Αξιολόγηση αρτηριακής σκλήρυνσης με βάση μετρήσεις αρτηριακής πίεσης εκτός ιατρείου
Authors: Ραρρά Βάϊα 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Η 24ωρη καταγραφή αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) θεωρείται θεμελιώδους σημασίας για την ορθή διάγνωση και παρακολούθηση των υπερτασικών ασθενών. Ο δείκτης αρτηριακής σκλήρυνσης από την 24ωρη καταγραφή ΑΠ (AASI-Ambulatory Arterial Stiffness Index), προκύπτει από τη σχέση τιμών συστολικής και διαστολικής ΑΠ στην 24ωρη καταγραφή και έχει δειχθεί ότι σχετίζεται με άλλες μεθόδους εκτίμησης της αρτηριακής σκλήρυνσης, ενώ μελέτες έχουν δείξει την ανεξάρτητη προγνωστική αξία του όσον αφορά την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν: (i) η σύγκριση των δεικτών AASI βάσει μετρήσεων της ΑΠ στην 24ωρη καταγραφή και HASI βάσει μετρήσεων της ΑΠ στο σπίτι σε όρους συσχέτισης με ανθρωπομετρικές και αιμοδυναμικές παραμέτρους, (ii) η αξιολόγηση της επαναληψιμότητας του δείκτη AASI, (iii) η συσχέτιση του δείκτη AASI με διαφορική ΑΠ και βλάβη οργάνων στόχων σε υπερτασικούς ασθενείς, (iv) η μελέτη επίδρασης αντιυπερτασικής θεραπείας στο δείκτη AASI.Μέθοδοι: Η μελέτη συμπεριέλαβε αναδρομικό και προοπτικό σκέλος. Στο πρώτο σκέλος, που σκοπό είχε τη σύγκριση των δεικτών AASI και HASI, συμπεριλήφθηκαν άτομα που παραπέμφθηκαν στο Κέντρο Υπέρτασης για διερεύνηση αυξημένης ΑΠ, μη θεραπευόμενα ή υπό αντιυπερτασική θεραπεία σταθερή για 4 εβδομάδες. Όλα τα άτομα υποβλήθηκαν σε μετρήσεις ΑΠ στο σπίτι και με 24ωρη καταγραφή σε διάστημα 4 εβδομάδων με συγκεκριμένο πρωτόκολλο. Για τη μελέτη της επαναληψιμότητας του δείκτη AASI συμπεριλήφθηκαν υπερτασικά άτομα άνευ θεραπείας που υποβλήθηκαν σε 2 εκτιμήσεις 24ωρης καταγραφής ΑΠ εντός 2-4 εβδομάδων. Στο προοπτικό σκέλος συμπεριλήφθηκαν άτομα με διάγνωση υπέρτασης χωρίς θεραπεία, τα οποία υποβλήθηκαν σε 24ωρη καταγραφή ΑΠ, καθώς επίσης και σε έλεγχο βλάβης οργάνων στόχων. Τα άτομα αυτά έλαβαν αντιυπερτασική θεραπεία για ένα έτος και στο τέλος της μελέτης επαναλήφθηκε η 24ωρη καταγραφή ΑΠ και η εκτίμηση βλάβης οργάνων στόχων.Αποτελέσματα: Συνολικά μελετήθηκαν 483 άτομα (μέση ηλικία 52,2±12,3 έτη, 60% άντρες) με πλήρη δεδομένα για σύγκριση δεικτών AASI και HASI. Υπήρχε οριακή συσχέτιση μεταξύ των δεικτών AASI και HASI (r=0,14, p<0,05). Ο δείκτης HASI παρουσίαζε υψηλότερες τιμές συγκριτικά με το δείκτη AASI (0,66±0,17 έναντι 0,33±0,15 αντίστοιχα, p<0,01), και συσχετιζόταν ασθενέστερα με ηλικία (r= 0,10 και 0,46 αντίστοιχα, p<0.01 για τη σύγκριση) και τη διαφορική ΑΠ (r=0,25 και 0,56 αντίστοιχα, p<0.01). Επιπλέον, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαγνωστική συμφωνία μεταξύ των 2 δεικτών στην αναγνώριση ατόμων με τιμές αρτηριακής σκλήρυνσης στο ανώτερο τεταρτημόριο κατανομής