bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
ALGORITHM FOR THE SELECTION OF PAUSES IN THE SPEECH SIGNAL UNDER INTENSE ACOUSTIC INFLUENCES
Authors: Власов Р.С. , Сиренький Е.И. , Афанасьев А.А. , Питолин А.В.
Published: March 2023

представлены материалы по исследованию возможностей использования методов последовательной статистики для определения пауз в зашумленном речевом сигнале (РС). Рассмотрены варианты оценок вероятностных характеристик РС, необходимых при использовании критерия Вальда. С целью минимизации ошибок, связанных с неточностью вида вероятностного распределения речевого сигнала, предложен непараметрический способ оценки параметров РС. Охарактеризованы два основных подхода, используемых для непараметрических оценок параметров распределений. Раскрыты особенности распределения отсчетов речевого сигнала, которые являются определяющими в выборе математического аппарата, используемого для оценки вероятностных параметров РС. Представлен алгоритм идентификации пауз РС в условиях интенсивных акустических воздействий. В качестве объектов последовательного статистического анализа были использованы значения отсчетов РС, коэффициенты линейного предсказания (КЛП) и линейные спектральные частоты (ЛСЧ). Приведены результаты работы программы, разработанной на основе представленного алгоритма. Приведенные результаты учитывают различные варианты входных параметров, среди которых значения ограничительных констант критерия Вальда, значения отношения сигнал/шум (ОСШ) исследуемого РС, виды объектов последовательного статистического анализа. В заключении отмечены негативные явления, оказывающие влияние на эффективность подхода, предложены перспективные направления дальнейших исследований

The materials on the study of the possibilities of practical use of the approach to determining pauses in a noisy speech signal, based on the methods of sequential statistics, are presented. Options for assessing the probabilistic characteristics of the speech signal necessary when using the Wald criterion are presented. An algorithm for identifying pauses of the speech signal in conditions of intense acoustic interference is presented. As objects of sequential statistical analysis, the values of the speech signal samples, linear prediction coefficients (LPC) and linear spectral frequencies (LSF) were used. The results of the program developed on the basis of the presented algorithm are given. The results given take into account various variants of input parameters, including the values of the limiting constants of the Wald criterion, the values of the signal/noise ratio of the studied speech signal types of objects sequential statistical analysis. In conclusion, negative phenomena that affect the effectiveness of the approach are noted, and promising directions for further research are proposed
INFLUENCE OF PARAMETERS OF REVERSIBLE SURFACE PLASTIC DEFORMATION ON THE HARDENED PARTS ROUGHNESS
Authors: Зайдес С.А. , Нгуен Х.Х.
Published: March 2023

представлены результаты экспериментальных исследований по определению влияния параметров реверсивного поверхностного пластического деформирования на шероховатость цилиндрических деталей типа валов и осей. Рассмотрено влияние шести основных параметров процесса поверхностного пластического деформирования (ППД): частоты вращения заготовки (nз), продольной подачи (Sпр), радиального натяга (t), начального угла установки рабочего ролика (αн), амплитуда угла реверсивного вращения рабочего ролика (αр) и реверсивной частоты вращения рабочего ролика (nр), - на шероховатость поверхности упрочненных деталей при упрочнении стали С45. Для реализации предлагаемого способа отделочно-упрочняющей обработки разработано устройство для образования реверсивного кругового движения рабочего инструмента (РИ), которое устанавливается на токарном станке 1К62. Шероховатость поверхности упрочненных деталей измерена на профилометре Form Talysurf i200. По результатам экспериментальных исследований были определены рациональные режимы упрочнения, обеспечивающие высокие требования к шероховатости поверхности деталей: частота вращения заготовки от 75 до 100 об/мин, продольная подача от 0.075 до 0.1 мм/об, радиальный натяг от 0.07 до 0.08 мм, начальный угол установки РИ 90о, амплитуда угла реверсивного вращения РИ от ±10о до ±20о и реверсивная частота вращения РИ от 100÷140 дв.ход/мин.

the article presents the results of experimental studies to determine the influence of the parameters of reversible surface plastic deformation on the roughness of cylindrical parts such as shafts and axles. The influence of 6 main parameters of the SPD process is considered: the frequency of workpiece rotation(nz), longitudinal feed (Spr), radial interference (t), the initial installation angle of the working roller (αn), the amplitude of the angle of working roller reverse rotation (αr) and the reverse rotational speed of the working roller (nr) on the surface roughness of hardened parts during hardening of C45 steel. To implement the proposed method of finishing and hardening processing, a device for the formation of a reverse circular movement of the working tool (WT), which is installed on a 1K62 lathe was developed. The surface roughness of hardened parts was measured on a Form Talysurf i200 profilometer. Based on the results of experimental studies, rational hardening modes that provide high requirements for the surface roughness of parts were determined: the workpiece rotation frequency is from 75 to 100 rpm, the longitudinal feed is from 0.075 to 0.1 mm/ turnover, the radial interference is from 0.07 to 0.08 mm, the initial installation angle RI 90о, amplitude of WT reverse rotation angle from ±10о to ±20о and reverse WT rotation frequency from 100÷140 up and down strokes/min
Penerapan model pembelajaran kooperatif tipe jigsaw untuk meningkatkan hasil belajar siswa pada materi dimensi tiga di kelas XII IPA4 MAN Blora semester I tahun pelajaran 2017/2018
Authors: Hayati Yani
Published: March 2023

Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui gambaran peningkatan  keaktifan dan hasil belajar siswa dalam proses pembelajaran materi dimensi tiga dengan penerapan model kooperatif Tipe Jigsaw di kelas XII4 IPA  MAN Blora Semester I Tahun Pelajaran 2017/2018. Pelaksanaan penelitian ini menggunakan prosedur penelitian tindakan kelas, yang dilaksanakan melalui dua siklus. Teknik pengumpulan data menggunakan dua cara yakni tes digunakan untuk memperoleh data prestasi belajar siswa dan non tes untuk mendapatkan data aktifitas siswa selama proses pembelajaran. Analisis data digunakan metode deskriptif kualitatif dan kuantitatif. Hasil penelitian ini menunjukkan bahwa penerapan model pembelajaran kooperatif tipe Jigsaw pada materi dimensi tiga dapat meningkatkan aktifitas dan hasil belajar siswa. Besar peningkatan aktifitas siswa dari kondisi pra siklus ke kondisi tindakan siklus II adalah 43,78%. Sedangkan besar peningkatan nilai rata-rata hasil belajar siswa dari kondisi awal / pra siklus ke kondisi tindakan siklus II sebesar 13,02 dengan peningkatan ketuntasan belajar siswa dari kondisi awal ke kondisi tindakan siklus II yakni sebesar 55,55%.
Kajian etnomatematika penetapan uang adat dalam pernikahan adat lampung
Authors: Hasanah Nur , Rakhmawati Rosida , Farida Farida
Published: March 2023

Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui mengetahui aktivitas etnomatematika dan sumber belajar yang ada pada penetapan uang adat dalam pernikahan adat Lampung. Jenis penelitian ini yaitu penelitian kualitatif. Teknik pengambilan sampel pada penelitian ini menggunakan teknik puposive sampling. Metode penelitian ini yaitu metode observasi, wawancara dan dokumentasi. Instrumen dalam penelitian ini adalah human instrument. Pada penelitian ini, subjek penelitiannya meliputi tokoh adat, peneliti budaya dan masyarakat bersuku Lampung. Hasil penelitian ini didapatkan bahwa aktivitas etnomatematika yang ada pada penetapan uang adat meliputi aktivitas membilang dan aktivitas menghitung, serta unsur-unsur matematika yang ada di dalam penetapan uang adat yang dapat dijadikan sumber belajar di sekolah yaitu bilangan bulat positif / bilangan asli, pembagian bilangan / perbandingan (ratio), kelipatan bilangan dan nilai mutlak.
The development of multimodal transportation in Ukraine in the conditions of global trade transformations
Authors: Prytula Khrystyna M. , Kalat Yaroslava Y. , Kyryk Iryna M.
Published: March 2023

The war of the russian federation against Ukraine has provoked the emergence of new challenges and threats to global security, including social and food-, energy-, and logistics-related ones, etc. Therefore, the geography, structure, and logistics of world trade have undergone significant changes and continue to transform in the face of today's challenges. Ukraine, being an important exporter of agricultural products located at the crossroads of the main trade routes Europe-Asia, must adapt to the new realities of the development of the international freight transportation market. Currently, the capacity of the Ukraine-EU border section does not meet modern needs and challenges due to insufficient capacity of transport systems, checkpoints, lack of rolling stock, storage and transshipment terminals, etc., both in Ukraine and in the EU. The development of multimodal transport in Ukraine, including the necessary infrastructure (intermodal terminals, container warehouses, etc.), and the expansion of the list of transport and logistics services are among the ways to solve this problem. The article analyzes the dynamics and structure of international and transit cargo transportation across the customs border of Ukraine in 2014 - 8 months of 2022. The main trends in the passage of vehicles through the Ukraine-EU customs border for January-August 2022 compared to the same period last year are given. Attention is focused on a significant increase in the load of road transport on the customs land border of Ukraine in 2022. Prospects for increasing freight traffic on the Ukraine-EU border in the short-term and long-term perspectives are assessed. The terminology of the study of multimodal transportation in Ukraine is clarified. The peculiarities of the operation of the largest container terminals of Ukraine are studied. Improvement of the state border crossing infrastructure, in particular in terms of increasing the throughput capacity of the Ukraine-EU customs border, should include optimization and stimulation of rail freight transportation, restoration and increase of production capacities for cargo handling of railway terminals, development of a network of intermodal and transshipment terminals, creation of border "dry ports" and cross-border logistics hubs with the introduction of joint control by the authorities of neighboring countries, and simplification of border crossing procedures for multimodal and contrail transportation.
Institutional component of the waste management system
Authors: Kolodiychuk Iryna A.
Published: March 2023

The article argues that the term «management» is also used to denote the characteristics of organizational and administrative activities of executive authorities and local self-government and is defined as the process of planning, organization, motivation, and control necessary to formulate and achieve the system's goals. In this context, the following goals of waste management are specified: implementation of legislation, control over compliance with environmental safety requirements, ensuring the implementation of effective and comprehensive measures in the context of compliance with the hierarchy of waste, rational use of natural resources, achieving the coordination of state and public entities’ actions in waste management. The relevance of this issue for Ukraine is determined both by its integration into European structures and by the need to improve the waste management system, in particular at the regional level. The purpose of the article is to study the current state of domestic legislation on the powers of government entities in waste management and present the institutional component of regional waste management systems through the prism of an integrated approach to its functioning. The analysis of the features of the current institutional structure of waste management and the duties and powers of system participants defined by the legislation at the national and local levels is carried out. The entities in the field of waste management involved in public administration are structured. Attention is focused on entities that do not have powers but are endowed with responsibilities and rights in the waste management system. We are convinced that the inconsistency of hierarchical communications causes dissonance in the actions of system elements. Therefore, it is important to organize information interrelation, which in form and content will allow us to make coordinated management decisions at different levels in time and provide a synergistic effect. The basic unit in the waste management system is reasoned. It is a region that has sufficient managerial levers. The hierarchical structure of the Regional Waste Management System is presented. The competent authorities that make decisions and perform local control functions in waste management are considered, in particular the powers of local self-government bodies. The features of the waste management system in the regions of Ukraine are determined.
UNSUR-UNSUR DINAMIS DALAM PRIBADI MANUSIA DAN KEBUTUHAN PSIKOLOGISNYA
Authors: Frans Laka Lazar
Published: March 2023

