bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Detection of Flaws in Ship Hull Using Underwater Remotely Operated Vehicle
Authors: Sathisha KG  , Vivek V Kumar  , Sunil Prakash R  , Bopanna H R  , Ashik V
Published: July 2024

Fatigue leads to failure of ships and also fatigue is one of the major factors which can produce cracks in a ship. To maintain safety of ship structures, an optimum..inspection plan should be done. The robotics has become an important resource in recent years in the field of engineering. Earlier the ship inspection was carried out by humans. This paper explains how it could..be improved using ROV even though if it.is not completely autonomous for time being. Since the manual approach completely depends on the experience and..specialist knowledge. So, python programming image-based crack and hole detection is done as a replacement. This paper presents a review. of inspection of a ship hull using Remoted Operated Vehicle (ROV). Several power considerations..and designs are discussed and planned as per the requirement of ROV. The main purpose of this project is to detect crack and holes using.ROV at low cost, which is safe, portable, and also it is easy. to use. It uses camera for the visuals beneath the water for detection. An Arduino board is used as microcontroller a and Bluetooth module HC-05 to navigation of ROV to front, back, left, right and stop. A lithium battery of 12V is used for power supply and .converted to 5V while giving power supply to Arduino board. The remotely operated vehicle is constructed from PVC pipes which make them to float on the surface of the water. The underwater images captured..from the camera are processed through python..coding and the result..will be appeared on the system interface
Analysis of methods for managing ore dilution during mining of low-power deposits
Authors: Мусин А.А. , Матаев А.К. , Абеуов Е.А.
Published: July 2024

Статья посвящена исследованию разубоживания руды. Выполнен подробный анализ существующих методов управления разубоживанием руды при отработке маломощных рудных тел системами с открытым очистным пространством. Оценена эффективность их использования в различных горно-геологических условиях. Особое внимание было обращено на результаты зарубежных исследователей. Проанализированы методы, способствующие снизить разубоживание руды при разработке маломощных залежей. Маломощные рудные тела, как правило, имеют сложную структуру с возможными раздувами и пережимами. При отработке маломощных рудных залежей системой подэтажного обрушения с торцевым выпуском руды вероятность снижения содержания полезного ископаемого увеличивается.

In the review article, a detailed analysis of existing methods for controlling ore dilution during the development of low-power ore bodies by systems with an open treatment space is carried out, the effectiveness of their use in various mining and geological conditions is evaluated. The scientific article is devoted to the study of ore dilution. Special attention was paid by the authors to the results of foreign researchers. The methods contributing to the reduction of ore dilution during the development of low-power deposits are analyzed. Low-power ore bodies, as a rule, have a complex structure with possible inflations and clamps. When working off low-power ore deposits with a system of a sub-storey collapse with an end release of ore, the probability of a decrease in the mineral content increases. For example, the actual dilution of ore at the Akbakai deposit of Altynalmas JSC reaches 70% or more.
Study of the influence of the design of a centrifugal wheel on the pressure characteristics of a multistage pump
Authors: Исаметова М.Е. , Абилезова Г.С. , Карпеков Р.К. , Ткаченко Д.Е.
Published: July 2024

В статье приведены результаты экспериментального исследования влияния числа лопаток на напорно-энергетические характеристики многоступенчатого центробежного насоса. Испытывался вертикальный погружной многоступенчатый центробежный насос, в котором варьировались рабочие колеса с различным количеством лопастей. Колеса были изготовлены с помощью новейшей технологии быстрого прототипирования посредством SLA печати на высокопрочной полимерной смоле. В результате экспериментов было выявлено доминирующее влияние частоты и скорости вращения на производительность центробежного насоса. Проведенные исследования позволили сделать вывод, что количество лопастей не оказывает существенного влияния на производительность центробежного насоса.

The article presents the results of an experimental study of the influence of the number of blades on the pressure-energy characteristics of a multistage centrifugal pump. A vertical submersible multistage centrifugal pump was tested, in which impellers with a different number of blades were varied. The wheels were manufactured using the latest rapid prototyping technology through SLA printing on high strength polymer resin. As a result of the experiments, the dominant influence of the speed on the performance of the centrifugal pump was revealed. The conducted research allowed to conclude that the number of blades does not have a significant impact on the performance of a centrifugal pump.
Geochemistry of surface waters of lakes in East Kazakhstan
Authors: Ағалиева Б.Б. , Амралинова Б.Б. , Фролова О.В. , Рагданова А.А.
Published: July 2024

Зерттеудің мақсаты – сирек металдар мен басқа да пайдалы қазбалардың түрлерінің минералдануын анықтау үшін көл суларының және түбі шөгінділерінің химиялық құрамын зерттеу. Облыста жүргізілген экспедициялық зерттеулер нәтижесінде өзен-көлдердің гидрохимиялық құрамы негізгі көрсеткіштер бойынша анықталды, оның ішінде: рН, калий, натрий, магний, аммоний, нитрит, нитрат, фосфат, кремний, алюминий, мыс минералдануы, темір, қорғасын, мырыш, никель, кадмий, марганец және сирек металдар. Негізгі зерттеу объектілері ретінде Шығыс Қазақстан облысындағы Бурабай, Делбегетей және Шаған-Шар учаскелеріндегі минералданған (тұздылығы 1 г/л жоғары) көлдер алынды.

