Problems of systematization of genres and creative personalities in traditional Kazakh music
Authors: Қудайберген Д. , Т Егинбаева 
Published: August 2023

В казахстанском этномузыкознании данная тема относится к наиболее актуальным. В советское время жанры казахской традиционной музыки рассматривались с позиции жанровой системы, разработанной в русской фольклористике. В результате некоторые жанры оказались чуждыми культурно-историческиөм условиям бытования казахской музыки.Материалы, касающиеся биографии и творчества традиционных музыкантов, содержатся в разнообразных изданиях. Однако по этим разрозненным материалам трудно представить целостное представление о творческой личности народно-профессиональных композиторов. Оригинальную систему музыкальных жанров и типов носителей народно-профессионального музыкального искусства предложила А.Мухамбетова. Для этого она обратилась к традиционному календарю казахов. По мнению ученого, для правильного понимания особенностей творчества народных музыкантов необходимо учитывать их личностные качества. Личность и творчество в традиционной культуре неразрывны. Такой подход позволил выделить следующие типы творческих личностей: тип бахсы, тип жырау, тип сал-серэ и тип суфии.

Annotation In Kazakh ethnomusicology, this topic is one of the most relevant. In Soviet times, the genres of Kazakh traditional music were considered from the position of the genre system developed in Russian folklore. As a result, some genres turned out to be alien to the cultural and historical conditions of existence of Kazakh music.Materials relating to the biography and work of traditional musicians are contained in various publications. However, based on these disparate materials, it is difficult to provide a holistic view of the creative personality of folk-professional composers.The original system of musical genres and types of carriers of folk professional musical art was proposed by A. Mukhambetova. To do this, she turned to the traditional Kazakh calendar. According to the scientist, for a correct understanding of the peculiarities of the creativity of folk musicians, it is necessary to take into account their personal qualities. Personality and creativity in traditional culture are inseparable. This approach made it possible to single out the following types of creative personalities: type of bakhsy, type of zhyrau, type of sal-seri and type of sufi.

Аталған тақырып Қазақстан этномузыкатану ғылымының өзекті мәселелер қатарына жатады. Кеңес заманында қазақ музыкасының жанрлары Ресей фольклористикасында қалыптасқан жүйе бойынша қарастырылып келді. Нәтижесінде, кейбір жанрлар қазақ музыкасының табиғатына жат келетіні байқалды. Халық композиторларының шығармашылық бейнесіне қатысты материалдар әр түрлі еңбектерде берілген, бірақ сол жеке-дара деректерден өнер иелерінің тұлғасы туралы толыққанды түсінік алу қиын. Алғаш рет халық музыкасының жанрлық жүйесін қазақтың дәстүрлі күнтізбесімен байланыстырып, сол арқылы өнер иелерінің шығармашыл-тұлғалық типтерін ұсынған Ә.Мұхамбетова болды. Ғалымның пікірінше, өнер иелерінің болмыс-бейнесін жүйелеу үшін олардың өмірлік ұстанымы мен шығармашылық ерекшеліктерін біртұтас қарастыру керек. Соның нәтижесінде көрнекті халық композиторларының шығармашыл-тұлғалық бейнесін жүйелік тәртіпке келтіруге болады