Πολιτική και αρχές πολιτικής επικοινωνίας στο έργο του Νικολό Μακιαβέλι
Authors: Βρανάς Βασίλειος 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή υπό τον τίτλο «Πολιτική και αρχές πολιτικής επικοινωνίας στο έργο του Νικολό Μακιαβέλι», επιχειρεί την προσέγγιση του έργου του Ιταλού στοχαστή και πολιτικού Νικολό Μακιαβέλι σε τρείς άξονες: α) στην έννοια της πολιτικής, β) στην έννοια της πολιτικής επικοινωνίας και 3) στην έννοια του σύνολου έργου. Ιδιαίτερα, το γεγονός ότι η παρούσα διατριβή εξετάζει το σύνολο του έργου του Μακιαβέλι φανερώνει από μόνο του μία από τις διαφοροποιήσεις της μελέτης αυτής έναντι των προηγουμένων καθώς δεν μελετάται μόνο κάποιο από τα γνωστά του έργα, όπως είναι ο Ηγεμόνας ή οι Διατριβές πάνω στην πρώτη δεκάδα του Τίτου Λίβιου, αλλά αντιθέτως επιχειρείται η μελέτη όλων των γραπτών, είτε πρόκειται για πραγματείες, είτε για τα θεατρικά έργα ή ακόμα και για την αλληλογραφία του. Την ίδια στιγμή, από την επιλογή του τίτλου, γίνεται αντιληπτό στον αναγνώστη ότι η μελέτη εστιάζει στις αρχές της πολιτικής επικοινωνίας, καθώς η συγκεκριμένη προσέγγιση (κατά πως αποδείχτηκε από την βιβλιογραφική επισκόπηση) είναι ανεπεξέργαστη στο συγκεκριμένο τομέα και επιπρόσθετα, η βιβλιογραφική επισκόπηση φανέρωσε ότι όχι μόνο δεν έχουν συγγραφεί αρκετά για την πολιτική επικοινωνία, αλλά και στην ήδη υπάρχουσα σχετική βιβλιογραφία, δεν έχει προκύψει η μοντελοποίηση των ευρημάτων. Το προαναφερθέν συμπέρασμα συνιστά και το σκοπό της εν λόγω διατριβής, δηλαδή να εντοπισθούν, να καταγραφούν και να ομαδοποιηθούν οι αρχές πολιτικής επικοινωνίας που εμπεριέχονται στο έργο του Νικολό Μακιαβέλι. Έτσι, η μεθοδολογία που ακολουθείται, βασίζεται πρωτίστως στην αποσαφήνιση όρων. Ήδη από το πρώτο κεφάλαιο, επιχειρείται η ανάλυση της έννοιας της πολιτικής επικοινωνίας, αρχής γενομένης από το ιστορικό πλαίσιο που τη διέπει, αλλά και τη δυσκολία της σύγχρονης βιβλιογραφίας να καταλήξει σε έναν κοινά αποδεκτό ορισμό της πολιτικής επικοινωνίας. Το αμέσως επόμενο κεφάλαιο εστιάζει στην ανάλυση της γενικότερης φιλοσοφικής σκέψης του Μακιαβέλι κάνοντας θεωρητική θεμελίωση των επικοινωνιακών αρχών που εισηγείται ο Φλωρεντίνος και ακολουθεί το τρίτο κεφάλαιο, όπου η έρευνα περνάει στον πυρήνα της, δηλαδή τη μελέτη των έργων του Μακιαβέλι, με πρώτο σταθμό το έργο Ο Ηγεμόνας. Το τέταρτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στις Διατριβές πάνω στην πρώτη δεκάδα του Τίτου Λίβιου και το πέμπτο στα λοιπά έργα του Μακιαβέλι, όπως είναι η Ιστορία της Φλωρεντίας, Η τέχνη του πολέμου τα θεατρικά του έργα και η επιστολογραφία του. Στα κεφάλαια αυτά, εκτός από την καταγραφή των αρχών επικοινωνίας, γίνεται ανάλυση και επεξήγηση της μακιαβελικής φιλοσοφίας που διέπει την εισήγηση των τεχνικών αυτών. Ύστερα, ακολουθεί το έκτο κεφάλαιο που συνιστά τον κορμό της διατριβής, δηλαδή τη μοντελοποίηση των αρχών επικοινωνίας που καταγράφηκαν στα τρία προηγούμενα κεφάλαια και τέλος, η διατριβή ολοκληρώνεται με το έβδομο κεφάλαιο, όπου πλέον επιχειρείται η μεταφορά των αρχών πολιτικής επικοινωνίας στο σύγχρονο πολιτικό περιβάλλον. Η σκέψη του Νικολό Μακιαβέλι, μολονότι έχουν περάσει σχεδόν 500 χρόνια από το θάνατό του, φαίνεται να παραμένει ίδιας σπουδαιότητας μέχρι και τον 21ο αιώνα και τα νοήματα που απορρέουν από τα έργα του παρουσιάζουν μία αταλάντευτη σαγήνη στην πολιτική κάθε εποχής. Μολονότι όμως πολλά έργα έχουν γραφτεί για τον Φλωρεντίνο στοχαστή, πάντα μία νέα προσέγγιση του έργου του έρχεται στην επιφάνεια. Έτσι και η παρούσα διατριβή φιλοδοξεί να είναι μία ακόμα συνδρομή στην ερμηνεία του μακιαβελικού στοχασμού ερχόμενη να καλύψει τόσο κενά σημεία στην ανάλυση του έργου του, αλλά και την ίδια ώρα να ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα. Γενικότερα, αν έπρεπε να εξαχθεί ένα γενικό πόρισμα από την παρούσα επιστημονική έρευνα, τότε αυτό δεν θα ήταν άλλο από την παραδοχή ότι αφενός το έργο του Μακιαβέλι δύναται να αναλυθεί σε περισσότερα του ενός επίπεδα και αφετέρου αποδεικνύεται ότι ο Ιταλός πολιτικός διαμόρφωσε μέρος της πολιτικής πραγματικότητας, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Έννοιες όπως η πολιτική επικοινωνία, ο πολιτικός ρεαλισμός, ακόμα και η ίδια η έννοια του κράτους, οφείλουν την ύπαρξή τους σε ένα μεγάλο βαθμό στον Νικολό Μακιαβέλι. Συμπερασματικά, η διατριβή φιλοδοξεί να συνδράμει στον επιστημονικό διάλογο γύρω από το έργο του Νικολό Μακιαβέλι σε τρία επίπεδα. Πρώτον να αποσαφηνίσει τη διάκριση μεταξύ Μακιαβελισμού και Μακιαβέλι (καθώς η συζήτηση επί του θέματος αυτού έχει αυξηθεί), δεύτερον να ανοίξει το δρόμο για περαιτέρω εμβάθυνση στο συσχετισμό της σύγχρονης πολιτικής επικοινωνίας με το έργο του Φλωρεντίνου και τρίτον να καταδείξει μέσα από το παράδειγμα των διεθνών σχέσεων τη διαχρονικότητα της σκέψης του. Καρπός της προσπάθειας αυτής, ήταν η γέννηση ενός πλαισίου αρχών πολιτικής επικοινωνίας βασισμένο στο σύνολο του έργου του Μακιαβέλι. Σε κάθε περίπτωση, η εν λόγω διατριβή φιλοδοξεί να ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα τόσο στον κλάδο της Φιλοσοφίας, όσο και στον κλάδο της Πολιτικής Επικοινωνίας και των Διεθνών Σχέσεων.