bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Cuestiones fiscales ligadas al uso comercial de Internet
Authors: Roccatagliata Franco , Hortalà I Vallvé Joan
Published: October 2023

El presente trabajo efectúa un estudio sobre las consecuencias fiscales que se derivan o pueden derivarse de la comercialización de productos y servicios a través de Internet, y las eventuales repercusiones de la red sobre los sistemas fiscales.
 
(*) Los autores manifiestan que las ideas expresadas en este artículo son sus puntos de vista, y en ningún caso pueden atribuirse a las instituciones en las que prestan sus servicios. Los autores pueden ser contactados en f_roccatagliata@compuserve.com y en joan.hortala@dg21.cec.be
Cánones y derechos de licencia. Su inclusión o no en el valor en aduana
Authors: Ibáñez Marsilla Santiago
Published: October 2023

Inmersos en una nueva estructura económica internacional, los elementos intangibles que incorporan los productos industriales representan cada día una parte más importante del valor total de los bienes. Por su parte, los impuestos que gravan la importación de mercancías se conciben como tributos que gravan bienes, pero no servicios. El problema se plantea a la hora de determinar si un determinado intangible forma parte del valor del bien que se importa, puesto que en tal caso debe integrarse en la base imponible de los impuestos a la importación. El análisis de las normas internacionales sobre valoración de las mercancías en aduana, así como de la implementación de las mismas, nos aporta luz acerca de una cuestión con repercusiones en otras figuras del sistema tributario.
El nuevo modelo de cesión de tributos y la financiación autonómica
Authors: Sánchez Galiana José Antonio , López Hernández Antonio M. , Pallarés Rodríguez Rosario
Published: October 2023

Actualmente, las Comunidades Autónomas se han constituido en unos entes territoriales con un creciente protagonismo en el sector público, gozando de autonomía financiera. Dicha autonomía financiera de las Comunidades Autónomas, a excepción del País Vasco y de Navarra, ha sido regulada por la Ley Orgánica 8/1980, de 22 de septiembre, de Financiación de las Comunidades Autónomas (LOFCA), modificada por la Ley Orgánica 3/1996, de 27 de diciembre. En base a la misma se han ido desarrollando y aprobando, desde 1980, diferentes modelos de financiación, a la vez que regulando el contenido y límites de la potestad tributaria de las Comunidades Autónomas, así como también se ha venido delimitando el contenido, interpretación y aplicación de los diferentes Estatutos de Autonomía.
El presente trabajo ha consistido en un estudio comparativo del modelo de financiación autonómica de régimen común vigente en el quinquenio 1992-1996 frente al existente en el quinquenio 1997-2001; modelo este que fue aprobado por el Consejo de Política Fiscal y Financiera de las Comunidades Autónomas, en su reunión de 23 de septiembre de 1996, e inspirado en la asunción, por parte de las Comunidades Autónomas, de un mayor «nivel de corresponsabilidad fiscal efectiva».
Este cambio ha ocasionado importantes modificaciones respecto a la cesión de tributos como recurso financiero; ampliándose el ámbito de la cesión a una parte del Impuesto sobre la Renta de las Personas Físicas, cesión no prevista hasta ese momento; y acordándose la atribución a las Comunidades Autónomas de ciertas competencias normativas en relación a los tributos cedidos, competencias que tampoco se preveían en la normativa vigente hasta ese momento.
Por tanto, el acuerdo citado ha originado la modificación parcial de la Ley Orgánica 8/1980, de 22 de septiembre (LOFCA), a través de la Ley Orgánica 3/1996, de 27 de diciembre, y por otra parte, la promulgación de una nueva ley de cesión de tributos, que, entre otros temas, establece el nuevo alcance y condiciones de la cesión de tributos a las Comunidades Autónomas (Ley 14/1996, de 30 de diciembre, de cesión de tributos del Estado a las Comunidades Autónomas y de medidas fiscales complementarias).
Calificación fiscal de las obligaciones convertibles
Authors: Vilarroig Moya Ramón
Published: October 2023

La calificación fiscal de la conversión de obligaciones en acciones ha sido una cuestión pacífica en la doctrina. Hasta 1985 nadie discutía que la naturaleza de dichas rentas era la de incremento de patrimonio. Sin embargo, tras la aparición de los rendimientos de carácter implícito parece que la calificación que merece la conversión de obligaciones en acciones (cuando éstas se emiten con carácter implícito) es la de rendimiento del capital mobiliario.
En el presente trabajo se defiende que tal calificación no es correcta. Entendemos que el tipo de emisión de las obligaciones (con rendimiento explícito o implícito) no afecta a la calificación de las obligaciones convertibles y que para determinar la naturaleza tributaria de este tipo de obligaciones debe precisarse, con carácter previo, qué operación se está calificando, pues no es lo mismo la prima de conversión que el saldo de conversión.
Partiendo de estas premisas se propone una reinterpretación de los artículos 43.Dos.h) del Reglamento del Impuesto sobre la Renta de las Personas Físicas y del artículo 48 de la Ley 18/1991.
Presentación
Authors: El Editor
Published: October 2023

No hay resúmenes disponibles.

Revista latinoamericana de teología, Vol. 36, No. 106, 2019: 3-4.
“Sinaí” de Medellín: la conferencia de 1968 como “nuevo pentecostés” para la iglesia latinoamericana
Authors: Scatena Silvia
Published: October 2023

No hay resúmenes disponibles.

Revista latinoamericana de teología, Vol. 36, No. 106, 2019: 11-28.
Medellín: centralidad de los pobres en la iglesia clamores y resistencias actuales
Authors: Aquino Júnior Francisco de
Published: October 2023

No hay resúmenes disponibles.

Revista latinoamericana de teología, Vol. 36, No. 107, 2019: 29-45.
fuerza de los pequeños en la Biblia
Authors: Ventura Campusano María Cristina
Published: October 2023

No hay resúmenes disponibles.

Revista latinoamericana de teología, Vol. 36, No. 106, 2019: 47-59.
legado de Monseñor Romero Mártir
Authors: Sobrino Jon
Published: October 2023

No hay resúmenes disponibles.

Revista latinoamericana de teología, Vol. 36, No. 106, 2019: 89-104.
Một số đặc điểm dịch tễ các trường hợp mắc cúm tại Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 2020 - 2022
Authors: Trang Phạm Nguyễn Minh , Linh Hoàng Thùy , Linh Võ Tuấn , Chương Lữ Nhất , Trình Trương Khổng Bá , Tùng Trịnh Xuân , Quốc Vũ Vi , Hường Phùng Thị Thu
Published: October 2023

Chúng tôi thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu dữ liệu nhằm mô tả một số đặc điểm dịch tễ các trường hợp mắc cúm tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 01/2020 - 12/2022. Kết quả cho thấy sự lây lan của cúm xảy ra quanh năm với đỉnh dịch vào tháng 10 trong năm 2020, 2022 và vào tháng 6 trong năm 2021. Trong năm 2022, số lượng ca mắc cúm tăng gấp đôi so với hai năm trước đó. Quận 6 và Quận 7 là hai quận ghi nhận số ca nhiễm cúm cao nhất trong năm 2020 và 2021. Tuy nhiên, trong năm 2022, Quận 7 và huyện Nhà Bè trở thành hai khu vực có số ca nhiễm cúm cao nhất. Trong giai đoạn 2020 - 2021, khu vực nội thành ghi nhận số ca nhiễm cúm cao hơn, nhưng trong giai đoạn sau đó, khu vực ngoại thành lại ghi nhận số ca mắc cúm cao hơn. Xét về đặc điểm người bệnh nhiễm cúm, tỷ lệ nhiễm cúm cao hơn ở nữ giới (55,2%) so với nam giới. Nhóm trẻ em (< 5 tuổi) chiếm 3,4%, nhóm 5 – 64 tuổi chiếm 83,9% và nhóm người già (≥ 65 tuổi) chiếm 12,7%. Cúm A (59%) chiếm tỷ lệ cao hơn cúm B và 86,2% bệnh nhân được điều trị ngoại trú. Kết quả của nghiên cứu cung cấp thêm thông tin chi tiết về tình hình dịch tễ của cúm mùa tại Tp. HCM trong giai đoạn đại dịch COVID-19.
Đặc điểm suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ 6 - 24 tháng tuổi tại một số xã người dân tộc thiểu số của tỉnh Gia Lai và Kon Tum năm 2022
Authors: Hà Nguyễn Thanh , Hà Nguyễn Ngọc , Việt Nguyễn Quốc
Published: October 2023

