Διαθωρακική υπερηχοτομογραφία πνευμόνων σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση
Authors: Βασσάλου Ευαγγελία 
Published: September 2021

Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν (i) η μελέτη πιθανής συσχέτισης των ευρημάτων διαθωρακικής υπερηχοτομογραφίας πνεύμονα και της υψηλής ευκρίνειας αξονικής τομογραφίας (HRCT) θώρακος, (ii) η σύγκριση ενός αναλυτικού πρωτοκόλλου διαθωρακικής υπερηχοτομογραφίας πνεύμονα σε δύο διαφορετικές τοποθετήσεις του εξεταζόμενου αναφορικά με την εφαρμοσιμότητα, τη διάρκεια, την άνεση του εξεταζόμενου και την αξιολόγηση του αριθμού των Β-γραμμών, χρησιμοποιώντας τα ευρήματα της HRCT θώρακος ως αναφορά και (iii) η αξιολόγηση ενός συνοπτικού πρωτοκόλλου διαθωρακικής υπερηχοτομογραφίας πνεύμονα σε δύο διαφορετικές τοποθετήσεις του σε σχέση με τα αναλυτικά υπερηχοτομογραφικά πρωτόκολλα σε αντίστοιχη τοποθέτηση και τα ευρήματα της HRCT θώρακος, όσον αφορά στην εφαρμοσιμότητα, στη διάρκεια, στην προτίμηση του εξεταζόμενου και στην εκτίμηση του αριθμού των Β-γραμμών, σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση. Ασθενείς και Μέθοδοι: Στη παρούσα μελέτη εντάχθηκαν προοπτικά, μεταξύ Οκτωβρίου 2013 και Φεβρουαρίου 2016, 25 ασθενείς με διάγνωση ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης. Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε υπερηχοτομογραφικές μελέτες, κατά τη διάρκεια δύο συνεδριών. Κατά την πρώτη συνεδρία, όλοι οι ασθενείς εξετάσθηκαν σύμφωνα με δύο αναλυτικά υπερηχοτομογραφικά πρωτόκολλα τα οποία περιελάμβαναν τη μελέτη 56 ΜΔ (ΑΠ1, ΑΠ2). Κατά το ΑΠ1 οι ασθενείς τοποθετήθηκαν σε ύπτια/καθιστή θέση για τη μελέτη των προσθίων/οπισθίων ημιθωρακίων αντίστοιχα, ενώ κατά το ΑΠ2 εξετάσθηκαν σε αριστερή πλάγια κατακεκλιμένη θέση για την αξιολόγηση του δεξιού ημιθωρακίου και αντίστροφα. Κατά τη δεύτερη συνεδρία όλοι οι ασθενείς εξετάσθηκαν σύμφωνα με δύο συνοπτικά υπερηχοτομογραφικά πρωτόκολλα στα οποία αξιολογήθηκαν 16 ΜΔ (συνοπτικό πρωτόκολλο 1, ΣΠ1 και συνοπτικό πρωτόκολλο 2, ΣΠ2). Κατά τη διενέργεια του ΣΠ1 οι ασθενείς τοποθετήθηκαν σε καθιστή θέση για τη μελέτη των οπίσθιων ημιθωρακίων και κατά το ΣΠ2 εξετάσθηκαν σε αριστερή πλάγια κατακεκλιμένη θέση για την αξιολόγηση του δεξιού ημιθωρακίου και αντίστροφα. Σε κάθε ασθενή καταγράφηκε ο αριθμός των Β-γραμμών σε όλα τα ΜΔ. Το σύνολο των Β-γραμμών σε όλα τα ΜΔ, κατά το ΑΠ1 ορίσθηκε ως αναλυτικό score 1, κατά το ΑΠ2 ως αναλυτικό score 2, κατά το ΣΠ1 ως συνοπτικό score 1 και κατά το ΣΠ2 ως συνοπτικό score 2. Οι HRCT θώρακος όλων των ασθενών βαθμονομήθηκαν σύμφωνα με το σύστημα βαθμονόμησης κατά Warrick WS). Η διάρκεια όλων των πρωτοκόλλων