Η μετάφραση των νομικών κειμένων και τα προβλήματα που θέτει στο διεθνή χώρο, ιδίως όσον αφορά τις διεθνείς συμβάσεις
Authors: Κριμπάς Παναγιώτης 
Published: August 2021

Η διατριβή έχει ως αφετηρία την υπόθεση ότι κατά τη μετάφραση νομικών κειμένων – στη συγκεκριμένη περίπτωση, διαδικαστικών διατάξεων διεθνούς συμφωνίας – οι μεταφραστικές επιλογές είτε δεν είναι πάντα οι βέλτιστες, είτε δεν είναι πάντα συνεπείς σε ενδοκειμενικό και διακειμενικό επίπεδο, είτε είναι προδήλως εσφαλμένες, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η ομαλή κατανόηση των κειμένων από τους χρήστες και, σε ακραίες περιπτώσεις, να προκύπτει ανασφάλεια δικαίου ή και κενό δικαίου. Ως κείμενο-υπόδειγμα χρησιμοποιείται η Σύμβαση Εφαρμογής της Συμφωνίας του Schengen της 14ης Ιουνίου 1985 (που υπογράφηκε στις 19 Ιουνίου 1990 και τέθηκε σε ισχύ στις 26 Μαρτίου 1995) και, συγκεκριμένα, η γαλλική γλωσσική εκδοχή της (= Convention d’application de l’accord de Schengen du 14 juin 1985) σε σύγκριση με την ιταλική, την ελληνική, τη γερμανική και την αγγλική γλωσσική εκδοχή της. Η διατριβή περιλαμβάνει επτά τόμους: ο πρώτος τόμος περιέχει τη θεωρητική θεμελίωση και παρουσίαση της μεθοδολογίας ανάλυσης και σχολιασμού των ποικίλων γλωσσικών εκδοχών της Σύμβασης του Schengen σε σύγκριση με τη γαλλική εκδοχή· οι τόμοι δεύτερος έως και πέμπτος περιέχουν, αντίστοιχα, την ανάλυση και το σχολιασμό της ιταλικής, της ελληνικής, της γερμανικής και της αγγλικής γλωσσικής εκδοχής της Σύμβασης σε σύγκριση με τη γαλλική γλωσσική εκδοχή της όσον αφορά τις διαφορές μεταφραστικής στρατηγικής και τα μεταφραστικά λάθη, καθώς και τα αντίστοιχα συμπεράσματα και στατιστικά στοιχεία για κάθε γλωσσικό ζεύγος· ο έκτος τόμος περιέχει την απεικόνιση σε πίνακες των κειμενικών τεμαχίων (μεταφραστικών μονάδων) της γαλλικής εκδοχής τα οποία αναλύθηκαν στους τέσσερις προηγούμενους τόμους σε αντιπαραβολή με τα (φερόμενα ως) ισοδύναμα κειμενικά τεμάχια κάθε γλωσσικής εκδοχής· και ο έβδομος περιέχει τα κείμενα της Σύμβασης στις πέντε γλώσσες που προαναφέρθηκαν, για να μπορεί ο αναγνώστης να συμβουλεύεται το συγκείμενο των κειμενικών τεμαχίων που αναλύθηκαν στους οικείους τόμους. Από τα μεταφραστικά ζητήματα και τα μεταφραστικά λάθη που εντοπίζει ο συγγραφέας προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι: α) σε πολλές περιπτώσεις, οι μεταφραστικές επιλογές υποδηλώνουν ότι κάθε γλωσσική εκδοχή μεταφράστηκε πιθανότατα από περισσότερους μεταφραστές χωρίς συνεννόηση και συντονισμό μεταξύ τους, με αποτέλεσμα ασυνεπή χρήση τόσο της νομικής ορολογίας όσο και της ευρύτερης νομικής γλώσσας· β) το γλωσσικό ζεύγος παίζει σημαντικό ρόλο όσον αφορά τα εκάστοτε μεταφραστικά ζητήματα, τα μεταφραστικά λάθη και τις μεταφραστικές στρατηγικές· και γ) μόνο το γαλλικό κείμενο είναι αυθεντικό, παρόλο που η Τελική Πράξη της Σύμβασης δηλώνει ρητά ότι το γερμανικό είναι ένα από τα τρία εξίσου αυθεντικά κείμενα της Σύμβασης (το τρίτο είναι το ολλανδικό, που δεν εξετάζεται στη συγκεκριμένη διατριβή), όπως φανερώνει κάποιο ποσοστό γαλλικής παρεμβολής στο γερμανικό κείμενο. Η καινοτομία αυτής της διατριβής έγκειται, μεταξύ άλλων: α) στη μέθοδο ανάλυσης που χρησιμοποιείται, στην οποία αξιοποιούνται γνώσεις αντιπαραβολικής και ιστορικοσυγκριτικής γλωσσολογίας· β) στις νέες έννοιες και τους νέους όρους που προτείνονται για τη σχετική ανάλυση, π.χ. «παραλληλία» και «εξισορροπητική ισοδυναμία», αλλά και στη νέα ερμηνεία παλαιότερων εννοιών και όρων, π.χ. «ισοδυναμία» και «συνωνυμία»· γ) στην έκταση του κειμενικού υλικού που αναλύεται (πέντε γλωσσικές εκδοχές των 142 άρθρων της Σύμβασης και των συνοδευτικών της εγγράφων, δηλαδή της Τελικής Πράξης, των Πρακτικών, της Κοινής Δήλωσης των υπουργών και υφυπουργών που συγκεντρώθηκαν στο Σένγκεν στις 19 Ιουνίου 1990, και της Δήλωσης των υπουργών και υφυπουργών).