Suy dinh dưỡng (SDD) thấp còi trẻ em ở khu vực Tây Nguyên luôn có tỷ lệ ở mức cao nhất cả nước. Mục tiêu của bài báo nhằm mô tả đặc điểm SDD thấp còi ở trẻ 6 - 24 tháng tại 1 số xã người dân tộc thiểu số thuộc tỉnh Gia Lai và Kon Tum năm 2022. Nghiên cứu cắt ngang trên 703 trẻ 6 - 24 tháng tuổi và bà mẹ của trẻ tại 5 xã của 2 tỉnh Gia Lai và Kon Tum, từ 8/2021 đến 6/2022. Kết quả cho thấy, tỷ lệ SDD thấp còi của trẻ 6 - 24 tháng tuổi ở mức ý nghĩa sức khoẻ cộng đồng cao (34,2%), chủ yếu là SDD mức độ vừa (25,0%), tỷ lệ SDD cao nhất ở trẻ13 - 18 tháng (41,6%). Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa SDD thấp còi với dân tộc, cân nặng sơ sinh thấp, tình trạng nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Tỷ lệ SDD thấp còi trong nhóm có mẹ làm nghề nông, gia đình có trên 2 con, gia đình thuộc hộ nghèo và không có nhà tiêu hợp vệ sinh cao hơn các nhóm còn lại (p < 0,001 và p < 0,05). Cần có biện pháp truyền thông phù hợp đối với bà mẹ tại vùng dân tộc để nâng cao kiến thức về chăm sóc thai sản, nuôi con bằng sữa mẹ và sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh góp phần giảm SDD thấp còi.
Hiệu quả sử dụng chất béo trung tính chuỗi trung bình đối với cân nặng, chỉ số khối cơ thể của phụ nữ 20 - 45 tuổi thừa cân béo phì năm 2020
Authors: Tuyết Đoàn Thị Ánh , Tú Nguyễn Song , Vân Trần Khánh , Tuyên Lê Danh
Published: October 2023

Nghiên cứu thử nghiệm can thiệp cộng đồng, ngẫu nhiên, mù đôi có đối chứng trên 141 phụ nữ thừa cân béo phì tuổi từ 20 - 45 tuổi nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng chất béo trung tính chuỗi trung bình (dầu Medium chain triglycerides – MCT) đối với cân nặng, chỉ số khối cơ thể tại Bắc Giang. Đối tượng được chia 2 nhóm ngẫu nhiên trong đó nhóm can thiệp sử dụng 20ml dầu MCT và sữa chua, nhóm chứng sử dụng 20ml dầu nành thông thường và sữa chua trong 4 tháng. Kết quả cho thấy sau 2 và 4 tháng sử dụng, cân nặng trung bình (TB) của nhóm can thiệp giảm lần lượt là (1,4 ± 1,7kg) và (1,2 ± 2,0kg), khác biệt có ý nghĩa thống kê so với nhóm chứng tương ứng (0,5 ± 1,4kg) và (0,2 ± 2,0kg) với p < 0,01; sự thay đổi chỉ số khối cơ thể (BMI) TB (0,7 ± 0,8kg/m2) và (0,6 ± 0,9kg/m2) khác biệt có ý nghĩa so với nhóm chứng giảm tương ứng (0,3 ± 1,7kg với p < 0,001) và (0,2 ± 1,0kg với p < 0,01). Tỷ lệ thừa cân béo phì giảm khác biệt có ý nghĩa so với nhóm chứng ở cả giai đoạn 2 và 4 tháng sau can thiệp (p < 0,05). Vì vậy, sử dụng dầu MCT trong bữa ăn cho phụ nữ 20 - 45 tuổi thừa cân, béo phì có thể góp phần cải thiện cân nặng và giảm chỉ số khối cơ thể và tỷ lệ thừa cân béo phì.
Thực trạng giảm thính lực nghề nghiệp ở người lao động tại một công ty đồ gỗ nội thất tỉnh Bình Dương năm 2022
Authors: Bích Nguyễn Ngọc , Tự Nguyễn Long
Published: October 2023

Giảm thính lực nghề nghiệp hay điếc nghề nghiệp là một bệnh do tiếng ồn có cường độ cao trên mức gây hại của môi trường lao động, tác động như một vi chấn thương âm, trong một thời gian dài, gây tổn thương không phục hồi ở cơ quan Corti tai trong. Nghiên cứu được tiến hành nhằm mô tả tình trạng giảm thính lực nghề nghiệp ở người lao động tại một công ty đồ gỗ nội thất tỉnh Bình Dương năm 2022. Nghiên cứu cắt ngang được tiến hành trên 128 người lao động tham gia vào dây chuyền sản xuất tại công ty đồ gỗ nội thất tỉnh Bình Dương bằng cách sử dụng bảng phát vấn, đo thính lực sơ bộ cho người lao động và hồi cứu số liệu môi trường thứ cấp. Kết quả nghiên cứu cho thấy cường độ ồn dao động từ 65,7dBA đến 95,6dBA tùy từng bộ phận với 28/141 số mẫu vượt tiêu chuẩn cho phép chiếm tỷ lệ 19,9%. Có 3,9% người lao động bị giảm thính lực tai phải, số người bị giảm thính lực tai trái là 1,6% và 19,6% người lao động bị giảm thính lực hai tai. Tỷ lệ giảm thính lực nghề nghiệp ở người lao động là 9,4%.
Tỷ lệ kháng kháng sinh cao của vi sinh đường ruột Gram âm ở một nhóm nhỏ trẻ đến 24 tháng tuổi khoẻ mạnh tại Thành phố Hồ Chí Minh
Authors: Phúc Lại Ngô Gia , Phúc Hồ Diễm , Yến Huỳnh Xuân , Ngạn Nguyễn Thị , Hà Nguyễn Thị , Trí Nguyễn Cao , Nghĩa Nguyễn Hữu , Bảo Nguyễn Hoàng , Thư Phạm Hiền Anh , Vy Trần Thị Thanh , My Phan Thị Hà , Thư Vũ Hoàng Phương , Trung Nguyễn Vĩnh , Hoa Ngô Thị , Xuân Ngô Minh
Published: October 2023

