Κοινωνική πολιτική και κρίσεις
Authors: Αναστασιάδου Αντωνία 
Published: March 2024

Η πρόσφατη οικονομική κρίση που εκδηλώθηκε το 2008, είχε σφοδρές επιπτώσεις σε όλες τις εκφάνσεις του κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι. Η όξυνση της ανεργίας, η φτωχοποίηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και των εργασιακών σχέσεων, η διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, είναι μερικά από τα σημαντικά προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η χώρα σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο. Η προσφυγή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η συνδρομή οικονομικής βοήθειας, η οποία είχε ως βασικό στόχο και προαπαιτούμενο τη δημοσιονομική προσαρμογή της χώρας και την προώθηση συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων, όξυνε τα παραπάνω προβλήματα καθώς είχε έναν προσανατολισμό περικοπής και περιστολής δαπανών. Ο ρόλος του παραπάνω υπερεθνικού φορέα συμβάλλει την επίσπευση της πορείας της κοινωνικής πολιτικής και του συστήματος κοινωνικής προστασίας προς τη νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση η οποία όμως έχει ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του 1970 με την αμφισβήτηση του κράτους ευημερίας. Η κρίση ερμηνεύτηκε από την κυρίαρχη ιδεολογία ως επείγουσα συνθήκη η οποία επιτάσσει την εφαρμογή έκτακτων πολιτικών ανακούφισης από τα μέτρα που η ίδια έχει επιβάλει. Υπό το πρίσμα αυτό σχεδιάζονται κεντρικά πολιτικές οι οποίες υλοποιούνται σε τοπικό επίπεδο και έχουν τον χαρακτήρα της αντιμετώπισης και διαχείρισης των συνεπειών της κρίσης. Η κρίση μεταβάλλει το παράδειγμα πολιτικής, συνολικά, καθώς και της λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, η οποία μετακινείται από τις κοινωνικές ανάγκες που παραδοσιακά θεράπευε προς τις ανάγκες που αναφύονται. Σε αυτό το πλαίσιο, διατηρεί το ρόλο του διανομέα πολιτικών και παρά τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως ο εμβληματικός νόμος του Καλλικράτη, με στόχο την αυτονόμησή της, λόγω των περιορισμένων οικονομικών και της υποστελέχωσής της, δεν καταφέρνει εντέλει να συγκροτήσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα κοινωνικής προστασίας. Κι αυτό παρόλο που με την συνδρομή των υπερεθνικών φορέων και στο πλαίσιο της υπο-κλιμάκωσης της πολιτικής που προωθείται από την κεντρική εξουσία μεταφέρεται προς τα κάτω το ζήτημα της ανεργίας και της απασχόλησης. Ανατίθεται δηλαδή στην τοπική αυτοδιοίκηση ένα ζήτημα το οποίο ήταν βασικό της κεντρικής πολιτικής, κάτι το οποίο καταδεικνύει ουσιαστικά τη σταδιακή απόσυρση του κράτους από τον στόχο της πλήρους απασχόλησης, αλλά και από άλλα βασικά ζητήματα όπως η φτώχεια.Οι πολιτικές που εφαρμόζονται σε τοπικό επίπεδο έχουν τα χαρακτηριστικά της στόχευσης, της επιλεξιμότητας, της εμπλοκής τρίτων στη διανομή υπηρεσιών, της απουσίας του καθολικού χαρακτήρα, ενισχύοντας έτσι τους διαχωρισμούς και το στιγματισμό των ληπτών υπηρεσιών. Πρόκειται στην ουσία για στοιχεία έκτακτης πολιτικής και πολιτικής ανακούφισης των ατόμων χωρίς όμως ο ίδιος ο φορέας της τοπικής αυτοδιοίκησης να έχει λόγο για τη φύση και το περιεχόμενο των πολιτικών που σχεδιάζονται πάντα κεντρικά.Οι πολιτικές που σχεδιάζονται κι εφαρμόζονται έτσι αν και προσανατολισμένες στην αντιμετώπιση της ανεργίας και τη διαχείρισης του ζητήματος της απασχόλησης και της κοινωνικής προστασίας, δεν καταφέρνουν να λύσουν τα ζητήματα. Αυτό που προκύπτει και από την παρούσα έρευνα είναι ότι η τοπική αυτοδιοίκηση περιορίζεται στη διαχείρισή τους, αναπαράγοντας με αυτόν τον τρόπο τόσο την ανεργία όσο και την φτώχεια.