Η χρήση της τεχνολογίας επαυξημένης πραγματικότητας (Augmented Reality-AR) στη Νοσηλευτική εκπαίδευση
Authors: Αρμπούζης Σπυρίδωνας 
Published: November 2022

Εισαγωγή: Τα προγράμματα Νοσηλευτικών Σπουδών προσαρμόζουν διεθνώς την εκπαιδευτική πρακτική τους με τεχνολογικά διαδικτυακά μέσα και καινοτομίες. Η τεχνολογική έκρηξη και η ψηφιακή εποχή, οδήγησε στην διασάλευση των «ορίων» του φυσικού κόσμου, όπως τον αντιλαμβανόμαστε μέσω των αισθητηρίων μας, διευρύνοντας τα όριά του. Σε αυτόν τον χώρο εντάσσεται ο όρος Εκτεταμένη ή Ψηφιακή Πραγματικότητα (Extended or Digital Reality/ XR), με τρεις διαστάσεις έκφρασής της στο χωροχρονικό συνεχές: την Μικτή πραγματικότητα (Mixed Reality/ MR), την Επαυξημένη πραγματικότητα (Augmented Reality/ AR) και την Εικονική Πραγματικότητα (Virtual Reality/ VR). Με τον όρο Επαυξημένη Πραγματικότητα/ ΑR αναφερόμαστε σε μια «ενίσχυση» της πραγματικότητας που βιώνει ο χρήστης με την συνδρομή ψηφιακών μέσων. H AR, παρέχει νέες δυνατότητες καινοτόμων ψηφιακών εκπαιδευτικών μέσων, με την εφαρμογή της στη Νοσηλευτική Εκπαίδευση να είναι σχετικά νέα. Σκοπός της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής, ήταν η διερεύνηση των αντιλήψεων των φοιτητών του Τμήματος Νοσηλευτικής, της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, σε σχέση με την χρήση της AR τεχνολογίας στην εκπαιδευτική διαδικασία και η αξιολόγηση χρήσης της εφαρμογής της. Επιπλέον, διερευνήθηκαν οι αντιλήψεις και οι επιθυμίες των φοιτητών σε σχέση με την χρήση των νέων τεχνολογιών στην Νοσηλευτική Εκπαίδευση, όπως αυτή της AR.Μεθοδολογία: Στην πρώτη φάση και δεύτερη φάση, κατασκευάστηκε το ερωτηματολόγιο ύστερα από την βιβλιογραφική αναζήτηση και με βάση την κλασική θεωρία ελέγχου ερωτηματολογίων και κατασκευής κλιμάκων. Συγκεκριμένα, ορίσθηκαν οι υπό μελέτη έννοιες, σχεδιάστηκαν οι κλίμακες εκτίμησης προτιμήσεων και στάσεων, σχολιάστηκαν οι κλίμακες από ειδικούς, διεξήχθη πιλοτική μελέτη προσχεδίου του ερωτηματολογίου σε ελεγχόμενο πληθυσμό και ελέγχθηκε η εγκυρότητά του με τη μέθοδο ελέγχου-επανελέγχου (test-retest) με μεσοδιάστημα ενός μήνα. Ακολούθησε διανομή και συλλογή δια ζώσης των εκτυπωμένων ερωτηματολογίων, με την δυνατότητα παροχής διευκρινίσεων όπου ζητούνταν. Η δειγματοληψία των πληθυσμών συμμετοχής ήταν τυχαία, αφορούσε προπτυχιακούς φοιτητές προερχόμενους από όλα τα έτη σπουδών του Τμήματος Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και χωρίς ηλικιακό περιορισμό. Στην τρίτη φάση, το ερωτηματολόγιο σχεδιάστηκε με το λογισμικό Google Sheets, με παραμετροποίηση, προκειμένου να επιτρέπεται η επιλογή μίας εναλλακτικής απάντησης ανά ερώτημα – υποερώτημα και να είναι υποχρεωτική η συμπλήρωση όλων των ερωτήσεων για την επιτυχή ολοκλήρωση και υποβολή της φόρμας του ερωτηματολογίου online, καθώς έγινε δια ζώσης με το πέρας της διαδικασίας της Ερευνητικής Παρέμβασης. Η Παρέμβαση αποτελούταν από παρακολούθηση και πρακτική εφαρμογή εκπαιδευτικών βίντεο στην Βασική και Χειρουργική Νοσηλευτική. Επίσης, δημιουργήθηκε online ένα AR Quiz αξιολόγησης – επανάληψης των αποκτηθέντων γνώσεων από την παρέμβαση, μέσω του Metaverse studio. Τα βίντεο και το διαδραστικό quiz σηματοδοτήθηκαν Qr Code και αποθηκεύτηκαν στο cloud του ερευνητή με ελεύθερη πρόσβαση από όσους μπορούσαν να σκανάρουν το αντίστοιχο κώδικα. Η παρέμβαση αξιολογήθηκε με ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο (Google Sheets) με το πέρας της διαδικασίας της Παρέμβασης. Αποτελέσματα: Το δείγμα των φοιτητών που πήραν μέρος στην έρευνα ήταν: α) πιλοτικός πληθυσμός n=30, β) 1o ερωτηματολόγιο n= 210, και γ) 2ο ερωτηματολόγιο (παρέμβασης) n= 134. Τα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης του δείγματος αξιολόγησης του ερωτηματολογίου της πρώτης φάσης (πιλοτικής δοκιμής του ερωτηματολογίου), έδειξαν ότι υπήρχε αξιοπιστία του εργαλείου μέτρησης που δημιουργήθηκε. Ο πληθυσμός της δεύτερης ερευνητικής φάσης αποτελούταν από 210 φοιτητές ηλικίας από 18 