Εντοπισμός και εποχιακή διακύμανση αεροαλλεργιογόνων στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου
Authors: Κόμνος Ιωάννης 
Published: November 2022

Εισαγωγή:Ως αεροαλλεργιογόνα ορίζονται τα αλλεργιογόνα που κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα και είναι βασική αιτία εκδήλωσης αλλεργικής νόσου του αναπνευστικού συστήματος, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, το αλλεργικό άσθμα. Τα σημαντικότερα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα είναι οι γύρεις και τα σπόρια των μυκλήτων. Οι αερομεταφερόμενοι κόκκοι γύρης παράγονται από φυτικά είδη ανεμόγαμων φυτών. Μπορούν να διασκορπιστούν στην ατμόσφαιρα και να διανύουν μεγάλες αποστάσεις. Είναι γεγονός ότι η αερομεταφερόμενη γύρη προκαλεί αλλεργική αντίδραση τύπου 1 διαμεσολαβούμενη από IgE ανοσοσφαιρίνη σε ευαισθητοποιημένους ασθενείς με ατοπικό υπόβαθρο. Αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση συμπτωματολογίας αλλεργικής ρινίτιδας ή/και αλλεργικού βρογχικού άσθματος. Τα σπόρια αποτελούν, επίσης, σημαντικά αεροαλλεργιογόνα και παράγονται από μύκητες που υπάρχουν παντού όπου αναπτύσσονται κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξή τους. Σε κάθε περιοχή τα διαφορετικά είδη αεροαλλεργιογόνων (γυρεόκοκκων και σπορίων) που κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα και οι διακυμάνσεις των συγκεντρώσεών τους κατά τη διάρκεια του έτους, συνιστούν το ημερολόγιο γύρεων και σπορίων. Αυτό εξαρτάται από την γεωγραφία της περιοχής, την χλωρίδα και τις μετεωρολογικές συνθήκες. Οι κλιματικοί παράγοντες, όπως η θερμοκρασία, η βροχόπτωση, η υγρασία και η ταχύτητα του ανέμου μπορούν να επιδράσουν στις συγκεντρώσεις των αερομεταφερόμενων σωματιδίων. Ως αποτέλεσμα, τα αεροβιολογικά δεδομένα ποικίλλουν από χώρα σε χώρα και από περιοχή σε άλλη μέσα στην ίδια χώρα, και εξαρτώνται άμεσα από τη βλάστηση και το κλίμα.Οι αεροβιολογικές μελέτες παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για τους γιατρούς που ασχολούνται με την αλλεργική νόσο αλλά και για τους αλλεργικούς ασθενείς και μπορούν να βοηθήσουν στον προσδιορισμό της συσχέτισης μεταξύ της συγκέντρωσης των αεροαλλεργιογόνων και την εκδήλωση αλλεργικής συμπτωματολογίας. Αυτή η γνώση θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη εκδήλωσης της αλλεργικής συμπτωματολογίας τόσο με την αποφυγή έκθεσης στα αλλεργιογόνα που ο κάθε ασθενής είναι ευαισθητοποιημένος, όσο και με την έγκαιρη έναρξη φαρμακευτικής αγωγής. Ειδικές αλλεργιογόνες πρωτεΐνες που βρίσκονται στο τοίχωμα των κόκκων της γύρης, λειτουργούν ως αντιγονικοί επίτοποι και είναι υπεύθυνες για την ανοσολογική απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος. Η αποφυγή της έκθεσης σε αλλεργιογόνα αποτελεί την πρώτη αλλά και την πιο σημαντική φάση στη θεραπεία των αλλεργικών παθήσεων. Επιπλέον, η έξαρση των αλλεργικών συμπτωμάτων που προκαλείται από την έκθεση στα αεροαλλεργιογόνα έχει κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιβαρύνει το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Οι αεροβιολογικές μελέτες έχουν αναπτυχθεί ραγδαία