bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’ÜN SİNEMAYA BAKIŞI VE BİYOGRAFİK OLARAK TÜRK SİNEMASINDAKİ TEMSİLLERİ
Authors: ACAR Derya Genç
Published: March 2021

XIX. yüzyılda bir eğlence aracı olarak ortaya çıkan sinema, ilerleyen yıllarda hemen tüm ülkelerin gündemine girmiş, gelişmesi için gerekli altyapısal destek sağlanmıştır. Sinema, ülkemize girişiyle birlikte kolaylıkla benimsenmiş ve kısa süre içinde geleneksel sanatların önüne geçmiştir. İlk sinema çalışmalarına ordu tarafından kurulan bir merkezle başlatılmasıyla birlikte ilk film çekme denemelerine de girişilmiştir.

Mustafa Kemal Atatürk, çağının en önemli siyasi ve askeri lideri olduğu kadar sanat alanında da her türlü yeniliği ve gelişmeyi takip eden bir liderdir. Günümüzün yedinci sanatı olarak kabul edilen sinemayı modern dünyanın en büyük buluşu olarak görmüş, bu konunun devlet olarak desteklenmesi gerektiğini belirtmiştir. Cumhuriyet’in ilan edilmesi ile birlikte toplumun bütün kurumları çağa uygun bir devrimsel dönüşüm yaşarken, Türk sineması Mustafa Kemal’in kişisel gayretleri hariç bu dönüşümden ve destekten mahrum kalmıştır. Biz bu çalışmamızda Mustafa Kemal Atatürk’ün ideolojik ve kültürel anlamda son derece önemli gördüğü sinemaya dair düşünceleri ve katkısı ile birlikte; Türk Sineması içinde bir kategori olarak ortaya çıkan Kurtuluş Savaşı ve biyografik yapımlar ekseninde Mustafa Kemal Atatürk’ün temsil biçimlerini ortaya koyacağız. Nitekim çalışmamızın ana eksenini oluşturan biyografik filmlerin tarihsel film türleri içinde en hassas ve sorunlu alanlar olduğu göz önüne alınırsa; Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk bu sorunları en ağır yaşayan bir karakter olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk sineması Atatürk’e dair bir film ortaya koymak istediğinde Türkiye’nin içinde bulunduğu siyasi koşullar ve tarihe bakış açısı bu filmin temel belirleyicisi olmuştur.

Çalışmada Türkiye’de yaşanan siyasi ve sosyal gelişmeler paralelinde Türk sinemasında Mustafa Kemal Atatürk’ün biyografik bir karakter olarak ortaya çıkış sürecini ve bir biyografik tür olarak Atatürk filmleri konu edilecektir. Araştırma Atatürk’ün Türk sinemasında yer aldığı filmlerin yanı sıra dönemin gazeteleri, sinema dergileri ve ikinci el kaynaklardan oluşacaktır. Çalışmamızda üzerinde durulacak filmler şöyledir: Ateşten Gömlek (1923), Bir Millet Uyanıyor (1932), Çanakkale Aslanları (1965), Yorgun Savaşçı (1983), Cumhuriyet (1998), Sarı Zeybek (1993), Mustafa (2008), Veda (2010), Dersimiz Atatürk (2010).
KIBRIS TÜRKLERİNDE ATATÜRK SEVGİSİNİN SOSYOPSİKOLOJİK TEZAHÜRÜ OLARAK İSİMLER/ BABAM KEMAL, ÖĞRETMENİM MUSTAFA KEMAL
Authors: TEMİZ Elmaziye
Published: March 2021

Kıbrıs Türk nüfusunun atalarının, adanın 1571'de fethinin tamamlanmasının ardından, 1572 yılından itibaren Osmanlı Devleti iskân politikası ve usullerinden olan “sürgün” hükmüne dayalı olarak adaya yerleştirilenler olduğu arşiv kayıtlarında ve pek çok tarih kitabında yer almaktadır. Yerleşenler ve yerleştirilenler coğrafyayı mamur etmekle kalmayıp, Türk ananelerini, insan ilişkilerini, maddi-manevi değerlerini adeta toprağa karıp burayı vatan yapmışlardır. Yaklaşık 450 sene Osmanlı idaresinde olan Kıbrıs, pek çok sebebin etkisiyle 1878 yılında Berlin Antlaşması ile idari yönden “geçici olarak” İngiliz yönetimine bırakılmıştır. İngiltere, I. Dünya Savaşında Osmanlı Devleti ile karşıt cephelerde yer almalarını bahane edip Kıbrıs’ı Taç Koloni ilan etmiş, yani gasp etmiştir. Kıbrıs Türkleri bu durumu kabullenemeden, kısa zaman içinde savaş yenilgileri ve Anadolu’nun işgali başlamıştı. Kıbrıs Türklerinin yükü ağırdı. Hem kendi devletlerinden koparılmışlardı hem anavatanları işgal ediliyordu hem de yaşadıkları yönetim kendi milli devletlerine düşmandı. Lakin milletlerine, kültürlerine gönül bağları sağlamdı. Tüm baskılara rağmen, yolunu bulan son kale Anadolu’nun kurtuluşu için cepheye çarpışmaya, diğerleri dişlerinden artırdıkları ile Anavatan Türklüğüne yardıma koştu. Halkın gözü kulağı hep gelecek haberlerde idi. Mustafa Kemal adlı bir liderin yönetimindeki istiklâl hareketinin takipçisiydiler.

Bu çalışmanın amacı Türk kültüründe isim koyma geleneğinin de etkisiyle Kıbrıs Türklerinde Atatürk sevgisini şahıs isimleri üzerinden ortaya koymaktır Resmi kayıtlarda doküman incelemesi yanında, "Kemal" ve "Mustafa Kemal" adlarını taşıyan şahıslarla da derinlemesine görüşmeler yapılıp, örnek biyografilerle çalışma desteklenmiştir.

Bu çalışmaya göre önce 30 Ağustos1922’de Yunana yaşatılan hezimet ve elde edilen büyük zaferin sevinç ve coşkusuyla Kıbrıs Türkler, bir hayranlık, bir şükran ve gelecek için bir umut nişanesi olarak erkek çocuklarına Kemal, Mustafa Kemal adını vermeye başlamışlardır. Bu bağlamda verilen isimlerin Atatürk’ün 10 Kasım 1938 tarihinde vefatı üzerine duyulan derin üzüntü odaklı olarak yeniden arttığı görülmektedir. Atatürk sevgisi bağlamında Ülkü isminin de verildiği tespit edilmiştir.
BEHÇET NECATİGİL’İN ŞİİRLERİNDE İDEAL BİR KAHRAMAN: ATATÜRK
Authors: HİSARCIKLILAR Emel
Published: March 2021

Cumhuriyet Dönemi şairlerinden Behçet Necatigil (1916-1979), kendine özgü üslubuyla şiirlerinde duygu ve düşüncelerini, okurun çoğu zaman kendinden bir şeyler bulabileceği şekilde dile getirmiştir. O daha çok hassas, hemen incinmeye ve kırılmaya müsait ruh dünyasının etkisiyle, toplum içerisinde gittikçe yalnızlaştığını hisseden ve bunu dizelerine yansıtan, duygu yüklü bir şair olmasının yanı sıra; mensubu olduğu milletin verdiği ayakta kalma mücadelesinde ve varlığını yeniden, daha güçlü bir biçimde ortaya koymasında önünde yol gösterici ve ölümsüz bir önder olan Mustafa Kemal Atatürk’ü de dizelerinde anlatmıştır. Bu şiirlerinde Atatürk’ü çoğu zaman milleti için örnek alınacak ideal bir kahraman modeli olarak ifade ettiği gibi; büyük önderi, onun çeşitli vesilelerle söylediği sözlerinden ya da yaptığı konuşmalardan hareketle de şiirlerine almıştır. Atatürk’ü bazen Türk tarihinde önemli kurtuluş mücadelelerini ortaya koymada ve medeniyeti inşa etmede etkili olmuş tarihî kahramanlarla anlatmasının yanında; bizzat Atatürk’ün bilinen karakter özelliklerine yer vererek de özellikle gençler için, onun hayat mücadelesini, takip edilmesi gereken bir yol haritası olarak nitelendirmiştir.

