Πολυμορφισμοί του ενζύμου 11β υδροξυστεροϊδική δεϋδρογενάση και καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου σε παχύσαρκους ασθενείς
Authors: Καϊτόζης Οδυσσέας 
Published: November 2021

Εισαγωγή/Σκοπός: Η παχυσαρκία εμφανίζει αρκετές κοινές κλινικές εκδηλώσεις με ασθένειες με υψηλά επίπεδα γλυκοκορτικοειδών. Η 11β υδροξυστεροειδική δεϋδρογονάση τύπου 1 (11β HSD 1) είναι ένα ένζυμο που αναστρέψιμα καταλύει την μετατροπή της κορτιζόλης σε κορτιζόνη και αντίστροφα όταν τα επίπεδα του NADH είναι χαμηλά. Έχει υποτεθεί ότι η ενεργοποίηση της κορτιζόλης από την ανενεργή κορτιζόνη προ των υποδοχέων μπορεί να οδηγήσει σε κεντρικού τύπου παχυσαρκία με φυσιολογικά επίπεδα κυκλοφορούσας κορτιζόλης στο αίμα. Μεταβολές στη συγκέντρωση των γλυκοκορτικοειδών λόγω της δράσης της 11β HSD 1 έχουν συσχετιστεί με παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Αρκετές μελέτες διερεύνησαν τον πιθανό ρόλο σημειακών πολυμορφισμών στο γονίδιο της 11β HSD 1 σε διαταραχές στο μεταβολισμό των γλυκοκορτικοειδών, στην παχυσαρκία και στο μεταβολικό σύνδρομο με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνηθεί η συσχέτιση ενός συχνού σημειακού πολυμορφισμού στο γονίδιο της 11β HSD 1, μίας εισαγωγής αδενίνης στην θέση 209706872 σε πληθυσμό με Μεταβολικό Σύνδρομο στην Ελλάδα.Υλικό και μέθοδοι: Στη μελέτη έλαβαν συνολικά μέρος 309 παχύσαρκοι ασθενείς και 102 υγιείς εθελοντές (ομάδα Γ, 30 άνδρες, μέσης ηλικίας 55.2 ± 14.5 έτη). 220 (71,2%) παχύσαρκοι ασθενείς είχαν Μεταβολικό Σύνδρομο (NCEP-ATP κριτήρια) (ομάδα Α, 88 άνδρες, μέση ηλικία 60.4 ± 12.5 έτη), ενώ οι 89 (28,8%) παχύσαρκοι ασθενείς δεν πληρούσαν τα κριτήρια για Μεταβολικό Σύνδρομο (ομάδα Β, 34 άνδρες, μέση ηλικία 55.2 ± 13.9 έτη) και χαρακτηρίστηκαν ως παχύσαρκοι χωρίς μεταβολικό σύνδρομο (μη-MΣ). Σε όλους τους συμμετέχοντες έγινε γονοτυπικός έλεγχος για τον 25669dupA πολυμορφισμό. Επίσης μετρήθηκαν οι συγκεντρώσεις της κορτιζόλης, η γλυκόζη νηστείας, η HbA1c, το λιπιδαιμικό προφίλ, το ουρικό οξύ, η περίμετρος της μέσης, η περίμετρος των ισχίων, το ΒΜΙ και ο κνημοβραχιόνιος δείκτης.Αποτελέσματα: Η ολική συχνότητα του 25669dupA πολυμορφισμού ήταν 14,48%. Οι ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο και δυσανεξία στη γλυκόζη είχαν 10,5% μεγαλύτερη συχνότητα του πολυμορφισμού 25669dupA (p = 0,017) και οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη εμφάνισαν 9,3% μεγαλύτερη συχνότητα (p = 0,09). H ύπαρξη του υπό μελέτη πολυμορφισμού δεν συσχετίζεται με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης (p=0.523). Η ύπαρξη του 25669dupA πολυμορφισμού δεν συσχετίστηκε με την παχυσαρκία {παχύσαρκοι vs υγιείς: OR=1,6, 95% CI (0.47, 5,39), p=0.445] ή με το Μεταβολικό Σύνδρομο[ ΜΣ vs μη ΜΣ: OR=2.65, 95% CI (0.852, 8.210), p=0.092]. Συμπεράσματα: Ο πολυμορφισμός 25669dupA του γονιδίου 11β-HSD1 δεν συσχετίστηκε με την παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, τη δυσανεξία στη γλυκόζη ή τον σακχαρώδη διαβήτη σε ελληνικό πληθυσμό παχύσαρκων ασθενών. Συνολικά δεν διαπιστώθηκε καμία επίδραση του πολυμορφισμού στο φαινότυπο του μεταβολικού συνδρόμου, αν και είναι πιθανό να υπάρχει μια μικρού βαθμού επίδραση στην αντίσταση στην ινσουλίνη. Απαιτούνται μεγαλύτερες επαναληπτικές μελέτες για να αποσαφηνίσουν πιθανή συσχέτιση των πολυμορφισμών του ενζύμου 11β HSD1 με την παχυσαρκία και το Μεταβολικό Σύνδρομο.