Η ηλεκτρονική επίλυση διαφορών ως νέο σύστημα απονομής δικαιοσύνης
Authors: Παπαδημητρίου Ελευθερία 
Published: October 2021

Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών ως νέο σύστημα απονομής της δικαιοσύνης και ειδικότερα η μελέτη της ευρωπαϊκής πλατφόρμας επίλυσης καταναλωτικών διαφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρχικά, έγινε αναφορά στο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο αποτέλεσε τον πρόδρομο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στην οποία βασίζεται η λειτουργία της πλατφόρμας ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών, όπως είναι η Σύσταση 98/257/ΕΚ και η Σύσταση 2001/310/ΕΚ. Στη συνέχεια, παρουσιάστηκαν τα πρώτα ευρωπαϊκά συστήματα ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών, τα οποία αποτέλεσαν τη βάση για τη δημιουργία της ευρωπαϊκής πλατφόρμας ΗΕΔ. Έγινε περαιτέρω ανάλυση του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 524/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 για την ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (Κανονισμός ΗΕΚΔ), καθώς και της Οδηγίας 2013/11/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 για την εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (Οδηγία ΕΕΚΔ). Επίσης, αναλύθηκε η λειτουργία της πλατφόρμας ΗΕΔ, καθώς και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπή, των εθνικών σημείων επαφής ΗΕΔ, καθώς και των φορέων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών που συμμετέχουν σε αυτήν. Προσέτι δε, παρουσιάστηκαν δύο πρωτότυπες έρευνες, ώστε να παρουσιαστούν και να αξιολογηθούν οι φορείς ΕΕΔ σε μια προσπάθεια συνολικότερης αξιολόγησης της ευρωπαϊκής πλατφόρμας ΗΕΔ. Εξετάστηκε, επίσης, το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη υπό το πρίσμα της ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών αλλά και της εναλλακτικής επίλυσης διαφορών. Αναλύθηκαν, ακόμα, οι σχετικές αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήτοι η υπόθεση Rosalba Alassini κλπ. κατά Telecom Italia και η υπόθεση Menini, Rampanelli κατά Banko Popolare. Στη συνέχεια, εξετάστηκε το ζήτημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των υποκειμένων των δεδομένων, τα οποία συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα ΗΕΔ, καθώς και η συμμόρφωση της τελευταίας με το Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων. Αναλύθηκαν τα είδη της ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών (Online Dispute Resolution), όπως είναι η ηλεκτρονική διαμεσολάβηση (e-mediation), η ηλεκτρονική διαιτησία (e-arbitration) και η ηλεκτρονική διαπραγμάτευση (e-negotiation) με ειδικότερη αναφορά στη χρήση των σχετικών μεθόδων στο πεδίο της ηλεκτρονικής επίλυσης των καταναλωτικών διαφορών. Παρουσιάστηκαν, ακόμα, τα βασικότερα συστήματα ηλεκτρονική επίλυσης διαφορών διεθνώς, τα οποία αποτελούν εφαρμογές της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης (e-Justice), της ηλεκτρονικής διαιτησίας και της ηλεκτρονικής διαπραγμάτευσης. Εξετάστηκε η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στο πεδίο της ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών, καθώς και οι αρχές που θα πρέπει να τηρούνται κατά την εφαρμογή της. Ακόμα, οριοθετήθηκαν εννοιολογικά οι καταναλωτικές διαφορές, υπό την έννοια που τις προβλέπει ο Κανονισμός ΗΕΚΔ και η Οδηγία ΕΕΚΔ. Τέλος, εξετάστηκε το ζήτημα της αναγνώρισης και εκτέλεσης των αποφάσεων που προκύπτουν από την ηλεκτρονική επίλυση διαφορών, καθώς και η χρήση της τεχνολογίας blockchain ως λύση στο πρόβλημα της έλλειψης εκτελεστότητας των αποφάσεων ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών.