Στοιχεία βιολογίας επιδημιολογίας, και απωλειών από την κλαδοσπορίωση σε καλλιέργεια τομάτας θερμοκηπίων
Authors: Μάππας Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Η ασθένεια της τομάτας που προκαλείται από τον μύκητα Fulvia fulva παρουσιάζει σημαντικό γεωργικό ενδιαφέρον. Για το λόγο αυτό ερευνήθηκαν διάφορα στοιχεία της βιολογίας του μύκητα και της ασθένειας. Μελετήθηκε η ικανότητα των κονιδίων του μύκητα F. Fulva να διατηρούν την βλαστική τους ικανότητα σε ελεγχόμενες συνθήκες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η θερμοκρασία των 30ο C και η σχετική υγρασία 19% περιόριζε την βλαστική τους ικανότητα στον ένα μήνα, στους 25οC και σχετική υγρασία 32% διατήρησαν την βλαστική τους ικανότητα 47 ημέρες, ενώ στους 20ο και 25ο C με 58% και 65% σχετική υγρασία αντίστοιχα η βλαστική τους ικανότητα διατηρήθηκε έως 180 ημέρες. Σε θερμοκρασία 10ο με 75% σχετική υγρασία διατήρησαν την βλαστική τους ικανότητα πλέον των 260 ημερών. Σ΄όλες τις περιπτώσεις ο συντελεστής προσδιορισμού μεταξύ του χρόνου διατήρησης και της βλαστικής ικανότητας των κονιδίων ήταν r2 > 0,73 ο οποίος δείχνει ότι η βλαστική ικανότητα έχει σχέση με το χρονικό διάστημα διατήρησης στι δεδομένες συνθήκες και σχετικής υγρασίας.Όταν όμως, τα κονίδια διατηρήθηκαν μέσα σε θερμοκήπιο την θερινή περίοδο με ημερήσια θερμοκρασία κυμαινόμενη, η μέση από 23,3 έως 26,9ο C και η μέγιστη από 31,8 έως 38,6ο C και μέση σχετική υγρασία 53 έως 82%, μέγιστη σχετική υγρασία 75 έως 97%, η βλαστική τους ικανότητα μηδενίσθηκε σε 32 ημέρες. Όταν διατηρήθηκαν την περίοδο του φθινοπώρου και του χειμώνα με κυμαινόμενη θερμοκρασία μέση και μεγίστη από 2 έως 13ο Cκαι 12ο έως 31ο C αντιστοίχως, καθώς και η μέση σχετική υγρασία 75 έως 90% μετά από 105 ημέρες η βλαστική τους ικανότητα ήταν 24%, ενώ η αρχική ήταν 46,8%. Η διατήρηση των κονιδίων σε υπολείμματα της καλλιέργειας μέσα στο θερμοκήπιο για 160 ημέρες είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η βλαστική τους ικανότητα από 45% σε 17%. Μετά από 295 ημέρες, δεν μελετήθηκε το ποσοστό βλαστικής ικανότητας των κονιδίων, όμως σε δοκιμές παθογένεσης είχαν την ικανότητα να μολύνουν τα φύλλα της τομάτας. Όταν όμως ο μύκητας διατηρήθηκε σε απολυμασμένο ή μη έδαφος ακόμα και μετά από 490 ημέρες δοκιμές παθογένεσης έδειξαν ότι είναι σε θέση να μολύνει τα φύλλα τομάτας. Τέλος όταν ο μύκητας καλλιεργήθηκε σε υπόστρωμα αλάτων σε 27 ημέρες σχημάτισε χλαμυδοσπόρια, που παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά στο μύκητα αυτό. Η θερμοκρασία και η σχετική υγρασία οι οποίες συνήθως υπάρχουν στο περιβάλλον των θερμοκηπίων όπου καλλιεργούνται τομάτες είναι κατάλληλες για την καλλιέργεια της τομάτας και ευνοϊκές για την διατήρηση και ανάπτυξη του μύκητα. Οι παρατηρήσεις επί των πρωτογενών μολύνσεων στις συνθήκες του πειραματισμού έδειξαν ότι ο μύκητας προσβάλλει τα φυτά στην αρχή προς την μέση της καλλιεργητικής περιόδου. Η είσοδος του παθογόνου γίνεται μέσω των στοματίων χωρίς να παρατηρούνται εξειδικευμένα όργανα μόλυνσης.Ο υπολογισμός του χρόνου επώασης και εκκόλαψης του παθογόνου στον ξενιστή εκφράζεται με την μαθηματική σχέση: Η διάκριση των πρωτεϊνών των ταυτοποιημένων φυλών του παθογόνου βρέθηκε ότι μπορεί να γίνει με την ηλεκτροφόρηση SDS επειδή όμως δεν υπήρχαν στην διάθεσή μας όλες οι γνωστές φυλές για να είναι πλήρης ο χάρτης των πρωτεϊνών, δεν είναι δυνατόν να γίνει η ταυτοποίηση των διαφόρων απομονώσεων.Μελετήθηκε επίσης η επίδραση των εξιδρώσεων των φύλλων στη βλάστηση των κονιδίων. Παρατηρήθηκε ότι οι εξιδρώσεις από το ανθεκτικό υβρίδιο ‘’Alonso’’ είχαν αρνητική επίδραση στην βλάστηση των κονιδίων του μύκητα ενώ αυτές από το ευπαθές υβρίδιο ‘’Arletta’’ είχαν θετική επίδραση. Διαφορά στην χημική σύσταση των εξιδρώσεων των δυο υβριδίων βρέθηκε μόνο στην παρουσία αλανίνης στο ανθεκτικό. Το παθογόνο είναι σε θέση να μειώσει την παραγωγή των φυτών τομάτας ακόμα και όταν η μόλυνση γίνει με την άνθηση της 5ης ταξιανθίας σε σύνολο 6 συγκομιζόμενων, ή με την άνθηση της 4ης ταξιανθίας σε σύνολο 6 ή με την άνθηση της 3ης ταξιανθίας σε σύνολο 4. Όταν τα φυτά αποφυλλώθηκαν τεχνητά κατά 25% του συνολικού φυλλώματος, 40-45 ημέρες πριν το τέλος της συγκομιδής, ανεξάρτητα των συγκομιζομένων ταξιανθιών, τα αποτελέσματα έδειξαν ίδια μείωση της παραγωγής, σε σύγκριση με τους μάρτυρες, καθώς και με την πρωιμότερη μόλυνση από τον μύκητα.