Η συμφωνία των νομοθετικών και συνταγματικών διατάξεων περί της προστασίας της φύσης με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς συμβάσεις
Authors: Αυγέρου Γεωργία 
Published: November 2024

Η παρούσα διατριβή εμπίπτει στο χώρο της έρευνας της συνταγματικής προστασίας της φύσης και των σχετικών διεθνών και ευρωπαϊκών συμβάσεων. Αντικείμενό της αποτελεί η ενδελεχής εξέταση και ανάλυση της προστασίας της φύσης σε συνταγματικό επίπεδο, όπως αυτή αποτυπώνεται στο άρθρο 24, σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας, καθώς και σε ευρωπαϊκό και διεθνές. Σκοπός της διατριβής είναι η διερεύνηση της συμφωνίας των νομοθετικών και συνταγματικών διατάξεων περί της προστασίας της φύσης με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς συμβάσεις. Η διερεύνηση τούτη πραγματοποιείται μέσω μίας πολυεπίπεδης σύγκρισης της ευρωπαϊκής και διεθνούς εννόμου τάξεως με την εθνική. Η έρευνα κατέδειξε αποκλίσεις μεταξύ της τελευταίας και της υπερεθνικής, όχι από θεωρητικής απόψεως, αλλά από πρακτικής. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε θεωρητική μόνο συμφωνία των εθνικών προστατευτικών της φύσης διατάξεων με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς. Στην πράξη, με βάση τα συμπεράσματα που εξήχθησαν, ανεδείχθησαν προβλήματα στην εφαρμογή των διατάξεων αυτών στη χώρα μας σε επίπεδο νομοθετικό, διοικητικό, δικαστικό. Προέκυψαν ζητήματα συμμόφωσης της Ελλάδας προς τις ενωσιακές επιταγές, που αφορούν την προστασία της φύσης και πολλές καταδίκες της από το ΔΕΕ. Από άποψη δομής η παρούσα διατριβή διακρίνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος αναπτύσσεται το ζήτημα της προστασίας της φύσης σε εθνικό συνταγματικό, νομοθετικό και νομολογιακό επίπεδο. Ειδικότερα, μελετάται το συνταγματικό δικαίωμα της προστασίας της φύσης δυνάμει του άρθρου 24, καθώς και η σύγκρουσή του με έτερα συνταγματικά δικαιώματα, οι αρχές που διέπουν την περιβαλλοντική προστασία και το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικές διαφορές. Ακόμη, στο εν λόγω μέρος εξετάζεται η σχετική εθνική νομοθεσία και τα ζητήματα που ρυθμίζονται με αυτή. Το δεύτερο μέρος της διατριβής πραγματεύεται το ζήτημα της περιβαλλοντικής προστασίας σε υπερεθνικό επίπεδο, ήτοι ευρωπαϊκό και διεθνές. Αναφορικά με την ενωσιακή έννομη τάξη, εκτίθενται οι σχετικές προστατευτικές της φύσης αρχές, η κατοχύρωση της προστασίας της στη Συνθήκη Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Έπειτα, αναλύονται οι σημαντικότερες σχετικές ευρωπαϊκές συνθήκες και Οδηγίες και θίγεται το ζήτημα της ενσωμάτωσής τους στην εθνική έννομη τάξη. Εν συνεχεία, στο μέρος αυτό διερευνώνται και παρουσιάζονται τα προβλήματα που προκύπτουν στη χώρα μας ως προς την εφαρμογή του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου και τα αποτελέσματα αυτών. Πιο συγκεκριμένα, διαπιστώθηκαν παραβιάσεις των ως άνω διατάξεων και καταδίκες από το ΔΕΕ, περί των οποίων παρέχονται νομολογιακά παραδείγματα. Ιδιαίτερη μνεία πραγματοποιείται στα προβλήματα εφαρμογής του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου για το Δίκτυο Natura και προβάλλονται οι συνέπειες και οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν σε επίπεδο περιβαλλοντικό, νομικό και οικονομικό για την Ελλάδα. Τέλος, αναπτύσσεται το διεθνές πλαίσιο προστασίας της φύσης και τα ζητήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή του στη χώρα μας. Η διατριβή καταλήγει σε συμπεράσματα σχετικά με τη συμφωνία των εθνικών περιβαλλοντικών διατάξεων με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς, σε διερεύνηση και εξέταση των λόγων που έχουν οδηγήσει σε μη ορθή εφαρμογή αυτών των διατάξεων από την εθνική έννομη τάξη και σε πολυεπίπεδες προτάσεις, προκειμένου τα προβλήματα που ανεδείχθησαν να αντιμετωπισθούν και να μεταβληθεί άρδην η διαμορφωθείσα κατάσταση που ολοένα και περισσότερο επιβαρύνει τη φύση, γεγονός το οποίο αποτελεί και τον απώτερο στόχο της παρούσας.