bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Shared Decision-Making Training in Family Medicine Residency: A Scoping Review
Authors: Wattanapisit Apichai , Nicolle Eileen , Ratnapalan Savithiri
Published: May 2024

Shared decisions, in which physicians and patients share their agendas and make clinical decisions together, are optimal for patient-centered care. Shared decision-making (SDM) training in family medicine residency is always provided, but the best training approach for improving clinical practice is unclear. This review aims to identify the scope of the literature on SDM training in family medicine residency to better understand the opportunities for training in this area. Four databases (Embase, MEDLINE, Scopus, and Web of Science) were searched from their inception to November 2022. The search was limited to English language and text words for the following four components: (1) family medicine, (2) residency, (3) SDM, and (4) training. Of the 522 unique articles, six studies were included for data extraction and synthesis. Four studies referenced three training programs that included SDM and disease- or condition-specific issues. These programs showed positive effects on family medicine residents’ knowledge, skills, and willingness to engage in SDM. Two studies outlined the requirements for SDM training in postgraduate medical education at the national level, and detailed the educational needs of family medicine residents. Purposeful SDM training during family medicine residency improves residents’ knowledge, skills, and willingness to engage in SDM. Future studies should explore the effects of SDM training on clinical practice and patient care.
Accuracy of Intraocular lens power calculation in pediatric traumatic cataract
Authors: Goyal Priya , Tibrewal Shailja , Ganesh Suma , Rath Soveeta , Majumdar Atanu
Published: May 2024

Purpose:

To evaluate the prediction error (PE) in pediatric traumatic cataract surgery involving primary or secondary intraocular lens implantation (IOL) and the factors affecting it.

Methods:

Retrospective data of unilateral traumatic cataract eyes of children aged ≤16 years were collected between February 2019 and March 2022 at a tertiary eye care hospital. Absolute PE was calculated by deducting the target refraction from the observed refraction at 6 weeks postsurgery following suture removal. Simulated PE was calculated in eyes with corneal scar replacing the affected eye keratometry (K) with the K of the fellow eye and standard K (44D) and was then compared with absolute PE.

Results:

Fifty children with a mean age of 9.5 years (2–16 years) were included. Mean absolute PE was 1.63 ± 1.8D (0 to 9D). Absolute PE was not affected by the age at surgery, method of biometry, duration of injury, type of cataract surgery, position of IOL, and preoperative keratometry. The absolute PE was affected by axial length (AXL) being <1.5D in AXL of 22.73 ± 0.84 mm, <1.5–2D in AXL of 22.07 ± 0.61 mm, and >2D in AXL of 22.01 ± 0.74 mm (P = 0.039) in univariate analysis. In multivariate analysis, none of the factors affected the absolute PE. In 34 eyes with corneal scar, higher variability in PE was observed. The standard K resulted in greater simulated PE as compared to the affected eye average K in eyes with scar involving the visual axis.

Conclusion:

Absolute PE following pediatric traumatic cataract was studied. It was higher in shorter AXLs. In corneal scar involving the visual axis, using the fellow eye K yielded lesser simulated PE as compared to standard K.
Validation of a new technique using 4-0 nylon thread as a guide for tube insertion of the Ahmed glaucoma valve into the ciliary sulcus
Authors: Nitta Keisuke , Miyakubo Tomoko , Tokui Shunsuke , Takayama Mayuko , Shinohara Yoichiro , Saito Kazuma , Endo Tomomi , Akiyama Hideo
Published: May 2024

In this study, we validated the new technique for inserting the tube of the Ahmed glaucoma valve (AGV) into the ciliary sulcus. AGV tube insertion was performed by introducing a 4-0 nylon thread into the anterior chamber from the corneal incision on the opposite side of the AGV. The thread was placed in the lumen of a 23-G needle that was inserted into the sclera and ciliary sulcus from the AGV side. Withdrawing the 23-G needle, the thread was led out of the eye from the scleral wound, passing through the ciliary sulcus. The thread was then placed in the AGV tube lumen, and the tube was inserted through the scleral wound into the ciliary sulcus by using the thread as a guide, as per the Seldinger technique. In all seven eyes, the tube was precisely inserted into the ciliary sulcus without serious intraoperative complications such as vitreous straying of the tube.
Hybrid technique of tuck-in Tenon’s patch graft and tissue adhesives and bandage contact lens (TABCL) for large corneal perforation in microbial keratitis
Authors: Singhal Deepali , Maharana Prafulla K
Published: May 2024

We describe the hybrid technique of tuck-in Tenon’s patch graft (TPG) and tissue adhesive bandaged contact lens (TABCL) for large corneal perforations (>5 mm) with intact surrounding stroma. Management of large corneal perforation is often challenging, and urgent availability of donor cornea might be difficult; Tenon patch alone does not provide tectonic support; hence, this hybrid technique can be used safely in large perforations. This involves freshening the perforation edges, creating a 3600 stromal pocket, harvesting a Tenon’s graft 1 mm oversized, tucking into the pocket, and suturing. Then areas of leakage were noted, and only those areas were supplemented with minimal cyanoacrylate glue (CG) at the graft edges. This technique was used in two eyes, one with a large corneal perforation and intact surrounding stroma and the other with 4 mm corneal fistula post healed keratitis with a failed primary TPG alone, and led to epithelialization and a smooth corneal surface at 6 weeks. The advantages include autologous tissue, cost-effective, easily available, minimal post-operative inflammation, vascularization, and surface irregularity.
Acute iridocyclitis and cystoid macular edema related to kinked Hydrus® Microstent in advanced glaucoma
Authors: Karaca Irmak , Korot Edward , Ghoraba Hashem , Regenold Jonathan , Mobasserian Azadeh , Khan Youan , Zaidi Moosa H. , Or Christopher , Nguyen Quan D.
Published: May 2024

A 58-year-old male who underwent cataract extraction with combined intraocular lens and Hydrus® Microstent (Ivantis Inc, Irvine, CA, US) implantation 2 years ago in the right eye (OD) due to advanced glaucoma presented with blurry vision in right eye (OD) for 3 months. The visual acuity was 20/60 and slit-lamp examination indicated mild anterior chamber inflammation with unexposed, functioning tube shunt superotemporally in OD. Optical coherence tomography demonstrated cystoid macular edema (CME) with subretinal fluid. Fluorescein angiography demonstrated petaloid pattern leakage of CME. Gonioscopy revealed a kinked appearance of a Hydrus® Microstent protruding into the anterior chamber and causing iris chafing. Topical ketorolac tromethamine and prednisolone acetate were started. At the 2nd month of follow-up, the anterior chamber was quiet, and the CME resolved completely. Protruded kinked Hydrus® Microstent may lead to acute iridocyclitis and CME through iris chafing, which may be responsive to topical anti-inflammatory drops.
El acceso al mercado de trabajo en la sociedad digital: Uso y valoración de los portales de empleo en internet
Authors: Martínez-Nicolás Manuel , Catalina-García Beatriz , García-Galera María del Carmen
Published: May 2024

