Ποδοκύτταρο και σπειραματικές νόσοι
Authors: Κουτρούτσος Κωνσταντίνος 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Οι Σπειραματικές Νόσοι (ΣΝ) περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα κλινικοπαθολογικών οντοτήτων οι οποίες αποτελούν, παγκόσμια, το πλέον συχνό αίτιο Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΝ). Το ποδοκύτταρο έχει αποτελέσει αντικείμενο εντατικής έρευνας από την οποία έχει προκύψει ότι κατέχει κεντρικό ρόλο στην παθογένεια της σπειραματικής βλάβης.Η βλάβη της μοριακής αρχιτεκτονικής του ποδοκυττάρου θεωρείται πλέον, βασικός στοιχείο της παθογένειας της σπειραματικής βλάβης, χωρίς όμως να έχει διευκρινισθεί πλήρως ο μηχανισμός της.Μέθοδοι: Στην παρούσα μελέτη, χρησιμοποιήσαμε ανοσοιστοχημικές μεθόδους για τη μελέτη της έκφρασης των πρωτεινών νεφρίνη, WT1, p57. Αξιολογήθηκαν διαδερμικές νεφρικές βιοψίες από 283 ασθενείς με διαφόρους τύπους ΣΝ. Οι νεφρικές βιοψίες έγιναν γιαδιαγνωστικούς λόγους και ελήφθη έγγραφη συγκατάθεση των ασθενών για τη χρησιμοποίηση του πλεονάζοντος υλικού. Οι ΣΝ κατηγοριοποιήθηκαν σε υπερπλαστικές (n=135) και μη υπερπλαστικές (n=148). Η Ομάδα ελέγχου περιελάμβανε 20 δείγματα υγιούς νεφρικού ιστού από νεφρεκτομές ασθενών με νεοπλάσματα νεφρού. Σε ένα υποσύνολο 67 ασθενών μελετήσαμε επιπλέον την ανοσοϊστοχημική έκφραση της πρωτεΐνης p57 σε συνδυασμό με την σπειραματική έκφραση μορίων που αποτελούν δείκτες ενεργοποίησης του σηματοδοτικού μονοπατιού του αυξητικού παράγοντα transforming growth factor beta (TGF-β).Σκοπός: Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η σπουδή του προτύπου έκφρασης των πρωτεϊνών του ποδοκυττάρου νεφρίνη, WT1 και p57 σε υλικό βιοψιών ασθενών με ΣΝ και η σύγκριση με την έκφρασή τους στο φυσιολογικό νεφρό. Έγινε συσχέτιση της έκφρασης των ως άνω πρωτεινών με τον τύπο της σπειραματονεφρίτιδας, τις ιστολογικές αλλοιώσεις και τα συνοδά κλινικά ευρήματα. Τελικός σκοπός ήταν να βρεθεί πιθανή σχέση των ως άνω μορίων με την παθογένεια των διαφόρων τύπων σπειραματονεφρίτιδων και τη σημασία τους στην εξέλιξη της σπειραματικής νόσου.Αποτελέσματα: Συνολικά, αξιολογήθηκαν διαδερμικές νεφρικές βιοψίες από 283 ασθενείς με διαφόρους τύπους ΣΝ. Από αυτούς 161 ήταν άνδρες , ενώ η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 48.1 (+/-18.3) έτη. Αιματουρία παρουσίαζαν 203 (71.5%) και νεφρωσικού εύρους πρωτεινουρία 126 (44.4%). Ο αριθμός σπειραμάτων ανά βιοψία ήταν ικανοποιητικός με 20.7 (+/-10.5) σπειράματα ανά δείγμα. Στα δείγματα ελέγχου η χρώση της νεφρίνης ήταν έντονη και ομοιόμορφη κατά μήκος της σπειραματικής βασικής