Development of a methodology for the evaluation of sustainability as a prerequisite for strategic design in urban areas
Authors: Φελέκη Ελένη 
Published: September 2021

Ο στόχος της έρευνας είναι διττός: να εισαχθεί ένα νέο εργαλείο αξιολόγησης και χαρακτηρισμού της αειφορίας, που θα είναι ελεύθερο από τις παθογένειες του παρελθόντος και το οποίο θα είναι σε θέση να τροφοδοτήσει αποτελεσματικά τον στρατηγικό σχεδιασμό σε αστική κλίμακα. Ο στόχος επιτεύχθηκε με την εισαγωγή ενός νέου Συστήματος Δεικτών Αστικής Αειφορίας (ICARUS), που τροφοδοτεί τον στρατηγικό σχεδιασμό. Το ICARUS είναι το μοναδικό μέχρι σήμερα εργαλείο χαρακτηρισμού της αστικής αειφορίας με χρήση δεικτών, το οποίο σχεδιάστηκε ενσωματώνοντας την ανάγκη προστασίας και διατήρησης της τοπικής και μακρο-περιφερειακής ταυτότητας, σε ευρωμεσογειακό επίπεδο. Συνίσταται από τεκμηριωμένα επιλεγμένους δείκτες, που ανήκουν σε δύο ομάδες δεικτών: τη γενική και την ειδική. Η γενική συνιστώσα καλύπτει τις εξής ανάγκες: (i) γενικευμένη εφαρμογή, που επιδιώκεται μέσω μιας υβριδικής προσέγγισης, που βασίζεται στην ανάδειξη των συχνότερα χρησιμοποιούμενων δεικτών, ανάμεσα στα 25 εργαλεία, που αναλύθηκαν και στην εφαρμογή συμμετοχικής διαδικασίας με εμπειρογνώμονες για την τελική επιλογή των καταλληλότερων δεικτών (ii) απόδοση επιθυμητών ορίων στους δείκτες, γεγονός που είναι εφικτό χάρη στην ειδική στόχευση του συστήματος στις ευρωπαϊκές πόλεις iii) κάλυψη τουλάχιστον των τριών πυλώνων της αειφορίας (περιβάλλον, οικονομία, κοινωνία). Η ειδική συνιστώσα αποτελείται από ένα σύνολο δεικτών, που καλύπτουν τη χωρική διάσταση των πόλεων με κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία συνθέτουν την τοπική/μακρο-περιφερειακή ταυτότητα. Οι δείκτες αυτοί προκύπτουν από την ανάλυση και παραμετροποίηση μίας επιλεγμένης ομάδας πόλεων, που πέρα από οποιαδήποτε απλοϊκή αναφορά σε γεωγραφικό προσδιορισμό, διαθέτουν κοινά χαρακτηριστικά, αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις και αποτελούν τη περιοχή μελέτης. Επίσης, προσδιορίστηκαν η μέθοδος υπολογισμού και τα επιθυμητά όρια των δεικτών, ως αποτέλεσμα συμμετοχικής διαδικασίας με εμπειρογνώμονες. Για την τελική επιλογή δεικτών εφαρμόστηκε συνδυαστικά με τα παραπάνω η συμμετοχική διαδικασία και συγκεκριμένα η στρατηγική IndSelec, που αποτελεί μία καινοτόμα ''meet in the middle'' προσέγγιση. Επιπρόσθετα, το μεθοδολογικό πλαίσιο για το στρατηγικό σχεδιασμό σχεδιάστηκε λαμβάνοντας υπόψιν τις αντιλήψεις των πολιτών. Ένας ιεραρχικός κατάλογος των μέτρων για τη προαγωγή της αειφορίας παράγεται τελικά μετά από πολυκριτηριακή ανάλυση. Ο κατάλογος λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τα αυτά κάθ’ αυτά δεδομένα του ICARUS, αλλά και τα αποτελέσματα της έρευνας για τη καταγραφή της αντίληψης των πολιτών, σε συνδυασμό με επιπρόσθετα κριτήρια. Αυτό το ολιστικό πλαίσιο, που λαμβάνει υπόψη συγκριμένες παραμέτρους, ξεκινά από την εισαγωγή ενός εύχρηστου εργαλείου, το οποίο είναι σαφώς σχεδιασμένο να χρησιμοποιείται σε μία συγκεκριμένη κλίμακα (αστική), αποτελείται από δείκτες, που έχουν επιλεγεί επιστημονικά και διαθέτουν μέθοδο υπολογισμού και επιθυμητά όρια και το οποίο αντικατοπτρίζει όλους τους πυλώνες της αειφορίας, συμπεριλαμβανομένης της χωρικής διάστασης, οδηγώντας στην τεκμηριωμένη ιεράρχηση μέτρων και εισάγει μια προσέγγιση στο στρατηγικό σχεδιασμό, που δεν υπάρχει ως σήμερα.