Επίπτωση, παράγοντες κινδύνου θνησιγένειας στην Ελλάδα και συσχέτιση του ιστορικού μαιευτικών επιπλοκών με την παιδική λευχαιμογένεση
Authors: Καραλέξη Μαρία 
Published: September 2021

Η ενδομήτρια απώλεια του εμβρύου, ειδικότερα της αυτόματης αποβολής και της θνησιγενούς κύησης, αποτελεί σημαντικό δείκτη εκτίμησης της οικονομικής ανάπτυξης, της κοινωνικής ισότητας και των παροχών φροντίδας υγείας σε ένα πληθυσμό. Το ιστορικό ενδομήτριου θανάτου απασχολεί έντονα την ερευνητική κοινότητα τόσο λόγω των αυξανόμενων τάσεων που παρουσιάζουν οι συνιστώσες του, όσο και λόγω των δυσμενών επιπτώσεών του. Έχουν αναφερθεί συσχετίσεις του ιστορικού εμβρυϊκής απώλειας με αυξημένο κίνδυνο περιγεννητικών επιπλοκών, αλλά και εμφάνισης λευχαιμίας σε επόμενες κυήσεις. Ειδικότερα για την παιδική λευχαιμία, η αύξηση της επίπτωσης της νόσου σε συνδυασμό με τη μικρή ηλικία εμφάνισής της και την ενδομήτρια ανάπτυξη των συνηθέστερων χρωμοσωμικών ανωμαλιών που τη συνοδεύουν στρέφουν το ενδιαφέρον σε πιθανούς προγεννητικούς και περιγεννητικούς αιτιολογικούς παράγοντες. Στην παρούσα διατριβή χρησιμοποιήθηκαν πρωτογενή δεδομένα από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) για το σύνολο των γεννήσεων στην Ελλάδα (2004-2015), προκειμένου να διερευνηθούν η επίπτωση, οι διαχρονικές τάσεις και οι παράγοντες κινδύνου της θνησιγένειας. Παράλληλα, αξιολογήθηκαν τυχόν κοινωνικοοικονομικές ανισότητες που αντανακλώνται στην εθνικότητα της μητέρας, την περίοδο πριν και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Επιπρόσθετα, εξετάστηκε η ενδεχόμενη συσχέτιση του ιστορικού προηγηθείσας αυτόματης αποβολής ή/και θνησιγενούς κύησης με τον κίνδυνο λευχαιμογένεσης σε επόμενη κύηση, χρησιμοποιώντας πρωτογενή δεδομένα από το Εθνικό Αρχείο Καταγραφής Παιδικών Αιματολογικών Κακοηθειών και Συμπαγών Όγκων (NARECHEM-ST), και διενεργώντας, στη συνέχεια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και μετά-ανάλυση.Από την ανάλυση των δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ, η συνολική μέση επίπτωση των θνησιγενών κυήσεων ανήλθε σε 3.9/1,000 γεννήσεις/έτος, ενώ ήταν σημαντικά υψηλότερη μεταξύ των μη-Ελληνίδων μητέρων (5.0/1,000/έτος). Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου θνησιγένειας φαίνεται ότι είναι το άρρεν φύλο, οι πολλαπλές κυήσεις, ο πρώτος και ο τέταρτος ή μετέπειτα τόκος σε σχέση με το δεύτερο ή τρίτο, η χαμηλή εκπαίδευση της μητέρας, η κατάσταση της άγαμης μητέρας, καθώς επίσης το μικρό και μεγάλο μέγεθος για την ηλικία κύησης και η προχωρημένη γονική ηλικία. Η περίοδος της οικονομικής κρίσης (2009-2015), επίσης, συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο θνησιγενούς κύησης, ο οποίος ήταν σχεδόν διπλάσιος μεταξύ των μη-Ελληνίδων μητέρων συγκριτικά με την προ-κρίσης περίοδο (2004-2008). Από την ανάλυση της μελέτης ασθενών-μαρτύρων της NARECHEM-ST, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση της προηγηθείσας γέννησης θνησιγενούς νεογνού με αυξημένο κίνδυνο οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας (ΟΛΛ) σε επόμενη κύηση. Από την άλλη πλευρά, το ιστορικό αυτόματης αποβολής συσχετίστηκε αποκλειστικά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης οξείας μυελογενούς λευχαιμίας (ΟΜΛ). Μετά από συστηματική ανασκόπηση >3,500 δημοσιευμένων μελετών και μετά-ανάλυση (32 επιλέξιμες μελέτες), διαπιστώθηκε οριακή συσχέτιση του ιστορικού προηγηθείσας εμβρυϊκής απώλειας με τον κίνδυνο παιδικής οξείας λευχαιμίας. Στις αναλύσεις ανά τύπο εμβρυϊκής απώλειας, το ιστορικό θνησιγενούς κύησης συσχετίστηκε αποκλειστικά με τον κίνδυνο ΟΛΛ, ενώ αξιοσημείωτος ήταν ο διπλάσιος κίνδυνος εμφάνισης ΟΛΛ σε βρέφη των οποίων οι μητέρες ανέφεραν ιστορικό αυτόματης αποβολής.Συμπερασματικά, τα μέτρα λιτότητας και η μη-βέλτιστη διασφάλιση μέτρων προληπτικής φροντίδας κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, φαίνεται ότι σχετίζονται με ανισότητες εις βάρος των ευάλωτων και μειονεκτούντων πληθυσμιακών ομάδων. Η επείγουσα θέσπιση στοχευμένων προληπτικών παρεμβάσεων είναι αναγκαία, ώστε να διασφαλιστεί η βέλτιστη ποιότητα της υγείας του παιδιού και της μητέρας. Εάν επιβεβαιωθούν τα ευρήματα της παρούσας διατριβής από πλευράς παθοφυσιολογικών μηχανισμών, σχετικά με το ρόλο του ιστορικού εμβρυϊκής απώλειας στην παθογένεια της παιδικής λευχαιμίας, θα μεταφέρουν ένα σημαντικό μήνυμα για τη Δημόσια Υγεία, ενώ ταυτόχρονα θα δείχνουν ότι η συχνότητα εμφάνισης της λευχαιμίας μπορεί να μειωθεί με τη στοχευμένη προσπάθεια εξάλειψης των προλήψιμων αιτιών εμβρυϊκής απώλειας, τόσο από τους ίδιους τους γονείς όσο και από τους παρόχους φροντίδας υγείας.