The purpose of the study is to study the chemical composition of lake waters and bottom sediments to determine the mineralization of rare metals and other types of minerals. As a result of expeditionary research in the region, the hydrochemical composition of rivers and lakes was determined according to the main indicators, including: pH, mineralization of potassium, sodium, magnesium, ammonium, nitrite, nitrate, phosphate, silicon, aluminum, copper, iron, lead, zinc, nickel, cadmium, manganese and rare metals. Mineralized (salinity above 1 g/l) lakes within the Burabay, Delbegetey and Shagan-Shar sites located in the East Kazakhstan region were taken as the main objects of study.
Prospects for the development of fresh groundwater from the Cretaceous deposits of the Zhem artesian basin in the Aktobe region
Authors: Сапаргалиев Д.С. , Муртазин Е.Ж. , Смоляр В.А. , Нурпеисов Р.А.
Published: July 2024

В статье представлен анализ изученности месторождений подземных вод меловых отложений Жемского бассейна пластовых и блоково-пластовых вод второго порядка, относящегося к Прикаспийской системе пластовых вод артезианского бассейна первого порядка в пределах Актюбинской области. Приведены актуальные сведения об эксплуатационных запасах и прогнозных ресурсах подземных вод, степени их изученности и освоения. Выделены наиболее перспективные для целей хозяйственно-питьевого водоснабжения населенных пунктов и промышленных объектов пресные и слабосолоноватые воды, приуроченные к альбским отложениям нижнего мела, распространенные в пределах Жемского артезианского бассейна практически повсеместно. Приведены перспективы освоения пресных подземных вод меловых отложений Жемского артезианского бассейна, в том числе за счет их переброски в вододефицитные регионы.

The article presents an analysis of the study of groundwater deposits study in the Cretaceous sites of the Zhem basin of the second order formation and block-formation waters, related to the Caspian system of formation waters of the first order artesian basin within the Aktobe region. Up-to-date information about operational reserves and forecast resources of groundwater, the degree of their study and development are given. Fresh and slightly brackish waters confined to the Albian deposits of the Lower Cretaceous distributed almost everywhere within the Zhem artesian basin and are singled out as the most promising for the purposes of domestic and drinking water supply of settlements and industrial facilities. The prospects for the development of fresh groundwater from the Cretaceous sites of the Zhem artesian basin, including their transfer to water-deficient regions, are presented.
Компьютерное моделирование кинематики жидкости в центробежном насосе и верефикация результатов расчета с эксперементальными данными
Authors: Isametova М.Е. , Abilezova G.S. , Akhmedov Kh.A.
Published: July 2024

The object of research is a multistage centrifugal pump for pumping water. The authors presented a method for hydrodynamic calculation of the flow kinematics in a centrifugal wheel, pressure characteristics of the pump. The calculations were carried out according to the passport data for the entire working area of the pump. In order to verify and verify the adequacy of the flow model, the results of pressure and efficiency factor were obtained experimentally on an automated hydraulic stand. The article presents a methodology for testing the pump and determining the measurement error. Calculation results are in satisfactory agreement with the passport data (within 3%). However, at low feeds, the real pressure characteristic has a «sinking» section, which is explained by manufacturing errors of the centrifugal wheel.

Объектом исследования является многоступенчатый центробежный насос для перекачки воды. Авторами приведена методика гидродинамического расчета кинематики потока в центробежном колесе, напорных характеритик насоса. Расчеты проводились согласно паспортным данным на всей рабочей зоне насоса. С целью верификации и проверки адекватности модели течений результаты напора и коэффициент полезного действия были получены экспериментальным путем на автоматизированном гидравлическом стенде. В статье приведена методика проведения испытаний насоса и определения погрешности измерений. Результаты расчетов удовлетворительно согласуются с паспортными данными (в пределах 3%). Однако, при малых подачах реальная напорная характеристика имеет «западающий» участок, что объясняется погрешностями изготовления центробежного колеса.
Analysis of delivery and shipment processes of ore in conditions sub-storey drilling systems
Authors: Ивадилинова Д.Т. , Кулжабаева Д.С. , Мустафин С.А. , Хусан Б.
Published: July 2024

Статья посвящена анализу доставки и отгрузки руды в условиях подземной добычи системой отработки подэтажными штреками с учетом дистанционного управления технологическим процессом. Анализ показал достоинства применения погрузочно-доставочных машин, оснащенных системами дистанционного управления. Для детального исследования вопроса доставки и отгрузки руды выбраны запасы Западного участка месторождения Нурказган, для сравнения приведены данные по Иртышскому руднику. По горнотехническим условиям Западного участка месторождения, а также в соответствии с анализом технологий доставки и отгрузки на аналогичных месторождениях наиболее приемлемыми являются варианты системы разработки подэтажного обрушения и система подэтажных штреков с последующей выемкой целиков и обрушением.

The article is devoted to the analysis of the delivery and shipment of ore in the conditions of underground mining by the system of mining by sublevel drifts, taking into account the remote control of the technological process. The analysis showed the advantages of using loading and delivery machines equipped with remote control systems. For a detailed study of the issue of delivery and shipment of ore, the reserves of the Western section of the Nurkazgan deposit were selected, for comparison, data on the Irtysh mine are given. According to the mining conditions of the Western section of the deposit, as well as in accordance with the analysis, the options for the development of sublevel caving and the system of sublevel drifts with subsequent excavation of pillars and caving are the most acceptable.
Пирит пен арсенопириттің меншікті беті мен кеуектілігін зерттеу
Authors: Chepushtanova T.A. , Maratuly D. , Mamyrbayeva К.К. , Brajendra М.
Published: July 2024

The paper presents the results of studying the modification of the specific surface area and porosity of pyrite and arsenopyrite during their thermal decomposition. It has been established that the decomposition of pyrite and arsenopyrite is accompanied by an increase in the pore volume from 0.303 10-3 to 1.23 10-3 with an increase in the degree of pyrite decomposition by about 41%, and then a decrease by about 0.131 10-3 m3/g. at a degree of decomposition of about 100%. The surface area of the pores increases from 0.31 to 1.085 m2/g with a subsequent decrease due to the coarsening and merging of small pores. An increase in porosity is accompanied by an increase in the aerodynamic resistance of particles resulting from increased dust formation of the furnace

