Μελέτη της έκφρασης των bcl-2 και p53 στα επιθηλιακά νεοπλάσματα του νεφρού
Authors: Φιλιππίδου-Γιαννοπούλου Άννα 
Published: September 2021

Το ενδιαφέρον των ερευνητών πρόσφατα, έχει από καιρό στραφεί στην μελέτη της σχέσης της απόπτωσης των νεοπλασματικών κυττάρων διαφόρων όγκων, με την πρόγνωση. Οι διαταραχές της δράσης των γονιδίων, που ελέγχουν τον κυτταρικό θάνατο συνήθως προκαλούν επιμήκυνση της ζωής των κυττάρων και αύξηση της πιθανότητας εξαλλαγής τους, η έκφρασή τους δε επηρεάζεται συχνά κατά την ανάπτυξη του καρκίνου.Είναι γνωστό ότι η οικογένεια των γονιδίων bcl-2 που μελετήθηκαν αρχικά σε λεμφώματα, περιλαμβάνει κριτικούς ρυθμιστές της απόπτωσης. Η κλινική έκφραση του bcl-2 έχει συσχετισθεί με αυξημένη αντοχή των νεοπλασματικών κυττάρων σε χημειοθεραπευτικά σχήματα και στην δράση της ακτινοβολίας.Στους ρυθμιστές της απόπτωσης περιλαμβάνεται επίσης η πρωτείνη p53, μια πολυπαραγοντική, ογκοκατασταλτική πρωτεΐνη η οποία ρυθμίζει και ελέγχει την ακεραιότητα του γονιδιώματος.Στην εργασία αυτή, έγινε προσπάθεια διερεύνησης της ανοσοιστοχημικής έκφρασης του bcl-2 και της p53, σε αδενοκαρκινώματα νεφρού, με σκοπό να διερευνηθεί η προγνωστική σημασία αυτών σε συνδιασμό με το στάδιο, το βαθμό διαφοροποίησης, τον ιστολογικό τύπο.Υλικό της μελέτης αποτέλεσαν 78 αδενοκαρκινώματα νεφρού, που μελετήθηκαν κατά τη χρονική περίοδο 1991-1999. Η ηλικία των ασθενών κυμαινόταν από τα 34 έως και τα 86 χρόνια, με μέση ηλικία τα 65,4 έτη. Το μέσο μέγεθος του όγκου ήταν τα 6,82 εκατοστά Το 62,8% των ασθενών ήταν άνδρες (σχέση ανδρών/γυναικών 2:1). Στο 53,8% των ασθενών ο όγκος εντοπίστηκε στον αριστερό λοβό. Επίσης, στην πλειοψηφία των ασθενών ο όγκος εντοπίστηκε στον άνω πόλο. Το μέσο μέγεθος των νεοπλασμάτων ήταν 6,8 (±3,4). Το 76,9% των νεοπλασμάτων ήταν διαυγοκυτταρικά. Τέλος, το 55,8% των όγκων είχαν grade 2 και το 52,6% ήταν στάδιο Τ1.Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η έκφραση του p53 -και όχι του bcl-2 -είναι στατιστικά σημαντική, όσον αφορά την επιβίωση. Η έκφραση του p53, το στάδιο κατά ΤΝΜ και το grade βρέθηκαν να σχετίζονται ανεξάρτητα και να προβλέπουν το θάνατο των ασθενών από τη νεοπλασματική νόσο. Έτσι: Οι ασθενείς με θετική έκφραση του p53 είχαν 6,92 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τους ασθενείς με αρνητική έκφραση του p53. Οι ασθενείς που ήταν στο Τ2 στάδιο κατά ΤΝΜ είχαν 3,59 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τους ασθενείς που ήταν στο Τ1 στάδιο. Οι ασθενείς που ήταν στα Τ3-Τ4 στάδια κατά ΤΝΜ είχαν 13,74 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τους ασθενείς που ήταν στο Τ1 στάδιο. Οι ασθενείς με grade 3-4 είχαν 6,85 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τους ασθενείς με grade 2.Περαιτέρω ανάλυση, οδήγησε στην ανάπτυξη μαθηματικού μοντέλου, που στόχο έχει τον υπολογισμό της επιβίωσης των ασθενών σε δεδομένο χρόνο. Το μαθηματικό μοντέλο που προέκυψε είναι:H(t;Z)=Ho(t)×exp{1,93×Θετική έκφραση p53+1,28×(Stage: T2) +2,62× (Stage:T3-T4)+ 1,92×(grade:3-4)}[όπου H(t ; Z) είναι ο κίνδυνος (hazard) την στιγμή t δεδομένων των μεταβλητών Ζ (όπου Ζ είναι οι μεταβλητές του μοντέλου) και H0(t) είναι ο baseline κίνδυνος (hazard), δηλαδή ο κίνδυνος όταν όλες οι μεταβλητές πάρουν την τιμή μηδέν.]Συμπερασματικά, η εξίσωση αξιοποιεί τα κλινικοπαθολογοανατομικά στοιχεία με αποδεδειγμένη προγνωστική σημασία -δηλαδή το μέγεθος και τον βαθμό κακοηθείας του όγκου ή το στάδιο της νόσου- σε συνδυασμό με τη θετική έκφραση της p53. Αυτό το μαθηματικό μοντέλο επιβίωσης, χρησιμοποιεί τις ελάχιστες δυνατόν μεταβλητές, οι οποίες είναι σχετικά εύκολα και άμεσα προσδιορίσιμες –καθώς ιδιαίτερη προσπάθεια απαιτεί μόνο η ανοσοιστοχημική μελέτη της p53– με αποτέλεσμα να καθιστά το μοντέλο αυτό ιδιαίτερα εύχρηστο, όσον αφορά στην κλινική εφαρμογή του.