bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Hành vi quan hệ tình dục trước hôn nhân và một số yếu tố liên quan của học sinh tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022
Authors: Trang Tôn Thị Huyền , Tập Nguyễn Văn , Phương Bùi Thị , Yến Phạm Thị Hải , Hằng Hà Thị Lệ
Published: November 2022

Nghiên cứu mô tả cắt ngang được tiến hành đối với 544 học sinh đang theo học tại 04 trường trung học phổ thông (THPT) công lập tại quận Gò Vấp nhằm mô tả thực trạng hành vi quan hệ tình dục (QHTD) trước hôn nhân và một số yếu tố liên quan của học sinh tại một số THPT trên địa bàn quận năm 2022. Kết quả cho thấy có 94,1% học sinh đạt hành vi chung về QHTD trước hôn nhân. Nhiều yếu tố ảnh hưởng tới hành vi QHTD trước hôn nhân của học sinh, khối lớp (OR = 0,15; 95%CI: 0,04 - 0,51); trao đổi/chia sẻ vấn đề sức khỏe sinh sản (SKSS) (OR = 2,73; 95%CI: 1,11 - 6,30); sử dụng rượu bia (OR = 0,23; 95%CI: 0,07 - 0,99); hút thuốc (OR = 0,37; 95%CI: 0,15 - 0,94); kiến thức chung (OR = 3,20; 95%CI: 1,45 - 7,04); thái độ chung (OR = 3,93; 95%CI: 1,57 - 9,20). Cần tổ chức lớp tập huấn kiến thức về SKSS và QHTD trước hôn nhân cho học sinh, lồng ghép trong giờ sinh hoạt và hoạt động ngoại khóa theo chủ đề. Phụ huynh tăng cường chia sẻ và quan tâm hỗ trợ cho con cái về SKSS vị thành niên (VTN), đồng thời cho các em tham gia lớp ngoại khóa về SKSS nhằm nâng cao hiểu biết, thái độ tích cực, tham gia phòng, chữa bệnh liên quan tới SKSS.
Mối liên quan giữa hình ảnh cảnh báo trên bao thuốc lá và ý định bỏ thuốc ở những người hút thuốc lá điếu tại Việt Nam
Authors: Sang Phan Văn , Tú Nguyễn Minh , Thắng Trần Bình
Published: November 2022

Nghiên cứu này nhằm đánh mô tả mối liên quan giữa hình ảnh cảnh báo trên bao thuốc lá và ý định bỏ thuốc ở những người hút thuốc lá điếu tại Việt Nam. Nghiên cứu thứ cấp sử dụng bộ dữ liệu từ khảo sát toàn cầu về hút thuốc lá ở người trưởng thành (GATS) với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống phân tầng theo hai giai đoạn để tạo ra bộ dữ liệu đại diện quốc gia vào năm 2010 và điều tra nhắc lại vào năm 2015. Cỡ mẫu được thực hiện dựa trên 2775 những người hút thuốc lá điếu dựa trên 9,514 hộ gia đình được chọn. Sử dụng hình ảnh cảnh báo sức khỏe để đánh giá mức độ ý định bỏ thuốc lá. Kết quả cho thấy rằng: Hình ảnh cảnh báo đã làm giảm 67,6% số người hút thuốc lá tại Việt Nam. Về các yếu tố liên quan hình ảnh cảnh báo trên bao thuốc lá gồm những người có ý định bỏ thuốc lá trong 12 tháng tới (OR = 3,0 - 95%KTC: 1,4 – 6,3), có ý định bỏ thuốc lá trong tháng tới (32,4 - 95%KTC:19,1 - 55,0). Kết quả cho thấy, hình ảnh cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc có tác động mạnh đến ý định từ bỏ thuốc lá. Cần tăng cường truyền thông bằng hình ảnh cảnh báo về tác hại của thuốc lá ở nơi tập trung đông dân cư trên các địa bàn trong cả nước Việt Nam.
Kiến thức, thực hành về dự phòng dị tật bẩm sinh của bà mẹ có con dưới 6 tháng tuổi và một số yếu tố liên quan tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình năm 2022
Authors: Bình Phan Thị , Vui Lê Thị
Published: November 2022

Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 215 bà mẹ có con dưới 6 tháng tuổi tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình năm 2022 nhằm mô tả kiến thức, thực hành về dự phòng dị tật bẩm sinh của bà mẹ có con dưới 6 tháng tuổi và một số yếu tố liên quan. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 64,7% bà mẹ có kiến thức đạt về dự phòng dị tật bẩm sinh (DTBS), 50,7% bà mẹ có thực hành đạt về dự phòng DTBS. Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê (p < 0,05), nhóm tuổi bà mẹ ≥ 30 tuổi, bà mẹ là người dân tộc Kinh; bà mẹ có trình độ học vấn trung học phổ thông trở lên; bà mẹ có kinh tế gia đình từ trung bình/khá trở lên có mối liên quan thuận với kiến thức đạt, thực hành đạt về phòng DTBS. Ngành y tế và chính quyền địa phương huyện Quảng Ninh cần tăng cường công tác truyền thông nâng cao kiến thức, thực hành về dự phòng DTBS cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.
Nghiên cứu tiền khả thi công nghệ nanobody trong việc trung hòa một số biến thể SARS-CoV-2
Authors: Quý Lê Minh , Hòa Lê Quang , Trâm Lê Thị Bích , Hằng Nguyễn Lê Khánh , Chính Bùi Liêm , Tài Đặng Bách , Giang Nguyễn Thị Kim , Hương Trần Thị Thu , Anh Nguyễn Phương , Anh Nguyễn Minh , Linh Nguyễn Thị Thùy , Hương Nguyễn Thị Thanh
Published: November 2022

