Οικονομική ανάλυση των πιθανών επιπτώσεων από την εφαρμογή της οδηγίας πλαίσιο για τους υδάτινους πόρους, 2000/60
Authors: Βασιλάκη Άννα 
Published: August 2021

Αναγνωρίζοντας το νερό ως κοινωνικό αγαθό, αναντικατάστατο για την επιβίωση, την υγεία και την οικονομική ανάπτυξη, η εκτεταμένη έλλειψη και ρύπανσή του απειλούν σήμερα πολλές περιοχές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) κατανοώντας τη σπουδαιότητα της προστασίας και διατήρησης του υδάτινου περιβάλλοντος προχώρησε από νωρίς στη θέσπιση σχετικού νομοθετικού πλαισίου, που έπειτα από πολλές αναθεωρήσεις του κατέληξε στην Οδηγία – πλαίσιο για του υδατικούς πόρους 2000/60/ Ε.Κ. Το άρθρο 9 της Οδηγίας - πλαίσιο αναγνωρίζει το νερό ως οικονομικό αγαθό και αναφέρεται στη έννοια της ανάκτησης του πλήρους κόστους του (χρηματοοικονομικό, περιβαλλοντικό και έλλειψης / πόρου). Επίσης, ορίζει ως μέσο για την ανάκτηση του κόστους αυτού τις μεθόδους τιμολόγησής του. Καθώς οι μέθοδοι αυτές δεν επιτυγχάνουν του ίδιους στόχους, η παρούσα εργασία καλείται να υπολογίσει την αποτελεσματικότητά τους. Η καινοτομία της έγκειται στο ότι οι μέθοδοι τιμολόγησης υπολογίζονται με βάση την ανάκτηση του πλήρους κόστους του νερού.Ως περιοχή μελέτης επιλέχθηκε το αρδευτικό δίκτυο του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (Τ.Ο.Ε.Β.) Πηνειού Θεσσαλίας και ο χρονικός ορίζοντας της έρευνας εκτείνεται στα πλέον πρόσφατα στοιχεία (έτη 2009 – 2010). Η χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία διακρίνεται σε τρία επιμέρους στάδια. Στο πρώτο γίνεται συνδυασμός των γεωργικών δραστηριοτήτων ανά τύπο εδάφους με τη βοήθεια των Γεωγραφικών Πληροφοριακών Συστημάτων και των χαρτών φυτικής κάλυψης και εδάφους της περιοχής. Στο δεύτερο στάδιο επιδιώκεται η βιοφυσική προσομοίωση της φυτικής παραγωγής και ακολουθεί η διαδικασία της «μεταμοντελοποίησης» (metamodeling), ώστε να προσδιοριστούν οι συναρτήσεις παραγωγής. Στο τρίτο και τελευταίο επίπεδο, συνδυάζονται οι συναρτήσεις παραγωγής, με τα δευτερογενή δεδομένα, τα μέτρα της πολιτικής και το σενάριο εφαρμογής της Οδηγίας 2000/60/ Ε.Κ. προκειμένου να γίνει η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής. Προφανώς, το υπόδειγμα εμπεριέχει τους κατάλληλους περιορισμούς, που εγγράφουν τις χωρικές και χρονικές ιδιαιτερότητες της προσομοίωσης που επιχειρείται στην εν λόγω ερευνητική εργασία. Για παράδειγμα, υπάρχουν περιορισμοί αναφορικά με την έκταση της γεωργικής γης, τη διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων, τις ιδιαιτερότητες της ισχύουσας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις μιας πολυλειτουργικής γεωργίας.Τα αποτελέσματα της ακολουθούμενης μεθοδολογίας έδειξαν πως δεν είναι δυνατή η εξαγωγή ενιαίων συμπερασμάτων σχετικά με τις διαφορετικές μεθόδους τιμολόγησης του αρδευτικού νερού. Δηλαδή η εκάστοτε μέθοδος μπορεί να υπερτερεί σε ένα σημείο, π.χ. εξοικονόμηση του νερού, όχι όμως και σε όλα τα υπόλοιπα που εξετάζονται. Ακόμα, καθώς οι μέθοδοι τιμολόγησης ελέγχονται βάσει ακριβότερης και φθηνότερης εκδοχής, η μεταξύ τους σύγκριση δείχνει πως μια μέθοδος που υστερεί σε ένα σημείο στη πρώτη εκδοχή δεν υστερεί εξίσου και στη δεύτερη. Εντέλει διαπιστώνεται πως ανάλογα με το στόχο που τίθεται κάθε φορά, επιλέγεται η κατάλληλη μέθοδος χρέωσης του νερού.Η παρούσα μελέτη κλείνει επισημαίνοντας πως τα ανωτέρω συμπεράσματα ίσως διαφοροποιούνταν εφόσον η ανάλυση γινόταν σε επίπεδο γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Κάτι τέτοιο θα επέτρεπε όχι μόνο τον υπολογισμό περαιτέρω δεικτών ανά εξεταζόμενη μέθοδο τιμολόγησης, αλλά και την εκτίμηση επιπλέον μεθόδων, όπως οι κλιμακωτές χρεώσεις και η τιμολόγηση Ramsey.