Συγκριτική επισκόπηση του θεσμού της πλαγιαστικής αγωγής στο ελληνικό και το ιταλικό δίκαιο
Authors: Παπαγεωργίου Ελένη 
Published: August 2021

Στόχος της διδακτορικής διατριβής υπήρξε η αναλυτική και λεπτομερής συγκριτική επισκόπηση του άρθρου 72 του ΚΠολΔ και του άρθρου 2900 του Codice Civile και η εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων από την ευρύτερη εφαρμογή του θεσμού στο ιταλικό δίκαιο, με αναζήτηση των σημείων εκείνων που η θεωρητική επεξεργασία και η Νομολογιακή εφαρμογή του ιταλικού θεσμού θα μπορούσε να αποτελέσει θετική επιρροή του δικαίου της γειτονικής χώρας στο ημέτερο, με επωφελείς συνέπειες στην πρακτική εφαρμογή του θεσμού στην Ελλάδα- που είναι ομολογουμένως περιορισμένη. Έγινε εκτενής αναζήτηση πιο περιορισμένη στην γαλλική και μεταφράστηκε στην ελληνική γλώσσα το σύνολο των ιταλικών πηγών. Ο θεσμός της πλαγιαστικής αγωγής, θεσμός μεταφυτευθείς τόσο στην ελληνική, όσο και στην ιταλική έννομη τάξη από το γαλλικό δίκαιο, αποσκοπεί στην πληρέστερη προστασία του δανειστή. Στο ιταλικό δίκαιο πρόβλεψη περί «πλαγιαστικής» αγωγής υπάρχει στο άρθρο 2900 του Αστικού Κώδικα.. Βάση και δικαιολογητικός λόγος της θέσπισής της από τον Νομοθέτη είναι η αρχή της περιουσιακής ευθύνης του οφειλέτη, που προβλέπεται στο άρθρο 2740 CC. Κατά κρατούσα γνώμη στη θεωρία και τη Νομολογία, η καθ’ υποκατάσταση αγωγή επιτελεί λειτουργία κυρίως εξασφαλιστική και συντηρητική. Κατά κρατούσα σήμερα γνώμη στην Ιταλική θεωρία και Νομολογία ο ασκών την καθ’ υποκατάσταση αγωγή, είναι από δικονομικής απόψεως δικονομικώς υποκαθιστών. Ο οφειλέτης πρέπει να κλητευθεί στην δίκη όπου ο δανειστής ασκεί τα δικαιώματά αυτού, χωρίς η «προσεπίκληση» αυτή να σημαίνει άσκηση μιας αυτόνομης αγωγής εναντίον του. Οι επιμέρους προϋποθέσεις που πρέπει σωρευτικά να συντρέχουν για την άσκηση της αγωγής είναι η ιδιότητα του δανειστή και η απόδειξη της ύπαρξης μιας αξίωσης περιουσιακού χαρακτήρα κατά του οφειλέτη (δικαιώματα και αγωγές με περιουσιακό χαρακτήρα είναι εκείνα που έχουν ουσία οικονομικά αποτιμήσιμη), να μην πρόκειται για δικαίωμα που από τη φύση του ή δυνάμει διάταξης ικανό να ασκηθεί μόνο από το δικαιούχο του, η αδράνεια του οφειλέτη, ο κίνδυνος επέλευσης ζημίας στα συμφέροντά του δανειστή από την αδράνεια αυτή (παρών και συγκεκριμένος) και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της αδρανούς συμπεριφοράς του οφειλέτη και του κινδύνου που επίκειται για τα συμφέροντα του δανειστή. Τα αποτελέσματα των πράξεων που πραγματοποιεί καθ’ υποκατάσταση ο δανειστής επέρχονται άμεσα και αποκλειστικά στην περιουσία του οφειλέτη, ενώ η ευθύνη του δανειστή για την παραβίαση του καθήκοντος επιμέλειας δεν είναι δυνατόν να αποκλειστείΟ θεσμός της πλαγιαστικής αγωγής εμφανίζει σοβαρά μειονεκτήματα, κυρίως αναγόμενα στις αναγκαίες δαπάνες και τον απαιτούμενο χρόνο για τις δικαστικές ενέργειες. Παρά την ιστορική καταγωγή του θεσμού της πλαγιαστικής αγωγής από το γαλλικό δίκαιο, ορισμένες πτυχές της καθ΄υποκατάσταση αγωγής του ιταλικού δικαίου, κρίνονται περισσότερο επιτυχημένες στην πράξη και θα μπορούσαν να δώσουν λύσεις στα δυσχερή από θεωρητικής και πρακτικής απόψεως προβλήματα του θεσμού και να συντελέσουν στην πρόσδωση σε αυτόν στοιχείων ευελιξίας και προσαρμοστικότητας στις χιλιάδες εκφάνσεις αξιώσεων και δικαιωμάτων που μπορεί να δημιουργήσει η ιδιωτική αυτονομία.