στην πλειονότητα των χωρών της Ευρώπης αλλά και στην Ελλάδα. Ένας σωστός και ακριβής ορισμός της έναρξης και του τέλους της περιόδου των γύρεων είναι ζωτικής σημασίας για μια ορθή διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση. Τα ημερολόγια γύρεων-σπορίων χρησιμοποιούνται από τους ιατρούς που ασχολούνται με την αλλεργική νόσο προκειμένου να καθορίσουν μια συσχέτιση αιτίου-αποτελέσματος μεταξύ της ευαισθητοποίησης σε συγκεκριμένα αεροαλλεργιογόνα, που αποδεικνύεται μέσω της εφαρμογής των δερματικών δοκιμασιών δια νυγμού (Skin Prick Test) ή με ειδικές αιματολογικές εξετάσεις ανίχνευσης της ειδικής IgE ανοσοσφαιρίνης. Ωστόσο, δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία αεροβιολογική μελέτη για τον καθορισμό του ημερολογίου γύρεων-σπορίων στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου μέχρι στιγμής. Η παρούσα μελέτη, στοχεύει στην καταγραφή του είδους και των συγκεντρώσεων παρουσίαση των γύρεων και των σπορίων στην ατμόσφαιρα της Ηπείρου και στη δημιουργία ενός ημερολογίου γύρεων-σπορίων για αυτήν την περιοχή. Επίσης, στόχος είναι και η πιθανή συσχέτιση των συγκεντρώσεων με τους μετεωρολογικούς παράγοντες.Υλικό και μέθοδος:Το γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου βρίσκεται στη βορειοδυτική Ελλάδα, έχει έκταση περίπου 9.200 km2 (3.600 τετραγωνικά μίλια) και καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από βουνά. Στα ανατολικά τα βουνά της Πίνδου, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ηπειρωτικής Ελλάδας, χωρίζουν την Ήπειρο από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία. Οι άνεμοι από το Ιόνιο Πέλαγος προσφέρουν στην περιοχή περισσότερες βροχοπτώσεις από οποιοδήποτε άλλο μέρος της Ελλάδας. Αυτή η περιοχή παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία πανίδας και χλωρίδας. Το κλίμα της Ηπείρου είναι κυρίως μεσογειακό και η βλάστηση αποτελείται κυρίως από κωνοφόρα είδη. Σε αυτή τη μελέτη, για την καταγραφή των αερομεταφερόμενων γυρεόκοκκων και σπορίων χρησιμοποιήθηκε μια ογκομετρική παγίδα 7 ημερών τύπου Burkard. Η ογκομετρική παγίδα (Burkard Scientific, Ltd.) τοποθετήθηκε 17 μέτρα πάνω από το έδαφος, στην ταράτσα του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων (που είναι η πρωτεύουσα της Ηπείρου) και περίπου 500 μέτρα μακριά από το πλησιέστερο δάσος (δύο απαραίτητες προϋποθέσεις για την αντικειμενική καταγραφή των αερομεταφερόμενων αλλεργιογόνων). Η γυρεοπαγίδα λειτουργούσε συνεχώς για 12 μήνες (από τον Ιούνιο του 2017 έως τον Μάιο του 2018). Μια λωρίδα ταινίας Melinex επικαλυμμένη με σιλικόνη ερχόταν σε επαφή με τον αέρα ώστε να παγιδεύει τους κόκκους γύρης και τα σπόρια των μυκήτων και άλλαζε κάθε 7 ημέρες. Η ταινία ήταν προσαρτημένη σε ένα περιστρεφόμενο τύμπανο που κινούνταν με ταχύτητα 2 mm/h ολοκληρώνοντας μια πλήρη περιστροφή κάθε μία εβδομάδα. Στο τέλος κάθε κύκλου 7 ημερών, η ταινία αφαιρούνταν και κοβόταν σε τμήματα των 48 mm (καθένα αντιστοιχούσε σε περίοδο 24 ωρών). Αυτά τα κομμάτια τοποθετήθηκαν σε γυάλινες αντικειμενοφόρες πλάκες και καλύφθηκαν με Gelvator για να καταστεί δυνατή η αναγνώριση των αεροαλλεργιογόνων κάτω από ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο υψηλής ανάλυσης σε μεγέθυνση 400×. Ο αριθμός των κόκκων γύρης και των σπορίων εκφράστηκε ως κόκκοι γύρης/m3 ή σπόρια/m3 αέρα και το ημερολόγιο γύρεων-σπορίων δημιουργήθηκε σύμφωνα με τις οδηγίες της Βρετανικής Ομοσπονδίας Αεροβιολογίας (British Aerobiology Federation).