Η επίπτωση της κεφαλαλγίας κατά την αναισθησία και χειρουργική επέμβαση
Authors: Χριστοδουλοπούλου Θεοδώρα 
Published: September 2021

Η κεφαλαλγία είναι ένα σύνηθες αλλά ανεπιθύμητο συμβάν κατά την περιεγχειρητική περίοδο, το οποίο αυξάνει την μετεγχειρητική νοσηρότητα και επιβαρύνει την ποιότητα και έκβαση της αναισθησίας.Ο στόχος αυτής της προοπτικής μελέτης ήταν η αναγνώριση ανεξαρτήτων παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με την μετεγχειρητική κεφαλαλγία ανάλογα με τα δημογραφικά στοιχεία, τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής, το είδος αναισθησίας και χειρουργείου και τα αναισθητικά φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν σε ασθενείς που επρόκειτο να υποβληθούν σε προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση.Κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου έξι μηνών, συμμετείχαν στη μελέτη 446 αθενείς που έκαναν εισαγωγή για προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση γενικής χειρουργικής, ορθοπαιδικής, γυναικολογίας, ΩΡΛ και αγγειοχειρουργικής. Προεγχειρητικά, καταγράφηκαν δημογραφικά στοιχεία των ασθενών, η κατανάλωση καφεϊνης, αλκοόλης και οι καπνιστικές συνήθειες όπως και το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό κεφαλαλγίας. Το είδος της αναισθησίας και της χειρουργικής επέμβασης, τα αναισθητικά φάρμακα που χορηγήθηκαν, η διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, η θέση του αθενούς στο χειρουργικό τραπέζι και διεγχειρητικά συμβάμματα (υπόταση, υπέρταση, υπερκαπνία και υποξαιμία) καταγράφηκαν επίσης από το διάγραμμα αναισθησίας του ασθενούς.Οι συμμετέχοντες στη μελέτη απάντησαν σε ερωτηματολόγιο την ημέρα πριν από τη χειρουργική επέμβαση και για πέντε ημερες μετεγχειρητικά (ή λιγότερο αναλόγως του χρόνου νοσηλείας) σχετικά με την εμφάνιση κεφαλαλγίας.Χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης με τη διαδικασία της διαδοχικής ένταξης/αφαίρεσης για την εύρεση των ανεξάρτητων παραγόντων που σχετίζονται με την ύπαρξη μετεγχειρητικής και περιεγχειρητικής κεφαλαλγίας και προέκυψαν οι λόγοι συμπληρωματικής πιθανοφάνειας (ΟR) και τα 95% διαστήματα εμπιστοσύνης τους. Τα επίπεδα σημαντικότητας είναι αμφίπλευρα και η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο 0,05.Η παρατηρούμενη συχνότητα της μετεγχειρητικής κεφαλαλγίας ήταν 28,3%. Αυξημένη συχνότητα παρατηρήθηκε σε ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό κεφαλαλγίας (41%) σε σύγκριση με εκείνους με ελέυθερο ιστορικό (16.2%).Όταν χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης με τη διαδικασία της διαδοχικής ένταξης/αφαίρεσης και εξαρτημένη μεταβλητή τη μετεγχειρητική κεφαλαλγία στο σύνολο των συμμετεχόντων, βρέθηκε ότι οι γυναίκες (p=0.024), η χρήση σεβοφλουρανίου (p<0.001), η διεγχειρητική υπόταση (p=0.008) και το κάπνισμα (p=0.006) σχετίζονταν ανεξάρτητα με αυξημένη πιθανότητα για μετεγχειρητική κεφαλαλγία.Όταν χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης με τη διαδικασία της διαδοχικής ένταξης/αφαίρεσης και εξαρτημένη μεταβλητή τη μετεγχειρητική κεφαλαλγία στους ασθενείς με ελέυθερο ιστορικό κεφαλαλγίας φάνηκε ότι οι γυναίκες (p=0.005), η χρήση σεβοφλουρανίου (p=0.001), οι ασθενείς που εμφάνισαν διεγχειρητικά υπόταση (p=0.006) και εκείνοι που κατανάλωναν καφεϊνη προεγχειρητικά (p=0.041) είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μετεγχειρητική κεφαλαλγία.Επιπλέον, παράγοντες όπως οι γυναικολογικές επεμβάσει, η αυξημένη διαρκεια της χειρουργικής επέμβασης, η θέση λιθοτομής του ασθενούς κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, και η προεγχειρητική λήψη μη οπιοειδών αναλγητικών και γαστροπροστατευτικών φαρμάκων σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα μετεγχειρητικής κεφαλαλγίας. Αντίθετα, η γενική αναισθησία, η χορήγηση προποφόλης και η μετεγχειρητική χορήγηση αντιεμετικών και οπιοειδών φαρμάκων σχετίζονται με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης μετεγχειρητικής κεφαλαλγίας χωρις να αποτελούν ανεξάρτητους παράγοντες.Με τη χρήση της ανάλυσης λογιστικής παλινδρόμησης με τη διαδικασία της διαδοχικής ένταξης/αφαίρεσης και με εξαρτημένη μεταβλητή την περιεγχειρητική κεφαλαλγία στο σύνολο των συμμετεχόντων προκύπτει ότι το γυναικείο φύλο, το οικογενειακό ιστορικό, η υπόταση κατά το χειρουργείο και το σεβοφλουράνιο που πήραν οι συμμετέχοντες σχετίζονται ανεξάρτητα με την περιεγχειρητική κεφαλαλγία.Επιπλέον, παράγοντες όπως οι γυναικολογικές επεμβάσεις και η προεγχειρητική λήψη αναλγητικών και γαστροπροστατευτικών φαρμάκων σχετίζεται με αυξημένη πιθανοτητα εμφάνισης διεγχειρητικής κεφαλαλγίας, ενώ η γενική αναισθησία και η μετεγχειρητική χορήγηση αντιεμετικών και οπιοειδών φαρμάκων σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα διεγχειρητικής κεφαλαλγίας στο συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων Σε αυτή τη μελέτη, το γυναικείο φύλο, το σεβοφλουράνιο, το κάπνισμα και η διεγχειρητική υπόταση φαίνονται να αποτελούν ανεξάρτητους παράγοντες εμφάνισης μετεγχειρητικής κεφαλαλγίας στο συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων, ενώ στους ασθενείς με ελεύθερο προηγούμενο ιστορικό κεφαλαλγίας η κατανάλωση καφεϊνης ήταν ένας επιπλέον ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου εμφάνισης κεφαλαλγίας, καθώς το κάπνισμα δεν φάνηκε να έχει καμμιά συσχέτιση. Επιπλέον, ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου περιεγχειρητικής κεφαλαλγίας είναι γυναικείο φύλο (p<0,001), το οικογενειακό ιστορικό (p<0,001), η υπόταση κατά το χειρουργείο (p<0,001) και η χρήση σεβοφλουράνιου κατά την αναισθησία (p<0,001).