Τεταρτογενής εξέλιξη του Ανατολικού Κορινθιακού κόλπου
Authors: Χαραλαμπάκης Μαρίνος 
Published: September 2021

Ο Κορινθιακός Κόλπος είναι η δεύτερη πιο ενεργή ηπειρωτική τάφρος στον κόσμο και ως εκ τούτου ένα ιδιαίτερο φυσικό εργαστήριο για την ανάλυση της ιστορίας διάνοιξης ηπειρωτικών τάφρων. Μια νέα λεπτομερής θαλάσσια σεισμική έρευνα σε συνδυασμό με δεδομένα που είχαν αποκτηθεί στο λιγότερο μελετημένο τμήμα του κόλπου, τον Κόλπο του Λέχαιου, έριξε φως στην τεκτονο-ιζηματογενή εξέλιξη του ανατολικού άκρου της Κορινθιακής τάφρου. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι: (i) ο Κόλπος του Λέχαιου είναι το βυθισμένο βόρειο τμήμα της χερσαίας λεκάνης Κορίνθου-Νεμέας, (ii) και οι δύο, προς τα νότια οριοθετούνται από τα ρήγματα Κλένια και Κεχριές που κλίνουν βόρεια, τα οποία σήμερα θεωρούνται ανενεργά, (iii) τόσο η λεκάνη της Κορίνθου-Νεμέας όσο και ο κόλπος του Λέχαιου σχηματίστηκαν γύρω στα 3.6 - 4 Ma πριν από σήμερα (μέσο με ανώτερο Πλειόκαινο), ταυτόχρονα με τη λεκάνη των Μεγάρων και iv) ο κόλπος του Λέχαιου βυθίστηκε και πήρε το σημερινό του σχήμα από περίπου 0.7 έως 1.7 Ma πριν από σήμερα, ταυτόχρονα με τον Κορινθιακό Κόλπο και τον Κόλπο των Αλκυονίδων. Επιπλέον, η στρωματογραφική ερμηνεία των σεισμικών προφίλ από τον κόλπο του Λέχαιου αποκάλυψε: (i) το συνολικό πάχος των ιζημάτων κάτω από τον κόλπο του Λέχαιου είναι σχεδόν 3 km, (ii) τουλάχιστον 400 m ιζημάτων που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 245 ka, δίνοντας μια μέση ταχύτητα ιζηματογένεσης 1.3 m/ka για τα τελευταία 245 ka και 2.3 m/ka για το Ολόκαινο και iii) διαφορική κατακόρυφη κίνηση, της τάξης των 4.5 km, μεταξύ του υποβάθρου κάτω από τον κόλπο του Λέχαιου και των γειτονικών βουνών, δίνουν ένα αθροιστικό μέσο ρυθμό ολίσθησης 0.9 m/ka ή λιγότερο, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 4 Ma. Ο ρυθμός ολίσθησης που εκτιμήθηκε για το Ολόκαινο είναι περίπου 4.5 m/ka για το νότιο τμήμα και 2.5 m/ka για το βόρειο τμήμα, ενώ ο συντελεστής επέκτασης είναι παρόμοιος με εκείνους που υπολογίζονται από γεωδαιτικές έρευνες, περίπου 7.7 mm/yr ± 1.0. Η περίοδος επανάληψης για σεισμούς που λαμβάνουν χώρα στο ανατολικό άκρο της Κορινθιακής τάφρου, για την πλειονότητα των ρηγμάτων κυμαίνεται μεταξύ ~ 100 και ~ 300 έτη, για μεγέθη μεταξύ 6.1 και 6.4. Τέλος, μελετάται η μεγάλη πιθανότητα εκδήλωσης tsunami, ενώ η διάδοση του κύματος και τα αποτελέσματά του στην ακτή αναλύονται μέσω συνθετικών μοντέλων. Επομένως, για να εκτιμηθούν ακριβέστερα οι ρυθμοί ολίσθησης, οι ρυθμοί ανύψωσης, οι ρυθμοί επέκτασης και η περίοδος επανάληψης σεισμικών γεγονότων σε ολόκληρη την Κορινθιακή τάφρο, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η σημερινή τεκτονο-ιζηματογενής εξέλιξη του κόλπου του Λέχαιου. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας φιλοδοξούν να συνεισφέρουν στη βελτίωση των υπαρχόντων μοντέλων για την δημιουργία και εξέλιξη της Κορινθιακής τάφρου και την κατανόηση αντίστοιχων γεωλογικών περιβαλλόντων. Επίσης ευελπιστούν να δώσουν τα απαραίτητα εργαλεία στους σχεδιαστές μέτρων έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να μπορέσουν να αξιολογήσουν την επικινδυνότητα και να καταρτίσουν σχέδια για τη μείωση του κινδύνου από τσουνάμι για τους κατοίκους στις παράκτιες περιοχές γύρω από τον Κορινθιακό κόλπο, οι οποίες στο μέλλον θα μπορούσαν να πληγούν από την εκδήλωση ενός τσουνάμι.