МОДЕЛЬ РАЗВИТИЯ И ДИАГНОСТИКИ ВЫЧИСЛИТЕЛЬНОГО МЫШЛЕНИЯ ШКОЛЬНИКОВ ПРИ ОБУЧЕНИИ ТРИГОНОМЕТРИИ АЛЬ-ФАРАБИ
Authors: Акжолова А.А. , Камалова Г.Б. 
Published: July 2024

Есептік ойлау цифрлық дәуірдің негізгі ұғымдарының бірі, ХХІ ғасырдағы адамның қажетті дағдысы болып табылады. Бұл адамның ойлау процестерін ерекше ұйымдастыру, оған проблемалық жағдайларды, олардың шешімдерін компьютердің көмегімен жүзеге асырылатын қадамдар тізбегі түрінде көрсетуге болатындай етіп тұжырымдауға және талдауға мүмкіндік береді. Бүгінгі таңда оның дамуы информатика саласындағы жалпы білім берудің бірқатар маңызды мақсаттарында қарастырылады. Оқушылардың есептік ойлауын дамытуға қажетті әлеуеті бар басқа да оқу пәндерін атап өтуге болады. Оның дамуына арналған үлкен мүмкіндіктер әл-Фарабидің тригонометриясында да бар. Зерттеу мақсаты: әл-Фарабидің триогонометриясын оқытуда жоғары сынып оқушыларының есептік ойлау стилін дамыту мен диагностикалаудың құрылымдық-логикалық моделін әзірлеу және теориялық негіздеу.Нәтижелер: әл-Фарабидің тригонометриясын оқытуда олардың тиімді дамуын қамтамасызететін есептік ойлаудың құрылымдық компоненттері мен ұйымдастырушылық-педагогикалық шарттар кешені анықталды және негізделді. Оларды ескере отырып, әл-Фарабидің тригонометриясын оқытуда жоғары сынып оқушыларының есептік ойлауын дамыту мен диагностикалаудың құрылымды-логикалық моделі әзірленді және теориялық тұрғыда негізделді. Модель өзара байланысты және өзара тәуелді блоктармен ұсынылған: мақсатты, теориялық-әдістемелік, мазмұнды, ұйымдастырушылық, бағалау-нәтижелік және олардың есептік ойлау компоненттеріне бағытталған әсері туралы тұтас түсінікті береді.

Вычислительное мышление является одним из ключевых понятий цифровой эпохи, необходимым навыком человека XXI века. Оно представляет собой особую организацию мыслительных процессов человека, позволяющую ему анализировать и формулировать проблемные ситуации таким образом, чтобы их решения могли быть представлены в виде последовательности шагов, осуществляемых с помощью компьютера. Сегодня его развитие рассматривается в ряду важнейших целей общего образования в области информатики. Можно отметить и другие учебные дисциплины, обладающие требуемым потенциалом для развития вычислительного мышления школьников. Огромные возможности для его развития заложены и в тригонометрии аль-Фараби. Цель исследования: разработать и теоретически обосновать структурно-логическую модель развития и диагностики данного стиля мышления у старшеклассников при обучении тригонометрии аль-Фараби.Результаты. Выделены и обоснованы структурные компоненты вычислительного мышления и комплекс организационно-педагогических условий, обеспечивающих эффективное их развитие при обучении тригонометрии аль-Фараби, с учетом их разработана и теоретически обоснована структурно-логическая модель развития идиагностики вычислительного мышления у старшеклассников при обучении тригонометрии аль-Фараби.Модель представлена взаимосвязанными и взаимозависимыми структурными блоками: целевым, теоретико-методологическим, содержательным, организационным и оценочно-результативным и даёт целостное представление о целенаправленном их воздействии на компоненты вычислительного мышления.

Computational thinking is one of the key concepts of the digital age, a necessary skill of a person of the XXI century. It is a special organization of a person’s thought processes that allows him to analyze and formulate problematic situations in such a way that their solutions can be presented in the form of a sequence of steps carried out using a computer. Today, its development is considered among the most important goals of general education in the field of computer science. It is possible to note other academic disciplines that have the required potential for the development of computational thinking of schoolchildren. There are huge opportunities for its development in the trigonometry of al-Farabi. The purpose of the study: to develop and theoretically substantiate a structural and logical model for the development and diagnosis of this style of thinking in high school students when teaching al-Farabi trigonometry.Results. The structural components of computational thinking and a set of organizational and pedagogical conditions that ensure their effective development in teaching al-Farabi trigonometry are identified and substantiated, taking into account them a structural and logical model of the development and diagnosis of computational thinking in high school students in teaching al-Farabi trigonometry is developed and theoretically substantiated.The model is represented by interrelated and interdependent structural blocks: target, theoretical and methodical, substantive, organizational and evaluative-effective and gives a holistic view of their purposeful impact on the components of computational thinking.