Συγκριτική αξιολόγηση τεχνικών ποσοτικής εκτίμησης δευτεροπαθών εντοπίσεων στο ήπαρ με μαγνητική τομογραφία σε ασθενείς με συμπαγείς όγκους
Authors: Μαντατζής Μιχαήλ 
Published: January 2014

ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΣΚΟΠΟΣ Η εκτίμηση της ανταπόκρισης των ηπατικών δευτεροπαθών εντοπίσεων στην χημειοθεραπεία έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο στην καθημερινή κλινική πράξη όσο και σε ερευνητικά πρωτόκολλα αξιολόγησης θεραπευτικών σχημάτων. Η εκτίμηση αυτή επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο με την μέτρηση των διαστάσεων των δευτεροπαθών νεοπλασματικών βλαβών στο ηπατικό παρέγχυμα σε απεικονιστικές εξετάσεις. Πρό-σφατα οι οδηγίες της WHO που ίσχυαν μέχρι πρότινος αντικαταστάθηκαν με νέα κριτή-ρια για την εκτίμηση του φορτίου νόσου (Response Evaluation Criteria In Solid Tumors - RECIST). Πέραν των παραπάνω μεθόδων που βασίζονται κυρίως στην ευκολία εφαρμο-γής, υπάρχουν πλέον περισσότερο ακριβείς μέθοδοι μέτρησης των βλαβών όπως η ογκομετρία. Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν να συγκρίνει την ακρίβεια της μέτρησης των ηπατικών δευτεροπαθών εντοπίσεων μέσω των κριτηρίων RECIST (μέτρηση μίας διάστασης) με την περισσότερο ακριβή μέθοδο της μέτρησης του όγκου των αλλοιώ-σεων ΥΛΙΚΟ - ΜΕΘΟΔΟΙ Στη μελέτη συμμετείχαν σαράντα τέσσερις (44) ασθενείς (21 άνδρες και 23 γυ-ναίκες) με πρωτοδιαγνωσμένες με άλλη απεικονιστική μέθοδο δευτεροπαθείς εντοπί-σεις στο ηπατικό παρέγχυμα. Οι ασθενείς κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας υπο-βλήθηκαν σε τρείς διαδοχικές εξετάσεις ΜΤ μετά από χορήγηση δύο σκιαγραφικών (γαδολινίου και SPIO) για τον χαρακτηρισμό των αλλοιώσεων και οι εικόνες μετά από τη χορήγηση των SPIO επιλέχτηκαν για πραγματοποίηση μετρήσεων για τον προσδιορι-σμό της πορείας της νόσου. Οι μετρήσεις βασίστηκαν στις οδηγίες RECIST καθώς και σε μετρήσεις του όγκου των αλλοιώσεων. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 121 εξετάσεις και χαρακτηρίστηκαν αλλοιώσεις-στόχος και μελετήθηκαν 170 βλάβες ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από τις εκατόν δέκα (110) συγκριτικές αξιολογήσεις, οι δύο μέθοδοι συμφώ-νησαν στις ενενήντα δύο (92). Από τις περιπτώσεις διαφωνίας η ογκομετρική μέθοδος κατέταξε στη συντριπτική πλειοψηφία (15 από 18) τους ασθενείς σε δυσμενέστερη κατηγορία από την μέθοδο RECIST. Ο συντελεστής συμφωνίας Cohen Kappa στο σύνολο των συγκρίσεων ήταν 0,74(p<0,001), δείχνοντας καλή αλλά όχι άριστη συμφωνία μετα-ξύ των δύο μεθόδων. Παρόμοια αποτελέσματα στη σύγκριση των δύο μεθόδων βρέθη-καν και στη σύγκριση της κάθε αλλοίωσης ξεχωριστά στις διαδοχικές εξετάσεις. Η α-νταπόκριση κάθε αλλοίωσης συμφώνησε μόνο μέτρια με την συνολική ανταπόκριση του ασθενούς. Συγκεκριμένα η συμφωνία με την μέθοδο RECIST ήταν 0,59 (p<0,001) ενώ αντίστοιχα με την ογκομετρία 0,55 (p<0,001). Τέλος το τεστ Wilcoxon έδειξε ότι ο πραγματικός όγκος κάθε αλλοίωσης διαφέρει στατιστικά σημαντικά από τον αντίστοιχο όγκο μίας σφαίρας αντίστοιχης διαμέτρου (z=-5,03 (p<0,001)) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η συμφωνία των δύο μεθόδων όσο αφορά στην ανταπόκριση των ασθενών στη θεραπεία είναι «καλή» αλλά όχι «άριστη» τόσο σε επίπεδο συνολικής ανταπόκρι-σης όσο και στην ανταπόκριση κάθε αλλοίωσης ξεχωριστά. Στην πλειονότητα των περι-πτώσεων διαφωνίας η μέθοδος RECIST υπερεκτιμά τον βαθμό ανταπόκρισης. Η αντα-πόκριση κάθε αλλοίωσης όμως συμφωνεί μόνο μέτρια με την ανταπόκριση του ασθενή στον οποίο εντοπίζεται. Τέλος φαίνεται ότι ο πραγματικός όγκος των αλλοιώσεων δεν ακολουθεί πιστά το μοντέλο της σφαίρας, το οποίο αποδέχονται οι περισσότερες μελέ-τες. Η μελέτη δίνει έναυσμα για την επαναξιολόγηση των κριτηρίων RECIST και την θεώρηση πιθανής ενσωμάτωσης ογκομετρικών μεθόδων μέτρησης στην αξιολόγηση της ανταπόκρισης ογκολογικών ασθενών στη χημειοθεραπεία.