Τα μετεωρολογικά στοιχεία χορηγήθηκαν από τον σταθμό της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας που βρίσκεται στην περιοχή των Ιωαννίνων (Αριθμός Σταθμού: 16642). Καταγράφηκαν η μέση ημερήσια θερμοκρασία (0C ), η σχετική υγρασία (%), η βροχόπτωση (mm) και η ταχύτητα του ανέμου (km/h). Για την ακρίβεια, ο μετεωρολογικός σταθμός βρίσκεται σε υψόμετρο 475μ πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και στο σημείο με τις συντεταγμένες: γεωγραφικό πλάτος 39,69 και γεωγραφικό μήκος 20,85. Όσον αφορά τη μέτρηση της μέσης ημερήσιας βροχόπτωσης, τα στοιχεία δεν ήταν επαρκή, καθώς στο 40% περίπου του συνόλου των ημερών της μελέτης δεν υπήρχαν καταγεγραμμένα στοιχεία για την βροχόπτωση λόγω τεχνικού προβλήματος στον μετεωρολογικό σταθμό. Επομένως, λόγω του υψηλού κινδύνου στατιστικού λάθους κατά την ανάλυση, χρησιμοποιήθηκαν μόνο οι τρεις μετεωρολογικές μεταβλητές (θερμοκρασία, υγρασία και ταχύτητα ανέμου). Στη συνέχεια, έγινε στατιστική ανάλυση των συγκεντρώσεων των αερολαλλεργιογόνων με τις μετεωρολογικές παραμέτρους. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων αποτελείται από δύο βασικούς άξονες. Στον πρώτο άξονα γίνεται περιγραφική ανάλυση των δεδομένων όπως αυτά καταγράφηκαν. Χρησιμοποιήθηκαν τα κατάλληλα εργαλεία περιγραφικής στατιστικής για την καταγραφή της μέσης τιμής και της τυπικής απόκλισης των συγκεντρώσεων των αλλεργιογόνων στην ατμόσφαιρα καθώς και των μετεωρολογικών συνθηκών. Στον δεύτερο άξονα, χρησιμοποιήθηκε η στατιστική μέθοδος πολλαπλών παλινδρομήσεων για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ των τριών μετεωρολογικών παραγόντων και της συγκέντρωσης κάθε είδους αεροαλλεργιογόνου. Για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο IBM SPSS STATISTICS 22, ένα πρόγραμμα που χρησιμοποιείται ευρέως στη στατιστική ανάλυση. Η τιμή p<0,05 θεωρήθηκε στατιστικά σημαντική.Αποτελέσματα:Κατά τη διάρκεια της 12μηνης αεροβιολογικής καταγραφής βρέθηκαν συνολικά 10 διαφορετικοί τύποι γύρης και 2 είδη σπορίων μυκήτων. Μεταξύ των γυρεόκοκκων, 6 προερχόταν από δέντρα (Cupressaceae, Pinaceae, Betulaceae, Fagaceae, Oleaceae και Platanaceae), 4 από μη δεντριτικά είδη (Urticaceae, Poaceae, Compositeae και Chenopodiacea). Τα 2 είδη σπορίων ήταν Alternaria και Cladosporium. Στα Ιωάννινα ο συνολικός αριθμός αεροαλλεργιογόνων (ανά 1 m3) ήταν 9390,06 (γύρη και σπόρια μυκήτων). Η υψηλότερη συνολική συγκέντρωση (γύρη και σπόρια μυκήτων) αερομεταφερόμενων αλλεργιογόνων καταγράφηκε τον Αύγουστο και η χαμηλότερη τον Δεκέμβριο. Η περίοδος με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις αερομεταφερόμενων αλλεργιογόνων (τόσο οι κόκκοι γύρης όσο και τα σπόρια μυκήτων) ήταν από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο με κορύφωση τον Αύγουστο.