Unsur-Unsur Dinamis dalam Pribadi Manusia dan Kebutuhan Psikologisnya. Kebutuhan psikologis manusia sebenarnya berasal dari motivasi bawa sadar atau aspek bawa sadar khususnya pada Dimensi II menurut teori Konsistensi Transendensi Diri yaitu antara bidang kebaikan sejati dan kebaikan palsu. Bidang kebaikan sejati kalau dimotivasi oleh unsur nilai transendensi diri, sedangkan bidang kebaikan palsu kalau dimotivasi oleh unsur bawa sadar atau unsur sadar yang tidak sesuai dengan transendensi diri. Bisa saja tampak di luarnya baik tetapi sebenarnya tidak asli dan sejati. Jadi terjadi inkonsistensi antara diri ideal dan diri actual. Banyak persoalan psikologis sering muncul baik yang ringan maupun patologi berat karena kebutuhan psikologis manusia tidak terpenuhi. Jika kebutuhan-kebutuhan psikologis misalnya kebutuhan akan rasa aman, cinta, harga diri, dan aktualisasi diri tidak terpuaskan, maka seseorang akan merasa tidak nyaman, tidak bahagia, kecewa, putus asa, marah, stress, dan berbagai hal negatif lainnya; dan jika terpenuhi, maka seseorang akan merasa bahagia dengan hidup dan karyanya
KOMPETENSI BERBIROKRASI SEORANG GURU
Authors: Yohanes Mariano Dangku
Published: March 2023

Isu berbirokrasi tidak hanya di bidang pemerintahan. Sudah luas di berbagai bidang, termasuk di bidang pendidikan. Di sekolah, pendidik adalah aparat birokrasi. Dia adalah seorang birokrat. Sebagai seorang birokrat, dia harus mengenali gagasan, prinsip dan cara melaksanakannya di kelas. Seorang guru membutuhkan kompetensi birokratis untuk menage kelasnya.
MINORITY LANGUAGE RIGHTS
Authors: Yosefina Helenora Jem
Published: March 2023

This article discusses some issues relating to minority language rights in general. This stems from the phenomenon of the language where English is used as the number one language in the world. Furthermore, in this article we explain the nature of minority language rights and their objectives as well as the grouping of minority language rights. Furthermore, there is also a link between language and education specifically in the education system in Indonesia.
ƏMƏK BAZARI VƏ MƏŞĞULLUĞA RƏQƏMSAL İQTİSADİYYATIN TƏSİRLƏRİ
Authors: Rəşad Hüseynov, Novruz Rəhimov Rəşad Hüseynov, Novruz Rəhimov
Published: March 2023

Rəqəmsallaşma prosesi dünyanın müxtəlif ölkələrində eyni vaxtda baş vermir və buna görə də milli iqtisadiyyatların rəqəmsallaşma dərəcəsində müəyyən boşluq var ki, bu da rəqəmsal uçuruma və nəticədə inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadiyyatdan asılılığının artmasına səbəb olur. Ölkə iqtisadiyyatının rəqəmsal transformasiyası prosesində siyasət, hüquqi normalar, adət-ənənələr və mədəniyyət, əldə edilmiş iqtisadi inkişaf səviyyəsi, təhsilin səviyyəsi və onun öz texnoloji bazası, eləcə də bir çox digər amillər mühüm rol oynayır. Rəqəmsal iqtisadiyyat şəraitində Azərbaycan Respublikasında da dövlətin sosial-iqtisadi siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini də əmək bazarının tənzimlənməsi, ölkə əhalisinin tam və əlverişli məşğulluğunun təmin olunması təşkil edir. Məşğulluq sahəsində həyata keçirilən proqramların, qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəldilmiş tədbirlərin, regionallara böyük həcmdə investisiyaların yönəldilməsinin, bölgələrdə yeni iş yerlərinin, müəssisələrin, infrastruktur obyektləri və sairin yaradılmasının ölkədə məşğulluğun təmin olunmasında böyük rolu olmuşdur. Ancaq müəyyən səbəblərdən ölkədə iş yerlərinə olan tələbat hələ də yüksək olaraq qalır. Məqalə əmək bazarında rəqəmsal iqtisadiyyatın təsirinin təhlili və qiymətləndirilməsinə həsr olunmuşdur. Tədqiqatda iqtisadiyyatın inkişafında rəqəmsal transformasıyanın əhəmiyyətinə diqqət yönəldilmişdir.
Açar sözlər: rəqəmsal iqtisadiyyat, əmək bazarı, məşğulluq, peşə hazırlığı, insan kapitalı
NEFT YATAQLARINDA SUVURMA PROSESİNİN SƏMƏRƏLİLİYİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ VƏ MONİTORİNQİ
Authors: Səbirxan Mahmudov, Arif Süleymanov Səbirxan Mahmudov, Arif Süleymanov
Published: March 2023

Məqalədə "Neft yataqlarında suvurma prosesinin səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi və monitorinqi" haqqında qısa məlumat verilmişdir. Müasir dövrdə neft yataqlarının işlənilməsi əsasən suvurmanın müxtəlif üsullarının (kontur arxası, sahəvi və s.) tədbiqi ilə həyata keçirilir. Suvurmanın tədbiq edildiyi sahə; quyuların yerləşmə sistemi; suvurmanın başlanğıc vaxtı; quyu şəbəkəsinin sıxlığı; yatağın qazılma ardıcıllığı yaxud quyuların istismara daxil olmasını; suvurma texnologiyası; quyuların təcrid olunması; işlənilmə templəri; neftvermə(çıxarıla bilən ehtiyatlar); sulu-neftli sahələrin işlənməsi; çoxlaylı yataqların işlənilməsi; Müxtəlif yerlərdə suvurmanın tətbiq edildiyi sahə; vurulan su suvurma sisteminin əsas prinsipial müddəalarındandır. Yataqlara belə texnoloji yanaşma laya vurulan suyun onun enerjisinin tükənməsinin qarşısını almaqla yanaşı layların kollektorlarında toplanmış təbii neft yığımlarını quyu dibi zonaya hərəkətinin sürətləndirilməsi ilə əlaqədardır. Suvurma üsullarının texnologiyasının sadəliyi və neftçıxarma regionlarının əksəriyyətində resurslarının (göl, çay, dəniz suları) mövcudluğu və üsulun yüksək effektivliyi onların geniş tədbiqinə gətirmişdir. Odur ki, bu üsulun istifadəsinin iqtisadi göstəricilərinin əsaslandırılması olduqca vacib problem kimi qarşıya çıxır. Məqalədə müxtəlif üsulların; CRM, matreal balans üsulu, hidrodinamiki modelin qurulması, Xplot, Xalplot, WOR üsulu haqda qısa məlumat verilib. Müqasiə və yatağın əldə edilmiş məlumatlara əsasən CRM üsülunun daha əlverişli olduğu qərarı qəbul edilmişdir.
Açar sözlər: Suvurma üsulu, WOR üsulu, CRM üsulu, riyazi üsullar, su resursları, monitorinq, qiymətləndirilmə
LEGİRLƏNMİŞ POLADLARDA YÜKSƏKTEMPERATURLU AZOTLAMANIN ƏSAS XÜSUSİYYƏTLƏRİNİN TƏDQİQİ
Authors: Aynur Şərifova Aynur Şərifova
Published: March 2023

