Μελέτη χρωμοσωμικών ανωμαλιών σε χρόνιες λεμφουπερπλαστικές παθήσεις με την τεχνική του φθορίζοντος in situ υβριδισμού (FISH)
Authors: Δημοπούλου Μαρία 
Published: January 2014

Η τεχνική του φθορίζοντος in situ υβριδισμού (FISH) υπερέχει σαφώς του κλασσικού καρυοτύπου για την ανίχνευση χρωμοσωμικών ανωμαλιών σε Β- ΧΛΥΠ. Έχει χρησιμοποιηθεί εκτενέστατα στη Β-ΧΛΛ και σε μικρότερες σειρές ασθενών στις υπόλοιπες κατηγορίες Β-ΧΛΥΠ. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η αναζήτηση χρωμοσωμικών βλαβών με την τεχνική FISH σε ασθενείς με Β-ΧΛΥΠ, και ο συσχετισμός των ευρημάτων με κλινικά δεδομένα, η συγκριση των ευρημάτων στις διαφορετικές υποκατηγορίες και η διερεύνηση της πιθανής συμβολής στη διαφορική διάγνωση. Στη μελέτη μας συμπεριλήφθηκαν 42 ασθενείς με Β-ΧΛΛ στη διάγνωση, 18 ασθενείς με ΛμΛ κλινικού σταδίου Ann Arbor ΙV, 13 με ΛΠΛ/ΜW και 15 ασθενείς με ΣΛΟΖ. Οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες που μελετήθηκαν ήταν η έλλειψη 13q14 και η τρισωμία 12 σε όλους τους ασθενείς, η τρισωμία 3 στους ασθενείς με ΣΛΟΖ και η έλλειψη 6q21 στους ασθενείς με ΛΠΛ/ΜW. Η τεχνική FISH εφαρμόστηκε με βάση καθιερωμένα πρωτόκολλα που περιλαμβάνουν τα στάδια του διαχωρισμού και της μονιμοποίησης κυττάρων, την προεργασία, τον υβριδισμό με κατάλληλους ανιχνευτές, εκπλύσεις μετά τον υβριδισμό και τελικά την παρατήρηση των κυττάρων με καταμέτρηση φθοριζόντων σημάτων στο μικροσκόπιο φθορισμού. Η συχνότητα της έλλειψης 13q14 ήταν 55% στους ασθενείς με Β-ΧΛΛ, 10% στους ασθενείς με ΛμΛ χωρίς προηγούμενη θεραπεια και 16.7% στο σύνολο των ασθενών με ΛμΛ, 7.7% στους ασθενείς με ΛΠΛ και 6.6% στους ασθενείς με ΣΛΟΖ. H συχνότητα της τρισωμίας 12 ήταν 25% στους ασθενείς με Β-ΧΛΛ, 60% στους ασθενείς με ΛμΛ χωρίς προηγούμενη θεραπεία και 56% στο σύνολο των ασθενών με ΛμΛ, 8.3% στους ασθενείς με ΛΠΛ/ΜW και 0% στους ασθενείς με ΣΛΟΖ. Η έλλειψη 6q21 δεν ανευρέθη σε κανέναν ασθενή με ΛΠΛ. Η συχνότητα της τρισωμίας 3 ήταν 21% στους ασθενείς με ΣΛΟΖ και η παρουσία της βλάβης αυτής φαίνεται να συμβάλλει στην τελική ταξινόμηση αμφιλεγόμενων περιπτώσεων. Οι συχνότητες που παρατηρήθηκαν είναι σύμφωνες με αυτές που έχουν αναφερθεί στη βιβλιογραφία με εξαίρεση την έλλειψη 6q21 στο ΛΠΛ/MW. Η διαφορά της συχνότητας της έλλειψης 13q14 μεταξύ Β-ΧΛΛ και ΛμΛ ήταν στατιστικώς σημαντική (p=0.028) ενώ η διαφορά στην τρισωμία 12 ήταν οριακή (p=0.08). Το διάμεσο διάστημα έως την έναρξη θεραπείας (ΔΕΘ) ήταν 41.8 μήνες για τους ασθενείς με Β-ΧΛΛ και 2.5 μήνες για τους ασθενείς με ΛμΛ (p=0.0001). Η επταετής συνολική επιβίωσή (ΣΕ) ήταν 67% για τους ασθενείς Β-ΧΛΛ και 58% για τους ασθενείς με ΛμΛ. Στην μονοπαραγοντική ανάλυση που έγινε στους ασθενείς με Β-ΧΛΛ προγνωστική σημασία για το ΔΕΘ είχαν το άρρεν φύλο, η LDH, η β2-μικροσφαιρίνη και ο χρόνος διπλασιασμού των λεμφοκυττάρων (ΧΔΛ) και για τη ΣΕ το άρρεν φύλο, το κλινικό στάδιο, το CD38, o ΧΔΛ και η β2-μικροσφαιρίνη. Απο την πολυπαραγοντική ανάλυση προκύπτει ότι ανεξάρτητη προγνωστική σημασία για το ΔΕΘ είχε η LDH (p=0.013), o ΧΛΔ (p=0.003) και το κλινικό στάδιο Β ή C έναντι του σταδίου Α (p=0.03) και για τη ΣΕ ο ΧΛΔ (p<0.001) το κλινικό στάδιο B ή C (p=0.012) και οριακά η έκφραση του CD38 (p=0.06). Οταν συμπεριλήφθηκαν όλοι οι ασθενείς με Β-ΧΛΛ και ΛμΛ σε μονοπαραγοντική ανάλυση προγνωστική σημασία για το ΔΕΘ είχε η διάγνωση ΛμΛ (p=0.0001), η LDH (p=0.034), το CD38 (p=0.025), η β2-μικροσφαιρίνη (p=0.004), η τρισωμία 12 (0.04) και οριακά το άρρεν φύλο (p=0.06). και για τη ΣΕ το άρρεν φύλο( p=0.03), το CD38 (p=0.0015) και η β2-μικροσφαιρίνη (p=0.02). Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας έγινε λεπτομερής σύγκριση των κλινικοεργαστηριακών χαρακτηριστικών της Β-ΧΛΛ και του ΛμΛ, δύο κλινικών οντοτήτων που αποτελούν τη λευχαιμική και την ιστική μορφή της ίδιας πάθησης. Με την τεχνική FISH διαπιστώθηκε ότι η συχνότερη χρωμοσωμική ανωμαλία της Β-ΧΛΛ, η έλλειψη 13q είναι σπανιότατη στο ΛμΛ, ενώ η τρισωμία 12 είναι πολύ συχνή όταν δεν υπάρχει λευχαιμική εικόνα. Οι διαφορές αυτές δεν έχουν περιγραφεί έως τώρα, η βιολογική τους σημασία δεν είναι γνωστή και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Η τεχνική FISH, συνολικά συνεισφέρει στη διαφορική διάγνωση και ταξινόμηση των Β-ΧΛΥΠ, ιδιαίτερα για τις παθήσεις χωρίς παθογνωμονικούς δείκτες και για τις αμφιλεγόμενες περιπτώσεις.