Η επίδραση των αναστολέων των β-αδρενεργικών υποδοχέων στην ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου
Authors: Τασούλη Ανδρονίκη 
Published: September 2021

Σκοπός. Πολυκεντρικές μελέτες κατέδειξαν τη θεραπευτική δράση των αναστολέων των β-αδρενεργικών υποδοχέων σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο.Η ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου («Ischemic Preconditioning», I-PC) έχει αναγνωρισθεί ως ενδογενής προστατευτικός μηχανισμός για το μυοκάρδιο σε όλα τα είδη, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Ανάμεσα στους διεγέρτες – «ligands» που εμπλέκονται στην ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου, οι κατεχολαμίνες με τη δέσμευση των α- ή β-αδρενεργικών υποδοχέων αποτελούν το έναυσμα για την πυροδότηση προστατευτικής δράσης με συνέπεια τον περιορισμό της έκτασης του εμφράγματος. Ο ρόλος του αποκλεισμού των β-αδρενεργικών υποδοχέων στην ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου δεν έχει διευκρινισθεί και αποτελεί ένα ερευνητικό πρόκριμα.Υλικό65 άρρενες κόνικλοι Νέας Ζηλανδίας που ζυγίζουν μεταξύ 2.7 και 3.4 kgr χρησιμοποιούνται ως πειραματικό μοντέλο. Χορηγούνται τα εμπορικά διαθέσιμα σκευάσματα ατενολόλης (Tenormin, Astra Zeneca 5mg/10ml vial) και εσμολόλης (Brevibloc, Baxter Hellas στα 100mg/ml vial). Μέθοδος. Τα ζώα υποβάλλονται σε αναισθησία με βραδεία έγχυση «sodium thiopentone» διαμέσου φλέβας του ωτός, διασωληνώνονται και η αναπνοή τους υποστηρίζεται μηχανικά με αναπνευστήρες θετικής πίεσης για μικρά ζώα. Δύο καθετήρες από πολυαιθυλένιο εισάγονται στην αιστερή έσω σφαγίτιδα φλέβα για τη χορήγηση υγρών, φαρμακευτικών ουσιών ή πρόσθετη έγχυση αναισθησίας και στην καρωτίδα αρτηρία για συνεχή καταγραφή της αρτηριακής πίεσης, αντίστοιχα. Διπολική προκάρδια απαγωγή χρησιμοποιείται για συνεχή ΗΚΓκή καταγραφή. Διενεργείται αριστερή θωρακοτομή στο 4ο μεσοπλεύριο διάστημα, περικαρδιεκτομή, αποκάλυψη της πάλλουσας καρδιάς και περιβροχισμός της στεφανιαίας αρτηρίας για την εισαγωγή ισχαιμίας. Η εισαγωγή της ισχαιμικής προετοιμασίας του μυοκαρδίου επιτυγχάνεται με τρία βραχέα ισχαιμικά επεισόδια διάρκειας 5min το καθένα, ακολουθούμενα από επαναιμάτωση διάρκειας 10min. Η επιτυχής εισαγωγή της ισχαιμίας επιβεβαιώνεται από την ανάσπαση του διαστήματος ST στο ΗΚΓ και από την οπτική επιθεώρηση – παρατήρηση της καρδιάς, κατά την οποία αναδεικνύεται εικόνα κυάνωσης. Η επαναιμάτωση επιτυγχάνεται μετά από απελευθέρωση της στεφανιαίας αρτηρίας και επαληθεύεται από την επαναπλήρωση της αρτηρίας και την αποκατάσταση της φυσιολογικής χροιάς της καρδιάς. Χρησιμοποιούνται δύο καρδιοεκλεκτικοί αναστολείς των β-αδρενεργικών υποδοχέων, ένας με παρατεταμένη (ατενολόλη) και ο δεύτερος με βραχεία διάρκεια ημίσειας ζωής (εσμολόλη). Το σύνολο των 65 ζώων κατανέμονται σε 12 ομάδες και υποβάλλονται σε προγραμματισμένη τμηματική ισχαιμία διάρκειας 30min, ακολουθούμενη από τρίωρη (3hrs) επαναιμάτωση. Εχει προηγηθεί χορήγηση