bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Pain Catastrophizing in Dental Students and its Relation with Dental Anxiety and Pain Intensity
Authors: ALTAN Halenur , KARAKAŞ Ömer , SİDAL Kiraz , ŞEN Tuğba , ALTUNOK ÜNLÜ Nihal
Published: December 2023

Aim: The aim of this study was to evaluate the pain catastrophizing and dental anxiety among dental students. Additionally, we explore the relation of pain catastrophizing scores with gender, pain intensity and dental treatment experience.
Material and Methods: This questionnaire study was conducted among dental students in 2020. The questionnaire, which was prepared via Google forms and students studying in different faculties of dentistry filled out the questionnaire via e-mail. The Visual Analogue Scale (VAS), the Corah's Dental Anxiety Scale (C-DAS), and Pain Catastrophizing Scale (PCS), helped the clinician examine how the participants felt and what they thought regarding pain, were used. Spearman's rho correlation was used to analyze the correlations between the variables. The MANOVA test was used to evaluate whether the main effects of gender, term, and treatment on C-DAS and PCS were significant.
Results: Of the total, 22.5% of the students were considered to be catastrophic individuals. According to the regression model, a one-unit increase in VAS value led to an increase of 0.164 in the total PCS score. Similarly, while the increase in the C-DAS score led to an increase of 0.575 in the PCS score, girls' PCS score was higher by 4.091.
Conclusion: Our study is the first to report the prevalence of pain catastrophizing among dental students and the effect of gender and PCS-subscales. The increased knowledge level of dental students about pain may effectively reduce the tendency toward pain catastrophizing.
The effect of IFRS 16 on the attitude of sophisticated and unsophisticated lenders towards loan contracting
Authors: van Vuuren Julia
Published: December 2023

This research describes the effect of IFRS 16 on the attitude of sophisticated lenders towards loan contracting. The goal of IFRS 16 was to enhance reporting quality and provide a more faithful representation of the financial statements. Data from 3,955 firms using IFRS and 1,433 using US GAAP were analyzed. Firms reporting under IFRS obtained larger loan sizes, although the difference with firms reporting under US GAAP is insignificant. They also received lower borrowing rates, and shorter maturities. IFRS 16 has a reinforcing effect towards loan contracting for sophisticated lenders, defined as banks, for the borrowing rate and maturities. For loan size, IFRS 16 has a reinforcing effect for unsophisticated lenders, defined as trade creditors.
On technology, professional judgment and auditors as social animals: FAR-conference 2023
Authors: Quadackers Luc
Published: December 2023

In June 2023, the yearly conference of the Foundation for Auditing Research (FAR) was held at Nyenrode Business Universiteit. The main theme was ‘Auditors and their judgments’. In this respect, also the role of technology was frequently discussed. 'Is artificial intelligence going to replace the auditor?', was the obvious, but important, thought-provoking question. This question was mainly discussed regarding the extent to which technology can help the auditor during the conduct of an audit. Routine actions will increasingly be taken over by technology. Also, technology is better able than humans to detect trends and inconsistencies. However, judgment will remain essential.
Müller heuert Douglas-Manager Renchen an
Authors: Müller Annette
Published: December 2023

Der Drogeriekonzern Müller will im E-Commerce aufrüsten. Ex-Douglas-Manager Kai Renchen soll das Onlinegeschäft beschleunigen und mehr auf Omnichannel drehen.
EU läutet neues Packaging-Zeitalter ein
Authors: Wenzel Horst
Published: December 2023

Avisierte „PPWR“-Verordnung bringt erstmals in allen Mitgliedsländern Materialeffizienz, kreislauffreundliches Design, Labelling, Mehrweg, Rezyklatgehalt und Recycling von Konsumgüterverpackungen auf einen Nenner – Verabschiedung vor der Europawahl geplant. Horst Wenzel
Rückblick
Authors: Mönch Axel , Vetter Bernhard , Schaal René , Pehl Patrick
Published: December 2023

Der Krieg Russlands gegen die Ukraine prägte auch das zu Ende gehende Jahr. Vor allem zu Beginn machte sich noch die hohe Inflation bemerkbar. Inzwischen ist sie deutlich gesunken, aber ebenso die Erzeugerpreise landwirtschaftlicher Produkte. Im Streit um die Reduktion des Pflanzenschutzes und beim Glyphosat bleiben die Fronten verhärtet. Und am Ende gibt es noch ein unerfreuliches Weihnachtsgeschenk für die Landwirtschaft.
OPTIMASI GEL EKSTRAK DAUN BELIMBING WULUH (Averrhoa bilimbi Linn) SEBAGAI ANTIBAKTERI Staphylococcus aureus
Authors: Saryanti Dwi , Setiawan Iwan , Retnosari Pingki
Published: December 2023

Belimbing wuluh leaves (DBW) are a plant that has antibacterial properties with active flavonoid compounds. The leaf extract with a concentration of 10% has a strong inhibitory ability against Staphylococcus aureus (SA) bacteria. Gel preparations have several advantages, including having water content with cooling, soothing, moisturizing properties, easy to use, easy to penetrate the skin, and provide a healing effect. The aim of this research was to determine the optimal comparison of CMC-Na and Carbopol 940 bases in starfruit leaf extract gel preparations using the Simplex lattice design (SLD) method and to evaluate the antibacterial activity on SA bacteria. DBW extraction uses a maceration extraction method using 96% ethanol. The optimal DBW extract gel formula was determined using the Simplex Lattice Design (SLD) method using Design Expert 11. Verification of the optimal DBW extract gel formula using one sample T-test. The antibacterial test on SA used the well method and the results were analyzed using One Way Anova. The optimal formula obtained was tested for stability using freeze thaw cycling and acceptability tested. The optimal concentration of CMC-Na and Carbopol 940 produced by the SLD method is CMC-Na of 35% (0.7 g) and Carbopol 940 of 65% (1.3 g) with a total base weight of 2g. The results of the antibacterial test showed that the gel preparation could inhibit SA bacteria with an inhibition zone of 14.43 ± 0.707 mm. The results of the optimal formula verification test obtained a p value of >0.05, so the data obtained was not significantly different and it can be said that the formula for the SLD method results was valid including pH, viscosity, spreadability, adhesion power. The optimal gel formula obtained shows that the preparation is stable in storage and can be accepted by respondents.
As Facetas da Guerra: Resenha do Livro The Oxford Handbook of War
Authors: Schwether Natalia Diniz , Dos Santos Antonio Henrique Pires
Published: December 2023