Kháng kháng sinh là một trong những mối quan tâm sức khoẻ cộng đồng hàng đầu hiện nay. Trong đó, hệ vi sinh vật Gram (-) đường ruột (coliforms) đóng một vai trò quan trọng trong sự lan truyền các vi khuẩn và gen kháng kháng sinh. Nghiên cứu này nhằm xác định tỉ lệ lưu hành của coliforms kháng kháng sinh của 105 trẻ em khoẻ mạnh tại Thành phố Hồ Chí Minh. Vi khuẩn kháng kháng sinh trong mẫu phân của trẻ: 0 - 3 ngày tuổi, 6 - 12 và 18 - 24 tháng tuổi, được định lượng bằng phương pháp trải nhỏ giọt trên các đĩa môi trường chọn lọc. Tỉ lệ phát hiện và mật độ coliforms kháng với tetracycline và amoxicillin/ clavulanate trong các mẫu đều cao (> 91,0%). Mật độ coliforms kháng tetracycline cao nhất ở nhóm trẻ sơ sinh (100,0% [87,0 - 100,0%]) (p < 0,05). Coliforms kháng colistin chỉ được phát hiện từ 18/70 (25,7%) trẻ thuộc hai nhóm trẻ từ 6 - 12 và 18 - 24 tháng tuổi, với mật độ lần lượt là 1,4% [0,0 - 4,5%] và 2,87% [0,3 - 13,6%]. Kết quả nghiên cứu xác định tỉ lệ 98,8% trẻ tham gia mang vi sinh Gram (-) đường ruột kháng với ít nhất một kháng sinh, bao gồm colistin, với mật độ kháng dao động từ 1,4% đến 100,0%. Trẻ sơ sinh trong nghiên cứu này có tỉ lệ và mật độ kháng cao với tetracycline và amoxicillin/clavulanate dù không sử dụng các kháng sinh này.
Tổng quan các dịch vụ dược lâm sàng trong lĩnh vực Sản Phụ khoa và kinh nghiệm triển khai từ Bệnh viện Phụ sản Trung ương
Authors: Tuấn Nguyễn Huy , Hải Nguyễn Thành , Thảo Nguyễn Thị , Thảo Cao Thị Bích , Thủy Nguyễn Thị Thu , Hải Lê Bá
Published: October 2023

Các dịch vụ dược lâm sàng đang được triển khai rộng rãi trong các bệnh viện trên toàn thế giới nhằm nâng cao việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả. Tuy nhiên, trong lĩnh vực sản phụ khoa vẫn còn rất hạn chế. Mục đích bài viết này nhằm tổng quan về các dịch vụ dược lâm sàng trong lĩnh vực sản phụ khoa và kinh nghiệm triển khai tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương trong khoảng thời gian 1 năm trở lại đây. Thu thập các tài liệu, y văn để tổng quan từ các văn bản pháp qui liên quan đến hoạt động dược lâm sàng tại Việt Nam; nguồn thông tin tìm kiếm được trên Google; Google học thuật và Pubmed và các số liệu, báo cáo về hoạt động dược lâm sàng đã triển khai tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Các dịch vụ dược lâm sàng này là xu hướng tất yếu tại các bệnh viện và minh chứng rõ nét thể hiện vai trò của dược sĩ lâm sàng trong công tác chăm sóc, điều trị cho bệnh nhân trong lĩnh vực sản phụ khoa.
Tiếp cận chẩn đoán trước sinh các bất thường hình thành vỏ não: Từ siêu âm đến hình ảnh cộng hưởng từ
Authors: Hùng Nguyễn Thế , Mai Phạm Chi
Published: October 2023

Vỏ não đóng vai trò quan trọng trong trí nhớ, sự chú ý, tri giác, nhận thức và ngôn ngữ của con người. Các bất thường vỏ não ngày càng được chứng minh là nguyên nhân chính gây ra các bệnh lý như động kinh, chậm phát triển trí tuệ và các rối loạn thần kinh - vận động khác. Mục tiêu của nghiên cứu này là tổng quan vai trò của siêu âm và cộng hưởng từ (CHT) trong chẩn đoán trước sinh các bất thường hình thành từ vỏ não. Các bất thường này có thể xảy ra ở các giai đoạn khác nhau của thời kỳ phôi thai. Siêu âm và đặc biệt là CHT là một công cụ hữu hiệu giúp chẩn đoán trước sinh cũng như phân loại các bất thường này. Siêu âm luôn là phương pháp đầu tay, giúp tiếp cận và phát hiện sớm nhất các tổn thương não và vỏ não, có thể được thực hiện trong suốt thai kỳ. CHT có ưu điểm vượt trội so với siêu âm trong việc đánh giá các bất thường phát triển vỏ não. Nắm vững các dấu hiệu gợi ý bất thường hình thành vỏ não trên siêu âm và CHT sẽ tăng khả năng phát hiện tổn thương và hạn chế các sai sót trong thực hành chẩn đoán trước sinh.
Tình hình tử vong mẹ tại 31 tỉnh phía Bắc Việt Nam năm 2022
Authors: Cường Trần Danh , Duẩn Phạm Duy , Chung Phạm Văn , Nguyên Hoàng Thị , Hiền Trần Thị , Linh Nguyễn Thị Huyền
Published: October 2023

Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu mô tả tình hình tử vong mẹ năm 2022 tại 31 tỉnh/thành phố phía Bắc Việt Nam. Nghiên cứu mô tả hồi cứu các trường hợp tử vong mẹ năm 2022 của 31 tỉnh thu thập được thông tin của 45 ca tử vong mẹ. Tai biến và tử vong tại nhà lần lượt là 53,3% và 33,4%. Tuổi thai khi bà mẹ tử vong chủ yếu 3 tháng cuối (84,5%). Thời điểm tử vong nhiều nhất là sau đẻ từ 2 - 42 ngày (40,2%), tiếp đến trong vòng 24 giờ sau đẻ (33,4%). Các trường hợp tử vong mẹ chủ yếu do nguyên nhân trực tiếp (62,2%) trong đó băng huyết chiếm 31,1%. Như vậy, trong 45 ca tử vong mẹ năm 2022 tập trung chủ yếu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Tai biến và tử vong tại nhà vẫn chiếm tỷ lệ cao, đây là những trường hợp có thể phòng tránh được nếu phát hiện và xử trí sớm.
Thực trạng sử dụng imipenem trong điều trị nhiễm khuẩn sản phụ khoa tại Khoa Sản nhiễm khuẩn Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2022 – 2023
Authors: Hà Thân Thị Hải , Bắc Nguyễn Quảng , Thuỷ Nguyễn Thị Thu , Thảo Cao Thị Bích , Chi Tạ Thị Mai , Tuấn Nguyễn Huy , Hưng Nguyễn Duy , Hạnh Phạm Thị Vân
Published: October 2023

Imipenem là kháng sinh dự trữ có nhu cầu sử dụng lớn tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Mục tiêu của nghiên cứu là mô tả thực trạng sử dụng imipenem trong điều trị nhiễm khuẩn sản phụ khoa tại khoa Sản nhiễm khuẩn. Nghiên cứu mô tả tiến cứu được tiến hành trên 55 bệnh án sử dụng imipenem tại khoa Sản nhiễm khuẩn giai đoạn 9/2022 - 3/2023. Kết quả cho thấy 54 bệnh án có chẩn đoán nhiễm khuẩn. Nhiễm khuẩn phổ biến nhất là áp - xe phần phụ (46,4%) và nhiễm khuẩn vết mổ thành bụng (21,4%). Tất cả bệnh nhân có chẩn đoán nhiễm khuẩn đều được làm xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn. Hầu hết chủng Gram (-) phân lập được còn nhạy cảm với imipenem (93%). Imipenem được sử dụng hầu hết trong phác đồ kinh nghiệm (83,3%). Phác đồ imipenem phối hợp chiếm 62,5%, levofloxacin là kháng sinh phối hợp phổ biến nhất. Liều dùng phổ biến là 1g/lần, 2 hoặc 3 lần/ngày (83,7%). 74,5% bệnh án có chỉ định khoảng đưa liều không cách đều. Chỉ định imipenem cho các nhiễm khuẩn trong nghiên cứu đã được khuyến cáo trong các hướng dẫn điều trị tuy nhiên trong một số trường hợp việc sử dụng imipenem là chưa thực sự tối ưu. Cần xây dựng hướng điều trị nhiễm khuẩn sản phụ khoa trên cơ sở tối ưu hóa việc sử dụng imipenem.
Chi phí điều trị trực tiếp cho trẻ sơ sinh non tháng tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2022
Authors: Giang Vũ Thị Hương , Minh Nguyễn Quang , Phương Lê Hoàng , Hoa Nguyễn Thị
Published: October 2023

