IΤ project investments evaluation
Authors: Δημακοπούλου Ανδριάνα 
Published: September 2021

Η διατριβή ακολουθώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση (α) από τον κλάδο της Διοίκησης των Πληροφοριακών Συστημάτων και συγκεκριμένα το πεδίο που αφορά στην αξιολόγηση επιχειρηματικών επενδύσεων και υιοθέτηση καινοτόμων εφαρμογών πληροφοριακής τεχνολογίας (ΙΤ investment evaluation and adoption) και (β) τον κλάδο των Χρηματοοικονομικών και συγκεκριμένα τη μέθοδο αποτίμησης των εμπράγματων δικαιωμάτων (Real options valuation) για την αξιολόγηση ενός επενδυτικού σχεδίου, έχει στόχο να μελετήσει το ρόλο των εμπράγματων δικαιωμάτων στις αντιλήψεις των διοικητικών στελεχών όταν αξιολογούν μια καινοτόμο τεχνολογική εφαρμογή. Αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι να μελετήσει το ερευνητικό ερώτημα: «Πώς τα εμπράγματα δικαιώματα (Real Options) μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά και τις επενδυτικές αποφάσεις των διοικητικών στελεχών όταν αξιολογούν έργα πληροφορικής;» Για την επίτευξη του στόχου αυτού η διατριβή αναπτύσσει και ελέγχει εμπειρικά εννοιολογικά μοντέλα. Η Τεχνολογία Ραδιοσυχνικής Αναγνώρισης (RFID technology) αξιοποιείται ως το πλαίσιο εφαρμογής των συγκεκριμένων μοντέλων. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την κάλυψη του ερευνητικού ερωτήματος βασίστηκε σε μια μεικτή προσέγγιση αποτελούμενη από δύο βασικές φάσεις: (α) τη διερευνητική φάση, κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν τρεις μελέτες περίπτωσης σε πραγματικές επιχειρήσεις και (β) την επιβεβαιωτική φάση κατά την οποία έτρεξαν μια πιλοτική και δύο κύριες έρευνες. Η πρώτη φάση βασίστηκε σε ποιοτική ανάλυση για την κατανόηση του φαινομένου των εμπράγματων δικαιωμάτων στην αξιολόγηση των επενδύσεων, ενώ η δεύτερη φάση σε ποσοτική έρευνα για να ελεγχθεί στατιστικά η σχετική θεωρία και η σχέση συγκεκριμένων μεταβλητών. Για την ανάλυση των αποτελεσμάτων στην επιβεβαιωτική φάση χρησιμοποιήθηκαν δομικά μοντέλα εξισώσεων (structural equation modeling) και επιβεβαιωτική ανάλυση παραγόντων (confirmatory factor analysis), η μέθοδος πολλαπλής παλινδρόμησης (multiple regressions), ενώ για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων (groups) του δείγματος χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση κατά ομάδες (multi-group analysis) και ανάλυση διακύμανσης (two way ANOVA). Η κύρια συνεισφορά της διατριβής συνίσταται μεταξύ άλλων στα ακόλουθα: (1) Επεκτείνει και υποστηρίζει τις ολιγάριθμες εμπειρικές έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί για τη μελέτη της επίδρασης των εμπράγματων δικαιωμάτων στην επενδυτική συμπεριφορά των διοικητικών στελεχών, επιβεβαιώνοντας ότι η παρουσία εμπράγματων δικαιωμάτων επηρεάζει σημαντικά την αξιολόγηση επενδυτικών έργων πληροφορικής (2) αποτελεί την πρώτη εμπειρική ποσοτική μελέτη η οποία εξετάζει το αν το μέγεθος της επίδρασης των εμπράγματων δικαιωμάτων μεταβάλλεται ανάλογα με τον τύπο μιας τεχνολογικής εφαρμογής που αξιολογείται. Η συγκεκριμένη μελέτη καλύπτει το σχετικό ερευνητικό κενό που έχει υπογραμμιστεί από τη βιβλιογραφία υποστηρίζοντας ότι η αξία των εμπράγματων δικαιωμάτων είναι μεγαλύτερη για συγκεκριμένους τύπους τεχνολογικών εφαρμογών (π.χ. μεγάλης κλίμακας έργα με στρατηγικό χαρακτήρα που υποστηρίζουν ένα πλήθος εφαρμογών) και όχι για όλους τους τύπους, (3) συνεισφέρει στον κλάδο της αξιοποίησης των εμπράγματων δικαιωμάτων για την αξιολόγηση έργων πληροφορικής μέσω του ότι μελετά και αναγνωρίζει τους τεχνολογικούς και οργανωσιακούς παράγοντες που επιδρούν θετικά στην αναγνώριση και τη δημιουργία των εμπράγματων δικαιωμάτων σε ένα τεχνολογικό έργο πληροφορικής. Παράλληλα η διατριβή έχει πρακτική συνεισφορά καθώς προτείνει στους managers να αξιοποιήσουν και να λάβουν υπόψη τους τη μεθοδολογία των εμπράγματων δικαιωμάτων όταν αξιολογούν έργα πληροφοριακής τεχνολογίας για την υποστήριξη των τελικών τους αποφάσεων. Ακόμα, παροτρύνει τους προμηθευτές και τις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν έργα πληροφοριακής τεχνολογίας να σχεδιάζουν σχετικά προϊόντα που μπορούν να δημιουργήσουν την ευκαιρία για εμπράγματα δικαιώματα με στόχο να είναι σε θέση να επηρεάσουν τις αντιλήψεις των managers σχετικά με την αξία, τη χρήση και τελικά την υιοθέτηση αυτών των προϊόντων.