В статье приведены результаты изучения модификации удельной поверхности и пористости пирита и арсенопирита при их термическом разложении. Установлено, что разложение пирита и арсенопирита сопровождается увеличением объема пор с 0,303·10-3 до 1,23·10-3 при увеличении степени разложения пирита примерно на 41%, а затем уменьшением примерно на 0,131·10-3 м3/г при степени разложения около 100%. Площадь поверхности пор увеличивается с 0,31 до 1,085 м2/г с последующим снижением за счет укрупнения и слияния мелких пор. Повышение пористости сопровождается увеличением аэродинамического сопротивления частиц, возникающим в результате повышенного пылеобразования печи

Мақалада пирит пен арсенопириттің термиялық ыдырауындағы меншікті бетінің өзгеруі мен кеуектілігін зерттеу нәтижелері келтірілген. Пирит пен арсенопириттің ыдырауы кеуек көлемінің 0,303·10-3-тен 1,23·10-3-ке дейін ұлғаюымен, пириттің ыдырау дәрежесінің шамамен 41% жоғарылауымен, содан кейін ыдырау дәрежесі шамамен 0,131·10-3 м3/г төмендеуімен бірге жүретіні анықталды.шамамен 100%. Кеуектердің беткі қабаты 0,31-ден 1,085 м2/г-ға дейін артады, содан кейін ұсақ кеуектердің кеңеюі мен бірігуіне байланысты төмендейді. Кеуектіліктің жоғарылауы пештің шаңының жоғарылауы нәтижесінде пайда болатын бөлшектердің жел жылдамдығының жоғарылауымен, пирит пен арсенопириттің бөлшектерін пештің реакциялық аймағынан ауа ағынымен ішінара ыдыратуымен бірге жүреді
Тарихи уақыт масштабында жер қойнауын кешенді игеру мен сақтаудағы ғылымның рөлі
Authors: Амралинова Б.Б. , Битимбаев М.Ж. , Қунаев М.С. , Солтабаева С.Т.
Published: July 2024

В статье приведена информация о роли науки в комплексном освоении и сохранении земных недр в историческом масштабе времени. Конечная цель совместного воздействия науки и образовательного процесса в решении вопросов освоения и сохранения недр – обеспечение экономики ресурсами и производством металлов. Горно-металлургический комплекс является становым хребтом государства, способствующим созданию развивающегося благополучного общества. Страны, имеющие минерально-сырьевые ресурсы, производят из них металлы и другую продукцию, страны, не имеющие их, но создающие высокотехнологичную экономику, должны обеспечить их импортом. Решение этих задач в совокупности становится конкретным требованием времени, и в его реализации определяющая роль принадлежит совместному развитию науки и образования, сопровождающими друг друга

The article provides information about the role of science in the complex development and preservation of the Earth’s interior on a historical time scale. The ultimate goal of the joint impact of science and the educational process in solving the issues of development and conservation of mineral resources is to provide the economy with resources and production of metals. The mining and metallurgical complex is the backbone of the state, contributing to the creation of a developing prosperous society. Countries that have mineral resources produce metals and other products from them, countries that do not have them, but create a high-tech economy, should provide them with imports. The solution of these tasks together becomes a specific requirement of the time, and in its implementation the determining role belongs to the joint development of science and education, accompanying each other.
Барит шикізатының ашылуына бірігу жағдайларының әсерін зерттеу
Authors: Turebekova K.S. , Katkeeva G.L. , Sultangaziev R.B. , Oskembekov I.M.
Published: July 2024

The object of works has been the barite-bearing technogenic wastes. These wastes have been not recycled yet. A promising solution to the issue is to explore the raw materials with the chemical methods, in particular, by a method of ammonium fluorosulfate desiliconization. The partial dependences of the raw material exploration on temperature, sintering time and consumption of the exploring reagents have been obtained. Based on the partial dependencies, a mathematical model of the sintering as a generalized multifactor equation has been created. This equation has determined the optimal conditions to explore the barite raw materials. A scheme of ammonium fluorinesulfate exploration of the barite raw materials has been developed

Жұмыс объектісі – Қарағайлы кен байыту фабрикасының құрамында барит бар техногендік қалдықтар. Минералогиялық құрамы күрделі болғандықтан құрамында барит бар қалдықтарды өңдеу мәселесі күрделі болып табылады. Мәселені шешудің перспективалы жолы – шикізатты химиялық әдістермен ашу. Ашудың математикалық моделін құру және процестің оңтайлы шарттарын анықтау мақсатында фторидпен және аммо- ний сульфатымен біріктіру арқылы барит шикізатын ашу бойынша зерттеулер жүргізілді. Шикізатты ашудың температураға, біріктіру уақытына және ашу реагенттерінің шығынына ерекше тәуелділіктері алынған. Жартылай тәуелділіктер негізінде жалпыланған көпфакторлы теңдеу түріндегі біріктіру процесінің математикалық моделі алынды, оған сәйкес барит шикізатын ашудың оңтайлы шарттары анықталды. Барит шикізатын фторсульфат аммонийді ашу схемасы әзірленді

Объектом работ являются баритсодержащие техногенные отходы Карагайлинской обогатительной фабрики. Проблема переработки баритсодержащих отходов состоит в сложном минералогическом составе. Перспективным решением проблемы является вскрытие сырья химическими методами. Проведены исследования вскрытия баритового сырья спеканием с фторидом и сульфатом аммония с целью построения математической модели вскрытия и определения оптимальных условий проведения процесса. Получены частные зависимости вскрытия сырья от температуры, времени спекания и расхода вскрывающих реагентов. На основании частных зависимостей получена математическая модель процесса спекания в виде обоб- щенного многофакторного уравнения, по которому определены оптимальные условия вскрытия баритового сырья. Разработана схема фторо-сульфато- аммонийного вскрытия баритового сырья
Качар кені жолында троллей тасымалдау жүйусінің қолдану модельдеуі
Authors: Shakenov А.Т. , Stolpovskikh I.N. , Iskak А.B.
Published: July 2024

