Η δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Authors: Τσιλώνης Βίκτωρ 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή εστιάζει στον πυρήνα της δικαιοδοσίας του ΔΠΔ και συγκεκριμένα στους τρεις πυλώνες που συνιστούν τα θεμέλια της δικαιοδοσίας του: 1) στις προϋποθέσεις άσκησης της δικαιοδοσίας του(άρ 12 ΚΡΔΠΔ) 2) στο αντικείμενο της δικαιοδοσίας - καθ’ ύλην αρμοδιότητα, δηλαδή τα θεμελιώδη εγκλήματα που ορίζονται στο Καταστατικό του (άρ. 5-8Β ΚΡΔΠΔ: γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου, έγκλημα της επίθεσης) 3) στην αρχή της συμπληρωματικότητας που διέπει σύμφωνα με το Καταστατικό την «τελική δικαιοδοσία» του Δικαστηρίου, καθώς ένα έγκλημα δεν αρκεί μόνο να εμπίπτει καταρχάς στη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου (σύμφωνα με την καθορισμένη υλική, τοπική, ατομική και χρονική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου), αλλά θα πρέπει ταυτόχρονα να μην μπορεί να εκδικαστεί η υπόθεση από ένα κράτος-μέρος του Καταστατικού λόγω ηθελημένης ανικανότητας ή πραγματικής αδυναμίας (άρ. 17§1 (α) ΚΡΔΠΔ). Επίσης, πέρα από την εξέταση των τριών κεντρικών πυλώνων που αφορούν τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου θετικά, κρίθηκε σκόπιμο να εξεταστεί και η κύρια «αρνητική» προϋπόθεση για την άσκηση της δικαιοδοσίας του ΔΠΔ, δηλαδή το ζήτημα των ασυλιών, καθώς και οι επιχειρούμενες εξαιρέσεις στη δικαιοδοσία του ΔΠΔ που έχει επιχειρήσει το Συμβούλιο Ασφαλείας με Ψηφίσματά του στις καταστάσεις του Σουδάν και της Λιβύης.Η εξέταση και των τριών κεντρικών πυλώνων που καθορίζουν τη δικαιοδοσία του ΔΠΔ καθώς και του κρίσιμου θέματος των ασυλιών/ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας κρίθηκε απολύτως αναγκαία καθώς μόνο έτσι θα μπορούσε να επιχειρηθεί μια ολόπλευρη-ολιστική εξέταση της δικαιοδοσίας του ΔΠΔ, η οποία θα μπορούσε να συνεισφέρει σημαντικά στην μικρή ελληνική βιβλιογραφία πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα.Είναι ενδεικτικό ότι στην επίσημη περίληψη της απόφασης της 11ης Οκτωβρίου 2013 στην υπόθεση Αλ Σενούσι σημειώνεται ότι «η απόφαση του Τμήματος έλαβε υπ’ όψιν της, ολιστικά, ένα ευρύ φάσμα πραγματικών ισχυρισμών που τέθηκαν από τα μέρη και θεωρήθηκαν και σχετικοί και επαρκώς τεκμηριωμένοι, όπως την ποσότητα και ποιότητα των αποδείξεων, την έκταση, τη μεθοδολογία και τα μέσα της διερεύνησης της υπόθεσης του κ. Αλ Σενούσι, το παράδειγμα συγκεκριμένων δικαστικών διαδικασιών που διενεργήθηκαν μέχρι σήμερα κατά άλλων τέως αξιωματούχων του καθεστώτος Καντάφι, των προσπαθειών για την επίλυση θεμάτων του δικαστικού συστήματος μέσω διεθνούς βοήθειας, την έλλειψη νομικής εκπροσώπησης του κ. Αλ Σενούσι, τις σοβαρές δυσκολίες ασφάλειας σε ολόκληρη τη Λιβύη, την απουσία προγραμμάτων προστασίας μαρτύρων και τις δυσκολίες των εθνικών αρχών στην άσκηση ελέγχου σε συγκεκριμένα καταστήματα κράτησης».Βάσει ακριβώς της παραπάνω διαπίστωσης προκρίθηκε συνεπώς ως ορθότερο και τα θέματα της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου να μην αντιμετωπισθούν μόνο από τη σκοπιά του διεθνούς δικαίου, του ποινικού δικαίου ή του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά να επιχειρηθεί για πρώτη φορά μια «ολιστική» παρουσίαση της δικαιοδοσίας του. Η χρησιμότητα αυτής της ανάλυσης αναδεικνύεται ιδιαίτερα στα τμήματα της εργασίας σχετικά με την Παλαιστίνη και την έννοια του κράτους στο διεθνές ποινικό δίκαιο, στις ασυλίες και στην αρχή της συμπληρωματικότητας.