Οι διμερείς σχέσεις Ελλάδας- ΠΓΔΜ
Authors: Πιτσάβας Ορέστης-Φοίβος 
Published: September 2021

Η διδακτορική έρευνα διερευνά τις διμερείς οικονομικές σχέσεις Ελλάδας – ΠΓΔΜ και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρέασαν το διμερές πολιτικό ζήτημα. Τα ζητήματα αναλύονται με κριτήριο, μεταξύ άλλων, τον τρόπο με τον οποίο επηρέασαν τη διεθνή συμπεριφορά των δύο χωρών και την πολιτική που εξέφρασαν. Τίθεται το θεωρητικό υπόβαθρο (εναλλακτικές προτάσεις) που αφορά το ρόλο των οικονομικών σχέσεων και διεθνών οικονομικών δομών στη διαμόρφωση των διακρατικών σχέσεων. Επίσης αναλύεται ο ρόλος της οικονομικής διπλωματίας και ειδικότερα των ΞΑΕ στη διαμόρφωση διακρατικών σχέσεων και άσκησης εξωτερικής πολιτικής καθώς και ο τρόπος με τον οποίο εμπλέκονται σε ζητήματα που αφορούν το συμβατικό πεδίο της υψηλής πολιτικής, υλοποίησης πολιτικών επιδιώξεων και άσκησης αυτού που ο συγγραφέας προσδιορίζει ως "αναπτυξιακή διπλωματία". Από μόνη της η προσέγγιση, τα κριτήρια αξιολόγησης, η μεθοδολογία και η ανάγνωση των αποτελεσμάτων που γίνεται στο τέλος της διατριβής αποτελεί μια επιστημονική καινοτομία και συμβάλλει στην παραγωγή γνώσης. Σημαντική είναι η συνεισφορά στην ανάλυση των επιπτώσεων άσκησης "αρνητικών οικονομικών μέτρων" τα οποία αναλύονται μέσα από τη χρήση του θεωρητικού μοντέλου των Hufbauer & Schott. Οι Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (εφεξής ΞΑΕ) αναλύονται ως παράμετροι ισχύος μέσα από ένα θεωρητικό πλαίσιο παραγωγής επιθυμητών αποτελεσμάτων και εξυπηρέτησης του εθνικού συμφέροντος. Η θεωρία περί ισχύος αξιολογείται με βάση το σημερινό χαρακτήρα των διακρατικών σχέσεων και των διαφορετικών τρόπων ανάλυσης της έννοιας του εθνικού συμφέροντος. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη σχέση ανάμεσα στις ΞΑΕ, τις συνθήκες οικονομικής αλληλεξάρτησης και της σύγκρουσης μία ανάλυση η οποία αποτελεί ουσιαστική επιστημονική συνεισφορά του συγγραφέα σε επίπεδο ανάλυσης και παραμέτρων αξιολόγησης. Στα πλαίσια αυτής ανάλυσης χρησιμοποιούνται και οικονομικού χαρακτήρα οικονομικά εργαλεία όπως η θεωρία ΞΑΕ και τον τρόπο που αυτές λειτουργούν με αφετηρία πολυεπίπεδες οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες εμπλέκονται στη διαμόρφωση του πλαισίου σύγκρουσης – συνεργασίας μεταξύ κρατών. Στην έρευνα αναλύεται επίσης μια σειρά από οικονομικοτεχνικούς παράγοντες που προσδιορίζουν τα αποτελέσματα των διμερών σχέσεων με σημείο αναφοράς τις ΞΑΕ καθώς και το θεωρητικό πλαίσιο ανάλυσης της έννοιας της σύγκρουσης συνδέοντας το με τον τρόπο που οι ΞΑΕ συνδέονται με τις διακρατικές συγκρούσεις, στοιχείο που προσδίδει στη διδακτορική του διατριβή το κριτήριο της μοναδικότητας, τουλάχιστον με τον τρόπο που προσεγγίζει το