Η χρήση των αρχέγονων κυττάρων (stem cells) στην αποκατάσταση ελλειμμάτων μετά από επεμβάσεις μαστού
Authors: Τσεκούρας Αναστάσιος 
Published: September 2021

Η χρήση των αρχέγονων κυττάρων του λιπώδους ιστού (ADSCs ή ASCs) στην αυτόλογη μεταμόσχευση, για τον εμπλουτισμό του ίδιου του λίπους απ’ όπου προέρχονται, σε συνδυασμό με νεότερες τεχνικές λιποέγχυσης, έχει δειχθεί να είναι ικανή να αναστρέψει τα χαμηλά ποσοστά της βιωσιμότητας του λιπώδους μοσχεύματος και να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο στην αποκατάσταση ελλειμμάτων μετά από επεμβάσεις μαστού. Στην παρούσα μελέτη διερευνήθηκε εργαστηριακά και κλινικά η εφαρμογή αυτόλογης μεταμόσχευσης ASCs σε ασθενείς με ελλείμματα μαστού.Στο πρώτο μέρος της μελέτης μελετήθηκε ο τρόπος συλλογής των δειγμάτων του λιπώδους ιστού, η ελάχιστη ποσότητα λίπους προς συλλογή και έγινε απομόνωση του ολικού αριθμού στρωματικών κυττάρων (Stromal Vascular Fraction=SVF), ταυτοποίηση των αρχέγονων κυττάρων (ASCs) και προσδιορισμός του αριθμού των ανά διαφορετικές δότριες περιοχές. Μετά από έγγραφη ενημέρωση και ενυπόγραφη συναίνεση για εισαγωγή στη μελέτη, αρχικά πραγματοποιήθηκε λήψη δειγμάτων λιπώδους ιστού από 40 υγιείς εθελόντριες (μέση ηλικία 41,5 έτη) στις οποίες έγινε λιποαναρρόφηση για κοσμητικούς λόγους χρησιμοποιώντας ατραυματική τεχνική από περισσότερα από ένα σημεία του σώματος: μέση, κοιλιακή χώρα, έσω - έξω μηρός και έσω γόνατο. Στο δεύτερο μέρος της μελέτης, πραγματοποιήθηκε από τον ίδιο χειρουργό, αυτόλογη μεταμόσχευση λίπους σε 29 γυναίκες ασθενείς με ελλείμματα μαστού, ηλικίας 21 έως 60 ετών (μέση ηλικία 47 έτη). Η συλλογή του λίπους που απαιτείτο έγινε από τις περιοχές που καθορίστηκαν με βάση τα συμπεράσματα της εργαστηριακής μελέτης (έξω και έσω μηρός). Πριν την λιποέγχυση το λιπώδες μόσχευμα εμπλουτίστηκε με τα αρχέγονα κύτταρα της κάθε ασθενούς με τροποποιημένη τεχνική Coleman που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην παρούσα μελέτη.Οι ασθενείς ταξινομήθηκαν σε τέσσερις ομάδες: α) μετά από ευρεία τοπική εκτομή ή απλασία (WLE) χωρίς ακτινοθεραπεία (7 ασθενείς) β) μετά από ευρεία τοπική εκτομή (WLE) και ακτινοθεραπεία (5 ασθενείς) γ) μετά από μαστεκτομή και αποκατάσταση με ενθέματα ή αυτόλογους κρημνούς χωρίς ακτινοθεραπεία (9 ασθενείς) και δ) μετά από μαστεκτομή και αποκατάσταση με ενθέματα ή αυτόλογους κρημνούς και ακτινοθεραπεία (8 ασθενείς). H περιοχή του έξω μηρού παρουσίασε σημαντικά υψηλότερο αριθμό κυττάρων SVF σε σύγκριση με οποιεσδήποτε άλλες θέσεις δότη (p<0,05). Επιπλέον, ο έσω και ο έξω μηρός έδειξε σημαντικά μεγαλύτερο αριθμό ASCs κυττάρων συγκριτικά με δείγματα κοιλιάς και γόνατος (p<0,05). Τέλος, η βιωσιμότητα των κυττάρων SVF (εύρος 