Пути формирования речевой культуры младших школьников
Authors: Есназар А.Ж. 
Published: October 2023

Мақалада бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу мәдениетін қалыптастыру жолдары айқындалды. Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру мәселесі тілдің қасиеттері мен қызметі арқылы, оның қоғамдық рөлі мен қолданылу сипаты негізінде анықталды. Бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу мәдениетін қалыптастыруда сөзбен жұмыс, сөз тіркесі мен сөйлеммен жұмыс және байланыстыра сөйлеуге үйрету жұмыстарының түрлері көрсетілді. Сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға қажетті білім, білік, дағдылары айқындалды. Сөздің мағынасын, логикалық жүйелілікті сақтауға бағытталған жаттығулар топтастырыл- ды. Жалпы бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу мәдениетін қалыптастыру мәселесінің өзектілігін ескере отырып арнайы жаттығулар жүйесі әзірленді. Сондай-ақ, бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу мәдениетін қалыптастыру жолдарын анықтауға байланысты зерттеу жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде оқушылар жеткілікті дәйекті ұсыныстар жасауды, логикалық жүйелілікті сақтай отырып ойды дәл жеткізуді, сөздерді, сөз тіркестерін қолдануды, сұраққа орынды және нақты жауап беруді үйренді. Зерт- теу нәтижесіне сүйене отырып біз әзірлеген жаттығулардың бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу мәдениетін қалыптастыруда рөлі зор екендігі дәлелденді. Түйін сөздер: бастауыш сынып, сөйлеу мәдениеті, тіл дамыту, сөйлеу әрекеті, тілдік құрал, қарым- қатынас, сөз, сөйлем, мәтін.

В статье определены пути формирования речевой культуры младших школьников. Проблема форми- рования культуры речи определяется свойствами и функцией языка, его общественной ролью и харак- тером употребления. В формировании речевой культуры младших школьников были показаны формы работы со словом, работа со словосочетанием и предложением, обучение связной речи. Определены зна- ния, умения, навыки, необходимые для формирования культуры речи. Были сгруппированы упражнения для определения значения, особенностей слова. С учетом актуальности проблемы формирования рече- вой культуры младших школьников в целом разработана система специальных упражнений. Также была проведена исследовательская работа, связанная с определением путей формирования речевой культуры младших школьников, в результате которой учащиеся научились делать достаточно последовательные предложения, точно передавать мысль с соблюдением логической последовательности, использовать слова, словосочетания, адекватно и четко отвечать на вопрос. На основании результатов исследования установлено, что разработанные нами упражнения играют огромную роль в формировании речевой куль- туры младших школьников. Ключевые слова: начальный класс, культура речи, развитие языка, речевая деятельность, языковое средство, общение, слово, предложение, текст.

The article defines the ways of forming the speech culture of younger schoolchildren. The problem of speech culture formation is determined by the properties and function of language, its social role and the nature of its use. In the formation of the speech culture of younger schoolchildren, the forms of working with a word, working with a phrase and a sentence, teaching coherent speech were shown. Exercises were grouped to determine the meaning and features of the word. The knowledge, skills, and skills necessary for the formation of speech culture are determined. Taking into account the urgency of the problem of the formation of the speech culture of younger schoolchildren as a whole, a system of special exercises has been developed. Research work was also carried out to determine the ways of forming the speech culture of younger schoolchildren, as a result of which students learned to make sufficiently consistent sentences, accurately convey a thought in accordance with a logical sequence, use words, phrases, adequately and clearly answer a question. Based on the results of the study, it was found that the exercises developed by us play a huge role in the formation of the speech culture of younger schoolchildren. Keywords: primary school, speech culture, language development, speech activity, language medium, communication, word, sentence, text.