Εκτίμηση των παραγόντων που επηρεάζουν την επιτυχία της τεχνητής σπερματέγχυσης με νωπό σπέρμα κριού
Authors: Πρίσκας Στέργιος 
Published: November 2023

Ο σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να εκτιμηθεί η επίδραση του ζώου, των διαχειριστικών πρακτικών και των συνθηκών σταβλισμού στην επιτυχία της τραχηλικής τεχνητής σπερματέγχυσης (ΤΣ) με χρήση νωπού σπέρματος. Συνολικά χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από 2082 προβατίνες και αρνάδες φυλής Lacaune και Χίου από 30 εκμεταλλεύσεις. Στα ζώα πραγματοποιήθηκε τραχηλική ΤΣ με χρήση υγρού σπέρματος (15οC) από 10 κριούς φυλής Lacaune, μετά από συγχρονισμό του οίστρου. Ο έλεγχος της κυοφορίας έγινε 35-40 ημέρες μετά την ΤΣ με χρήση υπερηχοτομογράφου. Για κάθε ζώο καταγράφηκε η φυλή, η ηλικία και ο δείκτης θρεπτικής κατάστασης (ΔΘΚ) κατά την τοποθέτηση των σπόγγων, την ΤΣ και τον έλεγχο κυοφορίας. Κατά τη διαδικασία της ΤΣ καταγράφηκαν: το μεσοδιάστημα μεταξύ αφαίρεσης σπόγγων και ΤΣ, το μεσοδιάστημα μεταξύ σπερματοληψίας και ΤΣ, το σημείο εναπόθεσης του σπέρματος, η σειρά του ζώου κατά την εφαρμογή της ΤΣ, ο απαιτούμενος χρόνος για κάθε ΤΣ και ο κριός που χρησιμοποιήθηκε. Για κάθε εκσπερμάτισμα μετρήθηκε η μαζική κινητικότητα, η ακεραιότητα και η λειτουργικότητα της κυτταρικής μεμβράνης, η ακεραιότητα της χρωματίνης του πυρήνα και ατομικές παράμετροι κινητικότητας. Από την ημέρα της τοποθέτησης των σπόγγων μέχρι 14 ημέρες μετά την ΤΣ μετρήθηκε η θερμοκρασία και η σχετική υγρασία και υπολογίστηκε ο δείκτης θερμοκρασίας υγρασίας (THI) στο χώρο των ζώων. Επιπλέον, σε κάθε εκτροφή καταγράφηκε το διαθέσιμο εμβαδόν δαπέδου και όγκος αέρα για κάθε ζώο, η συχνότητα ανανέωσης της στρωμνής, η πρόσβαση σε προαύλιο χώρο και ο φωτισμός του χώρου. Η εκτίμηση της επίδρασης των παραπάνω παραγόντων στην επιτυχία της ΤΣ έγινε με τη βοήθεια προτύπων λογιστικής παλινδρόμησης και τη χρήση του στατιστικού πακέτου R “stats”. Σύμφωνα με την ανάλυση, το έτος, η φυλή, η ηλικία, ο ΔΘΚ της προβατίνας και οι μεταβολές αυτού, καθώς και ο κριός και η μαζική κινητικότητα του σπέρματος αποτελούν παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία της ΤΣ. Οι προβατίνες στην 1η (46.8%), τη 2η (51.3%) και τη 3η (45.3%) γαλακτική περίοδο είχαν τα υψηλότερα ποσοστά κυοφορίας, τα οποία μειώνονταν όσο αυξανόταν η ηλικία. Τα ζώα με ΔΘΚ 2.5-3.5 κατά την έναρξη του συγχρονισμού είχαν υψηλότερη γονιμότητα από τα υπόλοιπα. Επιπλέον, βρέθηκε πως το θετικό ενεργειακό ισοζύγιο μετά την έναρξη του συγχρονισμού, επηρεάζει θετικά τη γονιμότητα. Από τις παραμέτρους του σπέρματος του κριού, μόνο η μαζική κινητικότητα του εκσπερματίσματος μετά τη σπερματοληψία βρέθηκε να επηρεάζει την επιτυχία της ΤΣ. Αναφορικά με τις συνθήκες σταβλισμού, τα ποσοστά κυοφορίας ήταν σημαντικά μειωμένα σε εκτροφές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού, μη συχνή ανανέωση στρωμνής και δυνατότητα πρόσβασης των ζώων σε προαύλιο χώρο. Η αύξηση του δείκτη THI και της θερμοκρασίας τις ημέρες -14 εώς και +4 από την ΤΣ (ημέρα 0), επηρέαζε αρνητικά τη γονιμότητα των ζώων, μειώνοντας την πιθανότητα κυοφορίας κατά 7% και 3-6% αντίστοιχα. Σύμφωνα με την παρούσα διατριβή, η επιλογή των κατάλληλων προβατίνων και κριών, η εκτίμηση του ΔΘΚ πριν την έναρξη του συγχρονισμού και η ρύθμιση του διατροφικού προγράμματος των ζώων αποτελούν σημαντικές παραμέτρους που επηρεάζουν την επιτυχία της ΤΣ. Επιπλέον, η εξασφάλιση κατάλληλων συνθηκών σταβλισμού ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι ζήτημα μείζονος σημασίας για τη βελτίωση του ποσοστού σύλληψης των ζώων.