Η χρήση ειδικών ερωτηματολογίων στην παρακολούθηση της μεταβολής της ποιότητας ζωής σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα
Authors: Λιθοξοπούλου Έλλη 
Published: January 2014

Η ποιότητα ζωής σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα συχνά παραβλέπεται λόγω της σοβαρότητας της νόσου και η προσοχή όλων εστιάζεται στη φυσική κατάσταση του ασθενή. Ωστόσο, επειδή η αναμενόμενη επιβίωση των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα παραμένει χαμηλή, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλιστεί η ποιότητα για το υπόλοιπο της ζωής τους. Στόχοι της παρούσας μελέτης είναι να παρατηρηθούν οι αλλαγές σε παράγοντες που καθορίζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών με τις μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμενες μεθόδους αντιμετώπισης του καρκίνου του πνεύμονα και να παρατηρηθεί αν υπάρχει βελτίωση. Επίσης, διερευνούνται οι συσχετίσεις των αξιολογήσεων της ποιότητας ζωής των ασθενών με την επιβίωση, την ανταπόκριση στη θεραπεία, τον ιστολογικό τύπο του νεοπλάσματος και το στάδιο του, το είδος της αντιμετώπισης, τη λειτουργική κατάσταση, το ιστορικό καπνίσματος, τη χρήση αλκοόλ και τα δημογραφικά στοιχεία του ασθενή. Η ποιότητα ζωής εκτιμήθηκε σε 282 ασθενείς που παραπέμφθηκαν στο τμήμα χημειοθεραπειών της Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παπανικολάου, ένα από τα μεγαλύτερα και εξειδικευμένα κέντρα στην Ελλάδα. Για τις αξιολογήσεις της ποιότητας ζωής χρησιμοποιήθηκαν 3 έγκυρες, αξιόπιστες και σταθμισμένες στα ελληνικά κλίμακες: FACT-L, SF-36 και HADS. Από τα αποτελέσματα σχετικά με τη σύγκριση των σκορ των ερωτηματολογίων FACTL παρατηρείται ότι, ενώ τα σωματικά συμπτώματα των ασθενών της μελέτης επιδεινώνονται με τη χημειοθεραπεία, η ψυχολογική τους ευεξία βελτιώνεται σε σχέση με την πρώτη τους μέτρηση πριν την πρώτη θεραπεία. Τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων HADS συμφωνούν με τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων FACTL, επιβεβαιώνοντας ότι το άγχος και η κατάθλιψη βελτιώνονται με τον καιρό. Η σύγκριση των ερωτηματολογίων SF-36, σε συμφωνία με τα άλλα δύο ερωτηματολόγια, έδειξε ότι με τη θεραπεία μειώθηκαν ο σωματικός πόνος, ο περιορισμός λειτουργιών λόγω συναισθηματικών προβλημάτων, ο περιορισμός στις κοινωνικές δραστηριότητες και η ζωτικότητα, ενώ αυξήθηκαν η ψυχική-διανοητική υγεία και ο περιορισμός στη φυσική λειτουργικότητα. Οι παρατηρήσεις από την ανάλυση επιβίωσης επιβεβαιώνουν τα βιβλιογραφικά ευρήματα, με τους ασθενείς με ΜΚΠ να έχουν σημαντικά μικρότερη επιβίωση από τους ασθενείς με ΜΜΚΠ, την αρχική λειτουργική κατάσταση των ασθενών να συνάδει με την επιβίωση, τη σύγχρονη χημειοθεραπεία με ακτινοθεραπεία να βελτιώνει την επιβίωση και την ύπαρξη μεταστάσεων να δυσχεραίνει την επιβίωση. Επίσης, παρατηρείται ότι ο αριθμός χημειοθεραπειών και τα συνολικά σκορ των ερωτηματολογίων (εκτός από τα σκορ του ερωτηματολογίου SF36 που απαντήθηκε μετά τη τελευταία χημειοθεραπεία του ασθενή) σχετίζονται θετικά με την επιβίωση. Οι επιμέρους συσχετίσεις των συνολικών σκορ των ερωτηματολογίων ποιότητας ζωής μεταξύ τους ήταν σημαντικές, με συμφωνία στα βασικά συμπεράσματα σχετικά με την ποιότητας ζωής των ασθενών, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και την εγκυρότητα των τριών ερωτηματολογίων. Η δε συσχέτιση των σκορ των ερωτηματολογίων με την επιβίωση και την ανταπόκριση στη θεραπεία ήταν στατιστικά σημαντική. Άρα μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι όσο υψηλότερα είναι τα σκορ της ποιότητας ζωής, τόσο μεγαλύτερη είναι επιβίωση των ασθενών. Με τις παρατηρήσεις της παρούσας μελέτης αναδεικνύεται η επιτακτική ανάγκη για ψυχολογική στήριξη των ασθενών συγκεκριμένα μετά τη διάγνωση της νόσου τους και με την έναρξη της θεραπείας τους. Η στήριξη των ασθενών ψυχολογικά μπορεί να επιφέρει ένα καλύτερο επίπεδο ποιότητας ζωής, και άρα παράταση της επιβίωσης.