Necatigil’in Atatürk konulu şiirlerinde, şairin özgün şiir dilinin; Türk milletinin varlığını ölümsüz kılma yolundaki önderinin sözleriyle, karakter anlayışıyla, Türk tarih, kültür ve medeniyetindeki katkılarıyla bir araya gelerek; anlamlı, bir o kadar da etkili dizeler meydana getirdiği görülmektedir. Bu çalışmada da Behçet Necatigil’in söz konusu şiirlerinde, Atatürk’ün hangi özellikleri bakımından ve hangi hususlardan faydalanılarak, ne şekilde şiire yansıtıldığı ortaya konmaya çalışılacaktır.
CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA İSTANBUL’UN GÜNLÜK YAŞAMINDA YENİ BİR UYGULAMA OLARAK OTOMOBİLLERE TAKSİMETRE KONULMASI, YANKI VE YANSIMALARI
Authors: MALKOÇ Eminalp
Published: March 2021

Otomobilin Osmanlı başkentine giriş tarihi 20. yüzyılın ilk yıllarına tesadüf etmektedir. Otomobilin İstanbul’da kullanım aracı haline gelmesi ise İkinci Meşrutiyet’in ilanının sonrasında gerçekleşmişti. Şehirdeki otomobil sayısı, özellikle Cumhuriyet yıllarında artış göstermişti. Öte yandan Avrupa’da yaygınlığı olan taksimetrelerin İstanbul’da kullanılması düşüncesi 1908’de “kira arabaları” için gündeme gelmişse de ancak Cumhuriyet’in ilk yıllarında uygulanabilmişti. Nitekim İstanbul Şehremaneti, 1924’te bütün ticari araba ve otomobillere taksimetre konulması kararı almış ve taksimetre alımı için teklifleri değerlendirmeye gitmişti.

İstanbul’da taksimetre uygulaması kararı, Otomobilciler Cemiyeti ve şoförlerin Şehremanetince zarar uğratıldıkları yönünde itirazlarını ortaya çıkarmış; taksimetre fiyatları, tamir yer ve ücretleri gibi çeşitli noktalar kamuoyunda tartışma konusu haline gelmişti. Tartışmalar Cemiyet-i Umumiye-i Belediye’nin görüşmelerine de yansımıştı. Şehremaneti ile şoförler arasında uzayan ve sürüp giden hatta farklı konuları içermeye başlayan tartışmalar, 1925’in başlarında şoförlerin belirlenen üç modelden birini seçerek kullanmalarıyla çözüme ulaşmıştı. 1926’nın ilk günlerinde taksimetrelere yönelik bir tarife yayınlanarak uygulamaya geçilmişti. Ancak azımsanmayacak oranda otomobile taksimetre takılmamış olduğundan Şehremaneti taksimetre siparişi vermiş olan otomobillerin çalışabilmesi için geçici bir tarife hazırlamak zorunda kalmıştı. Bu arada gündemi işgal eden konulardan taksimetre meselesi ve tartışmalar, bu mekanizmaların kaçak olup olmadığına kadar uzanmıştı. Yaklaşık iki yıl boyunca İstanbul’da Şehremaneti ile şoförler arasında bir hayli gürültü çıkartan ve kamuoyunu meşgul eden konulardan olan taksimetre meselesi, 1927 yılına doğru yavaş yavaş gündemdeki yerini kaybedecekti.

Bu inceleme Cumhuriyet’in en erken evresinde, Türkiye’de ticari ulaşım araçlarına yönelik ilk uygulamalardan biri olan İstanbul’daki ticari otomobillere taksimetre takılması sürecini ele alarak şehri kalkındırma ve turizm merkezi haline dönüştürme çabalarından bir kesite ışık tutmayı amaçlamaktadır. Aynı bağlamda dönem içinde günlük yaşamın bir parçası olan şehrin ulaşım sorunlarına nasıl yaklaşıldığını ve bunları bir standart düzene kavuşturma çalışmalarını örneklemeyi amaçlamaktadır.
MENEMEN HADİSESİ VE ÖĞRETMEN KUBİLAY’IN KATLİNE TÜRK KAMUOYUNDAN YÜKSELEN TEPKİLER
Authors: EVCİN Erol
Published: March 2021

İzmir'in Menemen ilçesinde askerliğini yedek subay olarak yapmakta olan genç öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay 23 Aralık 1930 tarihinde “şeriat” söylemiyle halkı galeyana getirmek isteyen bir grup tarafından katledilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında Şeyh Sait ayaklanmasından sonra “irticai” anlamda karşılaşılan ikinci önemli badire olan bu hadisede bir kısım mürtecinin “şeriat” maskesi ve söylemi altında Türkiye Cumhuriyeti’nin üzerine inşa edildiği Cumhuriyet rejimi ile laiklik ilkesine ve inkılâplara şiddetli bir saldırısı ve başkaldırışı söz konusu olmuştur. Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kapanışının akabinde gerçekleşen bu olayların söz konusu fırka ile ilişkisine yönelik tartışmalar önem arz etmektedir. Hadisenin akabinde icra edilen tahkik, tetkik ve yargılamalar devletin otoritesini kuvvetlendirmiş ve bir anlamıyla Cumhuriyet Halk Fırkası’nın iktidarını da pekiştirmiştir. Bütün bu özellikleri değerlendirildiğinde hadise Cumhuriyet tarihinin önemli inceleme ve araştırma konularından birini teşkil etmektedir.

