Kompetencje medialne generacji Z. Pomiar - diagnoza - kształcenie
Authors: Jabłońska Monika 
Published: January 2025

EN: The monograph is an analysis of the level of media competence of Generation Z young people, taking into account the context of the convergence of digital technologies and media. The presented research focuses on assessing the preparation of this group to critically receive and analyse media messages, as well as on verifying their subjective assessment of skills against actual competences. The book points to significant challenges in the media education system in Poland, which to a large extent adopts a functional approach, limiting itself to a tool-based use of the media, and not fully considering the development of analytical and critical skills. The diagnostic tool created in the research process was embedded in a gamification methodology, allowing the level of media competence of young people to be assessed in the context of their natural, digital environment. The study covered key aspects of the area of critical analysis of media messages, such as verification of information sources, analysis of the credibility of messages, recognition of persuasive techniques, identification of sponsored content, management of personal data and detection of the fake news phenomenon. The results of the research show a clear dissonance between the subjective assessment of media competence by young people and their actual level, especially in terms of critical analysis and recognition of disinformation. The author of the monograph proposes specific recommendations that can enrich educational practices in educational institutions, especially at the secondary school level, in order to better prepare young people to function consciously and responsibly in the complex media space. PL: Monografia stanowi analizę poziomu kompetencji medialnych młodzieży generacji Z, uwzględniając kontekst konwergencji technologii cyfrowych i mediów. Prezentowane badania koncentrują się na ocenie przygotowania tej grupy do krytycznego odbioru i analizy przekazów medialnych oraz na weryfikacji ich subiektywnej oceny umiejętności wobec rzeczywistych kompetencji. Książka wskazuje na istotne wyzwania w systemie edukacji medialnej w Polsce, który w dużej mierze przyjmuje podejście funkcjonalne, ograniczające się do narzędziowego wykorzystania mediów, a nie uwzględniające w pełni rozwijania umiejętności analitycznych i krytycznych. Powstałe w procesie badawczym narzędzie diagnostyczne zostało osadzone w metodologii grywalizacji, dzięki czemu pozwala na ocenę poziomu kompetencji medialnych młodzieży w kontekście ich naturalnego, cyfrowego środowiska. Badanie objęło kluczowe aspekty obszaru krytycznej analizy przekazów medialnych, takie jak weryfikacja źródeł informacji, analiza wiarygodności przekazów, rozpoznawanie technik perswazyjnych, identyfikacja treści sponsorowanych, zarządzanie danymi osobowymi oraz detekcja zjawiska fake newsów. Wyniki badań ukazują wyraźny dysonans pomiędzy subiektywną oceną kompetencji medialnych przez młodzież a ich rzeczywistym poziomem, szczególnie w zakresie krytycznej analizy i rozpoznawania dezinformacji. Autorka monografii proponuje konkretne rekomendacje, które mogą wzbogacić praktyki edukacyjne w instytucjach oświatowych, zwłaszcza na poziomie szkół średnich, celem lepszego przygotowania młodzieży do świadomego i odpowiedzialnego funkcjonowania w skomplikowanej przestrzeni medialnej.