Διερεύνηση της σύστασης των λιπιδίων του πλάσματος ασθενών με διαταραχή του μεταβολισμού των λιποπρωτεϊνών με φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού πρωτονίου (¹H NMR)
Authors: Κωστάρα Χριστίνα 
Published: August 2021

Οι λιποπρωτεϊνες του πλάσματος είναι μακρομοριακά συμπλέγματα λιπιδίων και απολιποπρωτεϊνών. Μεταβολές τις λιπιδιακής σύστασης και της συνολικής δομής των λιποπρωτεϊνικών σωματιδίων συνοδεύουν τη δυσλιπιδαιμία και έχουν συσχετισθεί με την καρδιαγγειακή και νεφρική νόσο και την υπέρταση. Οι καθιερωμένες τεχνικές για την ανάλυση των λιποπρωτεϊνών είναι αρκετά χρονοβόρες και απαιτούν προεργασία του δείγματος σε πολλά στάδια. Εναλλακτικά, η φασματοσκοπία ¹H NMR είναι μια μη επεμβατική αναλυτική τεχνική καθώς με μικρή ή καθόλου προεργασία του δείγματος, παρέχει μια γρήγορη και συνολική ανάλυση των λιπιδίων. Στην παρούσα διατριβή αναπτύχθηκε η μεθοδολογία για την ανάλυση της λιπιδιακής σύστασης των λιποπρωτεϊνών με φασματοσκοπία ¹H NMR και η εφαρμογή της στη δυσλιπιδαιμία και την εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο. Επίσης, εφαρμόστηκαν οι τεχνικές αναγνώρισης προτύπων στα ¹H NMR φάσματα των εκχυλισμάτων των λιπιδίων των λιποπρωτεϊνών με σκοπό τη δημιουργία στατιστικών μοντέλων ικανών να προσεγγίζουν την παρουσία της εγκατεστημένης καρδιαγγειακής νόσου. Για τη μελέτη αυτή επιλέχθηκαν α) 105 άτομα, τα επίπεδα λιπιδίων των οποίων κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα φυσιολογικών και παθολογικών τιμών. Στην συνέχεια χωρίστηκαν σε 3 ομάδες με βάση τα επίπεδα των λιπιδίων: άτομα με φυσιολογικά επίπεδα, υπερχοληστερολαιμία και μικτή υπερλιπιδαιμία και β) 54 ασθενείς με αγγειογραφικά εκτεταμένη σταφανιαία νόσο και 41 ασθενείς με φυσιολογικά αγγεία. Η απομόνωση των HDL σωματιδίων πραγματοποιήθηκε με καταβύθιση των nonHDL λιποπρωτεϊνών με θειική δεξτρανη/MGCL₂. Η λήψη των φασμάτων πραγματοποιήθηκε σε φασματογράφο Bruker Avance DRX-500 και DRX-600 σε θερμοκρασία 298°Κ. Στο πρώτο μέρος της διατριβής μελετήθηκε το ¹H NMR φάσμα του εκχυλίσματος των λιπιδίων των HDL και nonHDL λιποπρωτεϊνών. Στο δεύτερο μέρος επιλέχθηκε ένα σύνολο ατόμων τα οποία κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα επίπεδων λιπιδίων, υπολογίσθηκε η % σύσταση των HDL λιποπρωτεϊνών και μελετήθηκε η επίδραση των λιπιδαιμικών παραμέτρων του ορού στη σύστασή τους. Στο τρίτο μέρος, τα άτομα της προηγούμενης ενότητας χωρίστηκαν σε 3 ομάδες και συγκρίθηκε η % λιπιδιακή σύσταση των HDL και nonHDL λιποπρωτεϊνών. Επίσης, μελετήθηκαν οι διαφορές στην % λιπιδιακή σύσταση των λιποπρωτεϊνών ασθενών με καρδιαγγειακή νόσο σε σχέση με αυτούς με φυσιολογικά αγγεία. Στο τελευταίο μέρος της διατριβής διερευνήθηκε η εφαρμογή τεχνικών αναγνώρισης προτύπων στην προσέγγιση της παρουσίας της καρδιαγγειακής νόσου. Τα OSC/PLS-DA στατιστικά μοντέλα πρόβλεψαν με επιτυχία τη νόσο των αγγείων με επίπεδο εμπιστοσύνης >95%. Το φύλο των ασθενών, τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων και της HDL-χοληστερόλης δεν επηρέασαν την πρόβλεψη της νόσου. Η ανάλυση με φασματοσκοπία ¹H NMR της λιπιδιακής σύστασης των εκχυλισμάτων των λιπιδίων των HDL και nonHDL λιποπρωτεϊνών σε παθολογικές καταστάσεις θα μπορούσε να συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που τις συνοδεύουν. Η συλλογή δεδομένων από ένα μεγαλύτερο αριθμό ασθενών καθώς και ο έλεγχος της επίδρασης και άλλων παραγόντων θα μπορέσει πιθανά να οδηγήσει στη δημιουργία μιας αξιόπιστης βάσης δεδομένων που θα αφορά την εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο.