Έρευνα των φαινομένων οικολογικής διαδοχής σε δασικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας
Authors: Οικονομάκης Νικόλαος 
Published: August 2021

Ο σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των αλλαγών κάλυψης γης και των τάσεων της δευτερογενούς οικολογικής διαδοχής κατά την περίοδο 1945-2009, καθώς και των υφιστάμενων περιβαλλοντικών σχέσεων και τάσεων οικολογικής διαδοχής, στις περιοχές Natura: Ελατιά Πυραμίς Κούτρα (GR1140003) και Ροδόπη Σημύδα (GR1140002), μέσω της εξαγωγής ποσοτικών και ποιοτικών πληροφοριών σχετικά με τις περιοχές με τα διαθέσιμα δεδομένα. Για να εκτιμηθούν οι παράγοντες που επηρεάζουν τις αλλαγές στην κάλυψη από δάση, εξετάστηκε με χωρική ανάλυση σε χαρτογραφικά δεδομένα η κατανομή των δασικών τύπων των νεοσύστατων δασών σε σχέση με τοπογραφικές παράγοντες (έκθεση, κλίση και υψόμετρο), γεωλογικό υπόβαθρο και την απόσταση το κράσπεδο του παλαιότερου δάσους. Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι μια μεγάλη επέκταση των δασών παρατηρήθηκε στην περιοχή, διαμέσου μιας δευτερεύουσας οικολογικής διαδοχής που οδήγησε σε κάλυψη σχεδόν όλης της περιοχής από δάση. Ωστόσο, η παρατηρούμενη δευτερογενής οικολογική διαδοχή δεν οδήγησε σε ένα ενιαίο τύπο δάσους, επιβεβαιώνοντας τις περιβαλλοντικές-διαδοχικές σχέσεις των τάσεων που δημιουργήθηκαν. Στην περιοχή της Ελατιάς, παρατηρήθηκαν τρεις κύριες τάσεις διαδοχής: δάση με κυρίαρχο είδος τη 1) Δασική Πεύκη, 2) την Ερυθρελάτη και 3) την Οξιά. Ομοίως, στην περιοχή της Σημύδας, πέντε κύριες τάσεις διαδοχής παρατηρήθηκαν: δάση με κυρίαρχο είδος τη 1) Δασική Πεύκη, 2) τη Σημύδα, 3) τη Δρυ και μικτών 4) Δ. Πεύκης-Σημύδας και 5) Σημύδας-Δ. Πεύκης. Τα προφίλ κατανομής των νεαρών δασών ήταν διαφορετικά από τα παλαιότερα δάση. Στην περιοχή της Ελατιάς, το δάσος Δ. Πεύκης ήταν το πιο συχνό στη νεοσύστατα δάση, ενώ η Ερυθρελάτη και η Οξιά ήταν οι κυρίαρχοι τύποι δασών από τα παλαιότερα δάση. Στην περιοχή της Σημύδας, οι μικτές τάσεις ήταν πιο δημοφιλής από τα αμιγή δάση της Σημύδας και της Δ. Πεύκης. Όλοι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που μελετήθηκαν βρέθηκε να επηρεάζουν τη διαμόρφωση των νεαρών δασών στην περιοχή, αλλά η απόσταση από τις μητρικές συστάδες είχε τη μεγαλύτερη επιρροή. Η έρευνα με μετρήσεις πεδίου για την περιοχή της Ελατιάς, επιβεβαίωσε τα παραπάνω αποτελέσματα και αποκάλυψε διαφορές δομής των συστάδων μεταξύ των διαφόρων σταδίων της διαδοχής σύμφωνα με μια προσέγγιση χρονοδιαδοχής. Στη συνέχεια, διεξήχθη μια προσπάθεια μοντελοποίησης με τη συνήθη μέθοδο των ελαχίστων τετραγώνων (OLS) μοντέλο πολλαπλής παλινδρόμησης, στην οποία υπήρχαν προβλήματα με την χωρική αυτοσυσχέτιση και χωρική μεταβλητότητα των παραμέτρων. Ως εκ τούτου, παραβιάστηκαν βασικοί κανόνες της παλινδρόμησης. Στη συνέχεια, το εφαρμόστηκε μοντέλο χωρική αυτοπαλινδρόμησης (SAR) για να αντιμετωπιστεί η χωρική αυτοσυσχέτιση και η Γεωγραφικά Σταθμισμένη Παλινδρόμηση (GWR) για την αντιμετώπιση τόσο της χωρικής αυτοσυσχέτισης όσο και της χωρικής μεταβλητότητας. Το GWR μοντέλο ανέδειξε τη χωρική μεταβλητότητα των παραμέτρων του μοντέλου και παρήχθησαν οι αντίστοιχοι χάρτες, συμπεραίνοντας ότι η μοντελοποίηση της δευτερογενούς οικολογικής διαδοχής είναι δύσκολη υπόθεση, ειδικά σε πολύπλοκα τοπία και οικοσυστήματα όπως αυτά τα της ορεινής βορείου Ελλάδος.