Συσχέτιση της λεπτίνης, αδιπονεκτίνης, γκρελίνης με το σωματικό βάρος και την οστική μάζα μετά την εμμηνόπαυση
Authors: Μπαλάρης Βασίλειος 
Published: August 2021

Η ανάπτυξη της τεχνικής προσδιορισμού της οστικής πυκνότητας με απορροφησιομετρία ακτίνων Χ διπλής ενέργειας οδήγησε στη διαπίστωση της ύπαρξης θετικής συσχέτισης μεταξύ σωματικού βάρους και οστικής πυκνότητας, η οποία επαληθεύτηκε από μεγάλο αριθμό εργασιών σε όλο το σκελετό και στα δύο φύλα και σε όλες τις ηλικίες. Διαμορφώθηκε έτσι η αντίληψη ότι η παχυσαρκία και η οστεοπόρωση είναι αμοιβαία αποκλειόμενες καταστάσεις. Νεότερα δεδομένα οδήγησαν σε αναθεώρηση της παραπάνω άποψης. Πλέον δεχόμαστε ότι η σχέση σωματικού βάρους και καταγματικού κινδύνου είναι ιδιαίτερα περίπλοκη δεδομένου ότι δεν μεσολαβείται μόνο από τη σχέση βάρους και οστικής πυκνότητας αλλά και από παράγοντες που σχετίζονται με το αυξημένο σωματικό βάρος και επηρεάζουν τον οστικό μεταβολισμό (αντίσταση στην ινσουλίνη, παθολογικός μεταβολισμός ασβεστίου, αυξημένη συχνότητα πτώσεων, σαρκοπενική παχυσαρκία). Προκειμένου να ερμηνευθεί η συσχέτιση σωματικού βάρους και οστικής πυκνότητας έχουν διατυπωθεί αρκετές θεωρίες με κυριότερες την αυξημένη μηχανική φόρτιση του σκελετού, την επίδραση των αυξημένων επιπέδων ινσουλίνης λόγω της αντίστασης στη δράση της που συνοδεύει την παχυσαρκία, την αυξημένη αρωματοποίηση ανδρογόνων στο λιπώδη ιστό και την κοινή προέλευση οστεοβλαστών και λιποκυττάρων. Η ανακάλυψη των λιποκινών συνέβαλε να μεταβληθεί η αντίληψή μας για το λιπώδη ιστό, ο οποίος δεν θεωρείται πλέον απλή ενεργειακή αποθήκη, αλλά ενδοκρινικό όργανο με σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση πολλών μεταβολικών διεργασιών. Η καλύτερα μελετημένη λιποκίνη είναι η Λεπτίνη. Εκτός από την κύρια δράση της στη ρύθμιση της όρεξης, μεγάλος αριθμός εργασιών τη συνδέουν και με τον οστικό μεταβολισμό. Η Αδιπονεκτίνη αποτελεί τη λιποκίνη με τη μεγαλύτερη αφθονία στην κυκλοφορία. Η κύρια δράση της σχετίζεται με το μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις καρδιοπροστατευτικής δράσης και συμμετοχής σε μηχανισμούς σχετικούς με την καρκινογένεση και τον οστικό μεταβολισμό. Η Γκρελίνη παράγεται κυρίως στο στόμαχο και αν και δεν ανήκει στις λιποκίνες παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον δεδομένου ότι λόγω των δράσεών της θεωρείται ο ενδογενής ανταγωνιστής της Λεπτίνης. Και γι’ αυτό το πεπτίδιο υπάρχουν ενδείξεις ότι εκτός από τη ρύθμιση της όρεξης συμμετέχει στη ρύθμιση και άλλων λειτουργιών μεταξύ των οποίων και ο οστικός μεταβολισμός. Με την παρούσα μελέτη επιχειρήθηκε να ελεγχθεί αν τα τρία πεπτίδια αποτελούν συνδετικό κρίκο στη σχέση σωματικού βάρους και οστικής πυκνότητας. Η βιβλιογραφία είναι περιορισμένη ιδιαίτερα αναφορικά με τη Γκρελίνη. Για τον Ελληνικό πληθυσμό δεν διαπιστώθηκε ύπαρξη εργασίας που να συναξιολογεί και τα τρία πεπτίδια. Επιλέχθηκαν μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι παράγοντες σύγχυσης και προσδιορίσθηκε η οστική πυκνότητα στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και το του μηριαίο οστό καθώς και τα επίπεδα της Λεπτίνης, Αδιπονεκτίνης και Γκρελίνης στο πλάσμα. Το συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η Λεπτίνη και η Γκρελίνη του πλάσματος δεν αποτελούν ανεξάρτητους παράγοντες πρόβλεψης της οστικής πυκνότητας. Για την Αδιπονεκτίνη ο αντίστοιχος έλεγχος θα μπορούσε οριακά να δικαιολογήσει μία ανεξάρτητη αρνητική επίδραση, η οποία ωστόσο είναι πολύ ασθενής. Τελικά, δεν προκύπτουν ενδείξεις ότι τα τρία πεπτίδια μπορούν να ερμηνεύσουν τη συσχέτιση σωματικού βάρους και οστικής πυκνότητας. Το επόμενο βήμα που πρέπει να γίνει είναι μελέτες της τοπικής δράσης τους στο μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών στα πλαίσια της λιπώδους διήθησής του με την πάροδο της ηλικίας.