bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Rozproszony system organów stojących na straży niezależności i niezawisłości sędziów w Irlandii
Authors: Kuźnicka-Błaszkowska Dominika
Published: March 2020

A DISPERSED SYSTEM OF BODIES SAFEGUARDINGTHE INDEPENDENCE OF JUDGES IN IRELANDIn the rankings conducted by the European Commission, the judicial system in Ireland was classified as the second in Europe due to the high degree of independence of the courts from other bodies. At the same time, this system, unlike in many other European countries, is strongly dispersed. Recent years have been a time of reforming the organisation of the judiciary, and the Judicial Council Act, introduced in July 2019, was supposed to solve most of the burning problems. Despite equipping the newly-established Judicial Council with a number of competences, it seems that without a thorough change of the whole system and creation of a body that would be responsible for performing at least most of the tasks related to the administration of the judiciary, the situation of judges in Ireland will not improve.
Rada Sądownictwa Republiki Litewskiej
Authors: Balicki Ryszard , Juškevičiūtė-Vilienė Agne
Published: March 2020

JUDICIAL COUNCIL OF THE REPUBLIC OF LITHUANIAThe article analyses the political position, composition, organisation and competence of the Judicial Council in the Republic of Lithuania. It is a constitutional body guarding the independence of the institution responsible for the selection and promotion of judges. The purpose of this text is to present the principles of the institution’s functioning and evolution of its inclusion in the legal system of the Republic of Lithuania.
Bułgarzy „dotykają” historii — rola przeszłości historycznej w bułgarskim odrodzeniu narodowym
Authors: Jóźwiak Wojciech
Published: March 2020

Bulgarians “are touching” their history — the role of historical past in the Bulgarian national revivalThe nineteenth-century national revival in Bulgaria can be described, above all, as aperiod of building national identity and ethnic community ties. The origin of such aprocess was the fact that Bulgarians decided to turn to their long forgotten past. The process of discovery, learning and becoming aware by “touching” using all the senses symbolically began with the Paisij Chilendarski’s text. It became the key element of along list of Bulgarian literary and journalistic works that were ingrained in the ideology of rebirth and revival and laid strong foundations for the first Bulgarian historical novel by Lyuben Karavelov, published between 1873 and 1874.Bugari „dodiruju” istoriju — uloga istorijske prošlosti u bugarskom nacionalnom preporoduDevetnaestovekovni nacionalni preporod je pre svega period građenja bugarskog nacionalnog identiteta iosećaja etničkog zajedništva. Osnova tog procesa bilo je okretanje ka, sasvim zaboravljenoj, istorijskoj prošlosti, čije je otkrivanje, upoznavanje, „dodirivanje” svim čulima, simbolički započeto tekstom Pajsija Hilandarskog, postalo ključni element niza bugarskih književnih ipublicističkih tekstova kao dela preporodne ideologije, akao rezultat toga Luben Karavelov godine 1873–1874 objavljuje prvi bugarski istorijski roman.
Zapiski Ahmeda ibn Fadlana i Pogrzeb Rusa w Bułgarze Henryka Siemiradzkiego
Authors: Khasianova Leila
Published: March 2020

Notes by Ahmad ibn Fadlan and Obsequies of the Noble Rus in Bulgar by H. Siemiradsky In the book Historical Sketches of Folk Literature in Art F.I. Buslaev developed the idea that „getting closer to their primitive source, the elements of literature and art enter each other; and sometimes the author becomes an illustrator of his manuscript; and so a literary historian often through miniatures decorating the manuscript understands the idea of the text before it opens in its lines”. The validity of these lines becomes apparent when we compare the passage from the Notes by ibn Fadlan to Henryk Siemiradzki’s Obsequies of the Noble Rus in Bulgar, located in the State Historical Museum in Moscow. Записки Ахмеда ибн Фадлана и Похороны знатного руса в Булгаре Г.И. Семирадского В книге Исторические очерки народной словесности в искусстве, посвященной этой теме, Ф.И. Буслаев развил мысль о том, что «чем ближе к своему первобытному источнику, тем сплошнее друг в друга входят элементы литературные и художественные; и как писец, а иногда и автор, был вместе и иллюминатором своей рукописи, так и историк литературы очень часто в миниатюрах, которыми украшена рукопись, дочитывает до конца мысль пи- сания, не вполне выраженную в строках». Справедливость этих строк становится очевид- ной, если сравнить отрывок из Записок ибн Фадлана с произведением Г.И. Семирадского Погребение знатного руса в Булгаре, которое находится в Государственном Историческом музее в Москве.
Творческие взаимоотношения Ивана Бунина и Галины Кузнецовой как конфликт молодости и старости
Authors: Mikhailova Maria
Published: March 2020