Τα κυρίαρχα αεροαλλεργιογόνα στο αερομεταφερόμενο φάσμα ήταν τα σπόρια μυκήτων Cladosporium (55,37%) και Alternaria (14,45%). Όσον αφορά τους κόκκους γύρης, οι υψηλότερες μέσες συνολικές συγκεντρώσεις καταγράφηκαν για τα Cupressaceae (11,77%), Pinaceae (4,53%), Urticaceae (2,79%), Poacea (2,65%) και Betulaceae (2,46%). Οι κόκκοι γύρης καταγράφηκαν σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις για τα Composiateae (1,79%), Chenopodiaceae (1,55%), Fagaceae (0,97%), Oleacea (0,85%) και Platanaceae (0,82%).Επιπλέον, είναι αξιοσημείωτο ότι τα σπόρια μυκήτων καταγράφηκαν σε τους μήνες του έτους. Η υψηλότερη συγκέντρωση Cladosporium και Alternaria καταγράφηκε το καλοκαίρι, με κορύφωση τον Αύγουστο για το Cladosporium (2.158,38 κόκκοι/m3) και τον Ιούνιο για το Alternaria (296,46 σπόροι/m3). Η κύρια περίοδος σπορίων για μύκητες στην ατμόσφαιρα της Περιφέρειας Ηπείρου παρατηρήθηκε από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο.Όσον αφορά τις μετρήσεις των κόκκων γύρης, βρέθηκαν δύο κορυφές σε όλη την περίοδο της μελέτης. Η υψηλότερη συγκέντρωση βρέθηκε από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο με κορύφωση τον Απρίλιο (482,22 κόκκοι / m3) και η χαμηλότερη συγκέντρωση βρέθηκε τον Σεπτέμβριο (17,82 κόκκοι / m3). Την περίοδο αυτή (από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Μάιο) επικρατούν οι γυρεόκοκκοι των Κυπαρισσοειδών/Cupressaceae και Πευκοειδών/Pinaceae. Τον Ιούλιο εντοπίζεται μια δεύτερη αιχμή λόγω των υψηλών επιπέδων των Κνιδωδών/Urticaceae (85,32 κόκκοι / m3), των Αγρωστωδών/Poaceae (48,06 κόκκοι / m3) και Αστεροειδών (Σύνθετων)/Compositeae (45,36 κόκκοι / m3).Στην παρούσα μελέτη αναλύθηκαν τρεις μετεωρολογικοί παράγοντες, δηλαδή η μέση ημερήσια θερμοκρασία (oC), η σχετική υγρασία (%) και η ταχύτητα του ανέμου (knots). Με βάση τα στοιχεία που προέκυψαν, ο Ιούλιος ήταν ο θερμότερος μήνας(27,52±2,29 oC) και ο Αύγουστος ο πιο ξηρός (41,28±7,70%). Από την άλλη πλευρά, ο Νοέμβριος ήταν ο πιο κρύος μήνας (5,11±3,40 oC) και ο Ιανουάριος ο πιο υγρός (84,85%). Επίσης, ο Φεβρουάριος ήταν ο πιο θυελλώδης(4,00±2,46 knot) μήνας και ο Μάιος ο πιο ήρεμος (0,78±1,21 knot).Η συσχέτιση μεταξύ των τριών μετεωρολογικών παραμέτρων (θερμοκρασία, υγρασία, ταχύτητα ανέμου) και της συγκέντρωσης των αεροαλλεργιογόνων βρέθηκε στατιστικά σημαντική στην πλειονότητα των αεροαλλεργιογόνων. Πιο συγκεκριμένα, αποκαλύφθηκε μια στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση για το γένος Fagaceae (Φηγώδη) (p=0,031<0,05), το γένος Platanaceae (πλατανοειδή) (p=0,019<0,05), το γένος Oleaceae (Ελαιώδη) (p=0,019<0,05) και Poaceae (Αγρωστώδη/Ποώδη)(p=0,027<0,05) με τη μέση ημερήσια θερμοκρασία. Επιπλέον, τα γένη Platanaceae (Πλατανοειδή) (p=0,028<0,05), Fagaceae( Φηγώδη) (p=0,022<0,05) και Poaceae (Ποώδη/Αγρωστώδη)(p=0,046<0,05) συσχετίστηκαν θετικά με τη σχετική υγρασία. Ομοίως, για το γένος Cupressaceae (Κυπαρισσοειδή) (p=0,013<0,05) βρέθηκε στατιστικά σημαντική, θετική συσχέτιση με την ταχύτητα του ανέμου. Αντίθετα, αρνητική ήταν η συσχέτιση του γένους Chenopodiaceae (Χηνοποδιοειδή) (p=0,011<0,05) με τη σχετική υγρασία. Από τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων δεν βρήκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με καμία από τις μετεωρολογικές παραμέτρους για τα γένη Pinaceae (Πευκοειδή), Urticaceae (Κνιδώδη), Compositeae (Αστερώδη) και για τα σπόρια των μυκήτων Alternaria και Cladosporium.