Αποτίμηση κινδύνων των ευρωπαϊκών τραπεζών και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης
Authors: Σταυρούλιας Παντελής 
Published: September 2021

Οι έγκυρες προβλέψεις χρηματοοικονομικών κρίσεων διασφάλιζαν ανέκαθεν την σταθερότητα τόσο ολόκληρου του χρηματοοικονομικού οικοδομήματος γενικότερα, όσο και του τραπεζικού τομέα ειδικότερα. Με την παρούσα διατριβή επιτυγχάνεται η πρόβλεψη συστημικών τραπεζικών κρίσεων για χώρες της EE-14 αρκετά τρίμηνα προτού αυτές γίνουν αντιληπτές με την χρησιμοποίηση των πιο διαδεδομένων μεταβλητών (μακροοικονομικών, τραπεζικών και αγοράς) μέσω δύο προσεγγίσεων, της δυαδικής και της πολυεπίπεδης. Ακολουθώντας τη δυαδική προσέγγιση, εξάγονται μοντέλα ταξινόμησης με την εφαρμογή της Διακριτής Ανάλυσης (Discriminant Analysis), της Γραμμικής Παλινδρόμησης (Linear Regression), της Λογιστικής Παλινδρόμησης (Logistic Regression) και της Παλινδρόμησης Πιθανοομάδας (Probit Regression), για την έγκαιρη πρόβλεψη των κρίσεων -12 έως -7 τρίμηνα πριν την εμφάνισή τους. Επιπροσθέτως, συγκρίνεται η απόδοση της ανωτέρω ανάλυσης χρησιμοποιώντας τις νεότερες και πλέον υποσχόμενες μεθόδους του Δέντρου Ταξινόμησης (Classification Tree), του Τυχαίου Δάσους (Random Forest) και της C5. Ταυτόχρονα προτείνεται ένα νέο μέτρο επιλογής κατωφλίων και απόδοσης προσαρμογής (GoF) των μοντέλων πρόβλεψης και μια νέα συνδυαστική (combined) μέθοδος ταξινόμησης. Προκειμένου να διερευνηθεί η απόδοση της ανωτέρω ανάλυσης, χρησιμοποιείται ο εκτός του δείγματος έλεγχος (out-of-sample testing) με τη μέθοδο της ανά χώρα σταυρωτής επικύρωσης (country-blocked cross validation). Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, πραγματοποιείται η ανάλυση και εξάγονται τα μοντέλα πρόβλεψης με τη χρήση των δεκατριών από τις δεκατέσσερις χώρες του δείγματος (in-sample), εφαρμόζονται τα εξαγόμενα μοντέλα για την δέκατη τέταρτη χώρα που είχε εξαιρεθεί από το αρχικό δείγμα (out-of-sample) και ελέγχονται τα αποτελέσματα πρόβλεψης με τα πραγματικά δεδομένα της χώρας αυτής. Η παραπάνω διαδικασία επαναλαμβάνεται δεκατέσσερις φορές, αφήνοντας δηλαδή κάθε φορά μια χώρα εκτός δείγματος και τελικά εξάγεται ο μέσος όρος των επαναλήψεων. Στην παρούσα διατριβή, και χρησιμοποιώντας τον εκτός του δείγματος έλεγχο, επιτυγχάνεται η κατά 82.4% σωστή ταξινόμηση (Ακρίβεια – Accuracy), 78.4% ποσοστό Αληθινών Θετικών (Τrue Ρositive Rate - TPR) και 80.6% ποσοστό Θετικής Τιμής Πρόβλεψης (Positive Predictive Value - PPV). Σύμφωνα με την πολυεπίπεδη προσέγγιση, διακρίνονται δύο επίπεδα-περίοδοι πρόβλεψης των Συστημικών Τραπεζικών Κρίσεων. Το πρώτο επίπεδο ονομάζεται έγκαιρη πρόβλεψη (early warning) και αφορά περίοδο -12 έως -7 τρίμηνα πριν την έλευση της κρίσης ενώ το δεύτερο επίπεδο ονομάζεται καθυστερημένη πρόβλεψη (late warning) και αφορά περίοδο -6 έως -1 τρίμηνα πριν την έλευση της κρίσης. Για την πολυεπίπεδη αυτή ταξινόμηση, γίνεται χρήση των Νευρωνικών Δικτύων (Neural Networks), της Πολυωνυμικής Λογιστικής Παλινδρόμησης (Multinomial Logistic Regression) και της Πολυεπίπεδης Γραμμικής Διακριτής Ανάλυσης (Multinomial Discriminant Analysis). Εφαρμόζοντας τον ίδιο εκτός του δείγματος έλεγχο με την πρώτη προσέγγιση επιτυγχάνεται η κατά 85.7% σωστή ταξινόμηση με την βέλτιστη μέθοδο που αποδεικνύεται ότι είναι η Πολυεπίπεδη Γραμμική Διακριτή Ανάλυση. Εφαρμόζοντας την ανωτέρω ανάλυση, οι ενδιαφερόμενοι φορείς άσκησης πολιτικής (policy makers) μπορούν να ανιχνεύσουν την ύπαρξης κρίσης σε βάθος χρόνου έως τριών ετών με τα προτεινόμενα μοντέλα, χρησιμοποιώντας μόνο δεδομένα που υπάρχουν ελεύθερα προσβάσιμα στο κοινό, ασκώντας με τον τρόπο αυτό την κατάλληλη ανά περίπτωση μακροπροληπτική πολιτική (macroprudential policy).