Maşınqayırmada tədbiq edilən konstruksiya poladları müxtəlif detal, maşın və mexanizmlərin hazırlanmasında geniş istifadə edilir. Bu konstruksiya poladları kimyəvi tərkibinə görə (karbonlu və legirlənmiş), emala görə (azotlanan, yaxşılaşdırılan və s.), təyinatına görə (yay, yastıq və s.) təsnif edilir. Legirlənmiş poladlar yüksək möhkəmlik, lazımi qədər özlülük, yaxşı texnoloji xassələrin olması, iqtisadi səmərəlilik kimi tələblərə cavab verməlidir.
Hazırki işdə azotlandırılmış məmulatın özlülüyünün yüksəldilməsi və korroziyaya, yorğunluğa qarşı davamlılığın artırılması ön plana çəkilmişdir. Yüksək legirlənmiş poladların aşağı temperaturda (550-700°C) ammonyak şəraitində azotlanması böyük praktiki əhəmiyyət kəsb etmir. Bu cəhətdən yüksək legirlənmiş austenitdə azotun diffuziya kinetikası maraq doğurur. Xassələrin tənzimlənməsi həmin qatlarda mikrostruktur fazaların formalaşması ilə çox əlaqədardır. Azotlama zamanı fazaların əmələ gəlmə mexanizmi dərindən öyrənilməli və onların bərkliyə və yeyilməyə təsiri amilləri araşdırılmalıdır.
Legirləyici elementlər azotlama prosesində azotun α — fazada həll olma həddini dəyişir, həll olur, həmçinin müstəqil nitridlər əmələ gətirir. Poladın azotlaması zamanı γ׳ və ε- fazalarında dəmir atomlarının bir hissəsi legirləyici elementlərlə əvəz olunur və (Fe, M)4N, (Fe, M)3N, (Fe, M)3(N, С), (Fе, M)2N, (Fe, M)2(N, C) kimi kompleks nitrid və ya karbonitrid fazaları əmələ gəlir.
Tərkibində güclü karbidəmələgətirən elementlərin iştirakı əritinin azotlanmasının yüksək temperaturda (850-1100°C) qaz mühitində aparılması mümükünlüyünü müəyyən etmişdir. Burada ammonyak iştirak etmir. Hazırki işdə məhz yüksək legirlənmiş poladların yüksək temperaturlu azotlanmasının əsas xüsusiyyətləri tədqiq edilmişdir.
Açar sözlər: yüksək karbonlu yüksək legirlənmiş poladlar, kimyəvi-termiki emal, azotlama, nitrid qatı, möhkəmlik, mikrostruktur.
ROBOT QOLLARIN İDARƏETMƏ SİSTEMİ İLƏ İŞLƏNMƏSİ
Authors: Azər  Məmmədov, Elcan  Əliyev Azər  Məmmədov, Elcan  Əliyev , Vidadi  Mehdiyev, Rahib Hüseynov Vidadi  Mehdiyev, Rahib Hüseynov , Nicat  Mehdizadə Nicat  Mehdizadə
Published: March 2023

İnkişaf etmiş ölkələrin istehsal sistemləri araşdırıldıqda avtomatik istehsal sistemlərin geniş tətbiq tapdığı görülür. Avtomatik istehsal sistemlərin əsasını təşkil edən sənaye robotlarının önəmi hər keçən gün artmaqdadır.
Sənaye robotlarının istehsalda aktiv istifadə edildiyi ölkələrin digər ölkələrə nisbətən rəqabət gücü yüksəkdir. Bu səbəbdən də sənaye robotlarının inkişafı geniş vüsət almışdır. İstehsalat proseslərində robotların istifadəsinin əsas üstünlüyü fasiləsiz istehsal proseslərində istehsal olunan məhsulun keyfiyyət səviyyəsinin zamandan asılı olaraq dəyişməməsidir. İstehsal olunan məhsulun keyfiyyət səviyyəsi istər xarici, istərsə də daxili müəssisələr üçün əsas məsələlərdən biridir.
Robotlar yerinə yetirməli olduqları işin mürəkkəbliyinə görə, konstruktiv quruluşuna görə, sərbəstlik dərəcələri və iş sahəsinin böyüklüyünə görə müxtəlif növ təsnifləndirmələrə malikdirlər.
Tədqiqatlar zamanı sənaye robotlarının geniş istifadə olunan növləri haqqında ümumi məlumat verilib, parametrləri və xarakteristikalarına baxılmışdır. Onların tətbiq sahələri qeyd olunub iş prinsipləri araşdırılmışdır. Bununla bərabər sənaye robotlarının üstün cəhətləri və zəif yerləri qeyd edilib, konstruksiyalarına baxılmışdır.
Robotların proqramlaşdırılmasında istifadə olunan öyrətmə üsulları qeyd edilib və onlar haqqında ətraflı məlumat təqdim edilmişdir. Robotların idarə edilməsi üçün lazımi alqoritim hazırlanmış izah edilmişdir. İdarə etmə alqoritminə uyğun olaraq python proqramlaşdırma dilində proqram təşkil edilmişdir.
Açar sözlər: sənaye robotları, idarəetmə sistemi, robot qollar, nəzarət, robot proqramlaşdırması.
SƏNAYE MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ İNNOVASİYALARIN RƏQABƏT QABİLİYYƏTİNƏ TƏSİRİ
Authors: Bağış Əhmədov, Əli Abışov Bağış Əhmədov, Əli Abışov
Published: March 2023

