Επίδραση αμπελουργικών τεχνικών στα χαρακτηριστικά της αμπέλου που διαμορφώνουν την ποιότητα των οίνων της ποικιλίας ‘Ξινόμαυρο’ (Vitis vinifera L.)
Authors: Θεοχάρης Σεραφείμ 
Published: November 2021

Η οινοποιήσιμη ποικιλία αμπέλου ‘Ξινόμαυρο’ είναι όψιμη, ζωηρή και παραγωγική, ενώ οι οίνοι που προκύπτουν χαρακτηρίζονται από μειωμένο χρωματισμό, υψηλή οξύτητα και στυπτικότητα λόγω αυξημένης περιεκτικότητας των ταννινών σε φλοιούς και γίγαρτα. Οι τελικοί οργανοληπτικοί χαρακτήρες των οίνων του Ξινόμαυρου επηρεάζονται καθοριστικά από τις συνθήκες καλλιέργειας και τις εφαρμοζόμενες πρακτικές. Προκειμένου να διερευνηθεί η απόκριση της ποικιλίας ‘Ξινόμαυρο’ στις πιο σημαντικές από τις καλλιεργητικές επεμβάσεις, εγκαταστάθηκαν τέσσερις ανεξάρτητοι μεταξύ τους πειραματισμοί: άρδευση σε διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια του ετήσιου κύκλου της αμπέλου, ξεφύλλισμα σε διαφορετικά στάδια του ετήσιου κύκλου της αμπέλου, ύψος και κατανομή του φορτίου κατά το χειμερινό κλάδεμα και χρήση υποκειμένου διαφορετικής ζωηρότητας. Ο χρόνος εφαρμογής της άρδευσης είχε σημαντική επίδραση σε όλες τις παραμέτρους των υδατικών σχέσεων και της φυσιολογίας. Οι μειωμένες τιμές των φωτοσυνθετικών παραμέτρων και του υδατικού δυναμικού στα μη αρδευόμενα φυτά συνοδεύτηκαν από τη μείωση της βλαστικής ανάπτυξης και τη διαμόρφωση ευνοϊκότερων συνθηκών για την συσσώρευση σακχάρων και ανθοκυανινών στην ράγα. Αντίθετα η συνεχής άρδευση συνδέθηκε με αύξηση της ζωηρότητας και παραγωγής και μείωση της σταθερότητας του χρώματος. Η άρδευση στο τέλος της περιόδου ωρίμανσης αύξησε την παραγωγή, σε σύγκριση με τα μη αρδευόμενα πρέμνα, χωρίς σημαντική μείωση των σακχάρων και των ανθοκυανινών στις ράγες. Ο χρόνος εφαρμογής του ξεφυλλίσματος επηρέασε την αύξηση, την παραγωγή και τα χαρακτηριστικά της σταφυλής, εξαιτίας αλλαγών στο μικροκλίμα των σταφυλιών όσο και στην κατανομή των προϊόντων της φωτοσύνθεσης στο πρέμνο. Το πρώιμο ξεφύλλισμα (καρπόδεση) περιόρισε την φυλλική επιφάνεια και την παραγωγή, ενώ το ξεφύλλισμα στον περκασμό δεν είχε σημαντική επίδραση στη βλαστική αύξηση του πρέμνου και στην παραγωγή σε σχέση με το μάρτυρα (χωρίς ξεφύλλισμα). Και οι δύο χρόνοι εφαρμογής διαφοροποίησαν το μικροκλίμα στο περιβάλλον των σταφυλιών αυξάνοντας τη συσσώρευση σακχάρων και φαινολικών συστατικών στις ράγες με μεγαλύτερη ποσοστιαία αναλογία των σταθερότερων μορφών ανθοκυανινών. Επιπλέον, το πρώιμο ξεφύλλισμα είχε σημαντική επίδραση στα ανατομικά χαρακτηριστικά της ράγας (μεγαλύτερη αναλογία φλοιού/σάρκας) γεγονός που επιτρέπει την πρόταση του πρώιμου ξεφυλλίσματος ως μιας τεχνικής καλλιέργειας της αμπέλου ιδιαίτερα αποτελεσματικής στην παραγωγή πλούσιων ερυθρών οίνων αλλά και στην πρόληψη μυκητολογικών προσβολών. Αντίθετα, το ξεφύλλισμα στο περκασμό θα μπορούσε να αποτελέσει μια πρακτική με ηπιότερες επιδράσεις τόσο στην παραγωγή όσο και στα χημικά συστατικά της ράγας. Η τροποποίηση του φορτίου στο κλάδεμα αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματική στον έλεγχο της αύξησης της φυλλικής επιφάνειας και των σταφυλιών. Ο διπλασιασμός του φορτίου σε κλάδεμα αμολυτής συνδέθηκε με λιγότερους οφθαλμούς/πρέμνο, όσο και από μικρότερο βάρος σταφυλής. Αντίθετα, η αύξηση του φορτίου σε κλάδεμα βραχύ οδήγησε σε μεγάλη ανάπτυξη της δευτερεύουσας φυλλικής επιφάνειας οδηγώντας στη δημιουργία ενός πυκνού φυλλώματος με μεγαλύτερη σκίαση. Η τροποποίηση του μικροκλίματος οδήγησε σε αύξηση της συμμετοχής φλοιών και γιγάρτων στη ράγα στις μεταχειρίσεις αμολυτής και μεγαλύτερη συγκέντρωση φαινολικών ενώσεων. Τέλος, σε ό,τι αφορά την επιλογή υποκειμένου, τα υποκείμενα μικρότερης ευρωστίας (101-14 MGt και 3309 C) προσέδωσαν μικρότερη ζωηρότητα και παραγωγή ενώ βελτίωσαν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των σταφυλιών μέσα από τη διαμόρφωση περισσότερο ελλειμματικών υδατικών συνθηκών και πιο «ανοικτού» μικροκλίματος στο περιβάλλον των σταφυλιών.