Διερεύνηση της έκφρασης μορίων του εξωκυττάριου χώρου σε ασθενείς με βλεννοπολυσακχαριδώσεις και νευροϊνωμάτωση τύπου Ι
Authors: Μπάτζιος Σπύρος 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της έκφρασης ποικίλων μορίων του εξωκυττάριου χώρου (ECM), όπως είναι οι μεταλλοπρωτεάσες του συνδετικού ιστού (MMPs) και οι ιστικοί αναστολείς τους (TIMPs), το υαλουρονικό οξύ (HA) με τα ένζυμα και τους υποδοχείς που συμμετέχουν στον μεταβολισμό του (HASs/HYALs/CD44/RHAMM) αλλά και διάφορα μόρια της οικογένειας των πρωτεογλυκανών (PGs) σε ασθενείς με Βλεννοπολυσακχαριδώσεις (MPS) και Νευροϊνωμάτωση τύπου Ι (NF1), με στόχο την ανάδειξη των μορίων αυτών ως βιολογικοί δείκτες για τη διάγνωση και την παρακολούθηση των ασθενών. Ασθενείς & Μέθοδοι: Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 13 ασθενείς με MPSs (9 με MPS III, 3 με MPS II και 1 με MPS VI) και 45 ασθενείς με NF1, καθώς ίσος αριθμός υγιών συμμετεχόντων ίδιου φύλου και ίδιας ηλικίας. Η μελέτη της ενζυμικής ενεργότητας των ζελατινασών (MMP-2, MMP-9) πραγματοποιήθηκε με ζυμογραφία ζελατίνης. Τα κυκλοφορούντα επίπεδα των υπό εξέταση μορίων στον ορό μελετήθηκαν με τη μέθοδο ELISA, ενώ η γονιδιακή τους έκφραση αξιολογήθηκε με τη διενέργεια Real-Time RT-PCR. Η ενζυμική ενεργότητα των HYALs ελέγχθηκε με ζυμογραφία υαλουρονιδάση. Στην ομάδα των ασθενών με NF1 τα επίπεδα των υπό εξέταση μορίων συσχετίσθηκαν με τα αποτελέσματα του κλινικού και παρακλινικού ελέγχου. Αποτελέσματα: MPSs Στην περίπτωση των ασθενών με MPSs παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση τόσο των κυκλοφορούντων επιπέδων όσο και της ενζυμικής ενεργότητας της MMP-2 με αντίστοιχή ελάττωση στην MMP-9. Σημαντικό εύρημα αποτέλεσε η πτώση των επιπέδων της MMP-2 στον ορό των ασθενών με MPS II μετά την έναρξη της ενζυμικής θεραπείας υποκατάστασης. Σε σχέση με το ΗΑ, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στα επίπεδά του σε όλους τους τύπους της νόσου. Αναφορικά με την έκφραση των PGs παρατηρήθηκε σε όλους τους τύπους των MPSs αύξηση της αγκρεκάνης, της διγλυκάνης, της ντεκορίνης και τριών μορίων της συνδεκάνης (-2, -3, -4) με παράλληλη ελάττωση της συνδεκάνης-1 και της βερσικάνης. Η αύξηση της συνδεκάνης-2 και της ντεκορίνης έφτασε σε στατιστικά σημαντική διαφορά στην MPS III. NF1 Στους ασθενείς με NF1 παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στην έκφραση της MMP-2, του TIMP-1, και του TIMP-2. Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα ήταν η συσχέτιση των επιπέδων της MMP-2 με την ηλικία μόνο στην ομάδα των ασθενών. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στα κυκλοφορούντα επίπεδα του ΗΑ. Ιδιαίτερης σημασίας ήταν η ανεύρεση στατιστικά σημαντικής αύξησης στα μόρια της συνδεκάνης-2, της ντεκορίνης και της βερσικάνης στην ομάδα των ασθενών. Από την εφαρμογή ενός μοντέλου πολυπαραγοντικής λογαριθμιστικής εξάρτησης βρέθηκε πως η αύξηση του ΗΑ αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράδειγμα για την εμφάνιση UBOs στην MRI εγκεφάλου, ενώ παράλληλα ανεδείχθη και η αξία της MMP-2 σαν προγνωστικός παράγοντας για την εμφάνιση βουβωνικής ή μασχαλιαίας φακίδωσης. Όταν οι πάσχοντες κατηγοριοποιήθηκαν με βάση το νοητικό τους πηλίκο βρέθηκε πως οι ασθενείς με νοητική υστέρηση είχαν στατιστικά σημαντικά αυξημένα επίπεδα συνδεκάνης-3 και ντεκορίνης σε σχέση με αυτούς που είχαν φυσιολογικό νοητικό δυναμικό. Συμπέρασμα: Η παρούσα μελέτη ανέδειξε τον πιθανό ρόλο των μορίων του ECM ως βιοδείκτες τόσο στις MPSs όσο και στην NF1. Σύμφωνα με τα ευρήματα της παρούσας μελέτης, πολλά από αυτά τα μόρια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο στη διάγνωση όσο και στην παρακολούθηση των ασθενών που πάσχουν από τα συγκεκριμένα νοσήματα.