Essays on regional entrepreneurship and innovation
Authors: Φιλιππόπουλος Νικόλαος 
Published: September 2022

Στο πλαίσιο του παρόντος έργου υποστηρίζουμε ότι η κοινωνική πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη από ό,τι, σιωπηρά, υποθέτουν οι περισσότερες έρευνες, και συνεπώς απαιτούνται κατάλληλες μεθοδολογίες για τη διερεύνηση της πολυπλοκότητάς της. Ως εκ τούτου, στο Κεφάλαιο 2 εξετάζουμε, μέσω μιας πολυεπίπεδης οικονομετρικής ανάλυσης, το πώς η προστασία της απασχόλησης επηρεάζει τη σχέση μεταξύ περιφερειακής αυτοαπασχόλησης και ανεργίας, σε μια περίοδο οικονομικής αναταραχής. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα για 230 περιφέρειες 17 χωρών της ΕΕ, για την περίοδο 2008-2015. Όσον αφορά τις μεμονωμένες επιδράσεις, βρίσκουμε ότι μια αύξηση της περιφερειακής ανεργίας θα μείωνε την περιφερειακή αυτοαπασχόληση, ενώ το αντίθετο διαπιστώθηκε ότι ισχύει για την αύξηση της προστασίας της απασχόλησης. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη την αλληλεπίδραση μεταξύ της περιφερειακής ανεργίας και της εθνικής νομοθεσίας για την προστασία της απασχόλησης, βρίσκουμε ότι η αυξημένη ακαμψία της αγοράς εργασίας όχι μόνο μειώνει την περιφερειακή αυτοαπασχόληση, αλλά μεγεθύνει επίσης τις δυσμενείς επιπτώσεις της περιφερειακής ανεργίας. Στο Κεφάλαιο 3, εξετάζουμε την περιφερειακή καινοτομία στην Ευρώπη με τη μέθοδο της Ποιοτικής Συγκριτικής Ανάλυσης με χρήση ασαφών συνόλων. Κάνοντας διάκριση μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών οικονομικής ανάπτυξης και μεταξύ ομάδων επιδόσεων ως προς την καινοτομία εντός κάθε κατηγορίας, εντοπίζουμε διαφορετικούς μηχανισμούς για κάθε κατηγορία οικονομικής ανάπτυξης. Οι πιο ανεπτυγμένες περιφέρειες παρουσιάζουν τέσσερις βασικούς μηχανισμούς που οδηγούν στην περιφερειακή καινοτομία. Συγκεκριμένα, παρουσιάζουν τον τεχνολογικά καθοδηγούμενο μηχανισμό, τον τεχνολογικό μηχανισμό ο οποίος καθοδηγείται από τις προσπάθειες του ιδιωτικού τομέα για Ε&Α, τον μηχανισμό που καθοδηγείται κυρίως από εσωτερικές ικανότητες για Ε&Α και από αξίες που προωθούν μια κοινωνία ανεκτική και χωρίς αποκλεισμούς, και τον τεχνολογικό μηχανισμό που καθοδηγείται από τις προσπάθειες του δημόσιου τομέα για Ε&Α. Ο τελευταίος μηχανισμός αποτελεί ένα γενικό μονοπάτι προς την περιφερειακή καινοτομία. Όταν η ανάλυση εστιάζει στις μέτρια καινοτόμες περιφέρειες, εντοπίζουμε την απουσία ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού ως μια επιπλέον σχετική συνθήκη, λόγω της έλλειψης τεχνολογικών και τεχνικών δεξιοτήτων σε ορισμένες από αυτές τις περιφέρειες. Για τις περιφέρειες που παρουσιάζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση, ο σχετικός ορισμός της καινοτομίας δεν συμπεριλαμβάνει την κατοχύρωση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, καθώς αυτές οι περιφέρειες εστιάζουν σε πιο «ήπιες» πτυχές καινοτομίας από την τεχνολογική καινοτομία. Η καινοτομία σε περιφέρειες που παρουσιάζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση βασίζεται κυρίως στις προσπάθειες του δημόσιου τομέα για Ε&Α, και υποστηρίζεται από αξίες που προωθούν μια κοινωνία ανεκτική και χωρίς αποκλεισμούς ή από δίκτυα συνεργασίας. Τα δίκτυα συνεργασίας μπορούν να λειτουργήσουν ως συνθήκη αντιστάθμισης της -συχνά δυσμενούς- γεωγραφικής θέσης. Τέλος, το Κεφάλαιο 4 είναι μια προσπάθεια να εντοπιστούν και να κατανοηθούν οι μηχανισμοί που χαρακτηρίζουν τα επιχειρηματικά οικοσυστήματα. Με τη μέθοδο της Ποιοτικής Συγκριτικής Ανάλυσης με χρήση ασαφών συνόλων, εντοπίζουμε τρεις μηχανισμούς που οδηγούν στην παραγωγική επιχειρηματικότητα στα επιχειρηματικά οικοσυστήματα: τον μηχανισμό πολιτικής και δημιουργίας γνώσης, τον μηχανισμό πολιτικής και υποστήριξης, και τον μηχανισμό πολιτικής, δικτύωσης και χρηματοδότησης. Αυτοί οι μηχανισμοί αξιοποιούνται διαφορετικά από τα αναπτυγμένα και τα αναπτυσσόμενα οικοσυστήματα, με την τελευταία κατηγορία να δυσκολεύεται λόγω των περιορισμών που θέτουν οι περιορισμένοι πόροι της. Επιπλέον, από την ανάλυση προκύπτει ότι απαιτούνται σοβαροί περιορισμοί για να προκληθεί η απουσία της παραγωγικής επιχειρηματικότητας, ωστόσο υπάρχουν πολλές περιφέρειες που τους παρουσιάζουν.