Common(ing) space
Authors: Χάρρισον Μελίσσα 
Published: September 2023

Η διατριβή διερευνά τη θεωρία και την πρακτική των αστικών κοινών στην Αθήνα και το Βερολίνο. Μελετώντας το πεδίο της ακαδημαϊκής έρευνας για τα αστικά κοινά, η έρευνα προσπαθεί να επανατοποθετήσει την (ανα)παραγωγή του χώρου εντός των κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών και οικολογικών της διαπλοκών, προκειμένου να διαμορφώσει μια κριτική χωρική πρακτική μέσα, ενάντια και πέρα από τη νεοφιλελεύθερη αστικοποίηση. Μέσω εντοπισμένων και συμμετοχικών εθνογραφιών, η έρευνα υπονομεύει τα όρια και το κέντρο της (ανα)παραγωγής γνώσης για να μετατοπίσει – τόσο επιστημολογικά όσο και οντολογικά – τις συμβατικές θέσεις και γεωμετρίες μεταξύ του ερευνητή και αυτού που ερευνάται, αμφισβητώντας το διαχωρισμό των επιστημονικών κλάδων, των θεσμών και των μορφών. Προβληματοποιεί με αυτόν τον τρόπο τα πεδία εξουσίας, εκδημοκρατίζοντας την έρευνα και δημιουργώντας χώρο για την (δια)υποκειμενική εμπειρία προκειμένου να αμφισβητηθούν οι αφηρημένες ιδέες και να παραχθούν διαφορετικές κοινωνικοπολιτικές συνθήκες.Τα ευρήματα παρουσιάζονται μέσα από ένα τριμερές πλαίσιο που σκιαγραφεί μια αισθητική του κοινού χώρου/χώρου του μοιράσματος: τρεις κοινωνικο-χωρικές πράξεις ή διαδικασίες, τρεις κοινωνικο-χωρικές τυπολογίες και τρεις τρόποι κοινωνικο-χωρικής χορογραφίας. Αντλώντας από το σκεπτικό του Σταύρου Σταυρίδη (2019) για τις κοινωνικο-χωρικές πράξεις – μετάθεση, μετάφραση και μετασχηματισμός – οι πρακτικές μοιράσματος (commoning) γίνονται αντιληπτές ως μια ηθικο-πολιτική διαδικασία διαπραγμάτευσης με τη διαφορά. Αυτές οι πράξεις και διαδικασίες συχνά αναδύονται και (ανα)παράγονται σε τρεις κοινές, αλλά σίγουρα όχι διακριτές, τυπολογίες: τον συμβολικό χώρο, τον χώρο καταλύτη και τον χώρο υποδομής (Harrison και Katrini 2019). Στο πλαίσιο αυτών των διαφορετικών τυπολογιών, οι αναδυόμενες κοινότητες των κοινωνών (commoners) διαταράσσουν τη χρονικότητα και τη συνοχή του αφηρημένου καπιταλιστικού χώρου, υφαίνοντας εκ νέου τον χωρικό ιστό με νήματα σχεσιακότητας και χειραφετητικής δυνατότητας, καθώς μεταμορφώνουν συλλογικά την πόλη σύμφωνα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Επιπλέον, ο όρος χορογραφία χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον διάλογο μεταξύ πρακτικών, δομών και κατωφλιών, καθώς οι κοινότητες των κοινωνών (commoners) αναζητούν κοινά, αλλά μη ομογενοποιητικά, εδάφη μέσα από και διαμέσου των διαφορών.Τρεις μελέτες περίπτωσης στην Αθήνα – το Κοινωνικό και Πολιτιστικό Κέντρο του Βύρωνα, το Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας και το Πάρκο Ναυαρίνου – αποτελούν παραδείγματα της διάχυσης των πρακτικών μοιράσματος, που αναδύονται κατά τη διάρκεια συμβολικών καταλήψεων, σε τρέχουσες καθημερινές πρωτοβουλίες γειτονιάς. Τα νέα κοινωνικά φαντασιακά που ενεργοποιήθηκαν αποδεικνύουν τον μετασχηματισμό των ταυτοτήτων, των κοινωνικών σχέσεων, των γεωμετριών της εξουσίας και των κοινωνικο-χωρικών συνθηκών. Σε διάλογο με τις μελέτες περίπτωσης στην Αθήνα, παρουσιάζεται η συμμετοχική εθνογραφική έρευνα της συγγραφέα που διεξήχθη τόσο με το Prinzessinnengarten στο Βερολίνο-Kreuzberg όσο και με το από κοινού υλοποιημένο έργο Common(s)Lab στο Βερολίνο-Neukölln. Οι μελέτες περίπτωσης στο Βερολίνο διερευνούν μορφές αστικής παιδαγωγικής και προβληματοποιούν περαιτέρω τις τυπολογίες και τις χορογραφίες του κοινού χώρου.