Συστήματα αποζημίωσης των παροχών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας
Authors: Καρακόλιας Στέφανος 
Published: August 2021

H διατριβή αποσκοπούσε να εντοπίσει διεθνώς εφαρμοσμένα μοντέλα αποζημίωσης, πιθανώς καταλληλότερα για -και πιο αποδεκτά από- τους παρόχους της Ελληνικής ΠΦΥ, προκειμένου να παρέχουν ποιοτικότερες και πιο προσβάσιμες υπηρεσίες. Η μεθοδολογία περιέλαβε ένα διττό ερευνητικό μέρος (κυρίως έρευνα και μελέτη περίπτωσης). Στην κυρίως έρευνα καταγράφηκαν μέσω ερωτηματολογίου οι απόψεις του ιατρικού προσωπικού της δημόσιας ΠΦΥ για τους περιοριστικούς παράγοντες της ποιότητας και προσβασιμότητας. Επίσης, κλήθηκαν να αξιολογήσουν το υφιστάμενο σύστημα αποζημίωσης για τους ίδιους και τις μονάδες τους, καθώς και να εκδηλώσουν προτίμηση σε εναλλακτικά συστήματα. Το δείγμα αποτελείτο από 284 ιατρούς του Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας (ΠΕΔΥ). Δευτερευόντως, αναπτύχθηκε μελέτη περίπτωσης στην περιφερειακή ενότητα Έβρου με σκοπό να αξιολογηθεί το δίκτυο και η οργάνωση της ΠΦΥ. Εφαρμόστηκε το εργαλείο “International Family Practice Maturity Matrix” και η προσέγγιση ήταν ποιοτική. Τα αποτελέσματα της κυρίως έρευνας ανέδειξαν ως σημαντικότερα εμπόδια της ποιότητας τη στενότητα οικονομικών πόρων και την έλλειψη κινήτρων προς το προσωπικό, και ως σημαντικότερα εμπόδια της πρόσβασης την έλλειψη πρόσθετων υπηρεσιών (κατ’ οίκον φροντίδα, τηλεφωνική γνωμάτευση κλπ.) και την αδυναμία των ασθενών να καλύπτουν τα ποσοστά συμμετοχής και συνασφάλισης. Το 90% των ιατρών δήλωσε ότι θεωρεί το μισθό τους κατώτερο του παραγόμενου έργου και το 41% αυτών κατώτερο αυτού συναδέλφων του ιδιωτικού τομέα. Ταυτόχρονα, το 43% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι ο μισθός τους δίνει κίνητρο για παράλληλη-παράνομη απασχόληση. Η πλειοψηφία των γενικών ιατρών δήλωσε προτίμηση στο συνδυασμό κατά κεφαλή και κατά πράξη αποζημίωσης (24,5%), αλλά οι περισσότεροι ειδικοί ιατροί επέμειναν στο μισθό (38,6%). Μόλις στο 1/3 των περιπτώσεων οι (κλειστοί) προϋπολογισμοί των μονάδων ΠΕΔΥ εκτελούνται πλεονασματικά, αλλά το πλεόνασμα συνήθως δεν είναι αξιοποιήσιμο. Το 32% των ερωτηθέντων θα συμφωνούσε με ένα σύστημα αποζημίωσης τύπου Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων για τις μονάδες ΠΕΔΥ και τα πιο κρίσιμα σημεία για την εφαρμογή του θεωρήθηκαν η επαρκής εκπαίδευση του προσωπικού και οι δικλίδες σε ενδεχόμενη προσπάθεια υπερτιμολόγησης. Τα αποτελέσματα της μελέτης περίπτωσης ανέδειξαν σημαντικές οργανωσιακές διαφοροποιήσεις μεταξύ κέντρων υγείας και πρώην μονάδων του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ), οι οποίες δεν έχουν εξαλειφθεί μέχρι στιγμής από το ΠΕΔΥ. Πρόκειται για αποκλίσεις μισθολογίου, πληροφοριακών συστημάτων και λειτουργίας. Βασικό συμπέρασμα της διατριβής είναι η έντονη δυσαρέσκειά των ιατρών της δημόσιας ΠΦΥ για την τρέχουσα μέθοδο αποζημίωσής τους, χωρίς όμως ομοφωνία στην αλλαγή του. Ριζική αλλαγή στην αποζημίωση των γενικών ιατρών, που έχουν εκδηλώσει επανειλημμένα την προτίμησή τους σε κατά κεφαλή αμοιβές, και προσαρμογές στις αμοιβές όλων των ειδικοτήτων με εισαγωγή οικονομικών κινήτρων, είναι δυνατό να οδηγήσουν σε βελτιωμένη ποιότητα και πρόσβαση. Το αντίστοιχο συμπέρασμα για τις μονάδες ΠΦΥ είναι ότι η αποζημίωσή τους πρέπει να προσανατολιστεί σε ομοειδείς ομάδες επισκέψεων, προκειμένου να υπάρχει αυτόνομη διαχείριση των κλειστών προϋπολογισμών. Η Ελληνική ΠΦΥ οφείλει να συγκλίνει στα διεθνή πρότυπα, με σημείο εκκίνησης παράλληλες παρεμβάσεις στη δομή και στις μεθόδους αποζημίωσης των παρόχων της.