Introducción: La irrupción de las redes sociales y de los portales de empleo en Internet ha modificado las estrategias de acceso al mercado laboral. Aunque las vías tradicionales (empresas de recursos humanos, servicios públicos de empleo, páginas web corporativas, contactos personales, etc.) continúen siendo opciones perfectamente vigentes, la evidencia disponible indica que los nuevos canales digitales, y especialmente las plataformas especializadas en la publicación de ofertas de trabajo, son un recurso preferente para los empleadores y para los demandantes de empleo. Metodología: En este trabajo se analizan los métodos utilizados por la población adulta española para la búsqueda de empleo, incidiendo específicamente en el uso y la valoración que hacen de los portales digitales. Para ello se diseñó una encuesta a una muestra representativa (N=673) de la población de entre 25 y 54 años residente en la Comunidad de Madrid. Resultados: En torno al 70% de los encuestados obtuvo en alguna ocasión un puesto de trabajo a través de ofertas difundidas en estos portales, confirmando la hipótesis del recurso generalizado a estas plataformas para buscar y encontrar un empleo. Discusión y conclusiones: Los resultados no permiten sostener la existencia de brechas de género o generacionales en el uso, éxito laboral obtenido y valoración de los portales digitales, pero sí una significativa brecha educativa, probablemente vinculada a deficiencias en la alfabetización digital de la población con menor nivel de estudios.
Religio castrensis: A Case Study of Potaissa (Dacia)
Authors: Nemeti Sorin
Published: May 2024

There was a standard religious observance in the Roman army, attributed to the reforms of the age of Augustus, but not documented until the time of Severus Alexander, through famous religious calendars on papyrus discovered at Dura Europos, known as Feriale Duranum. The document contains the dates of the religious year, the days being divided into three main groups: imperial anniversaries, certain common holidays (Kalendae Ianuariae, natalis Martis patris Victoris, Quinquatria, natalis Urbis Romae aeternae, Vestalia, Neptunalia) and only three proper military celebrations (honesta missio on January 7 and two Rosaliae signorum on May 10 and 31). How are these common celebrations reflected in the votive activity that leaves material traces on a legionary camp like that of Potaissa? Archaeological research of the principia (1974–1989) and the courtyard of this building (atrium) (2008–2011) led to the discovery of six bases of statues and a plinth, which it should be associated with the marble slabs, fragments of which were discovered scattered throughout the basilica principiorum, in the courtyard (atrium) as well as in the side porticoes. According to the reading of these six inscriptions in the principia of Potaissa, in the cases where the emperors could be identified, there was in the 3rd century AD statues dedicated to Septimius Severus, Caracalla and Julia Domna (two inscriptions), possibly also for Elagabalus associated with Julia Maesa and Julia Soemias, Gordian III and Sabina Tranquillina and Philip the Arab and his son. Thus, one can imagine the celebrations evoked by Feriale Duranum (natales and dies imperii of these emperors of the Severian dynasty, respectively of the barrack emperors) which took place in front of the statues dedicated by the officers and optiones of the legion.
The Prospects for the Development of Territorial Branding in the Context of the Experience Economy
Authors: Agrba Amina A.
Published: May 2024

The article explores the phenomenon of branding territories in the context of experience economy in its active development in recent years. The relevance of the study stems from a number of reasons. Firstly, there is a need for scientific and practical models of the best development practices of the regions of the Russian Federation. Secondly, the competent branding policies are required in order to revive and develop small towns, as well as to prevent the outflow of employable population to cities. And finally, there is an importance in understanding the impact of experience economy tools on the branding of territories. The subject of the study is territorial branding as one of the forms of the experience economy realization. The purpose of the study is to reveal the process of development of territorial branding in light of the experience economy. The works of local and foreign scientists, as well as materials from specialized websites, online publications on marketing strategies and tools of the new economy are taken into account. Based on a review of the scientific literature, which presents approaches to understanding the specific features of territorial branding and the importance of impressions for customer loyalty, the practical recommendations are offered for the Russian Federation. Promising strategies for forming brands of territories through the use of experience economy tools have been identified. The practical implications and scientific value of the article is in the formulated proposals for improving territorial branding.
Asymmetry of Screen and Book Culture
Authors: Tajsin Emilia A.
Published: May 2024

The digital tsunami, the invasion of which was unimaginable just a generation ago, raises numerous questions among philosophers, cultural scientists, and specialists in other professions. Some of these questions run as follows: is the transition from book culture to screen culture irreversible; are there intermediate stages of this transition; and, why is there no reverse development of the book from the film? Answers are offered in this article. The accepted view is that the standard of book culture is literature (presumably a novel), and in particular, philosophical treatises; and the genuine “screen” paragon is cinema (a film), and a play on television, as a mediator. Other forms of cultural phenomena, events and facts are also discussed, which are associated with the indicated invasion of “digitals” into the life of society and of the individual, causing a restructuring of private and public consciousness.
Improving Healthcare Communication: AI-Driven Emotion Classification in Imbalanced Patient Text Data with Explainable Models
Authors: Souaad Hamza-Cherif  , Lamia Fatiha Kazi Tani  , Nesma Settouti
Published: May 2024

Sentiment analysis is crucial in healthcare to understand patients’ emotions, automatically identifying the feelings of patients suffering from serious illnesses (cancer, AIDS, or Ebola) with an artificial intelligence model that constitutes a major challenge to help health professionals. This study presents a comparative study on different machine learning (logistic regression, naive Bayes, and LightGBM) and deep learning models: long short-term memory (LSTM) and bidirectional encoder representations from transformers (BERT) for classify health feelings thanks to textual data related to patients with serious illnesses. Considering the class imbalance of the dataset, various resampling techniques are investigated. The approach is complemented by an explainable model, LIME, to understand the shortcomings of the classification results. The results highlight the superior performance of the BERT and LSTM models with an F1-score of 89%.
Optimization of Process Variables to Minimize Uncertainty in Micro-Volume Measurements
Authors: Subhash NN  , Arumugham V  , Leena Joseph
Published: May 2024

