bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Exploring the Current State of Information Literacy Education: A Systematic Literature Review
Authors: Sayekti Retno
Published: January 2025

Information Literacy Education is a skill taught to students of various educational levels, from elementary school to college and even postgraduate programs. This research aims to present the current state of Information Literacy Education, identify the dominant research themes, the methods of teaching and learning used, the context of learning in which the skill is taught, and recommends future research development in related fields. A systematic literature review was conducted using large electronic journal databases such as Taylor and Francis, and Science Direct, which obtained 37,633 articles. Furthermore, The PICOC and PRISMA protocols were applied to analyze 17 relevant articles and identify 14 themes in learning, 14 learning methods, 12 research methods used, and 7 scientific fields in the implementation of Information Literacy Learning from 2017 to 2021. These results provide direction for future research and contribute to enhanced information literacy curriculum development, effective integration of information literacy in specific disciplines, transitioning to online information literacy instruction, development of engaging and interactive information literacy modules, assessing learning outcomes and informing instructional strategies, collaboration and professional development in information literacy, diverse and effective teaching methods, and advancements in research methods for information literacy.
هموم عراقيه
Authors: Al-Ibrahim Saadi
Published: January 2025

هذا الكتاب يغوص في الذات العراقية ويقف عند همومها ويحللها بطريقة اكاديمية : نفسية ، اجتماعية ، سياسية ، لعله يجد الشفاء الوافي لها . . مجموعة غير محددة من المواضيع يربطها خيط واحد هو مصلحة العراق : دولة وشعب وحاضر ومستقبل .
SELF-COMPACTING CONDUCTIVE CONCRETE OF NORMAL HARDENING BASED ON PORTLAND CEMENT WITH TECHNICAL CARBON AND CARBON FIBER
Authors: Larsen Oksana , Bakhrakh Anton
Published: January 2025

An approach to obtaining self-sealing conductive concrete of normal hardening is presented. The results of a study of the properties of self-sealing concrete of normal hardening based on Portland cement obtained by the joint introduction of carbon black of two grades TU P-803 and TU K-354 with their mass ratio of 4:1 and volume concentration in a mixture equal to 0.25%, as well as carbon fiber with a length of 3mm in an amount of 1% by weight of cement are presented. Con-crete was obtained with a specific electrical resistance equal to 0.25 Ohms * m, which does not increase during the harden-ing process, a strength of 53 MPa at the age of 28 days, frost resistance F200, water resistance W20, tensile strength at bending 8.2 MPa. Resistive heating elements with a capacity of 600 W/m2 or more have been obtained, providing the possi-bility of obtaining coatings with an anti-icing effect. It is shown that drying concrete of the developed composition can in-crease the conductivity by 50%, which is associated with an improvement in the contact between conductive particles caused by their compression during shrinkage, the value of which decreases with an increase in the amount of carbon fiber from 0.25% to 1% by weight of cement. It is noted that with an increase in the applied voltage to the sample, its electrical resis-tivity decreases, the more the carbon fiber content is in the range of 0.25-1% of the cement weight.
STRUCTURING ROLE OF MICROCALCITE IN 3D PRINTABLE CEMENT COMPOSITIONS
Authors: Slavcheva Galina , Solonina Valentina , Panchenko Yulia , Orlov Victor , Filipenko Pavel
Published: January 2025

The article deals with the current problem of structure formation and hardening of for 3D printable mixtures. The objects of the research are the hardening systems “cement - microcalcite - modifying additives”. Cement and microcalcite, as the main com-ponents of hardening systems, were characterized by similar dimensional and geometric features. The mass ratio of binder and filler was constant in the composition of mixtures, but the modifier type was varied. Complex additives based on nanoparticles Al2O3·SiO2, SiO2, potassium pyrophosphate were used as modifiers. X-ray method was applied to study the phase composition and microstructure of hydration products. The hardening kinetics of cement systems was evaluated according to the compression tests of samples at the age of 1, 3, 7, 14, 28, 60 and 90 days. It has been stated that the use of modifying additives with Al2O3·SiO2, SiO2 nanoparticles is effective, as they make microcalcite involved in the structure formation of hardening systems. Also, the bal-ance between hydration products in the structure is shifted towards an increase in the content of CSH-phases with the value of C/S=0.5. The highest values of compressive strength both at the initial stage of hardening (Rc = 25 MPa in 1 day) and in the long term are typical for cement systems with microcalcite modified by the additive based on nanoparticles Al2O3·SiO2 (Rc = 58 MPa in 90 days). Systems with SiO2 and potassium pyrophosphate-based modifiers are characterized by low strength at the initial stage of hardening (Rc = 2 - 10 MPa in 1 day); its values are similar in a long-term period (Rc = 40 - 45 MPa).
THE EFFECTIVENESS OF USING A POLYFUNCTIONAL ADDITIVE BASED ON BISMUTH TITANATES FOR CEMENT COMPOSITIONS
Authors: Kozlova Irina , Dudareva Marina , Senushkin Denis , Sergeev Maxim
Published: January 2025

In Russia, a rapid growth in construction sphere is observed, which by the end of 2023 amounted to 110 million 438.5 thousand square meters. m. housing, which is 7.5% more than a year earlier. The construction process is carried out using high-tech innovative building materials with unique properties, durability, friendly to the environment and humans. Howev-er, in addition to the advantages, modern building materials should be financially accessible, their application should not lead to an unjustified increase in the cost of the project. In this article, the authors analyze the economic efficiency of using a ployfunctional additive based on the TiO2-Bi2O3 oxide system in order to create concrete mixtures, self-cleaning cement plasters, grout solutions for ceramic tile resistant to fouling by microscopic mold fungi. As a result of the research, the authors concluded that a polyfunctional additive based on the TiO2-Bi2O3 oxide system can be used to obtain a wide range of building materials.
ORGANIC-MINERAL MODIFIER BASED ON SLURRY WATER FOR THE PRODUCTION OF HIGH-STRENGTH SELF-COMPACTING CONCRETES
Authors: Larsen Oksana , Bakhrakh Anton , Machine Tatyana
Published: January 2025

