La médiation des différends civils en droit de l’Union européenne et ses incidences sur les droits français, anglais et grec
Authors: Μουζάκη Διονυσία 
Published: August 2023

Σήμερα, Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη διαμεσολάβηση μέσω μιας γενικής οδηγίας, της οδηγίας διαμεσολάβησης και μέσω δύο ειδικότερων νομοθεσιών, της οδηγίας για την εξωδικαστική ρύθμιση των διαφορών των καταναλωτών και του Κανονισμού για την εξωδικαστική ρύθμιση ηλεκτρονικά των καταναλωτικών διαφορών. Αυτή η νομοθετική τάση εμφανίζεται ως απαίτηση για τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη μειώνοντας το κόστος, τη βραδύτητα και την πολυπλοκότητά της. Το ερώτημα που τίθεται είναι σε ποιο νομικό πλαίσιο η διαμεσολάβηση διευκολύνει τη φιλική ρύθμιση διαφορών καθώς και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη μειώνοντας την ανισορροπία που χαρακτηρίζει τις έννομες σχέσεις, αφού παραμεριστεί η δικαστική προστασία. Η απάντηση απαιτεί ανάλυση της ρύθμισης της διαμεσολάβησης στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις εθνικές έννομες τάξεις που εξετάζονται. Το δίκαιο της Ένωσης απαιτεί από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την ορθή εφαρμογή μιας οδηγίας (άρθρο 288 § 3 ΣΛΕΕ), η εφαρμογή του πρέπει να διασφαλίζεται σύμφωνα με τις αρχές της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Η αποδοχή του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέβαλε στην άμβλυνση της πολυσημίας γύρω από την έννοια της διαμεσολάβησης και, ως εκ τούτου, διευκόλυνε την καθιέρωση μιας κοινής αναφοράς στη διαμεσολάβηση, εάν δεν επέτρεψε μια ομοιογενή μεταφορά. Στα τρία συστήματα που μελετώνται, η διαμεσολάβηση εκδηλώνεται ως συμβατικό φαινόμενο, το οποίο όμως βρίσκεται στο σταυροδρόμι ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου. Εάν η όλη διαδικασία διεξάγεται συμβατικά, η συμφωνία διαμεσολάβησης, ιδρυτική πράξη της διαδικασίας, έχει διπλή φύση, συμβατική και δικονομική. Ποιος ο μελλοντικός σύνδεσμος μεταξύ της διαμεσολάβησης και της παραδοσιακής δικαιοσύνης; Η επιθυμία να μην αφήνεται πλέον η ρύθμιση της διαμεσολάβησης στον ιδιωτικό τομέα, αλλά πλαισιωθεί αυτή από κανόνες δικαίου προκύπτει ξεκάθαρα στα τρία εθνικά δίκαια. Αυτή η κανονικοποίηση της διαμεσολάβησης θα οδηγήσει σε ένα «δικαίωμα στη διαμεσολάβηση»; Τι ρόλο παίζει το δικαίωμα πρόσβασης στο δικαστή (άρθρο 6 § 1 ΕΣΔΑ και 47 του Ευρωπαϊκού Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) γύρω από τη νομοθετική ανάπτυξη της διαμεσολάβησης; Οι απαντήσεις απαιτούν την ανάλυση πλαισίου πρόσβασης στη διαμεσολάβηση και του διαδικαστικού πλαισίου που εγγυάται τη νόμιμη ολοκλήρωση της διαδικασίας της. Η εφαρμογή της διαμεσολάβησης απαιτεί σοβαρή εκπαίδευση στο θεσμό, καθώς και τη θέσπιση αξιόπιστου καθεστώτος που θα ενθαρρύνει τους ενδιαφερόμενους να προσφύγουν σε αυτή. Ποια η κατάσταση του διαμεσολαβητή; Η σύγκριση των εθνικών εννόμων τάξεων επιτρέπει να εντοπίσουμε το καλύτερο ρυθμιστικό μοντέλο όσον αφορά τις αρμοδιότητες του τρίτου μέρους. Ένα αξιόπιστο σύστημα διαμεσολάβησης πρέπει να επιφέρει έγκυρο αποτέλεσμα. Πώς αποτιμάται η συμφωνία ρύθμισης της διαφοράς, το αποτέλεσμα που της διαμεσολάβησης; Υπάρχει έλεγχος της νομιμότητας της συμφωνίας που προκύπτει από τη διαμεσολάβηση και αν ναι, πώς εκδηλώνεται αυτός ο έλεγχος; Οι απαντήσεις απαιτούν την ανάλυση της ρύθμισης της συμφωνίας αποτελέσματος της διαμεσολάβησης.