Yeni bazarların yaranması və genişlənən rəqabət sahələri innovasiyaları bütün iqtisadiyyatlarda inkişafın və dinamizmin əsasını təşkil edir. Bu baxımdan, rəqabəti artırmaq və dəstəkləməklə əhəmiyyətli təsirlər yaradan innovasiya həm də mal və xidmət bazarlarında rəqabətin keyfiyyətini dəyişəcək təsirlər yarada bilər.
Ümumiyyətlə, innovasiyaların rəqabət qabiliyyətinə təsiri çoxşaxəli və geniş əhatəlidir. İnnovasiyalara üstünlük verməklə şirkətlər öz mənfəətlərini yaxşılaşdıra, böyümə və genişlənməyə təkan verə, iş yerləri və iqtisadi imkanlar yarada, qaydalara və ekoloji standartlara əməl edə, müştərilər və maraqlı tərəflərlə daha güclü əlaqələr qura bilərlər.
Açar sözlər: Rəqabətqabiliyyətlilik, innovasiya, sənaye
APPLİCATİON OF NANOPARTİCLES AGAİNST EROSİON
Authors: Abdulaga Gurbanov, Hajiaga Azizov Abdulaga Gurbanov, Hajiaga Azizov
Published: March 2023

Abrasion in pipes is the loss of material and wear of the inner surface of the pipes. This type of erosion is often seen in industrial applications with high-velocity liquids, suspensions, or liquid-solid mixtures in pipelines. This wear can cause holes, cracks, or damage to the pipe walls, affecting the safety and durability of the pipes. The most common cause of wear in pipes is high-velocity fluids. High-velocity fluids exert frictional forces on the inner surface of the pipe, and these frictional forces cause material loss on the inner surface of the pipe. This type of erosion is particularly common in industrial applications such as the oil and gas industry, the chemical industry, water treatment plants, and power generation plants.
Keywords: Erosion; Erosion of equipment; Application of nanoparticles against erosion; Erosion methods; Erosion methods
ABŞERON YARIMADASINDA RADİO-EKOLOJİ ŞƏRAİTİN TƏDQİQİNİN ELMİ-NƏZƏRİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
Authors: Çingiz Əliyev, Lətifə Kazımova Çingiz Əliyev, Lətifə Kazımova
Published: March 2023

Abşeron yarımadasında neft-qaz yataqlarının çoxilli istismarı nəticəsində ətraf mühitin radionuklid çirklənməsi problemi meydana çıxmışdır. Bu problemin həlli bütün neft hasilatı ölkələri üçün aktual olaraq qalır.
Məlumdur ki, Azərbaycan sənayesində, neft və qazın istehsalı və emalı əsas prioritet istiqamətdir. Neft yataqlarının işlənməsi və istismarı, neftin və neft məhsullarının emalı, ətraf mühitin əsas çirkləndiricisi olmasını nəzərə alaraq, Azərbaycanın ekoloji baxımdan ən gərgin rayonu Abşeron yarımadası hesab olunur.
Abşeron yarımadasının ərazisinin radioaktiv çirklənməsinin xarakter xüsusiyyəti ondadır ki, çirklənmə təkcə təbii mənşəli radioaktiv izotoplarla deyil, həmçinin texnogen proseslər nəticəsində baş verir.
Qeyd etmək lazımdır ki, Abşeron yarımadasının neft hasilatı olan demək olar bütün mədənlərində, yer səthinin neftçıxarma avadanlığının, işçi binalarında radioaktiv çirklənmənin izləri aşkar olunmuşdur. Həmçinin qeyd olunan ərazilərdə və yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrində radonun miqdarında yüksəlmə müşahidə olunur.
Ümumilikdə tədqiqat zonası landşaftlarından – torpaq örtüyündən götürülmüş nümunələr əsasında ekspozisiya dozasının gücü ölçülmüşdür və ölçmə aparılmış 631 nöqtədən 36 nöqtədə ekspozisiya dozasının gücü 30 mR/saatdan yüksək olmuşdur.
Açar sözlər: landşaft, radionuklid, təbii radionuklid, radon, neft.
Fetichismo morfológico: informalidad y estigmatización en la historia del urbanismo
Authors: Sevilla-Buitrago Álvaro
Published: March 2023

A pesar de la abundante literatura disponible sobre el fenómeno de la “informalidad”, se ha prestado una atención menor a la instrumentalización de la dimensión morfológica como dispositivo de gobierno. Este artículo explora el rol de la ideología formalista en la producción de imaginarios espaciales excluyentes a través de la noción de “fetichismo morfológico”. Con frecuencia el discurso urbanístico ha movilizado este mecanismo en la estigmatización de grupos subalternos, contribuyendo a forjar una idea arquetípica de informalidad vinculada a la pobreza. El trabajo ofrece una breve síntesis de los debates sobre informalidad y sus lagunas, elabora la categoría de fetichismo morfológico para estudiar las lógicas que delimitan lo informal como “otro” del orden socioespacial hegemónico, y explora distintas expresiones históricas y geográficas de este mecanismo, mostrando su continuidad en el tiempo.
Patrimonio Mundial y Turismo: la dialéctica entre la conservación del paisaje urbano y el desarrollo turístico en el ordenamiento local
Authors: Albarrán-Periáñez José David
Published: March 2023

Los continuos conflictos entre las teorías de la conservación patrimonial y el imperativo político de asegurar la vitalidad económica de los distintos territorios se vuelven más agudos en aquellos espacios que han sido incluidos en la Lista del Patrimonio Mundial. A través de un estudio mediante técnicas de análisis discursivo de una serie de documentos normativos como las ordenanzas municipales para la protección del paisaje urbano y los planes especiales de protección, así como de los informes emitidos por UNESCO para la incorporación a la Lista de cuatro estudios de caso, se persigue arrojar luz a este debate. De este modo es posible comprobar cómo, en términos generales, continúa existiendo una preeminencia de planteamientos de protección de la estética en la conservación patrimonial de los lugares históricos, donde priman las orientaciones encaminadas a prevenir la degradación visual. Una fórmula a su vez idónea para alcanzar un mayor éxito en el mercado turístico.
El impacto de la inmigración sobre el precio de la vivienda española en el siglo XXI
Authors: Torres-Téllez Jonathan , Montero-Soler Alberto
Published: March 2023

