Development of an interactive platform for green transport policy evaluation
Authors: Τσούρος Ιωάννης 
Published: September 2021

Η κλιματική αλλαγή είναι μια από τις σημαντικότερες ανησυχίες για το μέλλον της ανθρωπότητας τον 21ο αιώνα. Ακόμα και η παρουσία της ανθρωπότητας στον πλανήτη μπορεί να θεωρηθεί επισφαλής, ειδικά όταν εξετάσουμε σε βάθος τη δυσμενή επίδραση της ανθρώπινης δραστηριότητας και της ανάπτυξης στο περιβάλλον. Οι προβλέψεις του τρέχοντος σεναρίου για το έτος 2100 αναφέρουν αύξηση της θερμοκρασίας κατά 4 ° C. Τέτοιας τάξης αλλαγή δεν έχει συμβεί στο παγκόσμιο κλίμα από το 20.000 π.Χ. Οι αυξανόμενες εκπομπές από τη χρήση ορυκτών καυσίμων επηρεάζουν αρνητικά μια σειρά περιβαλλοντικών παραγόντων και επηρεάζουν την ανθρώπινη ζωή: από την ποιότητα ζωής έως μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία, μακροοικονομικές μεταβολές, μετακίνηση ανθρώπινων πληθυσμών (πρόσφυγες κλιματικής αλλαγής), την κοινωνική δικαιοσύνη και βεβαίως την ποιότητα του περιβάλλοντος και της ζωής ως συνόλου. Ο τομέας των μεταφορών συντείνει σημαντικά στις εκπομπές αερίων. Για το λόγο αυτό, μια πληθώρα διεθνών και εθνικών οργανώσεων οργανώνουν τις «απαντήσεις» στις αυξανόμενες αυτές εκπομπές, οι οποίες μπορούν να ομαδοποιηθούν κάτω από τον όρο «βιώσιμες» ή «πράσινες» μεταφορές.Η εργασία αυτή διερευνά την έννοια της πράσινης, βιώσιμης μεταφοράς σε βάθος. Η διατριβή δημιουργεί ένα καινοτόμο πλαίσιο για την ανάλυση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σε θέματα μεταφορών και δραστηριοτήτων και σχεδιάζει και κατασκευάζει ένα διαδραστικό εργαλείο αξιολόγησης πολιτικής που βασίζεται στην οικονομετρική μοντελοποίηση. Η οικονομετρική μοντελοποίηση γίνεται σε τρεις διαφορετικές βαθμίδες. Το καθημερινό επίπεδο ρυθμών, που ασχολείται με την καθημερινή δραστηριότητα και τις μεταφορικές επιλογές των ατόμων και τον τρόπο με τον οποίο ο τρόπος ζωής τους μπορεί να επηρεάσει αυτές τις επιλογές. Το δεύτερο επίπεδο εξετάζει μέτρα «ελαφρών» υποδομών (ποδηλατόδρομοι, πεζοδρομήσεις) και διερευνά το αποτέλεσμα των παρεμβάσεων στο σύστημα μεταφορών μέσω μετρήσιμων βασικών δεικτών απόδοσης και προσομοίωσης. Το τρίτο επίπεδο εξετάζει την μελλοντική αγορά οχήματος, ειδικότερα οχημάτων με εναλλακτικά καύσιμα και αυτόνομων οχημάτων και παρέχει πληροφορίες για το μελλοντικό μείγμα στόλου και το αποτέλεσμα που θα έχει στις εκπομπές και το κόστος καυσίμων.Το επίπεδο ρυθμών περιλαμβάνει την επίδραση του τρόπου ζωής, συγκρίνοντας το δείγμα από τα δεδομένα που συλλέχθηκαν στη Χίο με μια βάση δεδομένων από την Αθήνα. Αυτή η σύγκριση δείχνει αποτελεσματικά την ετερογένεια των δύο περιοχών, τις διαφορές στις χωρικές και χρονικές επιλογές και την επίδραση που έχει ο τρόπος ζωής σε αυτές. Από πολιτική άποψη παρουσιάζει αιτιολόγηση για εξειδικευμένες λύσεις βάσει τοποθεσίας και προσεκτική εξέταση των κανόνων, των ρυθμών και των επιλογών του τρόπου ζωής στην περιοχή μελέτης κατά την εφαρμογή των δεσμών πολιτικής και μέτρων.Το κεφάλαιο που εξετάζει την επίδραση των μέτρων προώθησης της ενεργητικής μετακίνησης χρησιμοποιεί μια προσομοίωση της περιοχής μελέτης για να μετρήσει το αποτέλεσμα της δημιουργίας ποδηλατοδρόμων και πεζοδρομήσεων ορισμένων συνδέσμων στην περιοχή μελέτης. Η ανάλυση παρέχει μετρήσιμα αποτελέσματα μέσω της χρήσης διαφόρων δεικτών απόδοσης (KPIs), όπως επιβατοχιλιόμετρα, μερίδιο ενεργών μεταφορών, καθημερινά ατυχήματα και ροών κυκλοφορίας.