Χωροθέτηση, διαστασιολόγηση κι επιλογή βέλτιστης διαδρομής και θέσης δασοτεχνικών έργων με χρήση Γ.Σ.Π. ως ολοκληρωμένο σύστημα αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών
Authors: Κολκός Γεώργιος 
Published: October 2023

Το δασικό οδικό δίκτυο και οι δασοτεχνικές υποδομές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της πρόληψης των δασικών πυρκαγιών και της βελτίωσης του αντιπυρικού σχεδιασμού. Ο σκοπός της έρευνας είναι η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος εγκατάστασης αντιπυρικών υποδομών. Οι επιμέρους στόχοι είναι η αξιολόγηση της προσβασιμότητας των δασικών περιοχών για τη διενέργεια επιχειρήσεων κατάσβεσης πυρκαγιών, η χάραξη και η διαστασιολόγηση αντιπυρικών δρόμων σε μη προσβάσιμα και ταυτόχρονα υψηλής επικινδυνότητας δασικά τμήματα, η χωροθέτηση θέσεων στάθμευσης οχημάτων για την ελαχιστοποίηση του χρόνου απόκρισης, η ιεράρχηση των τμημάτων του δασικού οδικού δικτύου, ως προς το βαθμό συμβολής τους στις επιχειρήσεις καταστολής και η βέλτιστη εγκατάσταση αντιπυρικών υδατοδεξαμενών. Η έρευνα εφαρμόστηκε σε αντιπροσωπευτικά μεσογειακά οικοσυστήματα, και συγκεκριμένα στα πανεπιστημιακά δάση του Ταξιάρχη, Χαλκιδικής και του Περτουλίου, Τρικάλων, και στο περιαστικό δάσος Θεσσαλονίκης. Η αξιολόγηση της προσβασιμότητας υλοποιήθηκε μέσο τριών κριτηρίων. Το πρώτο κριτήριο αφορούσε την αξιολόγηση του χρόνου πρόσβασης μέσο του οδικού δικτύου λαμβάνοντας υπόψιν την κλίση του εδάφους και την απόσταση διέλευσης. Το δεύτερο κριτήριο αφορούσε την απόσταση πυρόσβεσης, μέσο του οποίου υπολογίζεται η πραγματική κεκλιμένη απόσταση των δασικών τμημάτων από το δασικό οδικό δίκτυο. Το τρίτο κριτήριο αφορούσε την οριζόντια απόσταση από το οδικό δίκτυο, λαμβάνοντας υπόψιν τον τύπο της δομής τους εδάφους (ανωφέρεια ή κατωφέρεια). Ο συνδυασμός των κριτηρίων απέδωσε τα μη προσβάσιμα δασικά τμημάτα. Με σκοπό τη χωροθέτηση των αντιπυρικών δασοτεχνικών έργων, εφαρμόστηκε ένα σύστημα χαρτογράφησης της επικινδυνότητας πυρκαγιάς, το οποίο αξιολογούσε την κλίση του εδάφους, την έκθεση, την καύσιμη ύλη, την εγγύτητα στο οδικό δίκτυο και την απόσταση από οικισμούς και χώρους αναψυχής. Η εκτίμηση της βαρύτητας του κάθε παράγοντα έγινε μέσο της μεθόδου της αναλυτικής διαδικασίας ιεράρχησης. Οι τιμές των παραγόντων κατηγοριοποιήθηκαν και εφαρμόστηκε αλγεβρική χαρτογραφία για την παραγωγή ψηφιδωτών μοντέλων επικινδυνότητας πυρκαγιάς. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης της προσβασιμότητας και της επικινδυνότητας πυρκαγιάς, συνδυάστηκαν και χαράχθηκαν νέοι αντιπυρικοί δρόμοι μέσο ειδικού λογισμικού δασικής οδοποιίας. Εφαρμόστηκε η μέθοδος της χωρικής πολυκριτηριακής ανάλυσης, μέσο της οποίας εκτιμήθηκε η ένταση των επιπτώσεων των δασικών δρόμων σε συνδυασμό με την απορροφητικότητα του περιβάλλοντος. Εφαρμόζοντας ανάλυση δικτύου αξιολογήθηκαν οι χρόνοι απόκρισης των θέσεων στάθμευσης των πυροσβεστικών οχημάτων και προτάθηκαν νέες θέσεις, με σκοπό την ελαχιστοποίηση του χρόνου μετακίνησης. Το οδικό δίκτυο διαχωρίστηκε σε τμήματα για το οποία υπολογίστηκαν οι βέλτιστες διαδρομές από τους χώρους στάθμευσης των οχημάτων προς οποιοδήποτε σημείο της περιοχής. Με βάση την ανάλυση επικινδυνότητας πυρκαγιάς, υπολογίστηκε ο βαθμός σημαντικότητας κάθε βέλτιστης διαδρομής και προέκυψε η ιεράρχηση των τμημάτων του οδικού δικτύου. Υλοποιήθηκε η εκλογή βέλτιστων θέσεων εγκατάστασης αντιπυρικών υδατοδεξαμενών μέσο της μεθόδου τεχνική για σειρά προτίμησης κατά ομοιότητα με ιδανική λύση. Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν ήταν ο βαθμός επικινδυνότητας πυρκαγιάς, η απόσταση μέσο βέλτιστων διαδρομών από τις υφιστάμενες υδροληψίας και η μεγιστοποίηση της περιοχής εξυπηρέτησης. Τα συμπεράσματα της έρευνας υποδεικνύουν τη σημασία της πρόληψης για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών. Οι μέθοδοι που παρουσιάζονται και προτείνονται μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο για την ενίσχυση του αντιπυρικού σχεδιασμού, τη βελτίωση της χωρικής μεταβλητότητας του δασικού οδικού δικτύου και τη βέλτιστη κατανομή των πόρων.