MÜXTƏLİF SAĞALMA MƏRHƏLƏLƏRİNDƏ OLAN ŞİZOFRENİYA XƏSTƏLƏRİNİN EHTİYACLARI
Authors: Ismayilova J.F. , Asadov B.M. , Geraybeyli G.Ch. 
Published: August 2024

The goal of the study was to investigate a relation between stages of functional recovery and clinical variables and functions of patients with schizophrenia. This cross-sectional observational study were included 52 patients with schizophrenia who were participated in psychosocial rehabilitation at the National Mental Health Center as well as at the Republican Psychiatric Hospital in Baku, Azerbaijan. Patients functional capacity were measured by The Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS), the Camberwell Assessment of Need Scale (CANSAS) and Stages of Recovery Instrument (STORI). The study was approved by the Ethical Committee of the Azerbaijan Medical University. Functional recovery in schizophrenia should be considered as a three-stage process including the stage of Moratorium, the stage of Changes, and the stage of Personal Growth. At the same time, the achievement of each new recovery stage is associated with a change in the quantity and structure of demands that is observed in a statistically significant decrease in functional demands in first place. The transition to a higher stage of recovery means, in fact, an improvement in the functioning of patients with schizophrenia. The transition to higher stages implies better functioning in the first place. In particular, patients with schizophrenia restore their self-care ability, ability to look after home, carry out everyday duties and care for children.

Məqalədə şizofreniya xəstələrinin klinik əlamətlərindəki dəyişiklikləri və onların ehtiyacları ilə funksional sağalma mərhələləri arasındaki əlaqələri öyrənmək məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. Dizayn olaraq kross-seksion tədqiqat üsulu seçilmişdir. Bakı Psixi Sağlamlıq Mərkəzində və Respublika Psixiatriya Xəstəxanasında psixososial reabilitasiyada iştirak edən 52 şizofreniya xəstəsi tədqiqata daxil edilmişdir. Qısa Psixiatrik Qiymətləndirmə Şkalası (BPRS), Tələbatların Qiymətləndirilməsi üzrə Kembervil Şkalası (CANSAS) və Sağalma Mərhələlərinin Müəyyən edilməsi üzrə Şrflf (STORI) istifadə edilmişdir. Tədqiqata əsasən belə nəticəyə gəlmək olar ki, şizofreniya zamanı funksional sağalma Moratorium, Dəyişmə və Şəxsiyyətin inkişafı mərhələlərini özündə birləşdirən üçpilləli proses kimi baxılması məqsədəuygundur. Bu zaman sağalmanın hər mərhələsi ehtiyacların kəmiyyəti və strukturu ilə assosiasiya olunur və ilk növbədə funksional ehtiyacların əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə özünü göstərir. Daha yüksək mərhələli sağalmaya keçid, şizofreniya xəstələrinin fəaliyyətinin artması deməkdir. Dəyişmə və Şəxsiyyətin inkişafı mərhələsində şizofreniya xəstələrinin özünə qulluq, uşaqlara qulluq, ev işlərini yerinə yetirmək, gündəlik fəaliyyəti təşkil etmək qabiliyyətləri bərpa olunur.

В статье представлены результаты исследования проведенного с целью изучения взаимосвязи между этапами функционального выздоровления и клиническими переменными и потребностями пациентов с шизофренией. Данное кросс-секционное исследование включало обследование 52 пациента с шизофренией, которые проходили психосоциальную реабилитацию в Национальном Центре Психического Здоровья, а также в Республиканской Психиатрической Больнице в г. Баку, Азербайджан. Краткая шкала оценки психиатрических симптомов (BPRS), Кембервельская шкала оценки потребностей (CANSAS) и шкала по изучению стадий выздоровления (STORI) Функциональное выздоровление при шизофрении целесообразно рассматривать как трехступенчатый процесс включающий стадию Моратория, стадию Изменений и стадию Личностного роста. При этом прохождение каждой стадии выздоровления ассоциируется с изменением количества и структуры потребностей, и, в первую очередь, проявляется в статистически значимом уменьшении функциональных потребностей.