Συγκριτική ανάλυση των λόγων και των πρακτικών γονιών και εκπαιδευτικών
Authors: Σταυροπούλου Αφροδίτη 
Published: June 2024

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις σχέσεις που συνδέουν την οικογένεια με το σχολείο καθώς φαίνεται να αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την εκπαίδευση των παιδιών. Το νόημα, που αποδίδουν οι δύο κύριοι φορείς κοινωνικοποίησης του παιδιού στη συνεργασία και οι τρόποι αλληλεπίδρασής τους υπήρξαν το σημείο εκκίνησης για τη διενέργεια της παρούσας ερευνητικής εργασίας. Βάσει της μεθοδολογίας της Εμπειρικά Θεμελιωμένης Θεωρίας επιχειρήσαμε να διερευνήσουμε τις αντιλήψεις γονιών και εκπαιδευτικών για τη συνεργασία και τους τρόπους πραγμάτωσής της. Ακολουθώντας τις αρχές της, ειδικότερα την κονστρουκτιβιστική τάση, αναδύθηκαν και άλλες πτυχές του φαινομένου, όπως το πεδίο εκτύλιξής της, τα εμπόδια, οι παράγοντες και η πρακτική εφαρμογή της, οι οποίες συνδέθηκαν με τη νοηματοδότηση της συνεργασίας και τις μορφές που αυτή παίρνει. Προς διερεύνηση του σκοπού, τέθηκαν τα εξής ερευνητικά ερωτήματα: α) Πως νοηματοδοτούν την έννοια της συνεργασίας γονείς και νηπιαγωγοί; β) Ποιες μορφές παίρνει η συνεργασία; γ) Ποιοι παράγοντες την προωθούν και ποιοι την παρεμποδίζουν; δ) Πως υλοποιείται πρακτικά; ε) Πότε θεωρείται αποτελεσματική και πότε όχι;Θεωρητικά η διατριβή στηρίζεται στην Εμπειρικά Θεμελιωμένη Θεωρία, βασική αρχή της οποίας είναι η ανάδυση της θεωρίας από την παλίνδρομη κίνηση των δεδομένων και την εννοιολόγηση. Πιο συγκεκριμένα, η κονστρουκτιβιστική προσέγγιση αναγνωρίζει την ύπαρξη πολλαπλών κοινωνικών πραγματικοτήτων και υποστηρίζει τη συνκατασκευή του νοήματος ερευνητή και συμμετέχοντα με τις θέσεις του ερευνητή να λαμβάνονται υπόψη στην ανάλυση. Η ερμηνεία του στο νόημα και η διαδικασία της συνεχούς σύγκρισης αποτελούν τη βάση της μεθοδολογικής προσέγγισης. Η κάλυψη του βιβλιογραφικού κενού, στο νόημα που αποδίδουν γονείς και εκπαιδευτικοί προσχολικής ηλικίας στον όρο συνεργασία οικογένειας-σχολείου αποτέλεσε το κέντρο του ερευνητικού ενδιαφέροντος και τον κύριο λόγο επιλογής της θεωρίας. Ο ερευνητικός σχεδιασμός της διατριβής αναπτύχθηκε με άξονα τις μεθοδολογικές διαδικασίες της Εμπειρικά Θεμελιωμένης Θεωρίας, στην προσέγγιση που επιλέχθηκε. Η μέθοδος σχηματίζεται από συστηματικές διαδικασίες συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, ευδιάκριτα στάδια κωδικοποίησης, τη δημιουργία υποθέσεων και την ανάπτυξη θεωρητικών μοντέλων, στο πλαίσιο μιας σαφώς προσδιορισμένης στρατηγική έρευνας. Η διαδικασία είναι επαναληπτική και σταδιακή η οποία εξελισσόμενη προσαρμόζεται στις νέες εμπειρίες και τα δεδομένα. Κύριο χαρακτηριστικό της μεθόδου είναι η διαδικασία του theorizing (θεωρητικοποίηση). Πρόκειται για μια προσπάθεια συγκερασμού των υπαρχουσών κατασκευών σε μια ανακατασκευή η οποία παραμένει ανοιχτή σε περαιτέρω ερμηνεία. Τα εννοιολογικά κενά που αφήνει η ανακατασκευή συμπληρώνονται με τη βιβλιογραφία.Από την ανάλυση και επεξεργασία των δεδομένων, προκύπτει διαφοροποιημένος ο σκοπός της συνεργασίας για τις δύο ομάδες υποκειμένων ως αποτέλεσμα διαφορετικών επιδιώξεων. Βάσει του σκοπού και των προσωπικών και κοινωνικών εμποδίων, για τους γονείς, και της οριοθέτησης, για τους εκπαιδευτικούς, έλκονται οι προτιμήσεις σε πεδίο και μορφές συνεργασίας. Η αποτελεσματικότητα ή μη έγκειται στον βαθμό ανταπόκρισης στη νοηματοδότησης της συνεργασίας, όπως τίθεται από κάθε πλευρά. Από τη μια πλευρά, η εμπιστοσύνη που δείχνουν οι γονείς στον εκπαιδευτικό και, από την άλλη πλευρά, η εμπειρία του εκπαιδευτικού, αναδεικνύονται ως καθοριστικοί παράγοντες συνεργασίας. Εν αντιθέσει, η απαξίωση στον εκπαιδευτικό και οι παρεμβατικές συμπεριφορές των γονέων, παρακωλύουν τη συνεργασία και αποτελούν σταδιακά τροχοπέδη για την ευρύτερη οικοδόμηση της σύνδεσης των δύο πλαισίων.