Ανθεκτικότητα ατόμων με εμπειρίες συναισθηματικής κακοποίησης/παραμέλησης στο σχολικό πλαίσιο
Authors: Νεάρχου Φοινίκη 
Published: September 2021

H παρούσα έρευνα αποσκοπεί στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο πρέπει να μελετάται η ανθεκτικότητα, ως χαρακτηριστικό ή ως διεργασία, αλλά και στη διερεύνηση του ρόλου της σε σχέση με την έκθεση σε ένα πολύ συγκεκριμένο είδος κινδύνου, τη συναισθηματική κακοποίηση μαθητών από εκπαιδευτικούς. Η διερεύνηση του τρόπου μελέτης της ανθεκτικότητας σε σχέση με την κακοποίηση μπορεί να επιτευχθεί μελετώντας την ανθεκτικότητα ως σταθερό χαρακτηριστικό εφαρμόζοντας της αναδρομική μέθοδο και ως διεργασία εφαρμόζοντας τη σύγχρονη μέθοδο. Το δείγμα των παιδιών αποτέλεσαν 345 μαθητές και μαθήτριες δημοτικών σχολείων που φοιτούσαν στη Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξη. Ο μέσος όρος ηλικίας ήταν 10.8 έτη Το δείγμα των ενηλίκων αποτέλεσαν 112 άτομα με μέσο όρο ηλικίας τα 31.3 έτη. Οι μεταβλητές που αξιολογήθηκαν ήταν οι εμπειρίες συναισθηματικής κακοποίησης από εκπαιδευτικούς, η ανθεκτικότητα και η ψυχική λειτουργικότητα. Τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν τόσο για την αναδρομική όσο και για τη σύγχρονη διερεύνηση, επιλέχθηκαν η/και προσαρμόστηκαν έτσι ώστε να μην διαφοροποιούνται σε επίπεδο εγκυρότητας της μέτρησης των εννοιολογικών κατασκευασμάτων που είναι κοινά στους ενήλικους και στα παιδιά. Σε σχέση με τις αναφερόμενες εμπειρίες συναισθηματικής κακοποίησης, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα ποσοστά τόσο για τους ενηλίκους, όσο και για τα παιδιά είναι αρκετά υψηλά συνολικά και για την κάθε εμπειρία κακοποίησης ξεχωριστά. Η εξέταση του ρόλου της ανθεκτικότητας πραγματοποιήθηκε με τη χρήση της μεθόδου της διαμεσολάβησης. Οι παλινδρομικές αναλύσεις που εφαρμόστηκαν για τον έλεγχο μιας σειράς προϋποθέσεων αποκάλυψαν στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ των υπό μελέτη μεταβλητών. Η εφαρμογή του τεστ Sobel έδειξε ότι η διαμεσολάβηση είναι στατιστικά σημαντική και υποδεικνύει ότι ανθεκτικότητα διαμεσολαβεί με στατιστική σημαντικότητα στην στη σχέση μεταξύ της συναισθηματικής κακοποίησης και της λειτουργικότητας.Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να επιστρατευτούν για τη μελέτη της ανθεκτικότητας προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες και ερμηνεύσιμα αποτελέσματα. Η παρούσα έρευνα έδειξε ότι, όχι μόνο η συγκεκριμένη μορφή κακοποίησης επιδρά στην λειτουργικότητα των παιδιών, αλλά επιπλέον η επίδραση αυτή επηρεάζεται από τα επίπεδα ανθεκτικότητας που επιδεικνύουν τα παιδιά. Τα ποσοστά των αναφερόμενων εμπειριών συναισθηματικής κακοποίησης που καταγράφηκαν με αυτή την μελέτη είναι τα πρώτα διαθέσιμα για τα ελληνικά δεδομένα. Τα υψηλά ποσοστά υποδεικνύουν ότι το φαινόμενο αποτελεί πραγματικότητα και για τις ελληνικές εκπαιδευτικές μονάδες, τόσο στο παρόν, όσο και στο παρελθόν. Προσφέρεται μια καινούργια διάσταση, καθώς συνδέονται πολύ συγκεκριμένοι παράγοντες της ανθεκτικότητας που δρουν προστατευτικά ενάντια στην επίδραση του φαινομένου αυτού. Επίσης, εξετάστηκε ένας νέος ορισμός της συναισθηματικής κακοποίησης των μαθητών από το εκπαιδευτικό προσωπικό σε μια προσπάθεια να καλυφθούν τα κενά που παρουσιάζουν οι ορισμοί που απαντώνται στη σύγχρονη βιβλιογραφία. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δίνοντας τις απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα, μπορούν να αποτελέσουν τον πυλώνα για την διαμόρφωση τακτικών παρέμβασης και πρόληψης σε μίκρο- και μάκρο- κοινωνικό επίπεδο.