Calibration of micropipettes plays a significant role in ensuring the reliability and accuracy of volumetric results while conducting testing and research in the areas of biology, analytical chemistry and, pharmaceutical sciences, etc. Understanding the uncertainty elements and their contribution to measurements is the preliminary step in any calibration activity. In the study entitled ’Optimization of process variable to minimize uncertainty in micro-volume measurements’, an attempt is made to analyze the role of uncertainty contributing process variables in volume calibrations based on ISO 8655. The objectives were to identify process variables contributing to the expanded uncertainty and optimization of the variables to minimize the uncertainty. The principles of Design of Experiment (DoE) was the tool applied for the study. The results of the study conclude the role of process variables in the controlled environment for micro-volume calibrations
Harun Nasution's Theological View
Authors: Nisa' Mir'atun
Published: May 2024

This research delves into Harun Nasution's theological perspectives and the reforms he advocated, particularly within the framework of Rational Islam. It explores the historical context surrounding the concept of destiny, encompassing interpretations from the Jabariyah and Qadariyah theological schools. Employing a descriptive analysis methodology, the study elucidates Nasution's rational and scientific theological framework, emphasizing the pivotal role of reason in human actions while maintaining a symbiotic relationship with revelation. Drawing from Nasution's intellectual lineage, notably influenced by the Mu'tazilites and Muhammad Abduh, the research uncovers Nasution's paradigm shift from Traditionalist to Rationalist theology, a significant development in the Indonesian context. Nasution's reforms, detailed within, represent a departure from dogmatic interpretations, advocating instead for a nuanced understanding that reconciles intellect with revelation. This study contributes to a deeper understanding of Nasution's legacy as a modern reformer and offers insights into the evolving landscape of Islamic theology, particularly in Indonesia, by comprehensively examining his theological views and reforms and their implications for the interplay between reason and revelation in Islamic thought.
MULTICULTURALISM AS A TROJAN HORSE OF BRITISHNESS
Authors: Harutyunyan Narine
Published: May 2024

This study is devoted to the multilayered and controversial problem of multiculturalism, in the context of national identity in the territory of modern Great Britain. The article deals with the problems of the transformation of the linguistic and cultural components of the life of the country, and the perception and acceptance of ethnic diversity by the population of Britain. Particular attention is paid to the emergence of new varieties of the English language - ethnolects and multiethnolects, resulting from the relationship between different ethnic groups in the context of multiculturalism. In the article, the author gives examples that testify to the fiasco of multiculturalism and reflects on the social and linguistic aspects of the process of integrating non-racial, non-religious migrants into European and, in particular, English society. The paper considers such a phenomenon as the “cancellation culture” of the white race. The questions of the formation of a hybrid identity are touched upon, as well as concerns are expressed about the possible negative impact of the osternization of Europe.
BEYOND LITERAL INTERPRETATIONS: EXPLORING THE CULTURAL AND COGNITIVE DIMENSIONS OF ENGLISH BODY PARTS IDIOMS
Authors: Tobbi Saida
Published: May 2024

The present study aims at unraveling the deep cultural and cognitive dimensions embedded within English idioms that relate to body parts. Through a systematic analysis of a comprehensive corpus compiled from diverse sources such as dictionaries and websites, it scrutinizes not only the literal interpretations of these idioms but also their socio-cultural significance and cognitive underpinnings. The findings highlighted the solid interplay between language, culture, and cognition, shedding light on how these body parts idiomatic expressions reflect and shape socio-cultural norms and cognitive processes. These idioms are revealed to be more than mere linguistic quirks; they serve as conduits for conveying shared experiences and cultural heritage. The findings of the present study not only enrich our understanding of language and culture but also offer practical implications for English as a foreign language education and cross-cultural communication. The insights gained from this investigation contribute to various fields, such as linguistics, cultural studies, cognitive science, and language education.
SOCIOLINGUISTIC FEATURES OF CLICKBAIT IN ENGLISH AND ARMENIAN WEBSITES
Authors: Galstyan Anahit
Published: May 2024

In this highly developed technological world, newspapers and news shows have mostly been replaced by online news. The world-renowned news agencies, as well as social media platforms, report their news online, providing information to the public. However, readers are sometimes disappointed to find a misleading headline with quite different web content. This deceiving technique called clickbait uses ambiguity to provoke the user into clicking a link.
The present article explores the sociolinguistic strategies employed in Armenian and English clickbait headlines by bloggers, vloggers, and news reporters. The study aims at revealing how language is manipulated to engage and persuade users in online media. The exploration conducted from a sociolinguistic perspective unveils the intricate interplay between language, culture, and societal norms in English and Armenian clickbait headlines.
The findings contribute to the understanding of how linguistic styles, word choices, and persuasive techniques vary across different languages and cultures. It also emphasizes the importance of distinguishing between clickbait and regular headlines, as well as the potential impact of clickbait on trust and reader engagement in the digital media landscape.
Հ.-ե. երկբարբառային համակարգից սերած երկբարբառակերպերը հին հայերենում (տարաժամանակյա և ապաժամանակյա քննություն)
Authors: Պետրոսյան Վարդան
Published: May 2024

Հայերենա­գի­տու­թյան մեջ հին հայերենի երկբարբառային համակարգի տարա­ժամանակյա քննության փորձերը կրել են դրվագային բնույթ: Ընդ որում, հիմնականում քննության նյութ են դարձել հ.-ե. երկբար­բա­ռա­յին համակարգի հետ ծագում­նա­բանական առնչություններ ունե­ցող երկ­բար­բա­ռային կազմութ­յուն­ները: Սույն ուսումնասիրության մեջ նախ՝ տարաժա­մա­նակ­յա մոտեցու­մով ցույց են տրվում հին հայերենի աւ (aṷ), եւ (eṷ), իւ (iṷ), այ (ai̭), ոյ (oi̭) երկբար­բա­ռա­կեր­պե­րի ծագումնաբանական առնչություն­նե­րը հ.-ե. հիմք-լեզվի երկ­բար­բառային և ոչ երկբարբառային նա­խա­ձևերի հետ, այնու­հե­տև ապաժամա­նակ­յա մոտեցումով, այն է՝ հ.-ե. և ոչ հ.-ե. լեզու­նե­րից կատարված փոխառու­թ­յունների հետ տիպաբանական զու­գա­հեռների մի­ջո­ցով, ինչպես նաև վիճակա­գրական մեթոդի կիրառումով հիմնավորվում է, թե ինչու հ.-ե. հատ­կապես տվյալ երկ­բար­բառը պիտի համարել հայե­րե­նի այս կամ այն երկ­բար­­բա­ռա­կեր­պի հիմնական նախա­ձև, թեև. 1) երբեմն հայերենի մեկ երկ­բար­բառա­կեր­պին համապատասխա­նում են հ.-ե. մեկից ավելի երկբար­բա­ռա­յին նախաձևեր (հմմտ. հյ. աւ (aṷ) < հ.-ե. *eu, *āu, հյ. ոյ (oi̭) < հ.-ե. *eu, *ou), 2) հ.-ե. նախաձևերի շարքում կան նաև ոչ երկբարբառային կազմու­թյուն­ներ (հմմտ. հյ. եւ (eṷ) < *ēṷ. աղբեւր < *bhrēṷr̥,- հյ. իւ (iṷ) < հ.-ե. *ii̭. ձիւն < *ghii̭ōm):
Epistemology and Language of Science Fiction
Authors: Paronyan Sushanik , Muradian Gaiane
Published: May 2024

