Армянские следы в контексте архитектурного наследия итальянской провинции Тоскана в исторической парадигме веков
Authors: Мамян Люсин 
Published: May 2024

Настоящая статья представляет собой попытку проанализировать интенсивность и объем армяно-итальянских средневековых взаимосвязей в Тоскане, а также исследовать следы материальной культуры, созданной в период армянского присутствия. Исследуется реальность, которая проливает свет на экономическую и культурную мощь армянских общин, сформировавшихся на территории современной Италии, и на остроту знаков, которые они оставили на территории этой страны. Научные цели статьи – документально-аналитическое изучение исторического присутствия, поселений, а также различной деятельности армян в Тоскане, особо привилегированным сектором которой является искусство, в частности – архитектура. Новизна статьи заключается в том, что вышеупомянутые исследования арменистики в городах Тосканы с помощью частных микроисторий и некоторых общих исторических фрагментов, собраны воедино и впервые создается возможность хронологического анализа сохранившихся следов материальной культуры. Исследование проводилось методом историко-сравнительного анализа, хронологически проанализирован процесс исторического появления, присутствия и деятельности армянских колоний. а также изучены архитектурные особенности отдельных построек и деталей, сохранившихся произведений искусства и артефактов.
Այս հոդվածը փորձ է վերլուծելու հայ-իտալական միջնադարյան հարաբերությունների ինտենսիվությունն ու ծավալը Տոսկանայում, ինչպես նաև ուսումնասիրելու հայկական ներկայության ժամանակաշրջանում ստեղծված նյութական մշակույթի հետքերը։ Հետազոտվում է մի իրողություն, որը լույս է սփռում ժամանակակից Իտալիայի տարածքում ձևավորված հայկական համայնքների տնտեսական և մշակութային հզորության և այս երկրի տարածքում նրանց թողած ազդեցիկ նշանների վրա։ Հոդվածի գիտական նպատակներն են Տոսկանայում հայերի պատմական ներկայության, բնակավայրերի, ինչպես նաև նրանց տարբեր գործունեության փաստագրական և վերլուծական ուսումնասիրությունը, որի առանձնահատուկ արտոնյալ հատվածը արվեստն է, մասնավորապես՝ ճարտարապետությունը։ Հոդվածի նորությունը կայանում է նրանում, որ Տոսկանայի քաղաքների վերոհիշյալ հայագիտական ուսումնասիրությունները ի մի են բերվում մասնավոր միկրոպատմությունների և որոշ ընդհանուր պատմական դրվագների օգնությամբ, և առաջին անգամ կա ժամանակագրական վերլուծության հնարավորութ-յուն, որ ստեղծվում է նյութական մշակույթի պահպանված հետքերից։
This article is an attempt to analyze the intensity and scope of the Armenian-Italian medieval relationships in Tuscany, as well as to explore the traces of the material culture created during the period of Armenian presence there. The article explores a reality that sheds light on the economic and cultural impact of the Armenian communities formed on the territory of modern Italy, and on the indubitability of the marks they left in this country. The objective of the article is to conduct documental and analytical study of the Armenians’ historical presence in Tuscany, their settlements and occupations, arts and architecture in particular. The novelty of the article lies in the fact that, with the help of microhistory and certain general historical overviews, the above-mentioned Armenological research in the cities of Tuscany has been brought together and a chronological analysis of the surviving traces of material culture made possible for the first time. The study was carried out by the method of historical and comparative analysis. The process of historical emergence, presence and occupations of the Armenian communities is analyzed chronologically. The architectural features and details of individual buildings, the extant works of art and artifacts are examined.