Ανατομική μελέτη του μυϊκού κόμβου των γωνιών του στόματος (modiolus) και διερεύνηση της κλινικής του σημασίας
Authors: Στολτίδου Αλεξάνδρα 
Published: January 2014

Ο µυϊκός κόµβος των γωνιών του στόµατος (Modiolus) είναι µια ανατοµική, µυοαπονευρωτική δοµή, γνωστή από τους αρχαίους χρόνους και ιδιαίτερα σηµαντική για την απόδοση της έκφρασης και της νεανικής όψης στο πρόσωπο. Η τρέχουσα βιβλιογραφία έχει αφήσει ακόµη αναπάντητα ορισµένα ερωτήµατα σχετικά µε τη θέση του Modiolus στο χώρο, τον τρόπο οργάνωσής του και το βαθµό συµµετοχής του µείζονα ζυγωµατικού ως κύριου µυ στην οργάνωση της δοµής του. Η διευκρίνιση των παραπάνω ερωτηµάτων, για τα οποία έχει τονιστεί ότι θα µπορούσαν να αποδειχτούν ιδιαιτέρως χρήσιµα στην τρέχουσα χειρουργική πράξη και ιδίως σε ειδικότητες που εµπλέκονται στην αισθητική και επανορθωτική χειρουργική του προσώπου, αποτέλεσε θέµα έρευνας για την παρούσα διδακτορική διατριβή. Για το σκοπό αυτό παρασκευάστηκαν 102 (51 αριστερά και 51 δεξιά) ηµιµόρια προσώπου σε 51 ενήλικα ταριχευµένα πτώµατα, µε ιδιαίτερη έµφαση στην παρασκευή των µειζόνων ζυγωµατικών µυών και στην παρατήρηση των γωνιών του στόµατος (ανατοµική περιοχή του Modiolus) αµφοτερόπλευρα. Μετά την ολοκλήρωση των ανατοµικών παρασκευών, για τη µελέτη της θέσης και της µορφολογίας του µυϊκού κόµβου των γωνιών του στόµατος, χρησιµοποιήθηκε η µέθοδος της ψηφιακής φωτογραµµετρικής καταµέτρησης ή αλλιώς φωτογραµµετρίας, η οποία θεωρείται σήµερα από τις πιο αξιόπιστες µεθόδους για την άντληση ανατοµικών και λειτουργικών πληροφοριών στην τρέχουσα κλινική έρευνα, διάγνωση και θεραπεία. Τέλος ελήφθησαν ιστολογικά παρασκευάσµατα από την περιοχή της γωνίας του στόµατος, και µε διαδοχικές τοµές µε κατεύθυνση από το δέρµα προς το στοµατικό βλεννογόνο, µελετήθηκε η τρισδιάστατη µορφή του, όπως αυτή εµφανίζονταν κατά την κατά βάθος σάρωση και επεξεργασία των τοµών. Για την ακριβή απεικόνιση της θέσης του Modiolus µε τη µέθοδο της φωτογραµµετρίας προσδιορίστηκε η σχέση της εγγύς περιοχής του (οριζόµενη από το ανθρωποµετρικό σηµείο χείλιον: (Ch)) µε άλλα σταθερά, ανατοµικά, οστέινα κρανιοµετρικά σηµεία, διεθνώς γνωστά, εκ των άνω προς τα κάτω, ως µεσόφρυον (Glabella (g)), ριζορρίνιο (Nasion (n)), κόγχιο (Orbitale (or)), τράγιο (Tragion (t)), υπορίνιο (Subnasale (sn)), πωγώνιο (Pagonion (pg)), γνάθιο ή γένειο (Gnathion (gn) ή menton, και γώνιον (Gonion (go)). Ταυτόχρονα, οι ίδιοι ανατοµικοί δείκτες χρησιµοποιήθηκαν για να οριοθετήσουν την έκφυση, την κατάφυση και το µέσο πλάτος της γαστέρας του µείζονος ζυγωµατικού µυ, καθώς και των επί µέρους γαστέρων του όπου συναντήσαµε παραλλαγές του. Από τη µέτρηση των αποστάσεων