Διερεύνηση του οικονομικού προφίλ των ασθενών με συμπτώματα χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας και ο ρόλος του στη θεραπευτική συμμόρφωσή τους
Authors: Μαζέτας Δημήτριος 
Published: December 2023

Εισαγωγή: Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως, προκαλώντας 3,23 εκατομμύρια θανάτους το 2019, ενώ μια πρόσφατη συγχρονική μελέτη ενηλίκων άνω των 40 ετών σε παγκόσμιο δείγμα 41 αστικών και αγροτικών περιοχών διαπίστωσε ότι ο διάμεσος επιπολασμός της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας είναι 11,2% στους άνδρες και 8,6% στις γυναίκες. Σκοπός: Η παρούσα διατριβή εξετάζει το οικονομικό προφίλ των ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και το ρόλο του στην ποιότητα ζωής και τη θεραπευτική συμμόρφωσή τους. Πιο συγκεκριμένα: α) Ο σκοπός της 1ης ερευνητικής ενότητας ήταν η αξιολόγηση της συσχέτισης του οικογενειακού οικονομικού πλούτου και της τρέχουσας οικονομικής ευημερίας και τη συνδυαστική επίδρασή τους με την ποιότητα ζωής των ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, και β) Ο σκοπός της 2ης ερευνητικής ενότητας ήταν η αξιολόγηση του μεγέθους της οικογένειας και των επιπτώσεων της οικονομικής πίεσης στην τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής, εξετάζοντας, ειδικότερα, την υπόθεση ότι η ψυχική υγεία μεσολαβεί στη σχέση μεταξύ του μεγέθους της οικογένειας και της τήρησης της φαρμακευτικής αγωγής. Μέθοδος: Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον Σεπτέμβριο 2019 έως και τον Ιούνιο 2020, στην Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας. Το δείγμα ήταν 105 ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (94 άνδρες και 11 γυναίκες), με μέσο όρο ηλικίας 68,9 (SD = 9,2). Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο ποιότητας ζωής (SF-36), την Κλίμακα Φαρμακευτικής Συμμόρφωσης Morisky (MMAS-8) και ένα κοινωνικοδημογραφικό ερωτηματολόγιο με στοιχεία γονικής περιουσίας και τρέχουσας οικονομικής κατάστασης. α) Στην πρώτη μελέτη εφαρμόστηκε ένα μοντέλο διαμεσολάβησης με τον περιορισμό της έμμεσης επίδρασης του γονικού πλούτου στον τρέχοντα πλούτο και της άμεσης επίδρασης του γονικού πλούτου στην ποιότητα ζωής εφαρμόστηκε για να ελεγχθούν οι ερευνητικές υποθέσεις μεταξύ των μελετηθέντων μεταβλητών. β) Στη δεύτερη μελέτη, αξιολογήθηκε η συμπεριφορά των ασθενών στη λήψη φαρμάκων και η ψυχική τους υγεία. Εφαρμόστηκε μια προσέγγιση ανάλυσης διαδρομής για να ελεγχθεί η έμμεση επίδραση του μεγέθους της οικογένειας στη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή και στον μετριαστικό ρόλο του αντίκτυπου και του χρέους των στεγαστικών δανείων, ελέγχοντας την ηλικία, τη διάρκεια της νόσου με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και το εισόδημα των ασθενών. Αποτελέσματα: 1) Από τα ευρήματα της πρώτης μελέτης, διαπιστώθηκε ότι ο γονικός πλούτος βρέθηκε να επηρεάζει σημαντικά τον τρέχοντα πλούτο, και τόσο ο γονικός όσο και ο παρόν πλούτος επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η σειρά γέννησης είχε σημαντική μετριαστική επίδραση στη σχέση μεταξύ του γονικού πλούτου και της ποιότητας ζωής. Μεταξύ των ασθενών με χαμηλότερη γονική οικονομική κατάσταση, οι ασθενείς που μεγάλωσαν ως τρίτα ή μεταγενέστερα παιδιά είχαν σημαντικά χαμηλότερη ποιότητα ζωής από το πρώτο ή το δεύτερο παιδί αυτών των οικογενειών. Ούτε η ηλικία αλλά ούτε και η διάρκεια της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας σχετιζόταν με τον τρέχοντα πλούτο των ασθενών ή την ποιότητα ζωής τους. 2) Από τα ευρήματα της δεύτερης μελέτης, διαπιστώθηκε ότι η οικονομική υγεία, όπως αντικατοπτρίζεται στο μηνιαίο εισόδημα και η υποχρέωση αποπληρωμής στεγαστικού δανείου σχετίζονται θετικά με τη φαρμακευτική συμμόρφωση. Ο αντίκτυπος της οικονομικής κρίσης συνδέθηκε σημαντικά με την ψυχική υγεία των ασθενών που είχαν οικογένειες με δύο ή περισσότερα παιδιά. Δεν παρατηρήθηκε ανάλογη επίδραση σε ασθενείς που ήταν γονείς ενός παιδιού ή γονείς χωρίς παιδιά. Δηλαδή, η επίδραση του μεγέθους της οικογένειας στην ψυχική υγεία μετριάζεται από τον αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης. Ακόμη, δεν παρατηρήθηκε σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία στη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή. Επιπλέον, ούτε η ηλικία ούτε η διάρκεια της ασθένειας διαπιστώθηκε να έχουν σημαντική επίδραση τόσο στην ψυχική υγεία όσο και στη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή. Συμπεράσματα: Αυτή η διδακτορική διατριβή παρέχει πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τον ρόλο του πλούτου στη διαχείριση της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας από την προοπτική του ασθενούς. Πιο συγκεκριμένα, συμπεραίνεται ότι ο οικονομικός πλούτος της πατρικής οικογένειας επιδρά στη μακροπρόθεσμη ποιότητα ζωής των απογόνων ασθενών, επίδραση που δεν σχετίζεται τόσο με την ηλικία όσο και με τη διάρκεια της νόσου. Ακόμη, διαπιστώθηκε ότι τα μικρότερα παιδιά σε μεγάλες οικογένειες με χαμηλό εισόδημα βρίσκονται σε μειονεκτική θέση στην περίπτωση μια χρόνιας πάθησης όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, εύρημα που υποδηλώνει ότι μπορεί να σχετίζεται με οικονομικές δυσκολίες και με ανεπαρκή γονική μέριμνα για τα μετέπειτα παιδιά. Η οικονομική υγεία επιβεβαιώθηκε ότι σχετίζεται θετικά με τη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή, ενώ ο μεσολαβητικός ρόλος της ψυχικής υγείας στη σχέση μεταξύ του μεγέθους της οικογένειας και της συμμόρφωσης δεν επιβεβαιώθηκε. Τελικά, το να είσαι γονέας μεγάλης οικογένειας συνδέεται με μεγαλύτερη ευπάθεια στις επιπτώσεις της οικονομικής πίεσης στην ψυχική υγεία μακροπρόθεσμα. Τα ευρήματά μας θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη πολιτικών και κοινωνικών δράσεων που στοχεύουν στην οικονομική και κοινωνική αρωγή των χρόνιων πασχόντων.