Background knowledge plays an important role in understanding and appreciating both visual and literary creations. As society becomes more knowledgeable, more mature, technologically more advanced, and more sophisticated, the knowledge required to appreciate arts, including verbal art, increases greatly. In the comprehension of science fiction (SF), equal to reading experience, a substantial degree of background knowledge is needed to perceive the narrative and the plot devices, properly appreciate the informative and the aesthetic aspects of the discourse, and contemplate its consequences. This background knowledge challenging human intellect in SF is based on epistemology – the theory and construction of knowledge and the study of knowledge acquisition addressing cognitive sciences, involving an awareness of certain aspects of reality and seeking to discover what is known and how it is known. Moreover, in its relation to SF, epistemology explains why our minds relate to reality and how these relationships are either valid or invalid. Hence, the results of the present study based on case study, extrapolative and linguostylistic methods of investigation, show that epistemology helps to distinguish between the truth and falsehood as we obtain knowledge from the world around us and, in this case, from such a literary genre as SF.
Հայերին պարսկերեն ուսուցանելու համար կազմված դասագրքերի պատմությունից (ըստ «Պարս[կ]երէն եւ հայերէն քերականութիւն» ձեռագրի)
Authors: Գեղամյան Աստղիկ
Published: May 2024

Իրանահայության շրջանում XVI-XVII դարերից սկիզբ առած ազգային կրթական գործը և տպագրությունը նշանավորվեցին նաև հայ դպրության վերածնունդով, ինչը միտված էր իրանահայերի ազգային, կրո­նա­կան և մշակութային ինքնության պահպանմանը պարսկա­խոս միջա­վայ­րում։ Իրանական տիրապետության սահմաններում բնակվող հայերը, առօրյա շփման ան­հրա­ժեշտությունից ելնելով,­ հարկադրված էին տիրապետել խոսակցական պարսկե­րե­նին։ Ավելի ուշ արդիական է դառնում նաև գրա­վոր պարս­կերենի իմացությունը, որի մասին վկա­յող եզակի փաստաթուղթ է Նոր Ջուղայի Ս. Ամե­նափրկիչ վանքի ձեռագրատանը պահ­վող Հմր306 «Պարս[կ]երէն եւ հայերէն քերականու­թիւն» ձեռագիրը։ Այն գրվել է 1846 թ. Բա­տավ­իայում՝ «ի հայրա­պետութեան տեառն Ներսէսի եւ յառաջնորդութեան տեառն Յով­հաննու Սուրէնեանի», իսկ գրիչը «Գէորգ Աւետեան Զա­քարեանց Ջուղայեցին» է։  Առաջա­բա­նում վերջինիս թողած տեղեկու­թյուն­ները վկայում են, որ XIX դարում իրանահպատակ հայերի շրջա­նում առաջ էին եկել պարսկերենի գործածության բոլորո­վին նոր պահանջներ՝ «յերկրորդ հայրենիս մերի Նոր Ջուղա, ի ձեռն խոհական եւ քաջ հովուաց հաստատեալ են երեք դպրոցք, յորս մանկունք սիրելի ազգի մերոյ բացի հայերէնն, ուսանեն նաեւ զպարսէրեն լեզու»։
Այդ ձեռագիրը բաղկացած է պարսկե­րե­նի քերականությունից, բանաստեղ­ծական տաղա­չափու­թյունից, պարսկերեն-հայերեն բառա­րա­նից, Սաադիի «Գոլեստան»-ի 8-րդ գլխի թարգ­մա­­նությունից և բովանդակությունից: Կարելի է համա­րել, որ ձեռագիրը պարսկերենի ամ­բող­­ջա­կան ձեռնարկ է:
Հոդվածում ձեռագիր դասագրքի և մեզ հասած դպրոցական առարկա­յա­­ցանկերի հի­ման վրա հնարավոր է դառնում տարորոշել հայերի շրջանում արաբատառ գրի ու գրա­­վոր պարսկերենի՝ կրթական գործի մաս դառնալու ժամանակաշրջանը։ Ձեռագրում տեղ գտած նյու­թի քննելու միջոցով նաև ցույց է տրվում իրանահպատակ հայերի շրջա­նում գրավոր պարսկե­րենի ուսուց­ման մեթոդաբանությունը՝ այն համեմատելով նույն  ժամանակաշրջանում տեղացիների համար ստեղծված պարսից լեզվի այլ դասագրքերի հետ։ Կարևոր է նաև հասկանալ, թե դասագրքում ընդգրկված «Գոլեստան»-ն ինչքանով է ծառայել ուսումնական գործին հայկական միջա­վայ­րում։
Ակադ. Էդվարդ Ջրբաշյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական գիտաժողով
Authors: Ավետիսյան Լևոն
Published: May 2024

2023թ. նոյեմբերի 8-10-ը տեղի ունեցավ հոբելյանական գիտաժողով՝ նվիրված մեծավաստակ գրականագետ, ակադեմիկոս Էդվարդ Ջրբաշյանի ծննդյան 100-ամյակին։
            Եռօրյա գիտաժողովի բացումը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 8-ին ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի նիստերի դահլիճում. այն նախագահում էր հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, ակադեմիկոս Յուրի Սուվարյանը։ Իր խոսքում նա ներկայացրեց Էդվարդ Ջրբաշյանի անցած գիտական ուղին, նրա մեծագույն վաստակը XX դարի երկրորդ կեսի խորհրդահայ գրականագիտության կայացման և զարգացման գործում, շուրջ կեսդարյա ներդրումը, որ նա ունի ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի պատմության մեջ։
Չարենցի դիմանկարը ետչարենցյան հայ բանաստեղծության մեջ
Authors: Գաբրիելյան Վազգեն
Published: May 2024

