Καρδιακές και πνευμονικές προσαρμογές αθλητών καλαθοσφαίρισης διαφόρων ηλικιακών ομάδων
Authors: Δημητρός Ελευθέριος 
Published: August 2021

Η φυσική δραστηριότητα που αναπτύσσει κάποιος κατά τη διάρκεια του αθλήματος της καλαθοσφαίρισης οδηγεί σε αιμοδυναμικές μεταβολές, που χρόνια οδηγούν σε προσαρμογές στο κυκλοφορικό και αναπνευστικό σύστημα. Ωστόσο, οι πληροφορίες σχετικά με τις προσαρμογές αυτές είναι περιορισμένες για τις μικρές ηλικίες και σε βετεράνους αθλητές. Ιδιαίτερα, δεν υπάρχει καμία αναφορά στη βιβλιογραφία αναφορικά με τη σύγκριση της έκτασης των προσαρμογών μεταξύ των διαφόρων ηλικιών καλαθοσφαιριστών. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση των καρδιακών και πνευμονικών προσαρμογών που επιφέρει η συστηματική ενασχόληση με το άθλημα της καλαθοσφαίρισης και η σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ παίδων, έφηβων, ενήλικων και βετεράνων καλαθοσφαιριστών. Στη μελέτη συμμετείχαν 160 άτομα, 80 αθλητές καλαθοσφαίρισης (Ομάδα Α-μέση ηλικία 25,5±13,9 έτη) και 80 άτομα αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου (Ομάδα Β-μέση ηλικία 26,6±14,2 έτη). Οι αθλητές καλαθοσφαίρισης χωρίστηκαν ανάλογα με την ηλικία, στους παίδες (Ομάδα Α1-μέση ηλικία 14,6±0,5 έτη, n=20), έφηβους (Ομάδα Α2-μέση ηλικία 16,7±0,7 έτη, n=20), ενήλικες (Ομάδα Α3-μέση ηλικία 22,4±2,9 έτη, n=20) και βετεράνους (Ομάδα Α4-μέση ηλικία 48,2±5,6 έτη, n=20). Οι ομάδες ελέγχου αποτελούνταν από υγιείς παίδες (Ομάδα Β1-μέση ηλικία 14,0±0,7 έτη, n=20), έφηβους (Ομάδα Β2-μέση ηλικία 16,5±0,7 έτη, n=20), ενήλικες (Ομάδα Β3-μέση ηλικία 27,5±4,1 έτη, n=20) και άτομα μέσης ηλικίας (Ομάδα Β4-μέση ηλικία 48,4±7,0 έτη, n=20), που δε συμμετείχαν σε καμία αθλητική δραστηριότητα. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στις εξής εξετάσεις: α) αθλητικό ιστορικό, β) ανθρωπομετρικές εξετάσεις, γ) ΗΚΓ ηρεμίας 12 απαγωγών, δ) υπερηχοκαρδιογράφημα, ε) σπιρομέτρηση ηρεμίας και στ) δοκιμασία κοπώσεως με ταυτόχρονη εργοσπιρομέτρηση. Παρατηρήθηκε σημαντικά μικρότερη τιμή της καρδιακής συχνότητας ηρεμίας κατά 17.3% (p<0,05) στην ομάδα Α συγκριτικά με την ομάδα B. Oι ομάδες Α1, Α2, Α3 και Α4 είχαν σημαντικά χαμηλότερη καρδιακή συχνότητα ηρεμίας συγκριτικά με τις ομάδες Β1, Β2, Β3 και Β4 κατά 19,0%, 21,4%, 12,4% και 16,4%, αντίστοιχα (p<0,05). Από την υπερηχοκαρδιογραφική μελέτη με βάση την ανάλυση συνδιακύμανσης δεν προέκυψε καμία διαφορά μεταξύ των ομάδων αναφορικά με την τελο-διαστολική διάμετρο της αριστερής κοιλίας (LVIDd), ενώ ο τελο-διαστολικός όγκος (EDV) ήταν σημαντικά μεγαλύτερος