Transportation costs in open pit mining may take 50 to 70% of overall open pit mining cost. Diesel fuel consumption takes more than 25% of owning and operating costs of large mining haul trucks and represents about 50% of carbon emissions at open pit sites. Modern software uses built-in characteristics of machine as rimpull and breaking performance, fuel, and electricity consumption rates. Computer simulation of CAT 794AC with trolley assist on conditions of Kachar mine 3068-meter haul road with 1100-meter trolley line section demonstrated 22% fuel consumption reduction and 10,9% higher production compare with conventional CAT 794AC. Study shown possible future efficiencies and practical recommendations for trolley assist application. During the study the real haul road condition’s data taken from mine site and used for simulation of future operational performance indicators. Key words: mining hauling truck; mine haul road; trolley assist; carbon emission, fuel efficiency, computer simulation, hydraulic front shovel, cost analyses, operator efficiency, lithium battery

Тау-кен ашық әдіспен өндіруге арналған тасымалдау шығындары, әдетте, ашық әдіспен өндірудің жалпы шығындарының 50-ден 70%-ға дейін болады. Дизельді отынды тұтыну ірі тау-кен жүк көліктерін иелену және пайдалану шығындарының 25%-дан астамын құрайды және карьерлер- ден шығатын көміртегі шығарындыларының шамамен 50%-ын құрайды. Қазiргі замангі компьтерлік шешімдер машинаның кіріктірілген сипаттама- ларын пайдаланады, мысалы, тарту және тежеу өнімділігі, отын мен электр энергиясын тұтыну. Компьтерлік симуляция 1100 м троллейбус желісі бар 3068 метрлік көлік жолының Качар кеніның ортасында троллей жүйесі бар CAT 794AC үлгісінің симуляциясы кәдімгі CAT 794AC-пен салыстырғанда отын шығынының 22%-ға төмендеуін және өнімділіктің 10,9%-ға артқанын көрсетті. Зерттеу болашақта мүмкін болатын тиімділікті және троллей тарту жүйесін пайдалану бойынша практикалық ұсыныстарды көрсетті. Зеріттеуде карьердер тасымалдауға арналған нақты жол жағдайлары пайдаланылды

Транспортные расходы при добыче открытым способом могут составлять от 50% до 70% от общих затрат на добычу. Потребление дизельного топлива составляет более 25% расходов на владение и эксплуатацию карьерных самосвалов и составляет около 50% выбросов углерода на карьерах. Современные программные решения используют встроенные характеристики машины, такие как тяговое усилие и тормозные характеристики, расход топлива и электроэнергии. Программное моделирование эксплуатации самосвала CAT 794AC с системой троллейной тяги в условиях Качар- ского рудника 3068-метровой технологической дороги с 1100-метровым участком троллейной линией продемонстрировало снижение расхода топлива на 22% и повышение производительности на 10,9% по сравнению с CAT 794AC в обычном исполнении. Исследование показало возможную эффектив- ность в будущем и практические рекомендации по применению системы троллейной тяги
Formation of the stability of the sides during drilling and blasting operations at the Kushmurunskoye field
Authors: Хусан Б. , Ивадилинова Д.Т. , Мусин А.А. , Асанова Ж.М.
Published: July 2024

The article is devoted to the study of the seismic effect of the explosion, the stability of the conditions of the quarry with the initial mining geological conditions and the parameters of drilling and blasting operations. On the basis of analytical methods, the calculation and analysis of the seismic stability of the rocks of the deposit was carried out. Also, data on the seismic effect of the explosion on the mass near the site of the explosion were obtained using instrumental measurements of the impact of the explosion in the quarry. Based on the results of measurements and calculations, rational parameters of drilling and blasting operations on the marginal contour of the quarry were proposed. As a result of the conducted research, the seismic coefficients of the ore Massif were determined. The lowest shear rate was determined for the ores of the Kusmurun deposit

Статья посвящена изучению сейсмического воздействия взрывных работ на устойчивость карьерных уступов с учетом исходных горно-геологических условий и параметров буровзрывных работ. На основе аналитических методов был проведен расчет и анализ сейсмостойкости горных пород месторождения. Также были получены данные о сейсмическом воздействии взрывных работ на массив вблизи источника с помощью инструментальных измерений воздействия взрывов в карьере. На основании результатов измерений и расчетов были предложены рациональные параметры буровзрывных работ в предельном контуре карьера. В результате выполненных исследований определены сейсмические коэффициенты массива горных пород. Установлена минимальная скорость сдвижения для горных пород Кушмурунского месторождения
Батыс Қазақстанның тұщы және сәл тұщы жерасты сулары ресурстарының қамтамасыз етілуі мен жағдайын бағалау
Authors: Смоляр В.А. , Токтар А.Т. , Нургазиева А.А. , Рахимова В.С.
Published: July 2024

В статье рассмотрены гидрогеологические возможности территории Западного Казахстана для водоснабжения населения и производственных объектов за счет использования пресных и слабосолоноватых подземных вод при крайнем дефиците пресных поверхностных вод. Дана оценка степени обеспеченности территорий административных областей подземными водами, пригодными для хозяйственно-питьевого водоснабжения. Приведена сравнительная оценка ресурсного потенциала, обеспеченности, состояния и перспектив использования ресурсов пресных и слабосолоноватых подземных вод для питьевого водообеспечения административных областей Западного Казахстана. В целом при удовлетворительной обеспеченности территории Западного Казахстана водными ресурсами имеются отдельные площади, где перспективы решения вопросов их обеспечения подземными водами ограничены или отсутствуют. Ключевые слова: подземные воды, пресные и слабосолоноватые воды, хозяйственно-питьевые воды, Западный Казахстан, ресурсы подземных вод, обеспеченность

