The right to democratic belonging
Authors: Δρυμιώτου Έλενα 
Published: September 2021

Η διατριβή ερμηνεύει το δικαίωμα της ίσης προστασίας ενώπιον του νόμου και εισηγείται συγκεκριμένα κριτήρια δικαστικού ελέγχου. Εισηγήθηκα «το δικαίωμα του δημοκρατικώς ανήκειν» το οποίο έχει τρία εγγενή δικαιώματα: «δικαίωμα να ανήκεις με ασφάλειια σε μια δημοκρατική κοινωνία», «δικαίωμα να ανήκεις με ελευθερία στην ταυτότητα σε μια δημοκρατική κοινωνία» και «δικαίωμα να ανήκεις χωρίς το άγχος της απειλής σε μια δημοκρατική κοινωνία». Η προτεινόμενη θεωρία του δικαστικού ελέγχου αποτελείται από κριτήριο παραδεκτού της αίτησης, πρώτο και δεύτερο κριτήριο ορισμού του ευρύτερου πεδίου προστασίας του δικαιώματος, όπως επίσης και κριτήρια δικαιολόγησης των περιορισμών του δικαιώματος σε μια δημοκρατική κοινωνία. Ακολουθήθηκε μια ουσιαστική, τελολογική και πραγματιστική ερμηνεία του δικαιώματος με τη βοήθεια νομολογίας, νομικής και πολιτικής θεωρίας. Το δεύτερο μέρος είναι η κυρίως ανάλυση του ευρύτερου πεδίου προστασίας «του δικαιώματος του δημοκρατικώς ανήκειν» και τα σχετικά κριτήρια δικαστικού ελέγχου. Αναλύονται τα εγγενή δικαιώματα του ευρύτερου πεδίου προστασίας του δικαιώματος: «δικαίωμα να ανήκεις με ασφάλεια σε μια κοινότητα ίσων», «δικαίωμα να ανήκεις με ελευθερία στην ταυτότητα σε μια κοινότητα ίσων» και «δικαίωμα να ανήκεις χωρίς το άγχος της απειλής σε μια κοινότητα ίσων». Τα εν λόγω εγγενή δικαιώματα συνθέτουν το γενικότερο «δικαίωμα του ανήκειν σε μια κοινότητα ίσων», το οποίο είναι το γενικότερο και ευρύτερο εγγενές δικαίωμα στο τελικό δικαίωμα. Με βάση τη θεωρητική αυτή ανάλυση πρότεινα ότι τα σχετικά κριτήρια διαφοροποίησης, για την ανάλυση της παραβίασης του δικαιώματος είναι «τα κριτήρια του ανίσως ανήκειν». Σ’ αυτά εμπίπτει οποιοδήποτε κριτήριο διαφοροποίησης το οποίο καθιστά στη συγκεκριμένη περίπτωση τη διαφοροποίηση ύποπτη για παραβίαση του δικαιώματος. Διέκρινα επίσης δύο είδη αιτήσεων σε σχέση με το αν ο/η Αιτητής/τρια ισχυρίζεται ότι είναι μέλος μίας από τις ήδη ωφελούμενες ομάδες και όταν ο/η Αιτητής/τρια δεν ισχυρίζεται τέτοια ιδιότητα μέλους. Είναι με βάση την πιο πάνω θεωρητική ανάλυση που πρότεινα συγκεκριμένα αναλυτικά κριτήρια δικαστικού ελέγχου του τελικού δικαιώματος. Υπάρχουν τρία κριτήρια τα οποία χρήζουν καταφατικής απάντησης για να στοιχειοθετηθεί «κατ’αρχήν παραβίαση του τελικού δικαιώματος». Ειδικότερα, για να είναι παραδεκτή η αίτηση πρέπει να υπάρχει «διαφοροποίηση στη βάση ενός δυνητικού κριτηρίου ανίσως ανήκειν». Αν η απάντηση είναι καταφατική, το επόμενο κριτήριο είναι αν υπάρχει «διαφοροποίηση στη βάση πραγματικού κριτηρίου ανίσως