Μελέτη της σχέσης χρόνιας διαλείπουσας υπερχολερυθριναιμίας (σύνδρομο Gilbert) και οικογενούς μεσογειακού πυρετού
Authors: Αντωνάτου Κατερίνα 
Published: September 2021

Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (FMF) είναι μια σχετικά συχνή γενετική πάθηση στη λεκάνη της Μεσογείου που συσχετίζεται με μία ή περισσότερες μεταλλάξεις στο γονίδιο MEFV που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη πυρίνη. Σε ασθενείς με FMF συχνά παρατηρούνται αυξήσεις της έμμεσης χολερυθρίνης κατά τη διάρκεια των κρίσεων της νόσου που πιθανώς οφείλονται στην έντονη φλεγμονή που χαρακτηρίζει τη νόσο ή/και σε άλλους άγνωστους παράγοντες (γενετικούς, περιβαντολλογικούς). Το σύνδρομο Gilbert είναι μια αρκετά συχνή γενετική νόσος που χαρακτηρίζεται από επεισόδια αύξησης της έμμεσης χολερυθρίνης, που οφείλονται σε μεταλλάξεις του γονιδίου UGT1A1 που κωδικοποιεί το ένζυμο UDP-γλυκουρονική τρανσφεράση (UGT) που καταλύει φυσιολογικά τη γλυκουρονιδίωση (σύζευξη) της χολερυθρίνης στα ηπατοκύτταρα. Mέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο αν μεταλλάξεις του γονιδίου UGT1A1 μπορεί να ευθύνονται εν μέρει για την αύξηση των τιμών της έμμεσης χολερυθρίνης σε ασθενείς με FMF.Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης ήταν να καταγράψει τη συχνότητα των μεταλλάξεων του γονιδίου MEFV σε ασθενείς με FMF και του γονιδίου UGT1A1 σε ασθενείς με σύνδρομο Gilbert στον Ελληνικό χώρο καθώς και τη σύγκριση της συχνότητας των μεταλλάξεων του γονιδίου UGT1A1 σε ασθενείς με FMF με αυτή του γενικού πληθυσμού.Στη μελέτη εντάχθηκαν 96 ασθενείς με FMF (μελέτη των 12 πιο συχνών μεταλλάξεων του γονιδίου MEFV σε όλους τους ασθενείς με ταυτόχρονη μελέτη των μεταλλάξεων του γονιδίου UGT1A1 σε 88 ασθενείς), 28 ασθενείς με σύνδρομο Gilbert (μελέτη των μεταλλάξεων του υποκινητή του γονιδίου UGT1A1) και 82 υγιείς μάρτυρες (μελέτη των μεταλλάξεων του υποκινητή του γονιδίου UGT1A1). Επιπλέον μελετήθηκαν 39 ασθενείς με σύνδρομο Gilbert και την ομόζυγη διαμόρφωση (TA)7/(TA)7 για την παρουσία μεταλλάξεων του γονιδίου MEFV.Σε ασθενείς με FMF (n=96) ανιχνεύθηκε τουλάχιστον μια μετάλλαξη του γονιδίου MEFV στους 86 (90%); 62 ασθενείς (65%) είχαν μία μετάλλαξη και 24 (25%) 2 μεταλλάξεις [ομοζυγωτία: 5 ασθενείς (5%) και διπλή (σύνθετη) ετεροζυγωτία: 19 ασθενείς (20%)]. Η πιο συχνή μετάλλαξη που ανιχνεύθηκε ήταν η E148Q (19.8%). H μελέτη μεταλλαγμένη διαμόρφωσης (TA)7/(TA)7 βρέθηκε στο 61% των ασθενών με σύνδρομο Gilbert, στο 13% των υγιών μαρτύρων και στο 14% των ασθενών με FMF (p=1 στη σύγκριση μεταξύ υγιών μαρτύρων και ασθενών με FMF). Στην υποομάδα των ασθενών με FMF χωρίς μεταλλάξεις (n=10) κανείς από τους ασθενείς δεν έφερε τη μεταλλαγμένη διαμόρφωση (TA)7/(TA)7 ενώ αντίστροφα σε 39 ασθενείς με σύνδρομο Gilbert και τη διαμόρφωση (TA)7/(TA)7 κανείς δεν εμφάνιζε μεταλλάξεις του γονιδίου MEFV.Συγκεντρωτικά τα αποτελέσματα αυτά δίνουν σημαντικές νέες πληροφορίες για τον επιπολασμό της παρουσίας μεταλλάξεων του γονιδίου MEFV και UGT1A1 σε Έλληνες ασθενείς με FMF και σύνδρομο Gilbert, αντίστοιχα. Συγκεκριμένα, η πλειοψηφία των ασθενών με FMF εμφανίζει τουλάχιστον μία μετάλλαξη του γονιδίου MEFV (90%) και αντίστοιχα η μεταλλαγμένη διαμόρφωση (TA)7/(TA)7 εμφανίζεται περίπου στο 60% των ασθενών με σύνδρομο Gilbert. Παρότι η συχνότητα της μεταλλαγμένης διαμόρφωσης (TA)7/(TA)7 που χαρακτηρίζει το σύνδρομο Gilbert δεν διέφερε μεταξύ ασθενών με FMF και αυτή του γενικού πληθυσμού, ασθενείς με σύνδρομο Gilbert και την ομόζυγη διαμόρφωση (TA)7/(TA)7 δεν παρουσίαζαν μεταλλάξεις του γονιδίου της πυρίνης. Περαιτέρω μελέτες σε μεγαλύτερο πληθυσμιακό δείγμα απαιτούνται για να διευκρινιστεί αν η παρουσία μεταλλάξεων του γονιδίου UGT1A1 επηρεάζει τη κλινική πορεία του FMF καθώς και τη πιθανή δράση της στην εμφάνιση μεταλλάξεων του γονιδίου MEFV.