СУЩНОСТЬ И СОДЕРЖАНИЕ ПОНЯТИЯ «ПРОФЕССИОНАЛЬНАЯ МОБИЛЬНОСТЬ»
Authors: Тұрғынбаева Б.А. , Ағыбай Қ.Е. 
Published: October 2023

Бұл мақалада Қазақстандағы білім беру жүйесіндегі өзгерістеріне оңтайлы және жедел жауап бере алатын кәсіби ұтқырлық қасиеттері дамыған мамандардың қажет екендігі қарастырылған. Осыған байланысты авторлар жоғарғы білім беру жүйесінде болашақ мамандардың кәсіби ұтқырлығын дамытуда теориялық дайындық пен тәжірибе арасында байланыстардың жоқтығы қазіргі кезеңде шешімін таппай келе жатқан мәселелердің бар екендігіне назар аударады. Зерттеу мәселесіне байланысты студенттерден сауалнама алынып, соның нәтижесінде «кәсіби ұтқырлық» ұғымына қатысты алғашқы түсінік деңгейлері анықталды. Авторлар жүйелік тәсіл арқылы «ұтқырлық», «кәсіби ұтқырлық» және оның негізгі сапалары туралы әр түрлі ғалымдар саласындағы ойларға контекстік талдаулар жасап, ғылыми тұжырымдар береді. Сонымен қатар, кәсіби ұтқырлықты кәсіби білім, кәсіби құзыреттілік, креативтілік, өзгергіштік, бейімделу және белсенділік сияқты жеке (құндылық-семантикалық) және кәсіби қасиеттерді (құзыреттер) біріктіретін кәсіби және жеке сапа ретіндегі мазмұнын анықтайды. Зерттеудің мақсаты: болашақ педагог-психологтардың кәсіби ұтқырлығын дамыту мәселесінің теориялық - әдіснамалық негіздеріне талдау жасап, мәселенің шешудің практикалық жолдарын ұсыну. Мақалада Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің «Педагогика және психология» мамандығының студенттерінен алынған сауалнама нәтижелері келтіріледі. Түйін сөздер: ұтқырлық, кәсіби ұтқырлық, кәсіп, мамандық, кәсіби сапалар, білім, белсенділік, кретивтілік, коммуникативтілік.

В данной статье рассматривается потребность в специалистах с развитой профессиональной мобильностью, способных оптимально и быстро реагировать на изменения в системе образования Казахстана. В связи с этим авторы обращают внимание на то, что до сих пор остается нерешенным вопрос отсутствия связи между теоретической подготовкой и опытом развития профессиональной мобильности будущих специалистов в высшей школе. В связи с проблемой исследования был проведен опрос студентов, в результате которого были определены исходные уровни понимания понятия «профессиональная мобильность». Посредством системного подхода авторы делают контекстный анализ взглядов различных ученых в области «мобильности», «профессиональной мобильности» и ее основных качеств и делают научные выводы. Также определяют профессиональную мобильность как профессионально-личностное качество, сочетающее в себе личностные (ценностно-смысловые) и профессиональные качества (компетенции), такие как профессиональные знания, профессиональная компетентность, креативность, вариативность, адаптивность и активность. Цель исследования: анализ теоретико-методологических основ и разработка практических путей решения проблемы развития профессиональной мобильности будущих педагогов- психологов. Методы исследования: анализ и обобщение научных и практических работ по теме, эмпирические методы, эксперимент. В статье представлены результаты анкетирования студентов специальности «Педагогика и психология» Казахского национального педагогического университета имени Абая. Ключевые слова: мобильность, профессиональная мобильность, профессия, специальность, профессиональные качества, знания, активность, творчество, общение.

This article discusses the need for specialists with developed professional mobility, able to optimally and quickly respond to changes in the education system of Kazakhstan. In this regard, the authors draw attention to the fact that the issue of the lack of connection between theoretical training and experience in the development of professional mobility of future specialists in higher education still remains unresolved. In connection with the research problem, a survey of students was conducted, as a result of which the initial levels of understanding of the concept of "professional mobility" were determined. Through a systematic approach, the authors make a contextual analysis of the views of various scientists in the field of "mobility", "professional mobility" and its main qualities and draw scientific conclusions. They also define professional mobility as a professional and personal quality that combines personal (value- semantic) and professional qualities (competencies), such as professional knowledge, professional competence, creativity, variability, adaptability and activity. The purpose of the study: analysis of theoretical and methodological foundations and development of practical ways to solve the problem of developing professional mobility of future teachers- psychologists. Research methods: analysis and generalization of scientific and practical works on the topic, empirical methods, experiment. The article presents the results of a survey of students of the specialty "Pedagogy and Psychology" of the Kazakh National Pedagogical University named after Abai. Key words: mobility, professional mobility, profession, specialty, professional qualities, knowledge, activity, creativity, communication.