Resenha do Livro The Oxford Handbook of War, por Julian Lindley-French e Yvez Boyer. Oxford, Oxford University Press, 2012. 709 páginas.
Programas de equipamento das Forças Armadas e transferência de tecnologia: os casos H-XBR e AH-X, no período 2008-2016
Authors: Silva Peterson
Published: December 2023

O objetivo deste artigo é construir uma síntese dos resultados e desafios observados, entre 2008 e 2016, em duas experiências de transferência de tecnologia realizadas no Brasil. Mais especificamente, o foco é analisar em que medida há integração entre as aquisições dos helicópteros Mi-35 e EC-725/H225M. Esta pesquisa indica uma baixa integração em termos estratégicos entre esses dois projetos, o que fortalece a necessidade de uma política conjunta de obtenções de produtos de defesa no âmbito do Ministério da Defesa
Planejamento de Defesa no Brasil e os impactos em sua indústria: comparando os períodos 1973-1984 e 2003-2014
Authors: Antoniazzi Ronconi Giordano Bruno
Published: December 2023

Este trabalho utiliza modelos de políticas públicas para avaliar e comparar dois momentos distintos do planejamento de defesa no Brasil, com o objetivo de obter variáveis políticas que moldaram cada processo decisório e influenciaram o desenvolvimento da indústria de defesa no país. O primeiro momento é entre 1973 até 1984 e o segundo entre 2003 e 2014, cada um representando um novo paradigma para a indústria bélica brasileira. Dessa forma, estabelecido o planejamento de defesa brasileiro enquanto uma política pública de intervenção, poderemos sustentar o nosso argumento principal que não havia uma estratégia concisa para a indústria de defesa no primeiro momento e no segundo esta possui traços bastante difusos, ambas características devidas a interesses políticos. De forma geral, as dinâmicas no processo político do planejamento impactam diretamente o desenvolvimento da sua respectiva indústria. Dito isto, temos três questões principais para a nossa avaliação. Primeiro quão bem planejado é o atual planejamento para a indústria de defesa (2003-2014), comparado ao seu anterior (1973-1984)? Para obter uma resposta, iremos construir um modelo de intervenção que englobe estes dois momentos, tendo o planejamento como input, os projetos de armamentos como output e os produtos como outcomes. Segundo, o planejamento faz com que a indústria suba na “escada de produção” do mercado internacional de armamentos? Essa questão será respondida com a estrutura conceitual baseada no método de tipologias de instrumentos “carrots, sticks and sermons”, adicionada ao nosso modelo. Terceiro, como podem ser descritos os interesses políticos que moldam o planejamento de defesa? Nossa resposta será baseada na análise dos efeitos colaterais do modelo de intervenção, em conjunto com uma análise criada pela modelagem SWOT. Estas três respostas, como um todo, nos darão os fundamentos empíricos para a visualização do planejamento, seus objetivos materiais na indústria e os interesses políticos que os representam.
Azevedo Amaral e a revista Novas Diretrizes: um projeto de modernização autoritária do Brasil
Authors: Fernandes Maria Fernanda Lombardi
Published: December 2023

O objetivo do texto aqui apresentado é empreender a análise da revista Novas Diretrizes, revista fundada e editada por Azevedo Amaral em 1938 e que perdurou até sua morte, em 1942. Serão analisados os editoriais voltados à política interna, todos de autoria de Azevedo Amaral. A análise dos textos poderá contribuir para o entendimento do pensamento do autor para além dos suas obras mais sistematizadas (os livros), ressaltando sua posição como jornalista, atividade que desenvolveu ao longo de toda a vida.
Teoria e Desenho de Pesquisa em Ciência Política
Authors: Silva Denisson , Alves Suzana , Silame Thiago , Paranhos Ranulfo
Published: December 2023

Qual o papel da teoria para o desenho de pesquisa em Ciência Política? O objetivo geral é defender que o quadro teórico é fundamental em desenhos de pesquisa que pretendem produzir inferências causais falsificáveis. Metodologicamente, descrevemos o processo de planejamento de um desenho de pesquisa, adotando cinco pressupostos de utilização do quadro teórico: (1) sistematizar os conceitos, (2) definir o problema de pesquisa, (3) delimitar hipóteses causais, (4) definir indicadores mais adequados à sistematização do desenho de pesquisa e (5) construir validade interna e externa. Com esse trabalho esperamos contribuir com boas práticas de utilização de teoria em desenhos de pesquisa em Ciência Política.
Uma Análise Multidimensional Da Burocracia Pública Brasileira Em Duas Décadas (1995-2016)
Authors: Lopez Felix Garcia , Guedes Erivelton Pires
Published: December 2023

O texto descreve e analisa alguns padrões e tendências da ocupação no setor público brasileiro, de 1995 a 2016, diferenciando os níveis federativos – municipal, estadual e federal -- e os poderes – Executivo, Legislativo e Judiciário. A análise se baseia em dados novos, resultado da integração de bases de dados distintas sobre o setor público, em especial a RAIS. Analisam-se aspectos referentes à evolução do total de vínculos, escolaridade, remunerações, ocupações, diferenças por sexo e despesa pública. Os resultados demonstram diferenças significativas tanto entre níveis federativos quanto entre os Poderes. Sugerimos ser importante considerar as diferenças aqui reveladas para qualificar a discussão pública sobre as características do setor público e suas transformações nas últimas décadas. Sugerimos, por fim, levar em conta as características, padrões e tendências discutidas para um debate mais realista sobre reformas do setor público, em especial em contextos de crise fiscal e em diálogo crítico com as narrativas que genericamente evocam um “inchaço da máquina pública”.
O Que Une os Partidos nas Coalizões Paulistas: a Lógica de Formação do Governo no Estado de São Paulo
Authors: Massonetto Ana Paula , Pedrosa Ana Cláudia
Published: December 2023

No estado de São Paulo, mesmo com governos minoritários, os governadores obtém sucesso na aprovação dos projetos de seus interesses, coordenam as atividades legislativas e fiscalizatória no parlamento, controlando a pauta de votações, limitando a deliberação, vetando os projetos de autoria parlamentar e bloqueando a instauração de CPIs. Este artigo apresenta o processo de formação do governo no Estado de São Paulo, analisando a relação entre as lógicas de formação dos gabinetes do Executivo e de formação das maiorias legislativas na Alesp, evidenciando os mecanismos que asseguram o predomínio do Executivo paulista.
Política Externa, Mídia e o Mercosul: uma análise da cobertura da Folha de São Paulo e O Estado de São Paulo
Authors: Ferreira Marcos Alan S. V. , Lira Gabriel de F. L.
Published: December 2023

