Generation and characterization of novel mouse models to validate the role of KLK5 protease in inflammation for pharmacological applications
Authors: Ζήνγκου Ελένη 
Published: September 2021

Η ανθρώπινη καλλικρεΐνη 5 (KLK5, human kallikrein-related peptidase 5; Klk5, mouse kallikrein-related peptidase 5) είναι μια εξωκυττάρια σερινοπρωτεάση που συμμετέχει κεντρικά στη ρύθμιση της φυσιολογικής διαδικασίας απολέπισης (αποφολίδωσης) του δέρματος (Brattsand et al., 2005; Borgoño et al., 2007). Έχει δειχθεί ότι η πρόδρομος μορφή (ζυμογόνο) της KLK5 ενεργοποιείται αυτοκαταλυτικά (Michael et al., 2005) και θεωρείται ότι, στη συνέχεια, ενεργοποιεί τα ζυμογόνα των πρωτεασών ΚLK7 και KLK14 πυροδοτώντας την ενεργοποίηση ενός πρωτεολυτικού καταρράκτη στην επιδερμίδα, που ελέγχει την αποικοδόμηση πρωτεϊνών όπως η δεσμογλεΐνη 1, η δεσμοκολλίνη 1 και η κορνεοδεσμοσίνη, πρωτεΐνες-συστατικά των δεσμοσωμάτων, και έτσι, η πρωτεάση KLK5 ελέγχει τη διάσπαση των εξώτατων δεσμοσωμάτων της επιδερμίδας. Επίσης, έχει ευρέως δειχθεί ότι η αυξημένη ενεργότητα (έκτοπη ενεργοποίηση) της πρωτεάσης KLK5 εμπλέκεται στην παθολογική φλεγμονή του δέρματος που παρατηρείται σε σπάνια νοσήματα, όπως το σύνδρομο Netherton (ΝS) όπου η υπερενεργοποίηση της KLK5 προάγει τη φλεγμονή του δέρματος μέσω: [1] ενεργοποίησης του υποδοχέα PAR2 με πρωτεολυτική πέψη και επαγωγή του μεταγραφικού παράγοντα NF-κB που οδηγεί στην παραγωγή TNFα καθοδικά (Briot et al., 2009), και/ή [2] πρωτεόλυσης των πρόδρομων μορίων καθελισιδίνης (Yamasaki et al., 2006) και παραγωγή αντιμικροβιακών και φλεγμονωδών πεπτιδίων. Επίσης, θεωρείται ότι τo σηματοδοτικό μονοπάτι KLK5-PAR2-NF-κB-TNFα εμπλέκεται και σε νοσήματα με μεγάλο επιπολασμό, όπως η ατοπική δερματίτιδα (Zhu et al., 2017; Elias PM, 2010). ΜΕΡΟΣ Ι: Ο χαρακτηρισμός νεοφανών ζωικών προτύπων υποδεικνύει σε προκλινικό επίπεδο ότι η χορήγηση συνθετικών αναστολέων της KLK5 και anti-TNFα βιολογικών παραγόντων αποτελούν αποτελεσματική θεραπεία για το σύνδρομο Netherton. Το σύνδρομο Netherton αποτελεί μια σπάνια γενετική ασθένεια του ανθρώπου η οποία χαρακτηρίζεται από υπεραποφολίδωση και επίμονη φλεγμονή του δέρματος, αλλεργίες, λοιμώξεις ως αποτελέσματα της εκτεταμένης βλάβης του δερματικού φραγμού, η οποία μπορεί να καταλήξει σε νεογνική θνησιμότητα λόγω αφυδάτωσης και άλλων συστημικών επιπλοκών. Το σύνδρομο Netherton είναι υπολειπόμενη νόσος που οφείλεται σε μεταλλάξεις στο ανθρώπινο γονίδιο SPINK5 (Serine Protease Inhibitor Kazal Type) με αποτέλεσμα την ανεπάρκεια στο μεγαλομοριακό αναστολέα σερινοπρωτεασών LEKTI (Lympho Epithelial Kazal Type-related Inhibitor). Ασθενείς που πάσχουν από σύνδρομο Netherton παρουσιάζουν πολύ αυξημένη πρωτεόλυση στην επιδερμίδα. Η ενεργοποίηση της πρωτεόλυσης και η εξ αυτής προκαλούμενη