ปัญหาการใช้สิทธิของเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ในการขจัดเหตุเดือดร้อนรำคาญตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 ศึกษากรณีอาคารสูงบดบังแสงแดดและทิศทางลม
Authors:   , โถบำรุง ไกรวิชญ์ 
Published: July 2024

การใช้สิทธิของบุคคล กฎหมายมิให้ละเมิดต่อสิทธิของบุคคลอื่น สำหรับอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งเป็นทรัพย์ที่โดยสภาพติดอยู่กับผิวโลก ไม่อาจจับเคลื่อนที่โยกย้ายไปได้โดยอิสระ ด้วยเหตุแห่งสภาพของทรัพย์นี้เอง กฎหมายจึงให้สิทธิแก่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 ในอันที่จะปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายหรือเดือดร้อนให้สิ้นไปได้ รวมถึงมีสิทธิเรียกเอาค่าทดแทนเพื่อเป็นการเยียวยาความเสียหายด้วย จากการศึกษาในกรณีความเดือดร้อนเสียหายจากการถูกอาคารสูงบดบังแสงแดดและทิศทางลมนั้น พบว่าการปรับใช้มาตรา 1337 ในบางคำพิพากษา ศาลพิจารณาเรื่องที่ตั้งแห่งทรัพย์สินเป็นเกณฑ์สำคัญในการพิจารณาว่าเจ้าของอสังหาริมทรัพย์นั้นได้รับเหตุเดือดร้อนรำคาญเกินควรหรือไม่ กล่าวคือ ในย่านที่มีความเจริญมาก ราคาที่ดินสูงและมีเนื้อที่ว่างน้อย การก่อสร้างบ้านหรืออาคารในทำเลดังกล่าว เจ้าของบ้านหรืออาคารควรคิดหรือคาดหมายได้ว่าอาจมีผู้มาก่อสร้างอาคารสูงใกล้กันเป็นเหตุให้ บังทิศทางลมและแสงสว่าง อันเป็นไปตามปกติและมีเหตุอันควรอยู่แล้ว ส่งผลให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ ที่ต้องเดือดร้อนเสียหายจากการถูกบดบังแสงแดดและทางลมนั้นไม่ได้รับการเยียวยาความเสียหาย ทั้งนี้การให้ความสำคัญกับหลักเกณฑ์เรื่องที่ตั้งแห่งทรัพย์สินอย่างเดียวนั้นอาจจะไม่เหมาะสมกับสภาพบริบทสังคมในยุคปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก เอกัตศึกษาฉบับนี้จึงมุ่งศึกษาและชี้ให้เห็นถึงประเด็นปัญหาว่าความเดือดร้อนเสียหายจากการถูกบดบังแสงแดด ซึ่งอาจถึงขนาดส่งผลกระทบต่อสุขภาพ หรือกระทบต่อการใช้ประโยชน์ของแสงอาทิตย์ในรูปของพลังงานทดแทน และการก่อสร้างอาคารอาจทำให้กระแสลม และทิศทางลมเปลี่ยนแปลงไปจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันและการทำกิจกรรมของผู้อยู่อาศัยได้ อีกทั้งในการก่อสร้างบ้านหรืออาคาร เจ้าของย่อมปรารถนาที่จะได้อยู่อาศัยในบ้านหรืออาคารที่มีสภาพแวดล้อมที่ดี มีแสงแดดและลมอย่างปกติสุข หากต่อมาถูกอาคารสูงก่อสร้างขึ้นบดบังแสงแดดและทางลม แม้จะเป็นบ้าน หรืออาคารที่ตั้งอยู่ในย่านที่มีความเจริญมาก ราคาที่ดินสูง หรือเป็นย่านธุรกิจ ก็สมควรมีสิทธิได้รับการเยียวยาความเสียหายเช่นเดียวกัน โดยได้ศึกษาเปรียบเทียบหลักกฎหมาย แนวคิด ทฤษฎี และคำพิพากษาศาล ในเรื่องเหตุเดือดร้อนรำคาญจากการก่อสร้างอาคารสูงบดบังแสงแดดของประเทศอังกฤษและประเทศสหรัฐอเมริกา และพบว่ากฎหมายอังกฤษให้ความสำคัญเรื่องสิทธิในแสงสว่างอย่างมาก การปลูกสร้างอาคารสูงบดบังแสงแดดนั้น เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่ได้รับความเสียหายย่อมฟ้องให้ระงับการก่อสร้าง แก้ไขหรือรื้อถอนอาคารที่บดบังแสงแดดได้ หรืออย่างน้อยก็สามารถฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ ในขณะที่กฎหมายของสหรัฐอเมริกา แม้เดิมจะไม่รับรองสิทธิในแสงสว่างและอากาศ แต่ได้มีคำพิพากษาศาลที่แสดงให้เห็นว่า ศาลยอมรับว่าการก่อสร้างอาคารสูงบดบังแสงแดดในการผลิตพลังงานทดแทนของเพื่อนบ้าน ถือเป็นเหตุเดือดร้อนรำคาญอย่างหนึ่งด้วย ดังนั้น เพื่อให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องเดือดร้อนเสียหายจากการถูกอาคารสูงบดบังแสงแดดและทางลม ได้รับการเยียวยาความเสียหายอย่างเป็นธรรม เอกัตศึกษาฉบับนี้จึงเสนอให้มีการปรับใช้บทบัญญัติมาตรา 1337 ในกรณีอาคารสูงบดบังแสงแดดและทิศทางลม โดยควรพิจารณาจากระดับความเสียหายที่แท้จริงที่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ได้รับจากการถูกบดบังแสงแดดและทิศทางลมเป็นสำคัญ เนื่องจากแม้จะอยู่ในตำแหน่งที่ตั้งใดก็สมควรมีสิทธิได้รับการเยียวยาความเสียหายด้วยเช่นกัน และในกรณีที่ศาลเห็นว่าการรื้อถอนอาคารสูงที่บดบังแสงแดดจะสร้างผลกระทบอย่างมากตามมา ก็ควรใช้ดุลพินิจกำหนดค่าทดแทนที่เหมาะสมเพื่อให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่เดือดร้อนเสียหายได้รับการเยียวยาความเสียหายตามความเหมาะสมได้