Queer and lesbian feminism in Greece
Authors: Μάνεση Διονυσία 
Published: February 2025

H παρούσα διατριβή διερευνά κριτικά τις ομόφυλες υποκειμενικότητες, τους πολιτικούς λόγους και τις συλλογικές μορφές του ανήκειν που αναπτύχθηκαν μεταξύ ακτιβιστριών λεσβιών στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των ετών 2013-2015. Συγκεκριμένα, υποστηρίζω ότι η σεξουαλική υποκειμενικότητα αναδύεται από τη συνεχή διαπραγμάτευση των κανονιστικών ετεροφυλοφιλικών κανόνων και όχι από την υπέρβαση των έμφυλων κανόνων. Προτείνω ότι η διαχρονικότητα του ελληνικού λεσβιακού φεμινιστικού/ ΛΟΑΤ/ queer κινήματος χαρακτηρίζεται από μια περίοδο συμπτώσεων, κατά την οποία η ελληνική κρίση, διαφορετικές φάσεις από τη δυτική ιστορία του ΛΟΑΤ κινήματος και τοπικές φεμινιστικές ιστορίες συγκρούονται και παράγουν ασάφειες, εντάσεις και δυνατότητες. Ειδικότερα, υποστηρίζω ότι το αναδυόμενο queer φεμινιστικό κίνημα συμβαδίζει με στοιχειωμένες και εκτοπισμένες έννοιες του εαυτού. Καθώς οι σύγχρονες πλάνητες (vagabonds), λεσβίες και queer φεμινίστριες ενσαρκώνουν το υποκείμενο της κρίσης πριν από την πραγματική κρίση, αυτό που δεν αιφνιδιάζεται και συνεχίζει να δημιουργεί χώρο για τον εαυτό του ως συνήθως. Καταδεικνύω ότι η ανάδυση και η οικοδόμηση των queer φεμινιστικών κοινοτήτων σε αντιπαράθεση με τις αφηγήσεις των γυναικών για την ομόφυλη σεξουαλικότητα φέρνουν στο προσκήνιο ταξικές διακρίσεις, γενεαλογικές διαφορές και αμφίσημες έννοιες του ανήκειν. Ασκώ κριτική στην έννοια του queer ως απλή υπέρβαση και ισχυρίζομαι ότι λειτουργεί ως κενό σημαίνον που παράγει διφορούμενες ασάφειες. Τέλος, διερευνώ την αλληλεπίδραση μεταξύ φύλου και σεξουαλικής διαφοράς στην παραγωγή σεξουαλικών υποκειμενικοτήτων. Τα κεφάλαια 1 και 2 παρουσιάζουν το πλαίσιο, τόσο μεθοδολογικό όσο και εθνογραφικό, για τη μελέτη της ομόφυλης σεξουαλικότητας στην Ελλάδα. Στο Μέρος Α επικεντρώνομαι στις χρονικότητες, τις ταυτότητες και την οικοδόμηση της κοινότητας. Ειδικότερα, στα κεφάλαια 3 και 4 παρουσιάζω τις τοπικές ιστορίες και πολιτικές των ΛΟΑΤ και των λεσβιών φεμινιστριών για να καταδείξω την έννοια του queer υποκειμένου που στοιχειώνει και διαρρηγνύει χρονικά και χωρικά την ιστορική γραμμικότητα, τις χωρικές διευθετήσεις και τις αφηγήσεις με βάση την κρίση. Το κεφάλαιο 5 εξετάζει τις ιδιαιτερότητες της queer φεμινιστικής κοινοτικής οικοδόμησης και τις πολυπλοκότητές της για να υποδηλώσει τη σύγχυση μεταξύ ατομικού και του συλλογικού, εσωτερικού/εξωτερικού κόσμου. Από τις συλλογικές προσπάθειες των γυναικών να οικοδομήσουν χώρους και ιστορίες περνάω στο Μέρος Β στη δημιουργία της λεσβιακής υποκειμενικότητας. Ειδικότερα, το Κεφάλαιο 6 διερευνά τις σεξουαλικές υποκειμενικότητες στο γενεαλογικό χρόνο, τα Κεφάλαια 7 και 8 εξετάζουν την αλληλεπίδραση μεταξύ φύλου και σεξουαλικότητας, ενώ το Κεφάλαιο 9 διερευνά το ταξικό υπόβαθρο της λεσβιακής και queer κοινωνικότητας. Η ανάλυσή μου των συλλογικών και ατομικών πτυχών της ομόφυλης ζωής των γυναικών καταδεικνύει ότι η υπέρβαση δεν είναι ο κανόνας του queerness και ότι οι έμφυλες νόρμες διαμορφώνουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες μιλούν και ζουν την ομόφυλη σεξουαλικότητά τους. Ταυτόχρονα, οι λεσβίες και οι queer φεμινίστριες φέρνουν στο προσκήνιο τη διαφορετική κατανομή της επισφάλειας στην Ελλάδα της κρίσης. Τα άτομα αυτά βρίσκονται συνεχώς σε κίνηση, έχουν συνηθίσει να αισθάνονται ξένοι στο σπίτι τους και να δημιουργούν κόσμους από το μηδέν. Οι στρατηγικές που εξασφαλίζουν τη διαχείριση του μη ανήκειν -τόσο ατομικά όσο και συλλογικά- αναπτύσσονται συνεχώς σε καθημερινή βάση και διαμορφώνουν λεσβιακού και queer τρόπους ζωής στην Αθήνα.