Αξιολόγηση της ποιότητας ζωής και της ικανοποίησης από την φροντίδα, ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα
Authors: Κουτσιμπού Παναγιώτα 
Published: November 2021

Εισαγωγή: H οικονομική κρίση στην Ελλάδα είχε πολλαπλές επιδράσεις τόσο στην υγεία του πληθυσμού όσο και στο σύστημα υγείας, δημιουργώντας προβληματισμούς για την αποτελεσματικότητα, την ισότιμη κατανομή του και τελικά την ικανοποίηση των πολιτών από αυτό. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της ποιότητας ζωής και της γενικής κατάστασης της υγείας των ασθενών με χρόνια (ΧΑΠ, άσθμα) αλλά και οξέα (πνευμονία, λοιμώξεις αναπνευστικού) αναπνευστικά νοσήματα,που νοσηλεύονταν σε ένα τριτοβάθμιο νοσοκομείο. Επίσης,η διερεύνηση της προσδοκίας, της αντιληπτής ποιότητας και κατά επέκταση της ικανοποίησης από τη νοσοκομειακή φροντίδα αυτών των ασθενών σε συνάρτηση με τα κοινωνικοοικονομικά τους χαρακτηριστικά σε συνθήκες οικονομικής λιτότητας. Μεθοδολογία: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 202 ασθενείς που νοσηλεύονταν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Λάρισας στην Πνευμονολογική Κλινική από το Φεβρουάριο του 2016 έως και το Δεκέμβριο του 2018. Από αυτούς οι 111 ασθενείς έπασχαν από χρόνιο αναπνευστικό νόσημα (XAΠ, BA) και οι 91 από οξύ (πνευμονία, λοίμωξη αναπνευστικού). Το ερωτηματολόγιο που κλήθηκαν να απαντήσουν οι συμμετέχοντες ήταν ανώνυμο και είχε πέντε τμήματα: τα δημογραφικά στοιχεία, το EQ-5D-3L(και η κλίμακα VAS), το SF-36, την κλίμακα για την ικανοποίηση από τη φροντίδα (ΕPSS) και την κλίμακα μέτρησης οικονομικής δυνατότητας (FAS). Για την στατιστική επεξεργασία των δεδομένων, χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα για τις κοινωνικές επιστήμες IBM-SPSS 25. Αποτελέσματα: Το 57,4% του δείγματος ήταν άντρες και το 67% ήταν πάνω από 65 ετών. Το 55% των ασθενών υπέφεραν από χρόνια αναπνευστική νόσο (35% ΧΑΠ και 20% άσθμα) ενώ το 45% αυτών από οξεία αναπνευστική νόσο (38% πνευμονία και 7% λοίμωξη αναπνευστικού). Εκείνοι που έπασχαν από ΧΑΠ ήταν κυρίως άνδρες (88,7%), άνω των 65 ετών με μέση διάρκεια νόσου τα 13 έτη. Το 63,70% βρίσκει την τωρινή νοσηλεία εξίσου καλή με την προηγούμενη. Η ηλικία, η εκπαίδευση και το νόσημα επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σχεδόν στις περισσότερες διαστάσεις του SF-36, με τους ασθενείς με ηλικία άνω των >65 με λίγα χρόνια εκπαίδευσης που πάσχουν από χρόνιο πρόβλημα να έχουν και χαμηλότερη αυτοαναφερόμενη ποιότητα ζωής. Στο ερωτηματολόγιο EQ-5D-3L, με εξαίρεση το άγχος/θλίψη, όσο περισσότερα τα προβλήματα με την κινητικότητα, την αυτο-φροντίδα, τις συνήθεις δραστηριότητες και τον πόνο/δυσφορία, τόσο χειρότερη είναι η οικονομική δυνατότητα των συμμετεχόντων. Οι ασθενείς με ηλικία >65 ετών, με λιγότερα χρόνια εκπαίδευσης, που πάσχουν από χρόνια ασθένεια και όσοι έχουν καλύτερη εμπειρία από την τρέχουσα νοσηλεία, έχουν και στατιστικά