COMPARATIVE ANALYSIS OF SOCIO-DEMOGRAPHIC CHARACTERISTICS OF PSYCHOLOGICAL WELL-BEING
Authors: Арганчиева Д.Б. 
Published: November 2023

В статье представлены эмпирические данные исследования, собранные методом поперечного среза на казахстанской выборке и направленные на оценку психологического благополучия у людей разных возрастных групп. По показателям возраста и таких социально-демографических характеристик как пол, образование, семейный статус, наличие, отсутствие и количество детей, занятость, доход и спортивная активность исследован уровень психологического благополучия. Проведен анализ различий показателей психологического благополучия: позитивные отношения, автономия, управление окружающей средой, личностный рост, цели в жизни, самопринятие, баланс аффекта, осмысленность жизни, человек как открытая система и интегральная шкала психологического благополучия. По показателям личностный рост и человек как открытая система были выявлены статистически значимые различия по полу и возрасту: у группы респондентов женского пола 16-19 лет данные показатели выше. По показателям управление окружающей средой и баланс аффекта были выявлены статистически значимые различия по возрасту среди респондентов обоего пола поздней зрелости 41-55 лет и предпенсионного возраста 56-65+ лет. Тем самым мы подтвердили предположение о том, что у респондентов разных возрастных групп существуют статистически значимые различия в показателях психологического благополучия. Считаем, что в контексте современного мирового опыта изучение психологического благополучия имеет актуальность, а в Казахстане приобретет особенный смысл. Ключевые слова: психологическое благополучие, возраст, пол, социально- демографические характеристики.

The article presents empirical research data collected by the cross-sectional method on a Kazakh sample and aimed at assessing psychological well-being in people of different age groups. The level of psychological well-being was studied by indicators of age and such socio- demographic characteristics as gender, education, family status, presence, absence and number of children, employment, income and sports activity. The analysis of differences in indicators of psychological well-being is carried out: positive relations, autonomy, environmental mastery, personal growth, purpose in life, self-acceptance, affect balance, meaningfulness of life, a person as an open system and an integral scale of psychological well-being. According to the indicators of personal growth and person as an open system, statistically significant differences in gender and age were revealed: in a group of female respondents aged 16-19, these indicators are higher. According to the indicators of environmental mastery and affect balance, statistically significant age differences were revealed among respondents of both sexes of late maturity 41-55 years and pre-retirement age 56-65+ years. Thus, we confirmed the assumption that respondents of different age groups have statistically significant differences in indicators of psychological well-being. We believe that in the context of modern world experience, the study of psychological well-being is relevant, and in Kazakhstan it will acquire a special meaning. Keywords: psychological well-being, age, gender, socio-demographic characteristics.

Мақалада қазақстандық таңдау тобында көлденең қима әдісімен жиналған және әртүрлі жас топтарындағы адамдардың психологиялық әл-ауқатын бағалауға бағытталған зерттеудің эмпирикалық деректері келтірілген. Респонденттердің жас ерекшелік, жыныстық ерекшеліктері, білімі, отбасылық мәртебесі, балалы болу-болмауы және саны, жұмыспен қамтылуы, табысы және спорттық белсенділігі сияқты әлеуметтік-демографиялық сипаттамалары бойынша психологиялық әл-ауқаты зерттелді. Сонымен бірге, респонденттердің психологиялық әл-ауқатының жағымды қатынастары, автономдылығы, қоршаған ортаны басқаруы, тұлғалық дамуы, өмірлік мақсаттары, өзін-өзі қабылдауы, аффект тепе-теңдігі, өмірдің мәні, адам ашық жүйе және интегралды шкаласы ретінде көрсеткіштерінің айырмашылығына талдау жасалынды. Индикаторлары бойынша тұлғалық өсу және адам ашық жүйе ретінде жынысы мен жасына байланысты статистикалық маңызды айырмашылықтар анықталды: 16-19 жастағы әйел респонденттердің тобы бойынша аталмыш көрсеткіштері жоғары болды. Көрсеткіштері бойынша қоршаған ортаны басқару және аффект балансы 41-55 жас аралығындағы және 56-65 жастан асқан екі жыныстағы респонденттер арасында жас бойынша статистикалық маңызды айырмашылықтар анықталды. Осылайша, біз әртүрлі жас топтарындағы респонденттердің психологиялық әл-ауқат көрсеткіштерінде статистикалық маңызды айырмашылықтар бар деген болжамды растадық. Қазіргі әлемдік тәжірибе аясында психологиялық әл-ауқатты зерттеу мәселесінің өзектілігі артып, Қазақстанда ерекше мәнге ие болады деп санаймыз. Түйінді сөздер: психологиялық әл-ауқат, жас, жыныс, әлеуметтік-демографиялық сипаттамалар.