Τα μυκηναϊκά νεκροταφεία στις θέσεις Ζωητάδα και άγιος Κωνσταντίνος στην Κρήνη Πατρών
Authors: Κασκαντίρη Σοφία 
Published: September 2021

Θέμα της εργασίας μου υπήρξε η μελέτη των ταφικών ευρημάτων δύο μυκηναϊκών νεκροταφείων, που βρίσκονται στις θέσεις Ζωητάδα και Άγιος Κωνσταντίνος της Κρήνης Πατρών. Η μελέτη έθεσε ως στόχους : 1) την αποσαφήνιση θεμάτων σχετικά με την τοπογραφία, τον τρόπο ζωής των κατοίκων, την κοινωνική διαστρωμάτωση, την οικονομία και τις εξωτερικές επαφές των τοπικών οικισμών της Κρήνης κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο και 2) την εξαγωγή γενικότερων συμπερασμάτων που αφορούν στην τοπογραφία και στην κοινωνική και διοικητική οργάνωση της ευρύτερης περιοχής των Πατρών. Η μελέτη περιλαμβάνει πέντε μέρη που πραγματεύονται τα εξής: 1) Τα δύο υπό μελέτη νεκροταφεία της Κρήνης εντάσσονται μέσα στο ευρύτερο γεωγραφικό και αρχαιολογικό τους περιβάλλον και περιγράφεται λεπτομερώς η ιδιαίτερη μορφολογία τους. 2) Ακολουθεί η παρουσίαση των ανασκαφικών δεδομένων, με την περιγραφή κάθε τάφου ξεχωριστά, που συνοδεύεται από αναλυτικό κατάλογο των ευρημάτων, καθώς και από την τεκμηριωμένη χρονολόγησή τους. 3) Ακολουθεί η ανάλυση των δεδομένων, που αφορούν στην αρχιτεκτονική των τάφων, στα ταφικά έθιμα, στην κεραμική και στη μεταλλοτεχνία-μικροτεχνία. 4) Στη συνέχεια, μέσα από τη σύνθεση όλων των δεδομένων, επιχειρείται η διαμόρφωση μιας όσο το δυνατόν πιο πλήρους εικόνας για τη μυκηναϊκή κατοίκηση της περιοχής της Κρήνης. 5) Το τελευταίο μέρος της διατριβής περιλαμβάνει την ερμηνεία των δεδομένων, υπό των πρίσμα διαφόρων θεωρητικών προσεγγίσεων. Παράλληλα, εξάγονται τα γενικά συμπεράσματα της εργασίας. Τα πιο βασικά συμπεράσματα της διατριβής είναι τα ακόλουθα :1) Οι μυκηναϊκοί οικισμοί της Κρήνης είχαν πιθανώς τη μορφή μικρών, γειτονικών κοινοτήτων, σε αντιστοιχία με τα οργανωμένα κατά συστάδες νεκροταφεία της περιοχής. Ομοίως, στην ευρύτερη περιοχή γύρω από τη σημερινή πόλη των Πατρών είχε αναπτυχθεί πλέγμα διάσπαρτων, μικρότερων και μεγαλύτερων κοινοτήτων ή κωμών. 2) Τα πολύτιμα κτερίσματα των τάφων αποτελούν ένδειξη για την ύπαρξη κοινωνικής διαστρωμάτωσης, αλλά πιθανώς και τοπικών αρχηγών/ηγετών. Βάσει των στοιχείων αυτών συνάγουμε ότι οι τοπικές κοινότητες της περιοχής των Πατρών είχαν τη δυνατότητα σχετικής αυτονομίας, σε άγνωστο βέβαια βαθμό. 3) Η ύπαρξη κάποιων μεγαλύτερων ή πιο επιμελημένων κατασκευαστικά τάφων, που ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους, αποτελεί ένδειξη ότι ενδεχομένως υπήρχε ιεραρχία θέσεων και τοπικών ηγετών. Είναι ακόμη πιθανό ότι υφίστατο κέντρο ελέγχου και διοίκησης της ευρύτερης περιοχής. 4) Μετά την κρίση του τέλους της ΥΕ ΙΙΙΒ περιόδου, ξεκινά μια εποχή μεγάλης ακμής για την περιοχή των Πατρών και της δυτικής Αχαΐας. Κατά τη Μετανακτορική περίοδο συμβαίνουν κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, καθώς τη διοίκηση αναλαμβάνει μία ανερχόμενη κοινωνική τάξη «πολεμιστών». Παράλληλα το διεθνές ενδιαφέρον στρέφεται προς τη Δύση, ενώ η Πάτρα αποκτά τον ρόλο της «Πύλης» προς την Ευρώπη. 5) Στο τέλος της Μυκηναϊκής εποχής οι περιφερειακοί οικισμοί των Πατρών συρρικνώθηκαν πληθυσμιακά ή εγκαταλείφθηκαν. Είναι πιθανό ότι το φαινόμενο αυτό υποκρύπτει είδος σταδιακού «συνοικισμού», που οδήγησε στη δημιουργία αρχικού «άστεως» γύρω από τη σημερινή Πάτρα.