στην ομάδα Α3 συγκριτικά με την ομάδα Β3 κατά 14,4%, (p<0,05). Το σχετικό πάχος τοιχώματος (RWTr) ήταν σημαντικά μεγαλύτερο στις ομάδες Α1 και Α3 συγκριτικά με τις ομάδες Β1 και Β3 κατά 12,1% και 5,3%, αντίστοιχα (p<0,05). Η μάζα (LVM) και ο δείκτης μάζας της αριστερής κοιλίας (LVMI) ήταν σημαντικά μεγαλύτερα στις ομάδες Α1, Α2, Α3 και Α4 συγκριτικά με τις ομάδες B1, B2, B3 και Β4 κατά 25,5%, 15%, 30,5% και 12,1% και 34,1%, 17,6%, 32,9% 14,7%, αντίστοιχα (p<0,05). Επιπλέον, στην ομάδα Α1 ο LVMΙ εμφανίστηκε σημαντικά μικρότερος σε σύγκριση με την ομάδα Α3 κατά 14,1%, (p<0,05). Στις ομάδες Α1, Α2, Α3 και Α4, ο χρόνος κόπωσης ήταν σημαντικά μεγαλύτερος κατά 28,3%, 13,7%, 16,7% και 10,8% συγκριτικά με τις ομάδες Β1, Β2, Β3 και Β4, αντίστοιχα (p<0,05), ενώ σημαντικά μεγαλύτερος ήταν και στις ομάδες Α1, Α2 και Α3 συγκριτικά με την ομάδα Α4 κατά 26,5%, 24,8% και 17,7%, αντίστοιχα (p<0,05). Σε σχετικές τιμές, η V̇Ο2max ήταν αυξημένη στην ομάδα Α1 συγκριτικά με τις ομάδες Β1 και Α4 κατά 17,4% και 46,0%, αντίστοιχα (p<0,05), στην ομάδα Α2 σε σύγκριση με τις ομάδες Β2 και Α4 κατά 9,4% και 38,6%, αντίστοιχα (p<0,05), στην ομάδα Α3 σε σύγκριση με τις ομάδες Β3 και Α4 κατά 34,1% και 37,3%, αντίστοιχα (p<0,05) και στην ομάδα Α4 συγκριτικά με την ομάδα Β4 κατά 17,8% (p<0,05). Από την ανάλυση συνδιακύμανσης με εξαρτημένη μεταβλητή την V̇Ο2 και συμμεταβλητή την ηλικία διαπιστώθηκε ότι οι διαφορές παρέμειναν το ίδιο σημαντικές στους καλαθοσφαιριστές συγκριτικά με τις ομάδες ελέγχου, ενώ εξαλείφθηκαν στις συγκρίσεις ανά ηλικία τόσο στους καλαθοσφαιριστές όσο και στις αντίστοιχες ομάδες ελέγχου. Ο σπιρομετρικός έλεγχος με βάση την ανάλυση συνδιακύμανσης έδειξε ότι η μετρούμενη δυναμική ζωτική χωρητικότητα (FVC) ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στις ομάδες Α1 και Α4 συγκριτικά με τις ομάδες Β1 και Β4 κατά 13,5% και 16,3%, αντίστοιχα (p<0,05). Επίσης, ήταν σημαντικά μικρότερος στην ομάδα Β4 συγκριτικά με τις ομάδες Β2 και Β3 κατά 21,8% και 27,1%, αντίστοιχα (p<0,05). Από τα αποτελέσματα της μελέτης διαπιστώνεται, ότι οι καρδιακές και πνευμονικές προσαρμογές που επιφέρει το άθλημα της καλαθοσφαίρισης διαμορφώνονται ήδη από τη μικρή ηλικία και διατηρούνται σε όλη την πορεία της ενεργού δράσης των αθλητών. Η αύξηση της μάζας της αριστερής κοιλίας φαίνεται να οφείλεται στην αύξηση του πάχους τοιχώματος της αριστερής κοιλίας παρά στη διάταση της κοιλότητας. Οι προσαρμογές στο αναπνευστικό σύστημα είναι μέτριου βαθμού, ωστόσο παραμένουν σε υψηλότερο επίπεδο συγκριτικά με τους μη ασκούμενους.