ACTION RESEARCH НЕГІЗІНДЕ ЖОО ОҚЫТУШЫЛАРЫНЫҢ ЗЕРТТЕУ БЕЛСЕНДІЛІГІН ДАМЫТУДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Authors: Берикханова А.Е. 
Published: October 2023

В статье рассматриваются психолого - педагогические основы развития исследовательской активности преподавателей, молодых ученых, докторантов вуза на основе интеграции в профессиональную практику таких неформальных форм организаций исследований как Action Research (Исследование в действии). Целью научного исследования – научно-методическое обеспечение повышения научно- исследовательского потенциала преподавателей вузов на основе системной интеграции неформальных форм исследования как Action Research (исследование в действии). Action Research для преподавателей вузов – эффективный механизм достижения поставленной цели, разработка методических рекомендаций по проведению исследований для молодых ученых и докторантов – обеспечивает постоянную конкурентоспособность в области науки. Особое внимание уделяется теории активности, теории деятельности, теории мотивации, которые обосновывают важность развития исследовательской активности как решающего фактора личностного и профессионального развития педагогов. А также в статье даны методические рекомендации для преподавателей, молодых ученых и докторантов по Action Research. Данное исследование проводится в рамках проекта по грантовому финансированию Министерство науки и высшего образования РК ИРН АР 14872311 «Теория и технология развития исследовательской активности преподавателей вузов на основе интеграции в практику неформальных форм исследования как Action Research». Ключевые слова: исследование в действии, исследовательская активность, мотивация, профессиональное развитие, диагностика.

Мақалада Action Research (іс-әрекеттегі зерттеу) сынды зерттеу ұйымдарының бейресми нысандарын кәсіби практикаға интеграциялау негізінде жоғары оқу орындарының оқытушы- лары, жас ғалымдары және докторанттардың зерттеу белсенділігін дамытудың психологиялық- педагогикалық негіздері қарастырылады. Ғылыми зерттеудің мақсаты-Action Research (әрекеттегі зерттеу) ретінде зерттеудің бейресми нысандарын жүйелі интеграциялау негізінде ЖОО оқытушыларының ғылыми-зерттеу әлеуетін арттыруды ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету. Жоғары оқу орындарының оқытушы- ларына арналған Action Research – алға қойылған мақсатқа жетудің тиімді тетігі, жас ғалымдар мен докторанттарға зерттеу жүргізу бойынша әдістемелік ұсынымдар әзірлеу – ғылым саласында тұрақты бәсекеге қабілеттілікті қамтамасыз етеді. Мұғалімдердің жеке және кәсіби дамуының шешуші факторы ретінде зерттеу белсенділігін арттырудың маңыздылығын негіздейтін белсенділік теориясына, қызмет теориясына, мотивация теориясына ерекше назар аударылады. Сондай-ақ, мақалада ЖОО-ның оқытушыларына, жас ғалымдарға және докторанттарға арналған Action Research (Іс-әрекеттегі зерттеу) бойынша әдістемелік нұсқаулар берілген. Бұл зерттеу ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің ИРН АР 14872311 гранттық қаржыландыру бойынша "Action Research ретінде зерттеудің бейресми нысандарын практикаға интеграциялау негізінде ЖОО оқытушыларының зерттеу белсенділігін дамыту теориясы мен технологиясы" жобасы шеңберінде жүргізілуде. Кілттік сөздер: іс-әрекеттегі зерттеу, зерттеу белсенділігі, мотивация, кәсіби даму, диагностика.

The article discusses the psychological and pedagogical foundations of the development of research activity of teachers, young scientists, doctoral students of the university on the basis of integration into professional practice of such informal forms of research organizations as Action Research (Research in action). The purpose of the research is to provide scientific and methodological support for increasing the research potential of university teachers based on the system integration of informal forms of research as Action Research. Action Research for university teachers is an effective mechanism for achieving this goal, the development of methodological recommendations for conducting research for young scientists and doctoral students – ensures constant competitiveness in the field of science. Special attention is paid to the theory of activity, activity theory, motivation theory, which substantiate the importance of the development of research activity as a decisive factor in the personal and professional development of teachers. The article also provides methodological recommendations for teachers, young scientists and doctoral students in Action Research. This research is carried out within the framework of the grant funding project of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan IRN AR 14872311 "Theory and technology of development of research activity of university teachers based on integration into practice of informal forms of research as Action Research". Keywords: action research, research activity, motivation, professional development, diagnostics.