εκτεταμένη βλάβη του δερματικού φραγμού προκαλούν ιδιοσυστατική επαγωγή φλεγμονής στην επιδερμίδα ασθενών με σύνδρομο Netherton. Γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που φέρουν αδρανοποιημένο το γονίδιο Spink5 (Spink5-/-) αναπαράγουν σε σημαντικό βαθμό την ανθρώπινη ασθένεια και αποτελούν το καθιερωμένο ζωικό πρότυπο για τη μελέτη του συνδρόμου Netherton. Τα ποντίκια Spink5-/- γεννιούνται φυσιολογικά, αλλά εντός 30 λεπτών της ώρας από τη γέννηση εμφανίζουν εκτεταμένη υπεραποφολίδωση και φλεγμονή στο δέρμα και πεθαίνουν σε περίπου 4-5 ώρες λόγω βαριάς βλάβης του επιδερμικού φραγμού και συνακόλουθη αφυδάτωση (Descargues et al., 2005).Σε πρόσφατη μελέτη της ομάδας μας σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα του Καθηγητή Αlain Hovnanian δημιουργήθηκαν γενετικά (διττά) τροποποιημένοι ποντικοί Spink5-/-Klk5-/- που φέρουν από κοινού αδρανοποιημένα τα γονίδια Spink5 και Klk5, για να αξιολογηθεί εάν η αναστολή της ενζυμικής ενεργότητας της πρωτεάσης ΚLK5 μπορεί να αποτελέσει δυνητική φαρμακολογική προσέγγιση για τη θεραπευτική αντιμετώπιση του συνδρόμου Netherton. Σημειώνεται ότι σήμερα δεν υπάρχει καμιά ειδική θεραπεία για το σύνδρομο Netherton, μια βαριά ασθένεια που αντιμετωπίζεται μόνον παρηγορητικά με αλοιφές. Η ανωτέρω μελέτη έδειξε ότι η εξάλειψη της Κlk5 σε υπόστρωμα συνδρόμου Netherton έχει ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του δερματικού φραγμού κατά την πρώιμη νεογνική περίοδο (Furio et al., 2015). Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής δημιουργήθηκαν, εκ νέου, ποντικοί Spink5-/-Klk5-/- προκειμένου να αξιολογηθεί μακροπρόθεσμα η αποτελεσματικότητα της αναστολής της πρωτεάσης Κlk5. Τα διαγονιδιακά ποντίκια Spink5-/- που χρησιμοποιήθηκαν εδώ δημιουργήθηκαν από την ερευνητική ομάδα του Καθηγητή Andrew McKenzie και αναπαράγουν πλήρως τα ακραία κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Netherton (Hewett et al., 2005). Παρατηρήθηκε ότι σε διάστημα 5-7 ημερών μετά τη γέννηση οι ποντικοί Spink5-/-Klk5-/- αναπτύσσουν εκ νέου φλεγμονή μέσω ενεργοποίησης του υποδοχέα Par2 και έχουν αυξημένη έκφραση της προ-Th2 κυτταροκίνης Tslp και της φλεγμονώδους κυτταροκίνης Tnfα στην επιδερμίδα. Επιπλέον, βρέθηκε αυξημένη η έκφραση των κυτταροκινών Il-1b, της τύπου Th17 Ιl-17α, και Ιl-23 στο δέρμα των ποντικών Spink5-/-Klk5-/-, το οποίο ήταν επίσης διηθημένο από φλεγμονώδη σιτευτικά κύτταρα, ενώ παρατηρήθηκε εκ νέου υπερενεργοποίηση της πρωτεόλυσης στην επιδερμίδα. Χρησιμοποιώντας γνωστούς αναστολείς πρωτεασών με διαφορετική εξειδίκευση υποστρώματος ταυτοποιήθηκε ότι αυξάνεται η ενζυμική ενεργότητα μιας επιδερμικής σερινοπρωτεάσης τύπου χυμοθρυψίνης. Η λειτουργία του δερματικού φραγμού δεν ήταν φυσιολογική, όπως καταδεικνύεται από την αυξημένη