προέκυψε ότι οι µέσες αποστάσεις του σηµείου χείλιον από το µεσόφρυον (CH-G) για το δεξιό και αριστερό ηµιµόριο ήταν αντίστοιχα 95,763 mm και 96,016 mm, από τη βάση της στυλίδας (υπορίνιο ) (CH-Sn) 43,444 mm και 43,799 mm, από το πωγώνιο (CH-Pg) 50,576 mm και 49,582 mm, από το πωγώνιο (CH-Pg) 50,576 mm και 49,582 mm, από το γνάθιον (CH-Gm) 54,954 mm και 52,720 mm, από το γώνιον (CH-Go) 60.526 mm και 60,109 mm, από το αριστερό τράγιον (CH-Tr) 92,824 mm και 95,604, και από το κόγχιο (CH-Or) 51,751 mm και 51,485 mm. Όσον αφορά στη µελέτη του µείζονος ζυγωµατικού, που σχηµατίζει κατά κύριο λόγο το Modiolus, εµφανίστηκε µε τη συνήθη µορφή του (απλός) σε 81 περιπτώσεις (ποσοστό 79,411%), διπλός ή διφυής µείζων ζυγωµατικός εµφανίστηκε σε 13 περιπτώσεις (ποσοστό 12,745%), σε µία περίπτωση καταγράφηκε τριπλός µείζων ζυγωµατικός (ποσοστό 0,980%) ενώ υπήρξαν και 7 ατυχείς περιπτώσεις (ποσοστό 6,862%) που οφείλονταν σε αδυναµία παρασκευής του µυ, λόγω πληµµελούς συντήρησης του πτωµατικού υλικού και δυσχέρειας κατά την παρασκευή του, οπότε και διατµήθηκε ο συγκεκριµένος µυς, ή σε τεχνικές δυσκολίες κατά τις µετρήσεις. Όσον αφορά στη συνήθη µορφή του µείζονος ζυγωµατικού (απλή γαστέρα) καταγράφηκε µέσο πάχος µυ 8,480 mm και µέσο µήκος 45,447 mm.Το µέσο µήκος της κύριας µυϊκής δεσµίδας του µυ, στη διφυή παραλλαγή ήταν 50,135 mm ενώ το µέσο πάχος του 8,837 mm. Το µέσο µήκος της άνω γαστέρας µετά το διαχωρισµό της κύριας µυϊκής δεσµίδας ήταν 22,126 mm και το µέσο πάχος της 7,213 mm. Το µέσο µήκος της κάτω γαστέρας ήταν 27,660 mm ενώ το µέσο πάχος της 6,515 mm. Από την εξέταση για την τρισδιάστατη µελέτη και την αναπαράσταση του µυϊκού κόµβου των γωνιών του στόµατος προέκυψε ότι η ως άνω δοµή παρουσιάζονταν µε τη µορφή µιας ελικοειδούς αµβλείας, κωνοειδούς κατασκευής. Η βάση του κώνου προσφύονταν στον παρειακό βλεννογόνο, ενώ ο αδρά ελικοειδής σχηµατισµός, επεκτείνονταν κατακόρυφα, περίπου 20 mm άνω και 20 mm κάτω µιας οριζόντιας γραµµής, διαµέσου της γωνίας της παρειάς και 20 mm πλάγια από τη γωνία της παρειάς. Η αµβλεία κορυφή της κωνικής δοµής του Modiolus (apex modioli) είχε µήκος περίπου 4 mm και το κέντρο της απείχε περίπου 12 mm άνω της παρειακής γωνίας. Το πάχος της δοµής από το βλεννογόνο µέχρι το υπερκείµενο δέρµα της παρειάς υπολογίστηκε περίπου σε10 mm. Τέλος, λόγω της κλινικής σηµασίας του Modiolus γίνεται ευρεία αναφορά στη συµβολή που έχει η γνώση του καθώς και στις διαδικασίες που εφαρµόζονται για τη διατήρηση της ακεραιότητάς του στα πεδία της πλαστικής χειρουργικής, γναθοπροσωπικής χειρουργικής νευρολογίας, ορθοδοντικής, προσθετικής αποκατάστασης της στοµατικής κοιλότητας και της φώνησης.