Ολοκληρωμένο σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για τη βιώσιμη διαχείριση υδατικών πόρων, μέσω υδρο-οικονομικής μοντελοποίησης και πολυκριτηριακής ανάλυσης
Authors: Αλαμάνος Άγγελος 
Published: September 2021

Στην παρούσα διατριβή προτείνεται ένα καινοτόμο εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων για τη βελτίωση της διαχείρισης των υδατικών πόρων σε τοπικό επίπεδο. Το σύστημα αναπτύχθηκε αρχικά στοχεύοντας στη διαχείριση λεκανών απορροής με χρήση ελλιπών δεδομένων, ενώ στη συνέχεια προσεγγίστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να εξάγει το πλήρες κόστος νερού (ως άθροισμα χρηματοοικονομικού, κόστους πόρου και περιβαλλοντικού κόστους, σύμφωνα με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ). Το προτεινόμενο εργαλείο απαρτίζεται από συνδυασμένα μοντέλα για την προσομοίωση των υδατικών συστημάτων και της οικονομικής λειτουργίας της περιοχής. Ως υπόδειγμα εφαρμογής χρησιμοποιείται η λεκάνη απορροής της πρώην λίμνης Κάρλας. Το υδατικό δυναμικό της λεκάνης βρίσκεται σε κατάσταση υπερεκμετάλλευσης, λόγω της εντατικής γεωργικής χρήσης νερού, όπου σε συνδυασμό με τον περιορισμένο οικονομικό και διαχειριστικό έλεγχο, δημιουργεί μη βιώσιμες συνθήκες. Το υπόψη σύστημα χρησιμοποιείται αρχικά για την περιγραφή της κατάστασης μέσω υδρολογικών και οικονομικών παραμέτρων. Αναπτύσσεται ένα υδρο-οικονομικό μοντέλο, προσανατολισμένο στις ανάγκες περιοχών με ελλιπή δεδομένα, χρησιμοποιώντας απλούς όρους. Ταυτόχρονα αναπτύσσεται και ένας αριθμός εναλλακτικών πολιτικών διαχείρισης της ζήτησης. Το εργαλείο αυτό είναι εύχρηστο ώστε να συμβάλει στην αναβάθμιση και τη βελτίωση της τοπικής διαχείρισης, να ενισχύσει την παρακολούθηση όλων αυτών των παραμέτρων, εκπληρώνοντας τις επιταγές της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ολοκληρωμένη διαχείριση σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Με αφορμή τις επιταγές της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2000/60 για την πλήρη κοστολόγηση νερού, και τη μικρή πρόοδο που έχει σημειωθεί στα Κράτη-μέλη αναφορικά με την εφαρμογή της στο αρδευτικό νερό, το υδρο-οικονομικό μοντέλο που προτάθηκε, χρησιμοποιείται ως βάση για μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. Αναπτύσσεται μια καινοτόμα μεθοδολογία ώστε να λαμβάνεται υπόψη και το πλήρες κόστος του αρδευτικού νερού. Το μοντέλο εμπεριέχει πλέον και στοιχεία λογιστικής (για την εκτίμηση του χρηματοοικονομικού κόστους), στοιχεία περιβαλλοντικής οικονομίας και ποιότητας νερού (για την εκτίμηση του κόστους πόρου και του περιβαλλοντικού κόστους), καθώς και μια σειρά διαχειριστικών σεναρίων (εναλλακτικών μέτρων-πολιτικών διαχείρισης). Τα χαρακτηριστικά της περιοχής μελέτης, και ιδιαίτερα η χρήση τόσο επιφανειακών όσο και υπόγειων υδάτων για την κάλυψη των υδατικών αναγκών, διαμορφώνουν ένα πολύπλοκο πρόβλημα, και ταυτόχρονα καθιστούν τη μεθοδολογία ολοκληρωμένη, ρεαλιστική και εφαρμόσιμη σε οποιεσδήποτε συνθήκες.Τα βασικά αποτελέσματα του όλου συστήματος (υδατικό ισοζύγιο, καθαρά κέρδη και πλήρες κόστος νερού) εξετάζονται υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής, χρησιμοποιώντας αντιπροσωπευτικά σενάρια που διαμορφώθηκαν βασισμένα στα Represenative Concentration Pathways (RCPs) του IPCC.Τέλος, διαμορφώνεται ένα Σύστημα Υποστήριξης Αποφάσεων, συνδυάζοντας τα διαχειριστικά σενάρια – πολιτικές, ως εναλλακτικές λύσεις προς αξιολόγησης, και τα αποτελέσματα του υδρο-οικονομικού μοντέλου ως κριτήρια. Γίνεται χρήση τεσσάρων βασικών τεχνικών Πολυκριτηριακής Ανάλυσης, εφαρμοζόμενες σε ένα δείγμα που απαρτίζεται από ειδικούς σε θέματα διαχείρισης υδατικών πόρων και από τις αρμόδιες αρχές της ευρύτερης περιοχής. Η επιτυχής εφαρμογή του προτεινόμενου μεθοδολογικού πλαισίου ενισχύει τη συνεργασία ειδικών και ιθυνόντων για την ολοκληρωμένη διαχείριση και τη χάραξη βιώσιμης υδατικής πολιτικής.