Optimizing inputs' use efficiency in agriculture
Authors: Κυργιάκος Λεωνίδας-Σωτήριος 
Published: January 2024

Η παρούσα πτυχιακή διατριβή έχει ως στόχο να συνεισφέρει σε νέες μεθοδολογικές προσεγγίσεις που αφορούν την αριστοποίηση χρήσης εισροών υπό το πρίσμα της βιώσιμης ανάπτυξης (οικονομία, κοινωνία, περιβάλλον) στον κλάδο της γεωργίας. Για το λόγο αυτό, παρατίθεται μια σύντομη εισαγωγή που καθορίζει τη συλλογιστική πορεία με βάση την οποία η συγκριτική αξιολόγηση αγροτικών συστημάτων είναι επιβεβλημένη, λαμβάνοντας υπόψιν τις οδηγίες που έχουν δοθεί σε παγκόσμιο επίπεδο από τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, ενώ υπάρχει και μια ειδικότερη περιγραφή για τη μέθοδο της Data Envelopment Analysis (DEA), που είναι και η βασική μεθοδολογία που διερευνάται στην παρούσα διατριβή. Στο Κεφάλαιο 2 καταγράφονται τα ερευνητικά ερωτήματα που προέκυψαν από την ανάλυση 120 άρθρων στον τομέα της αριστοποίησης χρήσης εισροών στον κλάδο της γεωργίας. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει αναγκαιότητα για: 1) την εισαγωγή κοινωνικών παραγόντων στη συνολική διαδικασία αξιολόγησης ώστε να λαμβάνονται αποφάσεις που να καλύπτουν και τους 3 πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης, 2) τη δημιουργία βάσεων δεδομένων αγρού που να παρουσιάζουν υψηλό βαθμό ακρίβειας 3) τη χρήση πιο σύνθετων μεθοδολογικών προσεγγίσεων, όπως αυτές εφαρμόζονται σε άλλους κλάδους της επιχειρησιακής έρευνας. Στο Κεφάλαιο 3, πραγματοποιείται ένας συνδυασμός της DEA με την πολυκριτηριακή μέθοδο λήψης αποφάσεων TOPSIS, προκειμένου να εξαχθούν αποτελέσματα που εμπεριέχουν και την κοινωνική διάσταση, εστιάζοντας στο πρώτο βιβλιογραφικό κενό. Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε αφορούσε 107 παραγωγούς βάμβακος στη Θεσσαλία και τη Μακεδονία. Τα τελικά αποτελέσματα δείχνουν ότι υπάρχει ένα καλά εγκαθιδρυμένο πρωτόκολλο παραγωγής ενώ είναι ελάχιστοι οι παραγωγοί που παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό αποδοτικότητας. Αναφορικά με το συνδυασμό DEA και TOPSIS φαίνεται να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος, όχι μόνο για την ενσωμάτωση κοινωνικών χαρακτηριστικών, αλλά και για περιπτώσεις που είναι δύσκολο να υπάρχουν ακριβείς μετρήσεις αγρού. Το Κεφάλαιο 4 αναφέρεται σε μια μελέτη περίπτωσης όπου μελετάται η αποδοτικότητα χρήσης εισροών για παραγωγούς σε Ελλάδα και Ιταλία μέσα από το δίκτυο του GD.NET, ενός συστήματος λήψεων αποφάσεων για την καλλιέργεια σκληρού σίτου, το οποίο έχει προκύψει από τη συνεργασία της HORTA με την Barilla. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αναδείχθηκε η διαφορά που προκύπτει από την εφαρμογή των καλλιεργητικών συμβουλών που παρέχει το GD.NET. Πιο συγκεκριμένα, αποδείχθηκε ότι οι Ιταλοί αγρότες έχουν μια ξεκάθαρη τάση για μείωση των εισροών, ενώ στην Ελληνική επικράτεια η εφαρμογή του πρωτοκόλλου δεν παρουσιάζει την ίδια συνεκτικότητα. Παρόλα αυτά, το κεφάλαιο αυτό προωθεί τον τρόπο λειτουργίας μιας σύγχρονης γεωργίας με τη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων αγρού, μέσω συστημάτων υποβοήθησης λήψης αποφάσεων, που έχουν ως στόχο την αύξηση της αποδοτικότητας και τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Στο Κεφάλαιο 5 παρουσιάζεται η εφαρμογή της DEA με τη χρήση δεδομένων χρονοσειράς από τους αγροτικού τομείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μεθοδολογικό ενδιαφέρον της συγκεκριμένης έρευνας αποσκοπεί στην επίδραση της επιλογής του κατάλληλου παραθύρου (Window), το οποίο αντιστοιχεί με το χρονικό διάστημα με βάση το οποίο η μεταβολή της επίδρασης της τεχνολογίας θεωρείται μη σημαντική. Στην περίπτωση αυτή το ιδανικό χρονικό παράθυρο που προέκυψε ισοδυναμούσε με 7 έτη, που αντιστοιχούν με το χρονικό διάστημα εφαρμογής των προγραμματικών περιόδων εφαρμογής της ΚΑΠ. Στο τελευταίο κεφάλαιο πραγματοποιείται μια σύνοψη των κεφαλαίων που έχουν προηγηθεί καθώς και οι προκλήσεις που συνοδεύουν την εφαρμογή της DEA από την πλευρά των επιχειρήσεων αλλά και τον ακαδημαϊκό κλάδο, προκειμένου να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή συμβολή προς τις γενικές κατευθύνσεις του ΟΗΕ για επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης έως το 2050.