Διερεύνηση νέων παραγόντων στην παθογένεση του ηπατοκαρκινώματος
Authors: Λιούλια Ελισάβετ 
Published: March 2023

Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) αποτελεί τον έκτο πιο συχνό τύπο νεοπλασίας και την τρίτη σε συχνότητα αιτία θανάτου από κακοήθειες. Ανάμεσα στους κύριους προδιαθεσικούς παράγοντες για την ανάπτυξη και την εξέλιξη του ΗΚΚ συγκαταλέγονται ο ιός της ηπατίτιδας Β και C, αλλά και ο χρόνιος αλκοολισμός. Οι μοριακοί μηχανισμοί που διέπουν την ηπατοκαρκινογένεση δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως, γεγονός που καταδεικνύει την πολυπλοκότητα του καρκίνου. Στο πλαίσιο της παρούσας διδακτορικής διατριβής μελετήθηκε η δράση δύο νέων μοριακών στόχων στο ΗΚΚ, του UBE2T και του PLIN1. Η UBE2T είναι ένα Ε2 ένζυμο, το οποίο κατέχει καίριο ρόλο στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και στη γενωμική σταθεροποίηση. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματοποιήθηκαν πειράματα παροδικής υπερέκφρασης και καταστολής της UBE2T στις ανθρώπινες ηπατικές καρκινικές κυτταρικές σειρές HepG2 και Huh7. H υπερέκφραση της UBE2T οδήγησε στην ενεργοποίηση των σηματοδοτικών μονοπατιών MAPK/ERK, AKT/mTOR και Wnt/β-κατενίνης, στην επαγωγή της επιθηλιακής προς μεσεγχυματικής μετατροπής (ΕΜΤ) και στην αύξηση του ογκογονικού φαινοτύπου, ενώ αντίθετα αποτελέσματα έδωσε η καταστολή της UBE2T. Επιπλέον, επαγωγή του ογκογονικού φαινοτύπου παρατηρήθηκε έπειτα από την υπερέκφραση της UBE2T στην ανθρώπινη αθανατοποιημένη ηπατική κυτταρική σειρά ΙΗΗ, ενισχύοντας το ρόλο του UBE2T ως ογκογονιδίου. Στα HepG2 και Huh7, η UBE2T επηρέασε το πρωτεϊνικό σύμπλοκο της Ε-καδερίνης/β-κατενίνης, το οποίο εδράζεται στην πλασματική μεμβράνη. Συγκεκριμένα, η υπερέκφραση της UBE2T επέφερε μείωση των επιπέδων έκφρασης της Ε-καδερίνης και μετατόπιση της β-κατενίνης στον πυρήνα, οδηγώντας στην ΕΜΤ. Το αποτέλεσμα της καταστολής της UBE2T ήταν η αυξημένη παρουσία της Ε-καδερίνης και β-κατενίνης στην πλασματική μεμβράνη. Η αναστολή των σηματοδοτικών μονοπατιών MAPK/ERK, AKT/mTOR και Wnt/β-κατενίνης σε σταθερές κυτταρικές σειρές υπερέκφρασης της UBE2T οδήγησε στο συμπέρασμα πως η UBE2T-επαγόμενη μετατόπιση της β-κατενίνης στον πυρήνα και η επακόλουθη ΕΜΤ εξαρτάται κατά κύριο λόγο από το μονοπάτι MAPK/ERK. H PLIN1, η οποία αποτελεί δομική πρωτεΐνη των λιποσταγονιδίων, μελετήθηκε αναφορικά με τον ηπατοειδικό παράγοντα HNF4α. H επαγωγή της λιπογένεσης στα HepG2 και Huh7 πραγματοποιήθηκε μέσω της επίδρασης με oleic-acid/DMSO, σε χρονικό διάστημα 150 ημερών. Παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων έκφρασης της PLIN1, του HNF4α, αλλά και των σημαντικών μεταγραφικών παραγόντων της λιπογένεσης, PPARα και PPARγ στα oleic-acid/DMSO κύτταρα. Επιπλέον, δράση ανταγωνιστών των PPARα και PPARγ οδήγησαν σε περαιτέρω αύξηση της έκφρασης των PLIN1 και HNF4α. Τα αποτελέσματα της παρούσας διδακτορικής διατριβής αναδεικνύουν το ρόλο, τόσο της UBE2T όσο και της PLIN1 στην ηπατοκαρκινογένεση. Η UBΕ2Τ οδήγησε στην πυρηνική μετατόπιση ενός σημαντικού μεταγραφικού παράγοντα της ηπατοκαρκινογένεσης, της β-κατενίνης, ενώ η PLIN1 επηρέασε τα επίπεδα έκφρασης του ηπατοειδικού παράγοντα HNF4α. Μελέτη των ευρύτερων μοριακών δικτύων που διέπουν τη δράση της UBE2T και της PLIN1 κρίνεται αναγκαία. Η κατανόηση των σταδίων της ηπατοκαρκινογένεσης και της πολυπλοκότητάς τους αποτελεί το βήμα για πιθανές μελλοντικές θεραπευτικές παρεμβάσεις στο ΗΚΚ.