ανήκειν». Αν ο δικαστής πεισθεί ότι το προηγούμενο κριτήριο πληροίται, το επόμενο κριτήριο είναι αν η «διαφοροποίηση στη βάση του εν λόγω κριτηρίου παραβιάζει το ευρύτερο πεδίο προστασίας του δικαιώματος, ήτοι το δικαίωμα του ανήκειν σε μια κοινότητα ίσων». Αν ο δικαστής πεισθεί ότι υπάρχει «παραβίαση του δικαιώματος του ανήκειν σε μια κοινότητα ίσων», τότε υπάρχει «κατ’αρχήν παραβίαση του τελικού δικαιώματος». Το τρίτο μέρος αφορά κριτήρια για το «πότε η παραβίαση του δικαιώματος του ανήκειν σε μια κοινότητα ίσων δικαιολογείται στη συγκεκριμένη περίπτωση σε μια δημοκρατική κοινωνία». Η δημοκρατική κοινωνία ορίστηκε ως «συμμετοχική κοινότητα ίσων». Εισηγήθηκα μια πρώτη αναλυτική «ζώνη επαναπροσδιορισμού του δικαιώματος σε μια δημοκρατική κοινωνία» υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις. Η «[υπο]ζώνη του δημοκρατικού επαναπροσδιορισμού του δικαιώματος» είναι διαφορετική από μια επόμενη και ιδιαίτερη αναλυτική «υποζώνη του δικαίου της ανάγκης σε μια δημοκρατική κοινωνία». Αναφορικά με την τελευταία, ενώ την εντόπισα και σημείωσα προκαταρτικές σκέψεις, δεν επιχείρησα να αναπτύξω θεωρητικά. Στη ζώνη του επαναπροσδιορισμού υπάρχει παραβίαση του «δικαιώματος του δημοκρατικώς ανήκειν» σε «περίπτωση παραβίασης είτε του ελάχιστου περιεχομένου του δικαιώματος είτε, ενός περαιτέρω κριτηρίου αναλογικότητας, το οποίο επιτρέπεται νοουμένου ότι υπάρχει ήδη διαπίστωση ότι δεν παραβιάζεται το ελάχιστο περιεχόμενο του δικαιώματος». Αντιθέτως, στη ζώνη του δικαίου της ανάγκης, στην οποία ενδέχεται να καλεστεί ο δικαστής να εισέλθει, υπάρχει ήδη διαπίστωση παραβίασης του τελικού δικαιώματος. Εκεί ο δικαστής καλείται να αποφανθεί αν η παραβίαση του δικαιώματος καθ’εαυτή είναι συνταγματική υπό τις εν λόγω εξαιρετικές συνθήκες. Υπάρχουν δηλαδή δύο αναλυτικές ζώνες δικαστικού ελέγχου οι οποίες αφορούν κριτήρια δικαιολόγησης περιορισμών των δικαιωμάτων σε μια δημοκρατική κοινωνία. Η δεύτερη όμως ζώνη είναι άκρως εξαιρετική.Στο τέταρτο μέρος, εφάρμοσα την εισηγούμενη «θεωρία δικαστικού ελέγχου του δικαιώματος του δημοκρατικώς ανήκειν» στην υπόθεση Fisher v. The University of Texas at Austin 2013 (Fisher I) του Ανώτατου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών. Στη Fisher προσβλήθηκε το πρόγραμμα θετικών μέτρων για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο ως φυλετική αυθαίρετη διάκριση. Kατέληξα ότι το δεύτερο κριτήριο της εισηγούμενης θεωρίας δεν πληροίται. Δεν υπάρχει, δηλαδή, «διαφοροποίηση στη βάση πραγματικού κριτηρίου ανίσως ανήκειν». Κατά συνέπεια, κατέληξα ότι δεν στοιχειοθετείται καμία φυλετική αυθαίρετη διάκριση εναντίον της Αιτήτριας.