КЛИНИКО-ФУНКЦИОНАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЯ ПОЧЕК У БОЛЬНЫХ С ОСТРЫМ ЛЕЙКОЗОМ ПОСЛЕ ТРАНСПЛАНТАЦИИ КОСТНОГО МОЗГА
Authors: А.О. Мурзахметова , И.М. Азимбаева , А.М. Мейрамова , П.A. Воробьев , Б.А. Айнабекова 
Published: October 2024

Актуальность. Трансплантация костного мозга (ТКМ) - это фундаментальная терапия при резистентных гематологических заболеваниях высокого риска. По мировым данным ежегодно проводится более 50 000 ТКМ, а пятилетняя выживаемость составляет более 50% для многих пролеченных форм. Недавние исследования показали, что распространенность хронической болезни почек (ХБП) составляет примерно 16,6% у реципиентов ТКМ. Известно, что трансплантация костного мозга связана с несколькими известными побочными эффектами, однако почечные осложнения четко не определены. В развивающихся странах, где ТКМ проводится несколько десятков лет, имеются единичные работы по изучению осложнений нарушений функции почек у больных с острым лейкозом после трансплантации костного мозга. В Республике Казахстан подобного рода исследования не проводились. В данном обзоре мы попытались сосредоточиться на наиболее изученных и известных почечных нарушений, развивающихся после трансплантации костного мозга. Целью данного литературного обзора является анализ литературных источников по изучению функционального состояния почек после трансплантации костного мозга. Стратегия поиска: Проведен поиск научных публикаций в поисковых системах PubMed, eLibrary.ru, Google Scholar. Глубина поиска научной литературы составил 13 лет (2009-2022гг.) Были использованы ключевые слова: трансплантация костного мозга, острый лейкоз, хроническая болезнь почек, острая почечная недостаточность, нефротический синдром, тромботическая микроангиопатия. Критерии включения составили: период 13 лет (2009-2022гг.), публикации на английском русском языках, возраст пациентов старше 18 лет, вид статей – обзорная статья, рандомизированные контролируемые исследования, метаанлиз, систематический обзор, серии клинических случаев, нормативно-правовые документы на английском и русском языках. Критерии исключения: публикации с неясными выводами, повторно встречающиеся публикации, материалы конференций и описание клинических случаев. В результате поиска нами было изучено 133 зарубежных и отечественных публикаций, из них в данный обзор вошли 97 публикаций. Результаты и выводы: Анализ данных литературы показал, что повреждение почек является частым явлением после трансплантации костного мозга. Повреждение почек различной этиологии часто встречается в первые 100 дней после ТКМ. В дальнейшем у реципиентов ТКМ развивается хроническая болезнь почек с частотой от 7 до 48% и прогрессирует до терминальной стадии почечной недостаточности примерно у 4% пациентов с ХБП.

Background. Bone marrow transplantation (BMT) is a fundamental therapy for high-risk resistant hematological diseases. According to world data, more than 50,000 BMT are carried out annually, and the five-year survival rate is more than 50% for many treated forms. Recent studies have shown that the prevalence of chronic kidney disease (CKD) is approximately 16.6% in BMT recipients. Bone marrow transplantation is known to be associated with several known side effects, but renal complications are not clearly defined. In developing countries, where BMT has been carried out for several decades, there are isolated studies on the complications of renal dysfunction in patients with acute leukemia after bone marrow transplantation. No such studies have been conducted in the Republic of Kazakhstan. In this review, we have tried to focus on the most studied and known renal disorders developing after bone marrow transplantation. Aim. To analyze the literature sources on the study of the functional state of the kidneys after bone marrow transplantation. Search strategy.The search for scientific publications in PubMed search engines was carried out, eLibrary.ru , Google Scholar. The depth of the scientific literature search was 13 years (2009-2022). Keywords were used: bone marrow transplantation, acute leukemia, chronic kidney disease, acute renal failure, nephrotic syndrome, thrombotic microangiopathy. Russian Russian inclusion criteria were: period of 13 years (2009-2022), publications in English, age of patients over 18 years, type of articles - review article, randomized controlled trials, meta-analysis, systematic review, series of clinical cases, regulatory documents in English and Russian. Exclusion criteria: publications with unclear conclusions, recurrent publications, conference materials and descriptions of clinical cases. As a result of the search, we studied 133 foreign and domestic publications, of which 97 publications were included in this review. Results and conclusions. Analysis of literature data has shown that kidney damage is a frequent occurrence after bone marrow transplantation. Kidney damage of various etiologies often occurs in the first 100 days after TCM. In the future, TCM recipients develop chronic kidney disease with a frequency of 7 to 48% and progress to end-stage renal failure in about 4% of patients with CKD.