Աներկբա է, որ Չարենցի պոեզիան խոր հետք է թողել ինչպես իր օրերի, այնպես էլ հետագա տարիների հայ բանաստեղծության վրա։ Չարենցի մահվանից հետո՝ անգամ նրա անվան ու ստեղծագործության արգելանքի տարիներին, հայ բանաստեղծների նոր սերունդը իր գրական ճանապարհն անցավ «Չարենցի հոգևոր հովանու տակ» (Ս․ Կապուտիկյան)։ Այդ և հատկապես հետագա տարիներին, երբ Չարենցի ստեղծագործութունը հասու դարձավ ողջ հանրությանը, ետչարենցյան շրջանի գրականագետների հետ մեր բանաստեղծները նույնպես իրենց ելույթներում, հոդվածներում բազմիցս մեկնաբանել, արժևորել են մեծ բանաստեղծի ստեղծագործությունը, նրա տեղն ու դերը մեր պոեզիայում։ Այդ մասին չէ, սակայն, այս հոդվածը, այլ միայն Չարենցի հետ նրանց բանաստեղծական զրույցի, նրանց բանաստեղծությունների մեջ Չարենցի կերպարին անդրադարձի մասին է, թե ինչպես է Չարենց մարդը և բանաստեղծը կերպավորվել նրանց պոետական խոսքի մեջ, որքանով է տեսանելի որպես կերպար, որպես պատկեր-դիմանկար, ինչպես կերպարվեստի, գեղանկարչության մեջ, արտաքինով ու ներքինով, նաև գործողության մեջ։
Չարենցի մասին, նրան նվիրված բազմաթիվ բանաստեղծություններ են գրվել թե՛ Հայաստանում, թե՛ Սփյուռքում։ Հոդվածի սահմաններում բնականորեն դրանց անդրադարձը սահմանափակ շրջանակում է։ Դիտարկվել են Գևորգ Էմինի «Տեսիլ» (1937, դեկտեմբեր), Հրաչյա Հովհաննիսյանի «Մեռած պոետին» (1940), Վահագն Դավթյանի «Եղիշե Չարենցի հետ» (1977) և «Պոետական խրախճանք» (1977) բանաստեղծությունները, Հրաչյա Հովհաննիսյանի «Չարենցի լապտերը» (1988) պոեմը, Դավիթ Հովհաննեսի «REQUIEM AETERNAM Եղիշե Չարենցի հիշատակին» (1997) ութնյակներով պոեմը և Էդվարդ Միլիտոնյանի «Հրեղեն ասքի մոգը» (2022) ժողովածուն, որոնցում առավել տեսանելի են մեծ բանաստեղծի դիմանկարը, կերպարը, նրա ժամանակի ու ողբերգական կյանքի պատկերը։
Բանաստեղծական այս կերպավորումները, անշուշտ, յուրովի լրացնում են Եղիշե Չարենցի ստեղծագործության գրականագիտական ուսումնասիրությունների այն պատկառելի ամբողջությունը, որ ստեղծվել է առ այսօր։
Մանուկ Աբեղյանի «Ռուս-հայերեն իրավաբանական առձեռն բառարանը»
Authors: Աբաջյան Աննա
Published: May 2024

«Ռուս-հայերեն իրավաբանական առձեռն բառարանը» ռուսերենին առնչվող առաջին մասնագիտական բառարանն է՝ հավաքական մտավոր աշխատանքի եզակի օրինակ: Նախքան սույն բառարանի ստեղծվելը չկար իրավաբանական որևէ բառարան: Գրաբարն էլ աղքատ էր իրավաբանական տերմիններից, որից կարողանային օգտվել հեղինակները, ուստիև անհրաժեշտություն էր առաջացել ստեղծելու նոր բառեր:Բառարանի շուրջ 1324 բառական միավորից (մեր հաշվումներով-Ա․Ա․) ավելի քան 360-ը կա՛մ նոր տերմիններ են՝ նորաբանություններ, կա՛մ նորաձևություններ (գործածական բառերի կրճատումներ, ձևափոխություններ), կա՛մ էլ հնաբանություններ:Բառարանի կարևորագույն արժանիքներից են.ա) Հեղինակներն աշխատել են ռուսերեն յուրաքանչյուր տերմինի դիմաց անպայման դնել հայերեն այնպիսի բառ, որը ճշգրտորեն կարտահայտի ռուսերեն տերմինի իմաստը: բ) Բառարանը կազմողները հնարավորինս խուսափել են ռուսերեն մի քանի տերմին հայերեն միևնույն բառով թարգմանելուց:
Գրաբարի ուսուցման մեթոդական հիմքերը Մ. Աբեղյանի դասագրքերում
Authors: Դիլբարյան Նարինե
Published: May 2024

Մանուկ Աբեղյանը հայ լեզվաբանության պատմության մեջ հայտնի է առավելապես արդի հայերենի՝ աշխարհաբարի քերականության ուսումնասիրության և դասավանդման նոր սկզբունքների կիրառությամբ գրված տեսական մենագրություններով ու դասագրքերով, սակայն այս հոդվածում բացահայտում ենք, որ մեծ գիտնականի՝ դասական հայերենին վերաբերող աշխատությունները, ուսումնական ձեռնարկները նույնքան արժեքավոր են, ամենակարևորը՝ նորարարական, որքան նրա ողջ բանասիրական ժառանգությունը։  Մանուկ Աբեղյանը, հմուտ լեզվաբան, հետազոտող լինելու հետ մեկտեղ, մանկավարժական տաղանդով օժտված գիտնական էր, որի համար չափազանց  կարևոր էր երեխաներին և երիտասարդ սերնդին մայրենի հին և նոր գրական լեզուների, նրա բարբառների ուսուցանումը, հին հայերենով գրված և պահպանված հարուստ գրականության,  ձեռագիր մատյանների արդի հայերեն փոխադրությունների ստեղծումը, դրանց տարածումը։
Գրաբարին վերաբերող Մ․ Աբեղյանի դասագրքերում և՛ բայի, և՛ գոյականների, ածականների, թվականների ուսուցումը կատարվել է նոր սկզբունքների ներդրման միջոցով։ Նա առաջինն էր, որ հին հայերենի ուսուցումը սկսեց բայի խոնարհման ձևերին վերաբերող դասերով՝ ընդգծելով այն հանգամանքը, որ խոսք կազմելու ընթացքում բայը հիմնական գործառույթ ունի, եթե սովորողը կարողանում է բայը խոնարհել, գիտե նրա եղանակները, ժամանակները, սեռերը, ապա նա կարող է ճիշտ խոսք կազմել և գրագետ թարգմանել։
Մանուկ Աբեղյանը գրական արևելահայերենի քերականության տեսաբան
Authors: Ներսիսյան Բագրատ
Published: May 2024

