Σύστημα διαχείρισης ασφάλειας εργασίας στις κατασκευές με τη χρήση τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών
Authors: Τσουκαλής Φώτιος 
Published: October 2023

Η κατασκευή ενός τεχνικού έργου συνιστά μια σύνθετη διαδικασία με πολλές φάσεις και εργασίες κατασκευής. Σε κάθε κατασκευαστική φάση εμφανίζονται διαφορετικοί κίνδυνοι που μπορούν να οδηγήσουν σε ατύχημα. Επιπλέον, κάθε έργο έχει μοναδικά χαρακτηριστικά και ιδιαίτερους κινδύνους που μεγεθύνονται όσο αυξάνονται η πολυπλοκότητα και το μέγεθος της κατασκευής. Σημαντικός αριθμός θανατηφόρων ατυχημάτων και τραυματισμών συνεχίζουν να καταγράφονται σε κατασκευαστικά έργα παγκοσμίως, επιφέροντας αρνητικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Για το λόγο αυτό, εξακολουθεί να υπάρχει η απαίτηση για αποτελεσματικότερη διαχείριση της ασφάλειας εργασίας στα εργοτάξια. Στην παρούσα διατριβή παρουσιάζεται η ανάπτυξη και εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης ασφάλειας εργασίας στις κατασκευές, με σκοπό την μείωση του ρυθμού πρόκλησης εργατικών ατυχημάτων και των επιπτώσεων αυτών. Χρησιμοποιούνται τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών για την αναγνώριση, την αξιολόγηση και τη στήριξη αποφάσεων περιορισμού των κινδύνων, με την ευρεία αξιοποίηση της γνώσης ειδικών εμπειρογνωμόνων σε θέματα ασφάλειας εργασίας. Επίσης εφαρμόζονται μεθοδολογίες και μοντέλα αξιολόγησης των χαρακτηριστικών και του βαθμού «επικινδυνότητας» για το εν λόγω πολυπαραμετρικό πρόβλημα. Αρχικά εφαρμόζεται μέθοδος δυναμικής αναγνώρισης επικίνδυνων περιοχών εργασίας που σχετίζονται με τη μη ορθή τήρηση των μέτρων ασφαλείας και οδηγούν σε εργατικά ατυχήματα. Το εργοτάξιο, κατά την διαδικασία σχεδιασμού του έργου, μοντελοποιείται δυναμικά χρησιμοποιώντας την τεχνολογία Building Information Modeling (BIM) και μετατρέπεται σε εικόνες που εν συνεχεία υποβάλλονται σε επεξεργασία μέσω ενός κώδικα αναγνώρισης προτύπων (Matlab). Από την σύγκριση των εικόνων της ιδανικής και της πραγματικής κατάστασης του εργοταξίου, μέσω της εφαρμογής κατάλληλου αλγορίθμου, γίνεται η αναγνώριση των επικίνδυνων περιοχών στο έργο. Επίσης η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται με εικόνες από ψηφιακές φωτογραφίες που λαμβάνονται στα διάφορα σημεία εργασιών, κατά τη διάρκεια κατασκευής ενός έργου, σε πραγματικό χρόνο. Στη συνέχεια αναπτύσσεται μεθοδολογία εκτίμησης και αξιολόγησης των κινδύνων πτώσης εργαζομένων από ύψος, με ανάλυση πολλαπλών χαρακτηριστικών που συμβάλουν στη δημιουργία ατυχήματος και στο βαθμό επίπτωσης του. Εφαρμόζονται ένα μοντέλο πολυκριτηριακής ανάλυσης Analytic Hierarchy Process (AHP) και μοντέλα Ασαφούς Λογικής (Fuzzy Logic) με διαφορετικές παραμέτρους δόμησης των. Συγκρίνονται οι τιμές των μοντέλων με τις τιμές που έδωσαν οι τεχνικοί εμπειρογνώμονες για τον έλεγχο αξιοπιστίας τους σε διαφορετικά σενάρια έργων. Επιπλέον, έχει δημιουργηθεί βάση δεδομένων από στατιστικά ατυχημάτων, την εμπειρία των ειδικών εμπειρογνωμόνων και τη νομοθεσία, με σκοπό την εμφάνιση των προτεινόμενων διορθωτικών ενεργειών, ανάλογα του βαθμού «επικινδυνότητας», για κάθε περιοχή κινδύνου. Η αξιολόγηση του συστήματος με βάση έναν αριθμό μελετών περιπτώσεων έδειξε ότι μπορεί να δώσει ικανοποιητικά και αξιόπιστα αποτελέσματα σχετικά με τους κινδύνους και τον τρόπο διαχείρισής τους στο εργοτάξιο. Η συμβολή της παρούσας έρευνας συνίσταται στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου εντοπισμού και αξιολόγησης των κινδύνων στις κατασκευές, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες στη διαδικασία εκτέλεσης εργασιών να δράσουν προληπτικά, με διαβαθμισμένες διορθωτικές ενέργειες, για να επιτευχθεί η ελαχιστοποίηση του αριθμού και των επιπτώσεων των εργατικών ατυχημάτων στον κλάδο των κατασκευών.