АВТОЭТНОГРАФИЧЕСКИЙ МЕТОД: ОПЫТ НАУЧНОГО ИССЛЕДОВАНИЯ
Authors: Nurlanov Sh. 
Published: October 2023

The first year of the newly appointed school leader is important because it sets the stage for internalizing the new role and responsibilities. It has been reported that during the first year school principals face numerous challenges and how they deal with such challenges may affect their future career. It is during the first year when the novice principals learn about the school affairs from the leader‘s standpoint. Juggling among many new responsibilities, school leaders do not have many opportunities to reflect on their experience; specifically on why they chose this career path, the challenges they faced and how they dealt with them. In light of the reforms in education it is interesting to look into how new school leaders perceive their roles which in turn affects how they act upon the new tasks. In this regard, this study explored the reasons, which led the participant of this research to choose this career path. In other words, this study explores the lived experience of the first-year school principal in Kazakhstan. It provides the personal account of this experience from the data gathered in the form of diary entries, personal memories, presentations and electronic mails written during the first year. Autoethnography was the method employed to conduct this study. This research method is not widely used in Kazakhstan. Nevertheless, the literature review suggests that it is popular among education researchers. The findings of this study suggest that the participant of this study chose to become a school principal partially because of his previous work experience but more importantly because of his life experience. Furthermore, the researcher found out that motivating students, making an impact were the reasons why he chose this profession. Other findings suggest that the researcher faced challenges in terms of resistance to change, dealing with the school culture and managing conflicts. He coped with these challenges by minimizing resistance to challenges, studying more about the school cultures and managing conflicts. A number of recommendations are provided for both policy-makers and the first-year school leaders at the end of this research. Keywords: аutoethnography, school leaders, principal, challenges, career choice, policy-makers, recommendations

В данной статье раскрывается значимость первого года нового руководителя школы, поскольку он закладывает основу для принятия новой роли и обязанностей. Отмечается, что в течение первого года работы директора школ сталкиваются с многочисленными вызовами, и то, как они справляются с этими вызовами, может повлиять на их будущую карьеру. Именно в течение первого года начинающие директора узнают о школьных вопросах с точки зрения лидера. Из-за необходимости находить баланс между множеством новых обязанностей, школьные руководители не всегда имеют возможность порефлексироватьь над своим опытом; особенно о том, почему они выбрали этот карьерный путь, проблемы, с которыми они столкнулись, и как они с ними справляются. В свете реформ в сфере образования, интересно обратить внимание на то, как новые руководители школ воспринимают свои роли, которые, в свою очередь, влияют на то, как они действуют относительно новых поставленных задач. В связи с этим, данное исследование было также направлено на изучение причин, побудивших участника исследования выбрать этот карьерный путь. В этом исследовании рассматривается жизненный опыт директора одной школы в Казахстане, который занимает данный пост первый год. Данное исследование представляет личный взгляд на опыт работы директором, основывающийся на таких данных как записи в ежедневнике, личные воспоминания, презентации и электронные письма, написанные в течение первого года. Для проведения этого исследования использовался метод автоэтнографии. Данный метод не применяется широко в Казахстане. Тем не менее, обзор литературы указывает на то, что автоэтнография, в качестве метода исследования, довольно популярен в международной практике среди исследователей образования. Результаты данного исследования показывают то, что участники эксперимента предпочли стать директорами школы частично из-за своего предыдущего опыта работы, но, в основном, из-за своего жизненного опыта. Кроме того, исследователь выяснил, что основными причинами для выбора данной профессии стали желание мотивировать учащихся школы и стремление сделать вклад в развитие страны. Результаты исследования определили, что исследователь столкнулся с такими проблемами как сопротивление переменам, развитие школьной культуры, необходимость справляться с конфликтами. Он справлялся с этими проблемами, минимизируя сопротивление, изучая школьные культуры и работая с конфликтами. В заключение данного исследования, представлен ряд рекомендаций как для органов, разрабатывающих образовательные политики, так и директорам, работающим первый год на данной должности. Ключевые слова: автоэтнография, директор школы, руководитель, проблемы, выбор профессии, новый, рекомендации.

Мақалада зерттеуші жаңа басқарушы мектеп ӛміріндегі алғашқы кезеңі ӛзіндік маңыздылығымен ерекшеленетінін кӛрсетеді. Себебі бұл кезең – жаңа рӛлдер мен жауапкершіліктерді қабылдау үшін негіз болатын іс-әрекеттердің бастамасы. Бірінші жыл ішінде мектеп директорлары кӛптеген мәселелерге тап болып жататынын және осы мәселелермен қалай күресетіні олардың болашақ мансабына әсер етуі мүмкін екенін атап ӛткен жӛн. Жаңа бастаған директорлар осы алғашқы жылдың ішінде мектеп ӛміріне кӛшбасшы ретінде қарай бастайды. Кӛптеген жаңа міндеттердің арасындағы тепе-теңдікті табу салдарынан, мектеп кӛшбасшыларының ӛз тәжірибелерін, мансап жолын не үшін таңдағандығын, жұмыс барысында тап болған мәселелер мен оларды шешу жолдарын саралауға мүмкіндіктері болмайды. Білім беру саласындағы реформалар аясында, жаңа мектеп кӛшбасшылары ӛздерінің рӛлдерін қалай қабылдағанына, бұл ӛз кезегінде, олардың жаңа міндеттеріне қатысты әрекет етуіне назар аударған жӛн. Осыған байланысты, бұл зерттеу жұмысының қатысушысын осы мансап жолын таңдауға талпындыратын себептерді зерттеуге бағытталған. Бұл зерттеу Қазақстандағы бір мектеп директорының ӛмірлік тәжірибесін қарастырады, ол осы лауазымда бірінші жыл жұмыс атқарады. Бұл зерттеуде бірінші жылда жазылған күнделік жазбалары, жеке естеліктер, презентациялар және электрондық пошта сияқты деректерге негізделген, директордың тәжірибесі туралы жеке кӛзқарас қарастырылған. Осы зерттеуді жүргізу үшін автоэтнографиялық әдіс қолданылды. Аталмыш әдіс Қазақстанда кеңінен қолданысқа ие емес. Дегенмен, білім беру саласын зерттеушілері арасында автоэтнографияның зерттеу әдісі ретінде халықаралық тәжірибеде айтарлықтай танымал екенін әдебиеттерге шолу жұмыстары кӛрсетеді. Сонымен қатар, зерттеуші бұл мамандықты таңдаудың негізгі себептері - оқушыларды ынталандыру, адамдармен жұмыс істеу және «сәулетші» болу мүмкіндігін атап ӛтеді. Зерттеу нәтижесі бойынша, зерттеушінің алдында басқалардың ӛзгерістерге қарсылығы, мектеп мәдениетінің жаңаруы, жағымсыз жағдайлар мен қақтығыстардың шешілуі, стресстік сәттерді жеңу қажеттілігі, сондай-ақ оқу процесінің «сәулетшісі» ретінде іске асырылуы сияқты мәселелер туындады. Теріс, стресстік сәттер мен қақтығыстармен күресудің түрлі әдістерін қолдана отырып, әртүрлі қиыншылықтарға тӛзімділікті барынша азайту арқылы ол осы проблемаларды шеше білді. Осы зерттеудің соңында аталмыш лауазымда бірінші жылда жұмыс істейтін білім беру саясат әзірлеуші мекемелер мен директорларына бірқатар ұсыныстар берілді. Тҥйін сҿздер: автоэтнография, мектеп директоры, кӛшбасшы, мамандық таңдау, жаңа, ұсыныстар.