Çalışma konusunun özünü, Türk kamuoyunda ve vicdanında derin bir teessür uyandıran söz konusu elim hadiseye ülke sathında gösterilen tepkiler teşkil etmiştir. Bu tepkiler Cumhurreisi Gazi Mustafa Kemal, Başvekil İsmet İnönü ile önde gelen diğer devlet erkânından başlayarak Anadolu’nun en ücra köşelerine kadar yayılmıştır. Çalışma, Menemen Hadisesi ile Kubilay’ın şehadetine ülke sathında gösterilen tepkileri birincil kaynaklar ışığında bütüncül bir yaklaşımla ilk defa ele alıyor olması nedeniyle önem ve özgünlük arz etmektedir. Anadolu’nun dört bir yanından yükselen tepkiler, Gazi Mustafa Kemal’e, Cumhuriyete, devlete ve hükümete güven telgrafları, çeşitli mahallerde düzenlenen büyük çaplı protesto mitingleri, matbuatta hadisenin şiddetli bir şekilde kınanması, zanlılara yönelik tahkikatın ve mahkeme celselerinin kamuoyu tarafından yakından takibi şeklinde olmuştur.
ERKEN DÖNEM KEMALİZM TARTIŞMALARININ DOĞASI ÜZERİNE BAZI TESPİTLER
Authors: YETİM Fahri
Published: March 2021

19 ve 20. yüzyıl ideolojiler çağı içinde Türk Devrimiyle de ilgili birçok değerlendirme yapılmıştır. Yapısal özellikleri itibarıyla ampirik boyutu ile ön plana çıkan Türk Devrimi’nin, bir modernleşme projesi olmasından kaynaklanan kendine özgü düşünsel tarafları bulunmaktadır. Tarihsel süreç olarak yeni sömürgecilik (neo colonialism) döneminde, emperyalizmin kapsamlı bir şekilde sorgulanmasını gündeme getiren Türk Devrimi’nin kendine özgü taraflarının yanında, dayandığı Milli Mücadele’nin özelliklerinden gelen bazı evrensel nitelikleri de bulunmaktadır. Bu niteliklerin tespiti meselesi ise, Türk Devrimi’nin yorumlanması bağlamında Kemalizm tartışmalarını gündeme getirmiştir. Ağırlıklı olarak erken Cumhuriyet dönemine dayanan bu tartışmalar çerçevesinde ilk aşamada Kemalizm’in üç farklı versiyonu ortaya çıkmıştır. Daha sonraki dönmelerde ise bu versiyonların etkisiyle süreç içerisinde bazı farklılıklar gösterecek yeni yaklaşımlarla Kemalizm tarihsel sürekliliğine kavuşmuştur. Esas itibarıyla Türk Devrimi’nin evrensel yanlarının ortaya çıkarılması temelinde başlayan bu tartışmalar, zaman içinde bürokratik bir zihniyet yapısına dönüşerek ‘resmi ideoloji’ hüviyetine bürünmüştür. Türk siyasal hayatını yakından etkileyen bu olgunun erken dönemlerdeki görünümü, sonraki dönemlere belli açılardan kaynaklık etmesi itibarıyla özel bir önem taşır. Bu açıdan erken dönem Kemalizm tartışmaları sonucu ortaya çıkan ve resmi ideoloji olarak adlandırılabilecek bu yapı, bir anlamda “sabit değişken” niteliğinde Cumhuriyet tarihi boyunca etkili olmuştur. Bir başka açıdan, Türk siyasal sistemi içinde devlet aklı diyebileceğimiz bir yapıyı üreten bu alandaki tartışmalar, yeni Türk devletinin kuruluş felsefesini oluşturduğu kadar, bundan sonraki dönemlerde izlenecek yol haritasının ana hatlarını ortaya koyması bakımından da önem taşımaktadır. Bu nedenle, sözü edilen dönemde bu alandaki tartışmaların değerlendirilmesi, Cumhuriyet tarihi boyunca süregelen sistem tartışmalarının temel özelliklerinin de anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.

Bu çalışmada yukarıda belirtilen “sabit değişken”in erken dönemde ortaya çıkışı, kurgulanışı ve sistemik zihniyet yapısına dönüşmesiyle ilgili boyutlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır. Çalışmada yöntem olarak analitik çözümleyici ve yorumlayıcı yaklaşım esas alınacaktır. Kaynak olarak dönemin temel tartışma metinlerinin yer aldığı süreli yayınlar, erken döneme ait birinci elden kaynaklar ve günümüz çağdaş yaklaşımlarını içeren yayınlardan yararlanılacaktır.
MUHALİF YAKLAŞIMIYLA FEVZİ LÜTFİ KARAOSMANOĞLU
Authors: TEMİZGÜNEY Firdes , AKTAŞ Elif
Published: March 2021

Edebiyatçı, gazeteci ve siyasetçi gibi pek çok yönü ile dikkat çeken Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu, Resimli Gazete ve Son Telgraf gazetelerinde gündelik ve politik konularda yazılar yayınladı. Özellikle Son Telgraf Gazetesinde dönemin iktidarını ve yöneticilerini eleştirdiği yazıları ile dikkat çekti. Karaosmanoğlu’nun muhalefet ettiği konuların başında; basın üzerindeki baskılar, mebusların halkın sorunlarına kulak tıkadığı ve ellerindeki yetkiyi kötüye kullandıkları ve CHF’deki bürokratik zümre egemenliği geliyordu.

Karaosmanoğlu’nun CHF’ye muhalif olması onun geniş anlamda Cumhuriyet idealleri ve ideolojisine de muhalif olması anlamına gelmiyordu. CHF’yi sert bir şekilde eleştirmesi, dini-geleneksel değerler ile o değerleri benimsemiş kitleye daha saygılı olması ve sosyal siyasal dönüşümlerde daha ılımlı bir yaklaşımı savunması, Karaosmanoğlu’nu dönemine muhalif kılmıştır. Karaosmanoğlu’nun CHF temelinde şekillenen yaklaşımı, onun Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk muhalefet fırkası olan TCF’yi desteklemesini sağladı. Son Telgraf Gazetesi’nde TCF lehine yazdığı bir yazı sebebiyle Elazığ İstiklal Mahkemesinde idam talebiyle yargılandı. Bu davada suçsuz bulunup serbest bırakılsa da uzun süre yazılarına ara verdi.

Karaosmanoğlu’nun muhalefeti, 1940’lı yıllardan sonra yeniden kendini göstermiş, CHP yönetimine eleştirileri devam etmiştir. Bu muhalefet onun çok partili hayata geçişle birlikte DP saflarında yer almasına sebep olmuştur. Ancak bir süre sonra DP’den ihraç edilen Karaosmanoğlu, partiden ayrılan arkadaşlarıyla birlikte 1955 yılında Hürriyet Partisini kurdu. 1958 yılında partisiyle birlikte CHP’ye katıldı. 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra Kurucu Meclise seçilen Karaosmanoğlu, 1961 seçimlerinde CHP Manisa milletvekili oldu. CHP yöneticileri ile yaşadığı anlaşmazlık nedeniyle 4 Mart 1962’de hem milletvekilliğinden hem de partiden istifa etti. Karaosmanoğlu’nun her dönemde muhalefetine devam etmesi, onun doğru bulduğu çizgilerinden ayrılmadığını göstermektedir. Bu çalışmada, gazeteci kimliği ile tanınan ve ardından siyasetçi olarak dönemin en önemli muhalefet partilerinde kendini gösteren Karaosmanoğlu’nun çok yönlü hayatı ele alınacaktır.
BİR TEĞMENİN SAKARYA MUHAREBELERİ SIRASINDA CEPHEDE GÜNLÜK HAYATA DAİR TESPİT VE TAHLİLLERİ
Authors: PEHLİVANLI Hamit
Published: March 2021