Creative relationship between I.A. Buninand Galina Kuznetsova as a youth and aged conflictIn general the literary criticism considers acreative relations between I. A. Bunin and G. N. Kuznetsova as aStudent-Teacher relationship, and not as regards of two equal artists. But this aspect was elected by the author, because there is still no answer to the question why Kuznetsova’s bright poet and novelist debut, which was implemented with the assistance of Bunin, has not received appropriate continuation in fact she has remained the author of Grassky Diary only. There is an attempt, using the support of creative psychology and personal singularity of the art union members, to understand the causes of the student internal resistance to the Master exposure, and her rebellion that led to their disruption. It was moved a“subtext” of the diary out, where adiscrepancy is detected in an “objective” proclaimed content that was aimed to the Bunin enlargement. It concludes that “the Bunin image” is doubled on the pages, and asource of misunderstanding is in conflict between a youth and aged which Kuznetsova is aware acutely, who were the first to realize Vera BuninaRelacje twórcze Iwana Bunina i Galiny Kuzniecowej— konflikt młodości i starościW historii literatury relacje twórcze Iwana Bunina i Galiny Kuzniecowej rozpatrywano zazwyczaj jako związek nauczyciela i uczennicy, anie jako relacje dwóch równoprawnych osobowości twórczych. Tymczasem ten właśnie aspekt interesował autorkę artykułu, ponieważ do tej pory nie ma odpowiedzi na pytanie: dlaczego błyskotliwy debiut poetycki i prozatorski Kuzniecowej, zrealizowany przy współudziale Bunina, nie doczekał się kontynuacji? Kuzniecowa w istocie pozostała wyłącznie autorką Dziennika z Grasse. W artykule podjęto próbę — w oparciu o psychologię twórczości oraz rozpoznanie osobowości uczestników owego związku — wyjaśnienia przyczyn wewnętrznego oporu uczennicy wobec wpływu Mistrza i jej buntu, które doprowadziły do rozstania. Ujawniony został „podtekst” Dziennika, który wskazuje na niezgodność z „obiektywną”, pierwszoplanową treścią, ukierunkowaną na uwznioślenie Bunina. Konkludując: „obraz Bunina” na kartach Dziennika rozdwaja się, a źródłem niezrozumienia jest konflikt młodości i starości, intensywnie odczuwany przez Kuzniecową, który najwcześniej wyczuła Wiera Bunina.
Некоторые наблюдения, касающиеся образа старости в творчестве Валентина Распутина
Authors: Remonato Ilaria
Published: March 2020

Some observations regarding the image of old agein Valentin Rasputin’s workThe present essay is devoted to images of old age in the work of the Russian writer Valentin Rasputin 1937–2015. The artistic representation of aging plays a meaningful role in the poetics of the Siberian author, and the thick, transversal presence of the motive gives us the opportunity to examine the different modes it is described in the texts. The old villagers’ figures аre analyzed on the background of the peculiar chronotope in which they live, organically connected to wild Siberian nature. The study focuses in particular on the psychological portraits of old characters in the novels Poslednyj srok The Last Term, 1970 and Proščanie s Matëroj Farewell to Matyora, 1976. In the second part of the paper are proposed some thematic parallels with old charakters’ images present in the short stories Vasilij i Vasilisa Vasili and Vasilissa, 1966 and Ženskij razgovor Women’s Dialogue, 1995, in which the psychological portraits and the atmosphere appear similar.O obrazie starości w twórczości Walentina Rasputina uwag kilkaW artykule omówiony został obraz starości w twórczości prozatorskiej Walentina Rasputina 1937–2015. Autorka udowadnia, że obraz ten zajmuje ważne miejsce w świecie przedstawionym wykreowanym przez syberyjskiego pisarza. To właśnie ciągłość i stała obecność tego motywu w utworach Rasputina umożliwia analizę różnorodnych aspektów i odcieni znaczeniowych starości. Stworzone przez pisarza postaci starych ludzi rozpatrywane i analizowane są w ich stosunku do przyrody syberyjskiej oraz chronotopu, w którym są umiejscowione. W centrum działań analitycznych autorki artykułu znajduje się charakterystyka duchowa i psychologiczna starych ludzi, przedstawionych przez Rasputina w utworach Последний срок W ostatnią godzinę, 1970 i Прощание с Матерой Pożegnanie z Matiorą, 1976. Przeprowadzone zostały także paralele z opowiadaniami Василий и Василиса Wasilij i Wasilisa, 1966 oraz Женский разговор Kobieca rozmowa, 1995.
Григорій Сковорода та його переклад із книг римського сенатора Марка Туллія Цицерона „Cato Maior de senectute”
Authors: Sobol Walentyna
Published: March 2020

Hryhorii Skovoroda and his translation of Mark Tullio Cicero’s Cato Maior de senectuteIn this article Valentyna Sobol investigates the enormous influence of Cicero’s treatise Cato Maior de senectute on Hryhorii Skovoroda’s creativity and his way of life. The author emphasizes the harmony between the most important principles of Cicero and Skovoroda; she also focuses on their ideas which did not stand the test of our times, when the concepts of “global” and “planetary” have become widespread in all of the world’s languages.Григорий Сковорода и его перевод из книг римского сенатора Марка Туллия ЦицеронаВ статье исследуется колоссальное влияние трактата Цицерона Cato Maior de senectute на творческий и жизненный путь Григория Сковoроды. Подчеркивается созвучие важнейших принципов Цицерона и Сковороды, а также озвучиваются те идеи мыслителей, не выдержавшие испытания нашим временем, когда понятия „глобальный” і „планетарный” стали самыми употребляемыми во всех языках мира.
Парадигматика старості/молодості в художньому світі драми-феєрії Лесі Українки „Лісова пісня”
Authors: Betko Irena
Published: March 2020

Paradigm of senility and youth in the fairy dram The Forest Song by Lesia UkrainkaThe article represents an analysis of paradigm of senility and youth in the fairy dram The Forest Song by Lesia Ukrainka. This paradigm has played an important role in the context of problematic and poetics of the dram. For example, the old heroes are static, they prefer dark, black and grey colors. But young heroes are dynamic and beautiful, they prefer bright colors. The relationships between the old and the young heroes are very difficult.Paradygmat starości i młodości w świecie przedstawionym dramatu feerii Pieśń lasu Łesi Ukrainki Autorka przeanalizowała paradygmat starości i młodości w dramacie feerii Pieśń lasu Łesi Ukrainki. Paradygmat ten odegrał ważną rolę w kontekście zagadnień poruszanych w utworze oraz w kontekście specyfiki poetyki dramatu. Na przykład starzy bohaterowie są postaciami statycznymi, ich kreacja związana jest z ciemnymi barwami, dominuje tutaj kolor czarny i szary. Z kolei bohaterowie młodzi są dynamiczni i piękni, preferują kolory jasne. Relacje między postaciami reprezentującymi stare i młode pokolenie są bardzo trudne.
Мотиви старості в творчостi Василя Симоненка нарис проблематики
Authors: Horniatko-Szumiłowicz Anna
Published: March 2020

