Προπόνηση - υπερπροπόνηση
Authors: Νικολαΐδης Κωνσταντίνος 
Published: August 2021

Οκτώ δρομείς αντοχής (βάρους 65.6±6.9 kg, ύψους 173±0.8 cm, ηλικίας 26.1±8.6 yr και προπονητικής ηλικίας 10.3±2.1 yr) υποβλήθηκαν σε ένα έντονο πρόγραμμα προπόνησης με στόχο την παρακολούθηση των μεταβολικών, ορμονικών, μυϊκών, ψυχολογικών και ενζυμικών αντιδράσεων. Η συνολική επιβάρυνση ήταν 150 km (φυσιολογικής προπόνησης) στον 1° μήνα, 325 km (έντονης προπόνησης) στον 2° μήνα, 565 km (υπερπροπόνησης) στον 3° και 190km (ενεργητικής αποκατάστασης) στον 4° μήνα. Αρχικά μετρήθηκε η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO2max) και στη συνέχεια έγινε μια δοκιμασία 45λεπτών στο δαπεδοεργόμετρο με σταθερή ένταση (75% της VO2max) την οποία μετά από αποκατάσταση 5λεπτών ακολουθούσε μέγιστη προσπάθεια 3km (time trial). Η παραπάνω δοκιμασία πραγματοποιήθηκε 4 φορές συνολικά μετά την ολοκλήρωση κάθε περιόδου. Για τη μέτρηση των βιοχημικών παραμέτρων έγινε αιμοληψία σε κατάσταση ηρεμίας και κατά το 15°, 30° και 45° λεπτό της άσκησης καθώς και αμέσως μετά τη μέγιστη προσπάθεια των 3km (time trial). Επιπλέον, έγινε αξιολόγηση του μυϊκού συστήματος σε όλες τις μορφές δύναμης (μέγιστη ισομετρική δύναμη, αντοχή στη δύναμη και μυϊκή ισχύ). Τα αποτελέσματα των μετρήσεων έδειξαν ότι η μείωση της προπόνησης κατά την 4η περίοδο επέτρεψε τη βελτίωση (p<0.05) της μέγιστης προσπάθειας των 3km (time trial), ενώ η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου αυξήθηκε σημαντικά (από 55,45 σε 59,96 ml/kg/min) μεταξύ των περιόδων (φυσιολογικής προπόνησης και υπερπροπόνησης). Ανάλογη σημαντική βελτίωση παρουσιάστηκε και στη δρομική οικονομία των αθλητών παρόλη την αύξηση του όγκου προπόνησης, ενώ σημαντική μείωση παρουσιάστηκε στην κατανάλωση οξυγόνου κατά τη διάρκεια του σταθερού τρεξίματος των 45 λεπτών στη φυσιολογική περίοδο προπόνησης σε σχέση με την περίοδο της υπερπροπόνησης. Αντίθετα, η οξείδωση των υδατανθράκων και των λιπών δεν παρουσίασε καμία σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με την προπονητική επιβάρυνση. Η αιμοσφαιρίνη μειώθηκε σημαντικά με την αύξηση της προπονητικής επιβάρυνσης (2η & 3η περίοδος) (p<0.05), ενώ αυξήθηκε ο αιματοκρίτης στην κατάσταση ηρεμίας μετά την 4η περίοδο (p<0.05). Τα ζωτικά χαρακτηριστικά (θερμοκρασία σώματος και αρτηριακή πίεση) των αθλητών παρέμειναν αμετάβλητα σε όλες τις προπονητικές περιόδους των μετρήσεων, ενώ αντίθετα η υποκειμενική αντίληψη κόπωσης σε συνδυασμό με τις τιμές του γαλακτικού οξέος παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις (p<0.05), μεταξύ της περιόδου φυσιολογικής προπόνησης και της περιόδου υπερπροπόνησης. Ο μεταβολικός έλεγχος της γλυκόζης, του γαλακτικού οξέος και των ελεύθερων λιπαρών οξέων, παρουσίασε σημαντικές διαφοροποιήσεις μόνο ως προς τις τιμές του γαλακτικού το οποίο μειώθηκε σημαντικά στην περίοδο της υπερπροπόνησης σε σχέση με τη φυσιολογική προπονητική περίοδο (p<0.05). Η υψηλή προπονητική επιβάρυνση κατά την 3η περίοδο (υπερπροπόνηση) αύξησε τα επίπεδα της κρεατίνης κινάσης (CK), σε σχέση με τις υπόλοιπες προπονητικές περιόδους (p<0.05). Αντίθετα, μειώθηκε η συγκέντρωση της τεστοστερόνης στην κατάσταση της ηρεμίας, ενώ αυξήθηκαν τα επίπεδα της κορτιζόλης, στην περίοδο της υπερπροπόνησης, χωρίς ωστόσο να παρουσιαστούν σημαντικές διαφορές. Κάτι ανάλογο παρουσιάστηκε και στον λόγο της T/C, όπου δεν παρουσιάστηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων (p>0.05). Αμετάβλητες παρέμειναν και οι τιμές της μέγιστης δύναμης, ενώ η αντοχή στη δύναμη παρουσίασε σημαντική πτώση, όπως και η μυϊκή ισχύς μεταξύ της φυσιολογικής προπονητικής περιόδου και της περιόδου υπερπροπόνησης (p<0.05). Συμπερασματικά, η ελάττωση της προπονητικής επιβάρυνσης μετά από έντονη προπόνηση βελτιώνει τη μέγιστη απόδοση (3km time trial), βελτιώνει τη δρομική οικονομία και προκαλεί μείωση του γαλακτικού και της γλυκόζης κατά την υπομέγιστη προσπάθεια. Επιπλέον, η CK αποτελεί έναν ευαίσθητο δείκτη για τη διαπίστωση της κόπωσης των αθλητών συγκριτικά με τις ορμόνες κορτιζόλη και τεστοστερόνη, ενώ το μυϊκό σύστημα μπορεί να αποδειχθεί ένας αξιόλογος δείκτης της προπονητικής επιβάρυνσης. Τέλος, ο λόγος του γαλακτικού οξέος προς την υποκειμενική αντίληψη κόπωσης μπορεί να αποτελέσει έναν αξιόπιστο και γρήγορο τρόπο για τον καθορισμό της προπονητικής επιβάρυνσης σε αθλητές αντοχής.