Επίπτωση των τεχνολογικά καινοτόμων συστημάτων διεξαγωγής της κυκλοφορίας των οχημάτων στην οδό, στην ποιότητα της ζωής των πολιτών και στην ελεύθερη άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου
Authors: Μάτσας Ιωάννης 
Published: April 2024

Στην ανατολή του 21ου αιώνα αναμένεται η επίτευξη μετάβασης σε ένα περιβάλλον κυκλοφορίας οχημάτων που θα κινούνται χωρίς την παρουσία οδηγού. Η μετάβαση αυτή, βεβαίως, από τη συμβατική οδήγηση στην πλήρως αυτοματοποιημένη, όπως παρουσιάζεται κατά SAE International (2021), δεν αποτελεί στιγμιαίο γεγονός. Αντιθέτως απαιτεί μια μακρά εξελικτική πορεία, τόσο της τεχνολογίας όσο και της κοινωνίας. Η άνεση, η οικονομία, η εξυπηρέτηση, η ασφάλεια, προβάλλονται από τους προαγωγούς της χρήσης του αυτόνομου οχήματος ως τα δυνατά του σημεία. Ταυτόχρονα όμως, δημιουργούνται εύλογοι προβληματισμοί για τις συνέπειες που αναμένεται να έχει η κυκλοφορία των αυτόνομων οχημάτων στην ανθρώπινη προσωπικότητα, σε άυλες πτυχές της ανθρώπινης υπόστασης και στην καθημερινότητά του ανθρώπου. Με γνώμονα τη διατήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, κεντρικός στόχος της ερευνητικής αυτής διατριβής είναι, μέσα από την αναγνώριση των ανωτέρω προβληματισμών, η συμβολή στην ανάπτυξη ενός πλαισίου αρχών και θέσεων που πρέπει να διέπουν τη σχέση αυτόνομου οχήματος- ανθρώπου, ώστε να μην αλλοιωθεί η ανθρώπινη σημαντικότητα.Υπό το ανωτέρω πρίσμα, για τη διερεύνηση και τον προσδιορισμό προβληματισμών επί της μελλοντικής επίδρασης του αυτόνομου οχήματος, χρησιμοποιήθηκε η ερευνητική μέθοδος προβλέψεων Delphi. Σε αυτήν συμμετείχαν, ανώνυμα, πρόσωπα με εξειδίκευση σε διάφορους τομείς της επιστήμης. Για τη διαμόρφωση του προσανατολισμού του αρχικού, «ανοικτού τύπου» ερωτηματολογίου, χρησιμοποιήθηκε η βιβλιογραφία που έχει αναπτυχθεί στους τομείς που άπτονται της διατριβής, λαμβάνοντας υπόψη τα ισχυρά και αδύναμα σημεία, τις ευκαιρίες αλλά και τις απειλές από την κυκλοφορία του αυτόνομου οχήματος. Από τους επόμενους, διαδοχικούς γύρους «κλειστού τύπου» ερωτηματολογίων, προέκυψε μια σειρά συγκλινουσών θέσεων που εστίασαν στη σχέση της εφαρμογής της αυτόνομης οδήγησης με την οδική ασφάλεια, την κινητικότητα, το δίκαιο, την ιδιωτικότητα και την εργασία. Για τις θέσεις που παρήγαγε η μέθοδος Delphi για τις οποίες δεν κατέστη σαφής η επικρατούσα άποψη των συμμετεχόντων, και αφορούσαν στη σχέση της αυτόνομης οδήγησης με το περιβάλλον, την οικονομία και την ανάπτυξη, την κοινωνική ευημερία και την ηθική, προκειμένου να διαμορφωθούν κατασταλαγμένες απόψεις, επιλέχθηκε η διενέργεια συνεντεύξεων με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους.Από την ανωτέρω ερευνητική διαδικασία, τελικά προέκυψαν 19 θέσεις, εκτιμήσεις και προϋποθέσεις για την μετάβαση στην πλήρως αυτοματοποιημένη οδήγηση, με γνώμονα το σεβασμό και την προστασία της ανθρώπινης υπόστασης. Στη συνέχεια, με βάση τις ανωτέρω θέσεις, επιχειρήθηκε ο προσδιορισμός οροσήμων για την ασφαλή μετάβαση από τη συμβατική στην πλήρως αυτοματοποιημένη οδήγηση, ανά επίπεδο αυτοματοποίησης κατά SAE, με τη μέθοδο της στρατηγικής πρόβλεψης. Ένα από τα στοιχεία πρωτοτυπίας της εν λόγω διατριβής αποτελεί και ο οδικός χάρτης μετάβασης από την κυκλοφορία συμβατικών οχημάτων στα πλήρως αυτοματοποιημένα, στον οποίο περιλαμβάνονται οι απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται για τη μετάβαση αυτή, καθώς και η αλληλουχία τους, ενώ καταστρώθηκε και μια κρίσιμη διαδρομή για την ομαλή επίτευξή της, με γνώμονα το σεβασμό και την προστασία της ανθρώπινης υπόστασης. Μεταξύ των ανωτέρω απαιτήσεων περιλαμβάνονται πρωτοβουλίες και μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε όλα τα στάδια μετάβασης από τη συμβατική στην πλήρως αυτόνομη οδήγηση για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, της κινητικότητας, της οικονομίας, της ανάπτυξης και της κοινωνικής προόδου, αλλά και τη διασφάλιση του δικαίου και της ηθικής. Η διδακτορική αυτή διατριβή καταλήγει με τη διατύπωση χρήσιμων συμπερασμάτων στα ερευνητικά ερωτήματα/προβληματισμούς που τέθηκαν και αποτέλεσαν το έναυσμα για την εκπόνησή της.