TƏHSİLALANLARIN SAĞLAMLIQ VƏZİYYƏTİNƏ VƏ HƏYAT TƏRZİNƏ KOMPÜTER TEXNOLOGİYALARININ TƏSİRİ
Authors: Балаева Ш.М. , Габулов Г.Г. , Сулейман-заде Н. Г. , Гасанова С.А. , Исмаилова З.Г. 
Published: August 2024

В статье представлены результаты оценки влияния цифровой среды обучения и компьютерных технологий на здоровье и образ жизни подростков в зависимости от продолжительности их применения в учебной и досуговой деятельности. Исследованы условия обучения, образ жизни и состояние здоровья 986 подростков 13-16 лет, обучающихся в старших классах общеобразовательных учреждений г. Баку. Установлено, что в течение дня учащиеся используют более двух видов гаджета, продолжительность работы с которыми в обычные дни составляет 4-4,5 часа. Непрерывное ежедневное использование гаджетов составляло 2,5-3 часа, в выходные и каникулярные дни – 5,5-6.0 часа. Длительное использование гаджетов у учащихся приводит к возникновению жалоб: 21,4% учащихся отмечали жалобы на головные боли, 29,8% – чувство жжения в глазах, 10,2% – боли в области шеи, 19,2% – головокружение, 19,4% – боль, покалывание и онемение в кистях рук. Встречаемость миопии разной степени у исследуемых подростков составила 9,8%, сколиоз – 42,6%, кифоз – 8,9%. К концу урока с применением ЦСО у учащихся ухудшались функциональные показатели ЦНС. Невыполнение в условиях гиперинформационного общества гигиенических требований к длительности использования гаджетов, организации перерывов при зрительной работе, уровня освещённости на рабочем месте приводит к увеличению жалоб астенопического характера, росту распространенности нарушений опорно-двигательного аппарата, органа зрения, также влияет на здоровье и образ жизни подростков.

Məqalədə rəqəmsal təhsil mühitinin və kompüter texnologiyalarının yeniyetmələrin sağlamlığına və həyat tərzinə təsirinin istifadə müddətindən asılılığının qiymətləndirilməsinin nəticələri təqdim edilir. Bakı şəhərinin ümumi təhsil məktəblərinin yuxarı siniflərində təhsil alan 13-16 yaşlı 986 yeniyetmənin tədris mühiti, həyat tərzi və sağlamlıq vəziyyəti öyrənilib. Müəyyən edilib ki, təhsilalanlar adi günlərdə sutka ərzində iki növ rəqəmsal informatika cihazından istifadə edirlər. Bu vasitələrdən fasiləsiz gündəlik 4-4,5 saat, həftə sonları və bayram günlərində isə 5,5-6,0 saat istifadə edilmişdir; onlardan uzun müddət istifadə təhsilalanlarda bir çox şikayətlərə: 21,4%-də baş ağrısına, 29,8%-də gözlərdə yanma hissinə, 10,2%-də boyun ağrısına, 19,2%-də başgicəllənməyə, 19,4%-də əllərdə uyuşma və sancmaya, ağrıya səbəb olmuşdur. Tədqiq olunan yeniyetmələrdə müxtəlif dərəcəli miyopiya  9,8%, skolioz – 42,6%, kifoz – 8,9% təşkil etmişdir. Rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi ilə keçirilən dərsin sonunda mərkəzi sinir sisteminin funksional göstəriciləri pisləşmişdir. Hiperinformasiya cəmiyyətində qadjetlərdən istifadə müddətinə, vizual iş zamanı fasilələrin təşkilinə, iş yerlərində işıqlanma səviyyəsinə olan gigiyenik tələblərə əməl edilməməsi dayaqhərəkət aparatının, görmə orqanının pozulmalarına, astenopik xarakterli şikayətlərin artmasına, həmçinin yeniyetmələrin sağlamlığına və həyat tərzinə təsir göstərir.

The article presents the results of assessing the impact of the digital learning environment and computer technologies on the health and lifestyle of adolescents. The study involved 986 adolescents aged 13-16, who were students in senior classes in Baku. It was found that during the day, students use more than two types of gadgets, with an average daily use of 4-4.5 hours. The duration of continuous use of gadgets was 2.5-3 hours, on the weekends and holidays – 5,5-6,0 hours. Prolonged use of gadgets by students leads to complaints: 21.4% of students noted complaints of headaches, 29.8% burning sensation in the eyes, 10.2% pain in the neck, 19.2% dizziness, 19. 4% pain, tingling and numbness in the hands. The prevalence of myopia of varying degrees in the studied adolescents was 39.8%, scoliosis at 42.6%, and kyphosis at 8.9%. By the end of lessons using digital devices, students' functional indicators of the central nervous system worsened. Failure to comply with hygienic requirements regarding the duration of gadget use, organization of breaks during visual work, and adequate illumination in the workspace in a hyperinformation society leads to an increase in asthenopic complaints, a higher prevalence of musculoskeletal disorders, vision impairment, and overall negative effects on adolescents' health and lifestyle.