Teğmen Ali Kadri (Köprülü), Birinci Dünya Savaşının sona ermesiyle açığa çıkan çok sayıda subaydan biridir. İstanbul’a, evine döndükten sonra bir müddet kararsız kalarak İstanbul’da yaşamıştır. Bu arada bazı temasları olmuştur. Kendisi gibi açıkta kalan subaylarla istişare ettikten sonra gönüllü olarak Ankara’ya gitmeye karar vermiş, deniz yoluyla İnebolu’ya çıkmıştır. İnebolu’dan, Çankırı üzerinden Ankara’ya ulaşmıştır. Ankara’da gerekli temaslardan sonra Batı Cephesi emrine tayinini çıkarttırmış, Ankara’dan Eskişehir’e giderek birliğine katılmıştır. Eskişehir-Kütahya Muharebelerinden sonra ordunun Sakarya Nehrinin doğusuna çekilmesiyle birlikte Ali Kadri de birliğiyle geriye doğru hareket etmiştir. Ali Kadri, günlüklerinde Sakarya Muharebesini başından sonuna kadar, gün gün anlatmıştır. Biz bu günlüklere dayalı olarak Yunanla yapılan muharebeler üzerinde durmayacağız. Bizim üzerinde durmak istediğimiz asıl husus, muharebe dışında kalan zamanlarda askerin cephe hayatını genç bir subayın gözünden ortaya çıkarmaktır. Teğmen Ali Kadri, bir insan olarak, muharebelerden arta kalan zamanlarda ne yaptıklarını, duygularını, aile hasretini, mektup yazma ve cevap bekleme sırasında hissettiği duyguları günlüklerine aktarmıştır. Genç bir subay olmasına rağmen çok önemli tespitleri vardır. Komutanlarıyla ilgili düşünceleri, askerlerin savaş karşısındaki tutum ve davranışları, korkuları, hasretleriyle savaşın gidişatı üzerinde birtakım görüşleri dile getirmiştir. Bunun dışında muharebe alanı içerisinde kalan yerleşim yerleriyle alakalı ilginç tespitleri söz konusudur. Savaş alanındaki köylerle ilgili tek tek değerlendirmeleri mevcuttur. Köylünün askere ve harbe bakışı, askere karşı müspet veya menfi davranışları, köy isimleri verilerek dile getirilmiştir. Köylerin genel görüşünden, temizliğine veya pisliğine dair kayıtlar tutmuştur. Köyler ve köylülerle ilgili çok açık kanaatler ortaya koymuştur. Tebliğ metni içerisinde bu hususlar tek tek ortaya konulacak ve yorumlanacaktır.
ATATÜRK’ÜN SİNEMADA ANLATIMI: “DERSİMİZ ATATÜRK” FİLMİ
Authors: ZOR Lokman
Published: March 2021

Sinemamızın başlangıcından itibaren birçok filmde Kurtuluş Savaşı farklı bakış açılarıyla ele alınmasına rağmen yakın zamana kadar doğrudan Atatürk’ü anlatan film çekilmemiştir. Kurtuluş Savaşı konulu filmlerin bazı sahnelerinde Atatürk’e yer verilerek gerçek görüntüleri kullanılmış ancak Atatürk’ün bir aktör tarafından canlandırılması düşüncesi söz konusu olmamıştır. 2000’li yılların başında ülkemizde yaşanmaya başlayan sosyal, ekonomik, kültürel, siyasal, ideolojik v.b. değişim ve gelişim birçok konudaki bakış açılarını değiştirmiş, bazı konuların yeniden ele alınıp değerlendirilmesini, yeniden tanımlanmasını ve anlatılmasını zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, 2000’li yıllara gelindiğinde çekilen bazı tarihi konulu filmlerde ilk defa, bir oyuncu tarafından canlandırılan çok kısa Atatürk görüntülerine yer verilmesi, zamanla Atatürk’ün hayatını konu alan filmlerin çekilmesini gündeme getirmiştir. Bu doğrultuda çekilen “Dersimiz Atatürk” filmi, Türk sinemasında doğrudan doğruya Atatürk’ün yaşamını -ya da yaşamından belirli bir kesiti- ele alan az sayıda filmden biridir. Tarihçi bir dedenin, torununa ve torununun arkadaşlarına tarihi sıkıcı bir geçmiş olarak değil fantastik bir dünyanın parçası olarak yansıtmasını anlatan film, Atatürk’ün çocukluğunu, okul hayatını ve askerlik kariyerini mümkün oldukça gerçekçi bir biçimde ortaya koymaktadır.

Atatürk’ün sinemadaki anlatımı, diğer anlatım araçlarıyla anlatılmasından büyük farklılıklar taşımaktadır. Dersimiz Atatürk, bu farklılığın yansıtılmasının yanı sıra Atatürk’ün anlatılışının arka planındaki farklı söylem biçimini de son derece belirgin şekilde ortaya koymaktadır.

Bu çalışmada; “Dersimiz Atatürk” filmi bağlamında, Atatürk’ün askeri ve siyasi yönlerini ön plana çıkararak anlatan genel yaklaşımı o dönemin olaylarına ve kişilerine yönelik tarihsel bir bakış açısıyla yansıtma, filmin sinematografik niteliğini ortaya koymanın yanı sıra gündeme taşıdığı konu ve içeriği, tarihsel bağlamında ele alarak toplumsal bir çerçeveye oturtma hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, betimsel bir araştırma olan ve genel tarama modeli ile hazırlanan çalışmamızda; senaryosunu Turgut Özakman’ın yazdığı, yönetmenliğini Hamdi Alkan’ın üstlendiği 2010 yapımı “Dersimiz Atatürk” isimli film A. Teun van Dijk’ın geliştirdiği eleştirel söylem çözümlemesi yöntemi ile incelenmiştir.
CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA TÜRKİYE’NİN İTALYA POLİTİKASI
Authors: TEMEL Mehmet
Published: March 2021

XIX. yüzyılın ikinci yarısında gelişmeye başlayan Türk-İtalyan ilişkileri, İtalya’nın izlemeye başladığı sömürgecilik politikası kapsamında Türk egemenliğinde olan Trablusgarp, On İki Ada ve Güneybatı Anadolu’yu işgaliyle sorunlu ve güvensiz bir döneme girmiştir. 1922 yılında iktidara gelen Mussolini, Akdeniz yönünde yayılmacılık politikası izlemeye başlamış, adaları silahlandırmış, adalardaki Türk nüfusu İtalyanlaşmaya ve göçe zorlamıştır. Türk hükümeti de uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde adalardaki Türklerin hak ve çıkarlarını savunmaya çalışmıştır. Mussolini yönetimi, oluşan uluslararası yeni konjonktürün etkisiyle 1926 yılından itibaren Doğu Akdeniz’de ittifak arama politikasına yönelince iki ülke ilişkileri normalleşmeye başlamıştır. On İki Ada, Anadolu sahilleri ve diğer konularda ikili ilişkiler geliştirilmeye çalışılmış, iki ülkeyi doğrudan ilgilendiren karasularının sınırlandırılması, adacıkların egemenlik tanımlarının yapılması, sahil kaçakçılığının önlenmesi, adli yardımlaşma, suçluların iadesi, ticaret, tediye ve kliring konularında antlaşmalar yapılmış ve konsolosluk sözleşmesi imzalanmıştır. Bu bildiri metninde, Atatürk’ün izlemiş olduğu yurtta ve dünyada barış politikası çerçevesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin İtalya konusunda izlediği politika incelenmeye çalışılmıştır.
ATATÜRK’ÜN BİLİNMEYEN BİR RÖPORTAJI
Authors: ÇELEBİ Mevlüt
Published: March 2021

Modern Türkiye’nin kurucusu Atatürk hakkında yapılan çalışmalar devam etmektedir. Bu, onun hakkında yeni bilgi ve belgelerin ortaya çıkmaya devam ettiği anlamına da gelmektedir. Söz konusu çalışmalarda yabancı araştırmacıların da büyük katkısı olmaktadır.

