Χημειοκίνες που δρουν μέσω των υποδοχέων CCR5 σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και παραμέτρους μεταβολικού συνδρόμου
Authors: Παπαθεοδώρου Κωνσταντίνος 
Published: August 2021

Εισαγωγή/Σκοπός: Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί μια ομάδα μεταβολικών διαταραχών, που περιλαμβάνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη, την παχυσαρκία, την δυσλιπιδαιμία και την υπέρταση. Σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2), καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Έχει προταθεί ότι μια χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονώδης διαδικασία παίζει κεντρικό ρόλο στην παθογένεια του ΜΣ, του ΣΔ2 και της αθηροσκλήρωσης. Σε αυτή τη φλεγμονώδη διαδικασία, οι χημειοκίνες μπορεί να συνεισφέρουν σημαντικά. Έτσι, ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνηθεί αν οι συγκεντρώσεις στον ορό ή στο πλάσμα 4 χημειοκινών (MCP-1, ΜΙΡ-1α, ΜΙΡ-lβ και RANTES) και η παρουσία 2 μεταλλάξεων των CCR2 και CCR5 υποδοχέων (CCR2- V64I και CCR5-Δ32) συνδέονται με το ΜΣ και τις επιπλοκές του. Υλικό και μέθοδοι: Στη μελέτη έλαβαν μέρος 199 διαβητικοί ασθενείς με ΜΣ (ομάδα Α, 96 άνδρες, μέσης ηλικίας 65.6 ± 9.2 ετών και μέσης διάρκειας διαβήτη 10.9 ± 8.5 έτη) και 109 υγιείς εθελοντές της ίδιας ηλικίας (ομάδα Β, 51 άνδρες, μέσης ηλικίας 64.4 ± 8.9 έτη). Σε όλους τους συμμετέχοντες έγινε γονοτυπικός έλεγχος για τον CCR2-V64I πολυμορφισμό και τη CCR5-Δ32 μετάλλαξη. Επίσης, μετρήθηκαν οι συγκεντρώσεις στον ορό των MCP-1, ΜΙΡ-1α και ΜΙΡ-1β, στο πλάσμα της RANTES, η γλυκόζη νηστείας, η HbA1c, το λιπιδαιμικό προφίλ, το ουρικό οξύ, η περίμετρος της μέσης, η περίμετρος στο ύψος των ισχύων, το ΒΜΙ και ο κνημοβραχιόνιος δείκτης (ΚΒΔ). Αποτελέσματα: Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ της CCR5-Δ32 μετάλλαξης και του ΜΣ. Αντίθετα, ο πολυμορφισμός CCR2 V64I ήταν σημαντικά (p=0.006) πιο συχνός στους ασθενείς με ΜΣ και ΣΔ2. Τα επίπεδα των MCP-1 και ΜΙΡ-1β στον ορό ήταν σημαντικά πιο υψηλά στην ομάδα A σε σύγκριση με την ομάδα Β (p<0.001 και για τις 2 χημειοκίνες), ενώ τα επίπεδα της ΜΙΡ-1α στον ορό και της RANTES στο πλάσμα δεν εμφάνιζαν διαφορές μεταξύ των 2 ομάδων. Στην ομάδα Α, οι συγκεντρώσεις της MCP-1 συσχετιζόταν θετικά με την HbA1c (rs=0.367, p<0.001) και αρνητικά με τον ΚΒΔ (rs=-0.278, p<0.001). Επιπλέον, οι ασθενείς των οποίων ο ΚΒΔ ήταν διαγνωστικός για περιφερική αρτηριοπάθεια (PAD), παρουσίαζαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα MCP-1 συγκριτικά με ασθενείς με ΜΣ χωρίς PAD (p<0.001). Η ΜΙΡ-1α στον ορό εμφάνιζε θετική συσχέτιση με την περίμετρο μέσης (rs=0.150, p=0.046), το λόγο περιμέτρου μέσης / περιμέτρου στο ύψος των ισχύων (rs=0.213, p=0.004) και τα επίπεδα του ουρικού οξέος (rs=0.294, p=0.002). Τα επίπεδα της ΜΙΡ-1β έδειχναν μια αρνητική σχέση με την HDL (rs=-0.188, p=0.045) και στους άνδρες επιπλέον μια θετική σχέση με τα επίπεδα του ουρικού οξέος (rs=0.291, p=0.042). Επίσης καταδείχθηκαν θετικές συσχετίσεις μεταξύ των επιπέδων της ΜΙΡ-1β και αυτών της ΜΙΡ-1α (rs=0.182, p=0.010) και επιπρόσθετα στις γυναίκες μεταξύ ΜΙΡ-1β και MCP-1 (rs=0.286, p=0.003). Τέλος τα επίπεδα της RANTES στο πλάσμα συσχετίζονταν αρνητικά με την HDL (LogRANTES, r=-0.222, p=0.019) και τη γλυκόζη νηστείας (rs=-0.141, p=0.048). Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη κατέδειξε ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του CCR2-V64I πολυμορφισμού και του ΜΣ. Επίσης, ότι οι ασθενείς με ΣΔ2 και ΜΣ έχουν υψηλότερα επίπεδα στον ορό των χημειοκινών MCP-1 και ΜΙΡ-1β σε σχέση με τους υγιείς εθελοντές. Ακόμη, βρέθηκαν σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στις συγκεντρώσεις και των 4 χημειοκινών που εξετάσαμε με παραμέτρους του ΜΣ, ή με δείκτες του γλυκαιμικού ελέγχου ή τέλος με δείκτες καρδιαγγειακών επιπλοκών. Λαμβάνοντας όλα αυτά τα ευρήματα υπόψη, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι οι χημειοκίνες μπορεί να συνεισφέρουν στην χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονώδη διαδικασία, η οποία αποτελεί την κοινή βάση για το ΜΣ, την παχυσαρκία, το ΣΔ2 και την αθηροσκλήρωση. Αυτή η επίδραση είναι πιθανόν να επιτυγχάνεται μέσω της δράσης στους υποδοχείς CCR2 και CCR5. Περαιτέρω προοπτικές μελέτες απαιτούνται για να αποσαφηνίσουν τον ακριβή ρόλο των χημειοκινών στη δημιουργία και τη διατήρηση αυτής της φλεγμονώδους διαδικασίας.