94-95%) και των ASCs (εύρος 93,12-96,14%) ήταν εξαιρετική χωρίς σημαντική διαφορά μεταξύ των περιοχών δότη. Στο κλινικό μέρος της μελέτης, τόσο στους 3 (τρεις) όσο στους 24 μήνες, και οι δύο χειρουργοί αξιολόγησαν υψηλά την αισθητική βελτίωση των ασθενών όλων των ομάδων και το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο καλό σε όλες τις ομάδες εκτός από αυτήν των ασθενών που ήταν μετά από μαστεκτομή και αποκατάσταση με ενθέματα ή αυτόλογους κρημνούς και ακτινοθεραπεία μόνο ως προς τον Β΄ χειρουργό όπου όμως αν και ο βαθμός αισθητικής βελτίωσης μειώθηκε σημαντικά από τους 3 (τρεις) στους 24 μήνες (p=0,025) παρόλα αυτά παρέμεινε σε ικανοποιητικό βαθμό σε υψηλό ποσοστό (62,5%). Παρόμοια ο ακτινολόγος αξιολόγησε υψηλά την βιωσιμότητα του λιπώδους μοσχεύματος στους 3 (τρεις) μήνες αλλά και την διατηρησιμότητά του στους 24 μήνες σε όλες τις ασθενείς, ανεξαρτήτως ομάδας. Τα ποσοστά αν και χαμηλότερα στην ομάδα μετά από ευρεία τοπική εκτομή και ακτινοθεραπεία δεν διέφεραν στατιστικά σημαντικά μεταξύ των τεσσάρων ομάδων. Τέλος υψηλή ήταν η ικανοποίηση και των ιδίων των ασθενών από το αισθητικό αποτέλεσμα της επέμβασης και στις 4 (τέσσερις) ομάδες χωρίς να υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ τους.Από τις περιοχές που μελετήθηκαν αυτές του έξω και του έσω μηρού βρέθηκαν να είναι ως οι πλέον κατάλληλες δότριες περιοχές όσο αφορά τη βιωσιμότητα και την απόδοση των κυττάρων SVF και των ASCs.Στο κλινικό μέρος της μελέτης τόσο η θετική ιατρική εκτίμηση όσο και η ικανοποίηση των ασθενών ήταν υψηλές με την κλινική έκβαση. Υπήρξε σημαντική βελτίωση των ελλειμμάτωντων και του περιγράμματος του μαστού και τα αποτελέσματα ήταν σταθερά στους 3 (τρεις) και στους 24 μήνες μετά τη λιποέγχυση σε όλες τις ασθενείς.Είναι σημαντικό ότι υπήρχαν αποτελέσματα από δύο ανεξάρτητους χειρουργούς των οποίων η συμφωνία ήταν σημαντική, γεγονός που αυξάνει την αξιοπιστία των καταγραφών.Είναι από τις λίγες μελέτες που χρησιμοποιήθηκε τρισδιάστατη μέθοδος απεικόνισης για την αξιολόγηση των μεταβολών στον όγκο του μαστού πριν και μετά την διαδικασία μεταμόσχευσης όπως το υπερηχογράφημα και η μαγνητική μαστογραφία. Φαίνεται ότι το εμπλουτισμένο με αρχέγονα κύτταρα μόσχευμα λίπους στη χειρουργική του μαστού είναι ελπιδοφόρο ακόμα και μετά από μία μόνο θεραπεία.Λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η τεχνική παρέχει καλύτερη σχέση κόστους - απόδοσης από άλλες κυτταρικές θεραπείες και ότι στη μελέτη μας βρέθηκαν ελάχιστες μετεγχειρητικές επιπλοκές, η διαδικασία μπορεί να είναι μια επιλογή για την αποκατάσταση ελλειμμάτων του μαστού μετά από χειρουργική επέμβαση για καλοήθεις βλάβες ή καρκίνο του μαστού ακόμα και μετά από επικουρική ακτινοθεραπεία.