The production of concrete mix is inevitably associated with the formation of sludge water, which has an impact on the environ-ment. The technology of recycling concrete mix allows you to use not only slurry water from the production of ready-mixed con-crete, but also to obtain a highly dispersed organomineral modifier (OMD) based on dehydrated sludge, obtained by fine grind-ing in a ball mill. A modifier was obtained by grinding in a ball mill for 2.5 hours with a specific surface area of 15657 cm2/g. The introduction of a dry polycarboxylate plasticizer in an amount of 0.025% made it possible to reduce the grinding time in the mill to 1 hour and obtain a specific surface area equal to 16227 cm2/g. The chemical composition of the organomineral modifier and the basic properties of cement paste in the presence of OMD are investigated. An increase in the normal density of the cement paste by 2.4%, an acceleration of the setting time and an increase in strength in the initial hardening periods were found. It is shown that the introduction of slurry water with mixing water in an amount of 5% into the concrete mixture does not lead to a decrease in strength parameters. The introduction of OMD based on slurry water in an amount of 10% does not adversely affect the technological properties and slightly increases the strength of concrete at the age of 28 days. The resulting modifier, partici-pating in the resource-saving cycle and possessing such important characteristics, will serve as an alternative to the use of other mineral additives used in the production of self-sealing concretes, will reduce the consumption of raw materials, and the selec-tion of its optimal content will affect changes in the technological and strength properties of concretes.
Мұғалімдер үшін жаңа өлшемдер : AR-VR & AI
Authors: Алмуханбетова Айнагуль
Published: January 2025

Мақалада білім беру саласындағы жаһандық тенденциялар мен жаңашыл ақпараттық технологияларды қолданудың маңыздылығы қарастырылған. Әр оқушының жеке оқу стилі мен қабілеттерін ескере отырып, білім беру процесіне жасанды интеллект (AI) технологияларын интеграциялау жолдары талданады. Жасанды интеллект құралдарының ішінде мәтінмен, бейнемен, презентациямен жұмыс жасауға, сондай-ақ оқыту процесін жекелендіруге арналған технологиялар ұсынылды. AR/VR технологияларын қолдану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру, әсіресе зертханалық кабинеттері жоқ шағын жинақты мектептерде тиімді шешім ретінде көрсетілген.Мақалада Қазақстандағы жасанды интеллектті дамыту бойынша қабылданған мемлекеттік бағдарламалар, шетелдік және отандық тәжірибе негізінде мұғалімдер үшін ұсынылған әдістемелер сипатталған. Сонымен қатар, Merge Cube және басқа да платформалар мысалында практикалық қолданыстар мен нәтижелер көрсетілген. Оқыту процесін цифрландыру арқылы білім беру сапасын арттыру, оқушылардың есте сақтау қабілетін жақсарту және мұғалімдердің жұмысын жеңілдету жолдары талқыланған.Мақаланың қорытындысы ретінде, мұғалімдер заманауи технологиялар мен жасанды интеллект мүмкіндіктерін пайдалана отырып, білім беру үдерісін жаңа деңгейге көтеруге міндетті екені атап өтілген.
Жасанды интеллект арқылы оқушыларды ҰБТ-ға дайындау
Authors: Оспанкулова Сандугаш
Published: January 2025

Жасанды интеллект оқушылардың білімін жеке дара талдап, олардың әлсіз және күшті жақтарын анықтауға, нәтижесінде тиімді оқу жоспарын құруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, жасанды интеллект тест тапсыру дағдыларын дамыту, уақытты басқару, қателіктерді түзету және білімді бекітуге арналған құралдар ұсынады. Бұл технология сынақ тесттерін автоматты түрде жасау, нәтижелерді болжау және жақсарту бойынша нақты ұсыныстар беру арқылы дайындық процесін оңтайландырады. Осылайша, ҰБТ-ға дайындықтың сапасын арттырып, жоғары нәтижелерге қол жеткізуге көмектеседі.
Оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамытудағы жасанды интеллекттің үлесі.
Authors: Ержанова Зауре
Published: January 2025

Mақалада оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамытудағы жасанды интеллекттің (ЖИ) үлесі қарастырылады. Сыни ойлау – ақпаратты тиімді талдау, бағалау және қолдану қабілетін қалыптастыратын заманауи білім берудің негізгі құзыреті. ЖИ технологиялары оқушылардың қабілеттерін жақсартып, жеке оқу тәжірибесін, бейімделген кері байланыс пен интерактивті шешім қабылдау ортасын ұсынады. Мәліметтерге негізделген құралдар арқылы ЖИ оқушылардың күшті және әлсіз жақтарын анықтап, оқу процесін жекелендіреді.Сонымен қатар, ЖИ инновациялық оқыту әдістерін, мысалы, виртуалды симуляциялар мен интеллектуалды оқыту жүйелерін енгізуге мүмкіндік береді, бұл оқушылардың белсенділігін арттырады. ЖИ мұғалімдерге рутиналық тапсырмаларды автоматтандыру арқылы көмек көрсетіп, оқушылардың терең когнитивті дағдыларын дамытуға көңіл бөлуге жағдай жасайды. Мақалада ЖИ-дің ынтымақтастық, шығармашылық және шешім қабылдау қабілеттерін нығайтудағы мүмкіндіктері талқыланады.ЖИ-ді білім беруде тиімді пайдалану үшін этика, цифрлық теңдік және мұғалімдердің дайындығы сияқты мәселелер де зерттелді. Мақала ЖИ-дің оқушылардың сыни ойлау дағдыларын дамыту мен академиялық жетістіктеріне қосқан үлесін көрсетеді.
Жасанды интеллекттің функционалдық сауаттылықты дамытудағы рөлі
Authors: Есенова Саулет
Published: January 2025

