Διαφορική σχολική αποτελεσματικότητα σε δημοτικά σχολεία της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας
Authors: Παπαδοπούλου Ανδριανή 
Published: September 2021

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες για τη σχολική αποτελεσματικότητα, οι διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις των μαθητών αποδίδονται σε παράγοντες όπως τα προσωπικά χαρακτηριστικά των μαθητών (π.χ. φύλο, καταγωγή), τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά της οικογένειας, τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των μαθητών (τόπος διαμονής ή περιοχή σχολείου), το πολιτισμικό κεφάλαιο αλλά και οι σχολικές εμπειρίες των μαθητών.Η διαφορική σχολική αποτελεσματικότητα (differential school effectiveness) μελετά τη σχέση και την επίδραση των ιδιαίτερων αυτών χαρακτηριστικών στις ακαδημαϊκές επιδόσεις των μαθητών διερευνώντας το κατά πόσον ένα σχολείο μπορεί να είναι το ίδιο αποτελεσματικό για μαθητές διαφορετικού φύλου, καταγωγής, κοινωνικοοικονομικής κατάστασης κ.α..Η δική μας διαχρονική έρευνα (σχολικά έτη 2012-13 και 2013-14), που διεξήχθη σε 47 πολυθέσια δημοτικά σχολεία των νομών της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, εξετάζει την ύπαρξη διαφορικής σχολικής αποτελεσματικότητας σε σχέση με το φύλο, την καταγωγή και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των μαθητών Α’ και Β’ δημοτικού. Σκοπός της έρευνας ήταν να διερευνήσουμε κατά πόσον τα σχολεία είναι το ίδιο αποτελεσματικά για όλους τους μαθητές λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές στο φύλο, την καταγωγή και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των οικογενειών των μαθητών. Ειδικότερα, οι μαθητές του δείγματος συμπλήρωσαν ένα τεστ μαθηματικών και αξιολογήθηκαν στην αναγνωστική ικανότητα και την κατανόηση κειμένου. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια με ερωτήσεις κλειστού τύπου. Για την ανάλυση των δεδομένων της α’ και β’ φάσης της έρευνας έγινε περιγραφική και επαγωγική στατιστική ανάλυση με τη χρήση τεχνικών όπως t-test, ανάλυση διακύμανσης (ANOVA), Bonferroni για την post hoc ανάλυση και Pearson για τις συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών. Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας τέθηκε στο p=0,05. Η ανάλυση έγινε με το στατιστικό πακέτο SPSS 19.0 for Windows. Σε δεύτερο επίπεδο έγινε πολυεπίπεδη στατιστική ανάλυση με τη βοήθεια του προγράμματος HLM6 (student edition). Οι επιδόσεις μετρήθηκαν σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές (χρονοσειρές), το ερευνητικό σχέδιο ήταν ενδοατομικό και οι μετρήσεις στον χρόνο προβλέφθηκαν από άλλες μεταβλητές που αποτελούν μεταξύ των ατόμων χαρακτηριστικά, όπως το φύλο, η καταγωγή και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση των οικογενειών των μαθητών. Βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν μετά τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων είναι το γεγονός ότι οι μαθητές που είχαν καλές επιδόσεις στην ανάγνωση είχαν εξίσου καλές επιδόσεις και στα μαθηματικά, όπως και οι μαθητές που σημείωσαν καλές επιδόσεις στην Α’ δημοτικού είχαν εξίσου καλές επιδόσεις και στη Β’ Δημοτικού. Αναφορικά με τις σχολικές επιδόσεις των μαθητών, δεν παρατηρήθηκε διαφοροποίηση σε σχέση με το φύλο, οι μαθητές με μεταναστευτικό υπόβαθρο είχαν υψηλότερες επιδόσεις στα μαθηματικά συγκριτικά με την ανάγνωση, ενώ παράλληλα σημείωσαν μεγαλύτερη βελτίωση από τη μια μέτρηση στην άλλη. Τέλος, υπήρξε θετικός συσχετισμός μεταξύ μορφωτικού επιπέδου/επαγγέλματος, νομού και ενασχόλησης με το διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων με τις μαθητικές επιδόσεις.