The imagery of old age in Vasyl Symonenko’s poetryHumanistic pathos in the poetry of Vasyl Symonenko 1935–1962 makes him tackle the phenomenon of old age in a most respectful manner. The image of old age appears in a number of poems in various combinations, also as the main motif — the eternal problem of „fathers-children” Старість or the end of life, intrinsically linked with physical degeneration and death Дід умер. In a series of poems by Symonenko the theme of old age and ageing is not central, but exists parallel to the theme of hard life and tough fate, especially of women Піч, Жорна. Finally, the theme of senescence is present in Symonenko’s poetry along with the image of motherhood, the main theme of his work, identified with Ukraine-the motherland Лебеді материнства, and also treated as a symbol of intergenerational bonds and the continuity of national tradition.Obraz starości w poezji Wasyla SymonenkiHumanistyczny patos poezji Wasyla Symonenki 1935–1962 sprawia między innymi, iż poeta z wielkim szacunkiem odnosi się do fenomenu starości. Obraz starości pojawia się w wielu jego wierszach, przy czym w różnych kombinacjach, w tym jako motyw przewodni — odwieczny problem „ojcowie–dzieci” Старість czy kres życia, nieodłącznie związany z fizycznym rozpadem, śmiercią Дід умер. W cyklu wierszy Symonenki motyw starości i starzenia się nie należy do centralnych, lecz występuje równolegle z tematem ciężkiego życia, trudnych losów, zwłaszcza kobiet Піч, Жорна. I wreszcie motyw starości obecny jest w poezji Symonenki wpołączeniu z głównym w jego twórczości obrazem macierzyństwa, utożsamianym z Ukrainą-Ojczyzną Лебеді материнства, jak również jako symbol związku pokoleń, ciągłości tradycji narodowych.
Obraz schyłku epoki w powieści Ladislava Fuksa „Vévodkyně a kuchařka”
Authors: Pająk Aleksandra
Published: March 2020

Portrait of the end of an epoch in Ladislav Fuks’ novel Vévodkyně a kuchařka The subject of the article entitled ‘‘Portrait of the end of an epoch in Ladislav Fuks’ novel Vévodkyně a kuchařka” is the reflection on the last work of the novelist published in 1983. Apart from old age, which is the conference key matter and is considered mainly on the level of literary character in this case such strategy may be related to arepresentative of an aristocracy prince Leuchtenberg-Aulendorf, the author dedicates majority of attention to metaphorical understanding of this issue. For old age can refer to the decline of the ‘long’ 19th century, and the argumentation for such biological consideration of historic time is provided in the views of an American historian Hayden White. That is why, the motif of intended museum of the declining epoch is broadly analysed as well as the sensed decay of Hapsburg monarchy, which simultaneously is accompanied by allusions to the fall of Roman Empire in the play written by Sophia La Tâllière d’Hayguères-Kevelsberg — the work’s main character.Obraz konce epochy v románu Ladislava Fukse Vévodkyně a kuchařkaČlánek snázvem Obraz konce epochy vrománu Ladislava Fukse „Vévodkyně a kuchařka” je věnován reflexím na téma poslední spisovatelovy prózy vydané vroce 1983. Kromě, pro konferenci klíčové problematiky stáří, kterou je možné aplikovat na literární postavu hlavně vosobě knížete Leuchtenberga-Aulendorfa, se autorka soustřeďuje především na tento jev chápaný metaforicky. Takto vnímané stáří je možné vztáhnout ke sklonku dlouhého devatenáctého století. Důvody pro takto biologicky vnímaný historický čas lze nalézt vtextech amerického historika Haydena Whitea. Ztohoto hlediska je nejvíce pozornosti věnováno motivu plánovaného muzea epochy spějící kzániku, ataké předpokládanému tušenému konci habsburské říše, kčemuž tvoří paralelu četné narážky na pád římského impéria líčeného vdivadelní hře psané hlavní hrdinkou románu — Sophií La Tâllière d’Hayguères-Kevelsberg.
Dyskretna apologia starości w twórczości Milana Kundery
Authors: Skibska Anna Maria
Published: March 2020

A discreet apology of old agein the works of Milan KunderaIn the essay, the titular problem of old age is related to the great literary canon, within which the history of novel is established and developed. The canon itself, in terms of H. Bloom, means a perpetual and creative source of struggle against the literary traditions’ influence, which is also to shape Kundera’s novels and essays. Thus the old age is conceived as abroad metaphor consisting of the great works of the great precursors, who invented us along with our modern world. Furthermore, Kundera allows his readers to associate the old age motif with awide range of often opposite properties alike slowness, carefulness, lightness, triviality, laughter, transparence, non-presence, or non-essence, etc. These properties are rendered by aseries of the writer’s favorite figures, to which belong: irony, ellipsis, and litotes that are to determine the central motif of vis comica inherited by Kundera from his masters, Cervantes, Rabelais, Diderot, and Sterne.Diskrétní apologie stáří v díle Milana Kundery V článku je problematika stáří konfrontována s evropským literárním kánonem, který obsahuje avytváří dějiny evropského románu. Tento kánon, v souladu s teorií Harolda Blooma, tvoří nekonečný tvůrčí zdroj boje s literární tradicí, boje, který se rovněž zrcadlí v románech Milana Kundery. V jeho díle je stáří zobrazeno jako široce chápaná metafora děl velkých spisovatelů, kteří jsou zodpovědni za obraz současného světa. Kundera pracuje s motivem stáří asrovnává ho s celou škálou témat, která ho zajímají, tzn. s retardací, opatrností, lehkostí, triviálností, humorem, průhledností, nepřítomostí, bezvýznamností apod. K zobrazení těchto témat využívá své oblíbené figury: ironii, elipsu alitotésu, které determinují problematiku vis comica, přejatou od oblíbených předchůdců. Jsou mezi nimi Cervantes, Rabelais, Diderot aSterne.
„Такав обичај спроводе само педесетогодишње и више старице„ 1898: прагматика старости у традиционалној култури Словена
Authors: Mykytenko Oksana
Published: March 2020

