Ανάπτυξη κλίμακας για την αξιολόγηση της κοινωνικής αυτο-αποτελεσματικότητας των παιδαγωγών και διερεύνηση της σχέσης της με την αλληλεπίδραση παιδαγωγού-παιδιού και τα μαθησιακά αποτελέσματα
Authors: Βατού Αναστασία 
Published: November 2021

Η παρούσα διατριβή εισάγει στο πεδίο της εκπαίδευσης την έννοια της Kοινωνικής Aυτο-αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών. Η έννοια της Κοινωνικής Αυτο-αποτελεσματικότητας (Social Self-Efficacy) απαντάται συχνότερα στο επιστημονικό πεδίο του μάνατζμεντ και αναφέρεται στις πεποιθήσεις για τις ικανότητες του ατόμου σε σχέση με την επίδοση του στις διαπροσωπικές σχέσεις. Στην επιστήμη της παιδαγωγικής, το μεγαλύτερο μέρος των ερευνητών εστιάζει την προσοχή του στη γενική αυτο-αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών και τη σύνδεση της με τη διδασκαλία και τα ακαδημαϊκά επιτεύγματα των μαθητών, παραμελώντας σημαντικά την έννοια της αυτo-αποτελεσματικότητας σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις παιδαγωγού-μαθητή. Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει δύο βασικούς σκοπούς. Ο πρώτος σκοπός αφορά την εισαγωγή της έννοιας της κοινωνικής αυτο-αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών, με την διατύπωση ενός σαφούς ορισμού και την περιγραφή των διαστάσεών της. Ο δεύτερος σκοπός αφορά την κατασκευή ενός αξιόπιστου και έγκυρου εργαλείου μέτρησης της Κοινωνικής Αυτο-αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών προκειμένου να εκτιμηθεί η έννοια στην Ελλάδα. Επιμέρους στόχος της διατριβής είναι η διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ της Κοινωνικής Αυτο-αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών, με την ποιότητα των σχέσεων εκπαιδευτικών-μαθητών και με τα μαθησιακά αποτελέσματα των μαθητών. Για την εκπλήρωση των παραπάνω σκοπών πραγματοποιήθηκαν δύο πιλοτικές και μια κύρια έρευνας. Μέσω της πιλοτικής εφαρμογή της Kλίμακας της Κοινωνικής Αυτο-αποτελεσματικότητας των Εκπαιδευτικών (ΚΚΑΕ) σε 162 παιδαγωγούς πρώιμης παιδικής ηλικίας διερευνάται η αρχική εγκυρότητα και αξιοπιστία της. Η κύρια μελέτη επιβεβαιώνει την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της νέας κλίμακας σε ένα δείγμα 488 νηπιαγωγών. Ακόμη ο έλεγχος της εγκυρότητας του κριτηρίου της ΚΚΑΕ πραγματώνεται με την ποιότητα των σχέσεων εκπαιδευτικών-μαθητών αποκαλύπτεται μέσω της συμμετοχής 979 παιδιών και των αντίστοιχων εκπαιδευτικών από 123 τάξεις δημόσιων νηπιαγωγείων της Ελλάδας. Τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή των δεδομένων είναι: α) η Κλίμακα Κοινωνικής Αυτο-αποτελεσματικότητας Εκπαιδευτικών (ΚΚΑΕ), β) η κλίμακα Student-Teacher Relationship Scale (STRS), γ) η κλίμακα Child Appraisal of Relationship with Teacher Scale (CARTS), δ) το Peabody Picture Vocabulary Test-Revised (PPVT-R) και τέλος, ε) μια προσαρμογή του Test of Early Mathematics Ability - Short (TEMA-3). Τα αποτελέσματα των μελετών φανερώνουν την πολυδιάστατη φύση της ΚΚΑΕ αναδεικνύοντας τους πέντε παράγοντες. Επιπρόσθετα, ορισμένα δημογραφικά χαρακτηριστικά των παιδαγωγών συνδέονται με τη κοινωνική αυτο-αποτελεσματικότητα τους. Σε ότι αφορά το προφίλ της κοινωνικής αυτο-αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών φαίνεται ότι οι παιδαγωγοί σημειώνουν υψηλά επίπεδα κοινωνικής αυτο-αποτελεσματικότητας. Επιπλέον, η σημασία της έννοιας αναδεικνύεται από τα ευρήματα της συσχέτισής της με την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων εκπαιδευτικών– μαθητών στη τάξη. Η σημασία της διατριβής έγκειται στο γεγονός ότι προσφέρει νέες πληροφορίες στους εκπαιδευτικούς για τις ικανότητες τους αναφορικά με τις σχέσεις και αλληλεπιδράσεις με τους μαθητές. Οι πληροφορίες αυτές αναφέρονται στη γνώση που ανακύπτει από την αυτο-αξιολόγηση των πεποιθήσεων των εκπαιδευτικών και ενισχύει τον εντοπισμό των τομέων του παιδαγωγικού έργου που ενδεχομένως να χρειάζεται βελτίωση, εξέλιξη ή πρόσθετη επιμόρφωση. Αυτή η γνώση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική ενίσχυση των αλληλεπιδράσεων εκπαιδευτικών–μαθητών και για το σχεδιασμό στοχευμένων επιμορφώσεων και παρεμβάσεων προς την κατεύθυνση της αποτελεσματικής διαχείρισης της τάξης, αλλά και της δημιουργίας θετικού κλίματος στην τάξη. Επιπρόσθετα, η δημιουργία ενός αξιόπιστου και έγκυρου εργαλείου για τη μέτρηση της ΚΚΑΕ, αποτελεί ακόμη μία συνεισφορά της παρούσας διατριβής.