Πολλαπλή νοημοσύνη και παραγωγή γραπτού λόγου
Authors: Βασαρμίδου Δέσποινα 
Published: September 2021

Με την παρούσα έρευνα επιχειρήθηκε η σύζευξη των σύγχρονων θεωριών τουγραπτού λόγου (κοινωνικογνωστικής και επιμέρους κοινωνικοπολιτισμικώνπροσεγγίσεων) με τη θεωρία των Πολλαπλών Τύπων Νοημοσύνης κατά τη διδασκαλίατης παραγωγής επιχειρηματολογικού κειμένου.Συγκεκριμένα, διερευνήθηκε η επίδραση της διαφοροποιημένης ως προς τουςισχυρούς τύπους νοημοσύνης των μαθητών διδασκαλίας στην παραγωγή γραπτούλόγου σε γνωστικό, μεταγνωστικό και συναισθηματικό επίπεδο και ειδικότερα όσοναφορά: α) την ικανότητα των μαθητών να παράγουν αποτελεσματικά και πειστικάεπιχειρηματολογικά κείμενα, β) την απόκτηση της μεταγνωστικής γνώσης και τωνμεταγνωστικών δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες, προκειμένου να διαχειρίζονταιεμπρόθετα τις δυσκολίες του συγγραφικού έργου και γ) τη συγγραφική τους αυτο-εικόνα. Ταυτόχρονα, συγκρίθηκαν οι επιδράσεις σε αυτές τις παραμέτρους με τιςαντίστοιχες μιας μη διαφοροποιημένης διδασκαλίας που βασίστηκε στη συνεργατικήμάθηση και διδασκαλία, μέθοδο που ενσωματώνει τις αρχές των προαναφερθεισώνθεωρητικών προσεγγίσεων και τις μετουσιώνει σε διδακτικά αποτελεσματικέςπαρεμβάσεις, όπως αποδεικνύεται ερευνητικά. Στόχος δεν ήταν να αντιπαραθέσουμε τιςθεωρητικές αυτές προσεγγίσεις με τη θεωρία της Πολλαπλής Νοημοσύνης∙ αντίθετα,επιδιώξαμε να διερευνήσουμε τη συμπληρωματική τους σχέση, πόσο αποδοτική μπορείνα αποβεί η ενσωμάτωση της τελευταίας στις πρώτες, ως εργαλείο υποστηρικτικό γιατο σχεδιασμό ενός αποτελεσματικού για τη μάθηση και τη διδασκαλία της παραγωγήςτου γραπτού λόγου περιβάλλοντος. Η διδασκαλία περιορίστηκε στην παραγωγή τουεπιχειρηματολογικού κειμένου, το οποίο θεωρείται το πιο απαιτητικό κειμενικό είδος.Για την επίτευξη του ερευνητικού σκοπού σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκεεκπαιδευτική έρευνα σε πραγματικές συνθήκες διδασκαλίας. Στην έρευνα, η οποίαδιήρκεσε ένα σχολικό έτος, πήραν μέρος τρία τμήματα μαθητών Α΄ Λυκείου, εκ τωνοποίων το πρώτο αποτέλεσε την πρώτη πειραματική ομάδα στην οποία εφαρμόστηκε ηδιαφοροποιημένη διδασκαλία, το δεύτερο αποτέλεσε τη δεύτερη πειραματική ομάδα στην οποία εφαρμόστηκε η συνεργατική διδασκαλία, ενώ το τρίτο αποτέλεσε τηνομάδα ελέγχου, την οποία αξιοποιήσαμε για να ελέγξουμε τις μεταβολές πουπροέκυψαν από τις άλλες δύο διδακτικές παρεμβάσεις. Η διδασκαλία υλοποιήθηκε στοπλαίσιο του μαθήματος της Έκφρασης-Έκθεσης από την ίδια την ερευνήτρια, ενώ τηνομάδα ελέγχου στην οποία εφαρμόστηκε η «παραδοσιακή» διδασκαλία, όπως ορίζεταιαπό το αναλυτικό πρόγραμμα, δίδαξε άλλη εκπαιδευτικός.Και στις δύο πειραματικές ομάδες σημείο αναφοράς της διδασκαλίας ήταν, όπωςπροαναφέρθηκε, η κοινωνικογνωστική και οι κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις τουγραπτού λόγου και κοινός στόχος να υποστηρίξουμε τους μαθητές να κατανοήσουν καινα μάθουν να διαχειρίζονται εμπρόθετα το σύνθετο έργο της συγγραφήςεπιχειρηματολογικών κειμένων μέσα από κατάλληλες στρατηγικές, κοινωνικο-γνωστικά εργαλεία και διευκολύνσεις. Σημείο διαφοροποίησης της διδασκαλίαςανάμεσα στις δύο πειραματικές ομάδες ήταν η προσαρμογή των στρατηγικών και τωνυποστηρικτικών μέσων κατά τη συγγραφή στους ισχυρούς τρόπους σκέψης (τύπουςπολλαπλής νοημοσύνης) των μαθητών στην πρώτη ομάδα, σε αντίθεση με τη δεύτερη,στην οποία η συνεργατική διδασκαλία απευθύνθηκε σε όλους τους μαθητές με τον ίδιοτρόπο∙ στην πρώτη οι στρατηγικές και τα εργαλεία αξιοποίησαν έξι τύπουςνοημοσύνης, το γλωσσικό, το λογικομαθηματικό, τον οπτικοχωρικό, τονενδοπροσωπικό, το διαπροσωπικό και τον κιναισθητικό, ενώ στη δεύτερηπεριορίστηκαν κυρίως στη γλωσσική νοημοσύνη και τη διαπροσωπική, η οποίαεκφράζεται στη συνεργατική διδασκαλία.Η έρευνα ήταν πολυμεθοδική, αξιοποίησε δηλαδή πηγές για τη συγκέντρωσητόσο ποιοτικών όσο και ποσοτικών δεδομένων και επιδιώχθηκε η μεταξύ τουςδιασταύρωση (μεθοδολογικός τριγωνισμός).Τα αποτελέσματα που προέκυψαν επιβεβαίωσαν την ευεργετική επίδραση τηςσυνεργατικής διδασκαλίας στη μάθηση της παραγωγής του γραπτού λόγου σε γνωστικόκαι μεταγνωστικό επίπεδο και μικρή θετική επίδραση στη διαμόρφωση από τουςμαθητές μιας θετικής αυτο-εικόνας για τις συγγραφικές τους ικανότητες. Ακόμα, όμως,μεγαλύτερη αναδείχτηκε η επίδραση της διαφοροποιημένης ως προς τους ισχυρούςτύπους νοημοσύνης των μαθητών διδασκαλίας σε όλες τις παραμέτρους πουδιερευνήθηκαν.