Διερεύνηση των διακριτών κλινικών χαρακτηριστικών αξιολόγησης ατόμων με ισχιαλγία με στόχο την ανάπτυξη ενός αλγόριθμου ταξινόμησής τους στο ελληνικό σύστημα υγείας
Authors: Κοντακιώτης Νικόλαος 
Published: March 2024

Ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών με οσφυαλγία, παραπονείται και για ισχιαλγία. Η αιτιοπαθογένεια της ισχιαλγίας ποικίλλει και μπορεί να οφείλεται σε σοβαρή σπονδυλική παθολογία, οσφυϊκή ριζοπάθεια, σωματικά αναφερόμενο πόνο, καθώς και άλλες μη σπονδυλικής αιτιολογίας καταστάσεις. Η διάγνωση της αιτιολογίας συχνά συμπεριλαμβάνει τη χρήση δαπανηρών απεικονιστικών μεθόδων (μαγνητική τομογραφία), η οποία και πάλι μπορεί να μην είναι αξιόπιστη. Πολλές θεραπευτικές τεχνικές έχουν διερευνηθεί για την αντιμετώπιση των ασθενών που υποφέρουν από ισχιαλγία, αλλά καμία δεν έχει αποδειχτεί στατιστικά ή κλινικά σημαντική. Έτσι γίνεται εύκολα αντιληπτό πως το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται πλέον όλο και περισσότερο στη διερεύνηση πιο αποτελεσματικών εργαλείων αξιολόγησης για την αντιμετώπισή αυτών των ασθενών. Δεδομένου ότι η ισχιαλγία έχει σημαντικό αντίκτυπο στους ασθενείς, την υγειονομική περίθαλψη και το κοινωνικό κόστος, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και στην ελληνική κοινωνία, κρίνεται απαραίτητο η δημιουργία ενός αλγόριθμου ταξινόμησης των ασθενών αυτών ως προς την κλινική έκβαση, με βάση τα αρχικά κλινικά χαρακτηριστικά τους. Παρόλο που υπάρχει παγκόσμιο ερευνητικό ενδιαφέρον για τους πιθανούς αλγόριθμους ταξινόμησης των ασθενών αυτών, υπάρχει επιτακτική ανάγκη δημιουργίας ενός, για τα ελληνικά δεδομένα, αλγόριθμου κλινικής και ερευνητικής εφαρμογής. Στα πλαίσια της παρούσας διδακτορικής διατριβής, αρχικά πραγματοποιήθηκε μια συστηματική ανασκόπηση για την αξιολόγηση της διαγνωστικής ακρίβειας των εργαλείων αξιολόγησης της ισχιαλγίας. Σε αυτή τη μελέτη συμπεριλήφθηκαν μελέτες που αξιολογούσαν τη διαγνωστική αξία κάποιων αυτοαναφερόμενων ερωτηματολόγιων (PROM) και κάποιων ειδικών κλινικών τεστ μέτρησης απόδοσης (PBOs) που αξιολογούν την ισχιαλγία. Συνολικά στοιχεία χαμηλού-μέτριου επιπέδου υποστηρίζουν τη διαγνωστική χρησιμότητα των εργαλείων που εξετάστηκαν σε αυτήν την ανασκόπηση στη διάγνωση της ισχιαλγίας παρόλα αυτά, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η λήψη ιστορικού παίζει σημαντικό ρόλο ως εργαλείο αξιολόγησης της ισχιαλγίας στην κλινική πράξη. Στην κύρια μελέτη συμμετείχαν ασθενείς με ισχιαλγία (n=259) που παραπέμφθηκαν για φυσικοθεραπεία. Τα χαρακτηριστικά των ασθενών, κάποια PROMs και κάποια PBOs, που έδειξε η συστηματική ανασκόπηση, συλλέχθηκαν χρησιμοποιώντας ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο, πριν από την έναρξη της θεραπείας. Μετά την ολοκλήρωση της φυσικοθεραπείας, σε διάστημα τριών (3) εβδομάδων, αξιολογήθηκε η έκβαση της φυσικοθεραπείας τηλεφωνικά, χρησιμοποιώντας την παγκόσμια κλίμακα αντίληψης (GPES). Η GPES μεταφράστηκε, προσαρμόστηκε διαπολιτισμικά και αξιολογήθηκε η αξιοπιστία δοκιμής ελέγχου-επανελέγχου, με άριστα αποτελέσματα, σε ξεχωριστή μελέτη. Προκειμένου να δημιουργηθεί ένα εργαλείο πρόβλεψης για την κατηγοριοποίηση ασθενών με ισχιαλγία, ως προς την κλινική έκβαση, με βάση τα αρχικά κλινικά χαρακτηριστικά τους, διερευνήθηκαν οι ανεξάρτητοι παράγοντες που μπορούν να προβλέψουν την τιμή της κλίμακας GPES, μέσω της Πολλαπλής Γραμμικής Παλινδρόμησης. Η σύνοψη των ανεξάρτητων παραγόντων του μοντέλου Πολλαπλής Γραμμικής Παλινδρόμησης διερευνήθηκε με τη μέθοδο STEPWISE. Η μέθοδος εξελίχθηκε σε 9 φάσεις. Το αποτέλεσμα ήταν ένα μοντέλο 9 προγνωστικών παραγόντων (Ηλικία, Διάρκεια Πόνου, ODI, Νευρολογική Εξέταση [Μυϊκό Τεστ], SBI, Εντόπιση πόνου, VAS, S-LANSS, SLR). Όσον αφορά την προγνωστική ισχύ του τελικού μοντέλου παλινδρόμησης, υπολογίστηκε ο δείκτης Adjusted R² (93,7%). Το μοντέλο είχε ιδιαίτερα υψηλή προσαρμογή στα δεδομένα της παρούσας μελέτης, καθώς και πολύ υψηλή ακρίβεια ως προς την εκτίμηση στον γενικό πληθυσμό. Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι τα κλινικά χαρακτηριστικά που εμφανίστηκαν στον αλγόριθμο κατατάσσονται από το πιο σημαντικό στο λιγότερο σημαντικό με την ακόλουθη σειρά: Ηλικία >ODI> SBI> Νευρολογική εξέταση (Μυϊκή εξέταση)> Εντόπιση πόνου> Διάρκεια πόνου> S-LANSS> VAS> SLR. Προτείνεται κατά την αξιολόγηση των ασθενών με ισχιαλγία να λαμβάνονται υπόψιν και να αξιολογούνται τα κλινικά χαρακτηριστικά με τη σειρά σπουδαιότητας που εμφανίστηκαν από το πιο σπουδαίο στο λιγότερο σπουδαίο. Στην συνέχεια να εισάγονται στον αλγόριθμο που προέκυψε και αναλόγως το αποτέλεσμα ο κλινικός επαγγελματίας υγείας θα είναι σε θέση να ξέρει αν ο εκάστοτε ασθενής θα έχει πιθανότητα με την φυσικοθεραπεία να έχει θετική έκβαση ή όχι στην αντιμετώπιση της ισχιαλγίας. Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι στην παρούσα μελέτη προέκυψε ένας αλγόριθμος που μπορεί εύκολα και γρήγορα να χρησιμοποιηθεί από όλους τους κλινικούς που ασχολούνται με την αξιολόγηση και θεραπεία της ισχιαλγίας. Διερευνήθηκε για πρώτη φορά η σπουδαιότητα των κλινικών χαρακτηριστικών ασθενών με ισχιαλγία στον ελλαδικό χώρο και η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι αυτά μπορεί να είναι χρήσιμα για την πρόβλεψη της βραχυπρόθεσμης έκβασης των ασθενών με ισχιαλγία.