Este artigo tem por objetivo analisar a cobertura da imprensa brasileira sobre a adesão da Venezuela ao MERCOSUL, em especial os diários Folha de São Paulo e O Estado de São Paulo, dois dos principais jornais do país. Busca-se entender como ambos jornais reportaram o processo e, consequentemente, seu viés diante deste importante acontecimento no âmbito regional. Foram examinadas através do método de análise de conteúdo 295 notícias dentre editoriais, artigos de opinião e notícias informativas publicadas pelos dois jornais. As teorias que expõem a relação entre a mídia e política externa serviram como arcabouço teórico para a realização deste trabalho. Os resultados demonstram que a união de notícias de cunho negativo e a construção de um personagem antidemocrático, aliados a editoriais de posicionamento, expõem as tentativas da Folha e do Estadão de construir um consenso de que a adesão venezuelana não seria benéfica para o país nem para o MERCOSUL.
Olha no Google! Usando o Google Trends para Analisar a PEB
Authors: Rocha Felipe Ferreira de Oliveira
Published: December 2023

O artigo possui objetivo duplo: a) discutir a importância de se incorporar dados empíricos ao realizar análises sobre a Política Externa Brasileira; b) demonstrar os limites e as possibilidades por trás da utilização de uma plataforma de acesso público e livre para a coleta de dados que podem servir como indicadores essenciais para se entender a inserção internacional do Brasil. Nesse sentido, buscamos estimular o uso consciente e cauteloso de ferramentas como o Google Trends em análises acadêmicas. Para isso, primeiro, demonstramos a situação de escassez de dados empíricos na análise da Política Externa Brasileira. Em segundo lugar, apresentamos as possibilidades e os limites por trás da coleta de dados sociais provenientes dos rastros virtuais de milhares de usuários. Por fim, simulamos, na prática, uma minipesquisa cujo intuito fosse explorar e descrever diferentes padrões da sociedade brasileira e argentina ao pesquisarem na internet sobre o Mercosul. Desse modo, esperamos que esse artigo sirva de porta de acesso inicial ao complicado e instigante mundo da análise de dados.
Os limites da política externa dos pequenos Estados em desenvolvimento: A atuação de Cabo Verde na agenda das mudanças climáticas (2010-2019)
Authors: Klein Magno , Semedo Emanuel
Published: December 2023

Cabo Verde não possui responsabilidade pelo fenômeno global das mudanças climáticas e, com tão pequena emissão de gases do efeito-estufa, não é sequer capaz de afetar a dinâmica da questão global. Como país insular, porém, os riscos a que está exposto com o aquecimento global são consideráveis. Neste artigo, analisaremos a agenda para as mudanças climáticas da política externa de Cabo Verde, buscando identificar as estratégias tomadas no sentido de promover seus interesses no regime internacional para as mudanças climáticas. Cabo Verde tem apoiado um entendimento da questão no sentido de que caberia aos países centrais a responsabilidade de reduzir emissões e de apoiar países menos desenvolvidos com a transferência de tecnologia e recursos financeiros. Sem recursos financeiros e baixo desenvolvimento tecnológico, com baixo perfil de emissões, sua participação na agenda de negociações é semelhante a de outros países periféricos: busca-se aumentar os ganhos oriundos da transferência de recursos e tecnologias de países mais desenvolvidos e contribuir na formação do novo regramento internacional de modo a auferir ganhos e controlar possíveis impactos nocivos de decisões multilaterais. Para reforçar sua posição nas negociações multilaterais, Cabo Verde tem adotado a estratégia de agir por meio de coalizões internacionais, como a Organização dos Pequenos Estados-Ilha, grupo de países insulares particularmente vulneráveis às mudanças climáticas.
Modernização Militar Brasileira em Perspectiva Político-histórica: Condicionantes e Desenvolvimento Tecnológico
Authors: Souza Deywisson Ronaldo Oliveira de , Oliveira Marcos Aurélio Guedes de
Published: December 2023

O artigo aborda a história política recente da modernização das Forças Armadas brasileiras, do Barão do Rio Branco até a instauração dos Projetos Estratégicos de Defesa, em 2012. Apresenta-se os fatores conjunturais, regionais e domésticos que favorecem associações diferentes de incentivos ao aparelhamento militar. Em uma perspectiva metodológica, o encadeamento de fatos constrói a trajetória que aqui se exibe. Efetivamente, só a partir do desenvolvimentismo, no final dos anos de 1950, que se conseguiu deslanchar iniciativas e políticas voltadas para a estruturação de uma indústria de defesa no Brasil. Verificou-se que após mais de três décadas sem significativos incentivos institucionais ao setor e de ausência  de investimentos no poder militar, o resgate de empreendimentos autonomistas começou a se desenhar em 2005, com a publicação da Política de Defesa Nacional e em 2008, com a Estratégia Nacional de Defesa. Embora ainda estejam em execução e não tenham completado seus ciclos produtivos para serem avaliados, já é possível enxergar ganhos no que se refere a própria lógica de produção e compra de produtos inseridos nos Projetos Estratégicos de Defesa, especialmente quanto aos incentivos para a inserção de empresas brasileiras na cadeia produtiva e para a pesquisa e desenvolvimento de tecnologia sob autonomia nacional.
Reconfigurações do ambiente estratégico de defesa no século XXI: perspectiva analítica de triangulação por meio de análise de corpora, análise semântica lexical e análise crítica do discurso
Authors: Peixoto Rafaela A J R , Pires Karina Coelho
Published: December 2023

Este trabalho tem como objetivo analisar como a perspectiva de ambiente estratégico de defesa no século XXI foi reconfigurada ao longo de atualizações do Livro Branco de Defesa Nacional (LBDN), em relação ao cenário de possível cooperação com países da América do Sul. Para isso, foram discutidos o discurso contido em documentos de defesa nacional, e abordagens de projeção de poder e de dissuasão, e de cooperação na América do Sul. As análises empreendidas basearam-se em um escopo de perspectiva analítica de triangulação, consoante a tipologia VVA proposta por Malamatidou (2018), para analisar dois grupos de dados de documentos de defesa, segundo os aportes teórico-metodológicos de análise de corpora (Cf. TOGNINI-BONELLI, 2001; BERBER-SARDINHA, 2004), análise semântica lexical (L’HOMME, 2020; PEIXOTO; PIMENTEL, 2020) e análise crítica do discurso (FAIRCLOUGH, 2003; RESENDE; RAMALHO, 2016). Os grupos de dados consistem no capítulo “Ambiente Estratégico do Século XXI” da  edições de 2012, 2016 e 2020 do Livro Branco de Defesa Nacional (textos diacrônicos); e em todos os documentos de defesa publicados em 2020, quais sejam a Política Nacional de Defesa, a Estratégia Nacional de Defesa e o Livro Branco de Defesa Nacional (textos sincrônicos). Os textos sincrônicos e diacrônicos foram analisados e discutidos quanto à densidade temática e aos significados léxico-semânticos associados, quanto aos significados acionais e quanto às convergências discursivas dos métodos de análise utilizados para a pesquisa empreendida neste artigo. Os resultados apontam que houve modulação do discurso acerca do ambiente estratégico do século XXI, de forma que o multilateralismo centrado em cooperação com os países do entorno regional foi reconfigurado a fim de alinhar-se com atividades político-estratégicas associadas a potências tradicionais e potências emergentes. Espera-se que a discussão empreendida seja uma contribuição para vislumbrar caminhos interdisciplinares em relação a pesquisas no âmbito de estudos de defesa.
NATO’s Decision-Making Process in Budgeting: Prospects of the burden-sharing problem
Authors: Dall'Agnol Gustavo F. , Dall'Agnol Augusto C.
Published: December 2023

O debate referente ao “burden-sharing” tem sido um tema primordial para a OTAN desde a criação da mesma. Até mesmo ao longo da Guerra-Fria, os Estados Unidos repetidamente demandaram uma fórmula mais igualitária de “burden-sharing” para a aliança, ainda que nunca tenha levado adiante suas ameaças de deixar a OTAN. Diante disso, autores desenvolveram modelos e teorias de ação coletiva para engajar na temática. No entanto, há pouco diálogo dentre as perspectivas econômicas e políticas na academia. O presente estudo propõe contribuir para a temática incorporando matrizes conceituais relativas à barganha, já que os membros da aliança têm que tomar decisões diante contingencias históricas e geográficas. Para tal, o trabalho analisa o processo decisório e o orçamento comum da aliança além de reconstruir historicamente a questão do “burden-sharing” na OTAN. Finalmente, o artigo levanta problemáticas e propõe contribuições no que concerne o debate do “burden-sharing” na OTAN e a perspectiva futura do mesmo diante um cenário geopolítico em transformação.
Políticas Públicas: Uma Revisão Bibliométrica da Literatura
Authors: Rezende Flávio da Cunha , Gomes Brandão Rios Caio
Published: December 2023

O objetivo principal deste artigo é observar os padrões das citações feitas pelos artigos publicados na abrangente área das Políticas Públicas. Com uma abordagem diferenciada, lançamos a hipótese de que os modelos de Políticas Públicas apareceriam no centro de toda a discussão da área (isto é, os artigos mais citados seriam referentes a construção do modelo, mais do que de aplicações). Para tanto, a partir de uma análise bibliométrica, isto é, analisando as referências citadas dos artigos, bem como suas palavras-chave e resumos (abstracts), mapeamos esta vasta literatura. De fato, observa-se que os modelos de Políticas Públicas estiveram sempre no centro do debate.
Tempo, tempo, tempo: regressão de Cox na ciência política
Authors: Lins Rodrigo
Published: December 2023

Este artigo tem como objetivo apresentar o modelo de riscos proporcional de Cox. Para tanto, será feito um debate teórico geral dos modelos de sobrevivência, assim como a apresentação de termos comuns para a técnica. Além disso, será feita uma apresentação passo a passo de como elaborar um modelo de Cox no software R. Espera-se que este trabalho ajude na difusão da técnica dentro das ciências sociais.
Ideologia e Partidos no Brasil: reflexão e prática a partir dos programas de governo
Authors: Salles Nara
Published: December 2023

O objetivo deste artigo é discutir a classificação ideológica dos partidos brasileiros a partir de seus programas de governo. Para isso, organizo a exposição a partir de dois eixos. O primeiro, de caráter teórico, debate se e de que maneira esses documentos podem ser utilizados como objetos de mensuração de posições ideológicas, sobretudo a partir das contribuições da teoria da saliência da competição partidária. Nesse âmbito, apresento uma síntese das classificações já elaboradas para o caso brasileiro por meio dos programas de governo. Os limites dessas categorizações dão origem ao segundo eixo da discussão proposta, de caráter metodológico, e se volta para a apresentação de técnicas de análise automatizada de texto, alternativas ao esquema de codificação manual elaborado pelo Manifesto Project/MARPOR. Dando corpo às questões levantadas ao longo do artigo, realizo um exercício de análise de 889 plataformas eleitorais registradas por candidatos a cargos executivos no Brasil nos três níveis de disputa desde 2010. Para isso, utilizo a técnica de escalonamento, wordfish, concluindo que, embora haja casos nas diversas arenas em que a competição programática é organizada ideologicamente, há outras dimensões que podem estruturar essas disputas.
O Corporativismo Russo Na Era Putin E A Instrumentalização Do Setor De Petróleo E Gás
Authors: Maciel Tadeu Morato , Gomes Pedro Henrique Miranda
Published: December 2023

Neste texto busca-se sistematizar o papel da indústria do petróleo e gás (P&G) no fortalecimento geopolítico da Federação Russa. A análise concentra-se nas ações tomadas a partir da chegada de Vladimir Putin ao poder, uma vez que a natureza corporativista de seu governo, baseada em uma “vertical do poder”, favorece o uso do referido setor para fins geopolíticos. A motivação para a realização de artigo é contribuir com os estudos sistemáticos das iniciativas do Kremlin ao redor da alavanca energética de poder e as reações suscitadas por essas iniciativas nos outros atores da região. O nosso objetivo é testar a hipótese de que quanto maior a presença do setor de hidrocarbonetos russos nos mercados do seu entorno, maior o potencial geopolítico da federação russa. Isso será realizado através da análise das variáveis (presença do setor e potencial geopolítico russo) a fim de verificar se há ou não relações causais entre elas. Resultados apontam para a validação da hipótese no contexto específico dos governos Putin, na medida em que o sistema corporativista russo passou a permitir que o governo, através da definição de rotas estratégicas de fornecimento de hidrocarbonetos e pela compra de recursos energéticos e controle dos preços de venda, exerça pressão política nos países do entorno, aumente parcialmente a dependência dos mercados destinatários dos hidrocarbonetos russos e  reduza a dependência russa pela demanda europeia, pela via da diversificação de mercados compradores.
Müzik Öğretmeni Adaylarının Piyano Performansı Öz Yeterliklerine İlişkin Düşünceleri
Authors: TOPALAK Şefika , KABA Edanur
Published: December 2023

Bu araştırma, müzik öğretmeni adaylarının piyano performansı öz yeterliklerine ilişkin düşüncelerini incelemek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi modellerinden biri olan durum çalışması (örnek olay) modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Trabzon Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Öğretmenliği Anabilim dalında öğrenim gören, bireysel çalgısı piyano 10 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışma grubunun seçilmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolayda örneklemeden yararlanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmış ve veriler içerik analizi yoluyla analiz edilerek tablolaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; erkek katılımcıların tamamının piyano performansını yeterli gördüğü, piyano eğitimi alınan yıl ile piyano başarısı arasında bir ilişki olmadığı, ancak çalışılan saat ya da piyano çalışma sıklığının başarı ile ilişkisi olduğu, bir performansı uygulamasından önce katılımcıların büyük çoğunluğunun kendisini sinirli ve gergin hissettiği ve heyecandan kaynaklanan sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre bireysel çalgı seçimlerinde öğrencilere seçecekleri çalgının öğrenme aşamaları, zorlukları, sağlayacağı mesleki avantajlar ve kullanım alanları hakkında yeterli bilgilendirme yapılması, çalgının her yönü ile öğretmen adaylarına tanıtılması ve konser ve dinletilerin yapılma sıklığının artırılması önerilmiştir.
Yûnus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye Adlı Eserinde Kullanılan İkilemeler
Authors: AŞCI Menşure
Published: December 2023

İkileme terimi, eşanlamlı veya ilgili bir düşünceyi aynı şekil ve yapı sınıfına ait, aynı sözdizimsel hiyerarşi seviyesine oturtulan ve genellikle sözcük bağlantıları ile bağlanan kurallı dizilişleri olan bir çift sözcük anlamına gelir. Türkçede ve diğer bütün dillerde ikilemeler, kullanıldığı cümlede anlamı pekiştirmek, kuvvetlendirmek ve daha dikkat çekici hâle getirmek için benzer ya da farklı sözcüklerle meydana getirilen bir sözcük grubudur. İkilemelerin cümlede bariz görevleri ve meydana geliş durumları vardır. İkilemeler aynı iki sözcüğün tekrarıyla (yavaş yavaş, güzel güzel vb.), yakın anlamlı sözcüklerin kullanılmasıyla (eş dost, sağ salim, yalan yanlış vb.), zıt anlamlı sözcüklerin kullanılmasıyla (ileri geri, az çok, aşağı yukarı vb.), aynı anlamdaki sözcüklerin kullanılmasıyla (akıllı uslu, ev bark, kılık kıyafet vb.), biri anlamlı biri ise anlamsız sözcüklerin kullanılmasıyla (eğri büğrü, hayal meyal vb.), anlamsız iki sözcüğün kullanılmasıyla (mırın kırın, yalap şalap vb.), ses taklidi (yansıma ses) sözcüklerin kullanılmasıyla (vızır vızır, gürül gürül vb.), ikinci sözcüğün başına /m/ sesi eklenmek suretiyle (ev mev, şaka maka vb.) oluşturulur. Bu çalışmada, Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye adlı eserinde kullanılan ikilemeler incelenmiştir. Risâletü’n-Nushiyye, ikilemelerin kullanılması bakımından son derece zengin bir yapıya sahiptir. Eserde, Türkçe kelimelerle, Arapça ve Farsça sözcüklerle oluşturulan ikilemelerin sayısı oldukça fazladır. Bunun yanı sıra hem Türkçe hem de Arapça ve Farsça kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşan ikilemeler de mevcuttur. İkilemeler bazen yalın hâlde bazen de ek alarak oluşturmuştur. Bağlaçlarla veya izafetle kurulan ikilemelerin de sayısı çoktur. Bu çalışmanın amacı, Türkçenin ikilemleri kullanma gücünün Risâletü’n-Nushiyye adlı eserde ne ölçüde var olduğunu göstermektir. Çalışmamıza konu olan eser taranarak ikilemleler tespit edilmiş; tespit edilen ikilemeler ses, şekil, anlam, köken gibi özellikler göz önünde bulundurularak sınıflandırılmış ve ikilemelerin sayısal verileri de belirtilmiştir.
Üniversite Öğrencilerinin Eğitime İlişkin Algılarının Deprem Sonrası Değişimi: Fenomenolojik Bir Araştırma
Authors: BİLGİLİ Betül , BOLAT Yavuz
Published: December 2023

Depremler insanların hayatlarında büyük değişimlere sebep olan yıkıcı olaylardır. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve sonrasında tüm Türkiye’yi etkisi altına alan depremler zinciri de böyle bir değişime neden olmuştur. Bu araştırma depremin üniversite öğrencilerinin eğitim süreçleri başta olmak üzere depremin onlar üzerinde meydana getirdiği etkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenoloji desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Hatay ilinden seçilen depremi yaşamış 51 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında katılımcılar deprem sonrası içinde bulundukları yaygın duyguyu kaygı olarak belirtmişlerdir. Bu duygunun kaynağını katılımcıların birden fazla yakınını kaybetmiş olmaları olarak yorumlanmıştır. Deprem sonrası bireylerin kendilerinde gördükleri değişimler içerisinde deprem korkusu ile yaşamaya alışmanın en fazla dile getirilen durum olduğu tespit edilmiştir. Deprem öncesi ve sonrası eğitim sürecinin değerlendirildiğinde eğitim şartlarının yetersiz olması ile eğitim sürecinin aksadığı ve eğitimin bireylerin yaşam süreçleri içerisinde onların öncelikleri arasından çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, konu ve mevcut durum dikkate alındığında katılımcıların deprem sonrası temel ihtiyaçlarının karşılanmasının yanında onların sosyal yaşamlarına hızlı bir şekilde dönmesine yardımcı olacak bir dizi psikososyal destek hizmetlerinin planlanması önerilmektedir. Bununla birlikte teknolojinin eğitim-öğretim hizmetlerine deprem sonrası süreçte katkısı göz önünde alındığında teknolojik imkanların ve altyapının kriz süreçlerinin yönetimi için doğru biçimde geliştirilmesi önemli bulunmuştur.
Anadolu Ağızları Üzerine Yapılan Çalışmaları Değerlendirme Denemesi II (2013-2023)
Authors: ERENBAŞ PEHLİVAN Seher
Published: December 2023

