AZƏRBAYCANIN İQTİSADİ İNKİŞAFINDA QİDA SƏNAYESİNİN YERİ VƏ ROLU
Authors: Natavan İbrahimova, Mehriban Hüseynova Natavan İbrahimova, Mehriban Hüseynova 
Published: December 2022

Yeyinti sənayesinin inkişafı üçün ilk növbədə xammal ehtiyatları nəzərə alınmalıdır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının xammal bazası, Azərbaycanın iqtisadi rayonlarıdır və yetərincə məhsulların mövcudluğu ilə, regionlarda bu sahə üzrə emal sənayesinin inkişaf etdirilməsi vacibdir. Respublikamızın yeyinti sənayesinin inkişaf etdirilməsilə əlaqədar bir sıra üstünlükləri vardır. Bu məqsədlə Dövlət Proqramlarından irəli gələn əsas və başlıca məsələ, ölkənin hər bir vətəndaşının sağlam, məhsuldar həyat tərzi üçün onun qəbul edilmiş normalara uyğun ərzaq məhsullarilə təmin etməkdir.
Buna nail olmaq üçün, müəyyən vəzifələrin yerinə yetirilməsi vacib məsələ kimi qarşıya məqsəd olaraq qoyulmuş bə maksimum tədbirlər görülmüşdür. Qida məhsullarının istehsalı sahəsində respublikanın müxtəlif rayonlarında əlverişli şərait yaradılaraq, yezlərlə zavodlar fəaliyyətə gətirilmiş və ölkənin qida təlabatının ödənilməsinə xidmət edirlər.
Ökənin iqtisadi inkişafı üçün cəmiyyətin sağlam olması və təbii qidalanması üçün səmərəli işlər görülmüşdür. Yeyinti istehsal və emal zavodlarının fəaliyyəti dövründə, yetərincə xalqın bu məhsullara olan tələbatlarını ödəməklə yanaşı, xarici bazarlara da son məhsullar ixrac edirlər. Emal sənayesinin əsas aparıcı sahələrindən olan yeyinti sənayesində, qida, içki, tütün məmulatları istehsalı üzrə yetərincə məhsul istehsal olunmuşdur.
Aparılan araşdırmadan belə nəticə əldə olunur ki, ölkəmizdə yeyinti sənayesi məhsullarının istehsalı son 5 ildə qida və içki istehsalı üzrə 2 dəfə, tütün məmulatları istehsalı üzrə isə 10 dəfəyə qədər artmışdır. Buna əsas səbəb qeyri-neft sənayesinə dövlət dəstəyinin göstərilməsidir.
Yeyinti sənayesi məhsullarının istehsalının müxtəlif növlər üzrə mövcud səviyyəsinin təhlili göstərir ki, bəzi məhsulların istehsalında artım, bəzilərində isə azalma olmuşdur
İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatı ölkələrində iri korporasiyaların mövcud idarəetmə sisteminin ölkəmizin yeyinti sənayesində fəaliyyət göstərən ən iri səhmdar cəmiyyətlərində tətbiq edilməsi, bu sahənin inkişafına müsbət təsir göstərir. 2020-ci ildə bütün sənaye üzrə əsas kapitala yönəldilmiş 9065,3 milyon manat investisiyanın 5613,8 milyon manatı neft-qaz çıxarma sənayesinə, emal sənayesinə 2610,5 milyon manat, az hissəsi 225,1 milyon manat qida məhsulları istehsalına yönəldilmişdir.
Son illərdə Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının uzun müddətə saxlanması üçün soyuducu anbar komplekslərinin tikintisinə xüsusi diqqət yetirilir.
Yeyinti sənaye sahələrində tətbiq edilən müasir texnika və texnologiya, xammal və resurslardan daha səmərəli istifadə edilməsinə əlverişli şərait yaradır.
Ölkədə qeyri-neft sənayesinin inkişafının təminilə, yeyinti məhsullarının həm ekoloji cəhətdən keyfiyyətli, həm də kəmiyyətinin yüksəldilməsi məqsədilə, aidiyyatı qurumlar tərəfindən sahə üzrə işlərin mütəmadi nəzarətdə saxlanması, qida sektorunda daha təhlükəsiz və təbii məhsul istehsalını artırır.
Açar sözlər: yeyinti sənayesi, emal sənayesi, ərzaq məhsulları, kənd təsərrüfatı, məhsulların keyfiyyəti, müəssisələrin modernləşdirilməsi, ixrac.