καταγράφηκε σε όλους τους ασθενείς και κάθε ασθενής ερωτήθηκε σχετικά με την προτίμηση του για το ΑΠ1 έναντι του ΑΠ2 καθώς και για το ΣΠ1 έναντι του ΣΠ2. Για την εκτίμηση της μεταβλητότητας των παρατηρήσεων (interobserver και intraobserver variability) υπολογίσθηκε ο συντελεστής weighted kappa value. Αποτελέσματα: Μελετήθηκαν 25 ασθενείς (19 άνδρες, 6 γυναίκες) με μέση ηλικία 69.8 έτη. Σε κάθε αναλυτικό πρωτόκολλο μελετήθηκαν 1.400 ΜΔ. Η μελέτη όλων των ΜΔ, ήταν εφικτή πλην τεσσάρων εξαιρέσεων. Σε κάθε συνοπτικό πρωτόκολλο μελετήθηκαν συνολικά 400 ΜΔ. Η μελέτη όλων των ΜΔ, πλην ενός, ήταν εφικτή . Η μέση διάρκεια των ΑΠ1, ΑΠ2, ΣΠ1, ΣΠ2 ήταν 22.8, 19.2, 6.2, 4.76 λεπτά, αντίστοιχα. Η διάρκεια του ΑΠ2 ήταν στατιστικά σημαντικά μικρότερη συγκριτικά με τη διάρκεια του ΑΠ1 (P<0.0001) και του ΣΠ2 συγκριτικά με τη διάρκεια του ΣΠ1 (P<0.005). Το 96% των ασθενών εξέφρασε προτίμηση για το ΑΠ2 και το 56% προτίμησαν το ΣΠ2. Αναγνωρίσθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ όλων των υπερηχοτομογραφικών scores και των WS (P<0.0001). Tα αναλυτικά και συνοπτικά score 2 συσχετίζονταν καλύτερα με τα WS σε σχέση με τα αναλυτικά και συνοπτικά score 1, αντίστοιχα. Παρατηρήθηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ των αναλυτικών και συνοπτικών score 1 (P<0.0001) καθώς και μεταξύ των αναλυτικών και συνοπτικών score 2 (P<0.0001). Δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των αναλυτικών score 1 και 2 (P=0.297) καθώς και μεταξύ των συνοπτικών score 1 και 2 (P=0.065). Τα αναλυτικά και συνοπτικά score 2 ήταν μικρότερα σε σχέση με τα αναλυτικά και συνοπτικά score 1, αντίστοιχα, σε όλους τους ασθενείς. Ο συντελεστής weighted kappa για την interobserver/interobserver variability αναφορικά με το αναλυτικό score 1 και αναλυτικό score 2 ήταν 0.809/0.817 και 0.825/0.812, αντίστοιχα, ενώ για το συνοπτικό score 1 και συνοπτικό score 2 ήταν 0.794/0.828 και 0.834/0.846, αντίστοιχα. Συμπεράσματα: Η υπερηχοτομογραφική ανάδειξη των Β-γραμμών είναι εφικτή σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση. Η εξέταση σε πλάγια κατακεκλιμένη θέση, φαίνεται να είναι ταχύτερη, να προτιμάται από τους εξεταζόμενους και να μην παρουσιάζει διαφορά όσον αφορά στην εφαρμοσιμότητα, συγκριτικά με την εξέταση σε ύπτια/καθιστή τοποθέτηση. Τα υπερηχοτομογραφικά ευρήματα συσχετίζονται σημαντικά με τα ευρήματα της HRCT θώρακος σε οποιαδήποτε τοποθέτηση, ενώ τα ευρήματα σε πλάγια θέση φαίνεται να συσχετίζονται ηπίως καλύτερα σε σχέση με τα αντίστοιχα σε ύπτια/καθιστή θέση. Τα ευρήματα κατά τις συνοπτικές υπερηχοτομογραφικές μελέτες συσχετίζονται με τα αντίστοιχα κατά τις αναλυτικές μελέτες.