Συζήτηση:Οι αλλεργικές παθήσεις του αναπνευστικού (αλλεργική ρινίτιδα και αλλεργικό άσθμα) αποτελούν μείζον πρόβλημα της δημόσιας υγείας, με υψηλό επιπολασμό στον γενικό πληθυσμό ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των διαφόρων χωρών από 18,1% έως και 39,0%. Πρόκειται για χρόνιες, φλεγμονώδεις διαταραχές που προκαλούνται με τη μεσολάβηση της ανοσοσφαιρίνης IgE ύστερα από έκθεση σε αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα. Η ποιότητα ζωής των ασθενών θεωρείται ότι επηρεάζεται έντονα αρνητικά από τη νόσο τους. Επίσης, η αλλεργική ρινίτιδα και το αλλεργικό άσθμα έχουν σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις στο εθνικό σύστημα υγείας κάθε χώρας. Εκτός από το άμεσο ιατρικό κόστος της αλλεργικής αναπνευστικής νόσου, υπάρχουν και άλλες έμμεσες δαπάνες που περιλαμβάνουν τις μέρες απουσίας από την εργασία και χαμηλή παραγωγικότητα των ασθενών. Η αντιμετώπιση της αναπνευστικής αλλεργικής νόσου βασίζεται, αρχικά, στην αποφυγή των αλλεργιογόνων (όταν είναι δυνατόν). Οι ασθενείς θα πρέπει να ενημερώνονται για την κατάστασή τους και να συμβουλεύονται να αποφεύγουν τα αλλεργιογόνα στα οποία γνωρίζουν ότι έχουν ευαισθητοποιηθεί. Οι κόκκοι γύρης και τα σπόρια των μυκήτων έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία και είναι λογικό η καταγραφή τους να αποτελεί σημείο ενδιαφέροντος για μελέτες σε παγκόσμια κλίμακα. Τα δεδομένα αυτής της καταγραφής θα πρέπει να είναι διαθέσιμα στο κοινό. Στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου υπάρχουν χαρακτηριστικές κλιματολογικές συνθήκες που διευκολύνουν την ανάπτυξη μιας τυπικής βλάστησης και την παραγωγή συγκεκριμένων γυρεόκοκκων. Οι γυρεόκοκκοι που καταγράφονται στην ατμόσφαιρα των Ιωαννίνων (πρωτεύουσας της Περιφέρειας Ηπείρου) προέρχονται από τα φυτά που ευδοκιμούν σε αυτήν την περιοχή καθώς και σε περιοχές αρκετά χιλιόμετρα από αυτή καθώς η εμβέλεια της παγίδας φτάνει τα 20km. Η αεροβιολογική μελέτη στην Ήπειρο, που πραγματοποιήθηκε από την 1η Ιουνίου 2017 έως τις 31 Μαΐου 2018, μας οδήγησε στον εντοπισμό των πιο κοινών αεροαλλεργιογόνων στην ατμόσφαιρα αυτής της περιοχής. Τα αποτελέσματα της καταγραφής της αερομεταφερόμενης γύρης και σπόρων μυκήτων έδειξαν ότι την υψηλότερη συγκέντρωση είχαν τα σπόρια των μυκήτων Cladosporium, με μέση συνολική συγκέντρωση 433,26 σπόρων/m3 (55,37% όλων των αερομεταφερόμενων αλλεργιογόνων) και Alternaria με 113,085 σπόρια/m3 (14,45% όλων των αλλεργιογόνων του αέρα). Όσον αφορά τους κόκκους γύρης, η υψηλότερη μέση συνολική συγκέντρωση καταγράφηκε για τα είδη Cupressaceae με 92,115 (11,77%), Pinaceae με 35,46 (4,53%), Urticaceae με 21,87 (2,79%), Poacea με 20,7 (2,65%), Betulaceae με 19,26 (2,46%). Οι κόκκοι γύρης