Micronutrient intakes in a representative sample of Greek children and adolescents
Authors: Μητσοπούλου Αναστασία-Βασιλική 
Published: September 2021

Γενική Επισκόπηση: Η παιδική και εφηβική ηλικία αποτελούν κρίσιμα στάδια της ζωής κατά τη διάρκεια των οποίων οι απαιτήσεις σε βιταμίνες και μέταλλα αυξάνονται σημαντικά προκειμένου να διασφαλιστεί η βέλτιστη ανάπτυξη και να προληφθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Επιπρόσθετα, αναπτύσσονται οι διατροφικές συνήθειες κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, και τείνουν να παραμένουν στα μεταγενέστερα στάδια της ζωής. Αυτές οι πληροφορίες τονίζουν τη σημασία να παρακολουθηθεί η διατροφική κατάσταση των παιδιών και των εφήβων. Προκειμένου να σχεδιαστούν αποτελεσματικές διατροφικές παρεμβάσεις, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ποια τρόφιμα συνεισφέρουν στην πρόσληψη των μικροθρεπτικών συστατικών. Επιπλέον, παρόλο που η παράλειψη του πρωινού συσχετίζεται με φτωχή ποιότητα διατροφής μεταξύ παιδιών και εφήβων, δεν έχουν διερευνηθεί οι συσχετίσεις για άλλα διατροφικά μοντέλα (όπως μοντέλα γευμάτων και σνακ). Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο συσχετίζονται τα διατροφικά μοντέλα με την ποιότητα διατροφής είναι χρήσιμη για να ενημερωθούν οι επιστήμονες υγείας.Στόχοι: Οι στόχοι της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν να: (α) παραχθούν επικαιροποιημένα δεδομένα για τη συνήθη πρόσληψη 20 μικροθρεπτικών σε αντιπροσωπευτικό δείγμα Ελλήνων παιδιών και εφήβων; (β) αξιολογηθεί η επάρκεια διατροφικής πρόσληψης στο πληθυσμό; (γ) υπάρξει εικόνα για τις βασικές πηγές τροφίμων στα μικροθρεπτικά συστατικά; και (δ) εξεταστεί πως διαφορετικά μοντέλα γευμάτων και σνακ συσχετίζονται με τη πρόσληψη μικροθρεπτικών και την ποιότητα διατροφής.Μεθοδολογία: Αυτή η συγχρονική ανάλυση περιλάμβανε 598 παιδιά και εφήβους ηλικίας 1-19 ετών που συμμετείχαν στην Πανελλαδική Μελέτη Διατροφής και Υγείας. Η πρόσληψη βιταμινών και μετάλλων, και τα μοντέλα γευμάτων και σνακ προέκυψαν από τις δύο ανακλήσεις 24-ώρου. Οι υπολογισμοί έγιναν χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία του National Research Council method για να ληφθεί υπόψη η ενδό- και μεταξύ-των ατόμων-διακύμανση. Ο επιπολασμός της ανεπάρκειας των μικροθρεπτικών στο δείγμα υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας τη Μέση Απαίτηση (EAR). Υπολογίστηκε η συνεισφορά 38 ομάδων τροφίμων στη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών για να προσδιοριστούν οι πηγές τροφίμων σε μικροθρεπτικά. Ο Μέσος Όρος Επάρκειας (MAR) χρησιμοποιήθηκε ως μέθοδος αξιολόγησης της συνολικής ποιότητας διατροφής. Διεξάχθηκε πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση, προσαρμοσμένη στους συμπαράγοντες, για να εξετασθούν οι συσχετίσεις μεταξύ των διατροφικών μοντέλων με τις προσαρμοσμένες-σε ενέργεια προσλήψεις θρεπτικών και με το MAR.Αποτελέσματα: Ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών και εφήβων είχαν μειωμένες προσλήψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά. Η συνήθης πρόσληψη των βιταμινών D, K και του καλίου ήταν χαμηλή σε σχεδόν όλα τα άτομα. Η βιταμίνη Α, το φυλικό οξύ, το ασβέστιο και το μαγνήσιο ήταν επίσης χαμηλή σε σημαντικό ποσοστό, ειδικά στα κορίτσια ηλικίας 14-18 ετών. Το παντοθενικό οξύ επισημάνθηκε ως συστατικό ενδιαφέροντος καθώς μόλις ένα στα 10 αγόρια ηλικίας 9-13 και κορίτσια ηλικίας 14-19 είχαν πρόσληψη που ξεπερνούσε το EAR. Τα δεδομένα έδειξαν πως οι ομάδες τροφίμων που κατείχαν υψηλή θέση στη συνεισφορά της ενέργειας δεν ήταν απαραίτητα σημαντικές πηγές μικροθρεπτικών. Αναφορικά με τα μοντέλα γευμάτων και σνακ, εντοπίστηκαν τέσσερα πιο συχνά αναφερόμενα διατροφικά σχήματα που περιλάμβαναν πρωινό (Π), μεσημεριανό (Μ), δείπνο (Δ) και 2 σνακ (Σ) (22.8%); Π, Μ, Δ και 1 Σ (17.6%); Π, Μ, Δ και 3 Σ (11.2%); Και Π, Μ και Δ (7.9%). Με βάση αυτά τα μοντέλα, η καθημερινή πρόσληψη όλων των κυρίως γευμάτων επισημάνθηκε. Στα παιδιά και εφήβους ηλικίας 4-19 ετών, η αύξηση συχνότητας των σνακ σχετίστηκε θετικά με τις προσλήψεις των βιταμινών A, D, K, ριβοφλαβίνης, παντοθενικού και φυλικού οξέος, μαγνησίου, και χαλκού. Μία αντίστροφη συσχέτιση καταγράφηκε για τις βιταμίνες E, B6, ασβέστιο και σίδηρο. Μεταξύ των παιδιών ηλικίας 1-3, στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τον αριθμό των σνακ παρατηρήθηκε μόνο στο χαλκό, με την ομάδα “Π-Μ-Δ-2Σ” να παρουσιάζει τη μέγιστη πρόσληψη. Όσον αφορά στην συνολική ποιότητα διατροφής, μεταξύ όλων των συμμετεχόντων δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική συσχέτιση του MAR με τον τύπο του μοντέλου γευμάτων και σνακ, και κατ’ επέκταση με τη συχνότητα των σνακ.Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα δείχνουν πως θα πρέπει να βελτιωθεί η επάρκεια σε μικροθρεπτικά συστατικά της διατροφής παιδιών και εφήβων στην Ελλάδα. Δεδομένης της υψηλής συχνότητας κατανάλωσης σνακ από τα παιδιά και τους εφήβους, η αντικατάσταση των παρόντων τροφίμων που καταναλώνονται ως σνακ με πλούσιες-σε-θρεπτικά συστατικά επιλογές θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτίωση της θρεπτικής ποιότητας της διατροφής. Αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να παράσχουν καθοδήγηση στους επιστήμονες υγείας προκείμενου να βοηθήσουν τα νεαρά άτομα στην Ελλάδα να βελτιώσουν τις επιλογές τους σε τρόφιμα.