Mục tiêu của nghiên cứu là xác định chi phí điều trị trực tiếp cho trẻ sơ sinh non tháng tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 657 trẻ sinh non từ 28 đến dưới 37 tuần tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương từ tháng 10 năm 2021 đến tháng 10 năm 2022. Kết quả nghiên cứu cho thấy chi phí điều trị trung bình cho một trẻ sinh non là 19.640.490 đồng trong 16,9 ± 19,2 ngày với tuổi thai và cân nặng trung bình lần lượt là 33,0 ± 2,4 tuần và 1837,2 ± 562,1gram. Chi phí ngày giường chiếm 38,64%, tỷ lệ tử vong trong nghiên cứu là 5,2%. 64,9% trẻ mắc rối loạn hô hấp với chi phí điều trị trung bình là 23.610.051 đồng. Thời gian điều trị tăng 1 ngày thì chi phí điều trị tăng 1.284.588 đồng. Từ kết quả cho thấy, chi phí điều trị tăng dần theo thời gian điều trị. Tỷ lệ tử vong và chi phí điều trị giảm dần theo tuổi thai và cân nặng của trẻ. Do đó, để giảm chi phí điều trị, cần giảm thời gian nằm viện của trẻ sinh non và tăng cường các biện pháp dự phòng sinh non để giảm tỷ lệ mắc cũng như tỷ lệ tử vong của trẻ.
Giá trị của thang điểm REID trong sàng lọc ung thư cổ tử cung
Authors: Hoa Đào Thị , Chung Nguyễn Thị Thủy , Giang Phạm Minh , Thanh Lê Thị Phương , Thủy Lê Thu , Tú Hứa Thanh , Mí Nguyễn Thị , Kim Nguyễn Thị Hoàng
Published: October 2023

Mục tiêu của nghiên cứu là xác định giá trị của thang điểm REID khi soi cổ tử cung trong sàng lọc ung thư cổ tử cung (UTCTC). Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 84 bệnh nhân (BN) tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2021. Bệnh nhân đủ tiêu chuẩn nghiên cứu được khám lâm sàng, Pap smear, HPV test, soi cổ tử cung (CTC) và sinh thiết giải phẫu bệnh (GPB). Tuổi trung bình của các đối tượng là 39,28 ± 9,08. Trong nghiên cứu 21 BN có kết quả GPB là lành tính tương đương tỷ lệ 25%, 63 bệnh nhân có kết quả là tổn thương CTC, trong đó tổn thương tiền ung thư là dạng chiếm đa số, tỷ lệ CIN I, II, III lần lượt là 35,7%; 16,7% và 10,6%. Ung thư (UT) biểu mô vảy và biểu mô tuyến tỷ lệ lần lượt là 8,4% và 3,6%. Ngưỡng giá trị tối ưu của thang điểm REID trong chẩn đoán UTCTC là 4,5. Với ngưỡng này, độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị dự báo âm tính, dương tính và giá trị chẩn đoán lần lượt là 76,2%; 66,7%; 48,3%; 85,7% và 73,8%. Diện tích dưới đường cong quanh các mốc cut-off điểm REID là 0,852 với khoảng tin cậy 95% CI 0,736 - 0,969. Kết luận, thang điểm REID khi soi CTC là một công cụ có giá trị cao trong sàng lọc UTCTC.
Thực trạng thực hiện chăm sóc co hồi tử cung và hỗ trợ cho trẻ sơ sinh bú của hộ sinh tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2022
Authors: Hà Ngô Thị Minh , Huyền Lê Thu , Tùng Lê Thanh
Published: October 2023

Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 50 hộ sinh tại Khoa Đẻ của Bệnh viện Phụ sản Trung ương nhằm mô tả thực trạng thực hiện chăm sóc co hồi tử cung và hỗ trợ cho trẻ sơ sinh bú của hộ sinh tại bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2022. Có 42 trường hợp có thực hiện các thao tác xoa đáy tư cung và đảm bảo các yếu tố chuyên môn, chiếm tỷ lệ 84%. Có 8 trường hợp có thực hiện xoa đáy tử cung làm nhưng không đạt, chiếm tỷ lệ 16%. 100% các trường hợp sản phụ được hộ sinh tư vấn về việc cho trẻ sơ sinh bú sớm. 84% sản phụ được hỗ trợ cho trẻ sơ sinh bú chiếm. Về kiến thức của hộ sinh, Có 17 hộ sinh nêu được chính xác 3 dấu hiệu trẻ sơ sinh đòi bú bao gồm chảy nước dãi, mở miệng, lè lưỡi và liếm (34%). Đa số hộ sinh chỉ nêu được 2 dấu hiệu, chủ yếu là chảy nước dãi, lè lưỡi và liếm (chiếm tỷ lệ 66,0%). Việc thực hành chăm sóc sau sinh của hộ sinh tương đối tốt. Tuy nhiên cần nâng cao kỹ năng, kiến thức của hộ sinh về các dấu hiệu trẻ sơ sinh đòi bú và việc hỗ trợ xoa đáy tử cung cho sản phụ.
Đặc điểm đột biến gene thrombophilia ở phụ nữ có tiền sử thai nghén thất bại tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, 2022 - 2023
Authors: Anh Phạm Thị Mai , Ly Đào Thị Hải , Anh Trần Thị Tú
Published: October 2023

Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu mô tả đặc điểm các đột biến gene thrombophilia ở nhóm phụ nữ có tiền sử thai nghén thất bại và một số yếu tố liên quan. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được tiến hành trên 205 phụ nữ có tiền sử sảy/thai lưu đến khám tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng từ 6/2022 - 5/2023. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đột biến bao gồm V Leiden 0,5%; V R2 6,8%; MTHFR 677 35,1%; MTHFR 1298 52,2%; prothrombin; PAI-1 79,0%. Cá thể mang từ 4 allele đột biến có nguy cơ sảy thai/thai lưu liên tiếp tăng 6,9 lần, p < 0,001, OR = 6,9 (95%CI: 2,4 – 19,9). Không có sự khác biệt giữa tuổi sảy thai/thai lưu trung bình giữa hai nhóm trên. Mang đột biến gene Factor V R2 làm tăng nguy cơ gây sảy thai/thai lưu liên tiếp (p = 0,023). Tỷ lệ xuất hiện đột biến MTHFR 1298 cao hơn đáng kể so với tỷ lệ chung tại cộng đồng, tuy nhiên tỷ lệ sảy thai/thai lưu liên tiếp ≥ 3 lần giữa nhóm có và không mang gene đột biến không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p = 0,38). Như vậy, đột biến các gene thrombophilia đóng vai trò đáng kể trong bệnh sinh của thai nghén thất bại nhiều lần.
Dị vật âm đạo ở trẻ gái tại khoa phụ nội tiết Bệnh viện Phụ sản Trung ương trong 5 năm từ 2018 – 2022
Authors: Linh Đặng Anh , Hạnh Trần Thị Thu , Cúc Nguyễn Thị Kim , Ngân Nguyễn Thị Kiều , Ngọc Chu Thị , Dương Bùi Thùy , Nga Nguyễn Thị
Published: October 2023

Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu mô tả đặc điểm lâm sàng và kết quả xử trí của các trường hợp trẻ nữ có dị vật âm đạo. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được tiến hành trên 19 bệnh nhi nữ được chẩn đoán dị vật âm đạo điều trị tại khoa Phụ nội tiết Bệnh viện Phụ sản Trung ương trong 05 năm từ 2018 - 2022. Kết quả cho thấy trong 05 năm từ 2018 - 2022 có 19 bệnh nhi được chẩn đoán và điều trị dị vật âm đạo ở khoa Phụ nội tiết của Bệnh viện Phụ sản Trung ương ở độ tuổi từ 2 - 9 tuổi với 68,4% là trẻ dưới 6 tuổi. Triệu chứng chung của các bệnh nhi khi tới khám là ra dịch âm đạo 63,2% hoặc ra máu âm đạo kéo dài 15,8% và ra máu đỏ âm đạo 21%. Thời gian diễn biến từ 1 tháng đến 2 năm chiếm 62,45. Dị vật âm đạo được tìm thấy một cách chính xác qua nội soi âm đạo bằng đèn soi nhỏ. Đèn nội soi kích thước nhỏ không làm tổn thương các tổ chức xung quanh. Các bệnh nhi đều được chẩn đoán bằng nội soi âm đạo lấy dị vật và làm sạch vùng tổn thương. Như vậy, triệu chứng quan trọng để chẩn đoán dị vật âm đạo ở bệnh nhi gái là ra dịch, ra máu âm đạo kéo dài, điều trị kháng sinh không đáp ứng.
Tỷ lệ mắc và một số yếu tố liên quan đến loạn sản phế quản phổi ở trẻ đẻ non dưới 32 tuần tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2022 - 2023
Authors: Vân Nguyễn Thị , Linh Trần Diệu , Trác Lê Minh
Published: October 2023

Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 232 trẻ đẻ non dưới 32 tuần được thực hiện với mục tiêu xác định tỷ lệ loạn sản phế quản phổi (LSPQP) và mô tả một số yếu tố liên quan đến LSPQP tại bệnh viện Phụ sản Trung ương từ tháng 9/2022 đến tháng 5/2023. Trẻ được theo dõi đến 36 tuần tuổi hiệu chỉnh để chẩn đoán LSPQP. Trẻ đã chọn được chia thành 2 nhóm có LSPQP và nhóm không có LSPQP. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc LSPQP ở trẻ đẻ non dưới 32 tuần là 33,6%. Tỷ lệ mắc LSPQP ở trẻ 25 tuần thai là 100%, ở trẻ 31 tuần thai là 12,2%. Trẻ đẻ cực non, cực nhẹ cân, trẻ bị nhiễm khuẩn muộn, trẻ còn ống động mạch phải điều trị và trẻ cần truyền máu làm tăng tỷ lệ mắc LSPQP lên 4,08; 7,36; 6,78; 7,27 và 10,24 lần. Tỷ lệ mắc LSPQP ở trẻ đẻ non dưới 32 tuần còn cao. Trẻ đẻ cực non, cực nhẹ cân, trẻ bị nhiễm khuẩn muộn, còn ống động mạch cần điều trị và trẻ cần truyền máu làm tăng tỷ lệ mắc LSPQP. Do đó, để giảm tỷ lệ LSPQP ở trẻ đẻ non dưới 32 tuần cần làm tốt công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, phát hiện sớm và điều trị ống động mạch và cân nhắc chỉ định truyền máu ở trẻ đẻ non.
Hội chứng quá kích buồng trứng tự phát: Báo cáo một ca lâm sàng hiếm gặp
Authors: Khanh Vũ Văn , Quỳnh Võ Thị
Published: October 2023

Quá kích buồng trứng là 1 biến chứng thường gặp trong các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản dưới tác dụng của Gonadotropin ngoại sinh. Tuy nhiên, hội chứng quá kích buồng trứng tự phát (Spontaneous Ovarian Hyperstimulation Syndrome – sOHSS) trên bệnh nhân không sử dụng thuốc kích thích buồng trứng cực kỳ hiếm gặp. Trên thế giới một số ca lâm sàng được báo cáo ở trường hợp mang thai đơn hoặc đa thai, bệnh lý tế bào nuôi, suy giáp, u tuyến yên có hoặc không có thai. Chúng tôi báo cáo một trường hợp bệnh nhân 30 tuổi, có thai tự nhiên 9 tuần, không sử dụng thuốc kích thích buồng trứng, nhập viện trong tình trạng tràn dịch đa màng, cô đặc máu (hematocrit 0,55 l/l), albumin giảm, siêu âm có hình ảnh 2 buồng trứng kích thước to, nhiều nang. Chẩn đoán hội chứng quá kích buồng trứng tự phát được đưa ra sau khi loại trừ các nguyên nhân ác tính. Sau 3 tuần điều trị chọc hút dịch, bù albumin, bồi phụ điện giải, bệnh nhân ổn định ra viện. Hiện nay, sOHSS là hội chứng hiếm gặp, chẩn đoán sớm và quản lý sOHSS là rất quan trọng trong việc ngăn ngừa các biến chứng nặng, do đó bác sĩ lâm sàng cần biết được các nguyên nhân, cơ chế gây bệnh, thuật toán chẩn đoán, đồng thời loại trừ bệnh ác tính.
Bir Okuma Deneyimi Olarak Elektronik Çocuk Kitapları
Authors: AKYÜZ Emine
Published: October 2023

Teknolojik gelişmelerle hayatımıza giren “dijital” kavramıyla birlikte verilerin elektronik olarak gösterilmesi, iletişimin mesafelerle kısıtlı kalmayarak geniş alanlara yayılmasını sağlamakta ve bilgi aktarımında güncel bir değişikliği yaşamın bir parçası durumuna getirmektedir. Teknolojideki gelişmelerin internet kullanım olanaklarını genişletmesi, toplumların kültürel anlamda değişmelerine ve gelişmelerine katkı sağlamaktadır. Dijitalleşmenin günümüzde ve gelecekte etki alanının gittikçe genişleyeceği ve öneminin artacağı söylenebilir. Dijitalleşme, okuma kültürü edindirme sürecinde ve okul içi-okul dışı öğrenmelerde, elektronik cihazlarla okuma eyleminin gerçekleştirilmesini ve elektronik çocuk kitaplarının kullanımını kimi zaman zorunlu hale getirmektedir. Bu nedenle dijitalleşen dünyaya uyum sağlayabilen bireylerin yetiştirilmesi önemli bir konu durumuna gelmiş ve buna bağlı olarak yeni okuma deneyimlerini ele almak bir gereklilik olmuştur. Çocuğun dil gelişimiyle birlikte bilişsel, duyuşsal ve toplumsal gelişiminin olumlu bir biçimde sürdürülebilmesi için nitelikli elektronik çocuk kitaplarına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, eğitimin önemli bir parçası olan çocuk kitaplarının dijitalleşmesi ve elektronik çocuk kitaplarıyla okuma deneyiminin ortaya çıkaracağı olumlu ve olumsuz yanlar ele alınmaktadır. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada, mevcut durumun ortaya koymak için doküman analizinden yararlanılmakta; elektronik çocuk kitaplarının niteliği, öğrenme-öğretme süreçlerine olası etkileri ve çoklu medya özelliklerinin açıklanması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte bu araçlarla desteklenen öğrenme ve öğretme süreçlerinde etkileşimin önemine ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir.
Özel Yetenekli Öğrencilerin Davranışsal Problemlerine Yönelik Müdahale Yöntemleri
Authors: SAĞLAM Abdulkadir
Published: October 2023

Bu çalışmanın amacı, toplumların geleceğine yön vereceği düşünülen özel yetenekli öğrencilerin karşılaştığı davranış problemlerini incelemek ve bu problemlere yönelik alanyazında yer alan etkili müdahale yöntemlerini bir arada sunmaktır. Derleme yönteminde gerçekleştirilen araştırma, öğrencilerin sosyal, duyuşsal, akademik ve kişisel alanlarda yaşadıkları problemleri ele almış, bu problemlerin çözümüne dair öneriler sunmuştur. Özel yetenekli öğrencilerin sosyal etkileşimlerinden, duygusal deneyimlerine, akademik performanslarından kişisel özelliklerine kadar geniş bir yelpazede yaşadıkları problemler, farklı müdahale yöntemleri ile ele alınabilir. Bireyselleştirilmiş eğitim yaklaşımı, zenginleştirilmiş eğitim planlaması, duygusal zekâ eğitimi, olumlu benlik algısı, sosyal beceri eğitimi, akran destekleme yöntemi, akademik danışmanlık gibi stratejiler, bu öğrencilerin potansiyellerini en üst düzeye çıkarmalarına yardımcı olabilir. Özel yetenekli öğrencilerin bireysel farklılıklarına uygun ortamlar geliştirmek ve onların güçlü yönlerini desteklemek, eğitim ve çevresel düzenlemelerle mümkündür. Çalışmada üzerinde durulan noktalar, özel yetenekli öğrenciler konusunda akademik çalışmalar yürüten pek çok uzmanın araştırmalarıyla paralellik göstermektedir. Bu bağlamda, özel yetenekli öğrencilerin kendilerini en iyi şekilde ifade edebilmeleri ve potansiyellerini gerçekleştirebilmeleri için çalışmada ortaya konulan önerilere dayalı çeşitli yaklaşımların eğitim ve öğretim süreçlerine entegre edilmesi önemlidir.
Risâle-i Tıbb Adlı Eserdeki Tıp Terimleri
Authors: ALPER Mehtap
Published: October 2023

