Ο ρόλος του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2 στην επέλευση της κυτταρικής γήρανσης και στην εξέλιξη της ασταθούς καρωτιδικής πλάκας
Authors: Σερτεδάκη Ελένη 
Published: July 2022

Εισαγωγή: Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2), χαρακτηριζόμενος από χρόνια υπεργλυκαιμία και ινσουλινοαντίσταση, αποτελεί μέρος του μεταβολικού συνδρόμου, αλλά και ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά συμβάματα και, ειδικότερα, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, παρουσιάζοντας, μάλιστα, ιδιαίτερη σχέση με την καρωτιδική νόσο. Σε κυτταρικό επίπεδο, πολλαπλοί μηχανισμοί σχετιζόμενοι με την κυτταρική γήρανση, μια κατάσταση μη αναστρέψιμης αναστολής του κυτταρικού κύκλου, φαίνεται να προωθούν το οξειδωτικό στρες και να ευοδώνουν φλεγμονώδη μονοπάτια, οδηγώντας σε αγγειακή δυσλειτουργία και επιδείνωση της καρωτιδικής νόσου. Στόχος της παρούσας μονοκεντρικής αναδρομικής έρευνας είναι η μελέτη της σχέσης του ΣΔ2 με την εξέλιξη και τη σοβαρότητα της καρωτιδικής νόσου και ο ρόλος του στην επέλευση της κυτταρικής γήρανσης στις καρωτιδικές πλάκες.Υλικό και Μέθοδος: Για το σκοπό αυτό, καταγράφηκαν κλινικοεργαστηριακά δεδομένα και τα ιστολογικά χαρακτηριστικά των καρωτιδικών πλακών από 52 διαβητικούς και 48 μη διαβητικούς ασθενείς, μέσης ηλικίας 72.8 (SD: 9.4) ετών, που υποβλήθηκαν σε καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή από το 2012 έως και το 2019. Τα ιστολογικά δείγματα των καρωτιδικών πλακών εξετάσθηκαν με ανοσοϊστοχημικές μεθόδους (εφαρμογή του αντιδραστηρίου SenTraGor™) ανίχνευσης κυτταροπλασματικών κοκκίων λιποφουσκίνης (δείκτης κυτταρικής γήρανσης). Η ανάλυση των ευρημάτων έγινε με χρήση του στατιστικού προγράμματος SPSS (έκδοση 22.0).Αποτελέσματα: Οι καρωτιδικές πλάκες των διαβητικών ασθενών παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά κυτταρικής γήρανσης (81.3%) συγκριτικά με αυτές των μη διαβητικών (51.9%) (OR 3.72 95% CI: 1,31- 10,56, p-value: 0.014) ανεξάρτητα από άλλους παράγοντες. Επιπλέον, η κυτταρική γήρανση βρέθηκε να επικρατεί περισσότερο σε ασθενείς με γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) ≥ 7 (91.7%) συγκριτικά με τους ασθενείς με χαμηλότερα επίπεδα HbA1c (62.5%) (OR 1.65 95% CI: 1.03-2.67, p-value: 0.039). Επίσης, εντονότερα φλεγμαίνουσες και ευάλωτες στη ρήξη καρωτιδικές πλάκες, με επικράτηση γηρασμένων κυττάρων, βρέθηκαν στους διαβητικούς ασθενείς (p-value <0.001). Τέλος, η συχνότητα εκδήλωσης συμπτωματικής νόσου δε φάνηκε να διαφέρει σημαντικά μεταξύ διαβητικών και μη διαβητικών ασθενών. Ωστόσο, οι διαβητικοί, όταν ήταν συμπτωματικοί, παρουσίασαν κλινικά συχνότερα ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο συγκριτικά με τους μη διαβητικούς (ποσοστά 50% και 15.4% αντίστοιχα, p-value <0.001) παρά παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (ποσοστά 14.6% και 45.1% σε διαβητικούς και μη διαβητικούς ασθενείς αντίστοιχα, p-value: <0.001).Συμπεράσματα: Ο ΣΔ2 συνιστά κύριο παράγοντα εξέλιξης της καρωτιδικής νόσου διαδραματίζοντας κεντρικό ρόλο στην επαγωγή της κυτταρικής γήρανσης στο αγγειακό τοίχωμα. Οι διαβητικοί ασθενείς έχουν περισσότερο γηρασμένες και ευάλωτες καρωτιδικές πλάκες καθώς και περισσότερο σημαντική κλινική νόσο. Παρόλα αυτά, ο αποτελεσματικός γλυκαιμικός έλεγχος, ακόμα και στους διαβητικούς, φαίνεται να έχει προστατευτικό ρόλο, επιβραδύνοντας την επέλευση της διαδικασίας κυτταρικής γήρανσης. Καθώς η εισαγωγή των κατασταλτικών της γήρανσης θεραπειών συνιστά μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση, περαιτέρω διαλεύκανση και διερεύνηση των παθογενετικών μηχανισμών απαιτείται για την ταυτοποίηση πιθανών θεραπευτικών στόχων.