Ποσοτικός προσδιορισμός στεροειδών ορμονών και των μεταβολιτών τους στη συστηματική κυκλοφορία γυναικών με καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις του μαστού καθώς και υγιών, με σύγχρονες αναλυτικές τεχνικές
Authors: Καλογερά Ελένη 
Published: August 2021

Οι στεροειδείς ορμόνες επηρεάζουν σημαντικές βιολογικές λειτουργίες και παίζουν καίριο ρόλο στην καρκινογένεση στο μαστό. Πρόκειται για ισχυρά μόρια, τα οποία ασκούν σημαντικές επιδράσεις ακόμα και σε χαμηλές συγκεντρώσεις, ενώ οι μεταβολές στα επίπεδα τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διαγνωστικούς σκοπούς. Ο ποσοτικός προσδιορισμός των στεροειδών ορμονών με υγρή χρωματογραφία-φασματομετρία μαζών (LC-MS) δημιουργεί νέες προοπτικές στη μελέτη των ορμονοευαίσθητων κακοηθειών. Ο σκοπός αυτής της μελέτης ήταν διττός. Πρώτον, η ανάπτυξη και επικύρωση μεθόδου LC-MS για την ταυτόγχρονη ποσοτικοποίηση του γλυκουρονιδίου της ανδροστερόνης (ADTG), του ανδροσταν-3α, 17β-διολ-17-γλυκουρονιδίου (3α-diol-17G), της θειϊκής δεϋδροεπιανδροστερόνης (DHEAS), της ανδροστενδιόνης (A4) και της θειϊκής οιστρόνης (E1S). Δεύτερον και εξίσου σημαντικό, ήταν η εφαρμογή της αναπτυχθείσας μεθόδου στη μελέτη του καρκίνου του μαστού. Πραγματοποιήθηκε ανάπτυξη και επικύρωση μιας απλής και αποδοτικής μεθόδου LC-MS για τον ταυτόχρονο ποσοτικό προσδιορισμό και των πέντε ορμονών σε ένα δείγμα πλάσματος. Η μέθοδος περιλαμβάνει μια ενιαία κατεργασία δείγματος, για το σύνολο των ορμονών, με απαλοιφή της παραγωγοποίησης, ενώ ο χρωματογραφικός διαχωρισμός πραγματοποιείται σε μια C18 αναλυτική στήλη. Η μέθοδος εφαρμόστηκε με επιτυχία στην ανάλυση 191 δειγμάτων πλάσματος μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών, οι οποίες καταχωρήθηκαν σύμφωνα με τη διάγνωση σε τέσσερις ομάδες: καλοήθη νόσο του μαστού (BBD), λοβιακή νεοπλασία (LN), πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS) και διηθητικό πορογενές καρκίνωμα (IDC). Η παρούσα, είναι η πρώτη μελέτη συνδυαστικής ανάλυσης και σύγκρισης των επιπέδων των πέντε ορμονών σε ασθενείς με παθήσεις του μαστού διαφορετικού ιστολογικού τύπου, οι οποίες αντικατοπτρίζουν διαφορετικά εξελικτικά στάδια του καρκίνου του μαστού. Σημαντικά υψηλότερα επίπεδα DHEAS παρατηρήθηκαν στο πλάσμα των ασθενών με LN έναντι των ασθενών με IDC και BBD (p<0,05). Οι ασθενείς με LN εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα DHEAS και έναντι των ασθενών με DCIS, αν και η διαφορά ήταν οριακά στατιστικά σημαντική (p=0,057). Επιπρόσθετα, τα επίπεδα του ADTG βρέθηκαν να είναι σημαντικά υψηλότερα στις ασθενείς με LN σε σύγκριση με τις γυναίκες με BBD (p<0,05). Διερευνήθηκε επίσης η συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων των ADTG, 3α-diol-17G, DHEAS, A4 και E1S με τα επίπεδα καθιερωμένων καρκινικών δεικτών (CEA, CA 15-3, Her/2-neu) καθώς και με επιλεγμένα ανθρωπομετρικά και επιδημιολογικά στοιχεία των ασθενών. Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη λοβιακή νεοπλασία, η οποία θεωρείται εκτός από πρόδρομη αλλοίωση και δείκτης αυξημένου κινδύνου για επακόλουθη ανάπτυξη καρκίνου στο μαστό. Οι LN αλλοιώσεις είναι κλινικά απόκρυφες και συνήθως μαστογραφικά σιωπηλές. Η διαφοροδιάγνωση τους είναι εξαιρετικά σημαντική όχι μόνον για την παρακολούθηση των ασθενών αλλά και για τη χορήγηση κατάλληλης θεραπείας. Τα ευρήματα της μελέτης υποστηρίζουν ότι η ποσοτική ανάλυση των ADTG και DHEAS με την εφαρμογή της LC-MS, μπορεί να αποτελέσει ένα ωφέλιμο εργαλείο στη διαφορική διάγνωση των παθήσεων του μαστού. Προοπτικά, οι δυο αυτές ορμόνες θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε ένα μοντέλο πρόβλεψης εμφάνισης της νόσου. Η ένταξη τους, θα μπορούσε να ενισχύσει την πολύτιμη συνεισφορά των μοντέλων στην ταυτοποίηση γυναικών, οι οποίες ευρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο και χρήζουν πληρέστερου διαγνωστικού ελέγχου και συστηματικής παρακολούθησης.