Еуропадағы қыпшақтар
Authors: КЫЗДАРБЕКОВ Б. 
Published: May 2024

Сегодня, на этапе становления государства, мы должны осмыслить нашу историю с высоты современной науки и создать целостную национальную историческую картину. Мы должны объективно изучать процессы формирования полиэтничности страны. Процесс познания прошлого обязателен для каждого человека, потому что история неоднократно поражала человечество своей цикличностью. Некоторые исторические события, как правило, повторяются и по сей день, но в более измененной форме. История показывает, что невозможно изменить прошлое так, чтобы человек задумался о том, как он строит настоящее, потому что через несколько лет это настоящее уже пополнит список прошлого. Историю нужно преподавать для того, чтобы иметь право называться по-настоящему образованным человеком. Ведь это священный долг человека и гражданина – знать и помнить, как зарождалась государственность их страны, какой путь прошел народ, чтобы стать полноценным обществом, как развивалась культура человечества. Человек, начавший изучать историю, не в состоянии остановить этот долгий и такой интересный процесс, и часто этот процесс длится всю жизнь. Ведь изучать историю можно не только в архивах и при работе с артефактами. История окружает нас в наших городах и деревнях, она живет в наших бабушках и дедушках, в нашем настоящем. Необходимо только иметь желание приобщиться к его таинственному и завораживающему содержанию. В восьмом веке в трудах многоязычных авторов появилось название племени, называвшегося на Руси — половцы, в Центральной Европе — куманы, а на Востоке — кипчаки. Мусульманские историки и русские летописцы знают кипчаков-половцев как многочисленное, сильное племя, именем которого стала называться вся Великая степь. Последние названия встречаются в топонимии Казахстана и Кыргызстана. Основная масса этих племен в XIV – XV веках вошла в состав казахского народа, и многие из них сохранили свои исторические названия. Все кипчакские племена, вошедшие в состав казахского народа, живут в местах обитания своих предков.

Бүгін, мемлекеттің қалыптасу кезеңінде біз өз тарихымызды қазіргі ғылымның биіктігінен түсініп, біртұтас ұлттық тарихи бейнені жасауымыз керек. Біз елдің полиэтностығын қалыптастыру процестерін объективті түрде зерделеуіміз керек. Өткенді білу процесі әр адам үшін міндетті болып табылады, өйткені тарих адамзатты өзінің циклдік сипатымен бірнеше рет таң қалдырды. Кейбір тарихи оқиғалар осы күнге дейін қайталанады, бірақ өзгертілген түрде. Тарих көрсеткендей, өткенді өзгерту мүмкін емес, сондықтан адам қазіргі уақытты қалай құрып жатқандығы туралы ойланады, өйткені бірнеше жылдан кейін бұл өткен тізімді толықтырады. Өйткені бұл адам мен азаматтың қасиетті міндеті, өз елінің мемлекеттілігі қалай пайда болғанын, халықтың толыққанды қоғам болу үшін қандай жолдан өткенін, адамзат мәдениеті қалай дамығанын білу және есте сақтау. Тарихты зерттей бастаған адам бұл ұзақ және қызықты процесті тоқтата алмайды және көбінесе бұл процесс өмір бойы жалғасады. Өйткені тарихты тек мұрағаттарда ғана емес, артефактілермен жұмыс жасау кезінде де зерттеуге болады. Тарих бізді қалаларымыз бен ауылдарымызда қоршап тұр, ол біздің ата-әжелерімізде, қазіргі уақытта тұрады. Оның жұмбақ және қызықты мазмұнына қосылуға деген ұмтылыс болуы керек. Сегізінші ғасырда көп тілді авторлардың еңбектерінде Ресейде — половцы, Орталық Еуропада — құмандар, ал шығыста — қыпшақтар деп аталатын тайпалардың атауы пайда болды. Мұсылман тарихшылары мен орыс шежірешілері половцы қыпшақтарын бүкіл Ұлы дала атала бастаған үлкен, күшті тайпа ретінде біледі. Соңғы атаулар Қазақстан мен Қырғызстанның топонимикасында кездеседі. Бұл тайпалардың негізгі бөлігі XIV – XV ғасырларда қазақ халқының құрамына кірді және олардың көпшілігі өздерінің тарихи атауларын сақтап қалды. Қазақ халқының құрамына енген барлық қыпшақ тайпалары ата-бабаларының мекендейтін жерлерінде тұрады.

Today, at the stage of the established state, we have to reflecton our history from the height of modern science and create a holistic national historical picture. We must objectively study the processes of the formation of the country's polyethnicity. The process of cognition of the past is obligatory for every person, because history has repeatedly struck humanity with its cyclicity. Some historical events tend to repeat to the present day, but in a more modified form. History shows that it is impossible to change the past so that a person thinks about how he builds the present, because in a few years this present will already replenish the list of the past. History should be taught in order to have the right to be called a truly educated person. After all, it is a sacred duty of a person and a citizen to know and remember how the statehood of their country was born, what path the people went to become a full-fledged society, how the culture of humanity developed. A person, who started studying history, is not able to stop this long and such an interesting process and often this process lasts for a life long time. After all, you can study history not only in archives and when working with artifacts. The history surrounds us in our towns and villages, it lives in our grandparents, in our present. It is only necessary to have a desire to join its mysterious and fascinating content. In the eighth century, in the writings of multilingual authors, the name of the tribe appeared, called in Russia — the Polovtsians, in Central Europe — the Cumans, and in the East — the Kipchaks. Muslim historians and Russian chroniclers know the Kipchaks-Polovtsians as a numerous, strong tribe, whose name the whole Great Steppe began to be called. The latter names are found in the toponymy of Kazakhstan and Kyrgyzstan. The bulk of these tribes in the XIV – XV centuries became part of the Kazakh people and many of them retain their historical names. All the Kipchak tribes that became part of the Kazakh people live in the habitats of their ancestors.