των αντίστοιχων δεικτών (συμφωνία 63%, kappa 0.03). Όσον αφορά τη μελέτη επαναληψιμότητας, συνολικά 126 μη θεραπευόμενοι υπερτασικοί ασθενείς (μέση ηλικία 48,2±10,7 έτη, 56% άντρες) συμπεριλήφθηκαν. Δεν υπήρχε διαφορά στη μέση τιμή AASI των 2 εκτιμήσεων (0,30±0,14 έναντι 0,29±0,13, p>0,05), ενώ ο δείκτης 24ωρου AASI παρουσίαζε την καλύτερη επαναληψιμότητα συγκριτικά με αυτή του δείκτη AASI ημέρας, νύχτας ή συμμετρικού AASI. Τέλος, 104 υπερτασικά άτομα συμπεριλήφθηκαν στο προοπτικό σκέλος της διατριβής (μέση ηλικία: 51,4±10,3 έτη, 62% άντρες, μέση διάρκεια παρακολούθησης: 13,6±2,4 μήνες). Στην έναρξη της μελέτης ο δείκτης AASI συσχετιζόταν με την ηλικία (r=0,40, p<0,01), τη διαφορική 24ωρη ΑΠ (r=0,43, p<0,01), και την ταχύτητα σφυγμικού κύματος (r=0,28, p<0,01), ενώ δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές συσχετίσεις με τον δείκτη μάζας αριστερής κοιλίας (r=0,10, p>0,05) και το λόγο αλβουμίνης/κρεατινίνης ούρων (r=0,16, p>0,05). Με τη λήψη αντιυπερτασικής θεραπείας παρατηρήθηκαν στο τέλος της μελέτης μειώσεις στην 24ωρη ΑΠ, στην ταχύτητα σφυγμικού κύματος, στο δείκτη μάζας αριστερής κοιλίας αλλά όχι στον δείκτη AASI. Επιπλέον δε διαπιστώθηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ των μεταβολών στην ταχύτητα σφυγμικού κύματος και στο δείκτη AASI (r=-0,05, p>0,05).Συμπεράσματα: Τα κύρια ευρήματα της παρούσας διατριβής είναι ότι: (i) o δείκτης HASI υπολογιζόμενος από μετρήσεις ΑΠ στο σπίτι παρουσιάζει ομοιότητες με το δείκτη AASI, φαίνεται να μειονεκτεί όμως ως προς τις συσχετίσεις με ανθρωπομετρικές και αιμοδυναμικές παραμέτρους, έτσι ώστε να μη μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστος εναλλακτικός δείκτης του AASI, (ii) από τις διάφορες παραμέτρους του δείκτη AASI (24ωρος, ημέρας, νύχτας), ο 24ωρος αποτελεί το δείκτη με την καλύτερη επαναληψιμότητα, (iii) ο δείκτης AASI σχετίζεται με την ταχύτητα σφυγμικού κύματος, που αποτελεί τον δείκτη αναφοράς για την εκτίμηση της αρτηριακής σκλήρυνσης επί του παρόντος, αλλά όχι με άλλους δείκτες βλάβης οργάνων στόχων όπως ο δείκτης μάζας αριστερής κοιλίας και ο λόγος αλβουμίνης/κρεατινίνης ούρων, (iv) η αντιυπερτασική θεραπεία μολονότι μειώνει την ταχύτητα σφυγμικού κύματος σε υπερτασικούς ασθενείς, δε φαίνεται να έχει σημαντική επίδραση στις τιμές AASI και ακόμη περισσότερο οι μεταβολές στο δείκτη AASI δε σχετίζονται με τις μεταβολές στην ταχύτητα του σφυγμικού κύματος. Συνεπώς μολονότι υπάρχουν δεδομένα για το ότι ο δείκτης AASI παρέχει ανεξάρτητη και επιπρόσθετη προγνωστική αξία σε όρους καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας, τα ευρήματα της παρούσης διατριβής δε φαίνεται να υποστηρίζουν την ευρεία χρήση του σε επίπεδο εξατομικευμένης παρακολούθησης και αντιμετώπισης του υπερτασικού ασθενούς.