Мақалада Батыс Қазақстан аймағының тұщы және сәл тұщы жерасты суларын пайдалану есебінен халықты және өндірістік объектілерді сумен жабдықтау үшін гидрогеологиялық мүмкіндіктері қарастырылған. Әкімшілік облыстар аймақтарын шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау үшін жарамды жерасты суларымен қамтамасыз ету дәрежесіне баға берілді. Тұщы және сәл тұщы жер асты суларының ресурстық әлеуетін салыстырмалы бағалау келтірілген. Батыс Қазақстанның әкімшілік облыстарын ауыз сумен қамтамасыз ету үшін тұщы және сәл тұздалған жер асты сулары ресурстарының ресурстық әлеуетін, қамтамасыз етілуін, жағдайын және пайдалануы тиімді және салыстырмалы бағалау келтірілген. Батыс Қазақстан аймағын су ресурстарымен қанағаттанарлықтай қамтамасыз етуде, оларды жер асты суларымен қамтамасыз ету мәселелерін шешуші үшін немесе шектеулі жекелеген аумақтар бар

The article reflects hydrogeological conditions and assessment of groundwater availability of Western Kazakhstan for water supply of population and industrial facilities through the use of fresh and slightly saline groundwater under the conditions of fresh surface water scarcity. The degree of groundwater availability divided by administrative areas with groundwater resources suitable for domestic and drinking water supply is assessed. A comparative assessment of the resource potential of fresh and slightly saline groundwater is given. A comparative assessment of the resource potential, availability, condition and prospects for the use of fresh and slightly brackish groundwater resources for drinking water supply of the administrative regions of Western Kazakhstan is given. In general, with a satisfactory provision of the territory of Western Kazakhstan with water resources, there are separate areas where the prospects for solving the issues of their provision with groundwater are limited or absent
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарының жұмыс орындарында кәсіби денсаулықты сақтау мәселелері
Authors: Едильбаева Л.И.
Published: July 2024

В статье рассмотрены вредные производственные факторы, наиболее часто регистрируемые в горнодобывающей, обрабатывающей и строительной отраслях Республики Казахстан и в других странах, а также причины низкой эффективности управления рисками профессионального здоровья в этих отраслях. Предложены мероприятия для плановых изменений по обеспечению экономической и законодательно закрепленной заинтересованности работодателей улучшать условия, рассчитанные на среднесрочную и долгосрочную перспективу, с применением риск-ориентированного подхода и международного опыта

The article considers the harmful industrial factors most frequently registered in the mining, manufacturing and construction industries of the Republic of Kazakhstan and other countries, as well as the reasons for low effi ciency of occupational health risk management in these industries. Measures for planned changes to ensure economic and statutory interest of employers to improve conditions, designed for the medium and long term, using risk-oriented approach and international experience are proposed

Мақалада Қазақстан Республикасының тау-кен өндіру, өңдеу және құрылыс салаларында және басқа елдерде жиі тіркелетін зиянды өндірістік факторлар, сондай-ақ осы салалардағы кәсіптік денсаулық тәуекелдерін басқарудың төмен тиімділігінің себептері қарастырылған. Жұмыс берушілердің экономикалық және заңнамалық тұрғыдан бекітілген мүдделілігін қамтамасыз ету бойынша жоспарлы өзгерістер үшін тәуекелге бағдарланған тәсіл мен халықаралық тәжірибені қолдана отырып, орта және ұзақ мерзімді перспективаға есептелген жағдайларды жақсарту бойынша іс-шаралар ұсынылды.
Шу-Іле металлогения зонасының геологиялық-құрылымдық ерекшеліктері және геодинамикасы туралы
Authors: Байбатша А.Б. , Кембаев М.К. , Раис С.Е. , Биякышев Е.Т.
Published: July 2024

Шу-Илеская зона протягивается в северо-западном направлении и является участком второй активной кольцевой геосутурной структуры Казахстана. На исследованной площади полезные ископаемые главным образом ассоциируют с интрузивными породами, приуроченными к зоне глубинных разломов геосутуры. Магматизм представлен различными по возрасту, размерам и составу как собственно плутоническими, так и субвулканическими образованиями. Разрывные нарушения являются преобладающим компонентом общего процесса деформаций. Фаза главной складчатости Шу-Илеской зоны прошла на границе силура и девона, после которой наступил этап орогенного развития. При этом в Жалайырской сутуре девонские прогибы в известной мере наследуют ордовикские, резкая смена режима морского осадконакопления и молассообразования субаэральным вулканическим свидетельствует о наступлении новой стадии геологического развития

Шу-Іле зонасы солтүстік-батыс бағытта созылып жатыр, ал аумақтың солтүстік бөлігінде субмеридиан бағытқа ие болады және Қазақстанның екінші белсенді сақина геостура құрылымының бөлікшесі болып табылады. Зерттелген аумақта пайдалы қазбалар негізінен геосутурадағы терең жарылымдар аумағында орналасқан интрузиялық таужыныстармен байланысты. Магматизм жасы, өлшемдері және құрамы әртүрлі плутон және субвулкан түзілімдерден тұрды. Жарылыддар жалпы деформация процесінің басым бөлігі болып табылады. Шу-Іле аймағының негізгі қатпарлану фазасы силур-девон шекарасында өткен, одан кейін орогендік даму кезеңі басталған. Сонымен қатар Жалайыр зонасы аумағында девон ойпаңдары белгілі дәрежеде ордовикте мұралаған. Теңіз шөгінділері мен моласса түзілу режимінің суасты жанартауына күрт өзгеруі, геологиялық дамудың жаңа кезеңінің басталғанын көрсетеді

