Η πρόσληψη της ιταλικής δραματουργίας του 20ου αιώνα στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1900-1940
Authors: Νταρακλίτσα Ελίνα 
Published: September 2021

Η πρόσληψη της ιταλικής δραματουργίας του 20ού αιώνα στην Ελλάδα κατά τα έτη 1900-1940 σκοπό έχει να φωτίσει όσο το δυνατόν πληρέστερα τη δραστηριότητα της σύγχρονης ιταλικής δραματουργίας στη χώρα μας κατά τα πρώτα σαράντα έτη του αιώνα, ένα διάστημα όπου η ιταλική δραματουργία μεσουρανούσε κατά πρώτο λόγο στα θέατρα της Αθήνας, και κατά δεύτερο λόγο στον Πειραιά και στις μικρότερες πόλεις. Αποτελεί την πρώτη συνθετική μελέτη για την ιταλική σύγχρονη δραματουργία στην Ελλάδα, ενισχύοντας σημαντικά το γνωστικό πεδίο της ιστορίας του σύγχρονου θεάτρου στη χώρα μας, αλλά και στην Ιταλία. Μέσα από τη συγκεκριμένη έρευνα αναδεικνύεται η πολιτισμική συμβίωση των δύο χωρών Ελλάδας-Ιταλίας και αναπληρώνονται κενά στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου. Η έρευνα βασίστηκε στη μελέτη της αρθρογραφίας του ημερήσιου τύπου της εποχής, των πρωτότυπων έργων στην Ιταλική γλώσσα και στην ελληνική τους μετάφραση που έγινε από Έλληνες ποιητές και λογοτέχνες εν γένει. Οι πηγές για την εύρεση των ελληνικών μεταφράσεων ήταν οι αυτοτελείς εκδόσεις των έργων, οι δημοσιεύσεις τους στα περιοδικά και η χειρόγραφη σύνταξή τους, σε κάποιες περιπτώσεις. Ο πλούτος της ελληνικής, σε ένα πρώτο επίπεδο, και της ιταλικής σε ένα δεύτερο επίπεδο, αρθρογραφίας επέτρεψε την επαρκή τεκμηρίωση των δεδομένων. Αποδελτιώθηκε μεγάλος αριθμός θεατρικών έργων που θεωρούνταν μέχρι σήμερα χαμένα ή και άγνωστα. Επίσης άγνωστος ήταν για εμάς μέχρι και σήμερα σημαντικός αριθμός αμετάφραστων ιταλικών σύγχρονων θεατρικών έργων στην ελληνική γλώσσα. Τα περισσότερα μεταφρασμένα έργα της ιταλικής δραματουργίας του α' μισού του 20ου αιώνα στην ελληνική γλώσσα ήταν μέχρι σήμερα ένας χώρος επίσης ανέγγιχτος από την ελληνική θεατρολογία. Για την εύρεση των πρωτότυπων έργων, η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο αρχειακό υλικό των πολλών βιβλιοθηκών στην Ελλάδα και την Ιταλία. Επίσης εξετάζεται εξαντλητικά η παραστασιογραφία των επαγγελματικών και ερασιτεχνικών θιάσων. Η διερεύνηση των στοιχείων ξεκινά από την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα και φθάνει μέχρι το 1940, μια ημερομηνία ορόσημο για τα πολιτικά και πολιτιστικά πράγματα της Ελλάδας διότι από εκεί και πέρα οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες αλλάζουν επηρεάζοντας και τις καλλιτεχνικές. Σε κάποιες ειδικές περιπτώσεις, όπως είναι αυτή του Dario Niccodemi, του Aldo De Benedetti, του Massimo Bontempelli και του Pier Maria Rosso di San Secondo που τα έργα τους γνώρισαν επιτυχία και κατά τη σύγχρονη εποχή, η έρευνα ξεπερνά τα χρονικά όρια αγγίζοντας τη δεκαετία του ’90. Η εισαγωγή της μελέτης αναφέρει συνοπτικά τα προηγηθέντα πολιτιστικά και ιστορικά γεγονότα στην Ελλάδα και την Ιταλία και μας εντάσσει σταδιακά στο κυρίως θέμα: το πρώτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τον “Ρομαντισμό και το ποιητικό θέατρο στην Ιταλία και την παρουσία τους στην Ελλάδα”, το δεύτερο τον “Βερισμό στο κωμικό και δραματικό ιταλικό θέατρο του 20ού αιώνα και την ελληνική του αποδοχή” και το τρίτο την “Πρόσληψη του ιταλικού γκροτέσκου θεάτρου στην Ελλάδα τον 20ό αιώνα”. Η ιταλική δραματουργία του 20ού αιώνα αποτελεί τομή για την περίοδο που εξετάζουμε. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι βοήθησε ώστε να αναγεννηθεί το εγχώριο θέατρο. Τροφοδότησε τους θιάσους μας με έργα που εκτίναξαν στο απόγειο τις καριέρες πολλών ηθοποιών, έδωσε εργασία σε μεγάλο αριθμό καλλιτεχνών και λειτούργησε ως γέφυρα πολιτιστικής επικοινωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία. Ανέλαβε και έφερε εις πέρας τον διαμεσολαβητικό ρόλο για τη σύνδεση των δύο ιστορικών περιόδων του θεάτρου μας, των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα και του δευτέρου ημίσεως του 20ού.