Bildirimizde Atatürk’ün şimdiye kadar ortaya çıkarılamamış, bilinmeyen bir röportajını inceliyoruz. Röportaj, İtalyan kökenli G. Filippucci Giustiniani tarafından yapılmıştır. Biz bu mülakata, adı geçen gazetecinin Türkiye ve Yakın Doğu ülkelerine yaptığı seyahatlere ait hatıralarının bulunduğu 1924’te yayınlanan Dieci anni di viaggi politici in Oriente, Dieci anni di viaggi politici in Oriente, Turchia-GreciaEgitto-Palestina-Siria (1914-1924) başlıklı kitabında rastladık. Yazar, Atatürk ile mülakatı 1923’te yaptığını yazmış ve mülakatın sonunda da Corriere Italiano notunu düşmüştür. Corriere Italiano gazetesi, 9 Ağustos 1922-28 Temmuz 1923 tarihleri arasında yayınlanan Il Giornaledi Roma gazetesinin yerine 11 Ağustos 1923’te yayınlanmaya başladı. Mülakatın sonundaki nottan hareketle Il Giornale di Roma ve Corriere Italiano’nun gazetelerinin 1923 ve 1924 yıllarına ait kolleksiyonlarını taradığımız halde bu mülakata rastlayamadık. Giustiniani’nin bu dönemde Türkiye hakkındaki çeşitli yazılarına İtalyan gazetelerinde rastladık. Tahminimiz, bu mülakatın yayınlanmak üzere Corriere Italiano gazetesine gönderildiği fakat yayınlanmadığı yönündedir.

Mülakatın ne zaman yapıldığı hakkında kesin bir bilgiye sahip değiliz. Kitabın ilk sayfasında yer alan resimden, görüşmede Atatürk’ün Giustiniani’ye imzalı bir fotoğrafını verdiğini anlıyoruz. Fotoğrafın ay kısmında 7 rakamı olduğu okunuyor. Yazar, görüşmenin İzmir’de Göztepe’de yapıldığını not etmiştir. Buradan hareketle, Mustafa Kemal Paşa’nın 1923 yılının 27 Temmuz-2 Ağustos günleri arasında Göztepe’de kaldığını bildiğimizden, görüşmenin 27-31 Temmuz 1923’te yapıldığını düşünüyoruz.

Mülakatta Mustafa Kemal Paşa’nın zaferden sonrasına dönük planları, kurduğu Halk Partisi, demokrasi, yabancılar ve yabancı sermaye hakkındaki düşünceleri ve özellikle kadınlarla ilgili düşüncelerini öğrenmek mümkündür. Yazar Giustiniani, Atatürk ve eşi Latife Hanım hakkında son derce gerçekçi gözlem ve tespitlerde bulunmuştur.
TÜRKPA VE TÜRK DÜNYASINA YÖNELİK ADIMLARI (2008-2019)
Authors: ARSLAN Mukaddes
Published: March 2021

Türk dış politikasının esasları; ülkenin coğrafi, siyasi ve stratejik konumu açısından önem arz eder. Uluslararası ilişkilerde ülkenin milli menfaatleri ve dostane ilişkiler dış politikada güç ve istikrar sağlamaktadır. Diplomasi alanında ortaya konulan ilkeler, aynı zamanda devletin dış politika çerçevelerini de çizmektedir. Savaş ve diplomasinin birlikte yürütüldüğü Milli Mücadele döneminde, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulduğu 1923 tarihinden itibaren Atatürk döneminde ve 1938’de Atatürk’ün ölümünden sonrası günümüze değin Türk dış politikasında bu bağlamda belirgin tarihi gelişmeler yaşanmıştır. Türk dünyası tabiri, 21. asırda Türk halkları için kullanılmıştır. Türk dünyası, coğrafi ve kültürel bir kavramdır. Türk dünyası; Orta Asya, Anadolu, Kafkasya, İran, Balkanlar, Rusya-Sibirya, Orta Doğu coğrafyasında yaşayan Türk topluluklarını ve Türk devletlerini kapsamaktadır. Türkiye ile Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan arasında ortak tarihi, kültürel ve manevi bağlar mevcuttur. Bu ülkeler arasında siyasi, iktisadi, sosyal ve kültürel ilişkiler tarih boyunca devam edegelmiştir. Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi -TÜRKPA- 2008’de Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan’ın katılımı ve Parlamentolar arası işbirliğinin sağlanması amacı ile kurulmuştur.
MACAR ELÇİLERİNİN GÖZÜYLE GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK VE TÜRK DEVRİMLERİ
Authors: KARAGÜLMEZ Müjdat
Published: March 2021

Milli Mücadele’nin başarıya ulaşmasından sonra Türkiye Cumhuriyeti ile Macaristan arasında 18 Aralık 1923 yılında bir “Dostluk Anlaşması” imzalanmıştır. Böylece, Mondros Mütarekesi sonrasında kesintiye uğrayan resmi temaslar yaklaşık 5 yıl aradan sonra yeniden tesis edilmiştir.

İmzalanan dostluk anlaşmasının maddeleri gereğince 1924 yılının Mayıs ayında her iki ülkede de Elçilikler açılmıştır. Atatürk, yakın arkadaşı olan Hüsrev Gerede’yi Budapeşte’ye elçi olarak atarken, Macaristan Kral Naibi Amiral Horthy de Orta Doğuyu yakından tanıyan deneyimli bir diplomat olan László Tahy’i (1924-1933) Türkiye’ye elçi olarak atamıştır. Her iki lider de Türk-Macar ilişkilerine en çok katkı yapabilecek deneyimli diplomatları seçmiştir. İlk Macar elçisi Tahy’nin ardından sırasıyla Mihály Arnóthy Jungerth (1934-1935) ve Zoltán Máriássy (1935-1941) Türkiye’de görev yapmışlardır. Her üç Macar elçisi de güven mektuplarını sunmalarından sonra yazdıkları raporlarda Atatürk’ten övgüyle bahsetmişler ve onun muhteşem bir görüntüsünün olduğunu söylemişlerdir. Macar elçileri Atatürk ile ilk tanışmalarının ardından görev yaptıkları dönemde Atatürk’ün siyasi hayatı ve özel hayatı hakkında da çok sayıda rapor yazmışlardır. Macar elçileri, Türkiye’nin iç ve dış meselelerini yakından takip ederken Türkiye’de gerçekleştirilen devrimler hakkında da çok sayıda rapor yazmışlardır. Bu raporlar, özellikle 1930’lu yıllarda gerçekleştirilen devrimlere aittir.