μέχρι 56 έτη, με τη μέση τιμή να είναι 22,3 έτη (SD=6,1 έτη), με το 77,1% των συμμετεχόντων να είναι γυναίκες. Το 60,0% των συμμετεχόντων ήταν ικανοποιημένοι από τον τρόπο διεξαγωγής των μαθημάτων, ενώ ποσοστό 89,5% θεωρούσε πολύ/απόλυτα σημαντική την ενίσχυση της κλασικής διδασκαλίας, με την χρήση νέων τεχνολογιών. Η βαθμολογία ικανοποίησης κυμαινόταν από 14,3% μέχρι 100%, με τη μέση τιμή να είναι 58% (SD=17,3%), ενώ ο συντελεστής αξιοπιστίας a του Cronbach ήταν άνω του αποδεκτού ορίου (0,7). Η βαθμολογία συμμετοχής των φοιτητών στην εκπαιδευτική διαδικασία κυμαινόταν από 1 μέχρι 5 μονάδες, με τη μέση τιμή να είναι 4,14 μονάδες (SD=0,63) και τον συντελεστή αξιοπιστίας a του Cronbach ήταν άνω του αποδεκτού ορίου (0,7). Όλοι οι συμμετέχοντες θεωρούσαν ότι το διαδίκτυο είναι ένα εργαλείο μάθησης, ενώ 88,1% επιθυμούσαν περαιτέρω χρήση του διαδικτύου στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ο κυριότερος τρόπος που θα επιθυμούσαν οι φοιτητές να συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία χρησιμοποιώντας τα νέα τεχνολογικά μέσα ήταν η Διαδραστική μάθηση - Interactive Learning Features και ακολουθούν τα YouTube video learning και Video Storage Πανεπιστημιακής πλατφόρμας. Η βαθμολογία απόψεων για την υποστήριξη της διαδικασίας μάθησης από τις νέες τεχνολογίες κυμαινόταν από 1,2 μονάδες μέχρι 5, με τη μέση τιμή να είναι 4,32 μονάδες (SD=0,53). Η πλειοψηφία του δείγματος παρέμβασης (n=134), ήταν γυναίκες (75,4%), ενώ οι υπόλοιποι (24,6%) ήταν άνδρες. Η εφαρμογή της AR και εν γένει η εκπαιδευτική διαδικασία της παρέμβασης, ήταν εύκολη στην χρήση της παρά την πρώτη φορά που συμμετείχαν σε τέτοιου είδους εκπαιδευτική μέθοδο (Πάρα πολύ 48,5% και πολύ 38,1%). Η χρήση της ARapp (on line Quiz Γνώσεων με εκκινητή Qr code) με την παράλληλη προβολή εκπαιδευτικών βίντεο και την δια ζώσης εφαρμογή τους, θεώρησαν ότι ήταν ένα χρήσιμο εκπαιδευτικό εργαλείο υποβοήθησης της κλασικής διδασκαλίας (Πάρα Πολύ 64,2%). Το φύλο δεν είχε σημαντική επίδραση στην ικανοποίηση συμμετοχής (t=1,33, df=131, p=0,19). Οι φοιτητές αποδέχονται την AR τεχνολογία ως αρωγό στην εκπαιδευτική διαδικασία (1η στις προτιμήσεις στην κατηγορία χρήσης των νέων τεχνολογικών μέσων - πολύ συχνά με 56%), αν και στην πρώτη φάση μόνο το 35,7% γνώριζε τον όρο. Επιπλέον, βρέθηκε στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση ανάμεσα στην επιθυμητή χρήση smartphone στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην πιθανότητα χρήσης νέων τεχνολογιών όπως αυτή της AR ως διαδραστικού εργαλείου μάθησης (r=0,425, p<0,001). Η διαδραστικότητα των νέων τεχνολογιών & της AR ως μαθητοκεντρικό εργαλείο μάθησης (ενεργητικός ρόλος του φοιτητή) , δίνει στον φοιτητή την ευκαιρία χρήσης κατ’ επίκληση σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό (54,9%). Βρέθηκε στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση ανάμεσα στην επιθυμητή χρήση smartphone και την AR ως συμπληρωματική εκπαιδευτική τεχνολογία (r=0,437, p<0,001). Το 64,9% των φοιτητών βαθμολόγησε με 10 την εκπαιδευτική παρέμβαση σε σχέση με την χρήση διαδραστικού κουίζ γνώσεων επαυξημένης πραγματικότητας ύστερα από παρακολούθηση εκπαιδευτικών βίντεο με σκανάρισμα QR Codes και την πρακτική εφαρμογή νοσηλευτικών δεξιοτήτων που παρακολούθησαν, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπήρχε βαθμολόγηση της παρέμβασης κατώτερη του 8.ΣυμπεράσματαΟι φοιτητές του δείγματός μας, είναι δεκτικοί στην χρήση των νέων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ επιθυμούν την υποβοήθησή της με ηλεκτρονικά – ψηφιακά μέσα, όπως την τεχνολογία της επαυξημένης πραγματικότητας, καθώς Βρέθηκε στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση ανάμεσα στην αξιολόγηση της παρέμβασης και στην συνολική εμπειρία της παρέμβασης (r=0,301, p<0,001). Λέξεις-Κλειδιά: Νοσηλευτική Εκπαίδευση, Επαυξημένη Πραγματικότητα, Ικανοποίηση Φοιτητών Νοσηλευτικής, Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση.