Μουσικοί από τις χώρες της ρώσικης επικράτειας στην Ελλάδα του μεσοπολέμου
Authors: Ισμαγκίλοβ Βαλέριος 
Published: September 2021

Στις αρχές του 20ού αιώνα, έπειτα απο την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και τονακόλουθο Ρωσικό Εμφύλιο πόλεμο παρατηρείται μαζική έξοδος εκατομμυρίων ανθρώπωναπό τη Ρωσία, φαινόμενο που έγινε γνωστό στην παγκόσμια ιστορία ως ΡωσικήΜετεπαναστατική Μετανάστευση (Εμιγκράτσια). Ανάμεσα σε εκείνους που εγκατέλειψαν τηΡωσία βρέθηκαν πολλοί εκπρόσωποι του ρωσικού πολιτισμού και της τέχνης που συνέχισαντη δημιουργική πορεία τους συμβάλλοντας ουσιαστικά στις τέχνες και την επιστήμη τωνχωρών που τους υποδέχτηκαν. Ενώ υπάρχει πληθώρα σχετικής βιβλιογραφίας για το συνολικόέργο τους σε διάφορες χώρες του κόσμου, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα το ζήτημα παραμένεισχεδόν άγνωστο.Η παρούσα εργασία επιδιώκει να αφηγηθεί τη ζωή και την επαγγελματική, πολιτιστική,παιδαγωγική δραστηριότητα περίπου 20 καλλιτεχνών και να ανιχνεύσει, να καταδείξει και νααποτιμήσει το εύρος της απήχησης και το μέγεθος της συμβολής τους στο πολιτιστικόγίγνεσθαι και τη μουσική-καλλιτεχνική παιδεία της ελληνικής κοινωνίας κατά την περίοδο τουΜεσοπολέμου. Η υπαρχούσα ελληνική βιβλιογραφία για το παρών ζήτημα είναι δυσανάλογη σε σχέση με τησυμβολή των καλλιτεχνών αυτών στον ελληνικό μουσικό πολιτισμό του 20ου αιώνα, καθώςδεν έχει προκαλέσει, μέχρις στιγμής, το ενδιαφέρον των ερευνητών. Λαμβάνοντας υπόψη τηνπρωτοτυπία του ερευνητικού θέματος για τα δεδομένα της Ελλάδας, η σχετική υπάρχουσαελληνόγλωσση βιβλιογραφία είναι περιορισμένη. Η δε ρωσόγλωσση βιβλιογραφία δενπεριέχει καμία αναφορά σχετικά με το έργο των εκπροσώπων του ρωσικού μουσικούπολιτισμού στην Ελλάδα την περίοδο του Μεσοπολέμου.Από την άποψη αυτή πέρα από την επισκόπηση έργων ιστορικού, κοινωνιολογικού,ανθρωπολογικού και μεθοδολογικού περιεχομένου, που υποστηρίζουν το πλαίσιο της εποχής,χρησιμοποιήθηκαν, κυρίως, πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές: αδημοσίευτο αρχειακόυλικό, που εντοπίστηκε σε ελληνικά και ξένα δημόσια, ιδιωτικά αρχεία και μουσικολογικέςσυλλογές, ημερήσιος και περιοδικός Τύπος, οπτικό-ηχητικό και φωτογραφικό υλικό και,τέλος, προφορικές συνεντεύξεις με απογόνους και μαθητές των προαναφερθέντωνκαλλιτεχνών.Οι μουσικοί από τη Ρωσία διακρίθηκαν σε όλες τις σφαίρες της μουσικής της Ελλάδας, είτελόγιας είτε ελαφράς: υπήρξαν λαμπροί πιανίστες, διηύθυναν τη συμφωνική ορχήστρα,πρωταγωνιστούσαν στο λυρικό θέατρο, ήταν επικεφαλής του ελαφρού μουσικού θεάτρου καικαθόριζαν την καλλιτεχνική πορεία του είδους αυτού, συνέθεταν μουσική που εμπλούτισε τηνελληνική μουσική φιλολογία, έγραφαν άρθρα για τα εκπαιδευτικά και τα καλλιτεχνικάπροβλήματα του τόπου, άνοιγαν τις Ανώτερες Μουσικές Σχολές και τα στούντια φωνητικής,γαλούχησαν μια πλειάδα διακεκριμένων Ελλήνων μουσικών (με πρώτη την Τζ. Μπαχάουερ)που εμφανίστηκαν στις παγκόσμιες και εγχώριες μουσικές σκηνές φέρνοντας δόξα στηελληνική Τέχνη. Τα ονόματά τους:- πιανίστες Β.Φρήμαν, Ι.Χίλσμπέργκ, Μ.Μπαρζάνσκι, Μ.Μπαράτς, Α.Πλότνικωφ καιΔ.Μαρής,- διευθυντής ορχήστρας Ι.Μπούτνικωφ,- λυρικοί τραγουδιστές Σ.Κοκκίνη, Ε.Βλαχοπούλου, Η.Πασχαλίδης, Θ.Σαμπανίεβα,Δ.Κριωνάς, Α.Μυταράκη, Αικ.Κοκκινάκη-Κρασνόβα, Μ.Παλαίστη,- συνθέτες Α.Κουντούρωφ, Ελ. Παπαδοπούλου-Μαυρομμάτη- μουσικοκριτικός Ν.Βεργωτής,- βιολονιστής και βιολίστας Ν. Αυγερινός,- σκηνοθέτης και αρτίστας του ελαφρού μουσικού θεάτρου Α.Αρντάτωφ- Ν. Γιάκοβλεφ, Κ. Μένδρη.