Mақалада жасанды интеллекттің (ЖИ) функционалдық сауаттылықты дамытудағы рөлі қарастырылады. Қазіргі замағы білім беру жүйесінде функционалдық сауаттылық – оқушылардың ақпаратты тиімді талдау, түсіну, қолдану және өмірлік жағдайларда дұрыс шешім қабылдау қабілеттерін дамытуға бағытталған негізгі құзыреттердің бірі. ЖИ технологиялары оқу процесін жекелендіруге, оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес білім беру мазмұнын бейімдеуге, оқу нәтижелерін болжауға және автоматтандырылған бағалауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ЖИ құралдары мұғалімдердің жұмысын жеңілдетіп, интерактивті оқыту құралдарын ұсыну арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыруға көмектеседі. Мақалада ЖИ-дің функционалдық сауаттылықты дамытудағы мүмкіндіктері мен оның тиімділігін арттырудағы рөлі талқыланады.
Этические аспекты использования искусственного интеллекта в обучении критическому мышлению
Authors: Надирова Фарида
Published: January 2025

Современные образовательные технологии активно интегрируют искусственный интеллект (ИИ), предоставляя новые возможности для развития критического мышления. ИИ способен персонализировать обучение, создавать сложные задачи и стимулировать интерактивное взаимодействие, что делает процесс обучения более адаптивным и результативным. Однако внедрение ИИ связано с рядом этических вызовов, таких как защита данных, предвзятость алгоритмов, углубление социального неравенства, замещение человеческого фактора и вопросы ответственности. В статье предложены рекомендации для минимизации рисков, включая повышение прозрачности алгоритмов, развитие цифровой грамотности, внедрение глобальных стандартов и сотрудничество между человеком и ИИ. Эти меры позволят использовать потенциал ИИ для обучения критическому мышлению с сохранением этических норм и равенства образовательных возможностей.
Развитие критического мышления через использование ИИ
Authors: Темиргалиева Айсулу
Published: January 2025

Развитие критического мышления является одной из ключевых целей современного образования, позволяя учащимся эффективно анализировать, оценивать и применять информацию. Интеграция искусственного интеллекта (ИИ) в образовательный процесс открывает инновационные подходы к достижению этой цели. Технологии ИИ, такие как адаптивные обучающие платформы и интеллектуальные репетиторские системы, персонализируют процесс обучения, предоставляя индивидуальную обратную связь и сложные задачи для решения. Эти инструменты способствуют глубокому взаимодействию учащихся с материалом, развивая аналитические способности и навыки принятия решений.Однако использование ИИ для развития критического мышления поднимает и этические, и практические вопросы, такие как защита данных, предвзятость алгоритмов и риск чрезмерной зависимости от технологий. Для решения этих проблем необходим сбалансированный подход, включающий обучение учителей, развитие цифровой грамотности и этическое использование инструментов ИИ. Данное исследование анализирует потенциал и ограничения ИИ в развитии критического мышления, опираясь на примеры и лучшие мировые практики. Результаты подчеркивают способность ИИ дополнять традиционные методы обучения и предлагают стратегии его эффективной интеграции в образовательный процесс.
Мұғалімдер үшін жаңа өлшемдер: AR-VR және Жасанды интеллект
Authors: Алмуханбетова Айнагуль
Published: January 2025

Mақалада білім беру саласындағы жаһандық тенденциялар мен жаңашыл ақпараттық технологияларды қолданудың маңыздылығы қарастырылған. Әр оқушының жеке оқу стилі мен қабілеттерін ескере отырып, білім беру процесіне жасанды интеллект (AI) технологияларын интеграциялау жолдары талданады. Жасанды интеллект құралдарының ішінде мәтінмен, бейнемен, презентациямен жұмыс жасауға, сондай-ақ оқыту процесін жекелендіруге арналған технологиялар ұсынылды. AR/VR технологияларын қолдану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру, әсіресе зертханалық кабинеттері жоқ шағын жинақты мектептерде тиімді шешім ретінде көрсетілген.Мақалада Қазақстандағы жасанды интеллектті дамыту бойынша қабылданған мемлекеттік бағдарламалар, шетелдік және отандық тәжірибе негізінде мұғалімдер үшін ұсынылған әдістемелер сипатталған. Сонымен қатар, Merge Cube және басқа да платформалар мысалында практикалық қолданыстар мен нәтижелер көрсетілген. Оқыту процесін цифрландыру арқылы білім беру сапасын арттыру, оқушылардың есте сақтау қабілетін жақсарту және мұғалімдердің жұмысын жеңілдету жолдары талқыланған.Мақаланың қорытындысы ретінде, мұғалімдер заманауи технологиялар мен жасанды интеллект мүмкіндіктерін пайдалана отырып, білім беру үдерісін жаңа деңгейге көтеруге міндетті екені атап өтілген.
Функционалдық сауаттылықты дамытуда жасанды интеллекттің (ЖИ) мүмкіндіктері
Authors: Умиткер Тенсел , Бердгуль Тенсел
Published: January 2025

Мақалада функционалдық сауаттылықты дамытуда жасанды интеллект (ЖИ) технологияларының рөлі қарастырылады. Қазіргі білім беру жүйесінде білім алушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру маңызды мақсаттардың бірі болып табылады. ЖИ технологияларының мүмкіндіктері білім беру саласында оқу мен жазу дағдыларын жетілдіруге, ақпаратты тиімді меңгеруге, сондай-ақ оқу процесін жекелендіруге мүмкіндік береді. Мақалада ЖИ құралдары мен әдістемелерінің оқушылар мен мұғалімдер үшін тиімділігі, ЖИ арқылы білім алушылардың қызығушылығын арттыру жолдары, сонымен қатар мұғалімдердің кәсіби дағдыларын дамыту мәселелері талқыланады. Сонымен қатар, ЖИ негізіндегі бағалау жүйелерінің қолданылуы, оқушылардың функционалдық сауаттылығын объективті түрде бағалауға мүмкіндік беретін жаңа тәсілдер қарастырылады. ЖИ технологияларының білім беру саласындағы мүмкіндіктері мен болашақта осы бағыттағы даму мүмкіндіктері айқындалады. Мақала соңында ЖИ мен функционалдық сауаттылықты дамыту жолындағы өзекті мәселелер мен шешімдер ұсынылады.
Оқушыларға кәсбіи бағдар беруде ЖИ-ді пайдалану
Authors: Калдыбаева Ұлдана
Published: January 2025

