Dinçmen Adli Psikiyatri
Authors:   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Yorulmaz Abdullah Coşkun ,   Koç Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Kaya Ahsen ,   Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İzmir, Türkiye, Akay Arda ,   Koç Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Balseven Odabaşı Aysun ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp A.B.D., Ankara, Türkiye, Erbay Ayhan ,   İstanbul Kültür Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, İstanbul, Türkiye, Şentürk Pilan Birsen ,   Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi, İzmir, Türkiye, Doğangün Burak ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Arslan Büşra ,   Amasya Sabuncuoğlu Şerefeddin Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Amasya, Türkiye, Çalıcı Can ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Görkem Kurt Ceren ,   Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Adana, Türkiye, Özdemir Dilşad Foto ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Kolburan Güliz ,   İstanbul Aydın Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, İstanbul, Türkiye, İşlek Dilek Salkım ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Aktaş Ekin Özgür ,   Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi, İzmir, Türkiye, Özçelik Elif Asena ,   Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp AD, Ankara, Türkiye, Yükseloğlu Emel Hülya ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Demiray Emirhan ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Durcan Emre ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Ildırım Ezgi ,   İstinye Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimler Fakültesi, Psikoloji Bölümü İstanbul, Türkiye, Aslan Fatmagül ,   Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Bolu, Türkiye, Karabağ Gökmen ,   Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Manisa, Türkiye, Albayrak Gülben ,   Yorulmaz Medikolegal, Patoloji Uzmanı Dr., Cantürk Gürol ,   Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Aydoğdu Halil İlhan ,   Giresun Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Giresun, Türkiye, Ergönül Hürman İpek ,   Giresun Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Giresun, Türkiye, Kaya Kenan ,   Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Adana, Türkiye, Bayraktar Köksal ,   Emekli Öğretim Üyesi; Galatasaray Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Ceza Hukuku Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Yavuz Mehmet Sunay ,   Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Manisa, Türkiye, Aksoy Meltem ,   Etkin Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Avukat, İstanbul, Türkiye, Çapacı Merve ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp A.B.D., Ankara, Türkiye, Sonkaya Murat ,   Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ÇİM Adli Tıp Uzmanı, Aksaray, Türkiye, Saka Naile Esra ,   Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Tekirdağ, Türkiye, Çekin Necmi ,   Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Adana, Türkiye; Adli Tıp Kurumu Adana Grup Başkanlığı, Adana, Türkiye, Cantürk Nergis ,   Ankara Üniversitesi, Adli Bilimler Enstitüsü, Kriminalistik Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Ziyalar Neylan ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Alan Ömer ,   Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi; ÇİM Adli Tıp Uzmanı, Ankara, Türkiye, Yeter Oya ,   Adli Tıp Kurumu, Kimya İhtisas Dairesi, İstanbul, Türkiye, Kadıoğlu Pınar ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Erbaş Rahime ,   İstanbul Üniversitesi, Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Sevgili Rüveyda ,   Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp AD, Ankara, Türkiye, Eke Salih Murat ,   Kırıkkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı, Kırıkkale, Türkiye, Bayraktar Seda ,   Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Uygulamalı Psikoloji, Antalya, Türkiye, Turan Şenol ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Koç Sermet ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, İnanıcı