Computational thinking as a cognitive construct
Authors: Τσαράβα Αικατερίνη 
Published: February 2024

Η υπολογιστική σκέψη (ΥΣ) έχει χαρακτηριστεί ως μια θεμελιώδης δεξιότητα του 21ου αιώνα, συγκρίσιμη με τον γραπτό και τον αριθμητικό γραμματισμό. Ως μια γνωστική ικανότητα που διέπει τις δεξιότητες προγραμματισμού και κωδικοποίησης, η ΥΣ έχει προταθεί να προωθείται από νωρίς στην εκπαίδευση. Κατά συνέπεια, την τελευταία δεκαετία έχει αφιερωθεί σημαντική ερευνητική προσπάθεια στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για την ανάπτυξη της ΥΣ, ενσωματωμένων σε τυπικά και άτυπα εκπαιδευτικά πλαίσια. Ωστόσο, παρά τις διάφορες έρευνες σχετικά με την ΥΣ, ο ορισμός της και οι αντίστοιχες προσεγγίσεις αξιολόγησης βρίσκονται ακόμη στα σπάργανα. Κατά συνέπεια, η έλλειψη ενός ομόφωνου ορισμού της ΥΣ και τα περιορισμένα επικυρωμένα εργαλεία αξιολόγησης για τη μέτρηση της περιορίζουν την εμπειρική αξιολόγηση του προτεινόμενου εκπαιδευτικού υλικού. Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο να διερευνήσει την ΥΣ ως γνωστική κατασκευή και να παράσχει έναν τεκμηριωμένο ορισμό της, εστιάζοντας στον υποερευνημένο πληθυσμό των παιδιών του δημοτικού σχολείου. Για να επιτευχθεί αυτό, αρχικά πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τον εντοπισμό συγκεκριμένων εννοιών της ΥΣ. Αντίστοιχα, αναπτύχθηκε ένα πρόγραμμα σπουδών για παιδιά της Γ' και Δ' δημοτικού, λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα των εννοιών της ΥΣ και, ως εκ τούτου, ενσωματώνοντας δραστηριότητες βασισμένες σε παιχνίδια και ενσώματες δραστηριότητες, ώστε να παρέχει μια εύκολη εισαγωγική παρουσίαση της ΥΣ. Οι νέες ενότητες του προγράμματος σπουδών, αποτελείται από μια σειρά επιτραπέζιων παιχνιδιών σε φυσικό μέγεθος, αξιολογήθηκαν επαναληπτικά ως προς τη χρηστικότητά τους με ενήλικες και παιδιά πριν ενσωματωθούν στο πρόγραμμα σπουδών. Μετά από βελτιώσεις στα παιχνίδια, το πρόγραμμα σπουδών υποβλήθηκε σε πιλοτική αξιολόγηση και σε αξιολόγηση αποτελεσματικότητας, η τελευταία σχεδιάστηκε ως τυχαιοποιημένη δοκιμή πεδίου ελέγχου. Προκειμένου να μετρηθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος σπουδών, αναπτύχθηκε ένα εργαλείο αξιολόγησης της ΥΣ. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε ανάλυση συσχέτισης και στις δύο φάσεις αξιολόγησης, προκειμένου να διερευνηθούν οι συσχετίσεις της ΥΣ με άλλες γνωστικές ικανότητες και, ως εκ τούτου, να συμπληρωθεί το νομολογικό δίκτυο της ΥΣ και να οριστεί η κατασκευή. Τα αποτελέσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα του προγράμματος σπουδών έδειξαν θετικές επιδράσεις στις ικανότητες των μαθητών σε θέματα ΥΣ και επομένως για την συνολικότερη καταλληλότητα του προγράμματος σπουδών. Επιπλέον, το προτεινόμενο εργαλείο αξιολόγηση της ΥΣ φαίνεται αξιόπιστο για τη μέτρηση της ΥΣ σε μαθητές δημοτικού και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές μελέτες. Τα αποτελέσματα σχετικά με τις γνωστικές συσχετίσεις της ΥΣ έδειξαν θετικές συσχετίσεις της ΥΣ με τη λεκτική συλλογιστική, τη μη λεκτική οπτικοχωρική συλλογιστική και τη σύνθετη αριθμητική ικανότητα. Τα αποτελέσματα αυτά, σε σύγκριση με παρόμοιες έρευνες σε άλλες ηλικιακές ομάδες, παρουσιάζουν ομοιότητες αλλά και διαφορές. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη της ΥΣ υποστηρίζεται από διαφορετικές γνωστικές ικανότητες σε διάφορες ηλικιακές ομάδες. Επιπλέον, οι γνωστικές ικανότητες που διερευνήθηκαν στην παρούσα έρευνα θα μπορούσαν να εξηγήσουν μόνο εν μέρει την ΥΣ. Αυτό ενισχύει περαιτέρω το επιχείρημα ότι η ΥΣ είναι μια συγκεκριμένη γνωστική ικανότητα που βασίζεται και επιστρατεύει ένα συνονθύλευμα πολλών άλλων γνωστικών ικανοτήτων, οι οποίες δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί εκτενώς σε σχέση με την ΥΣ.