Το τρίτο επίπεδο ανάλυσης αφορά την μελλοντική αγορά στόλου. Χρησιμοποιεί μια προσέγγιση με πειράματα δεδηλωμένης προτίμησης, η οποία επιτρέπει στους ερωτηθέντες να δημιουργούν το ιδανικό τους όχημα χρησιμοποιώντας διάφορα χαρακτηριστικά (συμπεριλαμβανομένου του εναλλακτικού καυσίμου και του επιπέδου αυτοματισμού), ενώ παράλληλα παρουσιάζουν μια λογική τιμολόγηση σε αυτά. Η ανάλυση διεξάγεται χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο υβριδικής επιλογής (hybrid choice model), με λανθάνουσες μεταβλητές που αποσκοπούν από τη μία στην διερεύνηση της επίδρασης των στάσεων και των αντιλήψεων στη διαδικασία λήψης απόφασης και από την άλλη στη μείωση της αβεβαιότητας και των σφαλμάτων κατά την μοντελοποίηση. Η διατριβή παρέχει επίσης παρουσιάζει τη δημιουργία, το σχεδιασμό και την υλοποίηση του εργαλείου πλατφόρμας πολιτικής. Το εργαλείο είναι διαδραστικό με την έννοια ότι ο χρήστης μπορεί να ελέγξει διάφορες μεταβλητές και να δει τα αποτελέσματα, συγκρίνοντας τα διάφορα μέτρα πολιτικής και σενάρια. Είναι κωδικοποιημένο σε R και αναπτύσσεται ως μια ιστοσελίδα, με μια φιλική προς το χρήστη διεπαφή που δεν απαιτεί ειδικές γνώσεις για να λειτουργήσει.Η διατριβή χρησιμοποιεί δείγμα 1288 ατόμων, περίπου το 2% του πληθυσμού της Χίου. Η συλλογή στοιχείων πραγματοποιείται μέσω μιας σειράς ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων που περιλαμβάνουν ένα οικογενειακό και ατομικό ερωτηματολόγιο, ένα πείραμα δηλωμένης προτίμησης, ένα ημερολόγιο δραστηριοτήτων και συνοδεύεται από συσκευές GPS για να υποστηρίξουν το ημερολόγιο δραστηριοτήτων.Η συμβολή της διατριβής εντοπίζεται σε πολλά σημεία. Πρώτον, η εργασία εξετάζει την έννοια των βιώσιμων μεταφορών και της ανθρώπινης συμπεριφοράς που σχετίζεται με αυτήν χρησιμοποιώντας μια πολυεπίπεδη ανάλυση που εκτείνεται από την καθημερινή ζωή των ατόμων ως τις μελλοντικές, μακροπρόθεσμες αποφάσεις. Δεύτερον, χρησιμοποιεί μια σειρά αναλυτικών εργαλείων για να απαντήσει στα ερευνητικά ερωτήματα: καινοτόμα οικονομετρικά μοντέλα, προσομοίωση των μεταφορών και δημιουργεί ένα εργαλείο διαδραστικής υποστήριξης της λήψης αποφάσεων που αναπτύχθηκε εξολοκλήρου στα πλαίσια της διατριβής. Αποτελέι μια σφαιρική εξερεύνηση και επίδειξη των διαθέσιμων αναλυτικών εργαλείων. Επιπλέον, η μελέτη περίπτωσης που διεξάγεται σε μια νησιωτική περιοχή παρέχει μια εικόνα για τη συμπεριφορά, τις επιλογές και τις ιδιαιτερότητες μιας περιοχής που η μικρότερη κλίμακα, οι ομαλότερες επεμβάσεις μπορεί να είναι πιο επιτυχείς από τις απότομες, ξαφνικές αλλαγές. Ο τρόπος ζωής της περιοχής μελέτης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διεξαχθείσα ανάλυση. Τα ευρήματα από την ανάλυση αυτή συμβάλλουν στη δυνατότητα μεταφοράς των μοντέλων σε άλλες περιοχές και κλίμακες. Τέλος, η διατριβή παρέχει χρήσιμες πληροφορίες για τα μέτρα πολιτικής που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς, την προσέλκυση περισσότερων πολιτών στη χρήση αειφόρων μέσων μεταφοράς και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το εξωτερικό κόστος των μεταφορών.