Sinem Yıldız ,   Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Tıp Eğitimi Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Evinç Şükran Gülin ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları A.B.D., Ankara, Türkiye, Koca Yavuz Tuğçe ,   Kozan Adli Tıp Şube Müdürlüğü, Adana, Türkiye, Zeybek Volkan ,   Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Manisa, Türkiye, Taştemir Yazgülü ,   Yorulmaz Medikolegal, Avukat, İstanbul, Türkiye, Koyuncu Zehra ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Erkol Zehra Zerrin ,   Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Adli Tıp Birimi, Antalya, Türkiye
Published: January 2025

Hukuk ve tıp, medeniyetimizin en önemli ve en eski bilim dallarından ikisidir. Aynı zamanda çağımızın tüm bilim dallarına bakıldığında, eğitiminin belirli bir formasyon altında en uzun süredir gerçekleştirildiği iki faaliyet alanıdır. Farklı uygulamalar, yaklaşımlar, değişen zihniyetler, kültürümüzün gelişimi her
boyutuyla bilim dallarını etkilediği gibi bu iki bilim dalına da medeniyetin gelişimi önemli etkilerde
bulunmuştur. Bugünkü tanımlamamızla adli tıp ve adli bilimler çerçevesinde ele alınan geniş faaliyet
alanı birçok bilim dalının bilgi ve görgüsüne ihtiyaç duyar. Adalete hizmet için gayret gösteren bu
bilim alanlarının ana çerçevesi “hukuk” tarafından çizilmektedir. Lakin, adaletin doğru ve zamanında
tecelli etmesi için de birçok bilim alanı hukuka yardım etmektedir. Üstelik bilimin vardığı noktalar
bir taraftan da hukuk alanının şekillenmesine katkı sağlamaktadır. İfade edilen bu sözler herkesçe
bilinen ve genel kabul gören gerçeklerdir. Lakin bu birlikteliği en fazla deneyimleyen ve gündelik
çalışma pratiğinde her an uygulayan kişiler adli tıp ve adli bilimler alanında çalışan profesyonellerdir.
Bu iç içelik kullanılan dili de etkiler. Tıp dili hukuk diline, hukuk dili tıp diline doğru yaklaşır. Kavramlar
farklı boyutlarda da algılanmaya başlanır ve sınırlar birbirinin içine girmeye başlar. Bu durumun
beklenen bir sonucu olarak hukuktan biyolojiye, sosyolojiden psikolojiye, tıp alanlarından astronomi
ve fiziğe kadar her alan yeterince bu alanda çalıştıktan sonra kendi mesleki kimliklerini muhafaza
etmekle birlikte bir üst kimlik olarak “adli tıpçı” olurlar. Bu faaliyet alanlarının en ilginçlerinden biri
de ağırlıklı olarak “adli psikiyatri ve davranış bilimleri” kesiminde yer alan, insandaki çeşitli ruhsal
durumlar ile hukuki uygulamalar arasındaki bağı korumaya çalışan bölümdür. İsim her ne kadar
tıbbın bir ihtisaslaşma alanı “psikiyatri” ve “adalet” kelimelerinin bir araya getirildiği bir tanıma
konmuş olsa da ne tek başına hukuk ne de tek başına psikiyatri biliminin bilgi ve görgüsü bu alanda
çalışmak için yeterli bir “adli tıpçı” olmanızı sağlamaz. Psikoloji, sosyoloji ve sosyal antropoloji,
nöroloji, radyoloji ve diğer tıbbi bilimler, kriminoloji, victimoloji, genetik gibi birçok bilim alanının bilgi
ve görgüsü alandaki değerlendirmelere büyük katkılarda bulunur. Burada kastettiğimiz şey adli tıp ve
adli bilimlerin bu özel alanında çalışan profesyonellerin, saydığımız ve sayılabilecek olan tüm bilim
dallarının ilgisine hâkim olması gerektiği değildir. Söylemek istediğim, hangi bilim alanının kimliğini
taşıyor olursa olsun, bir profesyonelin bu işi hakkını vererek yapma arzusu içinde ise alanın tam hâkimi
olarak hissetmesinin bir yanılgı olacağını ve değerlendirmelerinin eksik kalabileceğini vurgulamaktır.
Adaletin gerçekleşmesi adına “bilirkişi” görüş ve kanaatlerini kibir ve yargılayıcılıktan uzak bir şekilde
oluşturulması için, bilgi ve deneyiminizin yetmediğini hissettiğiniz alanları telafi edebilmek adına
“öyle değişmiş gibi” yapmak yerine ihtiyaç duyduğunuz diğer bilim insanlarının bilgi ve düşüncelerine
değer verip, onları işin içine dahil etme avantajınızı kullanmaktan imtina etmemeniz içindir. Burada
bir tevazu göstermekten bahsetmiyorum, bir gereklilikten bahsediyorum. “Alana hakimiyet” diye
bir tanım kullanılacaksak eğer, bu her şeyi bilmek değil, bilemediklerimizi fark etmek, olası bilen
insanlardan görüşlerini almak becerisini sürdürebilmek olacaktır.