καταγράφηκαν σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις για το Composiateae με 13,995 (1,79%), το Chenopodiaceae με 12,15 (1,55%), το Fagaceae με 7,56 (0,97%), το Oleacea με 6,66 (0,85%) και το Platanaceae με 6,39(0,82%). Επιπλέον, η περίοδος με την υψηλότερη συνολική συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων καταγράφηκε από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Σπόροι μυκήτων καταγράφηκαν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά για τους κόκκους γύρης υπήρχαν δύο κορυφές κατά τη διάρκεια της περιόδου μελέτης. Η πρώτη κορυφή καταγράφηκε τον Απρίλιο με επικράτηση των γυρεόκοκκων των Cupressaceae και Pinaceae και η δεύτερη κορυφή τον Ιούλιο λόγω των υψηλών επιπέδων Urticaceae, Poaceae και Compositeae. Όσον αφορά τις μετεωρολογικές παραμέτρους (μέση ημερήσια θερμοκρασία, σχετική υγρασία και ταχύτητα ανέμου), η ανάλυση δεδομένων αποκάλυψε στατιστικά σημαντική (p<0,05) συσχέτιση για Fagacea, Platanaceae, Betulaceae, Oleacea, Cupressaceae, Compositeae και Chenopodiaceae. Αντίθετα, η ανάλυση δεδομένων δεν βρήκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με καμία από τις μετεωρολογικές παραμέτρους για Pinaceae, Urticaceae, Alternaria και Cladosporium.Στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου δεν υπήρξε είχε προηγηθεί άλλη μελέτη όσον αφορά τη δημιουργία του ημερολογίου γύρεων-σπορίων και τη συσχέτιση των συγκεντρώσεων των αεροαλλεργιογόνων με τους μετεωρολογικούς παράγοντες . Η γνώση του ημερολογίου των αεροαλλεργιογόνων της περιοχής είναι σημαντική για τους αλλεργικούς ασθενείς και είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος εκτίμησης του κινδύνου για την έξαρση της αλλεργικής νόσου. Επίσης, είναι σημαντικό καθώς με τη γνώση αυτή οι ασθενείς και οι γιατροί μπορούν να λαμβάνουν τις απαραίτητες προφυλάξεις (αποφυγή έκθεσης στα αλλεργιογόνα, κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή κ.λ.π.) ώστε να αποτρέψουν την έκλυση της αλλεργικής συμπτωματολογίας.Συμπεράσματα:Η πρόβλεψη των συγκεντρώσεων των γυρεόκοκκων και των σπορίων για κάθε μήνα του έτους, γνωρίζοντας το ημερολόγιο γύρεων-σπορίων μιας περιοχής, είναι ένα ενεργό ερευνητικό πεδίο. Η γνώση αυτή μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο όπλο τόσο για τους γιατρούς όσο και για τους αλλεργικούς ασθενείς ώστε να επιτευχθεί η σωστή διαχείριση της αλλεργικής αναπνευστικής νόσου. Η ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα μπορεί να μειώσει την έκλυση και παρόξυνση της αλλεργικής νόσου. Η παρούσα αεροβιολογική μελέτη είναι η πρώτη στην περιοχή της Ηπείρου. Πρέπει να διεξαχθεί περαιτέρω αεροβιολογική έρευνα στο μέλλον, προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης και να δημιουργηθούν τα ημερολόγια γύρης και σπορίων για όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Επιπλέον, καθώς η συγκέντρωση αεροαλλεργιογόνων σχετίζεται στενά με τις μετεωρολογικές παραμέτρους, οι οποίες διαφέρουν από έτος σε έτος, αναμένεται να συγκεντρωθούν επιπλέον δεδομένα ώστε να γίνει συγκριτική ανάλυση των δεδομένων πολλών διαδοχικών ετών.