This ritual is performed only by the old about fiftyand over 1898: pragmatics of the old age in traditional culture of SlavsThe age is one of the basic categories in the participants’ stratification in traditional rituals, and the age regulations are compulsory for the different spheres of folk culture. In accordance with the traditional notions, the old were parents who have married children, and especially if they had the grandchild. The ambivalent perception of the old is caused by their knowledge of life and wisdom, as well as by the ritual cleanness, but also their potential danger as persons who are before the death. These beliefs are manifested in the context of traditional family and calendar customs and rituals, in the first place those of the funeral and repast cycle, and on the whole with the semantics of safeguard or sacrifice. At the same time already at the end of the 19th century the transformation or destruction of many rituals caused that participants in them were only the old. Такий звичай виконують лише старі років п’ятдесяти й більше 1898 р.: прагматика старості у традиційній культурі слов’янВік є однією з основних категорій стратифікації учасників традиційної обрядовості, а вікові регламентації обов’язкові для різних сфер народної культури. За традиційними уявленнями, старими вважали батьків, які видали заміж/оженили дітей, а особливо, якщо вже вони мали онуків. Амбівалентність сприйняття літніх/старих людей обумовлюється як їхнім життєвим досвідом та мудрістю, так і ритуальною чистотою, а водночас і потенційною загрозою як осіб, близьких до смерті. Ці уявлення знаходять вираження в контексті традиційних родинних та календарних звичаїв та обрядів, у першу чергу поховально-поминального циклу, і загалом тих, котрі мають семантику захисту та жертвоприношення. Разом із тим, уже наприкінці ХІХ ст. трансформація або занепад багатьох обрядів призводили до того, що участь у них брали тільки люди старшого віку.
Apoteoza starości. Funkcjonalność motywu w średniowiecznej literaturze serbskiej
Authors: Lis-Wielgosz Izabela
Published: March 2020

An apotheosis of old age.The motif’s functionality in the medieval Serbian literatureIn the paper, atheme of the old age is undertaken in order to present it as abroad plane of meanings, representing forms and imaginative constructions, which, inscribed in the concrete context that is, the realm of the medieval culture and literature of Serbia, establishes aspecific point of departure for considerations on the perception of the human age from the historical, ideological, theological perspective, etc. The principal problem of the reflection is aproblem regarding the form and function of the old age motif, its permanence and changeability in the sphere of the phenomenon’s examination, perceiving determined by many factors concerning above all the civilization type of culture, sum of its historical experiences, and the social integration level resulted from the whole of the general public and its world view comportments. There are many cultural and literary examples of realization and functionality of the old age motif in the medieval era, accompanied by their basic monographs, however, they mainly refer to the Latin, West Christian circle. In this accurate context, the output of the Eastern Christian world together with the Old Church Slavonic domain is rarely invoked and disputed. Undertaking the problems conjoined with the old age, it is therefore worth using the old writing of the Old Church Slavs, of which part is the Old Serbian literature. This literature may be interpreted as the motif’s representation, its widely usage and significant illustration.Апотеоза старости. Функционалност мотивау средњовековној српској књижевностиУ реферату се представља тема старости на примеру средњовековне српске књижевности. На темељу изабраних текстова, углавном житијних, указује се мотив позних година, његова адаптација, реализација и функција у књижевном и идејном простору. Овај мотив разматра се пре свега у односу на библијску традицију, али такође он се овде анализира у широм културном аспекту. Дакле, у раду пропитује се начин функционисања мотива, објашњава се његово присуство у конкретним књижевним сценама – у казивању о смрти или опису јуначког одласка у монашки живот. Преглед неких од најчешћих икарактеристичних остварења теме старости у српским кнјижевним текстовима средњега века, доноси закључак да се она појављује као разнолика и чврсто повезана са многим другим културним топосима, да је она снажно обележена библијским узором, и коначно да укњижевности њено присуство и реализација су одраз једног, у великој мери позитивног/апотеозног, менталног става средњовековног – религиозног човека према људској судбини у овом и оном свету.
Staruszka w skąpym bikini albo „strach przed Babą Jagą” w utworze Dubravki Ugrešić „Życie jest bajką”
Authors: Szperlik Ewa
Published: March 2020

