Επιπολασμός της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας στην Κύπρο
Authors: Ζαχαριάδης Ανδρέας 
Published: January 2014

Σκοπός της μελέτης: Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η μέτρηση του επιπολασμού της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) στην Κύπρο και η διερεύνηση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της νόσου στον πληθυσμό.Υλικό και μέθοδοι: Στη μελέτη συμμετείχε αντιπροσωπευτικό δείγμα 1,233 ατόμων παγκύπρια το οποίο επιλέχθηκε με τυχαία στρωματοποιημένη δειγματοληψία ως προς τη γεωγραφική κατανομή και την ηλικία. Τα κριτήρια συμμετοχής στη μελέτη ήταν η ηλικία άνω των 35 ετών, καπνιστικό ιστορικό τουλάχιστον 100 τσιγάρων συνολικά και η συγκατάθεση για συμμετοχή στη μελέτη. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ένα λεπτομερές ερωτηματολόγιο και ακολούθως υποβλήθηκαν σε σπιρομέτρηση προ και μετά χορήγησης 200 μg σαλβουταμόλης. Η διάγνωση και η σταδιοποίηση της ΧΑΠ βασίστηκαν στα κριτήρια που έχουν τεθεί με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες της GOLD (Global Initiative for Obstructive Pulmonary Disease). Η στατιστική ανάλυση και επεξεργασία των δεδομένων έγινε με τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS 17.0. Για κατηγορικές μεταβλητές με δύο μεταβλητές έγινε έλεγχος με το Κριτήριο t (t-test). Για περισσότερες από δύο ομάδες έγινε έλεγχος με τη χρήση της Ανάλυσης Διασποράς (Analysis of variance) ANOVA. Για τον έλεγχο κατηγορικών μεταβλητών από τις οποίες δύο είναι ανεξάρτητες και μία εξαρτημένη χρησιμοποιήθηκε ο έλεγχος χ² (χ² test). Ο επιπολασμός της ΧΑΠ εκφράστηκε ως ποσοστό της συχνότητας της νόσου στο δείγμα του πληθυσμού της μελέτης. Ως επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε το 0.05.Αποτελέσματα: Από το σύνολο των 1,233 ατόμων που συμμετείχαν στη μελέτη η πλειονότητα (83.6%) ήταν άνδρες. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 59.9 έτη (SD = 11.4). Το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού της μελέτης προήλθε από αστικά κέντρα (60.6%) και οι πλείστοι (54.4%) ήταν ενεργοί καπνιστές. Ο επιπολασμός της ΧΑΠ στον πληθυσμό της μελέτης ανήλθε στο 4.9% (5.1% στους άντρες και 3.5% στις γυναίκες). Όπως αναδείχθηκε στη μελέτη, οι άνδρες ήταν στατιστικά σημαντικά βαρύτεροι καπνιστές από τις γυναίκες (mean PYS: 56.4 vs 29.6, p= 0.000). Μεγαλύτερη κατανάλωση καπνού καταγράφηκε σε άτομα που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές σε σύγκριση με αυτούς που διαμένουν σε αστικά κέντρα, εύρημα το οποίο επίσης ήταν στατιστικά σημαντικό (mean PYS: 56.9 vs 49, p= 0.004). Όσον αφορά τη σταδιοποίηση της νόσου, ήπια ΧΑΠ βρέθηκε στο 33.3% των ασθενών, μέτρια στο 45% και σοβαρή έως πολύ σοβαρή στο 20% και 1.7% αντίστοιχα. Προηγούμενη διάγνωση ΧΑΠ από ιατρό αναφέρθηκε στο 48.3% των ατόμων που διαγνώστηκαν σπιρομετρικά με ΧΑΠ, ενώ 55.9% των ασθενών ήταν ασυμπτωματικοί. Η ηλικία (p=0,000), η αυξημένη κατανάλωση καπνού (p=0,001) και η παρουσία βήχα με πτύελα (p=0,048) αναγνωρίστηκαν ως κύριοι παράγοντες κινδύνου για τη διάγνωση της ΧΑΠ στον πληθυσμός της μελέτης.Συμπεράσματα: Η μελέτη αυτή αποτέλεσε την πρώτη προσπάθεια εκτίμησης του επιπολασμού της ΧΑΠ στην Κύπρο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η ΧΑΠ αποτελεί σημαντικό πρόβλημα υγείας στην Κύπρο τόσο από πλευράς υποδιάγνωσης της νόσου από την ιατρική κοινότητα όσο και μειωμένης αναγνώρισης των συμπτωμάτων από τους ασθενείς. Τα ευρήματα της μελέτης μπορούν αξιοποιηθούν από τους αρμόδιους φορείς ώστε να αναπτυχθούν παρεμβάσεις στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας για την εκπαίδευση των γενικών ιατρών στην αναγνώριση της νόσου, στην εκτέλεση και αξιολόγηση της σπιρομέτρησης και στην εφαρμογή προγραμμάτων διακοπής καπνίσματος. Παράλληλα απαιτείται η ανάπτυξη προγραμμάτων ευαισθητοποίησης του κοινού με έμφαση στην πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της νόσου.