Υιοθέτηση πρακτικών βιοοικονομίας και διερεύνηση αναγκών κατάρτισης των γεωργών της Δυτικής Μακεδονίας
Authors: Παλτάκη Αικατερίνη 
Published: November 2023

Η βιωσιμότητα του αγροδιατροφικού συστήματος είναι μια από τις προκλήσεις αυτού του αιώνα, καθώς επηρεάζει τις βασικές ανάγκες για οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις απαιτούν αλλαγές στα συστήματα παραγωγής. Η μετάβαση προς τη βιοοικονομία μπορεί να είναι απάντηση σε αυτά τα ζητήματα, ειδικά στη γεωργία και κτηνοτροφία.Στην παρούσα διδακτορική διατριβή γίνεται προσπάθεια διερεύνησης των αναγκών κατάρτισης των γεωργών της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας σχετικά με την υιοθέτηση και χρήση πρακτικών βιοοικονομίας στις γεωργοκτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Επιπλέον, επιδιώκεται ο προσδιορισμός του ενδιαφέροντος των γεωργών για την υιοθέτηση καινοτομιών. Επίσης, μέσα από την έρευνα επιδιώκεται ο σχεδιασμός πιθανών προγραμμάτων κατάρτισης, ανιχνεύοντας πρώτα τις στάσεις και τις απόψεις των γεωργών.Για τους σκοπούς της έρευνας συγκεντρώθηκαν πρωτογενή δεδομένα από τους γεωργούς της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου, το οποίο εφαρμόστηκε αρχικά πιλοτικά και στη συνέχεια η στρωματοποιημένη τυχαία δειγματοληψία οδήγησε σε 331 έγκυρα ερωτηματολόγια. Το μεθοδολογικό πλαίσιο της ανάλυσης περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική ανάλυση, για τον εντοπισμό των στάσεων των γεωργών απέναντι στη βιοοικονομία, στην υιοθέτηση των πρακτικών της, στην κατάρτιση, στις καινοτομίες καθώς και τα προσωπικά χαρακτηριστικά τους. Ακολούθησε, η Διβηματική Ανάλυση σε Συστάδες προκειμένου να γίνει ομαδοποίηση του πληθυσμού σε ομάδες γεωργών με κοινά χαρακτηριστικά, όσο αφορά την εφαρμογή πρακτικών βιοοικονομίας, τις ανάγκες κατάρτισης σχετικά με τη βιοοικονομία, το είδος, το φορέα υλοποίησης, τη διάρκεια του προγράμματος κατάρτισης και την προθυμία πληρωμής. Έπειτα, η Κατηγορική Ανάλυση σε Κύριες Συνιστώσες εφαρμόστηκε για τη διερεύνηση των στάσεων και των απόψεων των γεωργών σχετικά με τα οφέλη υιοθέτησης πρακτικών βιοοικονομίας, τα εμπόδια υιοθέτησης πρακτικών βιοοικονομίας, τις ενέργειες προώθησης της βιοοικονομίας στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, τα κίνητρα συμμετοχής σε πρόγραμμα κατάρτισης σχετικό με τη βιοοικονομία και τα κίνητρα υιοθέτησης καινοτομίας. Στη συνέχεια, με την Κατηγορική Παλινδρόμηση ερευνώνται τα χαρακτηριστικά των διαστάσεων που προέκυψαν από την Κατηγορική Ανάλυση σε Κύριες Συνιστώσες αναφορικά με τα δημογραφικά, κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά των ερωτηθέντων, καθώς και χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς τους. Τέλος, εφαρμόζεται η ανάλυση Pareto και γίνεται έλεγχος των ερευνητικών υποθέσεων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζει η αυξημένη ανάγκη και επιθυμία των γεωργών για ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης σε θέματα που σχετίζονται με τη βιοοικονομία, τις καινοτομίες στον κλάδο της βιοοικονομίας και την εφαρμογή πρακτικών βιοοικονομίας στις εκμεταλλεύσεις τους. Η Διβηματική Ανάλυση σε Συστάδες αναδεικνύει πέντε ομάδες γεωργών, κάθε μια από τις οποίες έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, ανάγκες κατάρτισης και προτιμώμενο πρόγραμμα κατάρτισης. Μάλιστα, αποκαλύφθηκε, πως μια ομάδα νέων γυναικών γεωργών ηγούνται της διαδικασίας διάχυσης της καινοτομίας στην υιοθέτηση πρακτικών βιοοικονομίας. Η Κατηγορική Ανάλυση σε Κύριες Συνιστώσες έδωσε 2 διαστάσεις σε κάθε μία από τις 5 μεταβλητές που εφαρμόστηκε. Από τις 10 συνολικά διαστάσεις που προέκυψαν, οι 6 είχαν ικανοποιητικό βαθμό αξιοπιστίας. Η Κατηγορική Παλινδρόμηση εφαρμόστηκε σε αυτές τις 6 διαστάσεις οδηγώντας σε πιθανές δράσεις στις διαφορετικές ομάδες γεωργών. Η ανάλυση Pareto ως ένα εργαλείο λήψης αποφάσεων εντόπισε τα σημεία στα οποία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα αναφορικά με τις θεματικές ενότητες και τα μέσα παρακολούθησης των προγραμμάτων κατάρτισης, τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν ώστε να αυξηθούν οι γεωργοί που θα υιοθετήσουν πρακτικές βιοοικονομίας και τις ενέργειες για την προώθηση της βιοοικονομίας στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας.Η διατριβή ολοκληρώνεται με την καταγραφή των συμπερασμάτων που αναδύονται από τα αποτελέσματα της έρευνας και των προτάσεων προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ενώ παρουσιάζονται οι κύριοι περιορισμοί της έρευνας και ορισμένες προτάσεις για περαιτέρω έρευνα.