ВЗАИМОСВЯЗЬ СИНДРОМА ЭМОЦИОНАЛЬНОГО ВЫГОРАНИЯ И ПРОАКТИВНОГО СОВЛАДАЮЩЕГО ПОВЕДЕНИЯ В КОНТЕКСТЕ ИЗУЧЕНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ СТРЕССОВ И ДЕФОРМАЦИЙ
Authors: Duanayeva S.E. , Shomanbayeva A.O. , Auyelova K.E. , AinabekS B. , Adilova E.T. 
Published: May 2024

This article presents study results of emotional burnout syndrome indicators (EBS) and proactive coping behavior when studying professional stress among representatives of helping professions -doctors and teachers of higher educational institutions in Shymkent.Thus, during the experiment, we identified a positive and negative correlation between the values of proactive coping and subfactorial symptoms of emotional burnout. For this purpose, we used a multifactor diagnostic technique for emotional burnout basedon the methodology of dynamic-processual and effective concepts of EBS(standard questionnaire “Professional (emotional) burnout” for specialists in socionomic professions, based on the three-factor model of C. Maslach, S.E. Jackson, V.V. Boyko’s technique “Diagnostics of emotional burnout level”, and Proactive Coping Inventory.It was concluded that certain proactive coping strategies are correlated with negative manifestations of professional personality deformations. The latter plays a key role in psychological assistance and targeted prevention of EBSsince it affects its causes.

В настоящей статье приведены результаты исследований показателей синдрома эмоционального выгорания (СЭВ) и проактивного совладающего поведения при изучении профессиональных стрессов у представителей помогающих профессий –врачей и преподавателей высших учебных заведений г. Шымкента.Так, в ходе проведенного исследования нами выявлена положительная и отрицательная корреляция значений проактивного совладания и субфакторных симптомов эмоционального выгорания. С этой целью мы использовали методику многофакторной диагностики эмоционального выгорания, которая базировалась на методологии динамико-процессуальных 84и результативных концепциях СЭВ (стандартизированный опросник «Профессиональное (эмоциональное) выгорание» для специалистов социономических профессий, созданный на основе трехфакторной модели Maslach C, Jackson SE, методика В.В.Бойко«Диагностика уровня эмоционального выгорания», опросник проактивного копинга (Proactive Coping Inventory).Было заключено, что отдельные стратегии проактивного совладания находятся во взаимосвязи с отрицательными проявлениями профессиональных деформаций личности. Последнее играет ключевую роль в оказании психологической помощи и целенаправленной профилактики СЭВ, поскольку воздействует на его причины.

Бұл мақалада –Шымкент қаласындағы көмекші өкілдер: дәрігерлер мен жоғары оқу орындарының оқытушыларының арасындағы кәсіби күйзелісті зерттеу кезінде эмоционалдық қажусиндромы (ЭҚС) және сабырлы мінез-құлық көрсеткіштерін зерттеу нәтижелері берілген. Осылайша, зерттеу барысында біз субфакторлық эмоционалды қажу мен сабырлы мінез-құлық белгілері арасындағы оң және теріс корреляцияны анықтадық. Осы мақсатта біз динамикалық-процессуалды және қорытынды тұжырымдамаларының әдістемесіне негізделген эмоционалды қажудың диагностикасын қолдандық (үш факторлы модель негізінде құралған социономика мамандарына арналған стандартталған сауалнама, Maslach C, Jackson SE, , Б.Бойко В. «Эмоционалды қажу деңгейінің диагностикасы», проактивті копинг сауалнамасы (Proactive Coping Inventory).Белгілі бір белсенді күрес стратегиялары тұлғаның кәсіби деформацияларының жағымсыз көріністерімен байланысты деген қорытындыға келдік.Соңғысы психологиялық көмек көрсетуде және ЭҚС-ның мақсатты алдын алуда шешуші рөл атқарады, өйткені ол оның себептеріне әсер етеді.