διαπερατότητα της χρωστικής κυανούν της τολουιδίνης και την εκτεταμένη κυανή χρώση ολόκληρου του σώματος των ποντικών. Ανοσοϊστοχημική ανάλυση της έκφρασης δομικών πρωτεϊνών των δεσμοσωμάτων όπως η δεσμογλεΐνη 1 και η κορνεοδεσμοσίνη, έδειξε μειωμένα επίπεδα λόγω πρωτεολυτικής διάσπασης, που πιθανόν έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του φυσιολογικού αριθμού δεσμοσωμάτων και της ακεραιότητας του δερματικού φραγμού, με συνακόλουθη παραγωγή της φλεγμονώδους κυτταροκίνης Il-1β από τα κερατινοκύτταρα (Wood et al., 1992). Ανάλυση της έκφρασης των καθιερωμένων δεικτών διαφοροποίησης ινβολουκρίνη και λορικρίνη με ανοσοϊστοχημική χρώση έδειξε μη φυσιολογική διαφοροποίηση των κερατινοκυττάρων. Ως αποτέλεσμα της βλάβης του επιδερμικού φραγμού, περίπου ~70% των ποντικών Spink5-/-Klk5-/- πεθαίνουν στο τέλος της πρώτης εβδομάδας (5-7 ημέρες μετά τη γέννηση). Συνάγεται, λοιπόν, ότι η εξάλειψη της Κlk5 δεν επαρκεί για τη μακροπρόθεσμη επιδιόρθωση της εκτεταμένης βλάβης του φραγμού στο σύνδρομο Netherton. Μια άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα προτείνει ότι για την αποτελεσματική (μακροπρόθεσμη) επιδιόρθωση της λειτουργίας του δερματικού φραγμού απαιτείται η ταυτόχρονη απαλοιφή των πρωτεασών ΚLK5 και KLK7, καθώς η ταυτόχρονη εξάλειψη των γονιδίων Κlk5 και Klk7 σε ποντικούς Spink5-/- είχε ως αποτέλεσμα την πλήρη και διαρκή/σταθερή αποκατάσταση του φραγμού (Κasparek et al., 2016). Ωστόσο, η φαρμακολογική χορήγηση συνδυασμού (κοκτέιλ) αναστολέων ειδικών για τις πρωτεάσες ΚLK5 και KLK7 παρουσιάζει σημαντικό μειονέκτημα καθώς δεν υφίστανται ειδικοί και εκλεκτικοί αναστολείς για την KLK7, ενώ μικρομοριακοί αναστολείς της ΚLK5 βρίσκονται σε ανάπτυξη από μεγάλη φαρμακοβιομηχανία (Personal communication; undisclosed). Ως εκ τούτου, διερευνήσαμε κατά πόσον η από κοινού αναστολή της πρωτεάσης KLK5 και γνωστών μονοπατιών που εμπλέκονται στην ιδιοσυστατική φλεγμονή που χαρακτηρίζει το σύνδρομο Netherton θα μπορούσε να είναι μια αποτελεσματική εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση. Για να αξιολογηθεί η υπόθεση αυτή αναπτύχθηκαν τα νεοφανή προκλινικά ζωικά πρότυπα: [1] Spink5-/-Klk5-/-Camp-/- και [2] Spink5-/-Klk5-/-Τnfα-/- στα οποία, επιπροσθέτως του γονιδίου Klk5, έχει στοχευθεί για αδρανοποίηση το γονίδιο Camp που κωδικοποιεί το πρόδρομο μόριο της καθελισιδίνης (παράγοντας φυσικής ανοσίας) ή το γονίδιο Tnfα (παράγοντας επίκτητης ανοσίας), αντίστοιχα. Το ποσοστό μετανεογνικής θνησιμότητας δεν βελτιώθηκε στα ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-Camp-/-, ωστόσο στον πληθυσμό που ενηλικιώθηκε παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του χρόνου επιβίωσης καθώς κάποια ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-Camp-/- επέζησαν έως και για 