Жасанды интеллектті (ЖИ) кәсіби бағдар беру саласына енгізу оқушыларға болашақ мамандықтарын таңдауға көмектесудің дәстүрлі әдістерін өзгертуге мүмкіндік береді. ЖИ негізіндегі құралдар оқушылардың қызығушылықтары, қабілеттері мен қалауына сәйкес жеке ұсыныстарды ұсына отырып, кәсіби жоспарлау үдерісін тиімді әрі деректерге негізделген етеді. Бұл зерттеу ЖИ-дің кәсіби бағдар беру әлеуетін зерттеп, жеке профильдерді талдау және мамандық таңдау бойынша бейімделген ұсыныстар ұсыну қабілетіне назар аударады. Машиналық оқыту алгоритмдері мен болжамды талдауды қолдана отырып, ЖИ жүйелері оқушыларды еңбек нарығының үрдістері мен олардың жеке мақсаттарына сәйкес келетін мамандықтармен сәйкестендіре алады. Зерттеу сонымен қатар этикалық мәселелерді, деректердің құпиялылығын және шешім қабылдаудағы ЖИ-ге шамадан тыс тәуелділік сияқты қиындықтарды қарастырады. Қорытындылар ЖИ-ді білім беру мекемелеріне енгізу кәсіби бағдар беру үдерісін тиімдірек және қолжетімдірек ететінін көрсетеді. Мақала дәстүрлі кеңес беру әдістерін ЖИ мүмкіндіктерімен үйлестірудің маңыздылығын атап көрсетеді. Практикалық қолдану мектептерге оқушылардың саналы таңдау жасауына бағытталған ЖИ негізіндегі платформаларды әзірлеуді қамтиды. Зерттеу ЖИ-дің заманауи жұмыс күшінің қажеттіліктеріне сәйкес инновациялық шешімдер ұсына отырып, кәсіби бағдар беру саласын түбегейлі өзгерту әлеуетіне ие екенін көрсетеді.
Оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамытудағы жасанды интеллекттің (ЖИ) үлесі
Authors: Курманбаева Нурайым , Бесекеева Бибинур
Published: January 2025

Бұл мақалада жасанды интеллекттің (ЖИ) оқушылардың сыни ойлау дағдыларын дамытудағы рөлі қарастырылады. Сыни ойлау – 21-ғасыр білімінің іргетасы, ол оқушыларға күрделі мәселелерді талдау, бағалау және шешу жолдарын құру қабілетін береді. ЖИ технологиялары, мысалы, интеллектуалды репетиторлық жүйелер, бейімделген оқу платформалары және табиғи тілді өңдеу құралдары, жеке қажеттіліктерге бейімделген интерактивті оқу тәжірибесін қамтамасыз ете отырып, сыни ойлауды дамытуға ықпал етеді. Зерттеуде ЖИ-дің аналитикалық ойлау, мәселелерді шешу және шешім қабылдау процестерін қолдауы, сонымен қатар жедел кері байланыс пен жеке оқыту жолдарын ұсыну ерекшеліктері талданады. Сондай-ақ, ЖИ-ді қолданудың этикалық мәселелері, деректердің құпиялылығы және мұғалімдерді ЖИ құралдарын тиімді пайдалану үшін даярлау қажеттілігі қарастырылады. Нәтижелер ЖИ дәстүрлі оқыту әдістерін өзгертіп, оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға мүмкіндік беретінін көрсетеді. Зерттеу ЖИ технологияларын педагогикалық стратегиялармен үйлестіре отырып, тиімді оқу ортасын құру бойынша ұсыныстар береді. Қорытындылай келе, ЖИ-ді дұрыс қолдану оқушылардың сыни ойлау қабілеттерін айтарлықтай жақсарта алады және оларды тез өзгеріп жатқан әлемнің талаптарына дайындайды.
Юмор в социальной сети
Authors: Каденова Эльнара , Мухитова Майра
Published: January 2025

Данная статья посвящена исследованию роли искусственного интеллекта (ИИ) в развитии критического мышления у учащихся. Критическое мышление, как ключевая компетенция XXI века, включает анализ, оценку и создание решений для сложных задач. Технологии ИИ, такие как интеллектуальные репетиторские системы, адаптивные платформы обучения и инструменты обработки естественного языка, предоставляют персонализированный и интерактивный опыт обучения, способствуя развитию когнитивных способностей учащихся. Исследование подчеркивает, как ИИ поддерживает аналитическое мышление, решение проблем и процессы принятия решений благодаря мгновенной обратной связи и адаптивным траекториям обучения.Также рассматриваются вызовы, связанные с внедрением ИИ, включая этические вопросы, проблемы конфиденциальности данных и необходимость подготовки учителей для эффективного использования инструментов ИИ в образовании. Результаты исследования подчеркивают трансформационный потенциал ИИ в современных классах, особенно в повышении вовлеченности учащихся и стимулировании более глубокого когнитивного обучения. Предлагаются рекомендации по интеграции ИИ в педагогическую практику с соблюдением баланса между технологическими и традиционными методами обучения. В заключение делается вывод, что при грамотном использовании ИИ может значительно улучшить навыки критического мышления учащихся, подготовив их к требованиям быстро меняющегося мира.
Lumio платформасында жұмыс жасау.
Authors: Атабаева Зина
Published: January 2025