ζήτημα. Άλλο ένα διακριτό χαρακτηριστικό της διατριβής είναι η διασύνδεση ανάμεσα σε ζητήματα οικονομικής αλληλεξάρτησης (πχ. εμπορική αλληλεξάρτηση, νομισματική αλληλεξάρτηση, κεφαλαιακή αλληλεξάρτηση) και ΞΑΕ στο πεδίο διαμόρφωσης συνθηκών σύγκρουσης μέσα από τη χρήση μοντέλων (μεταξύ αυτών και εμπειρικού τύπου μοντέλων), ερευνητικών εργαλείων και αξιολόγησης των αποτελεσμάτων τους. Έμφαση βέβαια δίνεται στο διμερές επίπεδο που αφορά τις σχέσεις Ελλάδας - ΠΓΔΜ και σημείο αναφοράς το εθνικό συμφέρον καταλυτικό, προσδιοριστικό παράγοντα προσδιορισμού της διεθνούς συμπεριφοράς των κρατών. Έτερο σημείο αναφοράς είναι η έννοια της ασφάλειας και οι απειλές κατά όπως αυτά εμπλέκονται σε ζητήματα επιβίωσης των κρατών σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον. Τα προαναφερθέντα αναλύονται μέσα από ένα συνοδευτικό πλαίσιο συγκριτικής ανάλυσης των θεωριών διεθνών σχέσεων. Μέσα από την διαδικασίας περιγραφής και ανάλυσης των σχέσεων και δομών των διμελών σχέσεων ο συγγραφέας καταλήγει σε ένα πλαίσιο αξιολόγησης των διμερών σχέσεων Ελλάδας - ΠΓΔΜ με τη χρήση κριτηρίων. Προχωρά σε αξιολόγηση των δεδομένων σε δύο άξονες, έναν οικονομικό και έναν πολιτικό. Ο δεύτερος αφορά όπως ο ίδιος επισημαίνει τις επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις. Μάλιστα προσδιορίζει τέσσερα στοιχεία αξιολόγησης όπως η σύγκρουση, η αδράνεια και η πρόοδος και η εδραίωση. Η αξιολόγηση του προσφέρει μία εικόνα των διμερών σχέσεων όπως αυτές διαμορφώθηκαν υπό το βάρος των ΞΑΕ εντός ενός καθορισμένου χρονικού πλαισίου (1991-1994, 1995-1998 , 1999-2002 , 2003-2006). Στα πλαίσια αυτού για πρώτη φορά αξιολογούνται συγκεκριμένες επιλογές, ένα "πλέγμα γεγονότων όπως το προσδιορίζει η έρευνα, ενώ ο συγγραφέας χρησιμοποιεί και μία καινοτόμο, πρωτοπόρα κλίμακα αξιολόγησης. Η εν λόγω αξιολόγηση πραγματοποιείται χρονολογικά, αναδεικνύοντας εμφανή ή υποδόρια στοιχεία μεταβολής των διμερών σχέσεων. Η έρευνα καθώς και το πλαίσιο αξιολόγησης πέρα από την καταγραφή της εξέλιξης των διμερών σχέσεων αλλά και της ανάλυσης των στοιχείων που επηρεάζουν αυτές , προτείνουν μία συνεχόμενη και διαρκή ανάλυση των δεδομένων κρατών ώστε να διευκρινιστεί ο βαθμός αλληλεπίδρασης αλλά και επηρεασμού των διμερών σχέσεων μέσω της εμπορικής και οικονομικής συνεργασίας , δύο πεδία που δεν ποσοτικοποιούνται όσο θα μπορούσανε προς όφελος των μελλοντικών σπουδαστών και ερευνητών διεθνών σχέσεων. Αυτή η διαδικασία μπορεί να αποδώσει όχι μόνο αριθμητικά αποτελέσματα σε συνδυασμό με λεπτομερή καταγραφή ιστορικών γεγονότων, αλλά και να αναδείξει την πραγματική ιεράρχηση των οικονομικών και πολιτικών όρων στην διαδικασία των στρατηγικών τοποθετήσεων σε διμερείς σχέσεις από τα αντίστοιχα εμπλεκόμενα μέρη.