Bu çalışmada Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu’nda 06 Mil YzA 671 numarasıyla kayıtlı olan Risâle-i Tıbb adlı yazmada yer alan tıp terimleri ele alınacaktır. Gerek Osmanlı tıbbında gerekse İslam tıbbında insan sağlığına son derece önem verilmiş ve hastalıklardan korunmak, önemli görülmüştür. Osmanlı tabiplerinden Eşref bin Muhammed örneğinde olduğu gibi sağlık, mutlulukla eşdeğer tutulmuş ve beden sağlıklı olmadan insanın sağlıklı olamayacağı vurgulanmıştır. Çünkü insanın özünü oluşturan diğer unsurların sağlıklı olabilmesi, ancak bedenin sağlıklı olmasıyla mümkündür. Esas olanın hastalıkları önleyebilmek olduğuna inanılan bu anlayışta, insanlara günlük yaşamının bir parçası olan “gıda, uyku, giyim” gibi ihtiyaçlarını karşılamaları için almaları gereken tedbirlere de önem verilmiştir. Bu geleneksel anlayışta, doğal yollarla tedavi mümkün olmadığında öncelik, basit içerikli “müfred” devaların tercih edilmesinden yana olmuştur. Daha sonra ise birleşik içerikli “mürekkep” devalardan yararlanma yoluna gidilmiştir. Bu çalışmaya konu olan Risâle-i Tıbb, klasik tıp anlayışındaki “müfred devalar”ı içeren bir tıp kitabıdır. Eserin yazılış tarihine dair bir bilgi bulunmamamaktadır. Eski Oğuz Türkçesi özelliği gösteren eserdeki düzlük-yuvarlaklık uyumuna giren örnekler, Klasik Osmanlı döneminde yazılmış olabileceğini düşündürmektedir. Risâle-i Tıbb’ın Türkçe terimler açısından zengin bir içeriğe sahip olduğunu söylemek mümkündür. Eserde Arapça, Farsça ve Grekçe terimlere de yer verilmiştir. Eserde “organ, hastalık ve hayvan” adlarında Türkçe kelimeler yoğun olarak kullanılmıştır. Bitki adlarında ise Arapça ve Farsça kelimelerin oranı daha fazladır. Risâle-i Tıbb, 11 yapraktan oluşmaktadır. Eserin hem tıp çalışmalarına hem de Türk diline katkılar sağlanması amaçlanmaktadır.
Bin Hüzünlü Haz’da Yapıbozum ve Üstkurmaca
Authors: GÜNDOĞDU Servet
Published: October 2023

Bu makalede Türkiye’de postmodern edebiyatın temel metinlerinden biri olarak kabul edilen Hasan Ali Toptaş’ın Bin Hüzünlü Haz romanının başta “suç ve ceza” olmak üzere “dil ve gerçeklik”, “kelime ve cümle”, “hayat ve oyun” gibi kavram yapıları ve ikili karşıtlıkları arasındaki nedensel veya hiyerarşik ilişki ağını belirsizleştirerek yapıbozuma uğratması ve metnin sürekli kendi metinselliğine dikkat çekerek okuru semantik ve varoluşsal bir kararsızlıkta bırakan üstkurmaca karakterinin üzerinde durulur. Türk romanında üstkurmaca anlatıların yükselişi ile Avrupa edebî eleştiri kültüründe yazar nosyonunun farklı açılardan sorunsallaştırılması arasında belirli ilişkisellikler vardır. Yazar nosyonu yapısalcı ve post-yapısalcı edebiyat teorilerinde yeniden formüle edildiğinde metin karşısında okura bir açık alan vaat edilir. Buna karşılık çağdaş edebî metinlerin teknik veya türsel belirlenme süreçleri doğrudan veya dolaylı olarak hâlâ yazarı metnin yorumlanışında otorite olarak almayı sürdürür. Bin Hüzünlü Haz’zın gerçekleştirdiği yapıbozum sayesinde okuru metnin oluşumundan, dolayısıyla anlamından mesul kılarak poetik özgünlüğün müşterekliğe ve diyaloğa dayalı yapısını gösterdiği ileri sürülür. Böylece yazar-sonrası çağdaş edebiyat teorilerinde dahi hâlâ tutarlı söylemini üretememiş eleştiri/okur ve edebî metin arasındaki diyalojik ilişki, niyet (intention) kavramına dair eleştirel tutumla sağlanabilir.
Dede Korkut Hikâyeleri’nde Kahramanlık İmgesi
Authors: ABİDOĞLU İsa
Published: October 2023

Kahramanlık edebiyatı, kültürün çok görünür bir yönünü temsil ederken, bireylerin özelde kahraman olarak kimi gösterdiklerini belirler. Bu yönüyle edebiyat ve sosyolojinin kesişim noktasında destanların, geleneğin ayakta tuttuğu toplumsal hafızanın parçası olarak işlevsel rolleri olduğunu söylemek gerekir. Öte taraftan geleneksel bilgeliğin modern toplumda kahramanlık tipolojileriyle özdeşleşmesinin kapsamı ve doğasını tanımlama konusunda bir muamma söz konusudur. Nitekim toplumların sosyal direncini arttırma işlevine işaret eden kahramanlara evrensel bir ihtiyaç olduğu varsayımının yanında modernitenin kahramanlığı şöhret olgusundan ayrıştıramamasından dolayı sadece kahramanları değil, daha geniş anlamda kahramanlık duygusunu da kaybettiğini söylemek mümkündür. Türk geleneğinde kahramanlık çağrısı genellikle kahraman kimliği ile ilişkilendirilirken günümüzde toplumun bu kimlikle kişisel özdeşleşmesinin büyük ölçüde boş bir “şöhret tapınmasına” dönüştüğü iddia edilebilir. Bu açıdan değerlendirildiğinde geleneğin kahramanlık sunumuna yönelik toplumda algısal bir yabancılaşmanın mı olduğu yoksa geleneğin bu algıya sebep olacak kahramanlık muhayyilesinde niteliksel problemler mi söz konusu olduğu merak konusudur. Buna göre, bu makale Türk toplumunun hafızasında önemli yeri olan Dede Korkut Hikayeleri’nin kahramanlık imgesi özelinde metinsel arkeoloji tasarımını esas almaktadır. Bu tasarımda metin tahliline dayalı olarak Dede Korkut Hikayeleri’ndeki kahramanlık algısı ve imgesi, toplumsal hayatın anlamına ve sürekliliğine ilişkin aşkın kaygıların, ancak ahlak ve maneviyat dinamikleri harekete geçirildiğinde kahramanlık tipini toplumda var etme fırsatını doğuracağına işaret eder. Daha açık ifade ile Dede Korkut Hikayeleri’nde gündelik ve bireysel kaygıların varoluşsal kaygılara evirilmesi üzerinden sıradan insan tipolojisinin kahraman tipolojisine evrilmesinin anlatımı vardır. Ancak okuyucu söz konusu varoluşsal kaygıların anlam sistematiğine uzanamadığında gündelik kaygılar üzerinden kahraman tiplerle yabancılaşmış biçimde bir özdeşleşme gerçekleştirmesinin kaçınılmaz olduğu söylenebilir.
Ramazan Mânilerinin Türk Din Mûsikîsi Açısından Değerlendirilmesi
Authors: ARPA Serbülend
Published: October 2023

