Μελέτη των τιμών των κυτταροκινών σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε χειρουργικές επεμβάσεις για καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις του πεπτικού συστήματος
Authors: Σπυριδόπουλος Παναγιώτης 
Published: January 2014

Η τοπική φλεγμονώδης αντίδραση, μία φυσιολογική λειτουργία του ανοσολογικού συστήματος που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια των χειρουργικών επεμβάσεων, είναι δυνατόν να μετατραπεί σε συστη-ματική και να οδηγήσει σε πολυοργανική δυσλειτουργία. Αιτία αυ-τής της διαταραχής αποτελεί η δράση των κυτταροκινών, κυτταρι-κών μεσολαβητών οι οποίοι παράγονται τοπικά από υγιή ή κατε-στραμμένα κύτταρα και «εκπέμπονται» μέσω της συστηματικής κυ-κλοφορίας προς όλα τα συστήματα του οργανισμού. Οι κυτταροκί-νες είναι πρωτεΐνες, μικρού μοριακού βάρους, που παράγονται από σχεδόν κάθε τύπο κυττάρων του οργανισμού και συμμετέχουν σε διαδικασίες όπως η διακυτταρική επικοινωνία, η κυτταρική αύξηση, η διαφοροποίηση και η απόπτωση, η φλεγμονή, η άμυνα έναντι των ιών, η ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης, η επούλωση και η αναδόμηση των ιστών. Κάθε τοπική φλεγμονώδης αντίδραση οδη-γεί σε συγκεκριμένη ανοσολογική απάντηση από τους γειτονικούς ιστούς και αντίθετα κάθε ιστική ανοσολογική απάντηση προκαλεί μία περιορισμένη τοπικά φλεγμονώδη αντίδραση. Οι κυτταροκίνες με τα σήματα που μεταφέρουν δημιουργούν ένα είδος καταρρακτω-δών δράσεων και αλληλεπιδράσεων μεταξύ τους και μεταξύ των ανοσοκυττάρων εξασφαλίζοντας μία πολύπλοκη αλλά αυστηρά ε-λεγχόμενη ρύθμιση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήμα-τος και της αλληλεπίδρασης αυτού με άλλα συστήματα του οργανι-σμού. Δρουν παρακρινικά, αυτοκρινικά ή με άμεση κυτταρική επα-φή. Χαρακτηριστικό τους γνώρισμα είναι η ποικιλία επιδράσεων κάθε κυτταροκίνης σε διαφορετικά κύτταρα και ιστούς (πλειοτροπι-σμός) καθώς και η ικανότητα παρόμοιας δράσης δομικά ανόμοιων κυτταροκινών (πλεονασμός). Η πολυπλοκότητα της δράσης τους μελετάται in vitro και in vivo. Την ανοσολογική απάντηση ρυθμίζουν οι «φλεγμονώδεις» κυττα-ροκίνες όπως οι IL-1α, IL-1β, IL-2, IL-3, IL-6, IL-7, IL-9, IL-12, IL-17, IL-18, TNFα, GM-CSF, TGFβ, IFNα/β/γ, LT, OSM, CNTF, LIF κ.α. προάγοντας οξείες φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Η δράση των «φλεγμονωδών» κυτταροκινών βρίσκεται σε ισορρο-πία με αυτή των «αντιφλεγμονωδών», όπως οι IL-4, IL-10, TGFβ, IFNα, IL-11, IL-13, IL-16 και IL-1Ra, οι οποίες περιορίζουν την έκταση της φλεγμονώδους αντίδρασης. Στη μελέτη αυτή προσδιορίσαμε τις συγκεντρώσεις επτά κυτταρο-κινών (IL-1β, IL-6, IL-8, IL-10, TNFα, IFNγ και GM-CSF), αντι-προσωπευτικών της ρυθμιστικής δράσης τους στο ανοσοποιητικό σύστημα, στον ορό πενήντα οκτώ ασθενών που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση για καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις του πεπτικού τους συστήματος, στα πλαίσια της εκτίμησης της μετεγ-χειρητικής φλεγμονώδους απόκρισης. Τριάντα από αυτούς έπασχαν από καλοήθη νόσο και οι υπόλοιποι είκοσι οκτώ από κακοήθη. Ως γνωστόν η ανοσολογική λειτουργία των ασθενών με νεοπλασία εί-ναι κατεσταλμένη και επιπλέον δέχεται περαιτέρω επιβάρυνση από το χειρουργικό stress στο οποίο υποβάλλεται, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση SIRS ή CARS, δύο εξίσου σοβαρών μετεγχειρητικών ανοσολογικών διαταραχών. Στις επεμβάσεις του πεπτικού συστήματος ο κίνδυνος αυτός είναι αυξημένος λόγω του ιδιαίτερου ανοσολογικού του ρόλου και των συνοδών ιστικών κα-κώσεων. Κάθε κυτταροκίνη προσδιορίστηκε με την ενζυμική μέθοδο ELISA, σε τέσσερα δείγματα αίματος των ασθενών (15 λεπτά προ της εισα-γωγής στην αναισθησία, κατά το μέσο της χειρουργικής επέμβασης, μία ώρα μετά το πέρας αυτής, 24 ώρες μετά την επέμβαση). Σε ό-λους τους ασθενείς εφαρμόστηκε το ίδιο πρωτόκολλο αναισθησίας και αναλγησίας και όλες οι επεμβάσεις διενεργήθηκαν από την ίδια χειρουργική ομάδα. Μελετήθηκαν στατιστικά οι μεταβολές των συγκεντρώσεων για το σύνολο των ασθενών, στα πλαίσια της εκτίμησης των ανοσολογι-κών διαταραχών λόγω της χειρουργικής επέμβασης. Στη συνέχεια μελετήθηκαν οι μεταβολές τόσο στις καλοήθεις όσο και στις κα-κοήθεις παθήσεις, ώστε να εκτιμηθούν οι επιπρόσθετες ανοσολογικές διαταραχές που οφείλονται στην ύπαρξη της νεοπλασίας. Διαπιστώθηκε ότι η φλεγμονώδης απάντηση ως φυσιολογική αντί-δραση του οργανισμού στο χειρουργικό stress προκάλεσε την αύξη-ση της IL-1β, της IL-6, της IFNγ και του GM-CSF. Η IL-1β αυξή-θηκε πρωϊμότερα από την IL-6 και στη συνέχεια και οι δύο διέγει-ραν τη σύνθεση των IFNγ και GM-CSF. Η αύξηση της IL-10 ακο-λούθησε, αντιρροπιστικά. Ο προσδιορισμός των συγκεντρώσεων των κυτταροκινών, στη συστηματική κυκλοφορία, μπορεί να συμ-βάλλει στην έγκαιρη εντόπιση της διαταραχής της ισορροπίας ανά-μεσα στην τοπική φλεγμονώδη και στην αντιρροπιστικά αναπτυσ-σόμενη αντιφλεγμονώδη απάντηση που μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη συστηματικής φλεγμονώδους αντίδρασης και μετεγχειρη-τικών επιπλοκών. Προτείνεται ο προσδιορισμός των IL-1β, IL-6, IFNγ, GM-CSF και IL-10 κατά την περιεγχειρητική και πρώιμη με-τεγχειρητική περίοδο. Η IL-10 δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της αντιφλεγμονώδους αντίδρασης, ενώ ο TNFα δεν φαίνεται να έχει καμία προγνωστική αξία, τουλάχιστον σε συστηματικό επίπεδο. ...