Lumio – бұл оқыту процесін инновациялық технологиялар арқылы жүзеге асыруға арналған заманауи платформа. Ол интерактивті оқыту әдістерін қолдануға, білім беру мазмұнын байытуға және оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Lumio платформасы мұғалімдер мен оқушылар үшін ыңғайлы және икемді құралдарды ұсынады, сондай-ақ, қашықтықтан оқыту және аралас оқыту форматтарында тиімді қолданылады. Жаңа технологиялар мен цифрлық құралдар білім беру саласында үлкен өзгерістер алып келеді. Lumio платформасы интерактивті оқыту үшін қолданылатын құрал болып табылады, ол мұғалімдерге оқу материалдарын қызықты, тиімді әрі заманауи әдістермен ұсынуға мүмкіндік береді. Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы білім беру саласына жаңа құралдар мен платформаларды енгізуді талап етеді. Lumio – осындай заманауи платформалардың бірі, ол білім беруді тиімді және қызықты ету үшін мұғалімдер мен оқушыларға арнайы жасалған. Бұл баяндамада Lumio платформасының ерекшеліктері, оның қолдану артықшылықтары, негізгі құралдары мен жұмыс істеу принциптері қарастырылады.
Шет тілі сабақтарында шығармашылық ойлауды дамыту жолдары
Authors: Кыздарбекова Ляззат
Published: January 2025

Бұл мақалада шет тілі сабақтарында шыармашылықойлауды дамыту жолдары қарастырылады. Шығармашалық ойлау оқушылардың тілдік қабілеттерін жетілдіріп қана қоймай, олардың танымдық қызығушылықтарын арттыруға ықпал етеді. Авторлар шығармашылық тапсырмалар, әдіс – тәсілдер және ойын элементтерін пайдалану арқылы оқыту процесін жандандырудың тиімділігін көрсетеді. Зерттеунәтижелері мұғалімдерге оқушылардың шығармашылық ойлау дағдыларын дамытуға бағытталған инновациялық әдістерді қолдануға көмектеседі.
Қазақ тілі сабағында Жасанды Интеллект (ЖИ) мүмкіндіктерін пайдалану арқылы оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамыту
Authors: Нарбекқызы Айгерим
Published: January 2025

Жасанды интеллект (ЖИ) білім беру саласында жаңа мүмкіндіктер мен тәсілдерді енгізу арқылы оқушылардың оқу үдерісін тиімді және интерактивті етеді. Бұл мақалада ЖИ технологияларының қазақ тілі сабағында қолданылу мүмкіндіктері мен сыни ойлау қабілетін дамытуға ықпалы қарастырылады. Жасанды интеллект негізінде оқушыларға кері байланыс беру әдістері талданады, сондай-ақ, бұл технологиялардың автоматтандырылған мәтіндер мен тапсырмалар арқылы білім беру сапасын арттырудағы рөлі айқындалады.ЖИ жүйелері оқушылардың тапсырмаларын тексеріп, қателіктерін көрсетіп, оларды түзету үшін нақты ұсыныстар береді. Сонымен қатар, ЖИ құралдары оқушылардың әлсіз тұстарын анықтап, жеке тәсілдермен білімдерін жетілдіруге ықпал етеді. Осылайша, оқу үдерісі жедел әрі нақты бағалауға негізделген, бұл оқушылардың оқу мотивациясын арттыруға және өз қателіктерінен уақытында сабақ алуға көмектеседі.Мақалада ЖИ-ның білім берудегі рөлі мен мүмкіндіктері, сондай-ақ, сыни ойлау дағдыларын дамытуға бағытталған тәсілдер жан-жақты талданады. Оқушылардың оқу нәтижелеріне жедел кері байланыс беру және олардың білім деңгейін жетілдіруге бағытталған әдіс-тәсілдер ұсынылады.
Возможности искусственного интеллекта в развитии функциональной грамотности
Authors: Кубегенова Айнур
Published: January 2025

Стремительное развитие технологий искусственного интеллекта (ИИ) меняет систему образования, предоставляя инновационные инструменты для повышения функциональной грамотности. В исследовании рассматривается потенциал применения ИИ для улучшения навыков чтения, письма, решения задач и критического мышления у учащихся.Платформы на основе ИИ обеспечивают персонализированный подход к обучению, предлагая адаптивный контент и мгновенную обратную связь, ориентированную на индивидуальные потребности. Интеграция ИИ в образовательный процесс способствует повышению вовлеченности, мотивации и более глубокому пониманию материала, особенно через интерактивные задания, автоматизированные оценки и игровые элементы.В статье приводятся практические примеры применения ИИ в образовательной среде с акцентом на его роль в развитии навыков функциональной грамотности у разных групп учащихся. Кроме того, исследуются вызовы, связанные с внедрением технологий ИИ, включая доступность, этические вопросы и обучение педагогов. Результаты подчеркивают трансформационный потенциал ИИ в образовании и предлагают пути для его эффективной интеграции. Работа будет полезна педагогам, политикам и исследователям, стремящимся использовать ИИ для решения современных образовательных задач.
Artificial Intellegent In Higher Education: Opportunities and Challenges
Authors: Abdurohman Nur Rafi
Published: January 2025

Artificial Intelligence (AI) is transforming higher education by introducing innovative tools and methodologies that enhance teaching and learning processes. This paper explores the opportunities AI provides, such as personalized learning, intelligent tutoring systems, automated assessments, and data-driven decision-making. These technologies enable educators to focus on strategic and creative tasks while improving the efficiency and accessibility of education.However, the integration of AI into higher education also presents significant challenges. Ethical concerns, data privacy, and the digital divide are among the most pressing issues. Furthermore, the adaptation of faculty and students to AI-based technologies requires comprehensive training and a cultural shift in educational institutions. This study discusses how higher education institutions can balance these opportunities and challenges to effectively incorporate AI into their ecosystems.The research highlights the importance of collaboration between technology developers, educators, and policymakers to ensure AI’s ethical and equitable implementation in higher education. It provides recommendations for leveraging AI to foster innovation, improve educational outcomes, and address potential risks.
Мұғалім жұмысын жеңілдететін нейрожелілер.
Authors: Егизбаева Жангул
Published: January 2025

