Η ανάκληση των ατομικών διοικητικών πράξεων στην κοινωνική ασφάλιση
Authors: Κουτσομπόη Πολυχρονία 
Published: August 2021

Η διοικητική πράξη αποτελεί κινητήριο μοχλό δράσης της δημόσιας διοίκησης .Το ίδιο συμβαίνει και στο κοινωνικοασφαλιστικό πεδίο. Χωρίς την έκδοση των ατομικών διοικητικών πράξεων οι εκάστοτε φορείς Κοινωνικής ασφάλισης δεν θα μπορούσαν να πραγματώσουν τους σκοπούς ύπαρξής τους. Με άλλα λόγια, η διοικητική πράξη είναι για τη δημόσια διοίκηση, ό,τι η « σπονδυλική στήλη» για το σώμα.Ωστόσο, συμβαίνει συχνά , ορισμένη ατομική διοικητική πράξη να πρέπει να ανακληθεί για διάφορους λόγους που σχετίζονται, είτε με τη νομιμότητα της πράξης που έχει εκδοθεί, είτε ακόμη λόγω μεταβολής κάποιων πραγματικών ή νομικών συνθηκών που έλαβαν χώρα μετά από το χρονικό σημείο έκδοσης της πράξης , ή ,ακόμη , λόγω πλήρωσης κάποιου όρου με τον οποίο έχει συνδεθεί η υπό ανάκληση πράξη. Ακόμη και η επιφύλαξη στοιχειοθετεί λόγο ανάκληση ορισμένης διοικητικής πράξης, αφού θεωρείται ότι «υποψιάζει» τον διοικούμενο για μια πιθανή μελλοντική άρση ορισμένης πραγματικής κατάστασης που τον αφορά . Το σύνθετο αυτό ανακλητικό φαινόμενο ερευνά και η παρούσα μελέτη , στο ειδικότερο κοινωνικοασφαλιστικό πεδίο. Είναι αλήθεια ότι, σε κανένα άλλο δικαιικό πεδίο δεν γίνεται περισσότερο αισθητός ο αντίκτυπος του φαινομένου αυτού, όσο στο πεδίο της Κοινωνικής ασφάλισης. Ο λόγος είναι προφανής : Κατά πρώτον, ο θεσμός της Κοινωνικής Ασφάλισης εκφράζει ένα ύψιστο κοινωνικό δικαίωμα του πολίτη , εφόσον αποσκοπεί, κυρίως , στην προστασία αυτού από τους λεγόμενους «κοινωνικούς» κινδύνους. Κατά δεύτερον, το πεδίο της Κοινωνικής Ασφάλισης συνδέεται αναπόσπαστα με την παροχική διοίκηση.Δεν θα πρέπει να παραλείψουμε την αναφορά που γίνεται στις νομολογιακά διαπλασθείσες γενικές αρχές του δικαίου πάνω στο θέμα. Διαπιστώνεται ότι τα πολλά νομοθετικά κενά διεύρυναν σε μεγάλο βαθμό την υπαγωγική ευχέρεια του δικαστή, δίνοντάς του την δυνατότητα να υποκαταστήσει την βούληση του νομοθέτη, στην προσπάθειά του να εκμαιεύσει το πραγματικό νόημα που κρύβεται πίσω από τις λέξεις του νομοθέτη. Ο συσχετισμός νομοθετικού κειμένου και γενικών αρχών αποδεικνύεται μοιραίος. Ο έλεγχος της νομιμότητας της ανακλητικής διαδικασίας εν γένει, ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον. Η διατριβή χωρίζεται σε 2 μέρη: Ένα γενικό μέρος το οποίο πραγματεύεται την γενική θεωρία της ανάκλησης που ισχύει στο κοινωνικοασφαλιστικό πεδίο , πάντα σε συσχετισμό με τα σημαντικά πορίσματα της νομολογίας πάνω στο θέμα. Το ειδικό μέρος εξετάζει τις ειδικές νομοθετικές διατάξεις των κυριότερων ασφαλιστικών φορέων της Ελλάδας. Τα ενδιαφέροντα συμπεράσματα τα οποία εξάγονται συστηματοποιούνται και συσχετίζονται με τις τρέχουσες νομολογιακές εξελίξεις. Αρμοδιότητα προς ανάκληση , λόγοι ανάκλησης, αρχή πρακτικής αρμονίας, εφαρμογή συνταγματικά κατοχυρωμένων αρχών ,όπως η αρχή της νομιμότητας, της σταθερότητας των διοικητικών καταστάσεων, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη , της ακροάσεως, της αναλογικότητας , με σημαντικότερη την αρχή της νομιμότητας αλλά και έννομες συνέπειες συνθέτουν ένα πολύπλοκο ανακλητικό φαινόμενο, πρόκληση για κάθε νομομαθή. Στο τέλος της μελέτης παρατίθενται σε ειδικό κεφάλαιο μια σειρά από ειδικά θέματα ανάκλησης που αφορούν διάφορες ειδικές περιπτώσεις από το κοινωνικοασφαλιστικό πεδίο, με μεγάλη σημασία στην καθημερινή ασφαλιστική πρακτική . Αναλύονται τα πραγματικά περιστατικά αυτών, γίνεται υπαγωγή στο νόμο ενώ ,παράλληλα , εντοπίζονται και προβλήματα τα οποία εντάσσονται στην λεγόμενη «παθογένεια» της δημόσιας διοίκησης. Πιστεύουμε , ότι μέσω του παρόντος πονήματος καταφέραμε όχι μόνο να φωτίσουμε τα σκοτεινά και δύσβατα σημεία του υπό διευρεύνηση θέματος , αλλά και να δημιουργήσουμε το ερέθισμα για έναν γόνιμο διάλογο που θα προάγει τις σημαντικές πτυχές του ανακλητικού φαινομένου, σε ένα ελάχιστα μέχρι και πριν από λίγο χρονικό διάστημα ερευνώμενο διοικητικό πεδίο. Λέξεις κλειδιά: Ανάκληση, Κοινωνική ασφάλιση, αναθεώρηση, ατομική διοικητική πράξη, γενικές αρχές, νομιμότητα, δικαιολογημένη εμπιστοσύνη