Հոդ­վա­ծում ար­ծարծ­վում են գրա­կան ար­ևե­լա­հա­յե­րե­նի քե­րա­կա­նութ­յան այն հիմ­նա­հար­ցե­րը, ո­րոնց վե­րա­բեր­յալ մոտ հար­յուր տա­րի ա­ռաջ մե­ծա­նուն գիտ­նա­կան Մա­նուկ Ա­բեղ­յանն իր հիմ­նա­վոր տե­սա­կետ­ներն է հայտ­նել և դա ա­րել է ի­մաս­տա­բա­նա­կան, տրա­մա­բա­նա­կան լեզ­վա­բա­նութ­յան սկզբունք­նե­րով։ Խոս­քը վե­րա­բե­րում է հատ­կա­պես այս­պես կոչ­ված «ան­կախ դեր­բայ­նե­րը» ինք­նու­րույն բա­ռեր հա­մա­րե­լուն, բա­յի սե­ռը հա­կադ­րութ­յան եր­կու եզ­րով սահ­մա­նե­լուն, բա­յա­ծանց­նե­րով ինք­նու­րույն բա­ռեր ստեղ­ծե­լուն, հա­րա­ցույ­ցում հինգ, շա­րա­կար­գում ութ հո­լով ըն­դու­նե­լուն և­ այլն։ Ս­րանք անկ­յու­նա­քա­րա­յին նշա­նա­կութ­յուն ու­նեն ինչ­պես բա­ռա­գի­տութ­յան, այն­պես էլ քե­րա­կա­նութ­յան հա­մար։
Հա­րա­բե­րակ­ցա­յին տե­սութ­յան հիմ­նա­դիր­ներ Է․ Ա­ղա­յանն ու Գ․ Ջա­հուկ­յա­նը, կա­ռուց­ված­քա­յին լեզ­վա­բա­նութ­յան նվա­ճում­նե­րի վրա հիմն­վե­լով, զար­գաց­րել են նրա տե­սութ­յան դրույթ­նե­րը հատ­կա­պես բա­յա­նուն­նե­րի, խո­նարհ­ման հա­մա­կար­գի, կեր­պի քե­րա­կա­նա­կան կար­գի, հո­լով­նե­րի քա­նա­կի շուրջ։ Ցա­վա­լի է, որ հա­յե­րե­նա­գի­տութ­յան այս նվա­ճում­նե­րը գրա­կան ար­ևե­լա­հա­յե­րե­նի նոր­մա­տիվ քե­րա­կա­նութ­յան մեջ տեղ չեն գտել։
The Genesis of Systemic Conflicts in the Period of the USSR Collapse and State Formation in the Post-Soviet Period
Authors: Ayvazyan Vardan
Published: May 2024

The object of the study is the genesis of systemic conflicts in the paradigm of the phenomenology of statehood, with its inherent methodological and methodical approaches to the mechanisms of formation and building of the state task, which presupposes the systems of interacting institutions that determine the structure of public administration.
The subject of the study is the main trends of statehood formation in modern history, a systemic crisis of administration in the decline period, and the actual trajectory and mechanics of statehood formation in the post-Soviet space and in the world after the collapse of the USSR. Special attention is paid to the analysis of key causes of the emergence of systemic conflicts as a result of differences in content, understanding, and installation of the structure of state building on an operational level without a qualitative legal metric of legitimacy of state-formation. The genesis of systemic conflicts of constitutional and legal regulation in the conditions of the growing scale of global integration, as well as the critical need for an effective supranational level of legal regulation within the framework of a systemically full-fledged international law.
The study concludes that due to systemic conflicts, ensuring common understanding, interpretation and application of the guiding principle of the Rule of Law becomes ambiguous and makes the formation of a common unified global legal space impossible. As a result, as an objective consequence, integration processes, in the absence of a systematically organized legal discipline, go into the mode of "self-determination" where the principle Rule of Law based on a system of legal norms on the long term basis, is replaced with a conventional system of situational agreements oriented on the rules of the short-term basis of the current conjecture.
Indictment of the Accused in Absentia
Authors: Ghazinyan Gagik , Mkrtchyan Petik
Published: May 2024

The article concerns the essence and features of the presentation of charges in proceedings carried out in the absence of the accused (correspondence proceedings).
The authors turn to the grounds and conditions for bringing charges in the course of proceedings carried out in the absence of the accused, to the opinions expressed in theory regarding the institution in question.
The regulations of the institution in question are presented in the national criminal procedure legislation and comparisons of regulations provided for by the legislation of foreign countries are carried out.
The article also presents the positions of the European Court of Human Rights on this issue, and in their light discusses the theoretical problems of bringing charges in absentia.
The subject of discussion is also the question of when the preliminary investigation body knows the exact location of the accused, whether the latter should take measures to notify the accused of the day and time of the indictment, and only in case of his failure to present the charge in absentia.
In connection with the formulation of the question, the authors come to the conclusion that when there are grounds and conditions for absentee proceedings, and the investigator decides to carry out absentee proceedings, then charging the accused by video does not follow from the general ideology of absentee proceedings.
International Patent Law Conflicts With the Right of Access to Medicines and Healthcare: Key Aspects
Authors: Simonyan Ani
Published: May 2024

This article is dedicated to the legal conflicts between international patent law and the right ofaccess to medicines and healthcare. This article discusses the problem above under the light ofthe framework of the international agreements, mainly WTO Agreement on Trade-RelatedAspects of Intellectual Property Rights (TRIPS Agreement) and Doha Declaration on the TRIPSagreement and public health. As we know, patents give exclusive rights to the inventors to usetheir innovations for a long period of time. This limits the ability of public to get easy access tomedications, consequently to indispensable healthcare. It is undoubtable that the quality of lifeand the healthcare of the public is an absolute priority. On the contrary, the expropriation ofpatent rights, inadequate compensation of damages for issuing the compulsory licensing mayhave irreversible consequences for the states. Foreign investor may file claims against thegovernmental authorities to ad hoc or permanent arbitral institutions.
The Key Issues of the Execution of the Arbitral Awards in the Republic of Armenia
Authors: Hovhannisyan Vahe
Published: May 2024

In this scientific article, the author investigated and observed the arbitral awards enforcement regimes on the territory of the Republic of Armenia. Observation of the legislation of the Republic of Armenia in the relevant field revealed features of state compulsory enforcement of arbitral awards of ad hoc institutions on the territory of the Republic of Armenia, permanent arbitration awards and finally arbitration tribunal decisions not exceeding the minimum wage by five thousand time. Some valuable recommendations have been made to improve voluntary enforcement of arbitral awards.
The contemporary issues of co-called domestic arbitral awards state compulsory enforcement have been discussed in comparison with western developed countries legal practice. In the article, the author made some suggestions regarding improvement of the legislation on commercial arbitration, mainly concerning the protection of subjective rights.
Moreover, the author presented the practical guideline how to exclude by law the private entity eligibility of state compulsory enforcement.
The Possibility of Applying Artificial Intelligence in Civil Proceedings
Authors: Gharslyan Ashkhen
Published: May 2024