Old woman in ascant bikini or “fear of Baba Yaga” in Dubravka Ugrešić’s: Life is a fairy taleThe subject of the dissertation is ageing, physical passing and social rejection seen from woman’s perspective. The grotesque-ironic Life is afairy tale by Dubravka Ugrešić, along with the „Baba-Yagism philosophy” and the construction of „Baba-Yagology”, touches the problems related to old age as asocial taboo and double exclusion due to being both awoman and an old person. The work by Ugrešić deals with the phenomenon defined as ageism R. Butler which corresponds to the idea of power M. Foucault, discrimination and stereotypical attitude to the social roles defined accordingly to the biological age of an individual. Among the many works of Dubravka Ugrešić — Croatian author known mainly for antipolitical texts describing the search for identity in Post-Yugoslav emigration — Life is a fairy tale belongs to the group of texts exposing feminine topics, with particular focus on somaesthetical perspective where sex and age, next to race, class or region, are the criteria for social ladder of power participation.Starica uprivlačnom bikini kostimu ili „strah od Babe Jage” uromanu Dubravke Ugrešić Život je bajkaZasnovan na hermeneutičkoj analizi romana Dubravke Ugrešić tekst sadrži niz razmatranja na temu starosti, pogotovo ženskog oblika, tjelesne prolaznosti istarenja koje vode prema društvenom odbacivanju na marginu zajednice. Uslučaju ženske starosti riječ je oudvostručenojdiskri­minaciji iisključenosti zbog činjenice pripadnosti ženskome spolu te gubitka fizičke atraktivnosti. Imajući uvidu eng. pojam ageisma R. Butlera, pojavu moći M. Foucaulta te teorijsku podršku u feminističoj kritici S. de Beauvoir, H. Bradley, L. Irigaray, somaestetici M. Merleau-Ponty, R. Shusterman, utekstu pokušava se dokazati glavne odrednice uUgrešićkinom romanu kao što su: uloga patrijarhata utretiranju starih žena, namještanje društvenih uloga pojedincu, starost kao društveni tabu iprije svega — strah od starenja/odbacivanja, koji je spisateljica smjestila u fenomen lika Babe Jage.
Rozkosze czeskiej awangardy. O fuzjach literatury, sztuki i filozofii na przykładach z twórczości Jindřicha Štyrskiego, Toyen, Vítězslava Nezvalai Františka Drtikola
Authors: Woźniak Kamila
Published: March 2020

The joys of the Czech avant-garde.On the amalgamation of literature, art and philosophy based on the examples from the works of Jindřich Štyrský, Toyen,Vítězslav Nezval and František DrtikolThe article points out some recurrent themes in the literary and artistic works by the repre- sentatives of the Czech avant-garde of the ﬁrst half of the twentieth century. It is primarily about the motives of sleep, life, death and eroticism recognized most often in iconoclastic conventions, often on the borders of pornographic description and violating the taboo of eroticism, pleasures    of the ﬂesh and religion. In the case of Štyrský, among other topics, the theory of artiﬁcialism for- mulated by him and Toyen is discussed. The theory had a close relationship with the poetry, prose and art by this author. On the other hand, based on the example of Nezval, an image of literary pleasures is presented, associated with the often actuated by the author issues of ﬁrst love and erot- ic sensations. In the end, the ﬁgure of František Drtikol is outlined — the creator of photographs, which often depict threads of femme fatale and scandalous nude cruciﬁed women.Rozkoše české avantgardy. O fúzi literatury, umění a ﬁlozoﬁe na příkladu tvorby Jindřicha Štyrského, Toyen, Vítězslava Nezvala a Františka DrtikolaČlánek poukazuje na stálé motivy v literární a umělecké tvorbě představitelů české avant- gardy první poloviny 20. století. Jde především o motivy snu, života, smrti a erotiky, chápané nejčastěji jako obrazoborecké a nacházející se často na hranici tělesné rozkoše, náboženství a por-nograﬁckého obrazu, jenž prolamuje erotická tabu. V případě Štyrského půjde mj. o teorii artiﬁ- cialismu, kterou zformuloval spolu s Toyen. Na příkladu Nezvala bude nastíněn literární obraz rozkoše související s problematikou prvních milostných a erotických zkušeností, které se autor často dotýkal. Závěr příspěvku přiblíží osobu Františka Drtikola — tvůrce fotograﬁí, na kterých jsou často vyobrazena témata osudových žen a skandalizujících aktů ukřižovaných žen.
Znaczenie obrazów symbolicznych w opowiadaniu „Nema povratka” Miodraga Bulatovicia
Authors: Fudala Justyna
Published: March 2020

The importance of symbolic images in the story Nema povratka written by Miodrag BulatovićMiodrag Bulatović is a representative of a grotesque avantgarde trend in post-war Serbian literature. In his short stories and novels, he referred to the notions of evil and moral decay. In a short story collection entitled Vuk i zvono, he depicted a war-stricken countryside of Montenegro, in which all elements of the world depicted are gradually devoured by ﬁre. Only a few of the short stories from the above-mentioned collection have been translated into Polish. In the analytical part of the article, the most important motifs found in the translated texts are discussed.Значење симболичких слика у причи Нема повратка Миодрага БулатовићаY причама из збирке Вук и звоно доминира ватра, са којом су повезане људске судбине. Читалац има утисак да је човек само играчка у рукама судбине, а ватра преовладава у ње- говом животу. Булатовић приказује свет, који изгледа као пакао на земљи. Свеприсутност људских несрећа, рата и ватре ствара слику света пуног безнађa и туге. Зло се рaђa у људи- ма и утиче на њихов даљи живот. У циљу приказања трагизма и безнађа споменути писац користи много симбола, a њиховo значење je битно за разумевање текста.
Polisemia jako problem w rosyjsko-polskiej leksykografi i przekładowej
Authors: Gasek Bogumił
Published: March 2020

Polysemy as the problem of translational russian-polish lexicographyThe article discusses the problem of polysemy in translation of Russian-Polish dictionary. Critical analysis was conducted on the resources included in The Great Russian-Polish Dictionary edited by “Wydawnictwo PWN”. Inaccuracies and mistakes found in dictionary entries allow us  to formulate some conclusions about principles for compiling modern Russian-Polish dictionary, which meets translator’s expectations.Полисемия как проблема русско-польской переводной лексикографииВ настоящей статье рассматривается проблема презентации полисемии в большом русско-польском переводном словаре. В ходе анализа Большого русско-польского словаря под редакцией Яна Вавжинчика были выявлены ошибки и недочёты в построении отдель- ных статей, а также — сделаны выводы насчёт принципов составления современного рус- ско-польского словаря, соответствующего требованиям переводчика.
Szyk operatorów kwantyfikacji ogólnej w języku polskim
Authors: Grochowski Maciej
Published: March 2020