Қазіргі заманғы білім беру саласы технологиялық инновациялармен тығыз байланысты. Цифрландыру, жасанды интеллект (ЖИ) және нейрожелілер қоғамның барлық салаларына еніп, білім беруде жаңа мүмкіндіктер ашуда. Бұл үрдіс мұғалімдердің жұмысын жеңілдетіп, оқу процесін тиімді етуге бағытталған. Дегенмен, мұғалімдерге жүктелген тапсырмалардың көптігі – білім сапасының төмендеуіне, шығармашылық әлеуеттің шектелуіне әкелуі мүмкін. Сондықтан мұғалімдердің жүктемесін азайту арқылы олардың негізгі міндетіне – сапалы білім беруге шоғырлануына мүмкіндік жасау өзекті мәселеге айналып отыр.Білім беру саласындағы ЖИ мен нейрожелілерді қолдану жаңа деңгейге көтеріліп келеді. Мысалы, сабақ жоспарын дайындау, оқу материалдарын құрастыру, оқушылардың білімін бағалау және деректерді талдау сияқты міндеттерді автоматтандыру мұғалімдердің уақытын үнемдейді. Бұған дейінгі зерттеулерде жасанды интеллект пен автоматтандырудың жалпы артықшылықтары көрсетілгенімен, бұл технологиялардың мұғалім жұмысына тікелей әсері жан-жақты қарастырылмаған.Бұл зерттеудің жаңалығы – нейрожелілерді мұғалім жұмысын жеңілдету құралы ретінде нақтылап, олардың практикалық қолдану тәсілдерін ұсынуында. Баяндаманың мақсаты – нейрожелілердің педагогикалық процестегі рөлін анықтап, олардың көмегімен мұғалімдердің жүктемесін азайтудың тиімді жолдарын көрсету. Сонымен қатар, нейрожелілердің практикалық мүмкіндіктері мен олардың білім беру сапасын арттырудағы ықпалы талданады.
Дене тәрбиесі пәнінде ойын арқылы оқушылардың белсенділігін дамыту
Authors: Оңғар Шернияз
Published: January 2025

Бұл мақалада дене тәрбиесі сабақтарында ойын элементтерін қолдану арқылы оқушылардың белсенділігін дамыту әдістері қарастырылады. Ойын оқыту әдістері оқушылардың физикалық белсенділігі мен сабаққа деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың коммуникативті және әлеуметтік дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік береді. Мақалада ойынның тәрбиелік және дамытушылық мүмкіндіктері талданып, практикалық ұсыныстар беріледі. Оқу процесіне ойын элементтерін енгізу арқылы оқушылардың ынтасы мен сабаққа қатысу белсенділігі жоғарылайтыны атап өтіледі. Зерттеуде дене тәрбиесі пәнінде ойын арқылы оқушылардың физикалық және эмоционалдық денсаулығын нығайтуға бағытталған әдістер қарастырылған.
Бастауыш білім берудегі ЖИ
Authors: Мадреймова Шамсия
Published: January 2025

Бұл мақалада бастауыш білім беру жүйесінде жасанды интеллекттің (ЖИ) қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. ЖИ технологиялары оқыту процесін жекелендіруге, оқушылардың танымдық қабілеттерін дамытуға және оқу нәтижелерін жақсартуға бағытталған. Мақалада ЖИ құралдарының бастауыш сынып оқушыларының оқу процесіне ықпалы және оны қолданудың тиімді әдістері талданады. Сонымен қатар, ЖИ-дың сыни ойлау, шығармашылық және өз бетінше оқу қабілеттерін дамытудағы рөлі сипатталады. ЖИ білім беру саласына енгізілуі оқушылардың оқуға деген ынтасын арттырып, олардың білім алу сапасын жақсартуға ықпал етеді.
Beyond firewalls: The future of cybersecurity research
Authors: Ahmadi Sina
Published: January 2025

The digital revolution has changed our world forever and it brought technology into our lives in every way. Be it for cross-border commerce, critical infrastructures, communications, or the very bonding of us as societies, all part of the paradigm today seem to take a more “inter-connected” flavor. While this brought ubiquitous connectivity into our lives, it also opened Pandora’s Box, unleashing relentless waves of cyber threats that endanger individuals, organizations and even national security. But as with everything, cybersecurity practitioners must understand the advanced threats as they increase in their level of sophistication and scale, making high-quality and innovative cybersecurity research imperative. The intention of this article is to be forward looking in discussing the major threats facing the industry and presenting fruitful lines of inquiry to navigate this complex and dynamic landscape.
Climate-resilient crops: Integration of molecular tools into conventional breeding
Authors: Hasan Md. Nahid , Rahim Md. Abdur
Published: January 2025

Crop production is negatively impacted by climate change, which may increase yield losses and reduce the output of crops that are subjected to harsh environmental conditions.Therefore, we need to develop climate-resilient crop varieties to cope with abiotic and biotic stresses. Plant breeding has successfully developed improved crop varieties by applying conventional tools and methodologies where plants are selected based on superior performances (phenotypes). Numerous external environmental factors can affect plant phenotypes, which reduces the accuracy of selection based solely on phenotypic expression. Furthermore, it is time-consuming, and challenging to investigate complex traits like abiotic and biotic stress tolerance/resistance. To mitigate this issue, genomics equips plant breeders with cutting-edge molecular techniques for genome-wide study and makes genotype-phenotype analysis possible. This facilitates the precise and efficient development of climate-resilient crop varieties using genomic approaches, like ‘genomic selection’, ‘marker-assisted selection’ (MAS), ‘marker-assisted backcrossing’ (MABC), ‘quantitative trait loci’ (QTL) mapping and ‘genome editing’. These high-throughput modern techniques help to identify important traits, provide better insight into genetic diversity, and significantly accelerate breeding programs. Moreover, revolutionary technology like ‘CRISPR-Cas9’-mediated genome editing allows precise gene editing, accelerating the breeding process significantly. ‘High-throughput phenotyping’ (HTP), ‘genomic selection’, and MAS help to select specific traits that are responsible for enhanced crop production, stress tolerance, and improved disease resistance. Such molecular tools are invaluable for transferring complex traits affected by various environmental conditions. Ensuring food security and addressing the challenges of climate change, the integration of advanced molecular tools with conventional breeding is essential to produce climate-resilient crops.
Educação em tempo integral nas escolas estaduais de Santarém/PA
Authors: Sousa Aguiar Maria
Published: January 2025

