Οστεολυτικές μεταστάσεις
Authors: Λιακούλη Ζωή 
Published: July 2024

Σκοπός: Η ακτινοθεραπεία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της αντιμετώπισης των οστικών μεταστάσεων και είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για την ανακούφιση των ασθενών. Τα διάφορα σχήματα ακτινοθεραπείας που χρησιμοποιούνται έχει φανεί από μελέτες ότι δεν διαφέρουν στον βαθμό ανακούφισης του πόνου. Οι οστικές μεταστάσεις, ωστόσο, δεν προκαλούν μόνο πόνο αλλά επηρεάζουν συνολικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Επιπλέον, η ακτινοθεραπεία προκαλεί επανασβεστοποίηση των οστών, αλλαγή που μπορεί να μετρηθεί σε αξονική τομογραφία. Για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της ακτινοθεραπείας χρειάζονται αντικειμενικά κριτήρια. Οι μελέτες της ακτινοθεραπείας στις οστικές μεταστάσεις έχουν συγκρίνει την αποτελεσματικότητα είτε με κλινικά είτε με απεικονιστικά κριτήρια. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η σύγκριση των τριών πιο συχνά χρησιμοποιούμενων σχημάτων ακτινοθεραπείας για επώδυνες οστεολυτικές μεταστάσεις, με βάση κλινικά και απεικονιστικά κριτήρια. Μέθοδος: 93 ασθενείς με επώδυνες οστεολυτικές μεταστάσεις τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν 8 Gy σε 1 εφάπαξ συνεδρία (ομάδα Α), 20 Gy σε 5 συνεδρίες (ομάδα Β) και 30 Gy σε 10 συνεδρίες (ομάδα Γ). Η εκτίμηση της ανταπόκρισης έγινε στους 3 και 6 μήνες μετά την θεραπεία, με ακτινολογικά κριτήρια, με μέτρηση της σχετικής ηλεκτρονικής πυκνότητας των οστών (Relative Electron Density-RED) και με κλινικά κριτήρια εκτίμησης της ποιότητας ζωής, με τη χρήση των εργαλείων EORTC QLQ-C30, Brief Pain Inventory (BPI), MD Anderson Symptom Inventory (MDASI) και SelfAssessment Treatment Questionnaire (SAT). Αποτελέσματα: Η σχετική ηλεκτρονική πυκνότητα των οστών (RED) παρουσίασε στατιστικά σημαντική αύξηση και στις τρεις ομάδες (p<0,001) στο πρώτο τρίμηνο από την αρχή της μελέτης καθώς επίσης και στο δεύτερο τρίμηνο. Από την σύγκριση μεταξύ των τριών ομάδων, στατιστικά σημαντική διαφορά στην σχετική ηλεκτρονική πυκνότητα παρατηρήθηκε στο πρώτο τρίμηνο μεταξύ της 1ης και της 3ης ομάδας, υπέρ της 3ης, διαφορά που εξομαλύνθηκε στο δεύτερο τρίμηνο. Όσον αφορά την εκτίμηση της ανταπόκρισης με κλινικά κριτήρια, στατιστικά σημαντική διαφορά παρατηρήθηκε μεταξύ της 1ης και 3ης ομάδας στο πρώτο 3μηνο, υπέρ της 3ης, στο εργαλείο EORTC QLQ-C30, στις ερωτήσεις για την εμφάνιση πόνου κατά τη διάρκεια της καθημερινής εργασίας και την επίδραση της φυσικής κατάστασης στην κοινωνική ζωή, κατά την τελευταία εβδομάδα. Η διαφορά αυτή εξομαλύνθηκε κατά το δεύτερο τρίμηνο. Στατιστική σημαντική διαφορά παρατηρήθηκε και στο εργαλείο BPI μεταξύ της 1ηςκαι 3ης ομάδας στο πρώτο 3μηνο, υπέρ της 3ης, στις ερωτήσεις για την επίδραση του πόνου κατά τη διάρκεια των τελευταίων 24 ωρών στη γενική δραστηριότητα και την ποιότητα της ζωής. Η διαφορά εξομαλύνθηκε στο δεύτερο 3μηνο. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των τριών ομάδων στα εργαλεία MD Anderson, που αφορά την εμφάνιση συμπτωμάτων το τελευταίο 24ωρο, και SelfAssessment Treatment Questionnaire, που αφορά την αξιολόγηση της θεραπείας από τους ίδιους τους ασθενείς. Συζήτηση: Η δράση των διαφορετικών σχημάτων της ακτινοθεραπείας στην ανακούφιση του πόνου των ασθενών έχει μελετηθεί και δεν έχουν προκύψει διαφορές μεταξύ τους. Η ακτινοθεραπεία ωστόσο επιδρά θετικά τόσο στην ποιότητα ζωής των ασθενών, όσο και στην πυκνότητα των προσβεβλημένων οστών. Η επίδραση της ακτινοθεραπείας έχει μελετηθεί με τη χρήση διαφορετικών εργαλείων και όχι ταυτόχρονα με την επανασβεστοποίηση των οστών. Στην παρούσα μελέτη έγινε σύγκριση των πιο συχνών σχημάτων ακτινοθεραπείας με τη χρήση του ερωτηματολογίου EORTC QLQC-30, το οποίο είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο και ιδιαίτερα εύχρηστο εργαλείο για την εκτίμηση της ποιότητας ζωής των καρκινοπαθών, σε συνδυασμό με την ποσοτική μέτρηση της επανασβεστοποίησης με την χρήση της σχετικής ηλεκτρονικής πυκνότητας των οστών. Το σχήμα των δέκα συνεδριών ήταν ανώτερο της εφάπαξ θεραπείας στους τρεις μήνες μετά την θεραπεία σε τομείς της επίδρασης του πόνου στην ποιότητα ζωής και στην αύξηση της οστικής πυκνότητας. Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των πέντε και δέκα συνεδριών και των πέντε συνεδριών και της εφάπαξ θεραπείας. Η ικανοποίηση των ασθενών δεν διέφερε μεταξύ των τριών σχημάτων, δείχνοντας ότι η προσέλευση των ασθενών περισσότερες από μία φορές δεν τους επηρέασε αρνητικά. Συμπεράσματα: Η ακτινοθεραπεία συμβάλλει στην ανακούφιση των ασθενών με οστικές μεταστάσεις και βελτιώνει την ποιότητα ζωής τους. Με βάση τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης, το σχήμα των δέκα συνεδριών θα ήταν η επιλογή κυρίως για ασθενείς σε καλή γενική κατάσταση και καλύτερη πρόγνωση.