Η αρχιτεκτονική και ο αστικός σχεδιασμός μέσα από στρατηγικές City Branding
Authors: Μιχαήλ Στέλλα 
Published: September 2021

Ο χώρος της αρχιτεκτονικής, ο αστικός χώρος, ο τόπος που καταναλώνεται, μπορεί να υποδεχθεί μορφές κοινωνικής–πολιτισμικής, οικονομικής και πολιτικής οργάνωσης, με πρόθεση ανταγωνιστική, ικανή να αποδώσει συγκριτικά πλεονεκτήματα στα σύγχρονα αστικά πολιτισμικά τοπία. Στη μελέτη που παρουσιάζεται, διερευνώνται οι συνθήκες στην αρχιτεκτονική και στον αστικό σχεδιασμό, μέσω των οποίων μπορούν να ελεγχθούν διαδικασίες συμβολικής επιρροής στο δομημένο περιβάλλον. Η ερευνητική προσέγγιση, ακολουθεί παραδείγματα που έχουν εδραιώσει συσχετίσεις αστικών περιοχών με ευρύτερες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Παράλληλα, φαίνεται πως τα παραδείγματα που εξετάστηκαν, έχουν καθιερώσει τη διακεκριμένη τους θέση στη μνήμη των ατόμων.Η κοινωνιο-συμβολική αυτή οπτική, μελετά τη δυναμική του σχεδιασμού ως σύστημα παραγωγής παράλληλου προς την οικονομική παραγωγή. Πρόκειται εν προκειμένω για σύστημα παραγωγής χώρου, συσχετισμένου με την επένδυση κεφαλαίου και πολιτισμικών νοημάτων.Επομένως, αφορά στην παραγωγή πρακτικής και συμβολικής τάξης, παραγωγής κατασκευών και παράλληλη παραγωγή σημασιών, η οποία θέτει σε ρόλο πρωταγωνιστικό την αρχιτεκτονική και τον αστικό σχεδιασμό.Διεργασία οικονομικής στόχευσης, αλλά συγχρόνως σημαντικής κοινωνικής επιρροής συνολικά, με πολιτισμικό και εντέλει πολιτικό ενδιαφέρον, το place branding διερευνά το σύνολο των δράσεων που έχουν ως στόχο την προσέλκυση επενδυτών, επισκεπτών και ιδιαίτερων, δημιουργικών κατοίκων (ταλέντων), ικανών να προσφέρουν υπεραξία στους σύγχρονους τόπους και να τους οδηγήσουν στη βιώσιμη ανάπτυξη. Πρόκειται για την αναζήτηση νέων ελκυστικών προοπτικών, ώστε να αποφευχθεί η μεταστροφή του τουριστικού-επενδυτικού ενδιαφέροντος σε άλλες ανταγωνιστικές πόλεις ή περιοχές, με κίνδυνο οι ίδιες να χάσουν τη ζωτικότητά τους.Αντικείμενο και πρωτοτυπία της έρευνας που παρουσιάζεται, αποτελεί η διατύπωση μεθοδολογίας για τη συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης της αντιληπτικής εικόνας των αστικών πολιτισμικών τοπίων, μέσω της αρχιτεκτονικής και του αστικού σχεδιασμού, ικανού να επιφέρει αλλαγές στην επισκεψιμότητα και τις επενδύσεις.Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν ως κυρίαρχο ζήτημα, τη συσχέτιση της επενδυτικής δραστηριότητας και των προβαλλόμενων συμβόλων, με την τοποθέτηση της πόλης στην παγκόσμια αγορά. Ταυτόχρονα, τονίζεται η κεφαλαιώδης διαπίστωση μέσα από την οποία η πολιτιστική ικανότητα της πόλης μπορεί να διαμορφώνει το ύφος και τα χαρακτηριστικά της, εξελίσσοντας το αστικό της κεφάλαιο, όχι απλά μέσω της συγκέντρωσης αξιών, αλλά μέσω της ικανότητάς της στην επεξεργασία συμβόλων. Κυρίαρχος στόχος της διερεύνησης αποτέλεσε ο εντοπισμός των συνιστωσών που συγκροτούν την αντιληπτική εικόνα-φήμη μέσα από πεδία τόσο της αρχιτεκτονικής και του αστικού σχεδιασμού αλλά και των πολιτικών επιστημών και του marketing. Ταυτόχρονα όμως επιχειρήθηκε η επισήμανση της διαδραστικής σχέσης της ανταγωνιστικής ταυτότητας-αντιληπτικής εικόνας. Έτσι, η μεθοδολογία της έρευνας στράφηκε στην αναζήτηση των παραμέτρων συγκρότησης του χωρικού αφηγήματος και προβολής του φαντασιακού περιεχομένου, μέσα από πράξεις όπου η ενίσχυση της μιας να μας οδηγήσει στην ενδυνάμωση της άλλης. Η διαδικασία αυτή εντοπισμού προστιθέμενων ή υφιστάμενων σημείων/περιοχών και αξιών με χωρικό αποτύπωμα και ρόλο συντονιστή της κατεύθυνσης σχεδιασμού των δράσεων, που έχουν τη δυναμική προβολής του επιθυμητού φαντασιακού περιεχομένου και ενεργοποίησης της ευρύτερης ανάπτυξης (δηλαδή ενεργοποιητών), προτείνεται μέσα από το Μεθοδολογικό μοντέλο διαχείρισης της αντιληπτικής εικόνας των σύγχρονων αστικών πολιτισμικών τοπίων.