Οικονομική ανάπτυξη, ενεργειακή κατανάλωση και περιβαλλοντική πολιτική
Authors: Τριανταφυλλίδου Άννα 
Published: February 2025

Η διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στη μελέτη του ενεργειακού τομέα στην Ελλάδα υπό το πρίσμα της οικονομικής ανάλυσης, μέσω εμπειρικών εφαρμογών και στατιστικών εργαλείων. Δόθηκε μεγάλη έμφαση στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κατανάλωσης ενέργειας, οικονομικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Μέσα από οικονομετρικές αναλύσεις και εμπειρικά δεδομένα, η μελέτη διερευνά πώς η χρήση ανανεώσιμων και μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επηρεάζει την οικονομική δραστηριότητα και τις εκπομπές CO₂, θέτοντας στο επίκεντρο τα ζητήματα ενεργειακής βιωσιμότητας και περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ένα βασικό σημείο της ανάλυσης αφορά την εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία συνδέονται με υψηλές εκπομπές CO₂. Στόχος της μελέτης είναι να κατανοηθεί η αιτιώδης σχέση μεταξύ των μεταβλητών αυτών, ώστε να παρασχεθούν τεκμηριωμένα δεδομένα για το πώς η οικονομική ανάπτυξη συνδέεται με την ενεργειακή κατανάλωση και την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας οδηγεί σε μεγαλύτερη ζήτηση ενέργειας και, κατά συνέπεια, σε αυξημένες εκπομπές CO₂, ιδιαίτερα όταν η ενέργεια προέρχεται από μη ανανεώσιμες πηγές. Με σκοπό την ενίσχυση των δυνατοτήτων της Ελλάδας για ενεργειακή μετάβαση, η διατριβή προσφέρει μια συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση, εστιάζοντας στη σημασία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενθαρρύνουν τη μείωση των εκπομπών μέσω της αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας και της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών. Σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι η διαπίστωση ότι, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών, η υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης είναι αργή. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι θα χρειαστούν ακόμη περισσότερες επενδύσεις και υποστήριξη τόσο σε κυβερνητικό επίπεδο όσο και από διεθνείς φορείς και ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Η διατριβή, επιπλέον, αναλύει την ελληνική ενεργειακή αγορά, καταγράφοντας ιστορικές και ρυθμιστικές εξελίξεις, ενώ εξετάζει το ζήτημα της ενεργειακής φτώχειας. Οι υψηλές τιμές ενέργειας επιβαρύνουν σημαντικό τμήμα του πληθυσμού, και η μετάβαση σε καθαρότερες πηγές ενέργειας αποτελεί πρόκληση για την εξασφάλιση κοινωνικής δικαιοσύνης, μειώνοντας τις κοινωνικές ανισότητες. Η ανάλυση υπογραμμίζει την ανάγκη για μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι η πράσινη μετάβαση δεν θα επιβαρύνει τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενώ προτείνει πολιτικές που συνδυάζουν την ενεργειακή αποδοτικότητα με τη μείωση του κόστους ενέργειας για τα νοικοκυριά. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το 2000 έως το 2020, η παρούσα διατριβή διερευνά την πιθανή ύπαρξη αιτιώδους σχέσης κατά Granger, αναδεικνύοντας τη σύνδεση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων με την αύξηση των εκπομπών CO₂. Η ανάλυση των διεθνών τιμών πετρελαίου και της αντίστοιχης ελληνικής αγοράς καταδεικνύει τις επιπτώσεις των διεθνών διακυμάνσεων στο εγχώριο ενεργειακό κόστος, μέσα από το φαινόμενο "Rockets and Feathers". Το φαινόμενο αυτό περιγράφει την ταχύτερη άνοδο των εγχώριων τιμών ενέργειας όταν οι διεθνείς τιμές αυξάνονται, ενώ οι μειώσεις είναι πιο αργές σε περιόδους πτώσης των διεθνών τιμών. Η παρούσα διατριβή αναδεικνύει τη σημασία της ασυμμετρίας αυτής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αποτελεσματικότερες στρατηγικές τιμολόγησης στην ελληνική αγορά ενέργειας. Καταλήγει ότι, παρά τις προόδους στον ενεργειακό τομέα, η Ελλάδα χρειάζεται να εντείνει τις προσπάθειές της για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. Μέσω των προτάσεων που αναπτύσσονται στη μελέτη και των αποτελεσμάτων εμπειρικών εφαρμογών που παρουσιάζονται, η έρευνα επιδιώκει να συμβάλει στη διαμόρφωση της ενεργειακής στρατηγικής για την Ελλάδα, η οποία θα συνδυάζει την οικονομική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.