Η υψηλή στρατηγική της Τουρκίας και η σχέση της με τη θεωρία του «Στρατηγικού Βάθους»
Authors: Αρσονιάδης Βασίλειος 
Published: September 2021

H εξωτερική πολιτική που ακολουθεί μια χώρα καθορίζεται με τις σχέσεις της με άλλες χώρες σε διεθνές επίπεδο και ταυτόχρονα συνθέτει την ταυτότητά της. Η εξωτερική πολιτική ενός κράτους, ιδωμένη και διαμορφωμένη μέσα από ένα κράμα διαφορετικών παραγόντων και γεγονότων, καταγράφεται ιστορικά από την αρχή της ύπαρξής του. Η παρούσα επιστημονική διατριβή ερευνά σε βάθος την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας και προσεγγίζει τις ποικίλες παραμέτρους που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του σημερινού της χαρακτήρα.Βασικός σκοπός της είναι η εξέταση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής και η ταύτιση της ή μη με τον όρο «Νεο-οθωμανισμός», δηλαδή με την ύπαρξη η μη ισλαμικής ατζέντας που σκοπό έχει την προσπάθεια αναβίωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το θέμα προσεγγίζεται ερευνητικά και η ανάλυση καλύπτει την περίοδο από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αι. έως το 2012, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο διάστημα 2002-2012. Η ενδοσκόπηση του ζητήματος αφορά στην εξέταση των κυριότερων εσωτερικών παραγόντων (Κεμαλισμός, Πολιτικό Ισλάμ, τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και Κουρδικό ζήτημα) σε συνδυασμό με τους σημαντικότερους συστημικούς παράγοντες (δομή του διεθνούς συστήματος, εξωτερική πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων και πολιτική των χωρών στην περιφέρεια της Τουρκίας) που διαμόρφωσαν την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας ενώ καταγράφονται οι διαφορές προ και μετά την άνοδο του ισλαμικού κόμματος ΑΚΡ στην εξουσία. Παράλληλα, αναλύεται η σχέση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής με την Ελλάδα. Οδηγό για την έρευνα αποτέλεσε το βιβλίο του Αχμέτ Νταβούτογλου «Το Στρατηγικό Βάθος, η Διεθνής Θέση της Τουρκίας», στο οποίο συνοψίζεται η θεωρία/δόγμα του «Στρατηγικού Βάθους», που επέδρασε καταλυτικά στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας την περίοδο 2002-2012.Για την παραπάνω ανάλυση επιχειρήθηκε ένας συνδυασμός της θεωρίας του Νεοκλασικού Ρεαλισμού με την Υψηλή Στρατηγική από την οποίο προέκυψε μια νέα μεθοδολογική προσέγγιση, ένα νέο «εργαλείο» ανάλυσης της εξωτερικής πολιτικής ενός κράτους.Τα ποικίλα συμπεράσματα επιβεβαίωσαν τις αρχικές υποθέσεις σχετικά με το ρόλο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Έγινε δηλαδή αντιληπτό ότι υπάρχει μεταστροφή στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας προς Ανατολάς η οποία οφείλεται αφενός μεν στην μεγαλύτερη ευελιξία επιλογών που το σύγχρονο διεθνές περιβάλλον επιτρέπει και αφετέρου σε ένα συνδυασμό εσωτερικών και περιφερειακών παραγόντων που συνέβαλλαν στο να επιλέξει η Τουρκία μια πολιτική προσέγγισης των ισλαμικών κρατών στην προσπάθειά της να αναδειχθεί σε ισχυρό διεθνή περιφερειακό δρώντα. Επιπλέον, σε ότι αφορά τις Ελληνο-τουρκικές σχέσεις κατά την περίοδο διακυβέρνησης του ΑΚΡ (2002-2012) κατέστη σαφές ότι κατ’ ουσία ουδεμία διαφοροποίηση υπάρχει σε σύγκριση με τις προγενέστερες κυβερνήσεις καθώς οι υπάρχουσες διαφορές και τα σημεία τριβής μεταξύ των δύο χωρών διευρύνθηκαν Κύρια επιδίωξη της παρούσας επιστημονικής διατριβής είναι να αποτελέσει χρήσιμο εγχειρίδιο για τον εμπλουτισμό των γνώσεων αναγνωστών και μελετητών στο θέμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.