Τα φαινόμενα του αναδιπλασιασμού με κλιτικό και της διαφοροποιητικής σήμανσης αντικειμένου στην παραγωγή και κατανόηση της ρουμανικής ως πρώτης και δεύτερης/ξένης γλώσσας
Authors: Αργυρόπουλος Συμεών 
Published: January 2023

Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο την εξέταση της κατάκτησης των μηχανισμών του Α(ναδιπλασιασμού) με Κ(λιτικό) και της Δ(ιαφοροποιητικής) Σ(ήμανσης) Α(ντικειμένου), συμπεριλαμβανομένων των δομών αριστερής μετατόπισης με κλιτικό, στη ρουμανική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα από ελληνόφωνους μη φυσικούς ομιλητές. Οι μηχανισμοί αυτοί στη ρουμανική αλληλεπιδρούν ο ένας με τον άλλον, καθώς η εμφάνιση του ΑΚ απαιτεί τη ΔΣΑ, ενώ το αντίθετο δεν συμβαίνει.Η κατανομή του ΑΚ και της ΔΣΑ στη ρουμανική διαφέρει σε αρκετά σημεία από την κατανομή του ΑΚ στην ελληνική. Στη ρουμανική οι μηχανισμοί είναι υποχρεωτικοί με τα έμψυχα κύρια ονόματα και τις οριστικές αντωνυμίες, ενώ είναι προαιρετικοί με τις περισσότερες αόριστες και αρνητικές αντωνυμίες με έμψυχο αντικείμενο αναφοράς και με τα αντωνυμικά επίθετα που προσδιορίζουν έμψυχη ΦΠΔ/ΟΦ, καθώς και με τις έμψυχες οριστικές και αόριστες ΦΠΔ. Είναι αντιγραμματικοί με τα περισσότερα άψυχα αντικείμενα αναφοράς των αόριστων αντωνυμιών και με άψυχες οριστικές και αόριστες ΦΠΔ. Στην ελληνική ο ΑΚ, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι γενικά προαιρετικός και δεν συνοδεύεται από τη ΔΣΑ.Μια ποικιλία συντακτικών, σημασιολογικών και πραγματολογικών χαρακτηριστικών έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση του ΑΚ και της ΔΣΑ στη ρουμανική και του ΑΚ στην ελληνική, δύο φαινόμενα που ανήκουν στο διεπίπεδο της σύνταξης με τη σημασιολογία και την πραγματολογία. Για τη ρουμανική έχει προταθεί το συντακτικό χαρακτηριστικό του είδους του άμεσου αντικειμένου (ανθρώπινο/έμψυχο κύριο όνομα-κοινό όνομα-αντωνυμία-αριθμητικό), το σημασιολογικό χαρακτηριστικό της εμψυχότητας και το πραγματολογικό χαρακτηριστικό της τοποθέτησης στο προσκήνιο του άμεσου αντικειμένου, το οποίο συνεπάγεται μια σειρά από χαρακτηριστικά όπως την οριστικότητα, την αναφορική σταθερότητα του άμεσου αντικειμένου, την προσβασιμότητά του, τη σύνδεσή του με το συμφραστικό πλαίσιο, την ανάγνωση οντότητας και όχι ιδιότητας, τη θέση θέματος (παλιάς και γνωστής πληροφορίας), την αναφορική χρήση των οριστικών ΦΠΔ, την ειδικευμένη αναφορά των αόριστων ΦΠΔ. Για την ελληνική έχουν προταθεί τα χαρακτηριστικά του θέματος, της οικειότητας, της μη εστίασης, καθώς και της εξωτερίκευσης του άμεσου αντικειμένου, δηλαδή το άμεσο αντικείμενο να αποκτά χαρακτηριστικά υποκειμένου.Η έρευνα της κατάκτησης των κλιτικών, του ΑΚ, των δομών αριστερής μετατόπισης με κλιτικό και της ΔΣΑ στη δεύτερη γλώσσα σε γενικές γραμμές έχει δείξει ότι οι μη φυσικοί ομιλητές αντιμετωπίζουν προβλήματα κατά την κατάκτηση αυτών των φαινομένων, ακόμη και των κλιτικών σε απλές δομές, τα οποία συχνά παραλείπουν. Θέλοντας να εξετάσουμε με πειραματική έρευνα την κατάκτηση των εν λόγω φαινομένων από ελληνόφωνους μη φυσικούς ομιλητές της ρουμανικής, χορηγήσαμε τρεις πειραματικές δοκιμασίες με υποχρεωτικά ή αντιγραμματικά περιβάλλοντα χρήσης των μηχανισμών, στα οποία κυρίως παίζει