1 χρόνο, ενώ κανένα ποντίκι Spink5-/-Klk5-/- δεν έζησε περισσότερο από 8 μήνες. Ωστόσο, τα ενήλικα ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-Camp-/- και Spink5-/-Klk5-/- εμφάνισαν αυξημένη αποφολίδωση και φλεγμονή στο δέρμα και σημαντική βλάβη του επιδερμικού φραγμού με αποτέλεσμα τον θάνατο. Κατά την αυτοψία στα ποντίκια αυτά παρατηρήθηκαν αιμορραγικές περιοχές στο στομάχι, ωστόσο η έκταση τους ήταν μικρότερη και η εμφάνιση βελτιωμένη στα ενήλικα ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-Camp-/-. Η αιτιολογία και οι υποκείμενοι μοριακοί μηχανισμοί δεν διερευνήθηκαν στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής. Σημαντική βελτίωση παρατηρήθηκε στα ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-Tnfa-/-, στα οποία η βλάβη του δερματικού φραγμού αποκαταστάθηκε πλήρως κατά τη μετανεογνική περίοδο, με απουσία αποφολίδωσης μακροσκοπικά που επιβεβαιώθηκε και με: [1] με ηλεκτρονική μικροσκοπία σάρωσης (SΕΜ, scanning electron microscopy), αφού δεν ανιχνεύθηκαν αποκολλημένα κερατινοκύτταρα και η μορφολογία της εξωτερικής επιφάνειας της επιδερμίδας δεν διέφερε από εκείνη των ποντικών αγρίου τύπου και [2] με χρώση βιοψιών δέρματος με αιματοξυλίνη/ηωσίνη διαπιστώθηκε φυσιολογική δομή του δέρματος και απουσία αποκόλλησης της κεράτινης στιβάδας από την υποκείμενη κοκκιώδη στιβάδα, που είναι χαρακτηριστική στα ποντίκια Spink5-/-. Επιπροσθέτως, κατά τη μετανεογνική περίοδο, στα ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-Tnfa-/- δεν εντοπίσθηκε υπερκεράτωση, παρακεράτωση ή ακάνθωση σε αντίθεση με τα ποντίκια Spink5-/-Klk5-/-, και επιπλέον ανιχνεύθηκαν φυσιολογικά επίπεδα έκφρασης δεσμογλεΐνης 1, κορνεοδεσμοσίνης, δεσμοκολλίνης 1 και των δεικτών διαφοροποίησης ινβολουκρίνη, λορικρίνη, και κερατίνη 5, υποδεικνύοντας ότι έχει αποκατασταθεί στα φυσιολογικά επίπεδα η έκτοπη πρωτεολυτική διάσπαση των δεσμοσωμάτων και τα κερατινοκύτταρα είναι φυσιολογικώς διαφοροποιημένα, αντίστοιχα. Όντως, με ζυμογραφία in situ, δεν εντοπίσθηκε μη φυσιολογική πρωτεόλυση στην επιδερμίδα των ποντικών Spink5-/-Klk5-/-Tnfa-/- σε αντίθεση με τα ποντίκια Spink5-/- και Spink5-/-Klk5-/-. Επιπλέον, δεν επάγεται φλεγμονή όπως υποδηλώνεται από τα χαμηλά επίπεδα φλεγμονωδών κυτταροκινών και την απουσία διηθημένων σιτευτικών κυττάρων στην επιδερμίδα, καθώς και από την απουσία ενεργοποίησης του υποδοχέα Par2 και το γεγονός ότι εκφράζονται σε φυσιολογικά επίπεδα το Tslp και οι φλεγμονώδεις κυτταροκίνες Il-1β, Ιl-23, και Il-17α. Τουλάχιστον 80% των ποντικών Spink5-/-Klk5-/-Tnfa-/- επιβίωσε και ενηλικιώθηκε φυσιολογικά. Η μόνη μακροσκοπική διαφορά που έχει εντοπισθεί σε σύγκριση με τα ποντίκια αγρίου τύπου, είναι κυκλική απώλεια και ανάκτηση του τριχώματος. Με βάση τα ευρήματα αυτά προτείνουμε για πρώτη φορά ότι η φαρμακολογική στόχευση της πρωτεάσης KLK5 με ειδικούς μικρομοριακούς αναστολείς σε συνδυασμό με εγκεκριμένους αντι-TNFα βιολογικούς παράγοντες που χρησιμοποιούνται ευρέως για διάφορες κλινικές ενδείξεις, θα μπορούσε να αποτελέσει μια φαρμακολογική προσέγγιση για την αποτελεσματική θεραπεία του συνδρόμου Netherton.