Νεότερες τεχνικές μαγνητικής τομογραφίας vs Spect ραδιοϊσοτοπικών μεθόδων στην εκτίμηση των κακοήθων γλοιωμάτων
Authors: Νταμπούδη Μαρία 
Published: September 2021

Οι όγκοι του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) αποτελούν την 3η πιο συχνή αιτία καρκίνου στους ενήλικες, τη 2η συχνότερη αιτία καρκίνου σε παιδιά ηλικίας από 0-14 ετών, ενώ αποτελεί την 1η αιτία θανάτου από καρκίνο στην ομάδα αυτή, ξεπερνώντας ακόμα και τη λευχαιμία σύμφωνα με τα δεδομένα του WHO 2016. Η ακριβής διάγνωση, η σταδιοποίηση και η βαθμονόμηση (grading) των όγκων του εγκεφάλου, αποτελούν απαραίτητα στάδια για τον σωστό θεραπευτικό χειρισμό των ασθενών αυτών. Η τελική διάγνωση των όγκων του εγκεφάλου απαιτεί την ιστοπαθολογική αξιολόγηση τους, μια επεμβατική διαδικασία, η οποία όμως ενέχει περιορισμούς ιδιαίτερα στην περίπτωση της στερεοτακτικής βιοψίας. Επιπλέον η ιστολογική αξιολόγηση παραμένει ανακριβής σε ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών (28%) που υπόκεινται σε βιοψία κακοήθους εξεργασίας εγκεφάλου, λόγω της σημαντικής περιοχικής ετερογένειας των γλοιωμάτων. Για αυτό το λόγο νεώτερες, μη επεμβατικές, απεικονιστικές μέθοδοι είναι υψίστης σημασίας για την αξιολόγηση των όγκων του εγκεφάλου. Η απεικόνιση παίζει κυρίαρχο ρόλο ως προς αυτήν την κατεύθυνση, παρέχοντας σημαντικές πληροφορίες που αφορούν τόσο την εντόπιση και τον χαρακτηρισμό ενός όγκου, όσο και την μετά την θεραπεία παρακολούθηση των ασθενών. Η Μαγνητική Τομογραφία (ΜΤ) εγκεφάλου θεωρείται απεικονιστική μέθοδος πρώτης επιλογής (gold standard), όσον αφορά την διερεύνηση ασθενών με υποψία κακοήθειας εγκεφάλου και συμβάλλει τόσο στην εντόπιση του όγκου και στον προεπεμβατικό χειρισμό των ασθενών όσο και στην μετά την θεραπεία παρακολούθηση τους. Η παθολογική σκιαγραφική ενίσχυση, το περιεστιακό οίδημα και το φαινόμενο του όγκου (mass effect) μειώνουν την αξία των κλασσικών τεχνικών της ΜΤ όσον αφορά τη βαθμονόμηση των όγκων, λόγω της μη ειδικής διαταραχής του αιματο-εγκεφαλικού φραγμού, τόσο στους κακοήθεις όσο και στους καλοήθεις όγκους του εγκεφάλου. Επιπλέον νεώτερες και εξελιγμένες τεχνικές της μαγνητικής τομογραφίας, όπως η τεχνική αιματικής διήθησης (Perfusion Weighted-MRI) έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινή κλινική πράξη, προσφέροντας καλύτερο χαρακτηρισμό των όγκων εγκεφάλου, δίνοντας ταυτόχρονα ανατομικές και αιμοδυναμικές πληροφορίες. Η τεχνική αιματικής διήθησης και συγκεκριμένα η τεχνική Dynamic contrast enhanced (DCE) και Dynamic susceptibility Contrast (DSC), παρέχουν ζωτικές πληροφορίες για παραμέτρους που αφορούν τον βαθμό κακοήθειας ενός όγκου, όπως είναι η διαπερατότητα των τριχοειδών αγγείων (DCE) και η αγγειοβρίθεια αυτού (DSC). Συγκεκριμένα, με την τεχνική αιματικής διήθησης (DSC) είναι δυνατή η μη επεμβατική εκτίμηση αιμοδυναμικών παραμέτρων, όπως ο σχετικός αιματικός εγκεφαλικός όγκος (rCBV), ο οποίος υπολογίζεται μέσα στην βλάβη σε συνάρτηση με την ετερόπλευρη φυσιολογική περιοχή του εγκεφάλου. Η αύξηση των τιμών του rCBV αντανακλά τον βαθμό της αγγειοβρίθειας/νεοαγγείωσης, μιας παθοφυσιολογικής διεργασίας που έχει θεωρηθεί ως δείκτης της επιθετικότητας ενός όγκου. Οι απεικονιστικές μέθοδοι της Πυρηνικής Ιατρικής, όπως η τομογραφία εκπομπής μονήρους φωτονίου (SPECT), η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET) και τα υβριδικά συστήματα SPECT/CT και PET/CT παρέχουν σημαντικές, συμπληρωματικές πληροφορίες που αφορούν την μεταβολική δραστηριότητα του όγκου, τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και την περιοχική αιμάτωση της βλάβης. Ημιποσοτικές μέθοδοι της SPECT τεχνικής έχουν δείξει αυξημένη συγκέντρωση του ραδιοιχνηθέτη μέσα στον όγκο συγκριτικά με τον πέριξ του όγκου ιστό (retention index) εξαιτίας της αυξημένης μεταβολικής δραστηριότητας των καρκινικών κυττάρων. Αρκετές μελέτες αναφέρουν ότι η αυξημένη πρόσληψη του ραδιοιχνηθέτη σχετίζεται με υψηλό βαθμό κακοήθειας των όγκων εγκεφάλου και αυξημένη θνησιμότητα. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ερευνητικό ενδιαφέρον ως προς την διερεύνηση της χρησιμότητας του SPECT εγκεφάλου με την χρήση του ογκόφιλου ραδιοϊχνηθέτη Tc99m-Tetrofosmin, με στόχο τον χαρακτηρισμό των κακοήθων γλοιωμάτων και την βαθμονόμηση τους σε όγκους χαμηλού ή υψηλού βαθμού κακοήθειας. Παρόλο που το Tc99m-Tetrofosmin δεν διαπερνά τον ακέραιο αιματο-εγκεφαλικό φραγμό και δεν συγκεντρώνεται στο φυσιολογικό εγκεφαλικό παρέγχυμα, ωστόσο υψηλά επίπεδα του ραδιοιχνηθέτη συγκεντρώνονται μέσα στους όγκους εγκεφάλου μέσω παθητικής μεταφοράς, οφειλόμενη στα αρνητικά διαμεμβρανικά δυναμικά. Η παρούσα μελέτη έχει ως ερευνητικό στόχο να διερευνήσει τον ρόλο του SPECT εγκεφάλου με την χρήση του ογκόφιλου ραδιοϊχνηθέτη Tc99m-tetrofosmin στην προεγχειρητική διάγνωση και βαθμονόμηση των όγκων του εγκεφάλου συγκριτικά με την ΜΤ αιματικής διήθησης.