Esta investigación tiene como objetivo analizar el impacto que tiene la inmigración sobre el precio de la vivienda en España de 2001 a 2019 a partir de las observaciones anuales de 50 provincias, adoptando el enfoque de Saiz (2007). También analiza el efecto que tiene este fenómeno sobre el mercado de alquiler tras la crisis económica de 2008, un hecho que hasta el momento no se había investigado para el caso español. El resultado principal que se obtiene es que durante los años de la burbuja inmobiliaria el incremento de inmigración contribuyó a la elevación del precio de la vivienda hasta en un 2,5%; mientras que, tras esos años, el retorno de inmigrantes a sus países de origen actúa en sentido inverso sobre el precio de la vivienda, contribuyendo a su reducción en un 1,12%. A su vez, se muestra que el saldo neto del conjunto del periodo analizado es negativo, es decir, ha primado más la influencia a la baja sobre el precio provocada por la etapa recesiva y de salida de inmigrantes que la presión al alza inducida por su entrada a inicios del periodo. Además, la llegada de inmigración durante el periodo 2010-2019 explica el incremento de un 5,9% del precio del alquiler.
Submercado de alquiler residencial en la Argentina: una aproximación a la asequibilidad de la vivienda
Authors: Molinatti Florencia
Published: March 2023

A pesar que la Argentina todavía puede ser considerado un país de propietarios, la vivienda en alquiler es una práctica en crecimiento y trasversal a todos los hogares, independientemente de su nivel de ingresos. Sin embargo, la disponibilidad de viviendas asequibles es inadecuada y gran parte de los hogares inquilinos se encuentran gravemente afectados por los costos de la vivienda. En Argentina, a diferencia de lo observado en otras partes del mundo e incluso de América Latina, la evidencia es escasa y en gran medida desactualizada y dispersa. En este sentido, este trabajo propone estimar la asequibilidad del alquiler de una vivienda en la Argentina según la última edición Encuesta Nacional de Gastos de los Hogares (ENGHo) realizada entre 2017 y 2018, y analizar cómo otros factores socioeconómicos y demográficos afectan el acceso a una vivienda de alquiler asequible.
ACTORS-WITH-DISABILITIES IN AFRICAN PLAY PERFORMANCE: AN EVALUATION OF THE STAGING OF MR. SABI AT ASIKO ARTS THEATRE VILLAGE
Authors: EBUBE MONIJESU
Published: March 2023

In African society, the disabled are often seen as objects of pity and as result exempted from normal activities especially of recreation and entertainment in order not to bother them. Also, it is believed majorly that their disability requires they should be hidden from the public eye as much as possible, not to talk of attracting undue attention to themselves. Hence, they hardly ever participate in stage performances or other recreational activities that require an audience/crowd. Apart from the fear of stigmatization, the other obstacle that assails the disabled is the inconsideration of the disabled in the building of most of the infrastructures in African society. To address the involvement or non-involvement of these categories of members of the African society, the attitude of the Average African to the disabled must first be addressed. This article will concentrate on the disabled in Nigeria, where Asiko Arts Theatre Village is based. It looks into the psychological importance of engaging the physically challenged in theatrical performances and its benefits.
ELECTROPOLIMERIZACIÓN DEL PIRROL SOBRE COBRE Y SU EVALUACIÓN COMO INHIBIDOR DE LA CORROSIÓN
Authors: La Rosa-Toro Gómez Adolfo , Vergaray D’Arrigo Diego
Published: March 2023

Se presenta la síntesis electroquímica del Polipirrol (Ppy) sobre cobre pasivado en distintos medios para el estudio de sus propiedades anticorrosivas. Las soluciones empleadas: ácido oxálico 0,3 mol L-1, buffer de fosfato a una concentración de dihidrogenofosfato de 0,10 mol L-1 e hidrógeno fosfato de 0,10 mol L-1 y acetato de sodio 0,25 mol L-1, cubren un rango de pH de 1, 4 y 8 respectivamente. El proceso de electropolimerización del pirrol sobre cobre ocurre en los potenciales correspondientes a la formación del Ppy, resultando en la formación de una película homogénea de tonalidad negra (Polipirrol) que fue caracterizada mediante espectroscopia Raman, técnica que nos proporciona espectros específicos del polímero, siendo los principales el obtenido a 1540 cm-1 correspondiente a la vibración del doble enlace carbono-carbono en la cadena polimérica y el correspondiente al Ppy+ en 1310 cm-1. Finalmente se realizaron estudios de la actividad anticorrosiva mediante la técnica de pendientes de Tafel efectuados sobre probetas de placa de cobre, teniendo como resultado un valor óptimo de 0,004 mm/año de velocidad de corrosión, relacionada al cobre recubierto de una película de polipirrol electrodepositada durante 40 ciclos en electrolito de ácido oxálico, comparado a la velocidad de corrosión de la placa de cobre metálico sin recubrimiento de 0,907 mm/año.
ESTUDIO ELECTROQUÍMICO DE LA REMOCIÓN DE LOS IONES Cd(II) EN SOLUCIONES ACUOSAS MEDIANTE CARBÓN ACTIVADO OBTENIDO DE LA CÁSCARA DE NARANJA
Authors: La Rosa Toro G Adolfo , Cardenas Riojas Andy A. , Calderon Zavaleta Sandy L. , Quiroz Aguinaga Ulises , Muedas Taipe Golfer
Published: March 2023