In the article, the author referred to the possibility of using artificial intelligence in judicial procedures. For this purpose, first of all, the author revealed the essence of artificial intelligence algorithms, the advantages and disadvantages of their application, and identified the possible legal areas in which these algorithms can be applied. The ability of artificial intelligence algorithms in predicting justice has been discussed in more detail. At the same time, the article presented the five principles provided by the European Ethical Charter on the Use of Artificial Intelligence in Judicial Systems and their Environment adopted by the European Commission for the Efficiency of Justice in 2018, which should have guiding significance in the design and implementation of artificial intelligence algorithms in judicial procedures.
Թուրքիայի «փափուկ ուժի» ռազմավարության ինստիտուցիոնալ կառուցակարգերը
Authors: Գալստյան Խաչիկ
Published: May 2024

Արդի միջազգային հարաբերություններում պետության արտաքին քաղաքականության իրականացման գործում կարևոր դերակատարում ունի «փափուկ ուժի» հայեցակարգը։ Աշխարհաքաղաքական ուժային շատ կենտրոններ՝ ԱՄՆ-ը, ԵՄ-ն, ՌԴ-ն, Չինաստանը իրենց արտաքին քաղաքական զինանոցում վաղուց կիրառում են «փափուկ ուժի» ու դրա նոր մոդիֆիկացիայի՝ «խելամիտ ուժի» ռազմավարությունները։ Վերջին ժամանակներս «փափուկ ուժի» հայեցակարգային մշակումները հաջողությամբ յուրացնում և կիրառում են նաև որոշ տարածաշրջանային պետություններ։ Դրանց թվում հատկապես առանձնանանում է Թուրքիան, որը վերջին տարիներին էականորեն ընդլայնել է միջազգային և տարածաշրջանային գործընթացներում իր մասնակցությունն ու անթաքույց հավակնություններ է ցուցաբերում մեծացնելու իր աշխարհաքաղաքական, աշխարհատնտեսական ազդեցությունը Կենտրոնական Ասիայում ու Հարավային Կովկասում։
Հոդվածի հիմնական նպատակն է բացահայտել Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության գործիքակազմում «փափուկ ուժի» ինստիտուցիոնալ կառուցակարգերն ու դրսևորման առանձնահատկությունները։ Սույն հետազոտության շրջանակներում քննարկման առարկա են դառնում «փափուկ ուժի» արդի հայեցակարգային մոտեցումները, թուրքական «փափուկ ուժի» գործառության ինստիտուցիոնալ, մշակութային և տնտեսական չափումները։ Հոդվածում հիմնավորվում է այն թեզը, որ  տարածաշրջանի երկրների մշակութային ու տնտեսական «յուրացումից» հետո Թուրքիան առաջ է քաշելու նաև նոր քաղաքական օրակարգեր, որոնց սպասարկման գործում «փափուկ ուժի» ռազմավարությունը շարունակելու է իրականացնել իր առանցքային գործառույթը։
Արտացոլո՞ւմ, թե՞ պատրանք: Օնլայն և օֆլայն ինքնությունների փոխհարաբերության հիմնախնդիրը միջանձնային հարաբերությունների համատեքստում
Authors: Ղարագուլյան Արման
Published: May 2024

Թվային դարաշրջանում օնլայն և օֆլայն ինքնությունների փոխհարաբերության խնդիրը դարձել է միջանձնային հաղորդակցության հետազոտությունների կարևոր թեմաներից մեկը։ Ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաները սոցիալական փոխազդեցությունների և հաղորդակցության նոր հնարավորություններ են տալիս մարդու՝ սոցիալականացման բնատուր հակումներն առարկայացնելու համար։  Սոցիալական մեդիա հարթակները և հեռավար կապի միջոցները փոխում են աշխատանքի, կրթության և ժամանցի  մասին ավանդական ըմբռնումները՝ ստեղծելով միջանձնային հարաբերությունների նոր՝ վիրտուալ մոդել։ Մարդիկ գնալով ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում թվային աշխարհներում և այնտեղ իրենց ներկայացնելու համար ստեղծում են իրենց թվային կերպարները։ Արդյունքում ժամանակակից մարդը սկսում է միաժամանակ ապրել երկու աշխարհներում՝ ֆիզիկական (օֆլայն) և թվային (օնլայն)։ Սույն հոդվածում քննարկվում են այն հիմնահարցը, թե ինչ է իրենից ներկայացնում օնլայն ինքնությունը, ինչպես է այն հարաբերվում ֆիզիկական կյանքում դրսևորվող օֆլայն ինքնության հետ, և վերջապես՝ ինչ հեռանկարներ և խնդիրներ է ձևավորում օնլայն-օֆլայն երկատվածությունը միջանձնային հարաբերությունների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել այն հիմնախնդիրների վերլուծությանը, որոնք կարող են առաջանալ ֆիզիկական կյանքի տարբեր հատվածներ թվային կյանքով փոխարինելու արդյունքում, ներկայացված են խնդրահարույց իրավիճակների խորքային պատճառները, ուրվագծված են այն նոր հնարավորությունները, որոնք կարող են ընձեռել թվային տեխնոլոգիաների խելամիտ օգտագործումը։
Բանալի բառեր – տեղեկատվական հասարակություն, սոցիալական ցանցեր, թվային աշխարհ, օնլայն ինքնություն, միջանձնային հաղորդակցություն, վիրտուալ մարդ
Ապակառուցողական վարքի սոցիոմշակութային հիմունքները
Authors: Նահապետյան Օվսաննա
Published: May 2024

