Η διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας στο κυπριακό σχολείο - ελληνοκυπριακό και τουρκοκυπριακό - μέσα στα πλαίσια της προσπάθειας για επαναπροσέγγιση των δυο κοινοτήτων
Authors: Παπαγεωργίου Μυρούλα 
Published: September 2021

Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια ενδελεχής έρευνα με σκοπό να εντοπισθεί ποια ιδεολογία διέπει το μάθημα της ιστορίας στο κυπριακό σχολείο κατά τα έτη 1974 - 2004. Εντοπίζεται κατά κύριο λόγο ποιος ήταν ο σκοπός και ποιοι ήταν οι στόχοι του μαθήματος, ποια εικόνα προωθείτο για τον «εθνικό εαυτό» και τον «εθνικό άλλο»- κυρίως για τον Τούρκο και Τουρκοκύπριο και τον Έλληνα και Ελληνοκύπριο- και πώς παρουσιάζονταν τα διάφορα γεγονότα του παρελθόντος με κυριότερο το κυπριακό πρόβλημα στο κυπριακό σχολείο - ελληνοκυπριακό και τουρκοκυπριακό. Όλα τα αναφερθέντα επιχειρείται να εντοπιστούν μέσα σε δύο σχολικά εγχειρίδια Iστορίας της Κύπρου, ένα από κάθε κοινότητα, τα οποία προορίζονταν για τις ηλικίες 11-14 χρόνων, περίπου. Εξετάζονται επίσης για τον ίδιο σκοπό, κυρίως μέσα από βιβλιογραφικές αναφορές, τα αναλυτικά προγράμματα των δύο κοινοτήτων και τα σχολικά εγχειρίδια της ιστορίας της Ελλάδας και της Τουρκίας, μιας και στις δύο κοινότητες, ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή, γίνεται εκτενέστατη χρήση των εγχειριδίων των δύο «Μητέρων Πατρίδων».Μέσω μιας ποσοτικής έρευνας ελέγχεται ο τρόπος με τον οποίο εμφανίζονται τα αναφερθέντα στον λόγο των Ελληνοκύπριων εκπαιδευτικών της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης -Δημοτικό και Γυμνάσιο-αν οι απόψεις δηλαδή των εκπαιδευτικών αυτών σε σχέση με τα ιστορικά γεγονότα συγκλίνουν με τις καταγραφές των εγχειριδίων. Aπό την έρευνα φάνηκε ότι τα δύο αναφερθέντα βασικά εγχειρίδια της Ιστορίας της Κύπρου, καθώς και τα εγχειρίδια της Ελλάδας και της Τουρκίας παρουσιάζουν τα γεγονότα μεροληπτικά, επιλεκτικά, με ανακρίβειες και αποσιωπήσεις έχοντας ως στόχο την εξύψωση και την αυτοδικαίωση του «εθνικού εαυτού» και την επίρριψη όλων των ευθυνών για το κυπριακό και γενικότερα για τις σχέσεις μεταξύ των δύο λαών, στον «εθνικό άλλο». Η αφήγηση στα εγχειρίδια είναι εθνοκεντρική και η εξιστόρηση των γεγονότων αμαυρώνει την εικόνα του «εθνικού άλλου». Ασφαλώς αυτό λειτούργησε και λειτουργεί αρνητικότατα στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης των δύο κοινοτήτων. Οι Ελληνοκύπριοι εκπαιδευτικοί σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό δε βλέπουν σφαιρικά το κυπριακό πρόβλημα. Οι απόψεις πάρα πολλών συγκλίνουν πολύ με τη μεροληπτική αφήγηση των εγχειριδίων. Πολλοί μάλιστα φαίνεται να αγνοούν σημαντικά γεγονότα της κυπριακής ιστορίας. Οι νεαρότεροι σε ηλικία είναι πιο κοντά σε μια ορθότερη διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος . Βλέπουν μάλλον πιο αντικειμενικά τις θέσεις και τις πράξεις της ελληνοκυπριακής κοινότητας, αλλά και της τουρκοκυπριακής και δεν είναι τυφλά προσκολλημένοι στην ιδέα του έθνους όπως παρουσιάζονται να είναι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία. Σημαντικές διαφορές παρατηρούνται και στις απόψεις των εκπαιδευτικών που τάσσονται με την αριστερά σε σχέση με τους υπόλοιπους. Φαίνεται ότι η πολυπρισματική θεώρηση στη διδακτική της ιστορίας, η χρήση δηλαδή πολλών και αντικρουόμενων πηγών, πολλών και αντικρουόμενων οπτικών γωνιών και η σφαιρική ενημέρωση των εκπαιδευτικών ως προς τα γεγονότα του παρελθόντος είναι τα κλειδιά για μια ορθότερη διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας στην Κύπρο.