The Shu-Ile zone extends in the north-west direction and in the northern part of the territory acquires a submeridional orientation and is the site of the second active ring geosuture of Kazakhstan. In this area, economic minerals are mainly associated with intrusive rocks confined to the zone of deep faults. Magmatism is represented by plutonic and subvolcanic formations of various ages, sizes and compositions. Rupture faults are the predominant component of the overall deformation process. The phase of the main folding of the Shu-Ile zone took place at the Silurian-Devonian boundary, after orogenic development began. At the same time the Devonian troughs to a certain extent inherit the Ordovician ones, a sharp change in the regime of marine sedimentation and molasse formation to the subaerial volcanic one indicates the onset of a new stage of geological development
Method for estimating the propagation zone of physical processes in the natural stressed state of the array
Authors: Таханов Д.Қ. , Жиенбаев А.Б. , Балпанова М.Ж. , Мусин Р.А.
Published: July 2024

Бұл мақалада техногендік әсер ету кезінде тау жыныстары массивінің кернеулі-деформацияланған күйін бағалаудың қолданыстағы әдістерін жіктеу және талдау және тау жыныстары массивінің орнықтылығын бағалаудың қазіргі әдістерінің қолданылуының шекараларын анықтау жүргізілді. Тау жыныстарындағы геомеханикалық процестердің физикасын сипаттау үшін әртүрлі мықтылық критерийлері қолданылады. Критерийлердің бір бөлігі эмпирикалық, ал бір бөлігі аналитикалық жолмен шығарылды. Осылайша, қолданыстағы бұзылу критерийлерін толық жіктеу қажеттілігі туындайды. Тау жыныстарын бұзу критерийлерін салыстыру нәтижесінде олардың артықшылықтары мен кемшіліктері анықталды. Сондай-ақ, мақалада профессор О.Сабденбекұлының ұсынған БАБО әдістемесінің артықшылықтары сипатталған, бұл әдісті геомеханика мәселелерін шешудегі заманауи тәсілдердің талаптары тұрғысынан жетілдіру ұсынылады

This article classifies and analyzes the existing methods for assessing the stress-strain state of a rock mass under man-made impacts, and defines the limits of applicability of modern methods for assessing the stability of a rock mass. To describe the physics of geomechanical processes in a rock mass, various strength criteria are used. Some of the criteria were derived empirically, and some – analytically. Thus, there is a need for a full-fledged classification of existing destruction criteria. As a result of comparing the criteria for the destruction of rocks, their advantages and disadvantages were revealed. The article also describes the advantages of the BABO technique proposed by Professor Sabdenbekovuly O. It is proposed to improve this method from the standpoint of the requirements of modern approaches in solving geomechanics problems

В данной статье проведена классификация и анализ существующих методов оценки оценки напряженно-деформированного состояния массива горных пород при техногенном воздействии, и определение границ применимости современных методов оценки устойчивости массива горных пород. Для описания физики геомеханических процессов в массиве горных пород используют различные критерии прочности. Часть критериев была выведена эмпирическим, а часть – аналитическим путем. Таким образом, возникает необходимость полноценной классификации существующих критериев разрушения. В результате сравнения критериев разрушения горных пород были выявлены их достоинства и недостатки. Также в статье описаны преимущества методики БАБО, предложенной профессором Сабденбековулы О. Предлагается совершенствовать данный метод с позиции требований современных подходов в решении задач геомеханики
Кварцты-глаукониттік құмдарды байыту технологиясы және кешенді желісі
Authors: Рудицкий А.В. , Блискун С.П.
Published: July 2024

Настоящая работа выполнена специалистами ООО НПФ «Магнитные и гидравлические технологии» с целью получения глауконитового концентрата из кварц-глауконитовой руды сухим методом обогащения. В статье описаны свойства глауконита. Приведены результаты лабораторных исследований, гранулометрический, минералогический и магнитный анализы. Достигнуты необходимые показатели концентратов для применения в качестве удобрения, кормовых добавок, адсорбента радиоактивных изотопов и нефтепродуктов. Разработана технологическая схема обогащения: сушка, измельчение, классификация, высокоградиентная магнитная сепарация. Разработана схема цепи аппаратов линии обогащения. Предложена оригинальная концепция построения фабрики, ее конфигурация и компоновка

Бұл жұмысты «Магниттік және гидравликалық технологиялар» ЖШС жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің мамандары құрғақ байыту әдісі- мен кварц-глауконит кенінен глауконит концентратын алу мақсатында жүргізілді. Мақалада глаукониттің қасиеттері сипатталған. Зертханалық зерттеулердің, гранулометриялық, минералогиялық және магниттік талдаулардың нәтижелері берілген. Тыңайтқыш, жемдік қоспалар, радиоактивті изотоптарды адсорбент және мұнай өнімдері ретінде пайдалану үшін концентраттардың қажетті көрсеткіштеріне қол жеткізілді. Байытудың технологиялық сұлбасы әзірленді: кептіру, ұнтақтау, жіктеу, жоғары градиентті магниттік сепарация. Байыту желісі құрылғыларының схемасы әзірленді. Зауыт салудың, оның конфигурациясы мен схемасының түпнұсқа тұжырымдамасы ұсынылған

This work was carried out by specialists from NPF Magnetic and Hydraulic Technologies LLC with the aim of obtaining glauconite concentrate from quartz-glauconite ore using the dry enrichment method. The article describes the properties of glauconite. The results of laboratory studies, granulometric, mineralogical and magnetic analyzes are presented. The necessary indicators of concentrates for use as fertilizer, feed additives, adsorbent of radioactive isotopes and petroleum products have been achieved. A technological scheme for enrichment has been developed: drying, grinding, classification, high-gradient magnetic separation. A circuit diagram of the enrichment line devices has been developed. An original concept for building a factory, its configuration and layout is proposed
Оңтүстік Торғай шөгінді бассейнінің Арысқұм иілуінің мұнай-газдылығының перспективалары
Authors: Демеуова А.Б. , Успенский Б.В. , Мадишева Р.К. , Амангельдиева Г.Б.
Published: July 2024

