Εμβιομηχανικοί παράγοντες που διέπουν τη δρομική ταχύτητα με αναφορά στην κληρονομησιμότητα
Authors: Γούβαλη Μαρίνα 
Published: August 2021

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ικανότητα της ταχύτητας αξιολογείται μέσω της επίδοσης και της μέγιστης ταχύτητας σε μικρή δρομική απόσταση, συναρτάται, ωστόσο, με την ικανότητα σε επιμέρους φάσεις. Τα ερωτήματα ήταν: 1) Αν υπάρχουν παράμετροι που προσδιορίζουν καθοριστικά την απόδοση σε κάθε φάση ενός δρόμου 100μ., 2) αν η ικανότητα της ταχύτητας μπορεί να ανιχνευθεί μέσω εμβιομηχανικών χαρακτηριστικών, 3) αν οι παράμετροι της δρομικής απόδοσης και επιλεγμένα εμβιομηχανικά χαρακτηριστικά δύνανται να διακρίνουν τους αθλητές-τριες ως προς το αγωνιστικό τους επίπεδο και 4) αν υπάρχει γενετική προδιάθεση ως προς την ικανότητα ταχύτητας και τα σχετιζόμενα εμβιομηχανικά χαρακτηριστικά. ΜΕΘΟΔΟΣ: Το δείγμα αποτέλεσαν 22 αθλητές και 16 αθλήτριες μέσου και υψηλού επιπέδου και 12 άρρενες δίδυμοι αδελφοί. Η διαδικασία περιλάμβανε δρομικές δοκιμασίες και μετρήσεις σωματοδομής, αλτικής ικανότητας και δύναμης των κάτω άκρων. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε σύστημα ηλεκτρονικής χρονομέτρησης, κάμερες υψηλής συχνότητας, σύστημα ηλεκτρονικής δυναμογράφησης και ισοκινητικής δυναμομέτρησης. Αξιολογήθηκαν κυρίως παράμετροι απόδοσης, βασικά κινηματικά χαρακτηριστικά της δρομικής τεχνικής, παράμετροι αλτικής απόδοσης και ανάπτυξης δύναμης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η επίδοση και η μέγιστη ταχύτητα εμφανίζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ Α-Γ και μεταξύ αθλητών-τριών διαφορετικού επιπέδου, ενώ παρουσιάζεται μη σημαντική γενετική επίδραση. Η επίδοση, δεν αποτελεί την εκδήλωση μιας ενιαίας προσπάθειας, αλλά το αποτέλεσμα επιμέρους ικανοτήτων. Η αποτελεσματικότητα της εκκίνησης αξιολογείται μέσω της οριζόντιας ταχύτητας ώθησης, με βασική συμβολή της κινηματικής της προετοιμασίας και της ώθησης. Χαρακτηριστικά σωματοδομής (ΣΑ, ΜΚΑ, ΣΜ), αλτικής απόδοσης (ταχύτητα επίτευξης μέγιστης ισχύος, ώθηση, δύναμη, ταχύτητα) και ανάπτυξης δύναμης προσεγγίζουν τις ικανότητες που απαιτούνται. Η αποτελεσματικότητά της φάσης επιτάχυνσης αξιολογείται μέσω της μέγιστης επιτάχυνσης και της σταθεράς της λογαριθμικής αύξησης της ταχύτητας. Η σωματοδομή (ΣΑ και ΜΚΑ), η αλτική απόδοση (δύναμη, ταχύτητα, μετατόπιση, συντελεστής δυσκαμψίας), η ισορροπία δύναμης μεταξύ Κ-Ε γονάτου και η διατήρηση δύναμης σε μεγάλες γωνιακές ταχύτητες σχετίζονται με την απόδοση. Η τελευταία εμφανίζει επιπλέον υψηλό h2. Η απόδοση στη φάση σταθεροποίησης κρίνεται μέσω της μέγιστης ταχύτητας, ενώ η διανυόμενη απόσταση είναι κρίσιμη μόνο μεταξύ αθλητών-τριών με παρόμοια μέγιστη ταχύτητα. Η κληρονομησιμότητα εκδηλώνεται μέσω της επιλογής του μήκους και της συχνότητας διασκελισμών. Σημαντική είναι η συμβολή της ικανότητας αξιοποίησης ελαστικής ενέργειας, η οποία εμφανίζει υψηλό h2, και της ανάπτυξης δύναμης από την ποδοκνημική. Η επίδοση στη φάση επιβράδυνσης κρίνεται από την αρχική ταχύτητα, την απόσταση και το ρυθμό μείωσης της ταχύτητας. Χαρακτηριστικά με συνεισφορά αποτελούν το ΣΑ, το ΜΚΑ, η αλτική απόδοση σε ΑΗ, ΑΒ και ΕΑ και η ικανότητα ανάπτυξης δύναμης των Ε και Κ του γονάτου. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Τα συμπεράσματα στα οποία οδηγήθηκε η εργασία σε αντιστοιχία με τα ερωτήματα των 4 μελετών είναι: 1) Η οριοθέτηση φάσεων στη δρομική απόσταση των 100μ. είναι διακριτή και υπαρκτή ανεξαρτήτως φύλου, υπάρχουν παράμετροι που δύνανται να αξιολογήσουν την απόδοση σε κάθε φάση, ενώ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά εμφανίζουν ιδιαίτερη συνεισφορά είτε στην επίδοση, είτε στην απόδοση σε κάποια φάση. Σε κάποιες περιπτώσεις, το πρότυπο των συσχετίσεων διαφοροποιείται μεταξύ αθλητών και αθλητριών λόγω διαφορετικών ικανοτήτων και διαφορετικής τεχνικής αξιοποίησης αυτών των ικανοτήτων. 2) Η απόδοση ταχύτητας εμφανίζει συσχετίσεις με χαρακτηριστικά σωματοδομής, αλτικής απόδοσης και ικανότητας ανάπτυξης δύναμης. Η άμεση σύνδεση των ικανοτήτων με την απόδοση οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις λειτουργικές και μηχανικές απαιτήσεις των αξιολογούμενων χαρακτηριστικών και τις διαφορετικές ή και αντικρουόμενες απαιτήσεις κάθε φάσης. 3) Εκτός από την επίδοση και τις παραμέτρους απόδοσης, κινηματικά χαρακτηριστικά, χαρακτηριστικά σωματοδομής, αλτικής απόδοσης και ικανότητας ανάπτυξης δύναμης διακρίνουν τους αθλητές-τριες ως προς το αγωνιστικό τους επίπεδο. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ήταν διαφορετικές για τα δύο φύλα υποδεικνύοντας μια προσαρμοσμένη συμπεριφορά ως προς την τεχνική αξιοποίηση των ικανοτήτων των αθλητών-τριών. 4) Η γενετική επίδραση στη μέγιστη ταχύτητα και την επίδοση δεν αποδείχθηκε σημαντική, ωστόσο διαπιστώθηκαν αξιοσημείωτες ομοιότητες μεταξύ ΜΖ ως προς κινηματικά χαρακτηριστικά της δρομικής απόδοσης. Επίσης υψηλή κληρονομησιμότητα εκτιμάται ως προς την ικανότητα αξιοποίησης της ελαστικής ενέργειας και ως προς την ταχο-δυναμική και μηκο-δυναμική σχέση.