การยกระดับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น
Authors: ศิวารัตน์ นภธร , ทะคำสอน สุวนัย , ธรรมะ พิทักษ์ 
Published: December 2024

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเสริมศักยภาพให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวอย่างแข็งขัน ช่วยให้เศรษฐกิจเติบโตอย่างยั่งยืนและรักษาวัฒนธรรมเอาไว้ได้ นอกจากนี้ยังช่วยส่งเสริมความรู้สึกเป็นเจ้าของ ลดผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อม และส่งเสริมประสบการณ์การเดินทางที่แท้จริงและมีความหมาย บทความนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์การจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น 2) เพื่อยกระดับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น
ระเบียบวิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการเก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์จากชุดคำถามจากเป็นกลุ่มตัวอย่างที่เกี่ยวข้องกับการดูแลแหล่งทรัพยากรพื้นถิ่นเพื่อการท่องเที่ยวของชุมชน โนนบุรี ได้แก่ ผู้นำชุมชน ผู้ ใหญ่บ้าน ประธานกลุ่มเจ้าหน้าที่ประจำพื้นที่พัฒนาชุมชนและบุคลากรในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยว เจ้าหน้าที่ที่ดินเจ้าหน้าที่กรมป่าไม้ และสำนักงานท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 150 คน คัดเลือกจากการสุ่มแบบจำเพาะเจาะจงโดยวิธีการวิจัยแบ่งออกเป็น 4 ขั้นตอน คือ 1) เก็บข้อมูลพื้นฐานด้านการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนของประชาชน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) และสถิติเชิงพรรณนา 2) พัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมด้วยเทคนิค A-I-C (Appreciation, Influence and Control) และยุทธวิธีการนำเปลี่ยน (Strategies of change) ด้วยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ( Participatory Action Research) เป็นเทคนิคประกอบการนำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนา 3) ประเมินผลการพัฒนาการมีส่วนร่วมโดยกระบวนการประเมินผลด้วยเครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบบันทึกและแบบประเมินผลจากกลุ่มตัวอย่าง 40 คน ซึ่งคัดเลือกจากผู้มีส่วนได้เสียกับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและ 4) การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์
ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่า 1) ตำบลโนนบุรี 11 หมู่บ้าน อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ การกำหนดโครงสร้างการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น ทั้งหมด 3 ด้าน คือ (1) ด้านการวางแผน มีการกำหนดวัตถุประสงค์และหลักการจัดการท่องเที่ยว การกำหนดกฎระเบียบข้อบังคับท่องเที่ยวการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น การกำหนดพื้นที่ การกำหนดราคาบริการนำเที่ยว การกำหนดแผนการตลาดและ การกำหนดกองทุนเพื่อการบริหารจัดการท่องเที่ยวโดยการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น (2) ด้านการปฏิบัติมีการปฏิบัติตามแผนที่วางไว้ ประกอบด้วยด้านการบริหารการทำงานของ กลุ่มการท่องเที่ยวการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น ด้านความปลอดภัย ด้านการตลาด ด้านการ จัดการพื้นที่ ด้านการประชาสัมพันธ์ ด้านการจัดการ ด้านการกระจายรายได้ (3) ด้านการตรวจสอบ การตรวจสอบการปฏิบัติงานของกลุ่มการท่องเที่ยวการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่นประกอบไปด้วยการตรวจสอบราคานำเที่ยวและการตรวจสอบด้าน การรักษาความปลอดภัย 2) กำหนดให้มีกระบวนการเพิ่มศักยภาพการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในการบริหารจัดการการท่องเที่ยวให้เกิดมิติที่หลากหลายให้มากยิ่งขึ้น และมีการสนับสนุนจากภาครัฐโดยเฉพาะงบประมาณและองค์ความรู้ที่จำเป็นสำหรับชุมชนในการการยกระดับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวให้ยั่งยืนต่อไป แนวทางการพัฒนาการยกระดับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาวโดยใช้ทุนทางทรัพยากรพื้นถิ่น โดยให้เยาวชนคนรุ่นใหม่หรือชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการท่องเที่ยวการยกระดับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาว มีการสร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับพื้นที่ใกล้เคียงเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน การยกระดับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาว และรัฐควรมีบทบาทหน้าที่ในการสนับสนุนเงินงบประมาณและความรู้ด้านวิชาการในทุกด้านให้กับกลุ่มการท่องเที่ยวชุมชนริมน้ำปาว พร้อมทั้งมีการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ส่งเสริมการท่องเที่ยวให้มีประสิทธิภาพมาใช้มากยิ่งขึ้น
สรุปผล: การเสริมศักยภาพภายในการจัดการสร้างสรรค์ของทุนทรัพยากรพื้นถิ่นเพื่อการท่องเที่ยว โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนควบคู่ไปกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวในชุมชนอย่างครบวงจร เพื่อยกระดับการจัดการท่องเที่ยวริมน้ำลำปาวให้ตรงกับกระแสการท่องเที่ยวในปัจจุบัน