Кіріспе. Сүйек кемігін трансплантациялау (СКТ) - бұл қауіпті гематологиялық аурулар кезіндегі іргелі терапия. Әлемдік деректер бойынша жыл сайын 50 000-нан астам СКТ өткізіледі, ал бес жылдық өмір сүру деңгейі көптеген емделген нысандар үшін 50% - дан асады. Соңғы зерттеулер созылмалы бүйрек ауруының (СБА) таралуы СКТ реципиенттерінде шамамен 16,6% құрайтынын көрсетті. Сүйек кемігін трансплантациялау бірнеше белгілі жанама әсерлермен байланысты екені белгілі, бірақ бүйрек асқынулары нақты анықталмаған. СКТ бірнеше ондаған жылдар бойы жүргізіліп келе жатқан дамушы елдерде сүйек кемігін трансплантациялаудан кейін жедел лейкемиямен ауыратын науқастарда бүйрек функциясының бұзылуының асқынуын зерттеу бойынша оқшауланған жұмыстар бар. Қазақстан Республикасында мұндай зерттеулер жүргізілген жоқ. Біз сүйек кемігін трансплантациялаудан кейін пайда болатын ең көп зерттелген және белгілі бүйрек бұзылыстарына назар аударуға тырыстық. Мақсаты: Бұл әдеби шолудың мақсаты сүйек кемігін трансплантациялаудан кейінгі бүйректің функционалды жағдайын зерттеу үшін әдеби көздерді талдау болып табылады. Іздеу стратегиясы: PubMed іздеу жүйелерінде ғылыми жарияланымдарды іздеу, eLibrary.ru, Google Scholar. Ғылыми әдебиеттерді іздеу тереңдігі 13 жылды құрады (2009-2022жж.) түйінді сөздер қолданылды: сүйек кемігін транспланттау, жіті лейкоз, бүйректің созылмалы ауруы, жедел бүйрек жеткіліксіздігі, нефротикалық синдром, тромбоздық микроангиопатия. Қосу критерийлері: 13 жыл кезеңі (2009-2022жж.), ағылшын орыс тіліндегі Жарияланымдар, 18 жастан асқан пациенттердің жасы, мақала түрі – шолу мақаласы, рандомизацияланған бақыланатын зерттеулер, метаанлиз, жүйелі шолу, клиникалық жағдайлар сериясы, ағылшын және орыс тілдеріндегі нормативтік-құқықтық құжаттар. Ерекшелік критерийлері: анық емес тұжырымдары бар Жарияланымдар, қайта кездесетін Жарияланымдар, конференция материалдары және клиникалық жағдайлардың сипаттамасы. Іздеу нәтижесінде біз 133 шетелдік және отандық жарияланымдарды зерттедік, олардың 97-сі осы шолуға кірді. Нәтижелер мен қорытынды. Әдебиеттер деректерін талдау бүйректің зақымдануы сүйек кемігін трансплантациялаудан кейін жиі кездесетінін көрсетті. Әр түрлі этиологиядағы бүйректің зақымдануы СКТ-ден кейінгі алғашқы 100 күнде жиі кездеседі. Бұдан әрі СКТ реципиенттерінде жиілігі 7-ден 48% - ға дейінгі бүйректің созылмалы ауруы дамиды және СКТ бар пациенттердің шамамен 4% - ында бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысына дейін үдейді.