19. yüzyılın ortalarından günümüze kadar Anadolu ağızlarıyla ilgili deneme, sınıflandırma, derleme vb. gibi pek çok çalışma yapılmıştır. Lisansüstü tezler, araştırma makaleleri yazılmış ve konuyla ilgili bildiriler sunulmuştur. Bu çalışmalar ve sayılarını takip etmek amacıyla bazı araştırmacılar tarafından bibliyografya çalışmalarında konuyla ilgili araştırmaların künyeleri ve listeleri verilerek ağızlar üzerinde yapılmış çalışmaların sayısı tespit edilir olmuştur. Yalnız Anadolu ağızlarıyla ilgili çalışmaların sayısı günden güne arttıkça alandaki çalışma ve araştırmaların nitelikleri de sorgulanmaya ve incelenmeye başlanmıştır. Bu nedenle ağız çalışmaların nitelikleri hakkında yöntem makaleleri yazılmış, bu alandaki araştırmacıların nelere dikkat etmesi gerektiği bu tarz çalışmalarda belirtilmiştir; ancak ağızlarla ilgili yapılan çalışmalarda bu yöntemlere ne kadar dikkat edildiği, çalışmaların niteliklerinin ne oranda olduğu belli değildir. Bu amaçla bu çalışma, daha önce tarafımızca yazılmış olan Anadolu Ağızları Üzerine Yapılan Çalışmaları Değerlendirme Denemesi I- (2000-2012) adlı makalenin devamı niteliğindedir. Çalışmada yalnızca 2013 ila 2023 yılları arasında yazılmış makaleler ele alınmıştır. Tespit edilen makalelerin kısaca içeriği tanıtılarak yöntemleri ifade edilmiştir. Makalelerin yöntemlerinin tespit edilip değerlendirilmesinde ağız çalışmalarıyla ilgili araştırmacılar tarafından yazılmış olan yöntem makalelerinden yararlanmıştır. 10 yıllık dönemde Anadolu ağızlarıyla ilgili 272 makalenin yazıldığı ortaya çıkarılmıştır. Konularına göre sınıflandırılan makalelerin en fazla Söz Varlığı ile Bir Konu veya Bir Kelime Üzerine Yapılmış Çalışmalar başlıkları altında olduğu tespit edilmiştir. 2000 ila 2012 yıllarında yapılan çalışmalara göre derleme yöntemlerinde iyileşmelerin olduğu, araştırmacıların bu konuda daha titiz davrandığı gözlemlenmiştir.
Âb-ı Hayattan Tufana Türk Kültüründe Su Miti ve Bu Mitin Filmlerdeki Yansımaları
Authors: ŞAHİN Murat
Published: December 2023

Yaşamın önemli bir unsuru olan su, mitlerde ya içen kişiye ölümsüzlük verdiğine inanılan âb-ı hayat ya da insanların hatalarından dolayı dünyanın sular altında kalması anlamına gelen tufan olarak yer almaktadır. Suya dair bu mitlere, kültürel ögelere sıklıkla yer verilen filmlerde de rastlanılmaktadır. Su mitinin filmlere yansımasından hareketle çalışmanın konusunu âb-ı hayat ve tufan mitinin Türk filmlerine yansımaları oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı âb-ı hayat ve tufan mitinin Türk filmlerinde nasıl ele alındığını ortaya koymaktır. Nitel araştırma tekniklerinden durum saptama deseninin kullanıldığı çalışmada veri analiz tekniği olarak betimsel analizden yararlanılmış ve bu doğrultuda Türk destan ve efsanelerinde yer alan âb-ı hayat ve tufan mitinin konu edildiği filmler incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda Nehir filminin, Türk destanlarında ve efsanelerinde geçtiği gibi suyun hem koruyucu hem de cezalandırıcı yönünü yansıttığı, Ölümsüzler Köyü filminin suyun ölümsüzlük getirdiğine inanılan âb-ı hayat özelliğine ve hastalıklara şifa getirmesi yönüne dair vurgu yaptığı, Bozkır filminde ise suyun tufan getirerek eski yaşamı yok edip yeni bir yaşam getirme özelliğine göndermede bulunduğu tespit edilmiştir.
Kirpi ̴ Kipri, Kirpik ̴ Kiprik Kelimeleri Üzerine
Authors: DİNÇASLAN Mehmet Fatih
Published: December 2023

Bu çalışmada, metatez içeren kirpi ̴ kipri, kirpik ̴ kiprik kelimelerinin tarihsel ölçüt çerçevesinde fonolojik, morfolojik ve semantik özeliklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın amacına uygun verilerin oluşturulmasında tarama modeli ve doküman incelemesi tekniği ile alanla ilgili kaynak kitaplara başvurulmuş, art zamanlı çözümleme yöntemi kullanılarak çalışmanın her aşamasının sonunda tespit edilen hususlar tarafımızdan betimlenmiştir. Dört aşamadan oluşan çalışmanın ilk aşamasında, kirpi ̴ kipri, kirpik ̴ kiprik kelimeleri, tarihî ve çağdaş Türk yazı dillerine ait mevcut sözlüklerden bazıları incelenerek söz konusu kelimelerin leksik özelliklerine dair bulgulara ulaşılmış ve kirpi-kirpik kelimelerinin etimolojileriyle ilgili etimoloji sözlükleri taranmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, Türkçe organ adlarından olan ve kelime sonu -k ünsüzü ile biten kirpik ̴ kiprik ile “Türkçe hayvan adlarından olan kirpi ̴ kipri kelimeleri arasında fonolojik, morfolojik ya da semantik bir bağ var mıdır?” sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmanın üçüncü aşamasında kirpi ̴ kipri, kirpik ̴ kiprik kelimelerinde görülen metatez olayı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son aşamasında, Klasik Türk ve Halk şiirlerinde sevgilinin aşığa attığı okları temsil eden kirpik ̴ kiprik mazmunu ile sırtı dikenlerle kaplı, dikenleri oka benzetilen, kirpi ̴ kipri hayvanı arasındaki metafor olayına dikkat çekilerek tespit edilen bulgular yorumlanmıştır. Çalışmanın sonuç kısmında ise kirpi ̴ kipri, kirpik ̴ kiprik kelimeleri ile ilgili saptanan hususlar ve öneriler tarafımızdan betimlenerek ortaya konulmuştur.
Ağız Araştırmalarında Göç Olgusuna Tematik Bir Yaklaşım
Authors: ŞİMŞEK UMAÇ Zeynep
Published: December 2023

Bu çalışmada; Türkiye Türkçesi ağızlarının oluşum sürecinde ve bugünkü güncel yapısında belirleyici olan göç olgusunun ağız araştırmalarına ait kavramlara yansıması üzerinde durulmuştur. Türkiye Türkçesi ağızlarının bugünkü durumuna bakıldığında, oluşma süreçleri tamamlanmış, pek çok monografik incelemeye konu olmuş yerli ağızlar yanında; göçmen ağızları, ağız adacıkları ve kentleşmenin getirdiği ağız değişimleri de görülmektedir.