El aprovechamiento de desechos vegetales para la obtención de carbón activado se ha empleado en los últimos años para la remoción de contaminantes metálicos pesados en aguas. Por ello, este estudio presenta la obtención de carbón activado a partir de cáscara de naranja (CACN) reciclada, sintetizado por dos procesos de activación y luego tratamiento térmico, para la remoción de iones cadmio, Cd(II), debido a su toxicidad alta. Las caracterizaciones por espectroscopía Raman y FTIR, indicaron la presencia de los grupos funcionales característicos del carbón. La evaluación del área superficial calculada por el método BET (Brunauer- Emmett-Teller), arrojó un área superficial específica de 154,96 m2.g-1 y una distribución de tamaño de poro de 6,70 nm y 12,39 nm calculada por el método de BJH (Barrett-Joyner- Halenda). El proceso de remoción en diferentes electrólitos soportes, se evaluó por el método electroquímico de voltamperometría de onda cuadrada (VOC), obteniéndose como electrólito óptimo para la remoción 0,1 mol.L-1 HCl. Además, el estudio del proceso cinético llevado a cabo en un tiempo de 6 horas, alcanzó una capacidad de remoción (qe) de Cd(II) de 7,52 g.g-1 y un porcentaje de remoción (%R) de 60%. Este estudio establece que el proceso de adsorción del Cd(II) por el CACN, sigue un modelo de pseudo primer orden, representado por Log(qmax - qt) = 0,94 - 0,0024t con r2 = 0,9134.
PROPIEDADES FISICOQUÍMICAS, COMPOSICIÓN QUÍMICA Y ACTIVIDAD ANTIOXIDANTE DEL ACEITE ESENCIAL DE Citrus jambhiri (Limón rugoso)
Authors: Del Carpio Jiménez Carla , Urrunaga Ormachea Mario , Gutierrez Chavez R. Giancarlo , Tomaylla Cruz Ciro
Published: March 2023

Las cáscaras de los cítricos presentan una gran cantidad de aceites esenciales con muchas aplicaciones en las industrias farmacéutica, cosmética y alimentaria. En las últimas décadas en nuestro país la industria de cítricos ha alcanzado un gran despegue debido al aumento de la producción interna y el crecimiento de las exportaciones, esto sumado a que a nivel internacional han ido cambiando los hábitos alimentarios de los consumidores quienes buscan alimentos funcionales, por lo que los cítricos han ganado mucha atención. Uno de los cítricos que ha venido destacando en países como India y Nigeria es el Citrus jambhiri, que también se cultiva en nuestro país y presenta en sus cáscaras un aceite esencial muy interesante. El objetivo de la presente investigación fue realizar la extracción del aceite de la cáscara de Citrus jambhiri usando el método de destilación por arrastre de vapor de agua y cuantificar por cromatografía de gases acoplado a espectrometría de masas los principales componentes presentes en el aceite esencial, para luego comparar el porcentaje de rendimiento y los principales componentes presentes en las cáscaras de otras especies de cítricos. Asimismo, se estableció las principales propiedades organolépticas y fisicoquímicas del aceite, así como su actividad antioxidante. Se estableció que el porcentaje de rendimiento del aceite de Citrus jambhiri fue de 0,72%, mientras que en su composición destacan los monoterpenos hidrocarbonados en un 76.5%,siendo los más abundantes el limoneno (37,7%), el β-pineno (25,1%) y el E-β-ocimeno (5,6%), los monoterpenos oxigenados constituyen un 15%, siendo los mayoritarios el citronelal (4,9%) y el linalool (4,1%) y los sesquiterpenos hidrocarbonados como el β-cariofileno en un 2,8%. Dentro de sus propiedades fisicoquímicas se encontró una densidad (20°C) de 0,844 g/mL ± 0,02; índice de refracción (20°C) de 1,472 ± 0,01 y un pH de 4,7 ± 0,01. El IC50 determinado para el aceite esencial de Citrus jambhiri fue de 99,8 ± 5,6 mg/mL.
Physical activity and quality of life in schoolchildren during the COVID-19 pandemic, Cañete, Peru
Authors: Meza Ramírez Sagmer Galois , Meza Ramirez Sagmer Gauss
Published: March 2023

The COVID-19 pandemic has led to health measures that generate the adoption of more sedentary lifestyles that may have an impact on the quality of life of schoolchildren. The objective of the study was to determine the relationship between the level of physical activity and the quality of life of schoolchildren during the COVID-19 pandemic. The method used was observational, correlational, and cross-sectional, and it was carried out in a school in the province of Cañete, in Peru. The study included 183 female schoolchildren aged 15 to 17 years. Physical activity was measured with the short version of the IPAQ questionnaire and quality of life with the KIDSCREEN-27 questionnaire. The relationship between the variables was determined using Spearman's Rho statistic. The results showed a high level of physical activity (52.5%), but a low level of quality of life (51.9%). In the correlational analysis, physical activity was positively related to overall quality of life (Rho = 0.183; p = 0.018) and to the domains physical well-being (Rho = 0.289, p = 0.000), psychological well-being (Rho = 0.181, p = 0.014), social support and friends (Rho = 0.149, p = 0.044) and school environment (Rho = 0.175, p = 0.018), but it was not related to the domain autonomy and relationship with parents (Rho = 0.019, p = 0.800). It is concluded that schoolchildren who engage in regular physical activity show a weak increase in their corresponding quality of life level.
ORGANIZACIJA I RAD HRVATSKE ENERGETSKE REGULATORNE AGENCIJE UNUTAR NOVOG OKVIRA REGULACIJE ENERGETSKIH DJELATNOSTI
Authors: Mićo Klepo
Published: March 2023

Temeljem Zakona o regulaciji energetskih djelatnost iz srpnja 2001. godine bilo je osnovano i radilo Vijeće za regulaciju energetskih djelatnosti kao neovisno tijelo s nadležnostima i zadacima regulacije energetskih djelatnosti. Ono je radilo s vrlo ograničenim brojem djelatnika u administrativno-tehničkoj službi, te uz stručnu podršku neprofitne institucije. Po novom Zakonu o regulaciji energetskih djelatnosti iz prosinca 2004. godine osniva se Hrvatska energetska regulatorna agencija, kao samostalna, neovisna i neprofitna javna ustanova, koja je samostalna u poduzimanju svih organizacijskih i drugih mjera potrebnih za nesmetano obavljanje funkcija I ispunjavanje obveza u skladu s važećim energetskim zakonima. U odnosu na Vijeće za regulaciju znatno su proširene njezine obveze i nadležnosti, a mijenja se i struktura vođenja i organizacije. Agencija će imati vlastitu stručnu službu i bitno drukčije odnose prema nadležnom Ministarstvu i prema Vladi Republike Hrvatske. To je vrlo bitan i važan pomak u segmentu regulacije energetskih djelatnosti u Republici Hrvatskoj. U članku se izlaže novi okvir regulacije energetskih djelatnosti u Republici Hrvatskoj, te na dobrim i lošim iskustvima, stečenim znanjima i praksi rada dosadašnjeg Vijeća za regulaciju daju preporuke za organizaciju i početak rada Hrvatske energetske regulatorne agencije.
TRGOVINA EMISIJAMA KAO NAČIN SMANJENJA EMISIJE ŠTETNIH PLINOVA
Authors: Mario Tot
Published: March 2023