GİRİŞ
XII
Bu kitap önsözde de belirtildiği gibi alanda çalışan ve çok sevilen, alana büyük katkılarda bulunmuş
Doç. Dr. Kriton Dinçmen anısına, onun vasiyetiyle başlatılmış bir sürecin ilk adımıdır. Bu yüzden adı
“DİNÇMEN Adli Psikiyatri” olarak konmuştur. Lakin bu, en azından kendi kuşağında alanda çalışan
hocalarımız olmuş birçok profesyonelin ismini ikinci planda bırakmak olarak algılanmamalıdır. Kriton
Dinçmen hocamızın kuşağında alanda çalışan, isimlerini bir çırpıda sayabileceğimiz; Prof. Dr. Ayhan
Songar, Prof. Dr. Adnan Ziyalar, Prof. Dr. Ertaç İlkay, Uzm. Dr. Niyazi Uygur gibi isimler yıllarca alana
çok önemli hizmetler vermiş, öğrenci ve asistan yetiştirmişlerdir. Şüphesiz ki kendisinden bir önceki
kuşakta da tanıyamadığımız, öğrencisi olamadığımız ama isimleri geçen birçok değerli “adli tıpçı”
vardı. Bu alanın Türkiye’deki tarihçesinden burada ayrıntılarıyla bahsetmek bir giriş bölümünün
amacı olamaz. Lakin Türkiye’deki adli tıp modeli kendisine has bir model olup ağırlıklı olarak Fransız
modelinden kaynağını aldığını ve bu yüzden de çağdaş anglo-amerikan modellerinden bazı farklılıklar
gösterdiğini söylememiz gerekir.
Kitap, birinci bölümünde ülkemizin en önemli hukuk insanlarından birinin, sayın Prof. Dr. Köksal
Bayraktar’ın bölümüyle başlamaktadır. Alanda çalışırken tüm adli tıpçılar birçok hukuk hocasıyla
da tanışma şansı bulurlar. Hatta onlardan eğitim alırlar. Bunun bizlere kattığı derinlik bir tarafa,
bambaşka bir zihniyetle hadiseleri değerlendirme becerisini bize kazandırması da ayrıca minnet ve
şükran gerektirir. Prof. Dr. Köksal Bayraktar hocamız da birçok diğer hukuk hocası gibi bu hisleri
yaşadığımız hocalardan bir tanesi olmakla kalmaz, aynı zamanda sevgili Kriton Dinçmen hocamızla
da özel bir yakınlığı ve muhabbet olan bir hocamızdır. Onun yazmasını arzu ettiğimiz ilk bölüm bu
husustaki düşüncelerimizin bir göstergesi olduğu gibi kendilerinin de yer almaktan sevinç duyduğu
bir proje olmuştur.
Son olarak, bu kitapta yer alan tüm yazarlara Kriton Dinçmen ve geçmişte alanda çalışmış tüm
profesyoneller adına burada ismini geçirmemizin neredeyse imkânsız olduğu sayıdaki tüm
profesyonellerin bizlere kattığı her şey adına küçük bir teşekkür olabileceği umudundayız. Hukuk
sistemindeki değişiklikler, bilimdeki gelişmeler, yeni bilgiler, alanlar “DİNÇMEN Adli Psikiyatri”
kitabının belirli aralıklarla yenilenmesini zorunlu kılacaktır. Bu başlangıç adımını atmamızda
mühim katkısı olan İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa, Cumhuriyetin 100. Yılı yayınları komitesine
ayrıca teşekkür ederek daha sonraki baskıların editörlüğünü üstlenecek arkadaşlarımıza şimdiden
kolaylıklar diliyorum.