Εφαρμοσιμότητα και επέκταση του μοντέλου των εργασιακών απαιτήσεων-πόρων σε προπονητές ομαδικών αθλημάτων
Authors: Καλτσονούδη Καλλιόπη 
Published: July 2022

Το μοντέλο των Εργασιακών Απαιτήσεων - Πόρων (ΕΑ-Π) είναι ένα γενικό και ευέλικτο μοντέλο άγχους και παρακίνησης, το οποίο έχει αναπτυχθεί με σκοπό την κατανόηση των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που συμβάλλουν στην ψυχολογική ευημερία (ή διαταραχή) των εργαζομένων. Έχει εφαρμοστεί σε ποικίλα εργασιακά περιβάλλοντα. Πολυάριθμα ερευνητικά δεδομένα έχουν υποστηρίξει τις βασικές υποθέσεις του μοντέλου των ΕΑ-Π και έχουν προτείνει την περαιτέρω διερεύνηση με τον έλεγχο νέων σχέσεων. Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμένες μελέτες από την εφαρμογή του μοντέλου αυτού στον χώρο της προπονητικής. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι διττός και αφορά, αφενός, στον έλεγχο της εφαρμοσιμότητας του μοντέλου των ΕΑ-Π στον χώρο της προπονητικής ομαδικών αθλημάτων και αφετέρου, στην επέκταση και βελτίωση του μοντέλου με την ενσωμάτωση νέων μεταβλητών, όπως της «Πρόθεσης Εγκατάλειψης» εργασίας των προπονητών, του προσωπικού πόρου της «Αισιοδοξίας» των προπονητών και της προηγούμενης «Αγωνιστικής Απόδοσης» της ομάδας. Ο προσωπικός πόρος της «Αισιοδοξίας» εξετάστηκε ως μεταβλητή άμεσης, έμμεσης και ρυθμιστικής επίδρασης. Η διασφάλιση εύρωστων κλιμάκων μέτρησης για τον έλεγχο των υποθετικών μοντέλων επετεύχθη μέσα από μια σειρά πιλοτικών μελετών. Τα εξεταζόμενα μοντέλα διερευνήθηκαν σε δείγμα 1.181 Ελλήνων προπονητών ομαδικών αθλημάτων με συμμετοχή σε επίσημα πρωταθλήματα όλων των κατηγοριών. Ακολουθήθηκε η πιθανολογική δειγματοληπτική μέθοδος διεξαγωγής διαδικτυακής έρευνας με τη χρήση ενός πλαισίου δειγματοληψίας που βασίζεται σε λίστα υψηλής πληθυσμιακής κάλυψης. Για την εφαρμογή των προτεινόμενων υποθετικών μοντέλων, αρχικά, ελέγχθηκαν τα μοντέλα μέτρησης των λανθανουσών μεταβλητών μέσω πολλαπλών επιβεβαιωτικών αναλύσεων παραγόντων και στη συνέχεια ελέγχθηκαν τα δομικά μοντέλα με τη μέθοδο της μοντελοποίησης λανθανουσών μεταβλητών με δομικές εξισώσεις. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων φανέρωσαν ότι όλα τα μοντέλα των Προπονητικών Απαιτήσεων - Πόρων (ΠΑ-Π) είχαν πολύ καλή εφαρμογή στον χώρο της προπονητικής και εξήγησαν σημαντικό ποσοστό της διακύμανσης των εξαρτημένων μεταβλητών (18% ≤ R^2 ≤ 41%). Οι «Πόροι Προπονητικής Εργασίας» αποτέλεσαν σημαντικό αρνητικό προβλεπτικό παράγοντα της «Πρόθεσης Εγκατάλειψης» εργασίας. Αντίθετα, οι «Απαιτήσεις Προπονητικής Εργασίας» δεν προέβλεψαν άμεσα την «Πρόθεση Εγκατάλειψης» της εργασίας. Η ψυχική και σωματική «Εξουθένωση» των προπονητών ήταν αυτή που διαμεσολάβησε στη σχέση μεταξύ των «Απαιτήσεων Προπονητικής Εργασίας» και της «Πρόθεσης Εγκατάλειψης» εργασίας. Η «Ενεργός Εμπλοκή» των προπονητών είναι πιο πιθανό να συμβεί, όταν οι «Πόροι Προπονητικής Εργασίας» είναι υψηλοί και οι «Απαιτήσεις Προπονητικής Εργασίας» χαμηλές (δηλαδή λίγες «Αντιπαραθέσεις –Συγκρούσεις» και χαμηλή «Πίεση για Νίκες»). Η «Αισιοδοξία» των προπονητών προέβλεψε σε μεγαλύτερο βαθμό την «Ενεργό Εμπλοκή» των προπονητών από ότι την «Εξουθένωση». Η «Αγωνιστική Απόδοση» της ομάδας προέβλεψε σημαντικά και αρνητικά την «Πρόθεση Εγκατάλειψης» της εργασίας των προπονητών και σχετίστηκε θετικά και σημαντικά με τους «Πόρους Προπονητικής Εργασίας» και την «Αισιοδοξία» και αρνητικά με τις «Απαιτήσεις Προπονητικής Εργασίας». Πέρα από τη θεωρητική τους χρήση, τα μοντέλα των ΠΑ-Π μπορούν να χρησιμοποιηθούν για παρεμβάσεις με στόχο την εκπαίδευση των προπονητών σε ζητήματα που αφορούν στη διαχείριση των προπονητικών απαιτήσεων, την αύξηση των πόρων και την επίτευξη της ψυχολογικής τους ευημερίας.