Pankreasın neoplastik kistlerinde tanı parametreleri: Tek merkez deneyimi
Authors: İLTER Ali , BENGİ Göksel , SOYTÜRK Müjde 
Published: October 2019

Giriş ve Amaç: Pankreas kistlerinin teşhis sıklığı, günümüzde bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme gibi kesitsel görüntüleme yöntemlerinin yaygın kullanımı nedeni ile giderek artmaktadır. Pankreas kistik lezyonlarının tedavisini yönetmek çoğu zaman klinisyen için zordur. Bu nedenle ayırıcı tanı yapılması için; öykü, klinik, laboratuvar, radyolojik görüntüleme, endoskopik ultrasonografi, endoskopik ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi ile alınan kist sıvı analizi ve sitopatoloji verilerinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu çalışmanın amacı; pankreasın neoplastik kistlerinde klinik, laboratuvar, radyolojik, endosonografik ve patolojik incelemelerin tanıya katkısının psödokistlerle karşılaştırılarak araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Temmuz 2009-Ağustos 2017 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Kliniği Endoskopi ünitesinde pankreas kistik lezyonu nedenli endoskopik ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi ile değerlendirildikten sonra cerrahi operasyon geçiren ve patoloji sonucu “neoplastik kist” olan 30 hasta ile akut pankreatit öyküsü olup pankreas kistik lezyon nedenli endoskopik ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi değerlendirilmesi sonrası endoskopik ultrasonografi raporlarında “psödokist” tanısı konulan 46 hasta dahil edilmiştir. Hastaların; demografik verileri, klinik özellikleri, laboratuvar verileri, radyolojik/ endoskopik ultrasonografi görüntü raporları ve patolojik inceleme sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Pankreas kistik lezyonu nedenli kiste yönelik cerrahi operasyon geçiren 30 hastanın cerrahi patoloji sonuçları; 15 hastanın (%50) intraduktal papiller müsinöz neoplazi, 6 hastanın (%20) kistik adenokarsinom, 4 hastanın (%13.3) solid psödopapiller neoplazm, 3 hastanın (%10) müsinöz kistik neoplazi ve 2 hastanın (%6.7) seröz kistik neoplazi şeklinde idi. Endoskopik ultrasonografi incelemesinde; pankreasın ve kistlerin morfolojik özelliklerine bakıldığında; neoplastik kist grubunda 2 (%6.7) hastada kronik pankreatit bulguları, 6 (%20) hastada ana pankreas kanalında genişleme, 2 (%6.7) hastada yan dal pankreas kanallarında genişleme, 6 (%20) hastada kistin pankreatik kanal ile bağlantılı olduğu, 9 (%30) hastada septasyon, 5 (%16.7) hastada lobulasyon, 5 (%16.7) hastada kalsifikasyon, 4 (%13.3) hastada kist duvarında kalınlaşma mevcuttu. Psödokist grubunda ise 1 (%2.2) hastada septasyon, 1 (%2.2) hastada lobulasyon mevcuttu. Endoskopik ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi ile alınan kist sıvısı analizinde; neoplastik kist grubunda kist analizinde bakılan amilaz ortalama değeri; 28808.8±60961.01 U/L ve karsinoembriyojenik antijen ortalama değeri: 1055.29±1548.14 ng/mL olarak; psödokist grubunun kist analizinde ise amilaz ortalama değeri: 28246.13±29858.56 U/L ve karsinoembriyojenik antijen ortalama değeri: 7.31±10.02 ng/mL olarak saptanmıştır. Endoskopik ultrasonografi; neoplastik kistlerin 13’ünü (%43.3) tanısal olarak doğru tanımlamıştı. Müsinöz kistlerde; endoskopik ultrasonografinin tanısal olarak ayırt ediciliğine endoskopik ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi bulgularından (sitopatoloji, müsin, string sign ve karsinoembriyojenik antijen &gt;192 ng/mL ) herhangi birinin veya hepsinin pozitif olmasını eklediğimizde; tanısal duyarlılık %88.9’a varan oranlara ulaşmaktadır. Sonuç: Pankreasın neoplastik kistlerinin tanısında endoskopik ultrasonografi ve endoskopik ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi en yüksek tanısal duyarlılığa sahip yöntemdir. Buna rağmen %15’e varan oranda neoplastik/benign kist ayrımını yapmada yeterli olmamaktadır. Radyolojik yöntemlerle birlikte kullanımı tanısal doğruluğu arttırmaktadır. Pankreas kisti bulunan diyabetik hastalarda serum kanser antijen 19-9 düzeylerinin bakılması neoplastik kist tanısında yardımcı olabilir.