Επίδραση ενός προγράμματος μυϊκής ενδυνάμωσης στα φυσικά χαρακτηριστικά και στην ορμονική ανταπόκριση παίδων και εφήβων αθλητών βόλλεϋ
Authors: Φαράτσης Ιωσήφ 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι να μελετήσει τις προσαρμογές ενός τετράμηνου προγράμματος μυϊκής ενδυνάμωσης με αντιστάσεις στα κινητικά και ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά καθώς και στις ορμονικές ανταποκρίσεις νεαρών αθλητών δύο διαφορετικών ηλικιών. Της παιδικής ηλικίας (10-12 ετών) κατά την οποία δεν έχουν ακόμα αναπτυχθεί τα χαρακτηριστικά φύλου και οι ορμονικές διεργασίες και της εφηβικής ηλικίας (16-18 ετών), όπου παρουσιάζεται η σχετική ανάπτυξη και ωρίμανση με την αντίστοιχη εμφάνιση των ορμονών. Συνολικά αξιολογήθηκαν 48 άτομα που ταξινομήθηκαν σε έξι ισάριθμες ομάδες, ανάλογα με το πρόγραμμα που ακολούθησαν και την ηλικία: Δύο ομάδες δύναμης (n=16), δύο ομάδες προπόνησης (n=16) και δύο ομάδες ελέγχου (n=16). 1) Οι αθλητές (παίδες και έφηβοι) της ομάδας δύναμης συμμετείχαν στις προπονήσεις του βόλλεϋ και επιπλέον σε πρόγραμμα μυϊκής υπερτροφίας για ενδυνάμωση, 2) οι αθλητές της ομάδας προπόνησης συμμετείχαν μόνο στις προπονήσεις του βόλλεϋ στο γήπεδο· ενώ το ίδιο χρονικό διάστημα 3) η ομάδα ελέγχου δεν είχε καμιά αθλητική ενασχόληση. Σ’ όλους τους μετέχοντες έγιναν μετρήσεις ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών (βάρους, ύψους από διάφορες θέσεις, περιφέρειες, διάμετροι, δερματοπτυχές) και κινητικών ικανοτήτων (ταχύτητες, ρίψεις, άλματα, αναερόβια ικανότητα) στην αρχή, στο μέσο (8η εβδομάδα) και στο τέλος (16η εβδομάδα) του προγράμματος. Επιπλέον, έγινε και εξέταση της μυϊκής υπερτροφίας με τη χρήση υπέρηχων. Το ίδιο χρονικό διάστημα, έγινε αξιολόγηση τόσο της οξείας όσο και της μακροχρόνιας ανταπόκρισης του ορμονικού συστήματος και για τις έξι ομάδες στις ορμόνες: τεστοστερόνη, κορτιζόλη, αυξητική ορμόνη και ορμόνες του θυρεοειδή αδένα. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης έδειξαν ότι όλοι οι μετέχοντες παρουσιάζουν σημαντική αύξηση (p<0,05) κατά τη διάρκεια των δεκαέξι εβδομάδων του προγράμματος στα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά βάρους και ύψους. Στις διαμέτρους και περιφέρειες, σημαντική αύξηση (p<0,05) παρατηρείται μόνο στην ομάδα δύναμης ηλικίας 10-12 ετών. Μείωση του σωματικού λίπους παρουσιάζεται μόνο στις ομάδες που ασκούνται. Αύξηση της ταχύτητας παρουσιάζεται στις ομάδες της δύναμης, ενώ στα άλματα εκτός από τις ομάδες δύναμης, αύξηση παρατηρείται και στις ομάδες προπόνησης. Σημαντική βελτίωση (p<0,05) στην αναερόβια ικανότητα, στη μέγιστη δύναμη και στην υπερτροφία παρουσιάζεται και για τις δύο ηλικιακές ομάδες. Μεγαλύτερα ποσοστά ανάπτυξης της μέγιστης δύναμης, παρουσιάζονται στους μικρότερους αθλητές 10-12 ετών (παίδες: αύξηση έως 59% στη μέγιστη δύναμη), οι οποίοι παρουσιάζονται πιο ευαίσθητοι στα ερεθίσματα της προπόνησης με αντιστάσεις σε σχέση με τους μεγαλύτερους αθλητές 16-18 ετών (έφηβοι: αύξηση έως 34,4% στη μέγιστη δύναμη). Τόσο οι παίδες όσο και οι έφηβοι που ακολούθησαν πρόγραμμα μυϊκής ενδυνάμωσης με αντιστάσεις παρουσιάζουν αύξηση στη δύναμη και στην υπερτροφία του τετρακέφαλου -με υψηλότερα ποσοστά- συγκριτικά με τις ομάδες της προπόνησης, που ακολουθούσαν μόνο το