СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ОЦЕНКЕ РИСКА, МЕХАНИЗМОВ РАЗВИТИЯ И ПРИНЦИПОВ ЛЕЧЕНИЯ АРТЕРИАЛЬНОЙ ГИПЕРТОНИИ ПРИ ХРОНИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНИ ПОЧЕК
Authors: К.С. Мильчаков 
Published: November 2024

Введение: хроническая болезнь почек (ХБП) является независимым фактором риска развития болезней системы кровообращения и сердечно-сосудистых осложнений. Артериальная гипертония (АГ) вследствие нефрологических заболеваний является наиболее частой причиной симптоматической гипертензии. Цель: проведение систематического поиска научной информации по оценке риска, механизмов развития и принципов лечения артериальной гипертонии при хронической болезни почек. Стратегия поиска. Поиск релевантных научных публикаций проводился в базах данных доказательной медицины (PubMed, Cochrane Library, ResearchGate), а также с помощью специализированных поисковых систем (Google Scholar) и в электронных научных библиотеках (CyberLeninka, e-library). Критериями включения послужили исследования, выполненные на людях, опубликованные на английском, русском языках, полнотекстовые версии статей. Предпочтение отдавалось исследованиям высокого методологического качества (мета-анализам, систематическим обзорам и когортным исследованиям), при отсутствии которых в исследование были включены публикации результатов исследований дизайна «случай-контроль» и поперечных исследований]. Ключевыми словами для поиска служили следующие: «хроническая болезнь почек и артериальная гипертония», «хроническая болезнь почек и осложнения», «хроническая болезнь почек и исходы» «лечение артериальной гипертонии и хроническая болезнь почек», “chronic kidney disease and hypertension”, “chronic kidney disease and complications”, “chronic kidney disease and outcomes”, “hypertension and treatment and chronic kidney disease”. Всего было найдено 217 литературных источников, из которых для последующего анализа были отобраны 64 статей. Результаты: найденные научные исследования характеризуются наличием достаточного количества систематических обзоров, рандомизированных клинических испытаний, клинических руководств, что дает возможность сделать обоснованные выводы относительно оценки риска, механизмов развития и принципов лечения АГ при ХБП. Выводы: артериальная гипертония является одним из важнейших факторов риска развития хронического почечного повреждения со снижением функции почек. В свою очередь, ХБП любой этиологии в той или иной мере сопровождается развитием АГ, степень тяжести которой напрямую связана с риском развития терминальной почечной недостаточности. Это обусловливает необходимость комплексного подхода к лечению АГ. Только своевременное выявление и адекватная кардио-нефрoпротективная терапия способны остановить прогрессирование патологии.

Introduction: chronic kidney disease (CKD) is an independent risk factor for the development of circulatory diseases and cardiovascular complications. Hypertension due to nephrology diseases is the most common cause of symptomatic hypertension. Aim: to conduct systematic research of scientific information on risk assessment, development mechanisms and principles of treatment for arterial hypertension in chronic kidney disease. Search strategy. The search for relevant scientific publications was carried out in databases of evidence-based medicine (PubMed, Cochrane Library, ResearchGate, Google Scholar), and the electronic scientific libraries (CyberLeninka, e-library). Inclusion criteria were studies carried out in people published in English, Russian, full-text versions of articles. Preference was given to studies of high methodological quality (meta-analyzes, systematic reviews and cohort studies). In case of absence such types of publications the study included the publication of case-control and cross-sectional design. Key words for search were: “chronic kidney disease and hypertension”, “chronic kidney disease and complications”, “chronic kidney disease and outcomes”, “hypertension and treatment and chronic kidney disease”. A total of 217 literary sources were found, of which 64 articles were selected for subsequent analysis. Results: The research findings are characterized by availability of sufficient number of systematic reviews, randomized clinical trials, clinical guidelines, which allows us to make conclusions regarding the risk assessment, development mechanisms and principles of treatment of AH in CKD. Conclusions: hypertension is one of the most important risk factors for the development of chronic renal damage with a decrease in kidney function. In turn, CKD of any etiology accompanied by the development of hypertension, its severity is directly related to the risk of developing terminal renal failure. This necessitates an integrated approach to the treatment of hypertension. Only timely detection and adequate cardiac and nephro-protective therapy can slow down progression of pathology.

Кіріспе: Бүйректің созылмалы ауруы (БСА) қан айналымы жүйелері аурулары және жүрек –тамыр асқынулары дамуы қаупінің тәуелсіз факторы болып табылады. Артериалды гипертония (АГ) симптомдық гипертензияның ең жиі себептері нефрологиялық аурулардың салдары болып табылады. Мақсаты: бүйректің созылмалы ауруы кезінде артериалды гипертонияны емдеудегі даму принциптері дамуы қаупі бойынша ғылыми ақпаратты жүйелі іздеуді өткізу. Іздеу стратегиясы. Релевантты ғылыми жарияланымдарды іздеу дәлелді медицина мәліметтері базасында өткізілді (PubMed, Cochrane Library, ResearchGate), сол сияқты арнайы іздестіру жүйелері көмегімен (Google Scholar) жәнеэлектронды ғылыми кітапханаларда(CyberLeninka,e-library). Мақалалардың ағылшын, орыс тілдеріндегі, толық мәтіндік нұсқаларында жарияланған адамдарда орындалған зерттеулер енгізу критерилері болды. жоғары әдістемелік сапа зерттеулерінеерекшелік берілді (мета-талдауларға, жүйелік шолуларға және когортты зерттеулерге), олар болмаған кезде зерттеулерге «жағдай - бақылау» жәнекөлденең зертетулер дизайны жарияланымдар нәтижелері енгізілген болатын [1, 2]. Іздестіру үшін негізгі сөздер мыналар: «бүйректің созылмалы ауруы және артериалды гипертония», «бүйректің созылмалы ауруы және асқынулар», «бүйректің созылмалы ауруы және қорытындылары» «артериалды гипертонияны емдеу және бүйректің созылмалы ауруы», “chronic kidney disease and hypertension”, “chronic kidney disease and complications”, “chronic kidney disease and outcomes”, “hypertension and treatment and chronic kidney disease”. Барлығы 127 әдеби түпнұсқалар табылды, олардан содан кейінгі талдау үшін 64 мақала таңдалды. Нәтижелері:табылған ғылыми зерттеулер жүйелі шолулардың, рандомизирленген клиникалық сынақтардың, клиникалық басшылықтардың жеткілікті санының болуымен сипатталады, ол Бүйректің созылмалы ауруы (БСА) кезінде артериалды гипертонияны емдеудегі даму принциптері дамуы қаупіне қатысты негізделген қорытындылар жасауға мүмкіндік береді Қорытындылар:артериалды гипертония бүйрек қызметінің төмендеуімен бүйректің созылмалы зақымдануының даму қаупі фактолрларының ең маңыздылараның бірі болып табылады. Өз ретінде БСА кез келген этиологиясы АГ дамуына әкеледі, ауырлық дәрежесі терминалды бүйрек жетіспеушілігінің даму қаупімен тура байланысты. Ол АГ емдеудің кешенді әдісінің қажеттілігімен негізделеді. Тек қана уақытылы анықтау патологияның үдеуін адекватты кардио-нефрoпротективті терапия ғана тоқтата алады.