Bu çalışmanın amacı, Türklerle yakın dostluk bağları olan Macaristan’ın Türkiye’ye gönderdiği elçilerinin gözüyle Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü anlatmak ve Türk devrimleri üzerine yabancı diplomatların gözüyle bir değerlendirme yapmaktır.
EDİRNE’DE CUMHURİYETİN ONUNCU YILI KUTLAMALARI
Authors: ÇETİN Nurten
Published: March 2021

Cumhuriyetin onuncu yılına gelindiğinde, Atatürk’ün hedeflediği çağdaşlaşma yolunda önemli işler yapılmıştı. Zirai, ekonomik, siyasal, kültürel ve sosyal alanda gerçekleştirilen inkılâpların meyveleri toplanmaya başlanmıştı. Cumhuriyetin onuncu yılı kutlamaları, alınan sonuçların ortaya konulması, ulusça paylaşılması, halka yeni hedeflerin anlatılması, benimsetilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından ayrı bir öneme sahipti. Bunun için TBMM’de 11 Haziran 1933 tarihinde kabul edilen bir kanunla Cumhuriyetin onuncu yıldönümünün üç gün süreyle kutlanması kararı alındı. Yurdun her tarafında olduğu gibi, kutlama hazırlıkları için Edirne’de de Vali’nin başkanlığı altında bir komisyon oluşturuldu. Bu komisyon, Ankara’daki yüksek komisyondan gelen tamimleri, broşürleri, duvar ve el ilanlarını derhal kazalara, nahiye ve köylere dağıttı. Bunun yanı sıra Halk Fırkası, Halkevi idare heyetleri hemen her gece toplanarak yoğun bir faaliyet gösterdiler. Hazırlıklara öğretmenler, ilk, orta ve lise öğrencileri de katıldı. Cumhuriyetin önemi ve kutsiyeti dile getirildi. Halk, Halkevi, CFH idaresi ve basın rehberliğinde hazırlıklara davet edildi. Hazırlıklar akabinde beklenen gün geldiğinde Edirne’de Cumhuriyet Bayramı o güne kadar görülmeyen bir şekilde büyük sevinç ve coşku ile üç gün kutlandı.

Bu çalışmada, Cumhuriyetin onuncu yıldönümünde Edirne’de yapılan kutlama hazırlıkları, kutlama programı ve Cumhuriyetin burada üç gün boyunca nasıl kutlandığı, halkın bayrama katılımının ne oranda gerçekleştiği incelenmektedir.
ATATÜRK DÖNEMİ’NDE TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ’NDE DİN EĞİTİMİNE BİR ÖRNEK; AKSEKİLİ AHMET HAMDİ’NİN “ASKERE DİN DERSLERİ” ADLI ESERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Authors: ARIKAN Özden
Published: March 2021

Ordu ve din arasındaki ilişki, zamana, mekâna ve esas alakadar olduğu insana göre sürekli değişime uğrayan bir biçime sahiptir. İnsan hayatında kuşkusuz en önemli manevi unsurlar arasında yer alan din, ordunun esas unsurunun insan olduğunun da düşünülmesiyle birlikte, ordu ve din arasındaki ilişkinin, özellikle zamana ve mekâna göre açıklanması ihtiyacını doğurmaktadır. Bu noktadan hareketle ordunun birlik ve beraberlik çatısı altında hareket etmesini sağlayan manevi araçların başında yer alan din, her dönemin siyasi idaresinin çeşitli uygulamalarıyla orduya farklı yöntemlerle aksettirilmiştir. Türk siyasi tarihinde hemen hemen her dönemde, siyasi idare tarafından gerek savaş dönemlerinde ordunun halk ile bütünleşmesini sağlamada gerekse barış dönemlerinde ordunun manevi ihtiyacının karşılanmasında dini hizmetlere ehemmiyet gösterilmiştir.

Yeni Türkiye Devleti’nin kuruluşuna giden süreçte verilen Millî Mücadele Dönemi’nde de orduda bütünleşmenin din ile sağlanmaya çalışıldığı görülmüştür. Başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere, Millî Mücadele sürecini fiili olarak yürüten o dönemin lider kadrosu, dinin orduda ne kadar bütünleştirici etki yaptığının farkına varmış, bu yönde dini hizmetlerin uygulanmasına önem göstermiştir. Böylelikle Millî Mücadele sürecinde hemen hemen her cephede din adamlarının görev alması sağlanmıştır. Dahası bu durum beraberinde halk-ordu bütünleşmesini de doğurmuştur. Neticede orduda gerçekleştirilen dini hizmetlerin, Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasında, manevi olguyu kuvvetlendirerekten dolaylı yoldan da olsa katkı yaptığı söylenebilir. Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının akabinde Cumhuriyet’in ilanı ile başlayan, Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı sürecini kapsayan, Atatürk Dönemi olarak adlandırdığımız (1923- 1938) süreçte de Türk Silahlı Kuvvetleri’nde dini hizmetlerin devam ettiği görülmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Genelkurmay Başkanı olan Mareşal Fevzi Paşa’nın (Çakmak) idaresi altında (1921- 1944), 1925 yılında orduda dini hizmetlerin yerine getirilmesi için birtakım girişimlerin gerçekleştiği göze çarpmaktadır. 26 Mart 1925 tarihinde Fevzi Paşa’nın Diyanet İşleri Başkanlığı’na gönderdiği yazıda, askerlere okuyup anlayabilecekleri bir Asker İlmihali hazırlanması yönünde yardım talep ettiği görülmüştür. Bu süreçte, ileride Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 3. Başkanı olacak olan Aksekili Ahmet Hamdi Bey’e bu görev düşmüş, O’da “Askere Din Dersleri” adlı eseri kaleme almıştır. Bu eser toplamda 6 defa basılmıştır. Atatürk Dönemi’nde kaleme alınmış olan bu eser, içeriği bakımından orduda verilen dini eğitimi, dönemin din hizmetleri politikası ekseninde değerlendirmemize olanak sağlamaktadır. Bu noktada, eserden hareketle çalışmamızda dönemin din üzerine takip edilen politikası ele alınarak, Atatürk Dönemi’nde ordu ve din ilişkisi ekseninde orduda verilen dini eğitim detaylı bir şekilde tespit edilmeye çalışılacaktır.
10 KASIM ANMA TÖRENLERİNİN DÖNEMSEL ÖZELLİKLERİ
Authors: ÂŞIK Süleyman , AŞCI Elif
Published: March 2021

