UXAml Framework
Authors: Ντοά Σταυρούλα 
Published: September 2021

Η Διάχυτη Νοημοσύνη (ΔΝ) αποτελεί ένα νέο ανθρωποκεντρικό τεχνολογικό παράδειγμα, όπου τεχνολογικά προηγμένα περιβάλλοντα που απαρτίζονται από διασυνδεδεμένες και ενσωματωμένες συσκευές, δίκτυα αισθητήρων, υπολογιστική όραση, καθώς και δυνατότητες συλλογιστικής και αυτοπροσαρμογής, προσανατολίζονται στην πρόβλεψη και ικανοποίηση των αναγκών των κατοίκων τους. Σε αυτό το πλαίσιο και εν όψει της όχι τόσο μακρινής πραγμάτωσης των περιβαλλόντων ΔΝ, η αξιολόγηση λαμβάνει εξέχουσα σημασία.Η αξιολόγηση αποτελεί κεντρική έννοια στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου – Υπολογιστή, προσελκύοντας αυξανόμενο ενδιαφέρον και αντιμετωπίζοντας νέες προκλήσεις καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται πέρα από το υπόδειγμα της επιφάνειας εργασίας (desktop paradigm), ενώ τα πιθανά πλαίσια χρήσης επεκτείνονται εκτός από το εργασιακό περιβάλλον σε οποιαδήποτε σχεδόν δραστηριότητα του ανθρώπου. Προς αυτή την κατεύθυνση, αρκετές προσπάθειες έχουν επιχειρήσει να ορίσουν ένα πλαίσιο για την αξιολόγηση και να καθορίσουν πώς θα πρέπει να επιδιώκεται σε ότι αφορά την ευχρηστία και την εμπειρία χρήσης, καθώς και για αυτοπροσαρμοζόμενα περιβάλλοντα και περιβάλλοντα πανταχού παρούσας υπολογιστικής δύναμης (ubiquitous computing). Ωστόσο, με την πρόοδο της τεχνολογίας, ο αριθμός των παραμέτρων που πρέπει να αξιολογούνται καθίσταται πολύ μεγάλος για να μελετηθεί μέσω σημειώσεων των παρατηρητών μιας συνεδρίας αξιολόγησης, ή μέσω ερωτηματολογίων τα οποία απευθύνονται στους χρήστες (μια συνηθισμένη τρέχουσα πρακτική κατά την αξιολόγηση της εμπειρίας χρήσης). Αφ’ ετέρου, παρά το γεγονός ότι η έννοια της Διάχυτης Νοημοσύνης υπάρχει για περισσότερο από μια δεκαετία και παρά την καίρια σημασία της αξιολόγησης, οι προσπάθειες στο πεδίο έχουν επικεντρωθεί στον προσδιορισμό των προκλήσεων και στην προώθηση της σημασίας των επί τόπου αξιολογήσεων (in situ), ενώ παρατηρείται έλλειψη γενικευμένων και συστηματικών προσπαθειών προς την κατεύθυνση της αξιολόγησης της εμπειρίας χρήσης σε περιβάλλοντα Διάχυτης Νοημοσύνης.Η παρούσα διατριβή προτείνει ένα καινοτόμο, περιεκτικό εννοιολογικό και μεθοδολογικό πλαίσιο, που ονομάζεται UXAmI, για την αξιολόγηση της εμπειρίας χρήσης σε περιβάλλοντα ΔΝ, στοχεύοντας στην αξιολόγηση ενός μεγάλου εύρους χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων τέτοιων περιβαλλόντων, λαμβάνοντας υπόψη παραδοσιακά και σύγχρονα μοντέλα και προσεγγίσεις αξιολόγησης. Υιοθετώντας μια επαναληπτική προσέγγιση, το πλαίσιο προτείνει μετρικές που προσδιορίζονται μέσω επιθεωρήσεων από εμπειρογνώμονες (expert-based reviews) κατά τα αρχικά στάδια της ανάπτυξης, και μέσω αξιολογήσεων με χρήστες σε μετέπειτα στάδια της ανάπτυξης ενός συστήματος ή περιβάλλοντος ΔΝ. Επωφελούμενο από την υποδομή των περιβαλλόντων ΔΝ, το προτεινόμενο UXAmI πλαίσιο εισηγείται την αυτόματη ανάκτηση ποικίλων παραμέτρων κατά τη διάρκεια αξιολογήσεων με χρήστες. Ο συνδυασμός των αυτόματων μετρήσεων, της παρατήρησης των χρηστών, των ερωτηματολογίων και των συνεντεύξεων με χρήστες αναμένεται να βοηθήσει τους αξιολογητές να αποκτήσουν επίγνωση των σύνθετων ζητημάτων της εμπειρίας χρήσης σε περιβάλλοντα ΔΝ, μελετώντας παραμέτρους που αφορούν στη διαισθητικότητα, μη παρεμβατικότητα (unobtrusiveness), αυτοπροσαρμογή, ευχρηστία, χρήση σε πολλαπλές πλατφόρμες και από πολλαπλούς χρήστες, συνεπαγόμενες αλληλεπιδράσεις (implicit interactions), ελκυστικότητα και συναισθήματα, ασφάλεια και ιδιωτικότητα, καθώς και αποδοχή από τους χρήστες. Τέλος, στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής προτείνονται εργαλεία που στοχεύουν στην υποβοήθηση των μηχανικών εμπειρίας χρήσης (user experience engineers) κατά τη διεξαγωγή αξιολογήσεων σε περιβάλλοντα ΔΝ με τη χρήση του πλαισίου UXAmI. Αυτά περιλαμβάνουν ένα εργαλείο για αξιολογήσεις από εμπειρογνώμονες βάσει οδηγιών (guidelines), ένα εργαλείο για τη συλλογή δεδομένων από αξιολογήσεις με χρήστες και ανάλυση των αποτελεσμάτων τους, καθώς και μια επαγγελματική πλατφόρμα δικτύωσης για μηχανικούς εμπειρίας χρήσης, η οποία θα δρα ως πηγή πληροφόρησης και μέσο συνεργασίας, ενσωματώνοντας τα άλλα δύο εργαλεία ως επιβράβευση των ενεργών και τακτικών μελών της.