Các nanobody trung hòa mạnh SARS-CoV-2 là giải pháp tiềm năng để phòng ngừa và điều trị COVID-19. Gần đây, chế phẩm nanobody N21 đã được thử nghiệm tiền lâm sàng theo đường xông và cho kết quả trung hòa mạnh chủng gốc Vũ Hán trên mô hình chuột hamster Syria. Mục tiêu của nghiên cứu này là nhằm đánh giá khả năng trung hòa biến chủng Delta của chế phẩm N21 và đánh giá tiền khả thi giá thành, tính phức tạp của quy trình sản xuất chế phẩm. Đầu tiên, N21 tái tổ hợp đã được biểu hiện và tinh sạch thành công từ Escherichia coli BL21(DE3). Các kết quả phân tích cộng hưởng plasmon bề mặt cho thấy N21 có ái lực cao với miền liên kết thụ thể (RBD) của chủng Vũ Hán và biến thể Delta, thể hiện ở giá trị KD lần lượt là 8,8 × 10 - 12 và 5,8 × 10 - 11M. Kết quả thử nghiệm kỹ thuật trung hòa giảm đám hoại tử (PRNT) cho thấy N21 có hoạt tính trung hòa mạnh SARS-CoV-2 với giá trị PRNT50 đối với chủng Vũ Hán và biến chủng Delta lần lượt là 0,12 và 0,17nM. Quy trình công nghệ sản xuất chế phẩm N21 cũng đã được đề xuất với giá thành ước tính của một liều xông là 52800VND. Tất cả các kết quả này cho thấy tiềm năng ứng dụng của N21 trong việc trung hòa một số biến thể của SARS-CoV-2.
Methionine and total homocysteine in hypertensive patients with renal excretory dysfunction
Authors: Zhloba A. A. , Subbotina T. F.
Published: November 2022

The role of the kidneys in the metabolism and homeostasis of sulfur-containing amino acids is great, so the levels of methionine (Met), total homocysteine (tHcy) and their ratios can be of diagnostic value in chronic kidney disease (CKD), in a course of the arterial hypertension (AH). The aim of the study was to evaluate the Met/tHcy ratio in hypertensive patients with CKD. We used blood plasma of 76 patients aged 40-75 years with AH and the excretory dysfunction of the kidneys; subgroups: 1 - with proteinuria (n=37); 2 - without proteinuria with glomerular filtration rate (GFR) < 90 ml/min/1.73 m2 (n=39) and comparison group 3 - patients with AH without renal excretory dysfunction (n=28). Significantly lower Met levels were in subgroup 1. THcy levels were higher in subgroups 1 and 2 than in group 3. The Met/tHcy ratio revealed differences in subgroups 1and 2 vs group 3. No differences were found in Arg and Lys levels. Positive correlations of the Met/tHcy ratio with the number of erythrocytes, but not with the level of hemoglobin, were revealed. In the ROC analysis, the cut-off points for the Met/tHcy ratio compared to group 3 were 3.08 for subgroup 1 and 3.36 for subgroup 2. With the progression of CKD, there is an increase in the levels of tHcy in the blood, and a decrease in the content of Met. A decrease in GFR, especially in a case with proteinuria, is accompanied by a decrease in the level of Met. The Met/tHcy ratio above 3.36 can be considered as the minimum of the balance between these sulfur-containing amino acids contents in a blood necessary for hypertensive patients with CKD.
Preoperative blood markers for prediction of recurrence-free survival after surgical treatment of patients with stage III lung
adenocarcinoma
Authors: Tahanovich A. D. , Kauhanka N. N. , Murashka D. I. , Kolb A. V. , Prokhorova V. I. , Got’ko O. V. , Derzhavets L. A.
Published: November 2022

The possibility of the preoperative level of 42 indicators characterizing the cellular composition and metabolism in blood of patients with stage III lung adenocarcinoma (AC) to predict their relapse-free survival was studied. Blood samples of 451 patients with newly diagnosed AK stage III after their surgical treatment (resection volume - R0) have been investigated. The duration of the relapse-free period (period of observation - 1 year), cellular composition of the blood, concentration of C-RP, albumin, Cyfra 21-1 antigens, SCC, TPA, chemokines CXCL5, CXCL8, pyruvate kinase TuM2 PK isoenzyme, HIF-1α and hyaluronic acid in blood serum so as the proportion of blood cells with CXCR1 and CXCR2, CD44V6 receptors in blood serum were measured. To determine the dependence of the duration of the relapse-free period after the treatment on the observation time, Kaplan-Meier graphs were built. The relationship between the determined parameters and survival was judged using single- and multi-factor Cox proportional hazard models. Comparison of groups with different risk of AK recurrence was performed using the Log Rank test and χ2. The assessment of the predictive information content of laboratory tests was carried out using ROC analysis. It was shown that the concentration of monocytes, eosinophilic leukocytes, the relative quantity of lymphocytes with CXCR1 receptor, the level of Cyfra 21-1 before surgical treatment were associated with the duration of the relapse-free period. A regression equation was compiled, which included the level of Cyfra 21-1, relative content of lymphocytes with CXCR1, and the eosinophilic leukocytes / monocytes ratio. Based on the threshold value Y=0,597, a Kaplan-Meier plot of patient survival was built and the results of it correspond to the TNM stratification. The prognostic sensitivity of the results of the equation - 85,7%, the specificity - 94,7%.
Diagnostic value
of screening methods for the determination of antinuclear antibodies using indirect immunofluorescence on HEp-2 cells and
enzyme immunoassay in autoimmune liver diseases
Authors: Dorofeev Aleksey Sergeevich , Aleksandrova E. N. , Novikov A. A. , Saliev K. G. , Sandler Yu. G. , Vinnitskaya E. V.
Published: November 2022

Antinuclear antibodies (ANA) are a heterogeneous group of autoantibodies that react with various components of the cell nucleus and cytoplasm. ANA is the main serological marker for autoimmune liver disease (AILD). The aim of the study was to compare the diagnostic value of two methods of screening for the determination of ANA (indirect immunofluorescence reaction on HEp-2 cells (IIF -HEp-2) and enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) in the sera of AILD patients. The sera of 118 patients with AILD (51 with autoimmune hepatitis - AIH, 19 with primary biliary cholangitis - PBC, 48 with overlapping syndrome - OVERLAP), 30 patients with non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) and 30 healthy donors (HD) were studied. Determination of ANA by the IIF-HEp-2 method was carried out by visual assessment of samples under an AXIOSKOP 40 microscope, by ELISA - on an Alegria automatic analyzer. A weak degree of agreement between the positive and negative results of the ANA screening study using IIF-HEp-2 and ELISA (Cohen’s kappa coefficient æ=0.4) was noted. Screening determination of ANA in patients with AILD by the IIF-HEp-2 method was distinguished by greater diagnostic sensitivity (DS) (68.6%) and a lower frequency of false negative results (31.4%) compared with ELISA (35.6% and 64.4 % respectively, p<0.05). The overall diagnostic specificity (DS) of the ANA study in IIF-HEp-2 was lower than with ELISA (66.7% and 86.7%, respectively, p<0.05). Both screening methods for determining ANA (IIF-HEp-2 and ELISA) were useful for diagnosing AILD (positive likelihood ratio - LR+: 2.1 and 2.6, respectively). In terms of the negative likelihood ratio (LR-), screening for ANA by the IIF-HEp-2 method, in contrast to ELISA, served as a “useful” test to exclude the diagnosis of AILD (0.5 and 0.8, respectively). The determination of ANA using IIF-HEp-2 is the most sensitive and “useful” screening test for the diagnosis of AILD, and ELISA is classified as a less “useful” screening method due to low diagnostic sensitivity and a high false-negative rate.
Development of a PCR assay for the detection of human herpes virus type 7
Authors: Mardanly S. S. , Mardanly S. G. , Kazakov A. A. , Demkin V. V. , Zatevalov A. M. , Mironov A. Yu.
Published: November 2022

A PCR assay has been developed to identify the DNA of the human herpes virus type 7. The search and selection of conserved regions was carried out by comparing the whole genome nucleotide sequences of HHV-7. A fragment duplicated in the HHV-7 genomes was chosen as a target for amplification. The performance of the assay was tested on a synthetic matrix and clinical samples. The developed assay has high sensitivity and specificity and showed good efficiency in detecting HHV-7 DNA in clinical samples.
Using experience during the COVID-19 pandemic to ensure the quality of PCR studies
Authors: Nazarova V. V. , Nikolaev N. S. , Tarasova T. S. , Dobrovol’skaya N. Yu. , Preobrazhenskaya E. V.
Published: November 2022

The issues of laboratory diagnostics have been relevant since the first days of the SARS-CoV-2 pandemic and play a key role in the fight against the spread of a new coronavirus infection. A direct method for the etiological diagnosis of the causative agent of COVID-19 is the detection of SARS-CoV-2 RNA using the nucleic acid amplification method. In the context of a pandemic and the mass appeal of patients for medical care, the issues of ensuring the quality of ongoing molecular biological studies at all stages (preanalytical, analytical, postanalytical) become the most relevant. the results and timing of the study not only affect the diagnosis and treatment tactics of a particular patient, but are also the basis for the introduction of anti-epidemic measures, the adoption of organizational measures. The study is to summarize the experience in creating an effective and reliable system for managing the quality of molecular biological research in a pandemic using the example of a federal budgetary healthcare institution. The experience of the laboratory of a federal healthcare institution in the context of the COVID-19 pandemic was analyzed, errors were analyzed at the preanalytical, analytical and postanalytical stages of PCR studies with the identification of quality criteria, the impact on which significantly leads to quality improvement. The quality control system for PCR studies is based on the development of regulatory documents and instructions for the patient and laboratory staff, registration of all documents in a single information system with access to information from all structural divisions, with the possibility of uploading data to the patient’s personal account on the institution’s website. Quality indicators of all stages of PCR studies and measures that significantly affect the quality of laboratory studies were identified; Measures have been identified to reduce the turnaround time of a PCR test: distribution of biomaterial flows, optimization of operators’ work, purchase of additional equipment, a patient feedback system, and an infection control information system. The obtained results make it possible to create a reliable quality control system, minimize the risk of obtaining erroneous research results, optimizing the work of the clinical diagnostic laboratory and increasing its productivity.
Role of inheritance during tectonic inversion of a rift system in a thick- to thin-skin transition: Analogue modelling and application to the Pyrenean – Biscay System
Authors: Miró Jordi , Ferrer Oriol , Muñoz Josep Anton , Manastchal Gianreto
Published: November 2022

Abstract. The reactivation of former rift systems and passive margins during tectonic inversion and its incorporation into fold-and-thrust belts results into significant structural variability not only between internal to external domains, but also along-strike. The Basque-Cantabrian and Asturian systems are among the best examples to address the role of along-strike changes in rift inheritance since they show a transition from salt to basement inherited structures limited by a transition zone separating thick- from thin-skin structural domains. While both domains have been widely described in the literature, the transfer system separating the two is yet little investigated due to the poor seismic imaging and the lack of large-scale exposures. This contribution aims to address the linkage between basement-controlled (i.e., autochthonous) and salt decoupled (i.e., allochthonous) domains and how deformation is accommodated in the transitional domain in between. An experimental program based on analogue models has been designed inspired by the transition from the thin-skinned Basque – Cantabrian Pyrenees to the east and the thick-skinned Asturian Massif to the west. The experimental results show that oblique structures form in the transitional domain, which position depends on the active structures occurring in both surrounding thick- and thin-skinned domains. Nevertheless, their orientation and evolution are controlled by the underlying decoupling horizon (i.e., salt). The deformation in the thick-skinned domain produces significant topography over a narrow deformation area due to the lack of effective decoupling levels. On the contrary, deformation in the thin-skinned domain is more distributed due to decoupling, resulting in a wider deformation area of less topography. As a result, syn-contractional sedimentation is occurring mainly in the foreland basin in front of the thick-skinned domain, whereas it is observed in the foreland but also in piggy-back basins in the thin-skinned domain.
A comprehensive evaluation of the use of Lagrangian particle dispersion models for inverse modeling of greenhouse gas emissions
Authors: Vojta Martin , Plach Andreas , Thompson Rona L. , Stohl Andreas
Published: November 2022