μεμβράνης (3+), ενώ η πρωτεΐνη p57 (90-100%, 2 εως 3+), και ο WT1 εκφράσθηκε στην πλειοψηφία των ποδοκυττάρων. (80-100%, 2 εως 3+). Στα δείγματα βιοψιών από ασθενείς με ΣΝ παρατηρήθηκε μείωση της έκφρασης και των τριών μελετούμενων μορίων σε σχέση με τα δείγματα της ομάδας ελέγχου. Επί συνόλου 283 ασθενών, 135 ασθενείς έπασχαν από υπερπλαστικές ΣΝ και 148 από μη υπερπλαστικές. Επί συνόλου 144 βιοψιών με διάγνωση μη υπερπλαστικών ΣΝ και 94 υπερπλαστικών, διαπιστώθηκε σημαντικά μεγαλύτερη μείωση της έκφρασης του p57 στις υπερπλαστικές ΣΝ. (p<0.001) Η Νεφρίνη, από την άλλη μεριά, βρέθηκε σημαντικά μειωμένη στις μη υπερπλαστκές ΣΝ(n=115) σε σχέση με τις υπερπλαστικές(n=103). (p<0.001) Δεν διαπιστώθηκε διαφορά στην έκφραση του WT1 μεταξύ των υπερπλαστικών(n=99) και των μη υπερπλαστικών ΣΝ(n=100). (p=0.233). Ηέκφραση της νεφρίνης μελετήθηκε εκτενέστερα σε βιοψίες από 56 ασθενείς με νεφρίτιδα του ΣΕΛ, όπου διαπιστώθηκε ότι η ένταση της χρώσης της νεφρίνης διέφερε σημαντικά μεταξύ των τάξεων νεφρίτιδας ΣΕΛ(p<0,05).Στο υποσύνολο των 67 ασθενών στους οποίους μελετήσαμε την ανοσοϊστοχημική έκφραση της πρωτεΐνης p57 σε συνδυασμό με την σπειραματική έκφραση του psmad2/3 και του συν-ενεργοποιητή P300, η έκφραση του psmad2/3 είχε θετική συσχέτιση με το P300 (r=0.603, p<0.01), ενώ μια αντίστροφη συσχετιση βρέθηκε μεταξύ των p57 και psmad2/3 (r=-0.4, p<0.01), αλλά και του P300. (r=-0.45, p<0.01). Η σπειραματική έκφραση του pSmad2/3 παρουσίασε θετική συσχέτιση με τη φλεγμονή του διάμεσου ιστού. (r=0.29, p<0.05), ενώ αρνητική ήταν η συσχέτιση του p57 και της διάμεσης φλεγμονής. (r=-0.3, p<0.05) Όταν ομαδοποιήθηκαν οι ΣΝ σε υπερπλαστικές και μη υπερπλαστικές, οι συσχετισεις μεταξύ των psmad2/3, p300 και p57 διατηρήθηκαν μόνο για τις υπερπλαστικές ΣΝ. (r=0.35, p=0.04 και r=-0.37, p=0.03, αντίστοιχα).Συμπέρασμα: Τα αποτελέσματα της μελέτης φαίνεται να σκιαγραφούν δύο διαφορετικούς μηχανισμούς πρόκλησης της ποδοκυτταρικής βλάβης. Στις υπερπλαστικές ΣΝ, φαίνεται ότι η μείωση της έκφρασης του p57 επάγει την επανέναρξη του κυτταρικού κύκλου και την αποδιαφοροποίηση. Η ταυτόχρονη μειωση της έκφρασης του WT1, μπορεί να υποδηλώνει την μείωση του αριθμού των ποδοκυττάρων, αλλά και την αποδιαφοροποίηση τους που έχει ως αποτέλεσμα και την απώλεια της λειτουργικότητας τους. Στις μη υπερπλαστικές ΣΝ, από την άλλη πλευρά, η απώλεια της νεφρίνης φαίνεται ότι δεν συνοδεύεται από την επανεκκίνηση του κυτταρικού κύκλου και η ποδοκυτταρική βλάβη αφόρα κυρίως το Σχισμοειδές Διάφραγμα και τον σπειραματικό διηθητικό φραγμό, με αποτέλεσμα την εμφάνιση πρωτεινουρίας.