Bir ulusu ulus yapan ortak ögelerin, geçmişten kalan şan, şeref ve acılar mirası ile gelecek için gerçekleştirecek bir program olduğu şüphesizdir. Türk ulusu için Atatürk bu ortak ögelerin tümünde önemli bir şekilde yer almaktadır. O, 1.Dünya Savaşı sonrasında başlayan işgallerin millette yarattığı acıyı hissedip halkı mücadele için kenetlerken, bu mücadelede zaferler kazanırken, Cumhuriyet’in ilanı ve yeni devletin çağdaşlaşması için uygulanan plan ve programların temelindedir. Bu sebepledir ki, Türk milleti gerek sevinçlerinde gerek acılarında Atatürk’ü tekrar tekrar anar ve anlamaya çalışır. Bu durum Atatürk’ü anma günü olan 10 Kasımlarda da oldukça belirgindir. Başlangıçta yas günü olarak büyük bir hüznün ifadesi iken zamanla anma ve anlama günü haline gelmiştir. Ayrıca dönemsel olarak anma törenlerine siyasi atmosfere göre atfedilen önemin değiştiği de gözlenmiştir. Bu çalışmada 1938 yılından itibaren 10 Kasımlarda Atatürk’ün resmi törenlerde nasıl anıldığı, siyasi atmosferin ve toplumsal birtakım hareketlerin törenlere etkileri (örn. 1960’da öğrencilerin devrik DP iktidarına karşı tutumları ve 12 Eylül yönetiminin yaklaşımı) açıklanmaya çalışılacaktır. Törenlerde tekrar eden ve değişen uygulamalar belirlenmeye çalışılacaktır. Törenlerin genel özellikleri veya değişim Tek Parti, Demokrat Parti, darbe dönemleri gibi belirli kırılma noktaları üzerinden değerlendirilmesi yapılacaktır. Cumhuriyet Arşivi, Meclis Tutanakları, basın taramaları ve döneme dair hazırlanmış eserler incelenerek birleştirici bir öge olan anma töreninin dönemsel farklılıkları ortaya konulmaya çalışılacaktır.
KARAÇAY-BALKAR DİASPORASININ FOLKLORÜNDE ATATÜRK'ÜN KİŞİLİĞİ
Authors: BİTTİROVA Tamara
Published: March 2021

Eser, demokratik bir cumhuriyetin oluşumu döneminde, Türkiye'de bir asır önce yaşanan olayları canlı olarak yansıtan diasporanın folklorunu analiz ediyor. Tarihsel gerçekler ve savaş katılımcılarının soyundan gelenlerin anılarına dayanarak, Türklerin atası, olağanüstü bir lider olan Atatürk'ün, tarihteki rolünü gösteren dramatik olayların panoraması canlandırılıyor. Onun hakkında halk şarkıları söylenir ve Muhacirlerin soyundan gelenler onun hakkında efsaneler anlatır. Tüm Türk dünyası ve daha fazlasının birçok nesline örnek olur.
MİLLİ MÜCADELE YILLARINDA ERZURUM’DA HALKI BİLİNÇLENDİRME VE BİLGİLENDİRME FAALİYETLERİNDE ÖNEMLİ BİR TİYATRO: İBRET YERİ
Authors: ASLAN Yavuz
Published: March 2021

Erzurum Milli Mücadele tarihimizde oldukça önemli bir yer ve öneme sahiptir. I. Dünya Savaşı yıllarında yaşanılan iki yıllık Rus işgali ve akabinde Ermeni çetelerinin katliamlarının acıları henüz taze iken Osmanlı Devleti’nin imzalamak zorunda kaldığı Mondros Mütarekesi ile ülkenin dört bir yanı işgal edilmeye başlanmıştır. Erzurum’un da her an işgal edilebileceği ve Erzurum dâhil Doğu illerinin Ermenilere verileceği endişesi halkın heyecan ve tepkisini artırmıştır. İşgal acısı ve tehlikesini çok yakından bilen Erzurum ahalisi ülkenin işgaline sessiz kalmamış ve yurdun herhangi bölgesinin işgalini Erzurum’un işgali gibi telakki ederek Milli Mücadele’ye aktif olarak her türlü maddi ve manevi desteği vermiştir. Erzurum halkının milli mücadelede çok aktif ve vatan meselesinde ön planda olmasında 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa ve Hoca Raif, Süleyman Necati, Cevat, Sıtkı ve Mithat Beyler gibi Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin önde gelen simalarının önemli etkisi vardır. Hiç şüphesiz bu dönemde Erzurum’da çıkan Albayrak gazetesi de bu amaç uğrunda en büyük katkıyı sunmuştur.

Erzurum halkının milli mücadele döneminde ülke meseleleri konusunda bilgilenme ve bilinçlenmesinde “Tiyatro” da aktif olarak kullanılmıştır. Özellikle 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa’nın yardım ve yönlendirmesi ile tiyatro çalışmalarına hız verilmiş ve Ocak 1920’de “İbret Yeri” adıyla Millet Bahçesi’nde bulunan gazino tiyatro haline getirilmiştir. Burada ilk olarak “Erzurum’da “Ermeni Faciaları” isimli drama sahnelenmiş, daha sonraları Antep, Maraş mücadeleleri ve İstanbul işgal felaketini konu alan piyesler sahneye konularak Erzurum halkının milli duygularına tercüman olunmuştur. Özellikle Maraş halkına yönelik Fransız ve Ermeni tecavüz ve katliamları büyük tepki uyandırmış ve hazırlanan 7 perdelik “Maraş Cinayetleri” adlı piyesle konu Erzurum ahalisine anlatılmaya çalışılmıştır. İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali ve burada yapılan katliamlarla ilgili olarak “İzmir Faciaları (Cinayetleri)” adlı piyesle perdesini açmaya başlamıştır.

Açıkça görüleceği gibi Milli Mücadele’nin en karanlık döneminde ülkenin dört bir yanı işgal edilirken Erzurum halkı bir taraftan yaptığı miting ve çekmiş olduğu telgraflarla işgalleri protesto ederken diğer taraftan Kazım Karabekir Paşa’nın öncülüğü ve desteğiyle Türk halkının yaşamış olduğu felaketler tiyatro vasıtasıyla ahaliye anlatılarak, onların bilgilenmesi ve bilinçlendirilmesi için çaba gösterilmiş, tepki ve heyecanlarının canlı ve sürekli olması sağlanmaya çalışılmıştır.

Bu bildiride, İbret Yeri adı ile perdelerini açarak Erzurum ahalisinin ülkede yaşanan işgal ve katliam olaylarını öğrenmesine ve bilinçlenmesine hizmet eden tiyatro ve onun faaliyetlerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Baleares frente al corso. La defensa de un archipiélago en el Mediterráneo del siglo XVI
Authors: Seguí Beltrán Andreu
Published: March 2021

La historiografía sostiene la idea de un azote corsario musulmán incesante contra el litoral de la Monarquía hispánica durante el siglo xvi. Un estudio centrado en Baleares propone matizar esta visión, y destaca que la verdadera amenaza fue un pequeño corso que no fue constante ni tampoco incontestable. Las islas no respondieron conjuntamente a esta amenaza, pero sí mejoraron sus defensas según la estrategia defensiva hispana, reforzando, con el apoyo de la Corona, los mecanismos tradicionales con elementos artillados y fortificados, por lo que triunfó un planteamiento terrestre, pero no exclusivamente estático. Las defensas fueron más efectivas de lo que se ha admitido y forzaron a los atacantes a retirarse en muchas ocasiones. Pero tampoco fueron infalibles, puesto que los corsarios capturaron a numerosos isleños.
humanitats digitals dins el context de la història marítima: el cas de l’activitat corsària durant la Guerra dels Catalans, 1713-1714
Authors: Rubio-Campillo Xavier , Hernàndez Cardona Francesc Xavier , Riart Jou Francesc
Published: March 2021