Oğuzların Anadolu’ya gelişi ve yurt tutması Türkiye Türkçesi ağızlarının oluşmasında belirleyici tarihî gerçekliktir, ardından gelen süreçler yerli ağızların şekillenmesinde daha sonra göçmen ağızlarının veya ağız adacıklarının oluşmasında etkili olmuştur. Günümüzde ağızların standart konuşma dili içinde yer bulması yaşanan iç göçlerin bir sonucudur. Birbirini izleyen bu kronolojik süreçlerde göç olgusunun hep ön plana çıktığı görülmektedir.

Ağız çalışmalarında göç olgusunun ürettiği terminolojiye ve çalışma alanına dikkat çekmeyi amaçlayan bu çalışmada, ağızlar ile ilgili teorik veya inceleme niteliği taşıyan çalışmalardan yararlanılmıştır.

Özellikle ağız çalışmalarıyla ilgili güncel alanlar olan göçmen ağızları, ağız adacıkları, kentlileşme sürecindeki konuşma dili içerisinde yaşayan “lekt”ler ve bu alanlardaki öncü kabul edilebilecek çalışmalar da bu makalede konu edilmiş, sonuç bölümünde ise güncel ağız çalışmalarının istikameti konusunda görüşler ortaya konmuştur.
Art ve Eş Zamanlılık Bağlamında Oğul ve Oğlan
Authors: ŞENARSLAN Necip Fazıl , KASIMOĞLU DÖNMEZ Berrin
Published: December 2023

Tarihsel süreç içerisinde bir dilde bulunan sözcüklerle kurulan ve derlem, bütünce olarak tanımlanabilen söz varlığı, her bir sözcük için ayrı ayrı olmak üzere doğan gereksinimlere göre değişiklik arz edebilmektedir. Dilin zenginliğinin göstergelerinden biri olan söz varlığı içinde yer alan bazı sözcükler -dilin gereksinimleri doğrultusunda- tarihî süreç içinde anlam değişikliklerine uğramaktadır. Bu anlam değişiklikleri anlam daralması, anlam genişlemesi, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi vb. şekillerde meydana gelebilmektedir. Bir sözcüğün anlam değişimine uğraması için geçirdiği süreç uzun solukludur. Bu bakımdan ilgili sözcüğün uzun süre dilde var olması gerekmektedir. Sözcüğün anlamı dizimsel ve dizisel düzlemlerde belirlenir. Bununla beraber anlam bilimsel ilişkiler de önemlidir. Çalışmamıza konu olan oğul ve onun çoğulu olduğu belirtilen oğlan sözcükleri de Türkçenin eski dönemlerinden beri dilde yer alması nedeniyle zamanla anlam değişikliklerine uğramıştır. Bu çalışmada önce bu sözcüklerin etimolojileri üzerinde durulacak, ardından anlam değişiklikleri ile ilgili bilgi verilerek oğul ve oğlan sözcüklerinin anlam ilişkileri doğrultusunda aldıkları anlamlar gösterilecektir. Anlam bilim ilişkileri içinde bu sözcükler art zamanlı ve eş zamanlı olarak incelenecek, bunlara tarihî metinlerden tanıklar gösterilecektir. Bunun yanında yine art ve eş zamanlı olarak oğul ve oğlan sözcüklerinden türeyen, bu sözcükler dışında onlarla aynı anlamlarda kullanılan diğer sözcükler de tanıklarıyla beraber verilecektir.

Türkler tarih boyunca çeşitli sebeplerle pek çok milletle etkileşim hâlinde olmuştur. Bunun neticesinde yabancı kökenli bazı kelimeler Türkçeleştirilerek ödünçleme yoluyla Türkçeye geçmiştir. Bu bağlamda Arapçadan Türkçeye geçen ve çalışmamıza konu olan oğul ve oğlan kelimeleriyle benzer anlamlar taşıyan “tıfıl, ıyâl, velet, evlat” gibi kelimeler Türkçe kökenli olmamaları sebebiyle çalışmamıza dahil edilmemiştir.
Necip Fazıl Kısakürek’in Senaryo-Romanlarında ‘Günah’ Olgusu
Authors: ŞUORUÇ Batuhan
Published: December 2023

Sinema kimi zaman yazarların kendi ideolojilerine de hizmet eden bir sanat ola¬rak karşımıza çıkmaktadır. Yazarlar inandıkları dünya görüşünü, estetik duygularını, sanatsal yorumlarını birçok türde sergilemişlerdir. Bu durum bazı yazarlarda çok daha fazla ön plana çıkmıştır. Tür¬kiye’de edebiyat ve fikir dünyasında adından en sık söz ettiren isimlerden Necip Fazıl Kısakü¬rek de bu yazarların önde gelenlerinden bi¬ridir. Kısakürek, Türk sinemasının toplumun hemen her kesimine hitap ettiği yıllarda senaryo-romanlar kaleme almış bu sayede inandığı değerleri toplumun karşısına çı¬karma cesareti göstermiştir.

Edebiyatın birçok türünde eser veren Kısakürek’in sinema sanatına ilişkin de ciddi anlamda bir üretim faaliyeti içine girmiş olduğunu rahatlıkla ifade edebiliriz. Sayıları onu bulan senaryo-romanlarının bir kısmı filme de uyarlanan yazar yer yer karakterlerin ağzından inandığı dünya görüşünü dile getirmekten de geri durmamış¬tır. Her ne kadar kurgu itibariyle diğer eserlerinde ilk bakışta göze çarptığı gibi nite¬likli yapıtlar olduğunu ileri süremesek de yazar senaryo-ro¬manlarında da edebî ve es¬tetik bir duruş sergilemeyi kısmen de olsa başarmıştır.

Kısakürek’in sinemaya yönelik teorik düşünceleriyle pratikte ortaya koyduğu eserler birbirle-riyle yer yer ciddi tenakuzlar barındırmaktadır. Yazar, düşünce eserle¬rinde sıkı bir biçimde eleştiriye tabi tuttuğu birçok unsuru kendi üretimlerinde bizzat uygulamış bu yönüyle bir tu-tarsızlığın ortaya çıkmasına engel olamamıştır.

Kısakürek’in birçok edebî eserinde olduğu gibi senaryo-romanlarında da otobi¬yografik bir ta-kım izler rahatlıkla görülmektedir. Şahsi hayatında zaman zaman piş¬manlığını dile getirdiği ve günah olarak kabul ettiği birtakım davranışlarını senaryo-romanlarında karakterlerine de uy¬gulatır. Yazarın on eserinin neredeyse tamamında; zina, kumar ve içki/esrar, uyuşturucu gü¬nahlarının birinin veya birkaçının birden ele alındığı kimi zaman merkeze alındığı ve olayların yönlendiricisi olarak konumlandı¬rıldığı görülür. Bu günahlardan dolayı pişmanlık hisseden karakterlerin sayısının ol¬dukça az olması ise yazarın senaryo-romanlarındaki mesaj verme kay¬gısını gölgede bırakan bir kusur olarak nitelendirilebilir.