Bu çalışmada Ramazan mânilerinin mûsikî yönü incelenmiş, Türk din mûsikîsi ile ilişkili çeşidinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Söz/metin itibarıyla Türk din mûsikîsi alanında kullanılan güftelerle, Ramazan mânilerinin müzikal ve ritmik yapısı araştırılmıştır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada yöntem olarak öncelikle literatür ve sesli kaynak taraması yapılmıştır. Ulaşabildiğimiz en eski kayıt olan ve 1930’lu yıllarda yayınlanan plak kaydında serbest olarak okunmuş olan Ramazan mânilerinin ana ezgisi notaya alınmıştır. Âmil Çelebioğlu tarafından yayına hazırlanan Ramazanname isimli eserden yola çıkarak Ramazan mânilerinin eğitici-öğretici ve haber taşıma yönü üzerinde durulmuştur. Şah İsmail Hatayî (Hatâî), Pir Sultan Abdal, Kasımî, Lala Sultan, Muhyiddin Abdal, Erzurumlu İbrahim Hakkı, Suzî ve Lütfi (Alvarlı Efe) gibi Türk din mûsikîsinde güfteleri kullanılan şairlerin dinî/tasavvufi mânileri taranarak Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Alvarlı Efe’nin manilerinden örnekler sunulmuştur. Ekler bölümünde örnek notalara yer verilen çalışmada söz/güfte itibarıyla Ramazan mânilerinin tamamının dinî nitelikte olmadığı ancak Türk din mûsikîsi alanına giren çeşitlerinin olduğu, bölgesel farklılıklar nedeniyle farklı makamlar kullanıldığı; edebiyat, tarih, coğrafya, sosyoloji ve din bilimleri gibi alanların yanında Türk din mûsikîsi ile ilişkilisi nedeniyle multidisipliner yaklaşımla ele alınması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Emtia Taşımak: Osmanlı Devleti’nde Modern Nakliye Şirketlerinin Ortaya Çıkışı
Authors: BAŞKUTLU Salih , ALP Ruhat
Published: October 2023

Sanayi devrimi öncesinde geleneksel yöntemlerle sürdürülen nakliyecilik faaliyetleri dünya üzerinde mal dolaşımına duyulan ihtiyacın artmasıyla birlikte hızla büyüdü. Modern teknoloji, ulaşım olanaklarının gelişmesi ve küreselleşmedeki çarpıcı artışla birlikte nakliyecilik her zamankinden daha önemli hale geldi. Nitekim Osmanlı Devleti yöneticileri de nakliyecilik alanındaki bu gelişmeleri yakından takip ederek modern nakliye yöntemlerinden faydalanma yoluna gitti. Bu süreç II. Meşrutiyetin ilanından hemen sonra nakliye şirketlerin kurulmasıyla önemli bir aşamaya girdi. Meşrutiyet, nakliye şirketlerinin gelişiminde adeta bir dönüm noktası oldu. Özellikle anonim şirketçiliğin gelişimi için ciddi girişimlerde bulunuldu. 1908 yılına kadar esas faaliyeti Osmanlı topraklarında nakliyecilik yapmak olan şirket sayısı sınırlı kaldı ise de 1908-1918 yılları arasında bu sayı hızla arttı. Özellikle başkent İstanbul ve mal dolaşımın yoğun olduğu liman kentleri nakliye şirketlerinin en çok kurulduğu yerler oldu. Bu doğrultuda çalışma, modern nakliyecilik sektörünün Osmanlı da kurumsallaşma sürecini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bununla bağlantılı olarak, dönemin matbuatı, arşiv belgeleri ve nakliye şirketlerinin nizamnameleri ışığında, Osmanlı topraklarında kurulan bir kısım anonim nakliye şirketlerinin amaçları, kurumsal yapıları ve faaliyetleri ortaya koyulacaktır. Kuşkusuz bu tür şirketlerin varlığı, Osmanlı devletinin değişen dünya koşullarına uyum sağlama becerisini örnekleyen bir gelişmedir.
Öğretmenlerin İyi Oluşunun Yordayıcıları: TALIS 2018 Türkiye Örneklemi
Authors: ÖTKEN Şule
Published: October 2023

Bu araştırmanın amacı TALIS 2018 araştırmasına katılan öğretmenlerin iyi oluş düzeylerini yordayan değişkenlerin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırma verileri TALIS öğretmen anketine katılan 15498 öğretmenden elde edilmiştir. Araştırma kapsamında kullanılan değişkenler öğretmen iyi oluşu, mesleki işbirliği, mesleki iş doyumu öğretmen özyeterliği ve mesleki iş yükü değişkenleridir. Söz konusu araştırma ilişkisel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler üzerine bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin iyi oluşu cinsiyete ve yaşa göre farlılık göstermektedir. Bununla birlikte öğretmenlerin iyi oluş düzeylerini yordayan değişkenler incelendiğinde mesleki iş yükü negatif olarak, mesleki iş doyumu ise pozitif olarak anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bundan sonraki araştırmalarda aynı değişkenler kullanılarak farklı örneklem gurubuna araştırma uygulanabilir ya da farklı veri analizi yöntemleri ile araştırma tekrarlanabilir. Diğer ülkeler üzerinde aynı değişkenler kullanılarak diğer ülkelerle olan benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırılabilir. Aynı örneklem grubu üzerinde farklı değişkenler kullanılarak analiz yapılabilir.
Memlûk Mısır’ının Sosyal Hayatından Bir Kesit: Bir Cambazlık (Akrobasi) Hikâyesi
Authors: DÜZENLİ Aygül
Published: October 2023

XIX. yüzyıldan itibaren sosyal tarihe dair anlatılar tarih kitaplarında daha fazla yer almaya başlamıştır. Batılı tarihçilerin Avrupa ve özellikle Fransa’ya mal ettikleri bu yaklaşım tarzı, İslâm dünyasının zengin tarih birikiminde çok erken dönemlerden itibaren mevcuttur. Nitekim İslâm tarih yazıcılığı için “altın çağ” olarak nitelenebilecek Memlûkler (648-923/1250-1517) döneminde de tarihçiler eserlerinde bu birikimin nadide örneklerini sergilemişlerdir. Memlûk tarihçileri hem tarih eserlerinin tür açısından çeşitliliğiyle hem de kroniklerinde yer verdikleri toplumsal yaşantının neredeyse her alanını kapsayan anlatılarıyla günümüze yaklaşacak ölçüde sosyal tarihçilik yapmışlardır. Öyle ki bu dönemde sosyal tarihçiliğe dair “el-‘Acâib ve’l-Garâib” gibi özel başlıklar dahi kullanılmıştır. Geniş bir okuyucu kitlesine sahip olan dönemin tarihçileri, eserlerini renkli ve ilginç hikâyelerle daha da cazip hâle getirmeye çalışmışlardır. Bu çalışmada da Memlûkler dönemine ait böyle renkli ve canlı bir hikâye örnek olarak seçilmiş, 829 (1426) yılında gerçekleşen ve toplumda büyük bir ilgiyle karşılanan cambazlık gösterileri ele alınmıştır. Dönemin beş tarihçisinin konuyla ilgili rivayetlerinin ayrıntılı bir şekilde incelendiği çalışmada hem Memlûk tarihiyle ilgili farklı ve toplumsal bir hikâye dikkatlere sunulmuş hem de Memlûk tarihçiliğinin bu yönü bir örnek üzerinden ortaya konulmuştur. Bunların yanı sıra toplumun farklı kesimlerinden olan bu tarihçilerin, eğlence hayatıyla ilgili böyle bir konuyu eserlerine almış olmaları dönemin tarihçiliği açısından değerlendirilmiştir. Konunun iki başlık altında ele alındığı çalışmada, öncelikle yaklaşım tarzlarının anlaşılması açısından bu hikâyeyi aktaran tarihçiler hakkında kısaca bilgi verilmiş, ardından kaynaklar üzerinden cambazlık hikâyesi aktarılmış ve tarihçilik açısından çeşitli değerlendirmeler yapılmıştır. Bunu yaparken rivayetlerin birbirini tamamlayan ve bir diğerinde olmayan ilave ve ayrıntılar Memlûkler dönemini çalışan araştırmacıların dikkatine teknik bir husus olarak sunulmuştur.
Demokrat Parti Dönemi Ardahan Kazasında Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları ve Kutlamaların Yerel Basına Yansıması (1953-1960)
Authors: ERTEM Güler , DOĞAN Orhan
Published: October 2023

