ИСТОРИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ ГОСУДАРСТВЕННОГО ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНОГО ЗАПОВЕДНИКА-МУЗЕЯ «АЗРЕТ-СУЛТАН»: СОВРЕМЕННАЯ ОБЩЕСТВЕННО-ДУХОВНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ
Authors: Маханов Н.И. 
Published: November 2023

Мақаланың мақсаты – Қазақстанның ірі тарихи ескерткіштерінің бірі «Әзірет-Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайының қалыптасуы мен даму тарихына ғылыми талдау жасау. Сонымен қатар, аталған мұражайдың қазіргі таңдағы қызметінің рухани-қоғамдық аспектілеріне өзіндік көзқарас таныту. Зерттеу жұмысының міндеттерінің бірі музейдің қалыптасуы мен дамуының маңыздылықтарын айқындайтын тарихи-рухани себептердің мәнін айқындау. Бүгінгі таңдағы мұражайдың мемлекеттік және қоғамдық кеңістіктердегі рөлін бағалауда өзекті болып табылады. Мұражайға келушілердің статистика-лық деректерін сараптау және ортақ пайымға келуді алға қоямыз. Зерттеу жұмысының өзектілігі ретінде қазіргі ақпараттық және жаһандық қозғалыстардағы рухани- мәдени сананың қысымға ұшырау салдарларына жол бермеуді атар едік. Әсіресе өскелең ұрпақты ақпараттық толқындардың ағымынан сақтау және ұлттық мәдени болмыстарын жоғалтпауға тәрбиелеу- дің көзінің бірі ретінде мұражайлардың қызметін алға тартамыз. «Әзірет-Сұлтан» мұражайының тарихи-мәдени ресурстарын өскелең ұрпақтың санасына дұрыс жеткізе білу олардың бойындағы рухани құндылықтарды байыта түсетіндігі анық. Зерттеудің нәтижесінде «Әзірет-Сұлтан» мұражайының тарихи қалыптасу және даму жолдарына жана талдау жасалынды. Сонымен бірге, мұражайдың бүгінгі күндегі тарихи-рухани қызметіне түрлі мысалдар негізінде баға берілді. Мұражайларды дамыту ісінің болашақтағы мәніне қатысты пікірлер айшықталды. Кілт сөздер: қорық-мұражай, қоғамдық-рухани қызмет, тарихи даму, тарихи тұлғалар, жастарды тәрбиелеу, рухани сана.

Цель статьи - научный анализ истории становления и развития государственного историко-культур- ного заповедника-музея «Азрет-Султан», одного из крупнейших исторических памятников Казахстана. Кроме того, проявить своя точки зрения к духовно-общественным аспектам современной деятельности данного музея. Одной из задач исследовательской работы является определение сущности историко- духовных причин, определяющих значимость становления и развития музея. Сегодня актуальна оценка роли музея в государственных и общественных пространствах. Ставим перед собой задачу анализа статистических данных посетителей музея и выработки общего суждения. В качестве актуальности исследовательской работы мы бы назвали недопустимость застоя последствий духовно-культурного сознания в современных информационных и глобальных движениях. Особенно мы продвигаем деятельность музеев как одного из источников воспитания подрастающего поколения, чтобы уберечь себя от потока информационных волн и не потерять национально- культурную самобытность. Очевидно, что умение правильно донести историко-культурные ресурсы музея «Азрет-Султан» до сознания подрастающего поколения обогащает их духовные ценности. В результате исследования был проведен всесторонний анализ исторических путей становления и развития музея «Азрет-Султан». Вместе с тем, на основе различных примеров дана оценка историко- духовной деятельности музея на сегодняшний день. Были высказаны мнения относительно будущего значения развития музеев. Ключевые слова: заповедник-музей, общественно-духовная деятельность, историческое развитие, исторические личности, воспитание молодежи, духовное сознание.

The purpose of the article is a scientific analysis of the history of the formation and development of the state historical and cultural reserve-museum «Azret-Sultan», one of the largest historical monuments of Kazakhstan. In addition, to show their own point of view to the spiritual and social aspects of the modern activities of this museum. One of the tasks of the research work is to determine the essence of the historical and spiritual reasons that determine the significance of the formation and development of the museum. Today, the assessment of the museum's role in state and public spaces is relevant. We set ourselves the task of analyzing the statistical data of museum visitors and developing a general judgment. As the relevance of the research work, we would call the inadmissibility of the stagnation of the consequences of spiritual and cultural consciousness in modern information and global movements. We especially promote the activities of museums as one of the sources of education of the younger generation in order to protect themselves from the flow of information waves and not lose their national and cultural identity. It is obvious that the ability to properly convey the historical and cultural resources of the Azret-Sultan Museum to the consciousness of the younger generation enriches their spiritual values. As a result of the research, a comprehensive analysis of the historical ways of formation and development of the Azret-Sultan Museum was carried out. At the same time, on the basis of various examples, an assessment of the historical and spiritual activities of the museum today is given. Opinions were expressed on the future significance of the development of museums. Keywords: nature reserve-museum, social and spiritual activity, historical development, historical personalities, youth education, spiritual consciousness.