Πολυτροπικότητα και οπτικός γραμματισμός στα εγχειρίδια της αγγλικής γλώσσας για το γυμνάσιο
Authors: Θεολόγου Στέλλα 
Published: September 2021

Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι, αν κάποιος επισκεφτεί μία τάξη ελληνικού σχολείου, θα συναντήσει ένα πολυσυλλεκτικό-πολυπολιτισμικό σύνολο μαθητών. Όσον αφορά τη Θράκη αυτό αποτελεί μια πραγματικότητα ετών, καθώς υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός μουσουλμάνων μαθητών στις σχολικές τάξεις, γεγονός που καθιστά τη διδασκαλία, ειδικά της ξένης γλώσσας, πιο απαιτητική και πιο πολύπλοκη. Είναι, επίσης, γεγονός ότι αναμένεται από τον κάθε καθηγητή να κατανοήσει και να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του κάθε μαθητή. Αλλά για να ανταπεξέλθει σε αυτήν την πρόκληση οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι μάθησης και άρα πολλοί τρόποι διδασκαλίας, η αξιοποίηση των οποίων είναι σημαντική στην εκπαιδευτική διαδικασία.Στην παρούσα διατριβή θεωρείται ιδιαιτέρως σημαντικό να διερευνηθούν οι απόψεις των εκπαιδευτικών, γιατί, παρόλο που έχουν χαρακτηρισθεί ως ένα ‘προβληματικό κατασκεύασμα’, υπάρχουν σημαντικά στοιχεία που υποστηρίζουν τη σχέση μεταξύ των απόψεων των καθηγητών και των αποφάσεών τους κατά τη διδασκαλία. Πιο συγκεκριμένα, οι απόψεις των καθηγητών για τα διδακτικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούν επηρεάζουν τον τρόπο χρήσης τους και αξιοποίησης της μεθοδολογίας που ενσωματώνουν, γεγονός που διαμορφώνει το συνολικό αποτέλεσμα της μάθησης. Οι καθηγητές ρυθμίζουν και διαμορφώνουν ουσιαστικά το αποτέλεσμα της εκπαίδευσης, καθώς και την εφαρμογή της εκπαιδευτικής πολιτικής όπως αυτή εκφράζεται, στη συγκεκριμένη περίπτωση, στο διδακτικό εγχειρίδιο. Η πρωτοτυπία και η αναγκαιότητα της συγκεκριμένης έρευνας έγκειται στο γεγονός ότι δεν έχει διεξαχθεί καμία έρευνα απόψεων σε σχέση με τα εγχειρίδια της Αγγλικής γλώσσας στο Γυμνάσιο. Επιπλέον, δεν έχουν διερευνηθεί οι απόψεις των καθηγητών σχετικά με τη διδακτική αξιοποίηση της πολυτροπικότητας και του οπτικού γραμματισμού των εγχειριδίων και, ειδικότερα, υπό το πρίσμα της διδασκαλίας της Αγγλικής γλώσσας σε ειδικές ομάδες όπως είναι οι μαθητές της Μειονοτικής εκπαίδευσης. Στόχος της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθούν οι απόψεις των εκπαιδευτικών της Αγγλικής γλώσσας που υπηρετούν στα Γυμνάσια της Θράκης σε σχέση με τα διδακτικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούν στην τάξη. Βασικό πλαίσιο αυτής της διερεύνησης είναι πόσο οι πρακτικές του οπτικού γραμματισμού και της πολυτροπικότητας που περιγράφονται στα ΔΕΠΠΣ-ΑΠΠΣ- ΕΠΣ-ΞΓ της Αγγλικής γλώσσας και ενσωματώνονται στα διαθέσιμα εγχειρίδιά της στο Γυμνάσιο, αξιοποιούνται από τους καθηγητές Αγγλικών για να βοηθήσουν τους μουσουλμάνους μαθητές, που παρακολούθησαν ένα δίγλωσσο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση, στην εκμάθησή της. Η θεωρητική βάση του εγχειρήματος δομείται γύρω από την πολυτροπική ανάλυση του γραμματισμού, όπως αυτή έχει αποτυπωθεί στο έργο των Kress και van Leeuwen, αλλά στην ουσία εκτείνεται σε βάθος ως τις θεωρίες σημειωτικής και κοινωνικής σημειωτικής οι οποίες συνέβαλαν στη διαμόρφωση και στην εξέλιξη της έννοιας της πολυτροπικής χρήσης των σημειωτικών μέσων σε κοινωνικά περιβάλλοντα επικοινωνίας ως αφετηρίες παραγωγής νοήματος. Ταυτόχρονα, σε παιδαγωγικό επίπεδο, η βάση αυτή πλαισιώνεται από την έννοια του γραμματισμού και τις Σπουδές στο Νέο Γραμματισμό (New Literacy Studies) και την έννοια των πολυγραμματισμών, η οποία αρχικά διατυπώθηκε από την Ομάδα του Νέου Λονδίνου.