Η επίδραση διαφόρων θεραπευτικών παρεμβάσεων στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης, σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
Authors: Γκουτζιούλης Φώτιος 
Published: January 2014

Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι συχνό μεταβολικό χαρακτηριστικό του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για μακροπρόθεσμη νοσηρότητα από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή καρδιαγγειακά νοσήματα στις πάσχουσες ασθενείς. Ο σκοπός αυτής της προοπτικής κλινικής μελέτης είναι η αξιολόγηση δεικτών αντίστασης στην ινσουλίνη που στηρίζονται στις τιμές της γλυκόζης και της ινσουλίνης νηστείας και η εκτίμηση των επιδράσεων διαφόρων μακροχρόνιων θεραπευτικών σχημάτων στην αντίσταση στην ινσουλίνη, σε ασθενείς με PCOS. Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 157 ασθενείς με PCOS και 30 υγιείς μάρτυρες. Μετρήθηκαν τα βασικά επίπεδα των γοναδοτροπινών, των ανδρογόνων, της γλυκόζης νηστείας, της ινσουλίνης νηστείας και υπολογίστηκαν οι δείκτες αντίστασης στην ινσουλίνη λόγος γλυκόζης προς ινσουλίνη νηστείας (GI ratio), HOMA2-%B, HOMA2-%S, HOMA2-IR και QUICKI. Οι ασθενείς με PCOS τυχαιοποιήθηκαν, στην συνέχεια, στα παρακάτω θεραπευτικά σχήματα: 1) Αιθινυλική οιστραδιόλη (ΕΕ) 30 μg+δροσπιρενόνη (n=37), 2) EE 30μg+δεσογεστρέλη (n=15), 3) EE 35 μg+οξική κυπροτερόνη (CA) 2 mg (n=20), 4) EE 35 μg+ CA 52 mg (n=21), 5) Συζευγμένα οιστρογόνα (CE) 1,25 mg+CA 50 mg (n=21), 6) 17β-estradiol (E2)+CA 50 mg (n=21), 7) Μετφορμίνη (n=18). Εννέα ασθενείς με PCOS και ανωοθυλακιορρηκτική υπογονιμότητα, που υποβλήθηκαν σε λαπαροσκοπικό ηλεκτροκαυτηριασμό των ωοθηκών (LOD), συμπεριλήφθηκαν, επίσης, στη μελέτη. Οι ορμονικές και βιοχημικές μετρήσεις επαναλήφθηκαν στους 3 και τους 6 μήνες, κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Τα επίπεδα της ινσουλίνης νηστείας παρουσίασαν ανεξάρτητη συσχέτιση με το δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) (SB +0,387 p<0,001) και την ηλικία (SB -0,213 p=0,004), ο δείκτης GI ratio με την περίμετρο της μέσης (W) (SB -0,348 p<0,001), την ηλικία (SB +0,188 p<0,05) και τον δείκτη ελεύθερων ανδρογόνων (FAI) (SB -0,163 p<0,05), ο δείκτης HOMA2-%B με την W (SB +0,286 p=0,001) και τον FAI (SB +0,253 p=0,002), οι δείκτες HOMA2-%S και HOMA2-IR με το ΒΜΙ (SB -0,372 p<0,001) και την ηλικία (SB +0,223 p=0,003). Η χορήγηση των ορμονικών θεραπευτικών σχημάτων είχε ως αποτέλεσμα την σημαντική μείωση των επιπέδων της FSH, της LH και της τεστοστερόνης (p<0,001) και αύξηση της SHBG (p<0,001), με συνέπεια τη σημαντική μείωση των τιμών του FAI (p<0,001). Δεν παρατηρήθηκε σημαντική αλλαγή στα επίπεδα των γοναδοτροπινών και της τεστοστερόνης με τη χορήγηση μετφορμίνης, αν και παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των επιπέδων του FAI (p<0,05). Υπήρξε σημαντική αύξηση των επιπέδων της ινσουλίνης νηστείας, στις ομάδες ασθενών που έλαβαν EE+δροσπιρενόνη, CE+CA 50 mg και E2+CA 50 mg (p<0,05) και οριακή μείωση των επιπέδων της ινσουλίνης στις ασθενείς που έλαβαν μετφορμίνη. Παρόμοια, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των τιμών του δείκτη HOMA2-%B στις ασθενείς που έλαβαν EE+δροσπιρενόνη, CE+CA 50 mg, ή E2+CA 50 mg (p<0,05), με απουσία αλλαγών στις ασθενείς που έλαβαν μετφορμίνη. Υπήρξε σημαντική μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη, σύμφωνα με τους δείκτες HOMA2-%S και HOMA2-IR, στις ασθενείς που έλαβαν EE+δροσπιρενόνη, ή E2+CA, με οριακή βελτίωση των παραπάνω δεικτών στις ασθενείς που έλαβαν μετφορμίνη. Δεν σημειώθηκαν αλλαγές στον δείκτη QUICKI στις ασθενείς που έλαβαν ορμονικές θεραπείες. Τέλος, δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στα επίπεδα της γλυκόζης και της ινσουλίνης νηστείας, όπως και σε όλους τους δείκτες αντίστασης στην ινσουλίνη, στις ασθενείς που υποβλήθηκαν σε LOD. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η μακροχρόνια χορήγηση θεραπευτικών σχημάτων με οιστρογόνα, προγεσταγόνα, ή αντιανδρογόνα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη, ιδιαίτερα σε ασθενείς που λαμβάνουν αντισυλληπτικά δισκία που περιέχουν δροσπιρενόνη, ή συνδυασμούς φυσικής προέλευσης οιστρογόνων με μεγάλες δόσεις CA. Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να αυξήσει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακά νοσήματα, σε ορισμένες, τουλάχιστον ασθενείς. Χρήσιμα κριτήρια για τον εντοπισμό των ασθενών που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο είναι η παχυσαρκία, η κοιλιακή κατανομή του λίπους, η νεαρή ηλικία και η βαρύτητα της υπερανδρογοναιμίας, σύμφωνα με τις τιμές του FAI.