ΜΕΡΟΣ ΙΙ: Διερεύνηση του ρόλου της πρωτεάσης KLK5 στον καρκίνο του δέρματος-Καταστολή της πρώιμης ογκογένεσης στο δέρμα στα ποντίκια με ανεπάρκεια Klk5 μέσω ενίσχυσης της μικροδομής της επιδερμίδας και ισχυρότερων συνδέσεων μεταξύ παρακείμενων κερατινοκυττάρων. Πολλές μελέτες έχουν υποδείξει ότι η KLK5 εμπλέκεται σε διάφορους τύπους καρκίνου καθώς η έκφρασή της έχει παρατηρηθεί αλλαγμένη σε όγκους ασθενών με καρκίνο μαστού, εντέρου, όρχεων, νεφρών (Emani et al., 2008). Ωστόσο, οι υποκείμενοι μοριακοί μηχανισμοί δεν είναι γνωστοί. Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης διερευνήθηκε in vivo κατά πόσον η KLK5 εμπλέκεται στον καρκίνο του δέρματος, όπου δεν έχει μέχρι σήμερα μελετηθεί. Όπως αναπτύχθηκε παραπάνω, η KLK5 εμπλέκεται στη φλεγμονή που παρατηρείται σε δερματικές νόσους όπως το σύνδρομο Netherton. Με εφαρμογή DMBA/TPA ή DMBA/DMBA στην επιδερμίδα, σύμφωνα με καθιερωμένα πρωτόκολλα, προκλήθηκε χημική καρκινογένεση στο δέρμα ποντικών αγρίου τύπου και ποντικών Klk5-/-. Βρέθηκε ότι τα ποντίκια Klk5-/- είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά στη δημιουργία καλοήθων όγκων του δέρματος μετά από επαγωγή χημικής καρκινογένεσης. Αντίθετα, οι πολύ λιγότεροι σε αριθμό όγκοι που αναπτύχθηκαν στα ποντίκια Klk5-/- εξαλλάχθηκαν προς κακοήθεις φαινοτύπους (πρωτοπαθείς και διηθητικούς όγκους) ταχύτερα στα ποντίκια Klk5-/-. Επειδή η χρόνια φλεγμονή θεωρείται απαραίτητος παράγοντας για την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος, υποθέσαμε ότι η εξάλειψη της πρωτεάσης Klk5 θα μπορούσε να μειώσει τη φλεγμονή λόγω μη ενεργοποίησης του σηματοδοτικού μονοπατιού Par2-Nf-κb. Ωστόσο, κατά την προαγωγή με TPA, η φλεγμονή ήταν πολύ πιο έντονη στην επιδερμίδα των ποντικών Klk5-/- από ό,τι στα ποντίκια αγρίου τύπου. Δημιουργήσαμε το ζωικό πρότυπο Tg-NglKlk5-/- προκειμένου να μελετήσουμε την ενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα Nf-κb in vivo και σε πραγματικό χρόνο. Tο ζωικό πρότυπο Tg-NglKlk5-/- δημιουργήθηκε με διασταύρωση των Κlk5-/- ποντικών με τα διαγονιδιακά ποντίκια Ngl, στα οποία έχει ενσωματωθεί το γονίδιο αναφοράς της λουσιφεράσης που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του υποκινητή του Nf-κb (Everhart et al., 2006). Αντίθετα προς το αναμενόμενο, διαπιστώθηκε ότι ο παράγοντας Nf-κb ενεργοποιείται πολύ περισσότερο στο δέρμα των ποντικών Klk5-/- μετά από εφαρμογή TPA, παρατήρηση που δεν αιτιολογεί την ανθεκτικότητα στη