НАУЧНОЕ НАСЛЕДИЕ Н.Ф. КАТАНОВА И ИСТОРИЯ ТЮРКСКИХ НАРОДОВ
Authors: Рысбеков Т.З. , Рысбекова С.Т. , Шынтемірова Б.Ғ. 
Published: May 2024

Н.Ф. Катанов –көрнекті түркітанушы. Оның есімімен түркі халықтарының тарихы, мәдениеті және тілдерін зерттеудің бүкіл дәуірі байланысты. Оның түркі халықтарының тарихы, мәдениеті және тілдері жөніндегі еңбектері ғылыми көзқарас жағынан алып қарағанда осы күнге дейін баға жетпес болып табылады.Н.Ф. Катановтың әр алуан ғылыми және педагогикалық қызметі –Ресейдегі түркітану ғылымы және ұлттық гуманитарлық зерттеулер мен ғылыми мектептің дамуының айқын айғағы. Оның тұлғалық феномені мен Ресей халықтарының мәдениеті және шығыстану тарихындағы мұрасы, өкінішке орай,жеткілікті түрде зерттелмеген. Оның өмірбаянының кезеңдері мен орасан зор творчестволық мұралары біз үшін қызықты, жарқын, ғибратты, қайғылы мысалдармен ұсынылады. Ол екі дүниенің –европалық және азиялық –бейнесінің тұлғалануы болып табылады.Қазіргізаман тарихнамасы мәтінмәнінде Н.Ф. Катановтың ғылыми мұрасы оның XIX-XX ғғ. арасындағы түркітанудың дамуына қосқан зор жеке үлесі болып табылады. Дәл оның өмірбаяны мен творчестволық мұрасы түркі халықтарының классикалық мұрасында маңызды орын алады.Мақалаавторлары көрнекті түркітанушы Н.Ф. Катановтың ғылыми мұрасы мен творчествосын зерттеуді кезеңге бөле отырып, түркі халықтарына, соның ішінде қазақ халқына байланысты мәселелерін бөліп қарайды.

Н.Ф. Катанов –выдающийся тюрколог. С его именем связана целая эпоха изучения истории, культуры и языков тюркских народов. Его труды по истории, культуре и языкам тюркских народов по сей день неоценимы с научной точки зрения. Многообразная научно-педагогическая деятельность Н.Ф. Катанова является ярким свидетельством развития тюркологической науки в России и национальных гуманитарных исследований и научной школы в данном направлении. Его личностный феномен и наследие по истории культуры народов России и востоковедения, к сожалению, окончательно не исследованы. Этапы его биографии и грандиозное творческое наследие полны интересными, яркими, поучительными, трагическими примерами. Он является олицетворением образов двух миров –европейского и азиатского. В контексте современной историографии научное наследие Н.Ф. Катанова является его огромным личным вкладом в развитие тюркологии на стыке XIXиXXвеков. Именно его биография и творческое наследие занимают важное место в классическом наследии тюркских народов. Авторы статьи классифицирует научное наследие и творчество выдающегося тюрколога Н.Ф. Катанова на этапы исследования, отдельно рассматривая вопросы, связанные с тюркскими народами, в том числе с казахским народом.

N.F. Katanov is an outstanding turkologist. A whole epoch of studying the Turkic peoples' history, culture, and languages is associated with his name. His works on theTurkic peoples' history, culture, and languages are still invaluable from a scientific point of view—the diverse scientific and pedagogical activity of N.F. Katanov is vivid evidence of the development of Turkological science in Russia and the national humanities research and scientific school in this direction. Unfortunately, his phenomenon and heritage in the history of the culture of the peoples of Russia and Oriental studies have not been fully investigated. The stages of his biography and his remarkable creative legacy are full of interesting, vivid, instructive, tragic examples. He personifies the images of two worlds –European and Asian. In the context of modern historiography, the scientific heritage of N.F. Katanov is a substantial personal contribution to the development of Turkology at the junction of the XIX and XX centuries. His biography and creative legacy are vital in the classical heritage of the Turkic peoples. The article's authors classify the scientific heritage and creativity of the outstanding Turkologist N.F. Katanov into stages of research, separately considering issues related to the Turkic peoples, including the Kazakh people.