Μελέτη επί της ταυτοποίησης και των βιολογικών και οικολογικών χαρακτηριστικών των παρασιτοειδών Aphidius colemani Viereck και Aphidius transcaspicus Telenga
Authors: Γαραντωνάκης Νικόλαος 
Published: August 2021

Η υποοικογένεια Aphidiinae περιλαμβάνει περίπου 400 είδη τα οποία ανήκουν σε περισσότερα από 60 γένη και υπογένη. Πολλά είδη της υποοικογένειας αυτής είναι ενδοπαρασιτοειδή αφίδων και θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες βιολογικής καταπολέμησης. Το Aphidius colemani Viereck (Hymenoptera: Aphidiinae) είναι ένα μονήρες ενδοπαρασιτοειδές αφίδων ευρέως χρησιμοποιούμενο στη βιολογική καταπολέμηση των αφίδων Aphis gossypii (Glover) (Homoptera: Aphididae) και Myzus persicae (Sulzer) σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες. To Aphidius transcaspicus Telenga (Hymenoptera: Aphidiinae) έχει περιγράφει ως ενδοπαρασιτοειδές αφίδων του γένους Hyalopterus (Koch), Melanaphis (Van der Goot) και Rhopalosiphum (Koch) και έχει αποδειχθεί να είναι αποτελεσματικός παράγοντας ελέγχου του Hyalopteruspruni (Geoffroy) σε καλλιέργειες ροδακινιάς. Στην παρούσα εργασία αρχικά επιχειρήθηκε η ταυτοποίηση των συγγενών πληθυσμών των παρασιτοειδών A colemani και A. transcaspicus. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν διασταυρώσεις μεταξύ ατόμων του A. colemani και του Α. transcaspicus . Από όλες τις διασταυρώσεις προέκυψαν θηλυκοί απόγονοι των οποίων διαπιστώθηκε η γονιμότητά τους. Τόσο ο αριθμός των μουμιοποιημένων αφίδων όσο και η αναλογία φύλου των απογόνων δεν διέφερε μεταξύ των διασταυρώσεων. Το μεγαλύτερο ποσοστό των απογόνων που προέκυψαν από τις διασταυρώσεις ανήκαν στο A. transcaspicus. Με βάση τα αποτελέσματα φαίνεται ότι το A. colemani είναι ένα σύμπλοκο είδος που συμπεριλαμβάνει άτομα με διαφορετικά μορφολογικά και βιολογικά χαρακτηριστικά. Μελετήθηκε επίσης η επίδραση της θερμοκρασίας, της αφίδας ξενιστή και του νυμφικού σταδίου της αφίδας ξενιστή στη διάρκεια ανάπτυξης και το μέγεθος των παρασιτοειδών A. colemani και A. transcaspicus. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου σε πέντε σταθερές θερμοκρασίες (15, 20, 25, 27,5 και 30°C), σχετική υγρασία 65±5% και φωτοπερίοδο 16:8 Φ:Σ ωρών. Ως ξενιστές χρησιμοποιήθηκαν το 2° και το 4° νυμφικό στάδιο των αφίδων A. gossypii και Μ persicae. To ποσοστό εξόδου των παρασιτοειδών δεν βρέθηκε να επηρεάζεται σημαντικά από τη θερμοκρασία, από την αφίδα ξενιστή και το νυμφικό της στάδιο. Η διάρκεια ανάπτυξης των παρασιτοειδών ήταν μεγαλύτερη τόσο για το A. Colemcmi όσο και για το A. transcaspicus στους 15°C ενώ η μικρότερη διάρκεια ανάπτυξης καταγράφηκε στους 25°C. Και τα δύο παρασιτοειδή βρέθηκε να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ανάπτυξης όταν είχαν ως ξενιστή την αφίδα Μ persicae σε όλες τις θερμοκρασίες. Τα θερμικά όρια ανάπτυξης και η άριστη θερμοκρασία ανάπτυξης των παρασιτοειδών A. colemani και A. transcaspicus προσδιορίστηκαν με την εφαρμογή του γραμμικού προτύπου και ενός μη γραμμικού προτύπου (Lactin-2). Η άριστη θερμοκρασία ανάπτυξης και για τα δύο παρασιτοειδή κυμάνθηκε από 25,59°C έως 26,67°C, ενώ το κατώτερο θερμικό όριο ανάπτυξης από -1,98 έως 2,24°C. Τέλος, μεγαλύτερο μέγεθος βρέθηκε να έχουν τα παρασιτοειδή που αναπτύχθηκαν στη θερμοκρασία των 15°C, ενώ μικρότερο είχαν αυτά που αναπτύχθηκαν στους 27,5°C ενώ, βρέθηκε και για τα δύο παρασιτοειδή να έχουν μεγαλύτερο μέγεθος όταν ως ξενιστή είχαν την αφίδαΜ persicae. Μελετήθηκε επίσης το ποσοστό παρασιτισμού, η αναλογία φύλου, η αναπαραγωγική ικανότητα και η διάρκεια ζωής των παρασιτοειδών A. colemani και A. transcaspicus και εκτιμήθηκαν οι παράμετροι των πινάκων ζωής. