Πεπτίδια ρύθμισης πρόσληψης τροφής σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 πριν και μετά από ινσουλινοθεραπεία
Authors: Κατσίκη Νίκη 
Published: August 2021

Μεταβολές των πεπτιδίων που συμμετέχουν στην ρύθμιση της πρόληψης τροφής και ενεργειακής κατανάλωσης, όπως είναι η λεπτίνη, η αδιπονεκτίνη, η γκρελίνη και το νευροπεπτίδιο Y (ΝΡΥ), ενδέχεται να εμπλέκονται στην εμφάνιση παχυσαρκίας που χαρακτηρίζει την πλειονότητα των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) τύπου 2. Η λεπτίνη είναι ανορεξιογόνος ορμόνη που παράγεται κυρίως στον λιπώδη ιστό και δρα στον υποθάλαμο, ενώ επίσης επηρεάζει τη λειτουργία των αγγειακών κυττάρων, εκδηλώνοντας προφλεγμονώδεις και αθηρωματογόνες ιδιότητες. Η αδιπονεκτίνη παράγεται αποκλειστικά στον λιπώδη ιστό και παρουσιάζει πλειοτρόπες ιδιότητες όπως αντιφλεγμονώδεις και αντιαθηρωματογόνες, ενώ βελτιώνει και την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Παράλληλα, η αδιπονεκτίνη μπορεί να μειώσει το σωματικό βάρος (ΣΒ) μέσω αύξησης της ενεργειακής κατανάλωσης. Η γκρελίνη είναι εκκριταγωγό της αυξητικής ορμόνης που παράγεται κυρίως στον στόμαχο και διεγείρει την όρεξη. Το ΝΡΥ θεωρείται ο πιο ισχυρός ορεξιογόνος νευροδιαβιβαστής του εγκεφάλου, αλλά δρα και στην περιφέρεια, προκαλώντας αγγειοσύσπαση, αγγειογένεση και λιπογένεση. Οι ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 έχουν είτε χαμηλότερα είτε παρόμοια επίπεδα λεπτίνης, χαμηλότερα επίπεδα αδιπονεκτίνης και γκρελίνης, και υψηλότερα επίπεδα ΝΡΥ συγκριτικά με μη διαβητικά άτομα. Η θεραπεία με υπογλυκαιμικούς, αντιυπερτασικούς, υπολιπιδαιμικούς και αντιαιμοπεταλιακούς παράγοντες, αλλά και φάρμακα κατά της παχυσαρκίας μπορεί να επηρεάσει τις συγκεντρώσεις αυτών των πεπτιδίων. Η ινσουλινοθεραπεία σχετίζεται με αύξηση του ΣΒ στο ΣΔ τύπου 2, γεγονός που μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στην αναβολική δράση της ινσουλίνης, τη διόρθωση κάποιας αφυδάτωσης, τη μείωση του βασικού μεταβολικού ρυθμού, την καταστολή της ηπατικής νεογλυκογένεσης, την ανακοπή της σακχαρουρίας και την αυξημένη πρόσληψη θερμίδων κατά την προσπάθεια διόρθωσης των υπογλυκαιμιών, αλλά και λόγω του φόβου για πιθανές υπογλυκαιμίες ή του ψευδούς αισθήματος καλής γλυκαιμικής ρύθμισης των ινσουλινοθεραπευόμενων ασθενών. Ωστόσο, ο ρόλος των διαφόρων πεπτιδίων ρύθμισης της πρόσληψης τροφής στην σχετιζόμενη με την ινσουλινοθεραπεία αύξηση του ΣΒ δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να μελετηθούν οι επιδράσεις της βελτίωσης του γλυκαιμικού ελέγχου ασθενών με ΣΔ τύπου 2 μετά από έναρξη ινσουλινοθεραπείας στα επίπεδα λεπτίνης, αδιπονεκτίνης, γκρελίνης και ΝΡΥ ορού. Συνολικά, 90 ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 κατηγοριοποιήθηκαν σε δυο ομάδες: στην ομάδα A (45 αρρύθμιστοι ασθενείς με HbAlc > 7% υπό υπογλυκαιμικά δισκία, οι οποίοι άρχισαν μονοθεραπεία με ινσουλίνη) και στην ομάδα Β (45 ασθενείς με καλή γλυκαιμική ρύθμιση και HbAlc < 7% υπό υπογλυκαιμικά δισκία, την οποία αγωγή και συνέχισαν). Οι ομάδες παρακολουθήθηκαν για έξι μήνες. Οι ασθενείς μελετήθηκαν ξεχωριστά κατά φύλο καθώς μερικά από τα υπό μελέτη πεπτίδια διαφέρουν μεταξύ γυναικών και ανδρών. Και στα δυο φύλα, η ινσουλινοθεραπεία (ομάδα Α) σχετίστηκε με σημαντική (ρ = 0.003 μέχρι < 0.001) αύξηση του ΣΒ, του δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και των επιπέδων λεπτίνης και σημαντική ελάττωση (ρ < 0.001 για όλες τις συγκρίσεις) των επιπέδων γλυκόζης, HbAIC και ΝΡΥ. Στους άνδρες ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς παρατηρήθηκε και σημαντική αύξηση των επιπέδων αδιπονεκτίνης (ρ = 0.008). Σημαντικές συσχετίσεις βρέθηκαν μεταξύ των επιπέδων λεπτίνης, περιμέτρου μέσης και ποσοστού σωματικού λίπους σε όλες τις ομάδες ασθενών, εκτός από τους άνδρες της ομάδας Β. Συμπερασματικά, η βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας συνοδεύεται από μεταβολές των επιπέδων λεπτίνης, αδιπονεκτίνης και ΝΡΥ που μπορούν να επηρεαστούν από το φύλο, το ΣΒ, το ποσοστό σωματικού λίπους και την HbAlc. Αν και τα επίπεδα λεπτίνης αυξήθηκαν και του ΝΡΥ μειώθηκαν, το ΣΒ των ινσουλινοθεραπευόμενων ασθενών με ΣΔ τύπου 2 τελικά αυξήθηκε, γεγονός που μπορεί εν μέρει να οφείλεται στην ανάπτυξη αντίστασης στην λεπτίνη, που χαρακτηρίζει τους διαβητικούς ασθενείς. Περαιτέρω έρευνα απαιτείται προκειμένου να διερευνηθούν σε βάθος οι πολύπλοκοι μηχανισμοί ρύθμισης της πρόσληψης τροφής, καθώς και οι διαταραχές τους σε παθολογικές καταστάσεις, όπως η παχυσαρκία και ο ΣΔ τύπου 2.