Abstract. Using the example of sulfur hexafluoride (SF6), we investigate the use of Lagrangian particle dispersion models (LPDMs) for inverse modeling of greenhouse gas (GHG) emissions and explore the limitations of this approach. We put the main focus on the impacts of baseline methods and the LPDM backward simulation period on the a posteriori emissions determined by the inversion. We consider baseline methods that are based on a statistical selection of observations at individual measurement sites and a global-distribution-based (GDB) approach, where global mixing ratio fields are coupled to the LPDM back-trajectories at their termination points.
We show that purely statistical baseline methods can cause large systematic errors, which lead to inversion results that are sensitive to the LPDM backward simulation period and can generate unrealistic global total a posteriori emissions. The GDB method produces a posteriori emissions that are far less sensitive to the backward simulation period and that show a better agreement with recognized global total emissions.
Our results show that longer backward simulation periods, beyond the often used 5 to 10 d, reduce the mean squared error and increase the correlation between a priori modeled and observed mixing ratios. Also, the inversion becomes less sensitive to biases in the a priori emissions and the global mixing ratio fields for longer backward simulation periods. Further, longer periods might help to better constrain emissions in regions poorly covered by the global SF6 monitoring network. We find that the inclusion of existing flask measurements in the inversion helps to further close these gaps and suggest that a few additional and well-placed flask sampling sites would have great value for improving global a posteriori emission fields.
Advent City: die Rekonstruktion einer untergegangenen Siedlung in der virtuellen Realität
Authors: Lang Matthias , Kluge Philippe , Kruse Frigga , Rosenkranz Vinzenz
Published: November 2022

Abstract. Das nur wenige Kilometer nördlich von Longyearbyen auf der anderen Seite des Adventfjords gelegene Advent City war die erste Steinkohlemine auf Spitzbergen, die ganzjährig in Betrieb war und bereits fünf Jahre nach der Aufnahme der Arbeiten aufgrund mangelnder Profitabilität wieder aufgegeben wurde. Während Teile der Siedlung seit über hundert Jahren dem Verfall überlassen werden, wurden viele der Gebäude schon kurz nach der Aufgabe der Bergbautätigkeit an anderer Stelle wiederrichtet und stehen größtenteils heute noch an ihrer neuen Position. Neben den Überresten von Gebäuden und technischen Installationen vor Ort sowie den noch erhaltenen Holzhütten, haben sich eine ganze Reihe von historischen Photographien erhalten, die uns ein sehr genaues Bild der Siedlung zeigen. Aus den unterschiedlichen Quellen wurde ein vollständiges 3D-Modell von Advent City entwickelt, das die britische Mine zum Zeitpunkt ihres Betriebs Anfang des 20. Jahrhunderts zeigt. Dieses Modell wurde anschließend in eine Virtual Reality Anwendung überführt, welche dem Nutzer das immersive Erleben der Siedlung erlaubt. Wir werden in unserem Beitrag die Genese des 3D-Modells sowie der VR-Umgebung eingehend besprechen und anschließend den Nutzen einer derartigen digitalen Welt für die Vermittlung der Ergebnisse der polararchäologischen Forschung Studierende, Lehrende, Schülerinnen und Schüler sowie die interessierte Öffentlichkeit diskutieren.
ACADEMICIAN MANASH KOZYBAYEV AND THE GENESIS PROBLEMS OF THE HISTORY OF THE ETHNOS
Authors:   M. Kozybayev NKSU, Kazakhstan, Petropavlovsk, Ibraeva A.G. , Temirkhanova A.S. ,   L.N. Gumilyov University, Kazakhstan, Nur-Sultan, Sadykov T.S. ,   L.N. Gumilyov University, Kazakhstan, Nur-Sultan
Published: November 2022

The article systematizes the problems of studying the theories of ethnos and ethnogenesis in the system of humanities at the present stage, studies that analyze the main methodological issues of ethnic studies. This article also focuses on ethnos, ethnogenesis, and ethnic history.It is known that the concept of an ethnos, its origin, role, and development in the process of history still do not have an unambiguous understanding in science. The existence and further development of each ethnic group was in many ways closely related to other ethnic groups. Academician Manash Kabashevich Kozybayev comprehensively investigated the problems of Kazakh history. The necessary research of the Kazakh people on the origin and history of the formation of the state is especially important. In our opinion, the students and descendants of the scientist will raise the Kazakh history to an even higher level.
THE POLICY OF THE SOVIET AUTHORITY AGAINST MOSQUES IN KAZAKHSTAN(1918-1953)
Authors:   International Kazakh-Turkish University named after Khoja Ahmet Yesevi. Kazakhstan, Turkistan, Issayev M.S. , Shametov S.T. ,   Reseacher, Azret Sultan State Historical and Cultural Museum. Kazakhstan, Turkistan, Dzhapparova R.T. ,   International Kazakh-Turkish University named after Khoja Ahmet Yesevi. Kazakhstan, Turkistan
Published: November 2022

The article defines the periodic features of the consequences of the Soviet policy against Muslim religious mosques and holy placesin Kazakhstan in 1918-1953.In addition, the history of the closure, the state of the underground mosque "Hilvet" in the area of the mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi, the actions of the Sufis who secretly resisted the Soviet policy in the fight against religion in order to preserve the folk religious tradition and worldview are considered.Decrees, documents with legal force, archival documents and research papers, which are the legal basis for the ongoing anti-religious policy of the Soviet period, were analyzed as sources for the scientific article.When determining the object of research, methods of comparison, forecasting and analysis were used, aimed at disclosing the content of historical data and formulated facts.The scientific restoration of the true image of the Soviet policy towards mosques and holy places of the historical period on the basis of archival documents shows the novelty of the research work.The obtained scientific results will supplement our historical knowledge and show the rising generation the religious and spiritual history of our people.
ABOUT THE FOUNDING FATHERS OF THE KYRGYZ STATEHOOD
Authors:   K. Dikambayev Diplomatic Academy of the Ministry of Foreign Affairs of the Kyrgyz Republic. Kyrgyzstan, Bishkek, Kurmanov Z.
Published: November 2022

