Μοριακή σταδιοποίηση στον καρκίνο της κύστης
Authors: Δημόπουλος Παναγιώτης 
Published: July 2014

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης αποτελεί μια επικύνδυνη νόσο με σημαντικέςκοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις στην εποχή μας. Παρά τις σύγχρονες διαγνωστικέςαλλά και θεραπευτικές προσεγγίσεις που εφαρμόζονται, τα ποσοστά θνησιμότηταςαλλά και νοσηρότητας είναι πολύ υψηλά. Η έγκαιρη διάγνωση, η ακριβήςσταδιοποίηση και η κατάλληλη αντιμετώπιση, αποτελούν τις προϋποθέσεις για καλήπρόγνωση της νόσου. Όσον αφορά τα κύρια κριτήρια πρόγνωσης και σταδιοποίησηςτου καρκίνου της ουροδόχου κύστης, αυτά προέρχονται από ιστοπαθολογικάδεδομένα, την κλινική εικόνα του ασθενούς και απεικονιστικά κριτήρια, δεδομέναπεριορισμένης αξίας που συχνά οδηγούν σε λανθασμένη διάγνωση και υψηλόποσοστό υποσταδιοποιημένων ασθενών. Τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνειπροσπάθειες να καθορισθούν μοριακοί (καρκινικοί) δείκτες, η ανίχνευση των οποίωνστο αίμα θα μπορούσε να συμβάλλει στην πρώιμη διάγνωση της νόσου, στηναξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπευτικής αγωγής και στηνπαρακολούθηση των ασθενών μετά τη θεραπεία τους για την έγκαιρη διάγνωση τυχόνυποτροπής. Υπό αυτό το πρίσμα, η ανίχνευση των κυκλοφορούντων καρκινικώνκυττάρων στο αίμα και στα ούρα είναι ένας υποψήφιος μάρτυρας υποτροπής,υποκλινικής-υπολειπόμενης νόσου, που δύναται να οδηγήσει σε μεταστάσεις και δενανιχνεύεται μέχρι σήμερα με τις συμβατικές μεθόδους. Η μελέτη αυτή έχει σανσκοπό: Την επιβεβαίωση της έκφρασης ταυτόχρονα του mRNA πολλαπλών μοριακώνκαρκινικών δεικτών με χρήση της μεθόδου RT-Multiplex PCR, και τοσυνδυασμό αυτών σε αίμα και ούρα ασθενών, για την ανίχνευση τωνκυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων (ΚΚΚ). Την δημιουργία μελλοντικά μιας τεχνικής εφικτής, μη επεμβατικής στηνκαθημερινή κλινική χρήση και η οποία θα μπορεί σύντομα και με ακρίβεια νακαθορίσει την ύπαρξη ασθενών που υποσταδιοποιήθηκαν με τη χρήση τωνέως τώρα συμβατικών τεχνικώνΣτην εργασία που παρουσιάζουμε, μελετήθηκε μια ομάδα εξειδικευμένων δεικτώνγια τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως, με σκοπό την ανίχνευσή τους σεμεταγραφικό επίπεδο (RNA), σε αίμα και ούρα ασθενών, με καρκίνο της ουροδόχουκύστεως. Επιλέχθηκαν οι κυτοκερατίνες CK19, CK20, ο υποδοχέας του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα EGFR, η Mucin 7 για τη μελέτη στα δείγματα αίματοςασθενών, καθώς και η κυτοκερατίνη CK20, η τελομεράση (HTERT), και η survivinγια τη μελέτη σε δείγματα ούρων ασθενών, ενώ ως εσωτερικός μάρτυρας τουπειράματος χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης γλυκεραλδεΰδη-3-φωσφωρικήδεϋδρογονάση GAPDH. Αρχικά αναπτύξαμε τη Multiplex PCR σε ιστό μεεπιβεβαιωμένη κακοήθεια και δείγματα αίματος και ούρων φυσιολογικών ατόμων γιατην εύρεση της ευαισθησίας της μεθόδου και ακολούθησε η εφαρμογή του στημένουπρωτοκόλλου σε 30 ασθενείς με διάφορα στάδια νόσου και σε 30 δείγματαφυσιολογικών ατόμων που χρησιμοποιήσαμε για αρνητικούς μάρτυρες.Η ιδιαίτερη αξία της Multiplex PCR έγκειται στην ανίχνευση των δεικτώνανάλογα με το στάδιο και κυρίως στην επίπτωση της ανίχνευσης με την επιβίωση τωνασθενών. Στα αποτελέσματα μας αποδεικνύουμε οτι η μέθοδος μπορεί να ανιχνεύσειτους δείκτες που μελετήθηκαν σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστης και στοαίμα και στα ούρα των ασθενών αυτών. Οι δείκτες αυτοί δεν ανιχνεύονται σεδείγματα φυσιολογικών ατόμων. Η ευαισθησία της μεθόδου μπορεί να αυξηθεί αν γιανα θεωρηθεί ένα δείγμα θετικό αρκεί η έκφραση έστω και ενός δείκτη ενώ ηειδικότητα αυξάνει όταν για να θεωρηθεί θετικό ένα δείγμα θα πρέπει ναανιχνεύονται όλοι οι δείκτες που μελετήθηκαν. Με αυτά τα αποτελέσματααποδεικνύουμε ότι έχουμε στήσει μια μη επεμβατική, φθηνή, αξιόπιστη, γρήγορη,εύκολη και απλή διαδικασία που μπορεί να μας βοηθήσει να προσδιορίσουμεακριβέστερα το στάδιο και την πρόγνωση του ασθενούς.