Ικανοποίησης των Ασθενών από τη Φροντίδα Υγείας, η Κλίμακα του Πόνου του Ασθενή, μία λίστα ερωτήσεων σχετικών με τις επαφές του ασθενή μετά τη χειρουργική επέμβαση με επαγγελματίες υγείας και το συνολικό οικονομικό κόστος και το Ερωτηματολόγιο Απόψεων για την Υγεία Krantz. Σε όλη τη διάρκεια της μελέτης ακολουθήθηκαν οι αρχές της Διακήρυξης του Ελσίνκι (2004). Πραγματοποιήθηκε ανάλυση των δεδομένων με μεθόδους περιγραφικής στατιστικής και παραμετρικές δοκιμασίες. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η μέση ηλικία των ασθενών του δείγματος ήταν 72,32 έτη. Στην πλειονότητά τους οι ασθενείς ήταν γυναίκες (71,3%), απόφοιτοι του δημοτικού ή λιγότερο (76,1%), χωρίς επαγγελματική εκπαίδευση (80,4%), συνταξιούχοι (57,9%), και με τουλάχιστον ένα χρόνιο νόσημα (65,1%). Επίσης, οι περισσότεροι ασθενείς υποβλήθηκαν σε ΟΑ γόνατος (60,3%) και για πρώτη φορά (67,5%). Οι ασθενείς παρουσίασαν υψηλές προσδοκίες για πρόσληψη γνώσεων, ιδιαίτερα στη λειτουργική και τη βιοσωματική διάσταση της εκπαίδευσης ενδυνάμωσης. Οι ανάγκες, όμως, των ασθενών για γνώση, όπως μετρήθηκαν με την Κλίμακα Προσληφθείσας Γνώσης κατά την έξοδό τους από το νοσοκομείο και στο διάστημα των έξι μηνών μετά την επέμβαση, δεν καλύφθηκαν επαρκώς. Περισσότερο καλύφθηκαν οι προσδοκίες των ασθενών στη λειτουργική και τη βιοσωματική διάσταση. Ανεξάρτητες μεταβλητές, όπως π.χ. η ηλικία, δεν συσχετίστηκαν με την Προσδοκώμενη και την Προσληφθείσα Γνώση των ασθενών, ενώ και το φύλο δεν συσχετίστηκε με τις προσδοκίες σχετικά με τη γνώση, αν και οι γυναίκες επιθυμούσαν περισσότερη εκπαίδευση σε σύγκριση με τους άνδρες. Ένα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης είναι ότι τα αποτελέσματα της Κλίμακας Απόψεων για την Υγεία Krantz δεν συσχετίστηκαν με την Προσδοκώμενη Γνώση και, επομένως, αν και οι ασθενείς στο συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο έδειξαν παθητικότητα στην πρόσληψη πληροφοριών και στη συμμετοχή στη φροντίδα, προσδοκούσαν ωστόσο να λάβουν γνώσεις για τα ζητήματα της φροντίδας τους. Οι ασθενείς ήταν περισσότερο ικανοποιημένοι από τον επαγγελματισμό του νοσηλευτικού προσωπικού και με τη φροντίδα που έλαβαν, ενώ λιγότερο ικανοποιημένοι ήταν από το χρόνο που αφιέρωνε το νοσηλευτικό προσωπικό σε αυτούς. Οι ασθενείς που είχαν μεγαλύτερη πρόσβαση στη γνώση έλαβαν και περισσότερες γνώσεις. Οι Προσληφθείσες Γνώσεις των ασθενών συσχετίστηκαν, επίσης, με την ικανοποίηση των ασθενών από τη φροντίδα, δηλαδή οι ασθενείς που έλαβαν περισσότερες γνώσεις ήταν και περισσότερο ικανοποιημένοι από τη φροντίδα κατά την παραμονή τους στο νοσοκομείο. Τα αποτελέσματα στην Κλίμακα Ικανοποίησης από τη Φροντίδα και την Κλίμακα Πρόσβασης στη Γνώση συσχετίστηκαν με τον πόνο που βίωσαν οι ασθενείς κατά την παραμονή τους στο νοσοκομείο. Επίσης, υπήρξε συσχέτιση ανάμεσα στην Κλίμακα Πόνου και τις Προσληφθείσες Γνώσεις των ασθενών, δηλαδή οι ασθενείς που έλαβαν περισσότερες γνώσεις ανέφεραν πως και ο πόνος τους αντιμετωπίστηκε αποτελεσματικότερα. Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί πως η ποιότητα της ζωής των ασθενών που οφείλεται στην υγεία βελτιώθηκε πολύ στο διάστημα των έξι μηνών μετά την επέμβαση, ενώ συσχετίστηκε στατιστικά σημαντικά με την Προσληφθείσα Γνώση στο διάστημα των έξι μηνών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Οι ασθενείς στην παρούσα μελέτη έδειξαν ότι είχαν μεγάλες προσδοκίες για την εκπαίδευσή τους και ότι οι ανάγκες τους αυτές δεν καλύφθηκαν πλήρως, γεγονός που δυσκολεύει την ενδυνάμωσή τους. Παράλληλα, η εκπαίδευση του ασθενή αποτελεί σημαντική, ανεξάρτητη και εξατομικευμένη νοσηλευτική παρέμβαση και οι προσπάθειες για προαγωγή της είναι σίγουρο ότι θα συμβάλουν στην αναβάθμιση του ρόλου της Νοσηλευτικής στην ελληνική κοινωνία. Στο μέλλον είναι σημαντικό να προσφέρονται στους ασθενείς πολλές επιλογές σε ό,τι αφορά στην εκπαίδευση και η πρωτοβουλία πρέπει να ξεκινά από τους νοσηλευτές.