O estudo trata sobre a temática da educação em tempo integral como política indutora de educação integral e de melhoria da qualidade educacional. Tem como objetivo geral analisar os programas de educação em tempo integral implementados nas escolas estaduais de ensino fundamental de Santarém/PA (2009-2019). Trata-se de um estudo descritivo-analítico que se desenvolveu em uma abordagem qualitativa, por meio de pesquisa bibliográfica e análise documental. As análises revelaram que a política de educação em tempo integral implementada nas escolas estaduais de ensino fundamental de Santarém/PA se resume à ampliação do tempo de permanência do aluno na escola. É necessário romper com o paradigma educacional hegemônico. Nesse sentido, o estudo evidencia como alternativa a Pedagogia Histórica-Crítica, comprometida com a formação da classe trabalhadora na perspectiva crítica e omnilateral.
Effects of Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4P’s) in the Province of Sultan Kudarat
Authors: Roque Jonathan
Published: January 2025

This study examines the effects of the Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) on poverty alleviation, health, and education in Sultan Kudarat Province. The research addresses the gap in understanding the program's impact on beneficiaries, focusing on its effectiveness in improving living conditions. Utilizing a descriptive research design, data were collected from 617 randomly selected beneficiaries across 11 barangays through a survey questionnaire. The analysis revealed that while implementing cash grants was perceived as moderately effective, the health benefits provided through PhilHealth were viewed positively. The findings indicate significant improvements in poverty alleviation, maternal health, and educational outcomes, with mean scores reflecting a highly effective impact. The study concludes that the 4Ps program is essential for sustainable development and enhancing the quality of life for families in Sultan Kudarat. Continued efforts are necessary to address implementation challenges, such as delays in cash grant disbursement, to maximize the program's overall effectiveness.
THE RIGHT TO PEACE AS A FUNDAMENTAL PRINCIPLE OF THE POST-WAR LEGAL SYSTEM OF UKRAINE
Authors: Onishchenko Nataliya , Khodosh Valeria
Published: January 2025

This article explores the "right to peace" as a foundational principle for the post-war legal system of Ukraine, emphasizing its significance in the context of rebuilding a society affected by large-scale military aggression. The authors analyze the evolution of human rights in Ukraine's legal framework, highlighting the challenges posed by martial law and the transition to peacebuilding. The study addresses the interconnectedness of the right to peace with other human rights, such as security, social protection, and economic welfare, underlining its role as a prerequisite for ensuring a stable and just society.

The research also examines the legal and moral dimensions of peace, its recognition in international law, and the practical mechanisms required to uphold it in the face of ongoing crises. By proposing constitutional guarantees for the right to peace, the article advocates for its recognition as a primary human right, essential for safeguarding the well-being and dignity of individuals and communities in a democratic and lawful state.
SEAМ-MODEL AS A PLATFORM FOR INNOVATIVE DIGITAL LEARNING AND CONTINUOUS PROFESSIONAL DEVELOPMENT OF FUTURE MANAGERS IN SOCIETY 5.0
Authors: Kuznietsov Yevhen
Published: January 2025

The integration of digital technologies into education and business has the potential to revolutionize the way we learn and work. The SEAМ (Socio- Economic Approach to Management)-Model, a framework for innovative digital learning, offers a promising approach to enhance the professional development of future managers. By leveraging digital tools and techniques, this model can foster creativity, critical thinking, and problem-solving skills, equipping future leaders with the necessary competencies to navigate the complexities of the 21st century. This section of the monograph explores the potential of the SEAМ-Model to address the evolving needs of modern organizations and contribute to the overall development of society 5.0.
PROSPECTS OF LEGAL REGULATION OF EDUCATIONAL AI RELATIONS
Authors: Kirin Roman , Khomenko Volodymyr , Pashchenko Oleksandr
Published: January 2025

This chapter focuses on the integration of artificial intelligence (AI) into the educational sector, highlighting its potential to revolutionize learning environments while presenting unique legal and ethical challenges. The authors explore how AI is transforming traditional education systems through personalized learning, automated assessments, and data-driven insights, enhancing both the efficiency and accessibility of education. At the same time, the rapid implementation of AI raises concerns about data privacy, intellectual property rights, and ethical considerations in the use of technology for educational purposes.

Key issues addressed include the adequacy of current legal frameworks in governing AI applications, the need for data protection compliance, and the ethical implications of integrating AI into education. The chapter emphasizes the importance of developing clear legal standards and ethical guidelines to support responsible innovation while safeguarding the rights of all participants in the educational ecosystem. Recommendations are provided for legislative updates, interdisciplinary collaboration, and the establishment of ethical codes to ensure the balanced and equitable use of AI technologies in education.
THE ARTIFICIAL INTELLIGENCE IMPACT ON COMMUNITY RECONSTRUCTION
Authors: Kliuchnyk Alona , Livandovska Olena
Published: January 2025

Ukraine, which suffered from large-scale destruction as a result of the war, is facing the challenge of post-war reconstruction. For this process, the effective use of limited resources is important, where artificial intelligence (AI) can play a key role. We have examined the role of artificial intelligence (AI) in the postwar reconstruction of Ukraine. The main areas of its application include infrastructure reconstruction, development of the agricultural sector, medicine, education and environmental protection. AI contributes to the automation of processes, optimization of resources and acceleration of community recovery.
GENDER APPROACH IN THE MANAGEMENT OF A TERRITORIAL COMMUNITY
Authors: Shyshpanova Natali
Published: January 2025