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου σε πέντε σταθερές θερμοκρασίες (15, 20, 25, 27,5 και 30°C), σχετική υγρασία 65±5% και φωτοπερίοδο 16:8 Φ:Σ ωρών. Ως ξενιστές χρησιμοποιήθηκαν το 2° και το 4° νυμφικό στάδιο των αφίδων A. Gossypii καιΜ. persicae. Το παρασιτοειδές A. colemani βρέθηκε να παρασιτεί σε μεγαλύτερο ποσοστό (51,6±2,3%) τις νύμφες 2ου σταδίου του A. gossypii στη θερμοκρασία των 25°C. Το παρασιτοειδές A. transcaspicus βρέθηκε να παρασιτεί σε μεγαλύτερο ποσοστό (43,1±2,1%) τις νύμφες 20Ό σταδίου του A. gossypii ποσοστό που ωστόσο δεν διέφερε σημαντικά από εκείνο επί των νυμφών του Μ persicae. Η αναλογία φύλου δεν βρέθηκε να διαφοροποιείται στις διάφορες θερμοκρασίες και τους διαφορετικούς ξενιστές που χρησιμοποιήθηκαν. Για το παρασιτοειδές A. colemani η μέση διάρκεια ζωής των θηλυκών ατόμων κυμάνθηκε από 4,3±0,3 έως 12,2±0,3, ενώ η αναπαραγωγική ικανότητα από 192±9,9 έως 340,9±12,4 μούμιες. Για το παρασιτοειδές A. transcaspicus η μέση διάρκεια ζωής των θηλυκών ατόμων κυμάνθηκε από 4,8±0,3 έως 13,9±0,3, ενώ η αναπαραγωγική ικανότητα από 197,4±11,3 έως 308,8±13,8 μούμιες στις διάφορες θερμοκρασίες και ξενιστές που μελετήθηκαν. Ο ενδογενής ρυθμός αύξησης του A. colemani είχε την υψηλότερη τιμή του (0,418 ημέρες'1), όταν το παρασιτοειδές είχε ως ξενιστή νύμφες 2ου σταδίου του A. gossypii στους 25°C, ενώ έλαβε τη μικρότερη τιμή του (0,210 ημέρες'1) όταν ως ξενιστή είχε νύμφες 4ου σταδίου του Μ persicele στους 15°C. Για το παρασιτοειδές Æ transcaspicus ο ενδογενής ρυθμός αύξησης εμφάνισε την υψηλότερη τιμή του (0,391 ημέρες'1), όταν είχε ως ξενιστή νύμφες 2ου σταδίου του A. gossypii στους 25°C, ενώ έλαβε τη μικρότερη τιμή του (0,188 ημέρες'1) όταν ως ξενιστή είχε νύμφες 4ου σταδίου του Μ persicae στους 27,5°C. Αντικείμενο επίσης της παρούσας εργασίας απετέλεσε η διαπίστωση του επιπαρασιτισμού των παρασιτοειδών A. colemani καιA. transcaspicus. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου σε θερμοκρασία 25°C, σχετική υγρασία 65±5% και φωτοπερίοδο 16:8 Φ:Σ ωρών. Ως ξενιστές χρησιμοποιήθηκαν οι αφίδες A. gossypii και Μ. persicae. Σύμφωνα με αποτελέσματα και τα δύο παρασιτοειδή εκδήλωσαν ικανότητα διάκρισης των ήδη παρασιτισμένων αφίδων και η διάκριση αυτή ήταν εντονότερη 96 ώρες μετά τον παρασιτισμό. Παράλληλα διερευνήθηκε το φύλο κάθε απογόνου σε σχέση με τη σειρά ωοθεσίας σε διάστημα 30 λεπτών των παρασιτοειδών A. colemani και Α. transcaspicus. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου σε θερμοκρασία 25°C, σχετική υγρασία 65±5% και φωτοπερίοδο 16:8 Φ:Σ ωρών. Ως ξενιστές χρησιμοποιήθηκαν νύμφες 2ου και 4ου σταδίου των αφίδων A. gossypii και Μ. persicae. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης σχετικά με την εναπόθεση θηλυκών - αρσενικών απογόνων κατά την ωοθετική ακολουθία των παρασιτοειδών A. colemani και A. transcaspicus βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ της σειράς εναπόθεσης των ωών και του φύλου των απογόνων των παρασιτοειδών και η σχέση αυτή καθορίστηκε κύρια από την ποιότητα του ξενιστή. Τέλος θεωρήθηκε χρήσιμο να μελετηθεί η προτίμηση για παρασιτισμό των Α.colemani και A. trancaspicus επί των αφίδων A. gossypii και Μ. persicae πάνω σε φυτά μελιτζάνας (σε κλωβούς) σε μεγαλύτερης κλίμακας πειράματα έτσι ώστε να διερευνηθεί η αποτελεσματικότητα των παρασιτοειδών σε συνθήκες ανάλογες των φυσικών. Το παρασιτοειδές A. trancaspicus βρέθηκε να εμφανίζει αξιόλογα ποσοστά παρασιτισμού επί των αφίδων A. gossypii και ιδιαίτερα του Μ. Persicae συγκρινόμενο με το παρασιτοειδές A. colemani. Επιπλέον η σαφής προτίμηση του A. colemani για το A. gossypii και του A. trancaspicus για το Μ persicae φαίνεται να επιτρέπει τη συνδυασμένη χρησιμοποίηση των δύο παρασιτοειδών ως παράγοντων ελέγχου των πληθυσμών των αφίδων αυτών.