The article analyzes the institution of the founding fathers, rootedin a deep historical gray haired ancient time. This topic, as part of the history of statehood, is very relevant for all states, both newly minted and young, and ancient, because it is filled with living portraits and biographies of tens and hundreds of thousands of people -political, state and public figures, the national liberation movement, revolutionaries, military, scholars, writers, journalists, lawyers who stood at the origins, developed statehood at various key stages and thereby made a feasible contribution to the development of world history.These personalities are a national treasure, an object of deep reverence and inexhaustible enthusiasm for the future of the nation and people. With the revival of the Kyrgyz national statehood, the pages of past history are being rethought anew and true and false national heroes are being placed in their places. Many names we still, unfortunately, do not yet know, they have to be discovered, as well as re-read.
ARCHIVAL MATERIALS ABOUT KAZAKH BATYRS(XVIII - FIRST HALF OF XIX CENTURIES)
Authors:   Ankara University. Turkey, Ankara, Kuanbay O.
Published: November 2022

This article describes reliable historical archival materials about Kazakh batyrs (knights, heroes) from the XVIII century to the first half of the XIXcenturies. All historical events of that century are revealed according to the archival data of the Russian Federation and the Republic of Kazakhstan and partly from the archives of China, which has been carefully studied in a collection of archival documents.For each sheet, inventory and documents of archival funds, a multifaceted scientific analysis was carried out, which, as far as possible, shows us the socio-political picture of that century of the Kazakh people.This deeply focused research on the archives gives us the opportunity to get to know more closely the life and political activities of the institute of batyrs (knights, heroes-auth.) and this in the future will open to us various scientific research topics on the historical personalities of the khans (kings), sultans (lord) and batyrs (knights, heroes-auth.) of the Kazakh people. Carrying out scientific research on archival materials about Kazakh and batyrs (knights, heroes-auth.) from the XVIII-XIX centuries we will open new pages about the military-political and social situation of the nomadic people of the Great Steppe, as well as the daily life of unexplored heroic personalities who influenced the outcome of historical events in a difficult period for the people. The article also explores the skillful and exciting diplomatic relations of the Kazakh elite with Tsarist Russia and Qing China. Also, scientifically commented on the excellent military potential of some influential Kazakh khans, sultans, biys (judicial and political figures of the Kazakhs-auth.) and batyrs (knights, heroes-auth.) In general, a scientific article conveys to us a whole complex of social and military-political background of the XVIII-XIX centuries of the Kazakh people and with its heroic faces, deeds that from time immemorial have merged from mouth to mouth into folk poetic epics. We want to note to the foreign audience that the ethnonym "Kirghiz" in this article means the ethnonym "Kazakh". Kyrgyz in those days (XVIII-XIX c.) were called in Russian "zakamenniye Kirgizy"or "diko-kamenniye Kirghizy" and the Kazakhs were simply called "Kirghiz" or "Kirghiz-Kaisaks". So in this article we noted it as [Kirghiz (Kazakh-auth.)] in order not to confuse the Kazakhs with the Kyrgyz. The article was prepared as part of the implementation of the project AP08052271 «New declassified Russian archives about unknown pages of the life and work of Kazakh khans, sultans, batyrs (XVIII - first half of the XIX centuries».
THE STUDY OF THE JOCHI ULUS IN THE HISTORY OF THE FATHERLAND: THE SOVIET PERIOD AND MODERN HISTORY (COMPARATIVE ANALYSIS)
Authors:   L.N. Gumilyov Eurasian National University, Kazakhstan, Astana, Shakiyeva A.
Published: November 2022

The article compares the degree of study of the history of the Ulus of Jochi, described in the works "History of the Kazakh SSR" (1988), published during the Soviet period, as well as "History of Kazakhstan" (1998), first published during the years of independence. In this work, the Soviet concept for the study of the history of the Ulus of Jochi was formed, moreover, it was revealed that the content of the topic was not changed after independence. Analyzing scientific works, the author revealed similarities between academic publications and introduced a new set of historical data into works published during the years of independence. After discussing the mentioned topic in the academic environment, and then analyzing it before being nominated to the state level, he conducted a comprehensive examination. It is worth noting that when studying the history of the Jochi Ulus, the Soviet conclusion was firmly established when considering this issue. The paper describes a set of theoretical concepts related to the history of the Golden Horde by comparing two academic publications.
The Myth of Average: Active Senior Citizens in the Aomori Prefecture in Japan
Authors: Miyahara Motohide
Published: November 2022

Japan is known for the highest life expectancy in the world, but there are regional variations within the country. Aomori, located at the northern tip of Japan’s mainland, is the prefecture characterized by heavy snow in winter and the lowest average life expectancies for women and men. Their short life expectancies have been attributed to excessive sodium intake and physical inactivity. In this short-term reflexive ethnography, I take the postpositivist stance and set up a strawman claim of “all citizens of Aomori Prefecture are physically inactive” in order to falsify it by providing a counter example. The counter example is a community of very senior citizens over 80 years of age who are physically and socially active in playing indoor golf. My purpose in writing this research report is to share an encounter with a unique community through a contextualized physical activity setting and a reflection on issues related to the community’s survival. The theoretical model of physical literacy has informed my observations, conversations, and reflections that are narrated in the impressionist mode. My narrative demonstrates that there are physically active senior citizens in the Aomori Prefecture. Moreover, my interview with an organizer uncovered that the senior golf players were facing challenges to participate in and sustain the golf program in the future.
Women’s Health: Atypical Presentation of Myocardial Infarction
Authors: Bhati Piali , Wunder Meaghan
Published: November 2022