Osnovna ideja trgovine emisijama povezana je s pojmom eksternalija. Eksternalija je ekonomski pojam koji označava djelovanje proizvođača i/ili kupca (potrošača) kojim se utječe na dobrobit drugog proizvođača i/ili kupca, a da ne postoji izravna poslovna veza između ovih sudionika. Drugim riječima, dolazi do razmjene određene koristi/štete izvan tržišta. Najveći broj eksternalija odnosi se upravo na probleme onečišćenja okoliša. Cilj je uključiti eksternalije u tržište. Trgovina emisijama omogućuje ukupno smanjenje emisije u svim sektorima s nižim troškom u odnosu na postavljanje ograničenja emisije za svaki sektor posebno. Značaj ovog pristupa povećan je nakon Ulcena trgovine emisijama u odredbe Kyoto protokola. U članku se detaljnije objašnjava osnovna ideja trgovine emisijama, kako i zbog čega je uspostavljen koncept trgovine emisijama I koliko je rasprostranjen.
SUSTAV TRGOVINE EMISIJOM STAKLENIČKIH PLINOVA U EUROPSKOJ UNIJI
Authors: Mario Tot  , Željko Jurić
Published: March 2023

Program trgovine emisijama u Europskoj uniji (EU ETS) službeno je započeo 1. siječnja 2005. EU ETS za sada obuhvaća samo ugljični dioksid kao najvažniji staklenički plin. Osnovni cilj trgovine emisijama u EU je ispunjenje preuzetih obveza zemalja članica I EU u pogledu Kyoto protokola. Odluka o pokretanju programa trgovine emisijama donesena je daleko prije stupanja na snagu Kyoto protokola. U članku se navode osnovne zakonske pretpostavke ovog sustava trgovine emisijama te njegovi osnovni mehanizmi, sudionici i očekivanja razvoja tržišta emisijama u budućnosti. Na kraju članka daje se i kratak osvrt na stanje aktivnosti u Hrvatskoj u pogledu Kyoto protokola i trgovine emisijama.
PODMORSKE ENERGETSKE KABELSKE TRASE, DUGOROČNA VIZIJA GOSPODARENJA PODMORJEM I ZAŠTITA PODMORSKOG OKOLIŠA
Authors: Ivo Santica
Published: March 2023

Interes HEP-a i ostalih vlasnika podmorskih instalacija na jednoj strani i države, vlasnika pomorskog dobra na drugoj strani, ima za cilj uređivanje stanja u podmorju. Želja vlasnika instalacija je osigurati poziciju na morskom dnu, koja neće biti izložena mogućim oštećenjima, uzrokovanih sidrenjem brodova, ribolovom koćarenjem, izgradnjom nautičkih objekata i sl. radnjama. Interes vlasnika pomorskog dobra je grupiranje instalacija i što manja devastacija podmorja i priobalja. Dosadašnja praksa nije uvijek rezultirala obostranim interesom. Dugovječnost instalacija obvezuje nas na ozbiljnija razmišljanja danas, kako bi rezultate baštinili unuci. Praksa, zakonodavstvo, postojeće uzance, zaštita okoliša podmorja, napuci projektantima, civilizacijske obveze, tematika je ovog članka.
ANALIZA RIZIČNOSTI PROJEKTA
Authors: Vedran Uran
Published: March 2023

U članku je prikazan postupak procjene rizičnosti projekta koji se odnosi na uvođenje postrojenja za zajedničku proizvodnju toplinske i električne energije. U prvom dijelu članka procjenjuje se rizičnost projekta za sebe, dok se u drugom dijelu procjenjuje rizičnost istog projekta u nekom industrijskom poduzeću. Razlika između ove dvije procjene sastoji se u analizi troškova kapitala i kategorizaciji scenarija. Ključni parametar za procjenu rizičnosti je koeficijent varijacije sadašnje vrijednosti projekta. Niža vrijednost ovog koeficijenta istodobno znači i manju rizičnost. U članku je pokazano da je primjena razmatranog projekta u industrijskom poduzeću karakterizirana nižim koeficijentom varijacije nego je to slučaj s projektom za sebe. Takav rezultat nedvojbeno upućuje na prihvatljivost projekta.
RAZVOJ TRŽIŠTA ELEKTRIČNE ENERGIJE PROIZVEDENE IZ OBNOVLJIVIH IZVORA ENERGIJE
Authors: Branka Jelavić
Published: March 2023

Ovaj prikaz baziran je na izvješću nastalom u okviru programa REACT (Renewable Energy Action), koji je fi nancirala Europska komisija [1]. Zadatak projekta bio je da razjasni čimbenike koji su odredili najuspješnije politike primjene obnovljivih izvora energije (OIE) za proizvodnju električne energije u Europi do 2004. godine. Razmatranje je pokazalo da je najuspješniji razvitak tržišta električne energije iz OIE bio u Njemačkoj i Španjolskoj. Postojanje poznatog i stabilnog dugoročnog zakonodavnog okvira pokazalo se ključno za brz i uspješan razvitak tržišta.
STATIČKA ANALIZA PRIKLJUČKA NOVIH GENERATORA HE ZAKUČAC NA EES
Authors: Davor Bajs  , Matislav Majstrović  , Goran Majstrović
Published: March 2023

U članku se opisuju rezultati statičkih analiza (izmjenični tokovi snaga, analize sigurnosti prema n-1 kriteriju) priključka generatora HE Zakučac na EES (prijenosnu mrežu) nakon rekonstrukcije, modernizacije i obnove hidroelektrane koja se priprema. Analize su provedene u više mogućih varijanti priključka generatora HE Zakučac na pojedine naponske razine (220 kV i 110 kV). Rješenje priključka promatrano je s aspekta sigurnosti plasmana proizvodnje u mrežu te mogućnosti sudjelovanja generatora u usluzi regulacije

jalove snage i napona.