Order of the general quantification operators in PolishThe pronouns każdy and wszyscy are the basic operators, distributive and collective respectively, of the general quantification in Polish. At the beginning of the paper grammatical differences between them are discussed.I accept the model of the linear order of the Polish nominal phrase components proposed by Zuzanna Topolińska in 1984 as still valid. According to this model the pronouns każdy, wszyscy are in the first position in the basic nominal string.I extend Topolińska’s model so that it includes particles and metapredicative operators. I jus­tify three hypotheses. Firstly, numerous particles appear primarily in direct anteposition to the pro­nouns każdy, wszyscy. Secondly, intensifiers and the majority of approximators cannot co-occur with każdy, wszyscy because the meanings of the operators and pronouns are contradictory. Thirdly, only a few approximators such as prawie, niemal can co-occur with the operators of general quantifica­tion; they appear in the anteposition to the pronouns.Ред оператора опште квантификације у пољском језикуЗаменице każdy, wszyscy су основни оператори опште квантификацијe колективне и ди­стрибутивне у пољском језику. На почетку чланка представљам граматичке разлике између њих.Прихватам модел линеарног реда компонената пољске номиналне фразе који је пред­ложила Зузанна Тополинска у 1984 години и који је актуелан до данас. Према овом моделу, атрибутивне придевске заменице każdy, wszyscy заузимају прву линеарну позицију у фрази.У чланку допуњавам овај модел честицама, метапредикативним операторима и образ­лажем три хипотезе. Прво, много честица се примарно појављује у непосредној антепозицји у односу на јединице każdy, wszyscy. Друго, оператори градације и већина оператора апрокси­мације не могу да се повезују са овим заменицама зато што су им значења јединица од ових класа супротна. Треће, само неколико оператора апроксимацијe, као на пример prawie, niemal, могу да се повезују с операторима опште квантификације и појављују се у антепозицији уод­носу на њих.
Deminutiva v češtině a polštině s důrazem na popis jejich užití v tzv. žákovském mezijazyce
Authors: Kaczmarska Elżbieta , Škodová Svatava , Rosen Alexandr
Published: March 2020

Diminutives in Czech and Polish with emphasis on the description of their use in so-called interlanguageThe text presents an analysis of diminutives with regard to problems of their use by non-na­tive speakers, exemplified by native speakers of Polish. The reason of this specific comparison is the formal and semantic closeness of the two languages, which is often the cause of negative transfer. The analysis is based on the comparison of parallel Czech and Polish texts included in the InterCorp corpus and is further supported by the elicitation of the use of selected lexemes by Polish students.Диминутивы в чешском и польском языках с акцентом на описании их использования в так называемoм интерязыкеТекст представляет собой анализ диминутивов в связи с проблемами их использования неносителями языка, соответственно польскими носителями языка. Причина этого специфи­ческогосравнениясвязана с формальной и семантической близостью двух языков, которая является источником отрицательного переноса. Анализ основан на сравнении параллельных чешских и польских текстов, включенных в корпус InterCorp и в дальнейшем поддерживается выявлением использования выбранных лексем польскими студентами.
Система членов предложения и принципы ее описания
Authors: Slovák Václav
Published: March 2020

The system of sentence members and the principles of its descriptionSentence members create a system, whose units are described according to several aspects. They can be thus considered as many-aspects units. The most common aspects which are important in differentiating particular sentence members are: 1 the type of syntactic relation in which the sen­tence members occur, 2 part of speech of the dominant member of syntagma, 3 syntactic meaning of the sentence member, 4 formal vehicle of expression of syntactic relation, 5 part of speech of the sentence member. As a result of high number of aspects, transitive, syncretic phenomena emerge in the language, that cannot be definitely considered as certain typical sentence member. Using the theory of transitivity and syncretism allows more natural and accurate description of the system of sentence members.Systém větných členů a principy jeho popisuVětné členy tvoří systém, jehož jednotky jsou popisovány na základě několika příznaků, lze je tedy považovat za jednotky mnohopříznakové. Nejčastějšími příznaky, které hrají roli při rozlišování jednotlivých větných členů, jsou: 1 typ syntaktického vztahu, vnějž větné členy vstupují, 2 slovnědruhová příslušnost hlavního členu syntagmatu, 3 syntaktický význam větného členu, 4 formální prostředek vyjádření syntaktického vztahu, 5 slovnědruhová příslušnost větného členu. Vdůsledku vysokého počtu příznaků vznikají vjazyce jevy přechodné, synkretické, které nelze jednoznačně považovat za určitý typický větný člen. Právě užití teorie přechodnosti a syn-kretizmu vjazyce umožňuje přirozenější a přesnější popis systému větných členů.
„Что само в очесях являлося, то и писалося…” Князя Николая Радзивилла Cиротки описание диковинных животных в его „Путешествии в Святую Землю”
Authors: Bolek Anna
Published: March 2020