Myocardial infarction (MI) remains one of the leading causes of morbidity and mortality worldwide. While the diagnosis and management of acute coronary syndromes have been extensively investigated historically, cardiac research pertaining to women’s health has been slim. Women suffering MI often present atypically, in the absence of the classical chest pain or pressure classically suspicious of infarction. Consequently, healthcare providers often pursue alternate investigations and consider acute coronary syndrome low on their differential diagnosis.  This results in women facing significant delays in management. Furthermore, a lack of public knowledge of atypical presentations may lead women to delay presentation to emergency care. Further research is therefore needed to characterise the pathophysiological basis of acute coronary syndrome as a function of sex, which may help elucidate why women present atypically.  This will ultimately raise awareness concerning women’s cardiac health and prevent delays in the crucially time-dependent management of myocardial infarction.
SELECTION OF INITIAL MATERIAL FOR BREEDING VARIETY OF COTTONRESISTANT TO BLACK
ROO
Authors:   LLP «Agricultural experimental
            station of cotton and melon growing», Atakent, Republic of Kazakhstan, Makhmadjanov S.P. , Esimbekova M.A. ,   LLP «Kazakh Research
            Institute of Agriculture and Plant growing», Almaty region, Republic of
            Kazakhstan, Tokhetova L.A. ,   LLP «Kazakh Research
            Institute оf Rice Growing named after I. Zhakhaev», Kyzylorda, Republic of
            Kazakhstan, Daurenbek N.M. ,   LLP «Agricultural
            experimental station of cotton and melon growing», Atakent, Republic of
            Kazakhstan, Kostak O.A. ,   LLP «Agricultural
            experimental station of cotton and melon growing», Atakent, Republic of
            Kazakhstan
Published: November 2022

В системе мероприятий по повышению урожайности хлопчатника одно из решающих мест
занимает борьба с болезнями, вредителями и адаптации растений к засолению и засухе.
Впервые в республике на селекционно-генетической основе выявлены формы растений
хлопчатника, обладающие устойчивостью к внешним стрессовым факторам. Каждый год
высеваемые сорта необходимо проводить апробацию на сортовую чистоту и учитывая все
условия агротехники для получения высококачественных семян. Многочисленные исследования
и практика борьбы с такими заболеваниями как корневая гниль, гоммоз и вилт показали, что
наиболее эффективным методом является создание и внедрение в производство устойчивых или
слабовосприимчивых сортов хлопчатника, систематической смены сортов все более
продуктивными, болезнеустойчивыми и высококачественными сортами, устойчивыми к соли и
засухе. Для решения этой проблемы необходимо выведение адаптированных и
стрессоустойчивых сортов хлопчатника, с учетом возделывания в почвенно-климатических
условиях хлопкосеющих регионов юга Казахстана. Большой интерес представляет изучение
закономерностей наследования признаков продуктивности, их корреляции и комбинационной
способности, что позволит правильно подбирать родительские пары в селекции на эти
признаки. Волокно, полученное при высоком агрофоне имеет высокие качества волокна и
соответственно пользуется спросом на рынке. В данное время все селекционные мероприятия
в ТОО «Сельскохозяйственная опытная станция хлопководства и бахчеводства» направлены на
выведение новых сортов хлопчатника с III-IV типами волокна. Помимо качественных
показателей волокна направление селекции нацелено также на засухоустойчивость,
скороспелость, высокоурожайность, солеустойчивость, устойчивость растений на глубину
залегания грунтовых вод, устойчивость к болезням и вредителям. Для полного осуществления
поставленных задач в селекции хлопчатника в республике Казахстан необходима
государственная поддержка
METHODS OF RADICAL AND SUPERFICIAL IMPROVEMENT OF DEGRADED HAYFIELDS AND PASTURES
IN THE STEPPE ZONE OF NORTHERN KAZAKHSTAN
Authors:   Sh.Ualikhanov Kokshetau
            University, Kokshetau city, Republic of Kazakhstan, Nurgaziev R.E , Kushen B.M. ,   Sh.Ualikhanov Kokshetau
            University, Kokshetau city, Republic of Kazakhstan, Shegenov S.T. ,   Sh.Ualikhanov Kokshetau
            University, Kokshetau city, Republic of Kazakhstan, Belgibayeva A.S ,   Sh.Ualikhanov Kokshetau
            University, Kokshetau city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Ensuring food security, improving the food supply of the population, increasing
the efficiency of agricultural production and the social status of the population is one
of the main goals of the agrarian policy of our state. Achieving this goal is possible
only on the basis of progressive energy and resource-saving technologies for growing
fodder crops, harvesting and storing fodder, improving the structure of rations and the
quality of fodder. Increasing the quantity and quality of all types of feed contributes
to an increase in the production of milk and meat in the republic by 30-35%. The
development of resource-saving methods for creating and improving hayfields and pastures
in the steppe zone of Northern Kazakhstan on low-productive fodder lands allow the
creation of highly productive hayfields and pastures on them, improve the structure of
hayfields, ensuring an uninterrupted supply of high-quality raw materials and
contributing to the restoration and reproduction of soil fertility. A complex of
agrotechnical measures on low-productive fodder lands to create highly productive,
long-term hay and pasture lands on them, ensuring an uninterrupted supply of
high-quality fodder is presented in this given article. Optimal combinations of radical
and surface improvement, agrotechnical and phytomeliorative methods for the development
of degraded pastures on low-fertility lands for fodder lands have been identified.
Regularities of influence of fodder crops and technology of radical and superficial
improvement of soils on water-physical and agrochemical properties of fodder grounds are
established.
IDENTIFICATION THE SOURCES OF RESISTANCE GENES TO COMMON BUNT FROM SAMPLES OF
ROMANIAN WHEAT
Authors:   Abay Kazakh National pedagogical
            university,Almaty city, Republic of Kazakhstan, Galymbek K. , Madenova A.K. ,   Al-Farabi Kazakh National
            university,Almaty city, Republic of Kazakhstan, Safarova N.S. ,   Abay Kazakh National
            pedagogical university,Almaty city, Republic of Kazakhstan, Bakirov S.B. ,   Abay Kazakh National
            pedagogical university,Almaty city, Republic of Kazakhstan, Kulzhanova D.K ,   Abay Kazakh National
            pedagogical university,Almaty city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Common bunt is one of the most dangerous diseases of wheat, the causative agent of
which is Tilletia caries (DC.) Tul. It turns the seeds of cereals into a mass of black
dense trimethylamine, completely destroying them. Along with the reduction of damage
from common bunt, the quality of the harvested grain decreases. To protect wheat from
common bunt, it is important to create and grow sustainable varieties in agriculture.The
most effective method of combating common bunt is genetic protection, which allows the
introduction of wheat samples resistant to common bunt into production. The aim of the
study is to determine the resistance of wheat samples to Tilletia caries (D.C.) Tul
spores.For the study, 10 samples of Romanian wheat were taken and used as an unstable
standard for common bunt Bogarnaya 56. As a result of the study, 9 wheat varieties were
identified, which turned out to be highly resistant to diseases. These are: PARTENER,
RETEZAT, F08126G1, F08245G1, F06659G-1, F06393GP10, F08347G8, F08034G1 and F07270G2. As
a result of the calculation of the biomass index, the (NDVI) index of two genotypes was
recognized as high. As a result of the analysis of structural traits, varieties
PARTENER, F08245G1 and F08347G8 were rated as high in four identical traits.Wheat
samples that have been identified as resistant as a result of the study can be submitted
as donors against common buntTilletia caries (D.C.) Tul in the breeding
program.
RESULTS OF PHYTOSANITARY MONITORING OF POTATO PESTS AND DISEASES
Authors:   Kazakh national agrarian Research
            university, Almaty city, Republic of Kazakhstan ", Iskenderova R.A. ,   Kazakh Research Institute of
            Fruit & Vegetable Growing",   LLPAlmaty city, Republic of
            Kazakhstan, Tokbergenova Zh.A. ,   Kazakh national agrarian
            Research university, Almaty city, Republic of Kazakhstan "Kazakh Research Institute
            of Fruit & Vegetable Growing" LLPAlmaty city, Republic of
            Kazakhstan, Kazkeev D.T. ,   Kazakh national agrarian
            Research university, Almaty city, Republic of Kazakhstan "Kazakh Research Institute
            of Fruit & Vegetable Growing" LLPAlmaty city, Republic of
            Kazakhstan, Toktarbek R. ,   Kazakh national agrarian
            Research university, Almaty city, Republic of Kazakhstan "Kazakh Research Institute
            of Fruit & Vegetable Growing" LLPAlmaty city, Republic of
            Kazakhstan
Published: November 2022