ρόλο το είδος του άμεσου αντικειμένου και η εμψυχότητα, καθώς και με προαιρετικά περιβάλλοντα χρήσης, στα οποία κυρίως παίζει ρόλο το πραγματολογικό χαρακτηριστικό της τοποθέτησης στο προσκήνιο με τα χαρακτηριστικά που αυτό συνεπάγεται. Μέσα από την πειραματική έρευνα ελέγξαμε εάν υποστηρίζονται κάποιες θεωρίες κατάκτησης μιας Γ2, οι οποίες, σύμφωνα με τα δεδομένα μας, επιλέξαμε να είναι η Υπόθεση της Πλήρους Μεταφοράς/Πλήρους Πρόσβασης των Schwartz & Sprouse (1996), η Υπόθεση της Αναδιάρθρωσης των Χαρακτηριστικών της Lardiere (2008, 2009), καθώς και η Υπόθεση του Διεπίπεδου των Sorace (2006, 2011) και Sorace & Filiaci (2006).Οι πειραματικές δοκιμασίες που χορηγήσαμε ήταν μια δοκιμασία προφορικής επανάληψης προτάσεων με υποχρεωτικά/αντιγραμματικά περιβάλλοντα εμφάνισης των μηχανισμών ΑΚ και ΔΣΑ, μια χρονομετρική δοκιμασία αυτορρυθμιζόμενης ανάγνωσης προτάσεων με υποχρεωτικά/αντιγραμματικά περιβάλλοντα εμφάνισης των μηχανισμών ΑΚ και ΔΣΑ, καθώς και μια δοκιμασία αποδεκτότητας προτάσεων με προαιρετικά περιβάλλοντα εμφάνισης των μηχανισμών ΑΚ και ΔΣΑ. Πριν τη χορήγηση των κυρίως πειραματικών δοκιμασιών, χορηγήσαμε δύο πιλοτικές έρευνες μόνο σε φυσικούς ομιλητές της ρουμανικής για να οριστικοποιήσουμε το πειραματικό υλικό.Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν από τη μία μεριά ότι οι φυσικοί ομιλητές προτιμούν τις δομές με ΑΚ και ΔΣΑ ακόμη και στις περιπτώσεις όπου είναι προαιρετικός ο ένας ή και οι δύο μηχανισμοί, ενώ χρειάζεται κατάλληλο συμφραστικό πλαίσιο για να εμφανιστούν οι δομές αριστερής μετατόπισης με κλιτικό και να τις προτιμήσουν οι φυσικοί ομιλητές, καθώς δεν είναι η προεπιλεγμένη δομή για τη ρουμανική. Στα υποχρεωτικά/αντιγραμματικά περιβάλλοντα εμφάνισης οι φυσικοί ομιλητές συμπεριφέρθηκαν με αναμενόμενο τρόπο, ενώ στα προαιρετικά περιβάλλοντα εμφάνισης προτίμησαν τις δομές με τους μηχανισμούς ΑΚ και ΔΣΑ με οριστικά άμεσα αντικείμενα χωρίς προσδιορισμούς και τις δομές χωρίς τους μηχανισμούς με τα αόριστα άμεσα αντικείμενα. Με τα οριστικά άμεσα αντικείμενα με προσδιορισμούς δεν έδειξαν καμία προτίμηση, όσον αφορά την εμφάνιση ή απουσία των μηχανισμών ΑΚ και ΔΣΑ.Από την άλλη μεριά, οι μη φυσικοί ομιλητές φάνηκε πως δεν έχουν κατακτήσει πλήρως τα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον ΑΚ και τη ΔΣΑ στη ρουμανική σε υποχρεωτικά, αντιγραμματικά και προαιρετικά περιβάλλοντα εμφάνισης (είδος άμεσου αντικειμένου, εμψυχότητα, τοποθέτηση στο προσκήνιο και τα συναφή με αυτήν χαρακτηριστικά), καθώς μόνο σε κάποιες πειραματικές συνθήκες παρουσίασαν παρόμοια επίδοση με τους φυσικούς ομιλητές. Φάνηκε επίσης να παρουσιάζουν μεταφορά από τη Γ1 με βάση την επίδοσή τους (κατά περίπτωση, δεν έλαβαν υπ’ όψιν το είδος του άμεσου αντικειμένου, το χαρακτηριστικό της εμψυχότητας, το χαρακτηριστικό της ειδικευμένης αναφοράς, καθώς επίσης μετέφεραν την αμφισημία σύνδεσης με το συμφραστικό πλαίσιο της ερωτηματικής αντωνυμίας ποιος της ελληνικής στη ρουμανική αντωνυμία cine ‘ποιος’).Από τις συνολικές επιδόσεις των μη φυσικών ομιλητών της έρευνάς μας φαίνεται πως επιβεβαιώνονται μερικώς οι υποθέσεις της Πλήρους Μεταφοράς/Πλήρους Πρόσβασης, της Αναδιάρθρωσης των Χαρακτηριστικών και του Διεπίπεδου.