Çalışmamızda yöntem olarak, genel literatür tarama yönteminden yararlandık.
Nüvîdî Mahlaslı İki Dîvân Şairi ve Şiirleri
Authors: BOZYİĞİT Esra
Published: December 2023

Osmanlı Dönemi edebiyatının biyografik kaynaklarından şair tezkirelerinde, Nüvîdî mahlasını kullanan iki şair kaydedilmiştir. Bu şairlerden ilki, hayatının büyük bir kısmını 16. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış olan Yûsuf Nüvîdî Efendi (ö. 1608); ikincisi, 17. yüzyıl şairlerinden Mehmed Nüvîdî Efendi (ö. 1674-75)’dir. Dîvân sahibi olup olmadıkları bilinmeyen bu iki şairin az sayıdaki şiirleri, tezkirelerde ve metin neşri yapılmış mecmualarda yer almaktadır. Bu çalışmada öncelikle Nüvîdî mahlaslı şairlerin hayatları ve edebî şahsiyetleri hakkında bilgi verilmiştir. Ardından şair tezkirelerinden derlenen her iki şaire ait şiirler sıralanmıştır. Sonrasında şiir mecmualarından derlenen Nüvîdî mahlaslı şiirlere yer verilmiştir. Mecmualarına göre tasnif edilerek kaydedilen bu şiirler, mecmualar üzerine hazırlanan 517 çalışmanın taranması sonucunda elde edilmiştir. Mecmualardan şiirler derlenirken yazma nüshalardan istifade edilerek şiirlerdeki okuma hataları düzeltilmiş, yapılan düzeltmeler dipnotlarda gösterilmiştir. Şair tezkirelerinden yapılan derlemeler sırasında ise tezkireler üzerine hazırlanan metin neşirlerinden faydalanılmıştır. Çalışmanın son bölümünde, daha evvel neşredilmemiş Nüvîdî mahlaslı şiirlerin transkripsiyonlu metinleri araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. Mecmualardan derlenen ve metin neşri ilk defa yapılan şiirlerin hangi Nüvîdî’ye ait olduğu hususundaki değerlendirmeler, ilgili mecmua başlığı altında verilmiştir.
Ayntâblı Hüsnî’nin Rüyası -Hüsnî’nin Hâb-ı Hayâl’ine, Şaire ve Şiire İlişkin Görüşlerine Dair-
Authors: KUTLAR OĞUZ Fatma Sabiha , YALÇINKAYA Şerife
Published: December 2023

Ayntâblı Hüsnî, klasik Türk şiirinin 19. yüzyıldaki temsilcilerindendir. Yüzyılın biyografik kaynakları ona yer vermemiştir. Hüsnî hakkında elimize ulaşan bilgiler Ayntâb’la ilgili kaynaklarla sınırlıdır. Şairin tespit edilen tek müstakil eseri, kendisi tarafından 1291/1874-1875’te İstanbul’da Mekteb-i Sanayi Matbaası’nda bastırılan Hâb-ı Hayâl adlı 465 beyitlik mesnevisidir. Eserin başında şairin mesnevisine tarih düşürmek amacıyla kaleme aldığı bir kıta ve sonunda da Hakkî Bey ve Şeyh Remzî Efendi’nin yazdığı biri kıta diğeri nazm şeklinde iki takrîz ve bir tarih beyti yer almaktadır. Takrîzlerden ikincisinde de esere tarih düşürülmüştür. Hâb-ı Hayâl, gerçeğe dayalı bir anlatıdır. Eserin bu niteliği, metin içerisinde ve şairinin esere düştüğü tarih şiiriyle vurgulanmıştır. Hüsnî’nin mesnevisinin orijinalitesi, şiir ve şair hakkındaki değerlendirmelerinde aranmalıdır. Mesnevi, temelde bir şairin hikâyesi üzerine kuruludur. Hüsnî, anlattığı şair ve bu şairin gördüğü rüya üzerinden manzum bir hikâye yazmış ve ardından hikâyede tasvir ettiği şairde bulunan zaaflara çözümlerini önermiştir. Bu makalede, Ayntâblı Hüsnî’nin Hâb-ı Hayâl mesnevisi, mesnevinin ana teması olan şairin rüyası bölümü üzerinden değerlendirilmiş ve metindeki şiir ve şaire ilişkin değerlendirmeler incelenmiştir. Makalenin sonunda mesnevinin matbu nüshasına dayalı çeviriyazısı yapılmıştır.
Hattan Nakşa: Atâyî’nin Hamse’sindeki Minyatürlü Hikâyeler
Authors: ÜNLÜ Osman
Published: December 2023

Türk sanatında minyatürün ortaya çıkması Orta Asya’da Uygurlar Dönemi’ne rastlamaktadır. Osmanlı minyatür geleneğine bakıldığında esas olarak Erken Dönem, Yükseliş, Klasik ve Batılılaşma olarak dört ana dönemden bahsedilebilir. Minyatür konu ve üsluplarına bakıldığında ise özellikle dinî ve mitolojik konuların yer aldığı görülür. Kısas-ı Enbiyâlar, Şehnâme ve Acâibü’l-Mahlûkât türü eserlerdeki minyatürler başlıca konulardır. Daha sonra Nizâmî’nin Hamse’si, Leylâ vü Mecnûn gibi iki kahramanlı aşk hikâyelerini barındıran eserlerin minyatürlerinin yapıldığı görülür. Bununla birlikte XVII. yüzyıla dek padişah ve saray etrafında şekillenen minyatürlerin I. Ahmed dönemi ve sonraki dönemlerde günlük hayatı çeşitli şekillerde nakşettiği daha sık görülmeye başlar.

Eserlerini XVII. yüzyılın ilk yarısında veren Nev’î-zâde Atâyî’nin (öl. 1045/1635) Hamse’sinin içindeki bazı hikâyelerin, eserin yazılmasından yaklaşık yüz yıl sonra nakkaşlar tarafından minyatürlenmesi günlük yaşam sahnelerini minyatür örnekleri içine dâhil etmesi açısından önemlidir. Şimdiye kadar Hamse’nin minyatürlü beş nüshası tespit edilmiştir. Bu nüshalar çerçevesinde Hamse’nin Sohbetü’l-Ebkâr mesnevisinin 25. Sohbet’i ve Nefhatü’l-Ezhâr ‘ın 14. Nefha’sında yer alan iki hikâyenin minyatürleriyle birlikte döneminin İstanbul hayatını hem görsel hem de yazılı metin olarak nasıl yansıttığı incelenmiştir.