σημαντική χαμηλότερη τιμή στην κλίμακα VAS. Σε όλες τις διαστάσεις της ποιότητας και της ικανοποίησης από τη φροντίδα οι χρόνιοι ασθενείς παρουσιάζονται με μικρότερες προσδοκίες (3,65, έναντι 3,94 των οξέων), μικρότερη εκληφθείσα ποιότητα (5,03, έναντι 5,71 των οξέων) αλλά με υψηλότερη ικανοποίηση (4,95, έναντι 4,70 των οξέων). Στην έρευνα διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς με οξύ πρόβλημα είχαν υψηλότερες προσδοκίες από το φαγητό, την ενημέρωση, τα ευαίσθητα δεδομένα και την ατμόσφαιρα, σε αντίθεση με τους χρόνιους ασθενείς που εκδήλωσαν υψηλότερες προσδοκίες για την ενσυναίσθηση και το σεβασμό από το προσωπικό. Αντίθετα όσον αφορά την ικανοποίηση από τη φροντίδα στους τρεις από τους τέσσερις παράγοντες (Τεχνικές και διαπροσωπικές δεξιότητες, φαγητό, οργάνωση και λειτουργία του τμήματος) που κατηγοριοποιήθηκαν οι ερωτήσεις, ήταν πιο ψηλά οι χρόνιοι ασθενείς. Οι ασθενείς με ηλικία >65 ετών ανέφεραν χαμηλότερη οικονομική δυνατότητα (26,00 ± 9,41 έναντι 29,24 ± 10,63) καθώς και εκείνοι με χρόνια αναπνευστική νόσο (24,18 ± 7,90 έναντι 30,57 ± 11,98). Τα χρόνια που ζουν με τη νόσο συσχετίστηκαν στατιστικά σημαντικά και αρνητικά (r = -0,232, p = 0,001) με τη συνολική βαθμολογία οικονομικής ικανότητας. Οικονομικά αδύναμοι εμφανίζονται και οι ασθενείς με λίγα χρόνια εκπαίδευσης. Συμπεράσματα: Σημαντικές μεταβλητές που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής αλλά και την ικανοποίηση από τη νοσηλεία των αναπνευστικών ασθενών περιλαμβάνουν την ηλικία, τη χρονιότητα της νόσου, το εκπαιδευτικό επίπεδο και την οικονομική δυνατότητα. Οι πνευμονολογικοί ασθενείς θέτουν ως προτεραιότητα της νοσηλείας την εύκολη πρόσβαση στους επαγγελματίες υγείας, τη δωρεάν παροχή των αντίστοιχων υπηρεσιών και την αποκάλυψη της αλήθειας για την κατάσταση της υγείας τους. Τελικά οι χρόνιοι ασθενείς ικανοποιήθηκαν περισσότερο από την επικοινωνία με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και την εύκολη πρόσβασή τους στους επαγγελματίες υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τις αυξημένες θεραπευτικές, επικοινωνιακές και πληροφοριακές ανάγκες τους που σχετίζονται με την πορεία της νόσου. Οι ασθενείς με οξύ νόσημα από την άλλη πλευρά ικανοποιήθηκαν από το σεβασμό κατά την εξέταση, και τη σωστή λήψη ιστορικού. Η δωρεάν φροντίδα από το ιατρικό προσωπικό ήταν πολύ ψηλά και στις προσδοκίες αλλά και στην ικανοποίηση των δύο κατηγοριών ασθενών, εύρημα που επιβεβαιώνει τις αρνητικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην πρόσβαση αυτών στο σύστημα υγείας. Η οικονομική δυνατότητα αναδείχθηκε σε βασική μεταβλητή τόσο της ικανοποίησης όσο και της κατάστασης υγείας των πνευμονολογικών ασθενών, εύρημα που πρέπει να ληφθεί υπόψη από τους υπεύθυνους χάραξης της πολιτικής για την υγεία στη χώρα, δεδομένων και των δραματικών περιστολών των αντίστοιχων δαπανών που έχουν λάβει χώρα κατά τα τελευταία χρόνια.