Η ποιμαντική προσέγγιση των αναγκών και των προβλημάτων του πληρώματος της Εκκλησίας στα κείμενα των δύο Αναστασίων Α΄ και Β΄ Αντιοχείας
Authors: Κολιοφούτης Αθανάσιος 
Published: August 2021

Αντικείμενο της διδακτορικής μας διατριβής αποτελεί η ανάδειξη και η ποιμαντική αξιολόγηση της ποιμαντικής διακονίας δύο κορυφαίων ποιμένων της Εκκλησίας, των αγίων Αναστασίων Α' και Β' Αντιοχείας, οι οποίοι έζησαν στο β' μισό του 6ου και στις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ.. Γενικότερος στόχος της έρευνας μας αποτέλεσε, τόσο η ανάδειξη των ιδιαίτερων ποιμαντικών μεθόδων, με τις οποίες οι άγιοι αντιμετώπισαν τα προβλήματα και τις ανάγκες του ποιμνίου τους, όσο και η ποιμαντική αξιολόγηση και ο συσχετισμός τους με τα δεδομένα της μετανεωτερικής κοινωνίας. Καταβλήθηκε προσπάθεια: α) Να αναδείξουμε το ιστορικό στίγμα της εποχής των αγίων Αναστασίων και των ιδιαίτερων ποιμαντικών αναγκών, όπως αυτές αποτυπώνονται στα κείμενα τους και τα πορίσματα της ιστορικής έρευνας. β) Να επισημάνουμε τους τρόπους με τους οποίους οι άγιοι Αναστάσιοι αντιμετώπισαν και θεράπευσαν αυτές τις ποιμαντικές ανάγκες. Ετέθη ο προβληματισμός και επιδιώχθηκε να δοθούν απαντήσεις στο κατά πόσο οι άγιοι κάλυψαν και με ποιο τρόπο τις ποιμαντικές ανάγκες της εποχής τους. γ) Επιδιώχθηκε μέσα από συγκριτική έρευνα να διαπιστωθεί κατά πόσο σήμερα διατυπώνονται ανάλογα της εποχής των αγίων Αναστασίων ποιμαντικά αιτήματα και πως μπορεί να γίνει σήμερα επικαιροποίηση της ποιμαντικής δράσης των αγίων. Η έρευνα μας Ξεκίνησε με την καταγραφή του γραμματολογικού προβλήματος των Αναστασίων Σιναϊτών, το οποίο αφορά στον προσδιορισμό του αριθμού και των προσώπων των Αναστασίων Σιναϊτών, το γενικό χρονικό πλαίσιο της δράσης τους και την απόδοση των αναστασιανών κειμένων στον καθένα απ’ αυτούς. Στο πρώτο κεφάλαιο της διατριβής μας προσπαθήσαμε να φωτίσουμε την εποχή κατά την οποία έζησαν και έδρασαν οι άγιοι Αναστάσιοι, από την περίοδο του Ιουστινιανού και των διαδόχων του, μέχρι τη βασιλεία του τύραννου Φωκά.Στο δεύτερο κεφάλαιο προχωρήσαμε στην αξιολόγηση του ποιμαντικού έργου του αγίου Αναστασίου Α' Αντιοχείας. Αναδείχθηκε τόσο ο αδιάκοπος αντιαιρετικός αγώνα του αγίου, όσο και ο τρόπος με τον οποίο αυτός επέτυχε να συγκρατήσει τον πάπα Ρώμης Γρηγόριο Διάλογο από τις έντονες αντιδράσεις του, λόγω της χρήσης του τίτλου «οικουμενικός» από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννη Δ' Νηστευτή. Στη συνέχεια, αξιολογήσαμε το ποιμαντικό έργο του αγίου Αναστασίου Β' Αντιοχείας. Πέραν του αντιαιρετικού αγώνα του αγίου, ο οποίος αποτελεί συνέχεια του αντιαιρετικού αγώνα του προκατόχου του, αυτός αντιμετώπισε με ποιμαντική αποτελεσματικότητα και τα πρακτικά προβλήματα του ποιμνίου του. Ανταποκρίθηκε τόσο στην ποιμαντική αναγκαιότητα της παρηγορίας και στήριξης των πενθούντων χριστιανών και της καθοδήγησης τους, όσο και στην αντιμετώπιση της ασυνεπούς, ελλιπούς και μη ουσιαστικής συμμετοχής των πιστών στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας. Στο τελευταίο κεφάλαιο της διατριβής μας επιχειρήσαμε να προβούμε σε μια επικαιροποίηση της ποιμαντικής δράσης των αγίων Αναστασίων στη σημερινή πραγματικότητα. Αξιοποιώντας την πλούσια δεξαμενή της πατερικής μας παράδοσης, πιστεύουμε ότι συμβάλλαμε κατά το δυνατόν, στην επίτευξη των επιστημονικών στόχων που θέσαμε.