Η στάθμιση της κλίμακας Utian (Utian quality of life scale) στον ελληνικό πληθυσμό
Authors: Γιαννούλη Παναγιώτα 
Published: January 2014

Σκοπός της μελέτης: Ο τρόπος με τον οποίο μια γυναίκα αντιλαμβάνεται την ποιότητα ζωής της, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και επηρεάζει όλους τους τομείς της λειτουργικότητάς της. Επιπλέον, αντανακλά το αίσθημα ικανοποίησης από τις υπηρεσίες υγείας που της παρέχονται. Θα ήταν ωφέλιμο λοιπόν, για τους επαγγελματίες υγείας να μπορούν να μετρήσουν με ακρίβεια την αντίληψη των γυναικών για την ποιότητα ζωής τους και να την ενσωματώσουν στο σχεδιασμό της αγωγής τους, με σκοπό να καλύψουν με βέλτιστο τρόπο τις ανάγκες της. Αναζητώντας ένα ψυχομετρικό εργαλείο, το οποίο μετρά την ποιότητα ζωής σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες, χρησιμοποιήσαμε την κλίμακα ποιότητας του Utian (Utian Quality of Life Scale - UQOL). Σκοπός της μελέτης μας, ήταν η στάθμιση της κλίμακας του Utian στις Ελληνίδες εμμηνοπαυσιακές γυναίκες, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας αξιόπιστων ερευνών της ποιότητας ζωής της. Υλικό – Μέθοδος: Το υλικό της μελέτης αποτέλεσαν 1140 γυναίκες, ηλικιακού φάσματος 45-65 ετών, οι οποίες αντιπροσώπευαν το 1% του συνόλου του γυναικείου πληθυσμού, αυτής της ηλικιακής ομάδας στην Ελλάδα. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε η μετάφραση του ερωτηματολογίου, προκειμένου να επιτευχθεί η εννοιολογική, σημασιολογική, εκφραστική και υφολογική αντιστοιχία, μεταξύ της αρχικής έκδοσης του ερωτηματολογίου και της μετάφρασής του στην ελληνική γλώσσα (back translation) από 2 ερευνητές. Προκειμένου να διενεργηθεί ο έλεγχος της εγκυρότητας, συγχορηγήθηκε μια ήδη σταθμισμένη και έγκυρη κλίμακα ποιότητας ζωής η SF 36, ενώ για τον έλεγχο της ποιότητας ζωής των γυναικών χορηγήθηκε η Κλίμακα ποιότητας ζωής του Utian (Utian et al 2002). Έγινε test – retest βρέθηκαν ικανοποιητικοί δείκτες συσχέτισης. Για τη διερεύνηση της εγκυρότητας, αξιοπιστίας χρησιμοποιήθηκαν: o Δείκτης Cronbach’s a (εσωτερική εγκυρότητα) και ο “Inter – correlations” (εγκυρότητα δομής).Διερευνήθηκε επίσης, αν οι διαστάσεις ποιότητας ζωής έχουν διακριτική ικανότητα πχ. για την χρόνια σωματική / ψυχική νόσο. Τέλος, βρέθηκε ο βαθμός συσχέτισης της Utian με την SF -36.Αποτελέσματα: Το δείγμα μας αποτελείται από 1140 με μέση ηλικία τα 56.2 χρόνια (±6,0 χρόνια). Μετά από την παραγοντική ανάλυση προέκυψαν 4 διαστάσεις και υπολογίστηκε μία συνολική βαθμολογία. H μέση τιμή για την οccupational quality of life του UTIAN ήταν 24,9 ± 6,1, για την health quality of life ήταν 23,4 ± 5,3, για την emotional quality of life 21,9 ± 4,3 και για την sexual quality of life 10 ± 3,3. To ερωτηματολόγιο Utian βρέθηκε να έχει καλή αξιοπιστία με δείκτη Cronbach's a> 0,7 σε όλες τις διαστάσεις Utian, ενώ υπολογίσθηκε και μία συνολική βαθμολογία με Cronbach's a 0,86. Βρέθηκαν οι συντελεστές συσχέτισης του Pearson (intercorrelations), μεταξύ των διαστάσεων ποιότητας ζωής του ερωτηματολογίου UTIAN. Για όλες τις συσχετίσεις υπήρξε σημαντική θετική συσχέτιση (r) μεταξύ όλων των διαστάσεων του ερωτηματολογίου Utian (p <0.001), με συσχέτιση μεταξύ 0,31-0,49 <0,001, υποδηλώνοντας καλή εγκυρότητα δομής. Επίσης, βρέθηκαν οι συντελεστές συσχέτισης του Pearson μεταξύ των διαστάσεων ποιότητας ζωής του ερωτηματολογίου UTIAN και του SF-36. Οι διαστάσεις του UTIAN βρέθηκαν να έχουν σημαντικού βαθμού θετική συσχέτιση (P<0.001), μεταξύ των διαστάσεων του Utian και των διαστάσεων του SF-36 (P<0.001), γεγονός που επιβεβαιώνει περαιτέρω την εγκυρότητα του ερωτηματολογίου UTIAN. Επίσης, μετρήθηκε και επιβεβαιώθηκε η δυνατότητα διακριτικής ικανότητας του ερωτηματολογίου (discriminant validity).Η ένταση των συμπτωμάτων της κλιμακτηρίου, καθώς και η οικονομική κατάσταση ήταν σημαντικοί προγνωστικοί δείκτες όλων των διαστάσεων της ποιότητας ζωής. Σημαντικό, καθοριστικό στοιχείο της ποιότητας ζωής, ήταν επίσης, η οικογενειακή κατάσταση, ο ΔΜΣ, το μορφωτικό επίπεδο και η σωματική άσκηση. Η εμμηνοπαυσιακή κατάσταση δεν συσχετίστηκε με οποιαδήποτε τομέα της ποιότητας ζωής, ανεξάρτητα των εμμηνοπαυσιακών συμπτωμάτων.Συμπεράσματα: Η εμμηνόπαυση ως ένα γεγονός ζωής, δεν έχει επίδραση στην ποιότητα ζωής της Ελληνίδας. Αντίθετα, η παρουσία και η ένταση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, έχουν αρνητικό αντίκτυπο σε όλες τις πτυχές της ποιότητας της ζωής της. Η οικογενειακή και η οικονομική κατάσταση, καθώς και η σωματική άσκηση, αποτελούν σημαντικούς προγνωστικούς δείκτες της ποιότητας ζωής. Τέλος, η κλίμακα Utian έχει πολύ καλές ψυχομετρικές ιδιότητες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την μέτρηση ποιότητας ζωής της Ελληνίδας γυναίκας.