πρόγραμμα των προπονήσεων στο γήπεδο του βόλλεϋ. Ως προς την ορμονική ανταπόκριση του διαστήματος των δεκαέξι εβδομάδων η παρούσα εργασία έδειξε ότι οι ομάδες δύναμης και προπόνησης παρουσίασαν σημαντική αύξηση στην τεστοστερόνη, και στην αυξητική ορμόνη, και μείωση στη συγκέντρωση της κορτιζόλης (p<0,05). Οι ομάδες αυτές παρουσίασαν σημαντική αύξηση κατά την 8η εβδομάδα στις τιμές της Τ3, ενώ στην Τ4 παρουσιάσθηκε σημαντική μείωση των τιμών της, κάτι που συνέβη και στην TSH αλλά μόνο για τις ομάδες της δύναμης. Ως προς την ηλικία, παρατηρήθηκε διαφορετική εξέλιξη στην κορτιζόλη, η οποία έδειξε σημαντική μείωση μόνο στην ομάδα των εφήβων. Στην τεστοστερόνη μεγαλύτερα ποσοστά αύξησης, παρουσιάσθηκαν στους παίδες (10-12 ετών), οι οποίοι μη έχοντας ολοκληρώσει την ανάπτυξη του ορμονικού τους συστήματος παρουσιάζονται πιο ευαίσθητοι στη συγκεκριμένη αναβολική ορμόνη, σε σχέση με τους εφήβους (16-18 ετών), κάτι που συμβαδίζει με τα μεγαλύτερα ποσοστά ανάπτυξης της δύναμης που εμφανίσθηκαν στους μικρότερους αθλητές κατά τη διάρκεια του προπονητικού προγράμματος. Στην οξεία ανταπόκριση του ορμονικού συστήματος η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι μόνο οι ομάδες της δύναμης παρουσίασαν σημαντική αύξηση στις ορμονικές συγκεντρώσεις με το τέλος της άσκησης, σε αντίθεση με τις ομάδες προπόνησης (αύξηση μόνο στην αυξητική ορμόνη) και ελέγχου. Ενώ οι τιμές όλων των ορμονών παρουσίασαν αύξηση μετά την προπόνηση στην ομάδα δύναμης, εξαίρεση αποτέλεσε η TSH, η οποία δεν παρουσίασε σημαντική μεταβολή. Τόσο οι παίδες (10-12 ετών) όσο και οι έφηβοι (16-18 ετών) της ομάδας δύναμης σημείωσαν σημαντική αύξηση (p<0,05) των επιπέδων όλων των ορμονών κατά την άσκηση (οξεία ανταπόκριση). Σύμφωνα, λοιπόν, με τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας η προπόνηση δύναμης με αντιστάσεις (μυϊκής υπερτροφίας): • Δεν επηρεάζει τα χαρακτηριστικά ανάπτυξης των δοκιμαζόμενων • Βελτιώνει την ταχύτητα και αλτικότητα των αθλητών (παίδες-έφηβοι), σε μεγαλύτερο ποσοστό απ' ότι η προπόνηση στο γήπεδο του βόλλεϋ • Αυξάνει την αναερόβια ικανότητα των αθλητών (παίδες-έφηβοι). • Παρουσιάζει υπερδιπλάσια ποσοστά αύξησης της μέγιστης δύναμης και της υπερτροφίας σε σχέση με τους αθλητές που δεν ακολουθούν το πρόγραμμα της μυϊκής ενδυνάμωσης • Αυξάνει σε μεγαλύτερο ποσοστό τη μέγιστη δύναμη στους παίδες Σε ό,τι αφορά τις ορμονικές ανταποκρίσεις: • Οι δύο ηλικιακές ομάδες (10-12 και 16-18 ετών) παρουσιάζουν διαφορετική ευαισθησία στη μεταβολή της συγκέντρωσης διαφορετικών ορμονών. • Οι παίδες αθλητές ηλικίας 10-12 ετών, παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά ανάπτυξης της τεστοστερόνης, σε σχέση με τους εφήβους αθλητές. • Η ομάδα της δύναμης τόσο στους παίδες όσο και στους εφήβους παρουσιάζεται πιο ευαίσθητη στην μακροχρόνια ορμονική ανταπόκριση λόγω υψηλότερης έντασης ερεθισμάτων, παρουσιάζοντας υψηλότερες μεταβολές στις ορμονικές ανταποκρίσεις. • Η τεστοστερόνη και αυξητική ορμόνη παρουσιάζουν αύξηση των συγκεντρώσεών τους· η κορτιζόλη και Τ4 μείωση, ενώ οι Τ3 και TSH παραμένουν αμετάβλητες • Μόνο η ομάδα, που ακολούθησε το πρόγραμμα της μυϊκής υπερτροφίας, παρουσιάζει αύξηση στην οξεία ανταπόκριση των ορμονών, λόγω ίσως της υψηλής έντασης των ερεθισμάτων.