Millî bağımsızlık ilkesi gereğince kazanılan Türk Kurtuluş Savaşı’nın ardından; millî egemenlik ilkesine uygun olarak da 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edilmiş ve yeni devletin rejiminin adı resmen konulmuştur. Türk siyasi hayatında yeni bir safha açan bugünün millî bayram olarak kabul edilmesi Meclisin 19 Nisan 1925 tarihli oturumunda gerçekleşmiş ve bu tarihten itibaren Cumhuriyet Bayramı her yıl 29 Ekim’de yurt içinde ve dış temsilciliklerde kutlanmaya başlanmıştır. Tek Parti Dönemi’nde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterliği’nin talimatları ile organize edilen ve halkın yoğun katılımıyla gerçekleşen Cumhuriyet Bayramı kutlamaları, ilerleyen yıllarda da kutlama programı bakımından benzerlik göstermiştir. Bu çalışmada, Kars vilayetine bağlı Ardahan kazasında, 1953-1960 yılları arası Cumhuriyet Bayramı kutlamaları ele alınmıştır. Yurt genelinde olduğu gibi Ardahan kazasında da Cumhuriyet Bayramı kutlamaları belli bir program dâhilinde ve halkın geniş katılımıyla gerçekleşmiştir. Çalışmada Ardahan’ın yerel gazetelerinden Serhad Ardahan ve Kurtuluş Ardahan gazeteleri esas alınmış olup ayrıca Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi belgeleri ve konu ile alakalı tetkik eserlerden faydalanmıştır.
Ölümün İnkâr Tezi Bağlamında Garip Bir Koleksiyoncu Filminin Göstergebilimsel Çözümlemesi
Authors: SÜTÇÜ Murat , DOĞANER Saygın Koray
Published: October 2023

Ölüm, en temelde biyolojik bir olgu iken toplumsal açıdan sosyolojik bir olgudur. Bireyler hayati faaliyetlerinin sona ereceğine dair kesin bir bilgiye sahibi olmakla birlikte ölüm gerçeğini hayatlarına uyarlama noktasında zorlanabilmektedirler. Kişiler, ölüm gerçeğiyle yüzleşebilmek yerine bilinçaltlarında baskılanma yaşayarak bu durumla mücadele edebilmek adına bir takım savunma mekanizmalarına başvurmaktadır. Victor Florian ve Mario Mikulincer (2004) gibi varoluşçu bazı psikologların belirttikleri üzere bireylerin ölümlü olduklarına dair farkındalık geliştirmelerinin yarattığı sarsıcı korkular, ölümün bir gerçek olduğunun inkâr edilmesiyle birlikte ölüme dair düşüncelerin baskılanmasına sebep olabilmektedir. Antropolog Ernest Becker’ın da ifade ettiği gibi kişiler çoğunlukla ölüme yükledikleri önemi azaltmaya yönelik eğilimler gösterebildikleri gibi ölüm olgusundan uzak durma eğilimleri de gösterebilmektedirler. Bu çalışmada amaç; Becker’in ölümün inkâr tezi bağlamında, Saussure ve Peirce’in göstergebilimsel yöntemleri kapsamında Garip Bir Koleksiyoncu (1991) filmindeki dilsel, görüntüsel, belirtisel ve simgesel göstergelerle anlam ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmada ölümün inkâr tezi ile göstergebilimsel çözümleme yöntemi bir arada kullanılarak inceleme yapılmıştır. Göstergebilime yakından baktığımızda yapısalcı dil çalışmaları temellendirdiğini görmekle birlikte göstergeler üzerinden anlamlandırma çabalarının amaçlandığını görürüz. Bu bağlamda sosyal bilimler disiplininde uygulanan bir yöntem olması dolayısıyla çalışmada Garip Bir Koleksiyoncu filminde yer alan göstergelerin tanımlanması ve çözümlenmesi amaçlanmıştır. Garip Bir Koleksiyoncu filminin bu çalışmada seçilmesinin temel sebebi Türkiye’de modernite sonrasında sosyal yapı içerisinde yer alan korku ve bunalımları sorgulayarak ölüm ve hayatın anlamını varoluşçu sorunlar üzerinden değinmesiyle birlikte filmi şekillendiren sembollerin sıklıkla kullanılması ve göstergeler ile düşünceleri anlamlandırma biçimlerinin filmde yoğun bir şekilde yer almasıdır. Çalışmanın Becker’in ölümün inkâr tezi kapsamında değerlendirilmeye alınmasının nedeni ise filmde ölümün varlığının hatırlanması ve karşılaşılmasından hoşnut olmayan, onu ötelemeye çalışarak reddeden modern insan tipolojilerinin anlatılmasıdır. Çalışmanın sonuçları arasında filmde yer alan dilsel ve belirtisel göstergelerin, yönetmenin tercihleri doğrultusunda belirli bir amaca hizmet ettiği gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında da açıklandığı üzere filmde yer alan sahnelerin toplumsal ikili zıtlıklar üzerine kurulduğu tespit edilmiştir. Bu durum temel olarak ölüm ve yaşam temalarının birbirinin zıddı olarak sunulması üzerinden değerlendirilmiştir.
Kutadgu Bilig’deki Bağlaçların Tespiti ve Tasnifi
Authors: MAIMAITI Rebiyanmu
Published: October 2023

Bağlaçlar dahil bağımlı kelimeler, bir dilin gelişiminin belirli bir aşamasında ortaya çıkmıştır ve bu kelimelerin sayısı bağımsız kelimelerden çok daha azdır. Aynı şekilde bağımlı kelimelerin farklı dönemlerdeki sayısı, anlamı, kullanımı ve işlevleri de dilin gelişim sürecine göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle, dilin belirli bir gelişim aşamasındaki bağımlı kelimelerin tespiti, o dilin söz varlığının değişiminin ve tarihsel gelişiminin belirlenmesinde önemlidir.

Kutadgu Bilig, Hakaniye edebî dilinin en güzel örneği olma sıfatıyla, o dönem edebî dilinin genel durumunu anlamamız açısından önemli bir eserdir. Kutadgu Bilig üzerindeki araştırmalara katkıda bulunmak ve Hakaniye edebî dilindeki bağımlı kelimelerin kullanım durumunu anlamak için çalışmamızda yani Kutadgu Bilig’de kaydedilen bağlaçlara değinilecektir.

Makalede ilk olarak Kutadgu Bilig’de bağlaç görevinde kullanılan kelimeler tespit edilerek, her biri örnekleriyle anlamı ve işlevleri bakımından incelenmiştir. Ardından bu bağlaçlar yapısı, kökeni, bağlama kapsamı ve işlevsel anlamları bakımından sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Sonunda Kutadgu Bilig’de bulunan bağlaçların, Çağdaş Uygurcadaki bağlaçlar ile karşılaştırması yapılarak, o dönem edebî dilindeki bağlaçların genel durumu ve gelişim süreci hakkında görüşler ortaya konulacaktır.