TARİHÇİ ÖMER ÖZCAN VE TÜRK DÜNYASI TARİHİ HAKKINDAKİ YAZILARININ İNCELENMESİ
Authors: ÇAYCIOĞLU Serdar Oğuzhan 
Published: January 2022

ÖZ

Muhaceretteki Türkler, Rusya Müslümanları ve Türkçülük tarihi üzerine araştırma yapanlar mutlaka Ömer Özcan’ın yazılarıyla karşılaşmışlardır. Bu konularla ilgili Özcan’ın çok sayıda yazısını görünce onun hakkında bazı sorular akla gelir ve tatmin edici bilgi bulunamayınca da bu sorular doğal olarak insandaki merak duygusunu arttırır. İşte bu meraktan dolayı bundan birkaç yıl önce Ömer Özcan’a ulaşmış ve daha önce hazırladığım soruları yöneltmek suretiyle onunla bir mülakat gerçekleştirmiştim. Sonraki yıllarda onunla yeniden irtibat kurup eksik kalan bazı hususları konuştuk. Mesela öğrencilik yıllarında içinde bulunduğu çevre ve etkilendiği muhit bu şekilde daha da belirginleşti. Dolayısıyla bu çalışmada Özcan’ın hayatına dair bazı bilgiler onunla gerçekleştirdiğim bu mülakatlara dayanmaktadır.

Biyografi yazma konusunda oldukça yetenekli ve titiz bir araştırmacı olan Ömer Özcan, Rusya’da Sovyet yönetiminin kurulmasıyla vatanlarını terk etmek zorunda kalan siyasi muhaceret önderlerinin hayatlarını yazmıştır. Finlandiya, Almanya, Polonya ve Fransa gibi ülkelere giden siyasi liderler, ikinci vatanları olarak gördükleri Türkiye’ye gelerek neşir faaliyetlerine başladılar. Fakat Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) yönetiminin onların Türkiye’deki bu faaliyetlerinden rahatsız olması ve şikâyetlerini bildirmesi üzerine 1930’lardan itibaren Polonya ve Almanya’ya giderek faaliyetlerini sürdürdüler. İdil-Ural, Kırım, Kafkasya ve Türkistan coğrafyasından birçok meşhur siyasi lider ve onların ilişki içerisinde olduğu mücadele adamlarının izini süren Ömer Özcan, onların bir kısmının özel evrakına erişmiş ve böylece yakın dönem siyasi ve entelektüel tarihimizin aydınlatılmasına katkı sağlamıştır. Onu tanıyıp Türkçülük ve Türk Dünyası tarihi hakkındaki yazılarına vâkıf olunca meraklısı için bir araştırma yazısı yazmaya karar verdim. Dolayısıyla bu çalışmada Tarihçi Ömer Özcan’ın hayatını ve özellikle etkilendiği muhiti tanımak ve onun umumi Türk tarihiyle ilgili yazılarını incelemek amaçlanmıştır. Bu araştırmada onun Türk Dünyası hakkındaki yazılarını tespit ederek belli bir tasnife tabi tuttuktan sonra, yazılarını kendi içerisinde değerlendirmeye çalışacağız.

Bu çalışmayı yaparken Ömer Özcan’ın umumi Türk tarihi hakkındaki yazılarını üç grupta tasnif ettik. Bu tasnife göre Ömer Özcan’ın yazılarını “İdil-Ural ve Türkistan”, “Kırım” ve “Kafkasya” olacak şekilde sınıflandırdık. Adı geçen bu coğrafyalarda Sovyet sisteminin kurulmasından sonra doğdukları ülkelerini terk edip çoğu Türkiye’ye gelen siyasi muhacirlerin biyografilerine göre bir tasnif yaptık. Elbette Ömer Özcan’ın Türkiye’deki Türkçülük fikrinin önde gelen şahsiyetleri hakkında yazdığı yazıları da onun çalışmaları arasında önemli bir yer tutar. Zira Ömer Özcan, Türkiye’deki Türkçülük fikrinin ileri gelenleri hakkında bir kitap da yayınlamıştır. Ancak onun bu kitabı ve Türkçülüğün ileri gelenleri hakkında yazdığı diğer yazıları ayrı bir çalışmanın konusu olmalıdır. Bununla beraber şunu da ifade etmek gerekir ki; Özcan’ın hayatını araştırdığı simaların çoğu Türkçülük, Turancılık fikrine sahip olup geniş bir coğrafyaya dağılan Türk milletinin menfaatine hizmet etmiş kişilerdir.