“Idescribed things that caught my eye…” Prince Nicholas Radziwiłł the Orphan’s account of peculiar animals in his Pilgrimage to the Holy LandThe paper analyzes descriptions of three exotic beasts hippopotamus, crocodile and cha­meleon in Count Nicholas Radzivill’s travelogue Pilgrimage to the Holy Land and Egypt. Giving his first-hand impressions of the world totally unknown for the Europeans, the author endeavors to factually represent it basing on his own previous experience. This mode of representation, sheer devoid of mythological and fictional dimensions, is also applied to the fauna which was the object of the Author’s close attention. Taken against the background of the contemporary, predominantly mythological antique and medieval images of the beasts, the study of the representational mode applied by The Orphan allows to look upon the Polish traveler as areliable, inquisitive and sensitive observer.„Co samo woczach jawiło się, to i pisało się…” Księcia Mikołaja Radziwiłła Sierotki opisanie zwierząt osobliwych w Peregrynacji do Ziemi ŚwiętejW artykule przeanalizowano opisy trzech egzotycznych zwierząt hipopotama, krokodyla i ka­meleona zdiariusza podróży do Ziemi Świętej iEgiptu księcia Mikołaja Radziwiłła Sierotki. Jego autor, opisując nowy — nieznany Europejczykowi — świat, starał się przedstawić go faktogra­ficznie zperspektywy własnych doświadczeń ispostrzeżeń. Ten sposób przekazu, odcinający się od wymysłów imitów, dotyczy również świata zwierząt, których Radziwiłł był bacznym obserwato­rem. Rozpatrzenie prezentacji przez Sierotkę trzech „bestii” na tle panujących wówczas mitycznych — antycznych iśredniowiecznych — wyobrażeń onich pozwala ujrzeć wrelacjach wiarygodnego, dociekliwego, lecz także wrażliwego autora.
Nazwiska czeskie a Czesi w Polsce w XX w.
Authors: Matkowska-Jerzyk Magdalena
Published: March 2020

Czech names and Czech in Poland in the 20th centuryThe article was based on more than 600 Czech surnames from Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych used by Kazimierz Rymut. The article shows the state of research of Czech anthroponymy in Poland, which was treated by researchers quite marginally. An outline of the history of contacts and Czech settlements in Poland was also presented, which had an important impact on the extension of the Polish anthroponymic system with the Czech genetic names. The four most important areas on which the Czech settlement was developed were: Galicia Galicja, “Czech Corner” Czeski Zakątek, Settlement areas areas of settlements of the Czech brothers and Silesia Śląsk. The article compares the data of names in Poland in the twentieth century with the map of the Czech population, which mostly overlapped. Česká příjmení a Češi v  Polsku ve 20. stoletíTento článek byl založen na více než 600 českých příjmeních excerpovaných ze Słowniku nazwisk współcześnie używanych ed. Kazimierze Rymuta. Článek představuje současný stav výzkumu českých příjmení v  polském antroponomastickém systému, který doposud byl považován vědci spíše okrajově. Zaroveň představuje také stručnou historii česko-polských vztahu a českého usázení v Polsku, které měly významný vliv na expanzi geneticky českých příjmení do polského antroponomastického systému. Autorka vyčlenila 4 nejdůležitější oblasti, ve kterých vznikaly největší české společnosti, a to: Galicie, Český koutek, místa, na kterých se usazeli čeští exulanti členové Jednoty bratrské a Slezsko. Ve svém článku autorka srovnává údaje tykající se českých příjmení v  Polsku ve 20. století s  mapou Čechů bydlících v  Polsku, a ty se ve vetší míře shoduji.
Nie tylko knedliki. Czeska kuchnia jako przedmiot literackiej reprezentacji
Authors: Gawarecka Anna
Published: March 2020

Not only bread dumplings. Czech cuisine in the literary representationsCzech literature is often connected with the appreciation of the quotidian life. This opinion may be regarded as incorrect or inequitable because of its clichéd nature and for its avoiding intensified interpretation, but it must be considered also in critical manner in a case of attempt to define the axiological and cultural basis of our southern neighbours. Culinary motifs — integrally creating the picture of the individual and collective identity — are strongly represented in this literature in which they either illustrate the typical Czech modus vivendi or conceptualize the constancy and role of the national tradition. Sometimes these motifs are also used for attempts of contesting the main components of the cultural heritage. The varied representations of cuisine recipes, foods, preparing of dishes, ways of consumption quite often returns in Czech literature and their semantic ability transcend the simply mimetic reflection of the everyday customs. Nejen knedlíky. Česká kuchyně jako objekt literární reprezentace Česká literatura je nezřídka spojována se snahou přisuzovat hodnotu různým aspektům každodenního života. Nezávisle na výstižnosti a směrodatnosti tohoto — ve své podstatě schématického, částečně nespravedlivého a vyhýbajícího se hlubším exegezím — názoru, by bylo třeba jej zohlednit alespoň v kritické perspektivě při pokusu definovat axiologickou tvář tvorby našich jižních sousedů. Kulinární témata — integrálně spoluvytvářející obraz individuální i kolektivní každodennosti — se v  ní objevují jaksi přirozeným způsobem a představují z  jedné strany odraz standartního českého  modus vivendi a z  druhé strany zase určují trvalost a přitažlivou sílu národní tradice, ale nejednou také svědčí o pokusech o její překonání. Různorodé reprezentace kulinárií předpisů, pokrmů, jejich přípravy a konzumace se opětovně vyskytují v  české literatuře a jejich významový a sémantický náboj dalece překračuje „prostý” mimetický odraz každodenního zvyku.
W krainie pałeczek — reprezentacje kuchni chińskiej w podróżopisarstwie polskim i serbskim*
Authors: Ewertowski Tomasz
Published: March 2020