The article explores the implementation of gender-oriented governance at the level of territorial communities in Ukraine in the context of ensuring equal rights and opportunities for men and women. It examines the theoretical foundations of the gender approach, its transformational potential in overcoming structural barriers and inequalities, as well as the practical aspects of integrating this approach into the activities of local self-government bodies. The role of gender statistics, community profiling, gender analysis, and other tools in shaping effective gender equality policies is analyzed. Attention is drawn to the importance of the position of a gender policy coordinator, advisory and consultative bodies, and the involvement of residents in decision-making. Examples of successful practices in implementing the gender approach, which contribute to sustainable community development and inclusiveness, are presented. Special attention is paid to the integration of the gender-transformative approach in accordance with international standards and UN recommendations.
CERTAIN ASPECTS OF THE CONVERGENCE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND METAVERSE: NORMATIVE SECURITY
Authors: Oliinyk D.I. , Koshkarov S.A. , Nizhnyi D.A.
Published: January 2025

This chapter examines the convergence of artificial intelligence (AI) and the metaverse, highlighting their combined potential to transform digital infrastructure, societal interactions, and economic systems. The study explores how immersive technologies like augmented reality (AR), virtual reality (VR), and digital twins are reshaping traditional and virtual environments, creating innovative spaces for collaboration and development. Key topics include the critical role of AI in enhancing user experiences, ensuring interoperability, and supporting scalable metaverse platforms.

Special attention is given to the normative security challenges arising from the integration of these technologies, such as data protection, regulatory frameworks, and ethical concerns. The chapter also addresses the importance of international standards and cooperation in managing the risks associated with the rapid evolution of the metaverse. By examining both the opportunities and obstacles in this digital frontier, the chapter provides insights into the strategies necessary for fostering sustainable and secure advancements in AI and metaverse technologies.
FOSTERING A CULTURE OF RESPONSIBLE USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE THROUGH CO-REGULATION
Authors: Andriienko Olena
Published: January 2025

This chapter discusses the importance of fostering a culture of responsible artificial intelligence (AI) usage through the implementation of co-regulation frameworks. It examines how the integration of soft and hard law mechanisms can shape ethical AI development and use while addressing the challenges associated with the rapid evolution of AI technologies. The analysis emphasizes the need for a balanced approach, where soft law nurtures internal motivations and values, while hard law provides external enforcement to ensure compliance.

The study highlights recent developments such as the EU AI Act and other regulatory instruments in Ukraine aimed at promoting responsible AI practices. It explores key areas requiring legal and ethical considerations, including intellectual property rights, environmental impact, and social equity in the use of AI. By focusing on co-regulation as a collaborative approach among stakeholders, the chapter underscores the role of shared norms and values in ensuring sustainable and ethical AI integration into society.
ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND POLITICAL RIGHTS: CHALLENGES AND PROSPECTS FOR UKRAINE
Authors: Kosilova Olga , Fedirko Ivan
Published: January 2025

The article "Artificial Intelligence and political rights: challenges and prospects for Ukraine" explores the intersection of AI and political freedoms, highlighting both opportunities and challenges posed by the integration of artificial intelligence in political processes. It emphasizes the importance of ensuring the protection of fundamental human rights amidst the rapid digital transformation. The authors analyze how AI technologies can enhance the transparency, efficiency, and inclusiveness of political systems, particularly in voting and public administration. They also stress the necessity of robust legal frameworks to address privacy concerns, data protection, and the ethical use of AI in political campaigns and governance. Moreover, the article discusses the implications of using AI in electoral systems, referencing international practices and lessons that Ukraine can adopt. Key challenges include preventing data misuse (as seen in cases like Cambridge Analytica), addressing disinformation, and safeguarding against cyber threats. The authors propose adopting international legal standards, such as the General Data Protection Regulation (GDPR), and developing domestic legislation tailored to the Ukrainian context to balance innovation with the protection of political freedoms. In summary, the article advocates for a nuanced approach to AI integration, where technological advancements are aligned with democratic principles and human rights. It positions Ukraine as a potential leader in leveraging AI responsibly within its political framework.
AI IN DIGITAL TRANSFORMATION OF HIGHER EDUCATION IN UKRAINE: LITERACY IN FOCUS
Authors: Ilnytskyy Denys , Barabas Dmytro
Published: January 2025

The paper is devoted to overcoming undue address of practical use of AI in society and economy. Last 5 years the number of AI related publications has been growing in geometric progression with huge variety of issues raised which brings in the need for proper priority setting by inertial HE system, institutions, professionals and students. Smart development is one of best examples which could popularise the spread of AI wider usage in sectors of economy. There are challenges and promising areas of application of AI in HE identified in the paper. Finally, authors come to conclusion that it is vital to change the situation with AI literacy in global society.
AN APPROACH TO MODELING EMERGENT COMMUNICATION CONTROLLED BY SPIKING NEURAL NETWORKS
Authors: Reznichenko Yulia , Shliaha Olha , Levytskyi Stanislav
Published: January 2025

This chapter presents a novel approach to modeling emergent communication in swarm systems using spiking neural networks (SNNs). By leveraging biologically inspired neural architectures, the study examines how decentralized coordination and adaptive behaviors can arise without predefined rules. The research focuses on self-organization within virtual environments, where agents interact through environmental feedback to solve complex tasks such as foraging and path optimization.

Key methodologies include the integration of genetic algorithms to optimize SNN parameters and the use of multi-agent simulation frameworks like NetLogo and NEST. The study highlights the advantages of SNNs in enhancing communication efficiency, enabling real-time adaptation, and fostering collective problem-solving in dynamic environments. This framework not only advances our understanding of swarm intelligence but also opens pathways for applications in neurorobotics, collaborative systems, and distributed computing.
MOTIVES THAT CONTRIBUTE TO THE STUDY OF ENGLISH AT A MEDICAL UNIVERSITY
Authors: Iminakhunova Iroda
Published: January 2025

This article reveals the development of the higher education system in the Republic, the introduction of a credit-modular system, the development of personal and professional competencies of students based on the coordination of independent educational processes. Today, a professionally-oriented approach to teaching English at a medical university is also beginning to acquire special relevance, thanks to which it is envisaged that students will develop the ability to communicate in a foreign language in professional, scientific or business spheres.