Απεικονιστική διερεύνηση της αθηρωματικής νόσου των καρωτίδων με έγχρωμο Doppler υπερηχογράφημα σε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
Authors: Σαραφόπουλος Απόστολος 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η συσχέτιση του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου με τα υπερηχογραφικά ευρήματα της αθηρωματικής νόσου των καρωτίδων. Στη διάρκεια των τελευταίων ετών μελετήσαμε με triplex υπερηχογράφημα τις καρωτίδες ασθενών με κλινική σημειολογία ΑΕΕ. Εξετάσαμε 133 ενήλικες (94 άντρες και 39 γυναίκες) ηλικίας 31 έως 92 ετών. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη μελέτη της ηχογένειας των καρωτιδικών πλακών οι οποίες ταξινομήθηκαν σε ομοιογενείς, ανομοιογενείς, εξελκωμένες και επασβεστωμένες. Τις ομοιογενείς πλάκες τις κατατάξαμε σε υποηχοϊκές και υπερηχογενείς, με ή χωρίς εστιακές επασβεστώσεις. Σε όλους τους ασθενείς προηγήθηκε ή ακολούθησε έλεγχος με CT εγκεφάλου και όπου κρίθηκε σκόπιμο έγινε ΜRI. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν ότι η πλειονότητα των εγκεφαλικών εμφράκτων αφορά τους ασθενείς με καρωτιδικές πλάκες χαμηλής ηχογένειας και ανομοιογενούς υφής. Υποηχοϊκές αθηρωματικές πλάκες απεικονίστηκαν στις περισσότερες κοινές και έσω καρωτίδες. Λόγω της μαλακής τους υφής οι υποηχοϊκές πλάκες είναι σχετικά πιο ευάλωτες με αποτέλεσμα να υφίστανται συχνότερα ρήξη της κάψας. Μπορεί να αποκτήσουν πολύ μεγάλες διαστάσεις και να προκαλέσουν σημαντική στένωση του αυλού. Η μορφολογία των ανομοιογενών πλακών οφείλεται κυρίως σε αιμορραγικές εστίες, σε νεκρωτικές περιοχές και σε εντοπισμένη εναπόθεση των λιπιδίων. Συγκριτικά με τις υποηχοϊκές αθηρωματικές πλάκες δεν προκαλούν το ίδιο συχνά ευρείες στενώσεις, λόγω της αυξημένης εσωτερικής τους πίεσης που μπορεί να επιφέρει την πρόωρη ρήξη της ινώδους κάψας πριν αποκτήσουν μεγαλύτερες διαστάσεις. Οι εξελκώσεις προέρχονται κυρίως από τη ρήξη των πλακών με λεπτή κάψα. Στο σύνολο των ασθενών με εξελκωμένες αθηρωματικές πλάκες διαγνώστηκε εγκεφαλικό έμφρακτο. Η παρουσία έλκους πυροδοτεί τον πηκτικό μηχανισμό και οδηγεί στη δημιουργία θρόμβων αίματος που αποσπώνται και προκαλούν την εμβολή των ενδοκράνιων αρτηριών. Η απόφραξη των καρωτίδων οφείλεται σε θρόμβωση του αυλού από τη ρήξη μιας ευμεγέθους αθηρωματικής πλάκας η οποία προκαλεί μεγάλη στένωση. Στο σύνολο των ασθενών της μελέτης μας που είχαν πλήρη απόφραξη των καρωτίδων διαπιστώθηκε η παρουσία εγκεφαλικού εμφράκτου διαγνωσμένου με την αξονική και τη μαγνητική τομογραφία. Οι επασβεστωμένες και οι υπερηχογενείς πλάκες θεωρούνται πιο «σταθερές» λόγω της συμπαγούς τους υφής που είναι πλούσια σε άλατα ασβεστίου και σε ίνες κολλαγόνου. Η πιθανότητα να ραγούν είναι σχετικά μικρή και το γεγονός αυτό εξηγεί το ελαττωμένο ποσοστό τους στο σύνολο των ασθενών που είχαν διαγνωσμένο εγκεφαλικό έμφρακτο. Η συχνότητα των εγκεφαλικών εμφράκτων είναι μεγαλύτερη στους ασθενείς με υψηλό ποσοστό στένωσης των καρωτίδων που οφείλεται στην παρουσία «ασταθών» αθηρωματικών πλακών, όπως οι ανομοιογενείς και υποηχοϊκές με λεπτή ινώδη κάψα. Οι μεγάλες στενώσεις προκαλούνται από ευμεγέθεις πλάκες που είναι πιο επιρρεπείς σε επιπλοκές όπως η αιμορραγία, η ρήξη και η εξέλκωση. Εκείνο που αναδείξαμε στο μέτρο του δυνατού είναι ότι πρωταρχικό ρόλο έχει η ποιότητα της πλάκας (υποχητικότητα, ανομοιογένεια, λεπτή ινώδης κάψα, εξέλκωση) στην ανάπτυξη εμβόλων προς την εγκεφαλική κυκλοφορία και το συνακόλουθο έμφρακτο. Συνεπώς θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από τους επεμβατιστές γιατρούς η εκτίμηση του υπερηχολόγου - ακτινολόγου για την έγκαιρη επέμβαση στις καρωτίδες, ώστε να αποφευχθεί το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ακόμα κι όταν το ποσοστό στένωσης είναι μικρότερο από 70%.