В данной статье рассмотрены закономерности распространения скоплений углеводорода на основе геохимических исследований. Показано, что анализ результатов индивидуального состава биомаркеров наряду с изучением изотопного состава углерода нефтей месторождений Арыскумского прогиба современными хроматографическими и масспектрометрическими методами позволяет создать представления о нефтегенерационном потенциале юрских отложений для прогноза неоткрытых ресурсов углеводородов в Арыскумском прогибе. Выявленные особенности состава углеводородов из нижней юры Арыскумского прогиба свидетельствуют о более высоком окислительно-восстановительном потенциале среды осадконакопления. Изученные нефти по своей термической преобразованности отличаются незначительно и относятся к категории «зрелые

Бұл мақалада геохимиялық зерттеулер негізінде көмірсутектер жинақтарының таралу заңдылықтары қарастырылған. Биомаркерлердің жеке құрамының нәтижелерін талдау қазіргі заманғы хроматографиялық және масспектрометриялық әдістермен Арысқұм иілісі кен орындарының көміртегі мұнайының изотоптық құрамын зерттеумен қатар Арысқұм иілуіндегі көмірсутектердің ашық емес ресурстарын болжау үшін юра шөгінділерінің мұнай генерациялық әлеуеті туралы түсінік қалыптастыруға мүмкіндік беретіні көрсетілген. Арысқұм иілісінің төменгі юра сынаналынған көмірсутектер құрамының анықталған ерекшеліктері тұндыру ортасының жоғары тотығу-тотықсыздану әлеуетін көрсетеді. Зерттелген мұнайлар термиялық түрленуі бойынша шамалы ерекшеленеді және «жетілген» санатына жатады

In this article, the regularities of the distribution of hydrocarbon accumulations based on geochemical studies are considered. It is shown that the analysis of the results of the individual composition of biomarkers, along with the study of the carbon isotope composition of the Aryskum depression oil fields by modern chromatographic and mass spectrometric methods, allows us to create ideas about the oil and gas generation potential of Jurassic sediments for the prediction of undiscovered hydrocarbon resources in the Aryskum depression.The revealed features of the composition of hydrocarbons from the Lower Jurassic of the Aryskum depression indicate a higher redox potential of the sedimentation medium. The studied oils differ slightly in their thermal transformation and belong to the category of «mature»
Табиғи ресурстарды құлдырған кендерді қолдану процесінде құрылған пайдалану
Authors: Medvedieva O.O. , Yakubenko L.V. , Kopach P.I. , Lubinsky R.S.
Published: July 2024

The development of natural resources based on the use of mining waste is a complex and multifaceted problem. The purpose of the article is to substantiate and develop a classification of methods for handling primary mining waste and the creation of an environmentally-oriented waste management technology in the development of steeply dipping mineral deposits. The prerequisites for the development of technological solutions that ensure the implementation of integrated use of natural resources are formulated, a classification of methods for handling primary waste from mining and an environmentally oriented technological scheme for the open development of steeply dipping mineral deposits are developed

Тау-кен өндірісінің қалдықтарын пайдалану негізінде табиғи ресурстарды игеру күрделі және көп қырлы мәселе болып табылады. Мақаланың мақсаты – тау-кен өнеркәсібінің бастапқы қалдықтарымен жұмыс істеу әдістерінің жіктелуін негіздеу және әзірлеу және тік құйылатын пайдалы қазбалар кен орындарын игеру кезінде қалдықтарды басқарудың экологиялық-бағдарланған технологиясын құру. Қоршаған ортаны кешенді басқаруды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін технологиялық шешімдерді әзірлеудің алғышарттары тұжырымдалды, бастапқы тау-кен қалдықтарымен жұмыс істеу әдістерінің классификациясы және тік пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен өндірудің экологиялық бағытталған технологиялық схемасы әзірленді

Освоение природных ресурсов, основанное на использовании отходов горного производства, является комплексной и многоаспектной проблемой. Целью статьи является обоснование и разработка классификации способов обращения с первичными отходами горного производства и создание эколого-ориентированной технологии обращения с отходами при разработке крутопадающих месторождений полезных ископаемых. Сформулированы предпосылки разработки технологических решений, обеспечивающих реализацию комплексного природопользования, разработана классификация способов обращения с первичными отходами горных работ и экологически ориентированная технологическая схема открытой разработки крутопадающих месторождений полезных ископаемых
Comparative analysis of industrial injuries in the mining and metallurgical industry of the Aktobe region
Authors: Жубандыкова Ж.У. , Оразбекова Р.Ж. , Исенгалиева Г.А. , Саитгалиев Р.Р.
Published: July 2024

Зерттеудің мақсаты – 2011-2020 жж. кезеңінде Дөң тау-кен байыту комбинатында (бұдан әрі ДТБК) негізгі жарақаттану қаупі бар цехтарды анықтау үшін жарақаттануды зерттеу және соның негізінде жарақаттанудың алдын алу және азайту бойынша ұсынымдар әзірлеу. Зерттеу әдістемесі зерттелген кезеңдегі жарақаттану статистикасын қолдана отырып, жарақаттануды зерттеудің статистикалық әдісіне негізделген. Шахталар өлім-жітім мен ауырлық дәрежесіндегі барлық жазатайым оқиғалардың ең көп бөлігін құрайтыны анықталды, яғни шахталар ДТБК өндірісінің ең қауіпті учаскелері болып табылады. Комбинат шахталарының ішінде ең жарақаттану көбі – ДНҚ атындағы шахта, онда 37 жазатайым оқиға тіркелді, оның ішінде 18 ауыр, 5 адам қайтыс болды