χημική καρκινογένεση. Έτσι, διερευνήσαμε με ποιους μοριακούς μηχανισμούς η ανεπάρκεια Klk5 δημιουργεί ανθεκτικότητα στον σχηματισμό όγκων κατά τα πρώιμα στάδια καρκινογένεσης στο δέρμα. Σύμφωνα με προηγούμενες μελέτες, η β-κατενίνη αναστέλλει την ενεργοποίηση του NF-κB σε καρκινικά κύτταρα (Du et al., 2009; Deng et al., 2002). Για τούτο ελέγξαμε κατά πόσον επηρεάζεται η ενεργοποίηση της β-κατενίνης απουσία Klk5. Όντως, η εφαρμογή TPA σε ποντίκια Klk5-/- δεν οδήγησε σε ενεργοποίηση της β-κατενίνης (που υποδηλώνεται από τη μετατόπιση της β-κατενίνης στον πυρήνα), όπως έγινε στα ποντίκια αγρίου τύπου. Αντίθετα, στα ποντίκια Klk5-/- η β-κατενίνη βρέθηκε ακινητοποιημένη στο κυτταροδιάλυμα. Η αδυναμία ενεργοποίησης του σηματοδοτικού μονοπατιού της β-κατενίνης παρέχει μια πιθανή εξήγηση γιατί αναπτύχθηκαν πολύ λιγότεροι όγκοι στα ποντίκια Κlk5-/- διότι, με βάση προηγούμενες μελέτες, η ενεργοποίηση της σηματοδότησης που διαμεσολαβείται από τη β-κατενίνη προάγει τη δημιουργία καρκίνου του δέρματος (Beronja et al., 2013). Με μικροσκοπία ατομικής ισχύος (AFM, atomic force microscopy) μετρήθηκε η ισχύς και οι μηχανικές ιδιότητες του δέρματος και βρέθηκε ότι το δέρμα των ποντικών Κlk5-/- έχει αυξημένη μηχανική αντοχή η οποία πιθανόν να εξηγεί τη μειωμένη ενεργοποίηση της β-κατενίνης λόγω καθήλωσης αυτής στο κυτταρoδιάλυμα. Τα περισσότερα σε αριθμό και μεγαλύτερα σε μήκος δεσμοσώματα παρέχουν ισχυρότερες συνδέσεις μεταξύ παρακείμενων κερατινοκυττάρων αυξάνοντας την ισχύ του δέρματος των ποντικών Κlk5-/-. Επιπλέον, στην επιδερμίδα των ποντικών Klk5-/- η αναστολή της ογκογόνου σηματοδότησης διαμεσολαβούμενης από τη β-κατενίνη είχε ως αποτέλεσμα την επαγωγή απόπτωσης, όπως προσδιορίσθηκε με τη μέθοδο TUNEL, και πιθανά την απομάκρυνση επιδερμικών κερατινοκυττάρων που φέρουν μεταλλάξεις. Αυτό εξηγεί περαιτέρω γιατί στα ποντίκια Klk5-/- σχηματίσθηκε πολύ μικρότερος αριθμός όγκων. Συνοπτικά, αξιοποιώντας το ζωικό πρότυπο Κlk5-/- βρήκαμε ότι η πρωτεάση Klk5 εμπλέκεται στα πρώιμα στάδια σχηματισμού όγκων στο δέρμα λόγω αναστολής της ογκογόνου σηματοδότησης που διαμεσολαβείται από τη β-κατενίνη. Συνολικά, η παρούσα διδακτορική διατριβή στοχεύει να συμβάλλει στην κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στη φλεγμονή του δέρματος και να διευκρινίσει τον ρόλο της πρωτεάσης Klk5, ώστε να αναπτυχθούν καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις για βαρειές νόσους του δέρματος που χαρακτηρίζονται από υπεραποφολίδωση και συστηματική φλεγμονή όπως το σύνδρομο Netherton, αλλά και για κοινές ασθένειες όπως η ατοπική δερματίτιδα καθώς οι υποκείμενοι μοριακοί μηχανισμοί πιθανόν να είναι κοινοί. Επιπλέον, η παρούσα μελέτη προτείνει έναν πιθανό ρόλο της πρωτεάσης KLK5 στα πρώιμα στάδια της δημιουργίας όγκων στο δέρμα.