In the land of chopsticks. Representations of Chinese cuisine in Polish and Serbian travel writingThe topic of the paper is descriptions of Chinese cuisine in Polish and Serbian travel writing. The primary focus of the paper is the works of following Polish and Serbian authors: Konstanty Symonolewicz, Witold Urbanowicz, Bronisław Grąbczewski, Milan Jovanović, Milutin Velimirović, Miodrag Pavlović. Methodology of research is based on postcolonialism and imagology. The paper concentrates on descriptions of official Chinese dinners. Topic of food and eating habits is treated as a one of the ways of creating the otherness. Following particular issues are analyzed: chopsticks, rice, tea, excess and magnificence, cultural relativism.U zemlji štapića. Reprezentacije kineske kuhinje u  poljskim i srpskim putopisimaTema rada je opis kineske kuhinje u poljskim i srpskim putopisima. Glavni izvori su putopisi sledećih autora: Konstanty Symonolewicz, Witold Urbanowicz, Bronisław Grąbczewski, Milan Jovanović, Milutin Velimirović, Miodrag Pavlović. Metodologija članka je zasnovana na postkolonijalizmu i imagologiji.U radu se posebna pažnja poklanja opisima zvaničnih kineskih ručkova. Tema hrane i kulinarskih običaja je posmatrana kao jedna od metoda za kreiranje drugosti. Detaljno su analizirane sledeće teme: štapići, pirinač, čaj, višak i veličanstvenost, kulturni relativizam.
Jeżeli ziarno pszenicy […] obumrze, przynosi plon obfity” — temat śmierci, nieśmiertelności i zmartwychwstania w Braciach Karamazow Fiodora Dostojewskiego
Authors: Nowakowska-Ozdoba Joanna
Published: March 2020

“But if [akernel of wheat] dies, it produces many seeds” — the theme of death, immortality and resurrectionin Fyodor Dostoevsky’s novel The Karamazov BrothersThe article is devoted to the theme of death in the last novel by Fyodor Dostoevsky The Kar­amazov Brothers. For most characters of this novel death is not aloss of life, but paradoxically, gaining anew form of existence. In this novel revival is accomplished not only through physical death of the body, but also through the experience of profound spiritual transformation. This mys­tery of transformation, however, is not possible for those who succumbed to evil and during their lifetime were dead inside. „Если пшеничное зерно […] умрет, то принесет много плода” — тема смерти, бессмертия и воскресения в Братьях Карамазовых Федора ДостоевскогоСтатья посвящена теме смерти в последнем романе Федора Достоевского Братья Карамазoвы. Для большинства героев произведения смерть является не потерей жизни, а, что парадоксально, достижением новой формы существования. Путем к возрождению яв­ляется в романе не только смерть тела, но и глубокая духовная трансформация. Мистерия преобразования невозможна однако для тех, кто при жизни предался злу и стал внутренне мертвым.
Как умирает другой. Художественная антропология смерти в творчестве Вацлава Серошевского на материале произведений: „На краю лесов и Предел скорби”
Authors: Kaźmierczak Natalia
Published: March 2020

How the Other dies: The artistic anthropology of death in Vaclav Seroshevsky’s works based on the works: At the Edge of the Woods, The Depths of MiseryThe paper focuses on the comparative analysis of Vaclav Seroshevsky’s novels At the Edge of the Woods and The Depths of Misery in the context of the anthropology of death. The author concentrates on the specificity of the perception of death by a particular ethnic group. The re­interpretation of the writer’s works shows the model of the intended symbolization of the depicted world through the creative assimilation of ethnographic elements.Jak umiera Inny? Artystyczna antropologia śmierci w twórczości Wacława Sieroszewskiego na podstawie utworów Na kresach lasów, Dno nędzyArtykuł poświęcony jest analizie porównawczej powieści Wacława Sieroszewskiego Na kre­sach lasów i Dno nędzy w kontekście antropologii śmierci. Rozważania autorki opracowania koncentrują się na wyjawieniu specyfiki percepcji śmierci przez określoną grupę etniczną. Próba ponownego odczytania tekstów pisarza pokazuje model świadomej symbolizacji świata przedstawionego poprzez twórczą asymilację elementów etnograficznych.
Бытие и небытие смерти в смысловой картине реально- сти и художественного текста на материале романов Леонида Леонова Дорога на Океан и Максима Горького Жизнь Клима Самгина
Authors: Gerasymchuk Valentyna
Published: March 2020

Existence and nonexistence of death in the semantic picture of reality and artistic text on the material of romans Leonid Leonov Road to the Ocean and Maxim Gorkogo The Life of Klim SamginIn this article the problem of death is unfolding in the semantic space of its ontological and existential conception in reality and a literary text. On the one hand, death as the concept of being is presented as its continuation, spiritual content, confirmation. On the other hand, death as a concept of non-being is considered as nothingness, rejection of being and its spiritual content.In reality the concept of death becomes an issue of the questionary and transcendental philosophy, that takes place in the physical time and metaphysical space of thought and expression. When the matter concerns the death of human being, his death acquires an ontological status of being, a status of spiritual significance. In the contrary case, it is possible to consider death and even life in terms of the concepts of being and nothingness. In literary texts the concept of death is also considered to be being or non-being, but taking into account constitutive characteristics of the text, its figurative and notional polysemant, the concept of death acquires not only aesthetic but also conceptual focus. In the article the main points of the topic of death, its being and non-being, are illustrated on the examples of specific literary texts. Буття і небуття смерті в смисловій картині реальності і художньому текстіПроблема смерті у статті розгортається в смисловому просторі онтологічного і екзистенціалістського її розуміння в реальності і в художньому тексті. З одного боку, смерть — поняття буття — постає як його продовження, його духовна наповненість, його стверждення. З другого — смерть — поняття небуття — розглядається як ніщо, як заперечення буття і його духовної наповненості.У реальності поняття смерті стає проблемою запитальної, трансцендентальної філософії, що розгортається у фізичному часі і метафізичному просторі думки і слова. І якщо йдеться про смерть буттюючої особистості, то і її смерть набуває онтологічного статусу, статусу духовної значущості, інакше можна говорити про смерть і навіть життя у поняттях небуття і ніщо. У художніх текстах поняття смерті також розглядається як буття і небуття, проте з урахуванням конститутивних особливостей тексту, його образної і смислової багатозначності, образ смерті набуває, крім онтологічної, ще й естетичну спрямованість.