Социальное положение и просветительские дела казахов в Китае в начале ХХ века
Authors: Табулдинова А.М. 
Published: May 2024

Егеменді еліміздің басынан өткізген түрлі тарихи кезеңдерден кейін халқымыздың басқа елдерге көшіп-қонуды зерттеудің маңызы зор және ол арта түсуде. Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алғаннан кейінгі уақытта, қазақ елінің тарихына жаңаша көзқараста шынайы зерттеулер жүргізіле бастады, соның ішінде Қытайға көшіп барған қазақ халқының әлеуметтік- саяси жағдайы мен мәдениетінің тарихын зерттеп, оны ой елегінен өткізуге деген қажеттілік туындады. ХХ ғасырдағы Қазақстан мен Қытай арасындағы қазақтардың көші – қон процесстері мен саяси - әлеуметтік дамуын бүгінгі күн талабына сай, әдіснамалық көзқарас тұрғысынан талдау жасай отырып, мәселені жан-жақты зерттеу, сонымен қатар Қытай қазақтарының жай-күйі, көші-қон саясатының негізгі бағыттары, мәдени даму тарихы мен оның ерекшеліктерін кешенді түрде анықтау мақаланың басты мақсаты болып табылады. ХХ ғасырдағы Қытай жеріндегі қазақ халқының тарихи тағдыры, олардың үстемсіздігі мен хал – ахуалы қарастырылып, олардың қоғамдық өзара қарым-қатынастарынның әлеуметтік жағдайы және мәдениеті, оқу-ағарту істері мен білім беру жүйесі сипатталып, Қытай Халық Республикасының өзге ұлттарға жүргізген саясаты жан - жақты талданып, көрсетіледі. Мақалада теориялық негізін салыстырмалы - тарихнамалық талдау жасалып, ғылыми танымның тарихилылық, нақтылық, шынайылық және құбылыстардың бағалылығы мен жүйелілігі принциптеріне негізделген тұжырымдарды құрайды.

После различных исторических периодов, которые пережила суверенная страна, изучение миграции нашего народа в другие страны имеет большое значение и продолжает расти. После обретения независимости Республики Казахстан, стали проводиться подлинные исследования с новым подходом к истории казахского народа, в том числе возникла необходимость изучения и осмысления истории социально - политического положения и культуры казахского народа, переехавшего в Китай. Основная цель статьи – всестороннее изучение проблемы с учетом современных, методологических подходов к анализу миграционных процессов и политико - социального развития казахов в ХХ веке между Казахстаном и Китаем, а также комплексное определение состояния казахов Китая, основных направлений миграционной политики, истории культурного развития и его особенностей. В статье, анализируя историческую судьбу казахского народа на китайской земле в ХХ веке, их надменность и благосостояние, описывается культура и социальное положение их общественных взаимоотношений, в том числе в системе образования и образования. Теоретическую основу составляет сравнительно-историографический анализ и выводы, основанные на принципах историчности, достоверности, достоверности научного познания и оценочности и системности явлений.

After the various historical periods that a sovereign country has experienced, the study of the migration of our people to other countries is of great importance and continues to grow. After the independence of the Republic of Kazakhstan, genuine research began to be conducted with a new approach to the history of the Kazakh people, including the need to study and understand the history of the socio - political situation and culture of the Kazakh people who moved to China. The main purpose of the article is a comprehensive study of the problem taking into account modern, methodological approaches to the analysis of migration processes and political and social development of Kazakhs in the twentieth century between Kazakhstan and China, as well as a comprehensive definition of the state of the Kazakhs of China, the main directions of migration policy, the history of cultural development and its features. The article analyzes the historical fate of the Kazakh people in the Chinese land in the twentieth century, their arrogance and well-being, describes the culture and social status of their social relations, including in the education system and education. The theoretical basis is a comparative historiographical analysis and conclusions based on the principles of historicity, reliability, reliability of scientific knowledge and evaluation and consistency of phenomena.