АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА ЛЕКСИКАНЫ ОҚЫТУДА ЛЕКСИКАЛЫҚ-СЕМАНТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕРДІҢ ӘСЕРІН ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЗЕРТТЕУ
Authors: AKHMETOVA G.S. 
Published: October 2023

The present study aims to investigate the effect of lexical semantic models based on semantic fields on students` foreign vocabulary acquisition and word mastery. The research design of this study is based on experimental teaching, modeling, observation, and post experimental testing. Thirty-two 11th grade students of one of the schools-lyceums in Astana city participated in this study in academic year 2021-2022. This study explored learning process of two groups: experimental group and control group. In order to collect data about students’ vocabulary mastery and lexical skills we used vocabulary tests and observation. Both groups received various treatments. During the treatment students in experimental group learnt new words in paradigmatic and syntagmatic relationship via semantic models based on field which included definitions, synonyms, antonyms, collocations, while students in the control group used the wordlists strategy which included a list of ungrouped words and translations into L1. The research results has shown that learning words based on lexical semantic models based on semantic fields is more beneficial for students comparing to wordlist strategy, as it facilitates better memorization and vocabulary retention, significantly enriches learners’ vocabulary through synonyms and antonyms, improves understanding of word relationship and correct word usage and collocations in different contexts and enlarges learner’s active vocabulary. Keywords: lexical semantic field, modeling, experiment, vocabulary acquisition, paradigmatic, syntagmatic, lexical skills.

Аталмыш зерттеудің мақсаты семантикалық өрістердің негізінде құрылған лексикалық-семантикалық модельдердің жоғары сынып оқушыларының шет тіліндегі сөздерді меңгеруіне әсерін зерттеу болып табылады. Аталмыш зерттеуде эксперимент, модельдеу, бақылау және тестілеу сияқты эмпирикалық зерттеу әдістері қолданылды. 2021-2022 оқу жылында осы зерттеуге Астана қаласының мектеп- лицейлерінің бірінің 11-сыныбының отыз екі оқушысы қатысты. Бұл зерттеуде эксперименттік және бақылау топтарының шеттілдік сөздерді меңгеру үдерісі зерттелді. Оқушылардың сөздік қорын және лексикалық дағдыларын меңгеру туралы мәліметтер жинау үшін тесттер мен бақылау қолданылды. Екі топта оқу үдерісінде түрлі тәсілдер қолданылды. Эксперимент барысында эксперименттік топтың оқушылары жаңа шеттілдік сөздерді анықтамалар, синонимдер, антонимдер мен сөз тіркестерін қамтитын парадигматикалық және синтагматикалық қатынастар арқылы байланысқан, семантикалық өріс негізіндегі лексикалық-семантикалық модельдер арқылы оқыды, ал бақылау тобының оқушылары топтастырылмаған аудармасы бар сөз тізімдері арқылы оқыды. Зерттеу нәтижелері семантикалық өрістерге негізделген лексикалық-семантикалық модельдер арқылы сөздерді оқыту тиімдірек екенін көрсетті, өйткені модельдер сөздік қорды жақсы есте сақтауға ықпал етеді, синонимдер мен антонимдер арқылы оқушылардың сөздік қорын айтарлықтай байытады, сөздердің өзара байланысын түсінуді жақсартады және әр түрлі контексте дұрыс сөз бен сөз тіркестерін қолданып, оқушының белсенді сөздік қорын кеңейтеді. Түйін сөздер: лексикалық-семантикалық өріс, модельдеу, сөз меңгеру, моделирование, эксперимент, сөздік қор, парадигматикалық, синтагматикалық, лексикалық дағды.

Целью данного исследования является изучение влияния лексико-семантических моделей, построенных на основе семантических полей, на усвоение иностранных слов старшеклассниками. В данном исследовании использовались такие эмпирические методы исследования, как эксперимент, моделирование, наблюдение и тестирование. В 2021-2022 учебном году в данном исследовании приняли участие тридцать два ученика 11 класса одной из школ-лицеев города Астана. В данном исследовании изучался процесс обучения лексике экспериментальной и контрольной групп. Тесты и контрольные работы использовались для сбора данных об овладении учащимися словарным запасом и лексическими навыками. В двух группах в учебном процессе использовались разные способы. В ходе эксперимента учащиеся экспериментальной группы изучали новые иноязычные слова с помощью лексико-семантических моделей на основе семантического полей, связанных парадигматическими и синтагматическими отношениями, включающими определения, синонимы, антонимы и словосочетания, а учащиеся контрольной группы обучались новой лексике с помощью не сгруппированных списков слов и их переводов на родной язык. Результаты исследования показали, что обучение иноязычным словам с помощью лексико-семантических моделей более эффективно, поскольку модели способствуют лучшему запоминанию словарного запаса, значительно обогащают словарный запас учащихся с помощью синонимов и антонимов, улучшают понимание взаимосвязи слов и расширяют активный словарный запас учащихся, что способствует правильному употреблению слов и словосочетаний в различных контекстах. Ключевые слова: лексико-семантическое поле, моделирование, овладение словом, моделирование, эксперимент, словарный запас, парадигматический, синтагматический, лексический навык.