The purpose of the study is to study injuries at the Don Mining and Processing Plant (hereinafter referred to as DMPP) in the period 2011-2020 to identify the main traumatic workshops and, based on this, to develop recommendations for the prevention and reduction of injuries. The methodology of the study was based on the statistical method of injury research using statistical data on injuries for the study period. It has been established that mines account for the largest part of all accidents in terms of mortality and severity, i.e. mines are the most traumatic sites of the production of DMPP. Among the mines of the combine, the DNA mine is the most traumatic, where 37 accidents were recorded, including 18 serious, 5 fatal

Цель исследования – изучение травматизма на Донском горно-обогатительном комбинате (далее ДГОКе) в период 2011-2020 гг. для выявления основных травмоопасных цехов и на основании этого разработка рекомендаций по предупреждению и сокращению травматизма. Методология изучения основывалась на статистическом методе исследования травматизма с использованием статистических данных по травматизму за исследуемый период. Установлено, что на шахты приходится самая большая часть всех несчастных случаев по смертности и тяжести, т.е. шахты являются наиболее травмоопасными участками производства ДГОК. Среди шахт комбината наиболее травмоопасна шахта им. ДНК, где зафиксировано 37 несчастных случаев, в том числе 18 тяжелых, 5 со смертельным исходом
Pronomes de tratamento em cartas pessoais da família Bertaso escritas entre 1914 e 1942
Authors: Coelho Izete Lehmkuhl , Loregian-Penkal Loremi
Published: July 2024

O objetivo deste artigo é investigar os pronomes de tratamento usados nas cartas escritas pelos irmãos Elza, Serafim e Jayme, membros da família Bertaso do oeste de Santa Catarina. A amostra é composta por 110 cartas escritas entre 1914 e 1942. Este estudo se alinha à abordagem teórico-metodológica da Sociolinguística Histórica (Conde Silvestre, 2007), a qual se fundamenta em pressupostos da Teoria da Variação e Mudança (Weinreich; Labov; Herzog, 2006 [1968]). Os resultados da análise das cartas pessoais mostram ausência total do pronome você e uso preferencial do pronome tu como sujeito nulo e de o senhor como sujeito expresso. É possível dizer que há coexistência de formas de tratamento com base em variações sócio-pragmáticas. Elza muda o tratamento aos pais de o senhor para somente tu, enquanto Serafim e Jayme usam sempre o pronome tu. Esse mesmo pronome é de uso categórico nas relações sociais entre os irmãos.
Discurso e a legitimação do tratamento precoce da Covid-19 nas mídias digitais
Authors: Cordeiro Maria Sirleidy , Hubert Dalby Dienstbach
Published: July 2024

Este estudo apresenta uma discussão sobre Discurso e Covid-19 nas mídias digitais, analisando como narrativas no Twitter sobre tratamento precoce da Covid-19 reproduzem crenças e ideologias de determinados grupos sociais, a fim de organizar e controlar discursos e outras práticas sociais a partir do funcionamento textual-discursivo de estruturas linguísticas. A investigação está fundamentada em uma perspectiva sociocognitivista da Análise Crítica do Discurso (van Dijk, 2000, 2006, 2012a, 2012b, 2016). A metodologia utilizada possui caráter essencialmente analítico e interpretativo, com base em abordagens quali-quantitativas. Os resultados mostram que o discurso que reverbera no Twitter – com mais de 40% das interações – constitui o modelo mental do tratamento precoce para a Covid-19, o qual representa um contexto social e político brasileiro que reproduz crenças e opiniões na defesa do suposto tratamento precoce para a Covid-19 e, ao mesmo tempo, deslegitima recomendações da comunidade científica e da Organização Mundial da Saúde (OMS).
Escrita generativa algorítmica e universidade pós-humanista: a redação do ENEM na grande assemblagem cognitiva
Authors: Buzato Marcelo El Khouri , Leite Ana Luisa Marrocos
Published: July 2024

Neste ensaio, buscamos refletir sobre o atual boom das escritas gerativas (ou generativas) de inteligência artificial no contexto de preparação e avaliação de estudantes brasileiros para o ensino superior a partir da teoria da assemblagem cognitiva aplicada à redação do ENEM como instrumento de seleção de leitores-escritores compatíveis com uma universidade pós-humanista crítica. Depois de descrever e explicar o funcionamento básico de um grande modelo de linguagem como o que subjaz ao notório ChatGPT, inclusive seus modos de “raciocínio”, e esclarecer alguns dos mitos a seu respeito, propomos uma analogia entre o funcionamento desses modelos e o sistema de avaliação de escrita via redação do ENEM pela ótica da assemblagem. Concluímos que, embora a proposta de redação do ENEM tenha alguma eficácia em filtrar os modos de atenção-e-reconhecimento humanos em relação aos cibernético-computacionais, o sistema de avaliação como um todo também adquire modos de lidar com a linguagem análogos a algoritmos de cognição não humana. Ao final, discutimos essa conclusão à luz da consideração do ideal pós-humanista crítico de universidade e de escrita.
Apresentação
Authors: Butturi Junior Atilio , Pedralli Rosângela , Braga Sandro
Published: July 2024

Apresentação - Dossiê Produção Textual na Universidade
Uso e costume da terra: a escravidão ilegal de indígenas na Amazônia do século XIX
Authors: Henrique Marcio Couto
Published: July 2024

O artigo analisa a continuidade da escravidão dos indígenas na Amazônia do século XIX, contrária às leis da época, mas ditada pelo “uso e costume da terra”. Com base em matérias de jornais, obras de viajantes e documentos oficiais, conclui-se que a escravização dos indígenas nesse período tinha como alvos principais mulheres e crianças e que ocorria com o conhecimento e cumplicidade das autoridades provinciais. Recuperar e nomear as múltiplas formas de violência a que esses povos foram submetidos, especialmente a escravidão e o racismo, constitui forma de retirá-los do silenciamento a que foram submetidos pela historiografia.