Βιταμίνη D και ευπάθεια στις λοιμώξεις των βρεφών
Authors: Ζαχαριουδάκη Μαρία 
Published: January 2022

Εισαγωγή: Ο ρόλος της βιταμίνης D στην έμφυτη και επίκτητη ανοσία έχει αποδειχθεί πρόσφατα. Οι βιολογικές της δράσεις καθορίζονται μέσω του υποδοχέα της βιταμίνης D (VDR). Η βιταμίνη D υφίσταται δύο διαδικασίες ενεργοποίησης, η πρώτη υδροξυλίωση πραγματοποιείται από το ένζυμο CYP2R1 και η δεύτερη από το ένζυμο CYP27B1. Οι μεταβολίτες κυκλοφορούν στο πλάσμα συνδεδεμένοι κυρίως με τη δεσμευτική πρωτεΐνη της βιταμίνης D (VDBP). Το μονοπάτι της βιταμίνης D έχει συσχετιστεί με ευπάθεια σε λοιμώξεις. Ταυτόχρονα, οι λοιμώξεις αποτελούν κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας στα βρέφη. Ωστόσο, τα βιβλιογραφικά δεδομένα που αφορούν την ηλικιακή αυτή ομάδα είναι περιορισμένα. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της ύπαρξης πιθανής συσχέτισης μεταξύ των γενετικών διαφορών στο μονοπάτι της βιταμίνης D, των επιπέδων της βιταμίνης D και της VDBP στον ορό και των λοιμώξεων στη βρεφική ηλικία. Μεθοδολογία: Πρόκειται για μια προοπτική μελέτη ασθενών-μαρτύρων που πραγματοποιήθηκε σε βρέφη ηλικίας 0-24 μηνών με λοίμωξη και σε αντιστοιχισμένα με βάση την ηλικία βρέφη στην ομάδα ελέγχου. Η γονοτύπηση των μονονουκλεοτιδικών πολυμορφισμών του γονιδίου του VDR (BsmI, FokI, ApaI, TaqI), της VDBP (γονίδιο Gc, rs7041, rs4588) και του υποκινητή του γονιδίου CYP27B1-1260 (rs10877012), πραγματοποιήθηκε με αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) και ανάλυση μήκους θραύσματος εκ περιορισμού (RFLP). O προσδιορισμός των επιπέδων της 25-ΟΗ-βιταμίνης D (25(ΟΗ)D) και της VDBP στον ορό πραγματοποιήθηκε με την ανοσοενζυμική μέθοδο ELISA. Η στατιστική ανάλυση έγινε για τα ποιοτικά δεδομένα με πίνακες συχνοτήτων και τη μη παραμετρική δοκιμασία Fischer exact (two-tailed), ενώ η ανάλυση των ποσοτικών δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τις μη παραμετρικές δοκιμασίες Mann-Whitney (two-tailed) και Kruskal Wallis. Η συσχέτιση των επιπέδων 25(ΟΗ)D και VDBP στον ορό των βρεφών έγινε με τη μέθοδο Spearman’s Correlation Coefficient. Αποτελέσματα: Συνολικά εντάχθηκαν στη μελέτη 132 βρέφη, από τα οποία 40 με βακτηριακή λοίμωξη και 52 με ιογενή λοίμωξη, και 40 υγιή βρέφη στην ομάδα ελέγχου. Ο πολυμορφισμός του υποδοχέα VDR ΤaqI ήταν σημαντικά συχνότερος στα βρέφη με ιογενή λοίμωξη σε σύγκριση με τα βρέφη από την ομάδα ελέγχου (p= 0.03, OR 1.96, 95% ΔΕ 1.1-3.58). Επίσης, η παραλλαγή του γονιδίου της VDBP Gc1F ήταν σημαντικά συχνότερη στα βρέφη στην ομάδα ελέγχου σε σύγκριση με τα βρέφη με ιογενή λοίμωξη (p=0.007, OR 2.7, 95% ΔΕ 1.3-5.6). Δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές από τη μελέτη των γενετικών πολυμορφισμών του υποδοχέα VDR και της VDBP μεταξύ των βρεφών με βακτηριακή λοίμωξη σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Επίσης, δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές από την μελέτη του πολυμορφισμού του υποκινητή του γονιδίου CYP27B1-1260 (rs10877012) μεταξύ των ομάδων που μελετήθηκαν. Τα επίπεδα της 25(OH)D και της VDBP στον ορό δε διέφεραν σημαντικά μεταξύ των βρεφών με ιογενή λοίμωξη συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου ούτε μεταξύ των βρεφών με βακτηριακή λοίμωξη σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Επίσης, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά αναφορικά με τα επίπεδα της 25(OH)D και της VDBP στον ορό μεταξύ των βρεφών με διαφορετικούς γονότυπους για τους πολυμορφισμούς των γονιδίων VDR, Gc, και CYP27B1 που μελετήθηκαν. Ακόμα, δε βρέθηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων 25(OH)D και της VDBP στον ορό στα βρέφη της μελέτης. Συμπεράσματα: Σε αυτή τη διδακτορική διατριβή δείξαμε ότι οι γενετικές διαφορές στο μονοπάτι της βιταμίνης D μπορεί να ρυθμίζουν την ευαισθησία και τη σοβαρότητα των ιογενών λοιμώξεων, ιδιαίτερα των ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος, στη βρεφική ηλικία. Ο πολυμορφισμός του υποδοχέα TaqI ήταν σημαντικά συχνότερος στα βρέφη με οξείες ιογενείς λοιμώξεις σε σύγκριση με τα βρέφη στην ομάδα ελέγχου και η παραλλαγή του γονιδίου της δεσμευτικής πρωτεΐνης της βιταμίνης D Gc1F ήταν πιο συχνή στην ομάδα ελέγχου σε σύγκριση με τα βρέφη με οξείες ιογενείς λοιμώξεις. Δεν αναδείχθηκαν σημαντικές διαφορές στα επίπεδα της 25(OH)D και της VDBP στον ορό μεταξύ των βρεφών της μελέτης. Τα ευρήματά μας διευκρινίζουν περαιτέρω την ύπαρξη γενετικής ευαισθησίας στις ιογενείς λοιμώξεις και η ανίχνευση των γενετικών πολυμορφισμών για τον υποδοχέα VDR και τη δεσμευτική πρωτεΐνη της βιταμίνης D μπορεί να βοηθήσουν στον προσδιορισμό των βρεφών υψηλού κινδύνου.