Επιτάχυνση της αποκατάστασης μετά από ολική αντικατάσταση (ολική αρθροπλαστική) του ισχίου και του γόνατος
Authors: Κουγιουμτζής Ιωάννης 
Published: November 2023

Εισαγωγή: Η ολική αντικατάσταση (ολική αρθροπλαστική) του ισχίου και του γόνατος είναι από τις πιο συχνές ορθοπαιδικές επεμβάσεις, ως τελική λύση σε οστεοαρθρίτιδα τελικών σταδίων. Επιπλέον θεωρείται από τις πιο επιτυχημένες επεμβάσεις στη σύγχρονη Ιατρική, παρά το γεγονός ότι όπως κάθε επέμβαση συνοδεύονται από ανάλογη νοσηρότητα και θνητότητα. Τα τελευταία έτη, παρατηρείται η ανάγκη βελτίωσης της περιεγχειρητικής (προεγχειρητικής, διεγχειρητικής και μετεγχειρητικής) πορείας αυτών των ασθενών, διαμέσου παρεμβάσεων. Διαμέσου τεκμηριωμένης έρευνας, η επιταχυνόμενη αποκατάσταση ή ταχεία ανάρρωση των ασθενών αυτών, συνέβαλλε σημαντικά στην άμεση κινητοποίηση, άμεση ανάρρωση, μείωση της διάρκειας νοσηλείας στο νοσοκομείο και μείωση του οικονομικού κόστους για τα συστήματα υγείας, χωρίς να αυξήσουν τις μετεγχειρητικές επιπλοκές ή το ποσοστό επαναεισόδων στη κλινική ή το νοσοκομείο. Τα προγράμματα ταχείας ανάρρωσης που έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα παρά τις διαφορές μεταξύ τους στους βασικούς άξονες, έχουν πολλές ομοιότητες. Χαρακτηρίζονται από (α) τα επίπεδα και τους χρόνους παρέμβασης (προεγχειρητικά, διεγχειρητικά, μετεγχειρητικά); (β) τα κριτήρια εξόδου του ασθενούς; (γ) το εμπλεκόμενο προσωπικό: Ιατρικό (Ορθοπαιδκοί, Αναισθησιολόγοι), Νοσηλευτικό και Φυσικοθεραπευτές; και (δ) χαρακτηριστικά του Συστήματος Υγείας που σχετίζονται με την δυνατότητα μεταφοράς των ασθενών στο χώρο διαμονής του και τη δυνατότητα και ευκολία πρόσβασης σε δομές φροντίδας υγείας (κέντρα αποκατάστασης ή φυσικοθεραπείας). Σκοπός: Η παρούσα μελέτη, αναφέρεται σε δύο περιόδους με δύο διαφορετικούς στόχους: A. Αναδρομική μελέτη δεδομένων που συλλέχθηκαν προοπτικά (για την περίοδο 2014 -2017) με σκοπό την καταγραφή πως η σταδιακή εφαρμογή ενός προγράμματος ταχείας ανάρρωσης (όπως η φυσικοθεραπεία, η διαχείριση των απωλειών αίματος και η διαχείριση του πόνου) επηρεάζει το χρόνο παραμονής στο νοσοκομείο ασθενών που υποβάλλονται σε ΟΑΓ και ΟΑΙ σε ένα γενικό ορθοπεδικό τμήμα. B.Προοπτική μελέτη (από το 2017 - 2020) με συστηματική καταγραφή της περιεγχειρητικής διαχείρισης, της παραμονής στο νοσοκομείο, της εκπλήρωση των κριτηρίων εξόδου, αλλά και των παραγόντων που σχετίζονται με το καθυστερημένο εξιτήριο, τη παράταση της νοσηλείας, τις επιπλοκές και τις επανεισαγωγές. Μεθοδολογία: Το υλικό των δυο μελετών προήλθε από τα αρχεία των ασθενών και αφορά την καταγραφή και επεξεργασία των στοιχείων όπως δημογραφικά χαρακτηριστικά, συνυπάρχουσες παθήσεις, είδος επέμβασης, χρόνος χειρουργείου, είδος αναισθησίας, διεγχειρητική και μετεγχειρητική αναλγησία, ημέρες νοσηλείας, επιπλοκές και επαναεισόδους στο νοσοκομείο. Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν σε συγκεκριμένη φόρμα (excel word) και τα αποτελέσματα αναλύθηκαν στατιστικά. Οι ενδεχόμενες επιπλοκές σχετίζονται με την θεραπεία των ασθενών αυτή καθ’ αυτή και όχι με την μελέτη. Τα προσωπικά δεδομένα των ασθενών μένουν απόρρητα και προορίζονται μόνο για τη χρήση των ερευνητών. Αποτελέσματα: Στο πρώτο μέρος, συνολικά προέκυψαν τετρακόσιοι τριάντα τέσσερις ασθενείς, που υποβλήθηκαν είτε σε ΟΑΓ (v: 302) είτε σε OAI (v:132). Βρέθηκε σταδιακή μείωση του μέσου LOS σε ασθενείς με OAI από 5,7 ημέρες σε 3,0 ημέρες και σε ασθενείς με ΟΑΓ από 5,6 ημέρες σε 3,4 ημέρες. Επιπλέον, δεν βρέθηκε σημαντική διαφορά στις επιπλοκές ή ως προς το ποσοστό επανεισόδου 30 ημερών στα διαφορετικά στάδια εφαρμογής των διαφορετικών παραμέτρων του FT (δηλαδή στο τελικό στάδιο το 96,7% των ασθενών με ΟΑΙ και το 86,7% των ασθενών με ΟΑΓ εξήλθαν στο σπίτι από την τέταρτη μετεγχειρητική ημέρα). Στο δεύτερο μέρος, καταγράφηκαν συνολικά 235 ασθενείς, που υποβλήθηκαν σε ΟΑΓ (ν:134) και ΟΑΙ (ν:101), με μέση ηλικία 68 ± 8.7 έτη και μέσο BMI 32.4 ± 5.4. Το γυναικείο φύλο πλειοψηφούσε (77.5%) και οι ΟΑΓ ήταν περισσότερες από τις ΟΑΙ (57% and 43% αντίστοιχα). Οι ασθενείς κατά μέσο όρο είχαν 1.6 ± 1 συννοσηρότητες, ο Charlson index ήταν 2.4 ± 1.3 και το μέσο ASA grade ήταν 2 ± 0.5. Η εκπλήρωση των κριτηρίων εξόδου έγινε σε 1.9 ± 0.75 ημέρες μετεγχειρητικά. Παρ' όλ' αυτά ο πραγματικός χρόνος νοσηλείας ήταν στις 3.06 ± 1.01 ημέρες, με καθυστέρηση 62.5% ή 1.2 ημέρες. Ο χρόνος νοσηλείας στις δυο ομάδες ήταν παρόμοιος (3.12 ημέρες για τις ΟΑΓ και 3 ημέρες για τις ΟΑΙ). Επιπρόσθετα, οι ασθενείς που υποβάλλονται σε ΟΑΙ συναντούν τα κριτήρια εξόδου πιο γρήγορα (1.8 ημέρες έναντι 2 ημέρες για τις ΟΑΓ). Το φύλο (p=0.04), η ηλικία (p=0.009) και ο Charlson index (p=0.046) ισχυρά σχετίζονταν με το χρόνο εκπλήρωσης των κριτηρίων εξόδου στις ΟΑΓ. Ενώ στις ΟΑΙ η ηλικία (p=0.05) και ο Charlson index (p=0.05) σχετίζονταν στατιστικά σημαντικά με τη διάρκεια νοσηλείας. Επιπλέον η superPATH προσπέλαση είχε ισχυρή επίδραση στην εκπλήρωση των κριτηρίων εξόδου (1.48 ημέρες έναντι 1.89 ημέρες για Hardinge προσπέλαση) (p=0.002) και στη σύντομη νοσηλεία (p=0.04). Συμπεράσματα: Η σταδιακή εφαρμογή ενός προγράμματος FT σε έναν μη επιλεγμένο πληθυσμό ασθενών που έχουν υποβληθεί σε ΟΑΙ και ΟΑΓ ήταν αποτελεσματική και ασφαλής, μειώνοντας τον μετεγχειρητικό χρόνο αποκατάστασης και το LOS των ασθενών χωρίς σημαντικές επιπλοκές και χωρίς αύξηση της επανεισαγωγής των 30 ημερών. H επίτευξη των στόχων ασφαλούς εξόδου και η μείωση της διάρκειας νοσηλείας συνδέονται με τροποποιήσιμους (superPATH προσπέλαση) και ατροποποίητους (ηλικία, φύλο, Charlson index) προγνωστικούς παράγοντες. Οι οποίοι είναι ικανοί να προσφέρουν επαναλήψιμα αποτελέσματα με περιορισμό των μετεγχειρητικών επιπλοκών, της νοσηρότητας και των επαναεισόδων.