είτε ατενολόλης είτε εσμολόλης, συστηματική από του στόματος για δύο εβδομάδες, ή οξεία ενδοφλέβια για 5min ή παρατεταμένη ενδοφλέβια για 45min, με ή χωρίς ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου. Οι αιμοδυναμικές παράμετροι παρακολουθούνται συνεχώς. Καταγράφονται οι τιμές αρτηριακής πίεσης και καρδιακής συχνότητας πριν από την έναρξη της παρατεταμένης ισχαιμίας (βασική τιμή), στο μέσο της παρατεταμένης ισχαιμίας (τιμή στο 15min ισχαιμίας) και στο τέλος της παρατεταμένης επαναιμάτωσης (τιμή στο 180min επαναιμάτωσης).Με τη χρήση φθοριζόντων σωματίων Zn-Cd (1-10μm διάμετρος Duke Scientific, Palo, Alto, CA, USA) διαλυμένων σε φυσιολογικό ορό οριοθετείται το φυσιολογικά αρδευόμενο ιστικό τμήμα από την επαπειλούμενη με ισχαιμία ζώνη κινδύνου – ισχαιμική περιοχή. Το χλωριούχο τριφενυλτετραζόλιο (TTC) χρησιμοποιείται για τον καθορισμό της εμφραγματικής περιοχής, η οποία ορίζεται ως η περιοχή αρνητικής χρώσης. Ακολουθεί περιγραφή της εμφραγματικής, ισχαιμικής και φυσιολογικής περιοχής του μυοκαρδίου σε διαφανές φύλλο και ποσοτικοποίηση με πλανημέτρηση με τη βοήθεια του προγράμματος Scion Image interfaced with a computer σε Η/Υ. Τόσο οι ισχαιμικές, όσο και οι εμφραγματικές περιοχές του μυοκαρδίου μετατρέπονται αυτόματα σε όγκους (εκφράζονται σε cm³) και τελικά, υπολογίζεται το ποσοστό της εμφραγματικής προς την ισχαιμική περιοχή (Ε/Ι%).Αποτελέσματα•Επιβεβαιώνεται για πολλοστή φορά η ευεργετική επίδραση της ισχαιμικής προετοιμασίας του μυοκαρδίου στην έκταση του εμφράγματος.•Στις ομάδες ισχαιμικής προετοιμασίας του μυοκαρδίου, η έκταση του εμφράγματος του μυοκαρδίου είναι μικρότερη σε στατιστικά σημαντικό βαθμό σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου και καταδεικνύεται για πρώτη φορά ότι η συγκεκριμένη ευεργετική επίδραση της ισχαιμικής προετοιμασίας του μυοκαρδίου δεν αναστέλλεται από την προηγηθείσα χορήγηση αναστολέα των β-αδρενεργικών υποδοχέων με βραχεία ή μακρά ημιπερίοδο ζωής και ανεξαρτήτως του τρόπου χορήγησής του (συστηματική από του στόματος χορήγηση ή οξεία ενδοφλέβια χορήγηση). •Στην ομάδα χρόνιας συστηματικής από του στόματος χορήγησης αναστολέα των β-αδρενεργικών υποδοχέων, χωρίς ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου διαπιστώνεται ελάττωση της έκτασης του εμφράγματος έναντι της ομάδας ελέγχου σε στατιστικά σημαντικό βαθμό.•Αν και το μέγεθος του εμφράγματος στην ομάδα χρόνιας χορήγησης αναστολέα των β-αδρενεργικών υποδοχέων είναι μικρότερο, συγκριτικά με το μέγεθος του εμφράγματος στην ομάδα ελέγχου, ταυτόχρονα είναι σημαντικά μεγαλύτερο από το έμφραγμα που διαπιστώνεται στην ομάδα κονίκλων που υποβάλλονται σε ισχαιμική προετοιμασία του μυοκαρδίου πριν από την έκθεση σε παρατεταμένη ισχαιμία – επαναιμάτωση.•Δεν παρατηρείται αθροιστική ευεργετική επίδραση του κατεξοχήν μηχανισμού καρδιοπροστασίας, της ισχαιμικής προετοιμασίας του μυοκαρδίου και της χορήγησης αναστολέων των β-αδρενεργικών υποδοχέων στην έκταση του εμφράγματος.