Т.СЫДЫКБЕКОВДУН «КӨК АСАБА» РОМАНЫНДАГЫ ФРАЗЕОЛОГИЗМДЕРДИН
Authors: Джапанов Аттокур 
Published: March 2020

Аннотация: Фразеологизмдердин варианттары өзүлөрүнүн жасалышы, пайда болуш мүнөздөрү боюнча бирдей эмес. Алар тутумуна сөз кошулуу, экинчисинде бир компоненттин башка сөз менен алмаштыруу жана үчүнчүсүндө компоненттердин өз ара орун алмаштыруу аркылуу жасалат. Көркөм чыгарма жаратууда фразеологизмдердин лексикалык варианттарын колдонуу стилистикалык аспектиден алганда да татаал кубулуш, ал кепте анын маданияттуулугун көтөрүү стилди жакшыртуу максаттарын ишке ашырууда табылгыс тилдик каражат болуп саналат. Т.Сыдыкбеков бул максатта лексикалык кордогу фразеологизмдердин айрым бөлүктөрүн башка сөз менен алмаштыруу аркылуу
зор ийгиликтерге жетишкен. Мындай сөздөрдүн түгөйлөрүн колдонуу чыгармага эстетикалык мазмун жаратып, автордун кебинин маданияттуулугун арттырган. Квантативдик вариантта фразеологизмдин толук вариантынан айрым бир компоненттеринин кыскартылып айтылышынан, же тескерисинче, анын табиятына мүнөздүү болбогон башка бир сөздүн кошулуп айтылышынан фразеологизм-дин негизги маанисине доо кетпейт.
Түйүндүү сөздөр: фразеологизм, компонент, лексикалык вариант, квантативик вариант, "көк асаба", публицисттер.
Аннотация: Варианты фразеологизмов неоднородны по своему строению, характеру возникновения. Они создаются путем присоединения слова к системе, замена одного компонента другим словом и взаимозаменяемости компонентов третьего. Использование лексических вариантов фразеологизмов в создании художественного произведения-сложное явление даже в стилистических аспектах, которое является незаменимым языковым средством в реализации целей улучшения стиля, повышения его культуры. С этой целью Т.Сыдыкбеков добился больших успехов путем замены некоторых фразеологизмов лексического корня другими словами. Использование пар таких слов создало эстетическое содержание произведения, повысило культурность внешности автора. Из полного варианта фразеологизма в квантативном варианте не вытекает искушение основного значения
фразеологизма из сокращенного произношения отдельных компонентов, или, наоборот, сложного произношения другого слова, не характерного для его природы.
Ключевые слова: фразеологизм, компонент, лексический вариант, квантативный вариант, публицисты.
Abstract: the variants of phrase logical units are heterogeneous in their structure
and origin. They are created by attaching a word to the system, replacing one component with another word, and interchanging the components of a third. The use of lexical variants of phrase logical units in the creation of a work of art is a complex phenomenon, even in stylistic aspects, which is an indispensable language tool in the implementation of the goals of improving the style, increasing its culture. To this end, T.Sydykbekov achieved great success by replacing some phrase logical units of the lexical root with other words. The use of pairs of such words created the aesthetic content of the work, increased the words created the aesthetic content of the work, increased the cultural appearance of the author. И The full version of phraseology in the quantum version does not lead to the temptation of the main meaning of phraseology from the abbreviated pronunciation of individual components, or, conversely, the complex pronunciation of another word that is not characteristic of its nature.
Keywords: phraseology, component, lexical variant, quantiative variant, publicists.