Ενημέρωση και συμμετοχή στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων ασθενών με καρκίνο
Authors: Αλαμάνου Δέσποινα 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η ενημέρωση για τη διάγνωση και η συμμετοχή του ασθενούς στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων αποτελούν απαραίτητες και καθοριστικές προϋποθέσεις για την επίτευξη της αυτονομίας του σε θέματα υγείας, αλλά και για τη βέλτιστη διαχείριση της νόσου του.Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν να εκτιμηθούν οι ανάγκες για ενημέρωση των Ελλήνων ασθενών με καρκίνο και ο βαθμός ελέγχου που επιθυμούν να έχουν στη διαδικασία λήψης θεραπευτικών αποφάσεων. Υλικό και Μέθοδος: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 229 Έλληνες ασθενείς, διαγνωσμένοι με καρκίνο, οι οποίοι νοσηλεύονταν σε κλινικές ή ήταν ασθενείς του εξωτερικού ογκολογικού ιατρείου μεγάλου γενικού νοσοκομείου της Αθήνας, από τον Ιανουάριο του 2013 έως τον Ιούνιο του 2014. Οι ασθενείς συμπλήρωσαν, μετά από έγγραφη ενημερωμένη συναίνεση, το «Information Styles Questionnaire» (ISQ), εργαλείο σχεδιασμένο να αξιολογεί τις ανάγκες ενημέρωσης των ασθενών και το «Control Preference Scale» (CPS), εργαλείο εκτίμησης του ρόλου που επιθυμεί να διαδραματίσει ο ασθενής στη διαδικασία λήψης θεραπευτικών αποφάσεων. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο SPSS 21.0.Αποτελέσματα: Το 52,8% των ασθενών ήταν άνδρες και η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 64,8 έτη. Το 56,5% των ασθενών δήλωσε ότι θα ήθελε όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για τη νόσο του, ενώ το 36,2% επιθυμούσε να συναποφασίζει με τον ιατρό για τις θεραπευτικές επιλογές. Η μικρότερη ηλικία (p=0,045), το γυναικείο φύλο (p=0,027), η μέση ή ανώτερη εκπαίδευση (p=0,001) και το υψηλότερο ατομικό εισόδημα (p=0,022) βρέθηκε ότι σχετίζονται στατιστικώς σημαντικά με αυξημένες ανάγκες ενημέρωσης. Οι συγκεκριμένες μεταβλητές ερμηνεύουν το 31% της μεταβλητότητας της βαθμολογίας αναγκών ενημέρωσης των ασθενών (R2=30%). Οι ασθενείς σε μεγαλύτερη ηλικία (p=0,05), οι ασθενείς που δήλωσαν πως δεν είχαν ανάγκη λήψης περισσότερων πληροφοριών (p=0,022), οι ασθενείς υποχρεωτικής εκπαίδευσης (p=0,03) και οι ασθενείς με μειωμένη συνολική βαθμολογία αναγκών ενημέρωσης (p=0,023) βρέθηκε ότι προτιμούν να διαδραματίζουν έναν περισσότερο παθητικό ρόλο στη διαδικασία λήψης θεραπευτικών αποφάσεων, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό. Οι ανωτέρω μεταβλητές ερμηνεύουν το 37% της μεταβλητότητας της συχνότητας του παθητικού ρόλου (R2=37%).Συμπεράσματα: Η πλειοψηφία των Ελλήνων ασθενών με καρκίνο επιθυμούν να γνωρίζουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη νόσο και τη θεραπεία της, ωστόσο δυσκολεύονται να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία λήψης θεραπευτικών αποφάσεων, αφήνοντας στον ιατρό την ευθύνη αυτή. Η χρήση του εργαλείου ISQ-ελληνική έκδοση είναι δυνατόν να επιτρέψει στους Έλληνες επαγγελματίες υγείας να κατανοήσουν καλύτερα τις εξατομικευμένες ανάγκες των ασθενών με καρκίνο και να ενδυναμώσει τη σχέση τους με τη θεραπευτική ομάδα. Περαιτέρω διερεύνηση χρήζουν τα δημογραφικά και κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών με καρκίνο που επηρεάζουν σημαντικά τις ανάγκες τους για ενημέρωση και το βαθμό του ελέγχου που επιθυμούν να έχουν στη διαδικασία λήψης θεραπευτικών αποφάσεων.Λέξεις-κλειδιά: ανάγκες ενημέρωσης, καρκίνος, λήψη θεραπευτικών αποφάσεων, ογκολογία, προτιμήσεις ασθενών, προτιμήσεις ρόλων, συμμετοχή ασθενών.