Картоп – ауыл шаруашылығында кеңінен тараған дақылдардың бірі. Дүние жүзіндегі
тағамдық дақылдар ішінде күріш пен бидайдан кейінгі орында тұрады. Картоп құрамындағы
сапалы ақуыздың, әртүрлі дәрумендердің және тағы басқа заттардың, адам денсаулығына өте
қажетті қоректік қасиеті бар. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, еліміздегі әрбір
адамның картопты тағамдық азық ретінде тұтынуының жылдық мөлшері 110 кг құрайды. Бір
килограмм түйнекте 840 калориясы бар, адамның тәуліктік рационында айтарлықтай орын
алады. Біріншіден, ауыспалы егіс жүйесіндегі көптеген дақылды картоптан кейін отырғызған
қолайлы, картоп еккен жер арамшөптерден тазарады және қолданған тыңайтқыштарға,
мерзімінде суарған суға, байланысты өнімі де жоғары болатын дақыл. Алматы облысы шаруа
қожалықтарының тәжірибе мөлтегінде картоп егістігінде кездесетін зиянкестермен ауруларға
маршруттық бағытты есептеу жұмыстары жүргізілді. Бағытты маршрутты зерттеуде картоп
егістігінде колорад қоңызы орта есеппен 1м2 жерде – 0,5-0,8 дана қоныстанғаны
анықталды.Колорад қоңызы бірінші ұрпағының дернәсілдері мамыр айының екінші онкүндігінде
шықты, оның бір шаршы метрдегі саны 0,5-3,0 дананы құрады. Зиянкестерге қарсы тәжірибе
мөлтегінде Борей с.к., (0,1л/гa); Агрис к.с., (0,06 л/гa); Мерлин, к.с., (0,1л/гa);
Петра 5% э.к., (0,1 л/гa); Каратэ,050 э.к., (0,1л/гa) препараттарымен бүрку жұмыстары
жүргізілді.Фитофтороз 1%; шеңберлі дақ – 0,7%; сулы шірік – 0,25%; картоптың қотыры –
0,5% құрады.
MODEL OF INDIVIDUAL-ORIENTED TEACHING OF ORGANIC CHEMISTRY IN THE TRAINING OF
CHEMISTRY TEACHERS
Authors:   Kazakh National University named
            after al-Farabi, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Zhaksylykova G.Zh. , Seilkhanova B.E. ,   Kazakh National University
            named after al-Farabi, Almaty city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Мақалада химия пәні мұғалімдерін даярлаудағы органикалық химия пәнін жеке тұлғаға
бағдарлап оқытудың моделі жасалған. Қазіргі заманғы жоғары білім жас адамды іргелі
білімге тартуға, болашақ кәсіби қызметінде практикалық дағдыларды дамытуға және оны өмір
бойы оқуға дайындауға бағытталған. Алайда, қазіргі білім студенттің өмірі мен кәсіби
өзін-өзі анықтауға бағытталмаған. Білім беру процесінде тұлғаға бағытталған
технологияларды кешенді пайдалану тұлғалық әлеуетті, ақыл-ой белсенділігін дамытуды
ынталандыруға ықпал етеді, когнитивті процестерді «іске қосады», болашақ маманға қажетті
құзыреттіліктерді қалыптастыруға ықпал етеді. Университетте жеке тұлғаға бағытталған
оқыту жас маманның кәсіби қызметке және кәсіби қоғамдастыққа ауыртпалықсыз енуіне
көмектеседі. Ең алдымен, қазіргі жағдайда жоғары білім жас студентті іргелі біліммен
таныстыруға бағытталған (соңғы жылдары бұл аудиториялық жұмысқа кететін сағат санының
азаюына байланысты сирек кездеседі), болашақ кәсіби қызметте практикалық дағдыларды
дамытуға және оларды өмір бойы оқуға дайындауға бағытталған. Алайда, қазіргі білім беру
студенттің өмірлік және кәсіби өзін-өзі анықтауға бағытталмағанын атап өткен жөн,
сонымен қатар біз оның білімді өз бетінше игеруге әлі дайын емес екенін айтуға
мәжбүрміз. Осы тұрғыда біз әр студенттің білім деңгейіне, оның қызығушылығын артыруға
сәйкес келуі мүмкін бірнеше жеке тұлғаға бағытталған білім беру әдістерін қарастырып,
арнайы моделі құрастырдық.
GIẢM HAM MUỐN TÌNH DỤC NỮ: TỔNG QUAN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
Authors: Ngọc Phạm Minh , Quang Nguyễn
Published: November 2022