Ժամանակակից աշխարհն ապրում է փոխակերպման արագընթաց և հակասական գործընթացներ, որոնք ազդում են մարդկային կյանքի բոլոր ոլորտների վրա:  Այդ գործընթացները խորհելու այնքան նյութ է տալիս, որքան երբևէ չի տվել և ոչ մի ժամանակաշրջան: Որքան էլ որ դարաշրջանը գերհագեցված է գիտական հայտնագործություններով, չենք կարող չնկատել, որ հոգևորից (բարոյականից)  դեպի սնանկ ռացիոնալության բացարձակացումն անհեռանկար և կործանարար է մարդկության  համար:  Միտքն առանց բարոյական ամբողջական վերահսկողության բավարարում է մարդկային անհատի ֆիզիկական գոյության ապահովմանն ուղղված կարիքները (հիմնականում կենսաբանական) և կարող է տանել անհատի բարյահոգեբանական հետընթացի:  Հետարդյունաբերական հասարակություններում կործանարարության  ծավալի աճը թերևս այն գինն է, որը մարդը վճարում է ավանդական նորմերի մերժման, բարոյական և էթիկական ուղենիշների անտեսման համար: Աշխարհում ընթացող պատերազմները, կատարվող ահաբեկչություններն ու,  հեղափոխությունները, հանցավորության աճը և էկոլոգիական աղետները վկայությունն են, որ ներկայիս քաղաքակրթության բնութագրիչներն են դարձել ապակառուցողականությունն ու ագրեսիան: Անվիճելի է, որ այս ճգնաժամի աղբյուրը, շարժիչ ուժը և արդյունքը մարդն է։ Այս պարագայում անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչպես է հնարավոր մի իրավիճակ, երբ մարդը, որպես ակտիվ գործող ստեղծագործական էակ,  դառնում է կործանարար, ով զրոյացնում է սեփական գոյության հնարավորությունը: Եթե ապակառուցողական մշակույթ որդեգրած   մարդը  կանգ չառնի և չկարողանա  գտնել «բանալի», որը հնարավորություն կտա մնալ ներկայում, ինչպես նաև բացելու մոտ ապագայի դուռը, ապա կարող է կործանել ոչ միայն իրեն, այլև ողջ մարդկությանը:
Շահան Պերպերյանի «Երկու ժամանակները» երկը ժամանակի մասին փիլիսոփայական խորհրդածությունների համատեքստում
Authors: Պետրոսյան Սիլվա
Published: May 2024

Հոդվածը նվիրված է  XX դարի արևմտահայ փիլիսոփայական մտքի ամենահետաքրքիր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Շահան Պերպերյանի «Երկու ժամանակները» երկի քննական վերլուծությանը։ Պերպերյանի ուսմունքը ժամանակի մասին դեռևս պատմափիլիսոփայական անդրադարձի չի ենթարկվել, և հոդվածագրի նպատակն է ցույց տալ ժամանակի պերպերյանական ընկալման յուրակերպությունները փիլիսոփայության պատմության համատեքստում։ Դա անելու համար ներկայացվել ու վերլուծվել են ժամանակի մասին Արիստոտելի, Պլոտինի, Օգոստինոս Երանելու,  Կանտի ու Բերգսոնի հայացքները Պերպերյանի ուսմունքի հետ իրենց հարաբերության տեսանկյունից։ Ցույց է տրվել, որ Պերպերյանի մոտեցումն ըստ էության շարունակում է նորպլատոնականության գիծը՝ առանձնապես մեծ ազդեցություն կրած լինելով Տևողության մասին Բերգսոնի ուսմունքից։
Պերպերյանը տարբերակում է այսպես կոչված «ժամացուցային» կամ արտաքին և «երաժշտական» կամ ներքին ժամանակները՝ նախապատվությունը տալով վերջինին։ Ներքին ժամանակն, ըստ նրա, իր մեջ ունի հավաքական ոգեղենության միանգամից տրվածության հնարավորությունը։ Պերպերյանը ցույց է տալիս, որ տևելու կարողության շնորհիվ մարդը ձեռք է բերում ստեղծարար ազատություն և կարող է ձևավորել ոչ միայն իր ապագան, այլև՝ իր անցյալը։ Նմանապես, ժողովուրդն, ըստ արևմտահայ մտածողի, ազգ է դառնում, երբ իր գոյությունն ու լինելությունը բարձրացնում է ոգեկան մակարդակի։ Ազգը, կազմելով իր պատմությունը, դառնում է «Հաւաքական անձնաւորութիւն»՝ իր արտաքնապես անցնող ու ջնջվող կյանքը ազատագրելով Արտաքին ժամանակի ջնջող վազքից ու հաստատելով հավաքական ներքին թանձրական Տևողության մեջ։
Պերպերյանը Ներքին ժամանակին տիրելը կապում է հոգու ներկայության, սրբության հետ, նշելով, որ մարդիկ սխալ են հասկանում հավերժությունը, կարծելով, որ այն վերջում է գալու, այնինչ երանելի, սուրբ մարդն արդեն իսկ հավերժության մեջ է, քանի որ բոլոր ժամանակները կրում է իր ներսում։
Դավադրապաշտական տեսությունների տարածման դրական և բացասական հետևանքների համեմատական վերլուծություն
Authors: Բաբաջանյան Լևոն
Published: May 2024

Հոդվածը նվիրված է դավադրապաշտական տեսությունների տարածման սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-քաղաքական, իմացաբանական հետևանքների համեմատական վերլուծությանը։ Հոդվածում, մասնավորապես, ցույց է տրվել, որ, չնայած այն հանգամանքին, որ դավադրապաշտական տեսությունների տարածումը հումանիտար և հասարակագիտական ակադեմիական շրջանակներում հիմնականում բացասական համբավ ունի, սակայն դրանց տարածման հետևանքները չի կարելի միանշանակորեն գնահատել որպես բացասական երևույթ։ Հոդվածում օգտագործվել են խնդրի վերաբերյալ միջգիտակարգային էմպիրիկ և տեսական ուսումնասիրությունների արդյունքները, անդրադարձ է կատարվել դավադրապաշտական տեսությունների տարածման սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-քաղաքական, այնպես էլ իմացաբանական հետևանքների գնահատմանը։ Որպես դավադրապաշտական տեսությունների տարածման բացասական հետևանքներ՝ ներկայացվել են քաղաքական հաստատությունների նկատմամբ անվստահության խորացման, ժողովրդավարությանը սպառնալիքների, գիտության և գիտականության մերժողականության, սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության դրսևորումները, իսկ որպես դրական հետևանքներ՝ քաղաքական թափանցիկության և հաշվետվողականության ընդլայնման, իրական դավադրությունների բացահայտման, աշխարհում մարդու ճանաչողական ադապտացման գործոնները։ Համեմատական վերլուծության արդյունքում եզրակացվել է, որ նախ դավադրապաշտական տեսությունների տարածման բացասական հետևանքները գերազանցում են դրական հետևանքներին, այնուհետև՝ դրական հետևանքներն ունեն կարճաժամկետ, մինչդեռ բացասական հետևանքները՝ երկարաժամկետ ազդեցություն։ Հոդվածի արդյունքները կարող են կիրառվել հումանիտար և հասարակագիտական հետազոտություններում, հանրային և պետական քաղաքականությունների մշակման գործում։