Μαθηματική παιδαγωγική γνώση και διδακτικές πρακτικές στην προσχολική εκπαίδευση
Authors: Κολιπέτρη Ζωή 
Published: August 2021

Η παρούσα μελέτη χρησιμοποιεί ως αφετηρία την εννοιολογική κατασκευή της παιδαγωγικής γνώσης του περιεχομένου, την οποία πρότεινε ο Shulman, για να διερευνήσει την παιδαγωγική γνώση του περιεχομένου των μαθηματικών στην προσχολική εκπαίδευση, η οποία καθορίζεται από το εννοιολογικό υπόβαθρο που κατέχουν οι εκπαιδευτικοί, σχετικό με τις μαθηματικές έννοιες που διδάσκουν (τι γνωρίζουν;), από τη γνώση τους για τις δυνατότητες και τις δυσκολίες που εμφανίζουν τα παιδιά, σχετικές με τις υπό ανάπτυξη μαθηματικές έννοιες, όταν δρουν στην εκπαιδευτική διαδικασία (ποιος δρα;) και από τη γνώση των κατάλληλων διδακτικών πρακτικών, οι οποίες θα συνεισφέρουν στη μαθηματική ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας (πώς δρα ο εκπαιδευτικός;). Βασικός στόχος της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των γνωστικών πεδίων της μαθηματικής παιδαγωγικής γνώσης που κατέχουν οι εκπαιδευτικοί για τη μέτρηση της επιφάνειας και η ενδυνάμωσή τους μέσω μιας επιμορφωτικής παρέμβασης. Παράλληλα, επιχειρήθηκε η διερεύνηση της σχέσης τους με τη μαθηματική ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας που οργανώνεται από τους εκπαιδευτικούς, όταν διδάσκουν μετρικές έννοιες, πριν και μετά από την επιμορφωτική παρέμβαση. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους 2012-2013 σε είκοσι δύο (22) εκπαιδευτικούς, εκ των οποίων έντεκα (11) αποτελούσαν την ομάδα ελέγχου και έντεκα (11) την πειραματική ομάδα. Η επιλογή της μεθοδολογικής προσέγγισης έγινε στο πλαίσιο που διαμορφώνουν οι θεωρητικές μελέτες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι τα μοντέλα που εμφανίζουν την πιο πλήρη αναπαραστατική μορφή της μαθηματικής παιδαγωγικής γνώσης είναι αυτά που τα χαρακτηρίζει η μετασχηματιστική και ενοποιητική δομή της. Ως εκ τούτου υποστηρίζεται η επιλογή της μεθοδολογικής προσέγγισης που διερευνά τη σκέψη και τις δράσεις των εκπαιδευτικών. Επιλέχθηκε ο συνδυασμός ερευνητικών μεθόδων και η εφαρμογή εργαλείων, όπως είναι η χορήγηση ερωτηματολογίων στους εκπαιδευτικούς, η συμμετοχή τους σε επιμορφωτική παρέμβαση ενδυνάμωσης της μαθηματικής παιδαγωγικής γνώσης και η εφαρμογή πρωτοκόλλου παρατήρησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, προκειμένου να αξιολογηθεί η μαθηματική ποιότητα της διδασκαλίας. Η επαγγελματική ανάπτυξη, η οποία υποστηρίζει την επαγγελματική μάθηση, αποτελεί έναν ισχυρό παράγοντα υποστήριξης των εκπαιδευτικών, ώστε να συντελεστούν οι απαιτούμενες αλλαγές στις γνώσεις, στις απόψεις και στις διδακτικές πρακτικές τους, προκειμένου να γίνουν αποτελεσματικοί στη μαθηματική διδασκαλία. Η επαγγελματική μάθηση βασίζεται στις αλληλεπιδράσεις που αναπτύσσονται μεταξύ του μαθητευόμενου εκπαιδευτικού, του πλαισίου, μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η μαθησιακή διαδικασία και του αντικειμένου μάθησης. Μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια πλαισιωμένη ολιστική εμπειρία, που διαρκεί μεγάλο χρονικό διάστημα, γιατί οι εκπαιδευτικοί συμμετείχαν για δυόμιση μήνες, σε μια μαθησιακή κοινότητα, μοιράστηκαν ένα κοινό στόχο, μια ευρεία γνωστική βάση για τις μετρικές έννοιες και απέκτησαν πρακτική εμπειρία από την εφαρμογή των γνώσεων τους, μέσω της υλοποίησης δραστηριοτήτων στη μέτρηση της επιφάνειας και του μήκους. Είχαν τη δυνατότητα να αναστοχαστούν τις διδακτικές πρακτικές τους, να προβληματιστούν και να τις βελτιώσουν, μέσω των διαδικασιών της ανατροφοδότησης και της συζήτησης μέσα στην ομάδα των συναδέλφων εκπαιδευτικών, με διαμεσολαβητή τον επιμορφωτή-ερευνητή. Από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι μέσω της επιμορφωτικής παρέμβασης, επήλθε η βελτίωση των γνωστικών πεδίων της μαθηματικής παιδαγωγικής γνώσης, των απόψεων, των διδακτικών πρακτικών και της μαθηματικής ποιότητας των διδασκαλιών στη μέτρηση της επιφάνειας.