Συσχέτιση των πολυμορφισμών της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης (LpL) και της απολιποπρωτεΐνης Ε (apoE) με τη λιπιδαιμική ταυτότητα παιδιών με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία κατά τη διάρκεια της θεραπείας με ασπαραγινάση
Authors: Ιωαννίδου Μαρία 
Published: November 2023

Εισαγωγή: Οι οξεία λευχαιμία (ΟΛ) αποτελεί την συχνότερη μορφή κακοήθειας στην παιδική ηλικία. Η Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ΟΛΛ) είναι η συχνότερη μορφή και αντιπροσωπεύει περίπου το 75% όλων των περιστατικών. Η L-ασπαραγινάση (L-ASP) αποτελεί πολύτιμο θεραπευτικό παράγοντα στη θεραπεία της παιδικής ΟΛΛ. Ωστόσο, η χρήση της σχετίζεται με διαταραχές στον μεταβολισμό των λιπιδίων των παιδιών αυτών κατά τη διάρκεια του χημειοθεραπευτικού πρωτοκόλλου. Επιπλέον, πολυμορφισμοί των γονιδίων της Λιποπρωτεϊνικής Λιπάσης (LpL) και της Απολιποπρωτεΐνη-Ε (apoE) έχουν συσχετιστεί με διαταραχές των λιπιδίων. Σκοπός: 1. Μελέτη της επίδρασης της χορήγησης της ασπαραγινάσης στη λιπιδαιμική ταυτότητα των ασθενών αυτών. 2. Συσχέτιση των πολυμορφισμών της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης (LpL) και της απολιποπρωτεΐνης Ε (apoE) με τις τιμές των λιπιδίων κατά τη διάρκεια του χημειοθεραπευτικού πρωτοκόλλου. 3. Αξιολόγηση της συχνότητας των γονοτυπικών μοτίβων και αλληλίων των υπό μελέτη πολυμορφισμών σε σχέση με την ομάδα κινδύνου (HR , IR) στα παιδιά με ΟΛΛΑσθενείς- Μέθοδοι: Μελετήθηκε η λιπιδαιμική ταυτότητα 30 παιδιών με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία με μέτρηση των ακόλουθων παραμέτρων: ολικής χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων, HDL-χοληστερόλης, LDL-χοληστερόλης, απολιποπρωτεΐνης ΑΙ, απολιποπρωτεΐνης Β100, λιποπρωτεΐνης α [Lp(α)], γλυκόζης, SGOT, SGPT, TSH, FT4, αμυλάσης και λιπάσης μετά τη χορήγηση της ασπαραγινάσης. Eπιπλέον, διενεργήθηκε γονιδιακή διερεύνηση πολυμορφισμών της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης (LpL) και της απολιποπρωτεΐνης Ε (apoE), (rs268, rs328, rs1801177 και rs7412, rs429358, αντίστοιχα) . Ανάλογες μετρήσεις έγιναν σε 30 παιδιά που νόσησαν από ΟΛΛ και βρίσκονταν εκτός χημειοθεραπείας για τουλάχιστον 6 μήνες καθώς και σε 30 παιδιά αντίστοιχης ηλικίας που δε νόσησαν από ΟΛΛ (υγιείς μάρτυρες). Αποτελέσματα: Από τους πολυμορφισμούς rs429358, rs7412, rs 328, rs180177 και rs 268 ο μοναδικός που επέδειξε σημαντική ετερογένεια όσον αφορά το γονοτυπικό και το αλληλικό του μοτίβο ήταν ο rs429358. Επομένως η υπόλοιπη ανάλυση βασίστηκε στη μελέτη των γονοτυπικών του μοτίβων σε σχέση με τις ομάδες και τις μεταβλητές ενδιαφέροντος. Παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στο λιπιδαιμικό προφίλ των παιδιών με ΟΛΛ κατά τη διάγνωση σε σύγκριση με τις δύο ομάδες ελέγχου (τριγλυκερίδια, HDL-χοληστερόλη, επίπεδα Apo-A1 και Apo-B100). Κατά τη διάρκεια του πρωτοκόλλου εφόδου τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης, της HDL-χοληστερόλης και της Apo-Α1 αυξήθηκαν σημαντικά στα περισσότερα χρονικά στιγμίοτυπα. Όσον αφορά τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων, της Αpo-B100 και της Lp-α εμφάνισαν πτωτική τάση. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στη φάση επανεφόδου. Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά για καμία από τις εξεταζόμενες μεταβλητές κατά τη θεραπεία των ασθενών Υψηλού Κινδύνου (HR). Επιπλέον, όσον αφορά τα γονοτυπικά μοντέλα ο γονότυπος (CC ή CT ή TT) συσχετίστηκε σημαντικά με: 1) αλλαγές στο λιπιδαιμικό προφίλ στο τέλος του χημειοθεραπευτικού πρωτοκόλλου ΙΒ (ολική χοληστερόλη, LDL, apo-B100, λιποπρωτεΐνη α) καθώς και κατά το πρωτόκολλο επανεφόδου (ολική χοληστερόλη, apo-B100) και 2) με ταξινόμηση των παδιών στην υποομάδα υψηλού κινδύνου ΗR ( παρουσία γονότυπου CC/αλληλόμορφου C). Συμπεράσματα: Η συγκεκριμένη μελέτη είναι η πρώτη που αξιολογεί αλλαγές στο λιπιδαιμικό προφίλ σε παιδιατρικούς ασθενείς με ΟΛΛ στην Ελλάδα. Φαίνεται ότι οι διαταραχές των λιπιδίων κατά τη διάρκεια της θεραπείας σε παιδιά με ΟΛΛ θα μπορούσαν να συσχετιστούν με τον γονότυπο της ApoE, ο οποίος επίσης πιθανώς σχετίζεται με την ομάδα κινδύνου. Ο ρόλος της χορήγησης της L-ASP πρέπει να διευκρινιστεί περαιτέρω. Απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες με περισσότερους ασθενείς από διάφορα εθνικά υπόβαθρα για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματά μας.