Els últims anys han vist un fort increment en l'ús de tècniques procedents de les humanitats digitals dins de la investigació històrica. El resultat ha estat un augment exponencial en el volum d'evidència disponible, però no ha anat acompanyat d'un desenvolupament paral·lel dels mètodes d'anàlisi de la disciplina per integrar noves eines digitals. D'entre aquestes eines, destaquen els sistemes d'informació geogràfica, l'anàlisi quantitativa de textos o la visualització de dades, tècniques totes elles que permeten noves aproximacions a l'passat capaços d'analitzar grans volums de dades i identificar dinàmiques complexes, tasca difícil de realitzar amb els mètodes qualitatius tradicionals de la història.El marc en què es presenta aquest treball, basat en eines de les humanitats digitals, explora la intensa activitat corsària desplegada pels defensors de Barcelona durant la fase final de la Guerra de Successió Espanyola (1713-1714).
Intersecciones entre historia digital e historia social: un ejercicio de lectura distante sobre la conflictividad marítima en la historia argentina reciente
Authors: Nieto Agustín
Published: March 2021

El giro digital es una revolución en curso y sus impactos en el escritorio de quienes se abocan la disciplina histórica es una realidad aún poco asumida y menos reflexionada. A partir de algunos ejercicios de lectura distante se busca reflexionar sobre estos cambios. Esta lectura permitirá presentar los resultados de una mirada panorámica en base a información extraída con técnicas de ‘web scraping’ y analizada con técnicas de ‘text mining’. El corpus analizado está compuesto por el universo de notas publicadas por el portal de noticias portuarias Revista Puerto: la otra cara de la pesca. A partir de las técnicas mencionadas se procesará el corpus documental con el fin de listar la frecuencia y la forma del conflicto. Asimismo, se hará un ejercicio de georreferenciación de la conflictividad a lo largo de los años 2009-2019.
Histórias e memórias de operários têxteis: cenas da cultura fabril e cotidiano em Fernão Velho – AL (Anos 1930 – 1960)
Authors: Tavares Marcelo Góes
Published: March 2021

Este artigo narra a experiência histórica da cultura operária no ramo têxtil em Fernão Velho, Maceió, AL. Essa localidade é parte de um território formado pela Fábrica Carmen e sua vila operária. Nestes sãos recuperados historicamente experiências operárias com foco no cotidiano. Narra-se a iniciação e desenvolvimento do trabalho fabril entre jovens, a constituição de famí­lias, formas de lazer, educação e formação moral, todos como expressões de cultura de classe. Como corpus documental, são utilizados relatos de memórias registrados através da metodologia da história oral, relatórios da fábrica, fotografia, e matérias de jornais. As análises apresentadas transitam em estudos sobre história e memória, experiência, poder, cotidiano e cultura de classe.
A revised mineral dust emission scheme in GEOS-Chem: improvements in dust simulations over China
Authors: Tian Rong , Ma Xiaoyan , Zhao Jianqi
Published: March 2021

Abstract. Mineral dust plays a significant role in climate change
and air quality, but large uncertainties remain in terms of dust emission
prediction. In this study, we improved treatment of the dust emission
process in a global 3-D chemical transport model (GEOS-Chem v12.6.0), by
incorporating the geographical variation of aerodynamic roughness length
(Z0), smooth roughness length (Z0s) and soil texture and by introducing the Owen effect and the formulation of the sandblasting efficiency
α by Lu and Shao (1999). To investigate the impact of the modifications incorporated in
the model, several sensitivity simulations were performed for a severe dust
storm during 27 March to 2 April 2015 over northern China. Results
show that simulated threshold friction velocity is very sensitive to the
updated Z0 and Z0s field, with the relative difference ranging
from 10 % to 60 % compared to the original model with a uniform value. The
inclusion of the Owen effect leads to an increase in surface friction velocity,
which mainly occurs in the arid and semi-arid regions of northwest China.
The substitution of a fixed value of α assumed in the original scheme with
one varying with friction velocity and soil texture based on observations
reduces α by 50 % on average, especially over regions with sand
texture. Comparisons of sensitivity simulations and measurements show that
the revised scheme with the implementation of updates provides more realistic
threshold friction velocities and PM10 mass concentrations. The
performance of the improved model has been evaluated against surface
PM10 observations as well as MODIS aerosol optical depth (AOD) values,
showing that the spatial and temporal variation of mineral dust are better
captured by the revised scheme. Due to the inclusion of the improvement,
average PM10 concentrations at observational sites are more comparable
to the observations, and the average mean bias (MB) and normalized mean bias
(NMB) values are reduced from −196.29 µg m−3 and
−52.79 % to −47.72 µg m−3 and −22.46 % respectively.
Our study suggests that the erodibility factor, sandblasting efficiency and
soil-related properties which are simply assumed in the empirical scheme may
lack a physical mechanism and spatial–temporal representativeness. Further study
and measurements should be conducted to obtain a more realistic and detailed
map of these parameters in order to improve dust representation in the
model.
2010–2015 North American methane emissions, sectoral contributions, and trends: a high-resolution inversion of GOSAT observations of atmospheric methane
Authors: Maasakkers Joannes D. , Jacob Daniel J. , Sulprizio Melissa P. , Scarpelli Tia R. , Nesser Hannah , Sheng Jianxiong , Zhang Yuzhong , Lu Xiao , Bloom A. Anthony , Bowman Kevin W. , Worden John R. , Parker Robert J.
Published: March 2021

Abstract. We use 2010–2015 Greenhouse Gases Observing Satellite (GOSAT) observations of atmospheric methane columns over North America in a high-resolution inversion of methane emissions, including contributions from different sectors and their trends over the period. The inversion involves an analytical solution to the Bayesian optimization problem for a Gaussian mixture model (GMM) of the emission field with up to 0.5∘×0.625∘ resolution in concentrated source regions. The analytical solution provides a closed-form characterization of the information content from the inversion and facilitates the construction of a large ensemble of solutions exploring the effect of different uncertainties and assumptions in the inverse analysis. Prior estimates for the inversion include a gridded version of the Environmental Protection Agency (EPA) Inventory of US Greenhouse Gas Emissions and Sinks (GHGI) and the WetCHARTs model ensemble for wetlands. Our best estimate for mean 2010–2015 US anthropogenic emissions is 30.6 (range: 29.4–31.3) Tg a−1, slightly higher than the gridded EPA inventory (28.7 (26.4–36.2) Tg a−1). The main discrepancy is for the oil and gas production sectors, where we find higher emissions than the GHGI by 35 % and 22 %, respectively. The most recent version of the EPA GHGI revises downward its estimate of emissions from oil production, and we find that these are lower than our estimate by a factor of 2. Our best estimate of US wetland emissions is 10.2 (5.6–11.1) Tg a−1, on the low end of the prior WetCHARTs inventory uncertainty range (14.2 (3.3–32.4) Tg a−1), which calls for better understanding of these emissions. We find an increasing trend in US anthropogenic emissions over 2010–2015 of 0.4 % a−1, lower than previous GOSAT-based estimates but opposite to the decrease reported by the EPA GHGI. Most of this increase appears driven by unconventional oil and gas production in the eastern US. We also find that oil and gas production emissions in Mexico are higher than in the nationally reported inventory, though there is evidence for a 2010–2015 decrease in emissions from offshore oil production.