Political economy of fiscal reforms
Authors: Χατζηαποστόλου Θεόδωρος 
Published: December 2023

Στόχος του πρώτου μέρους είναι να παρουσιαστούν και να αναλυθούν η θεωρητική συζήτηση για την δημοσιονομική πολιτική. Η θεωρητική συμβολή αυτού του μέρους είναι διπλή. Όσον αφορά την παρούσα έρευνα αποσαφηνίζεται η βασική συζήτηση για την δημοσιονομική πολιτική. Όσον αφορά την γενικότερη συμβολή γίνεται μια προσπάθεια σύνδεσης των δύο συζητήσεων (βλ. κεφάλαιο 1 και 2) ώστε να παρουσιαστούν ως συμπληρωματικές αφού η μέχρι τώρα βιβλιογραφία αναφέρεται χωριστά είτε στην μία είτε στην άλλη. Στο 1ο κεφάλαιο αυτό αναλύεται η θεωρητική συζήτηση των Friedman – Meiselman που υποστήριζαν την νομισματική πολιτική ως υπέρτερου εργαλείου της δημοσιονομικής πολιτικής και της αντίδρασης των Ando- Modigliani που αντέδρασαν υποστηρίζοντας την δημοσιονομική πολιτική. Πάνω σε αυτήν την συζήτηση που εκτείνεται χρονικά από το 1950-1980 βασίστηκε η σύγχρονη μακροοικονομική θεωρία. Στο 2ο κεφάλαιο αυτό αναλύεται η συζήτηση για την Δημοσιονομική Προσέγγιση του Επιπέδου των Τιμών (Fiscal Theory of Price Level) μέσω της οποίας επανεισάγεται ο ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής ως βασικής πολιτικής επηρεασμού των τιμών. Η προστιθέμενη αξία αυτού του κεφαλαίου έγκειται στον τρόπο παρουσίασης αφού αντί να αναλύεται η συμβολή του κάθε συγγραφέα χωρίζεται η ανάλυση της Δημοσιονομικής Προσέγγισης σε 4 επιμέρους θεματικές που αποτελούν τα βασικά ζητήματα διαφωνίας αυτής της προσέγγισης, δηλαδή ο ορθολογισμός (rational expectation), κατά πόσο το κρατικά ομόλογα αποτελούν καθαρό πλούτο (net wealth), η έννοια του εισοδηματικού περιορισμού (budget constraint), και η έννοια της ισορροπίας. Τέλος στο 3ο Αναλύονται οι εμπειρικές προσεγγίσεις της Δημοσιονομικής Προσέγγισης για την Αμερική το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο 2o μέρος η ανάλυση εστιάζει στις νομισματικές ενώσεις και ειδικότερα στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Στόχος είναι να αναδείξουμε και να αναλύσουμε την προβληματική της δημοσιονομικής πολιτικής σε περιβάλλον νομισματικών ενώσεων τόσο μέσα από την βιβλιογραφία όσο και μέσα από την εμπειρική έρευνα τονίζοντας στο τέλος του μέρους αυτού και την δική μας θεωρητική συμβολή. Το εισαγωγικό αυτό κεφάλαιο αποτελεί μια περιγραφική ιστορική ανάλυση της δημιουργίας της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης από την κατάρρευση του Bretton Woods. Έμφαση δίνεται στα τρία στάδια της νομισματικής ολοκλήρωσης. Γίνεται κριτική επισκόπηση των κριτηρίων του Maastricht και αξιολόγηση της πρώτης δεκαετίας της ΟΝΕ μέσω χρονοσειρών και πινάκων. Στο 2o κεφάλαιο αυτό δίνεται έμφαση στις διαστάσεις της δημοσιονομικής πολιτικής σε νομισματικές ενώσεις. Αποτελείται από τρία επιμέρους υπο-κεφάλαια. Στο πρώτο γίνεται μια βιβλιογραφική επισκόπηση για τις αιτίες συσσώρευσης ελλειμάτων. Στο δεύτερο Αναλύονται οι μηχανισμοί μέσω των οποίων μπορούν να ελεγχθούν τα ελλείμματα. Πιο συγκεκριμένα αναλύονται 3 μηχανισμοί. Αρχικά αναλύεται η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών της αγοράς (τιμών, επιτοκίων) και αξιολογείται μέσα από εμπειρικές έρευνες η αποτελεσματικότητά τους. Στην συνέχεια αναλύεται κατά πόσο η ανάθεση στόχων μεταξύ των δημοσιονομικών θεσμών (κυρίως κυβέρνησης) και των νομισματικών θεσμών (κυρίως Κεντρικές Τράπεζες) μπορούν να εξασφαλίσουν δημοσιονομική σταθερότητα. Τέλος, εξετάζεται κατά πόσο οι δημοσιονομικοί κανόνες (π.χ. ποσοτικοί δημοσιονομικοί στόχοι) εξασφαλίζουν τις συνθήκες δημοσιονομικής σταθερότητας. Παράλληλα τα δυο τελευταία εξετάζονται στο πλαίσο της ΟΝΕ που αποτελεί γόνιμο έδαφος ανάλυσης της λογικής των κριτηρίων του Maastricht και του Δημοσιονομικού Συμφώνου. Στο τελευταίο κεφάλαιο απαντάται το κεντρικό ερώτημα της έρευνας με βάση τα οικονομετρικά και θεωρητικά ευρήματα.