Tổng quan: Rối loạn tình dục nữ mới chỉ nghiên cứu dưới góc nhìn hiện đại hơn sáu thậpkỷ [1]. “Giảm ham muốn tình dục nữ” đưa ra lần đầu trong DSM ‐ III cách đây 42 năm [2],tuy nhiên hiểu biết về sinh lý, cơ chế bệnh còn hạn chế.Mục đích: Xây dựng tổng quan chẩn đoán, hướng tiếp cận, điều trị giảm ham muốn tìnhdục nữ.Phương pháp: Tổng hợp các nghiên cứu về giảm ham muốn tình dục nữ và hướng dẫn cậpnhật nhất về chẩn đoán, điều trị của Tổ chức Quốc tế nghiên cứu Sức khỏe Tình dục Nữ,Tham vấn Quốc tế về Y học Tình dục, Hội Y học Tình dục Quốc tế.Kết quả: Hoàn thành tổng quan cập nhật chẩn đoán, điều trị giảm ham muốn tình dục nữ.Kết luận: Công cụ sàng lọc giảm ham muốn tình dục rất cần thiết sàng lọc bước đầu. Hỏibệnh, khai thác yếu tố tâm sinh lý, xã hội quan trọng để định hướng điều trị. Điều trị có thểkết hợp chiến lược tâm lý xã hội và sinh học để đạt hiệu quả tốt nhất.
THU TINH TRÙNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP MICRO TESE Ở BỆNH NHÂN VÔ TINH KHÔNG DO TẮC VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
Authors: Yến Quách Thị , Thành Trịnh Quốc , Thuỵ Đoàn Minh , Hảo Vũ Thị , Trang Nguyễn Huyền , Toàn Hoàng Phúc , Anh Hà Quý
Published: November 2022

Đặt vấn đề: Vi phẫu thuật thu tinh trùng từ tinh hoàn (microdissection testicular spemextraction - micro tese) là phương pháp thu tinh trùng hiệu quả cao, ít nguy cơ gây tổnthương tinh hoàn thứ phát. Mục tiêu: Đánh giá tỷ lệ thu tinh trùng bằng phương pháp microtese ở bệnh nhân (BN) vô tinh không do tắc (nonobstructive azoospermia - NOA) và một sốyếu tố liên quan. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 132 BN NOA được làm micro tesetại Viện Mô phôi Lâm sàng Quân đội - Học viện Quân y từ 5/2017 - 12/2019. Kết quả: Tỷlệ thu tinh trùng là 40,15%. Không có mối liên quan giữa tuổi, BMI, thời gian vô sinh, AZFvới tỷ lệ thu tinh trùng. Có mối liên quan giữa thể tích tinh hoàn, nồng độ nội tiết, mô bệnhhọc với tỷ lệ thu tinh trùng. Điểm cắt của thể tích tinh hoàn phải và trái là 5,5mL tương ứngvới độ nhạy là 86,3% và 84,3%, độ đặc hiệu là 50,6% và 51,9%, diện tích đường cong là0,707 và 0,676 (p < 0,001 và p < 0,01). Điểm cắt của FSH, LH và testosteron tương ứng là13,41mIU/mL, 7,64mIU/mL và 3,02ng/mL với độ nhạy 74,4%; 69,9%; 86,8%, độ đặc hiệu58,5%; 56,6%; 46,8% và diện tích đường cong tương ứng là 0,666; 0,625; 0,647. Kết luận:Mặc dù tìm thấy mối liên quan giữa thể tích tinh hoàn, nồng độ FSH, LH, testosteron và môbệnh học với tỷ lệ thu tinh trùng bằng phương pháp micro tese ở BN NOA nhưng giá trị tiênlượng là thấp.
TECHNOLOGIES AND SELF-ASSESSMENT AS STRATEGIES FOR COLLABORATIVE GYMNASTIC LEARNING
Authors: Ávalos María Alejandra , Garde Ainoa , Vega Lilyan
Published: November 2022

The acrosport is an ideal content to work in physical education classes due to its cooperative and integrating characteristics and the multiple benefits it can bring to the students. The aim of this research is to analyze the perception of 81 students of High School after carrying out an acrosport unit using the technologies and involving the students in the evaluation process. For this, a qualitative methodology with descriptive character was used. The instrument for the collection data was the semi-structured interview where questions were addressed about the benefits and difficulties encountered in the development of the unit, as well as about the usefulness perceived by adolescents of the use of video during the development of the unit and self-evaluation. The qualitative data were coded according to the narrative content of the students and analysed with the AQUAD 7 programme. The results show that the students perceive benefits in terms of enjoyment and companionship in this practice. Regarding the difficulties encountered, the lack of time and the specific requirements for the development of this modality are the most outstanding aspects. Furthermore, the student’s value positively the use of video in the acrosport classes and the self-evaluation supported by rubrics. In this way, the practice of acrosport contributes numerous affective-social benefits, concluding in addition, that the use of the video and the inclusion of the students in the evaluation allow them to be participants of their teaching-learning process, being able to contribute to the formation of more critical and autonomous people.