Η επίδραση των ανταμοιβών στην ψυχολογική ενδυνάμωση των εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών
Authors: Γκορέζης Παναγιώτης 
Published: August 2021

Το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον περιγράφεται ως ιδιαίτερα ταραχώδες και έντονα ανταγωνιστικό. Για το λόγο αυτό οι οργανισμοί θα πρέπει να διέπονται από ευελιξία και αποκεντρωμένες ιεραρχικές δομές με σκοπό να παρέχουν ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ενδυνάμωση θεωρείται ως ένα αποτελεσματικό εργαλείο ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών που χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από συνεχή αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ πελάτη και εργαζόμενου. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του εν λόγω τομέα, οι εργαζόμενοι παίζουν σημαντικό ρόλο στην εν γένει προσπάθεια του οργανισμού να «κερδίσει» και να διατηρήσει τους πελάτες της. Συνεπώς, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να βιώνουν υψηλά συναισθήματα ελευθερίας, αυτονομίας και εξουσίας στο εργασιακό τους περιβάλλον. Εν συντομία, θα πρέπει να αισθάνονται ενδυναμωμένοι. Στην αρθρογραφία, η ενδυνάμωση διακρίνεται σε δύο κύριες προσεγγίσεις: α) στη δομική και στην β) ψυχολογική ενδυνάμωση. Η πρώτη προσέγγιση ορίζει την ενδυνάμωση ως τη διανομή δύναμης-εξουσίας σε όλα τα επίπεδα των εργαζομένων. Σύμφωνα με αυτήν την προσέγγιση η ενδυνάμωση ενσωματώνει εκείνες τις διοικητικές πρακτικές που παρέχουν στους εργαζόμενους δύναμη, έλεγχο και εξουσία (Conger and Kanungo 1988). Από την άλλη μεριά, η ψυχολογική προσέγγιση της ενδυνάμωσης περιγράφει τη συγκεκριμένη έννοια ως εσωτερική υποκίνηση έργου περιλαμβάνοντας τέσσερις διαστάσεις: α) τη σημασία, β) την ικανότητα γ) τον αυτο-καθορισμό, και δ) την επίδραση. Σε αντίθεση με τη δομική προσέγγιση της ενδυνάμωσης που αναφέρεται στις διοικητικές πρακτικές, η ψυχολογική ενδυνάμωση εστιάζει στο προσωπικό βίωμα των εργαζομένων. Ως εκ τούτου, η ενδυνάμωση υφίσταται μόνο όταν τη βιώνει ο ίδιος ο εργαζόμενος. Για το λόγο αυτό, η παρούσα διδακτορική διατριβή θα υιοθετήσει την ψυχολογική προσέγγιση της ενδυνάμωσης. Μολονότι υπάρχει πλήθος μελετών αναφορικά με τους προσδιοριστικούς παράγοντες της ψυχολογικής ενδυνάμωσης, υπάρχει περιορισμένο ενδιαφέρον αφενός για τις συγκριτικές μελέτες στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα αφετέρου για την επίδραση μίας ομάδας ανταμοιβών στην παρούσα έννοια. Κατά συνέπεια, η παρούσα μελέτη επιχειρεί να συνεισφέρει στο συγκεκριμένο ερευνητικό κενό εξετάζοντας και συγκρίνοντας: α) τα επίπεδα της συνολικής ψυχολογικής ενδυνάμωσης αλλά και των επιμέρους διαστάσεων της μεταξύ των εργαζομένων στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, β) την επίδραση των οργανωσιακών εξωτερικών ανταμοιβών (οικονομικές ανταμοιβές, ευκαιρίες για προαγωγή, γόητρο, εργασιακή ασφάλεια), των κοινωνικών εξωτερικών ανταμοιβών (σχέσεις με τον προϊστάμενο, σχέσεις με τους συναδέλφους) και των εσωτερικών ανταμοιβών (πληροφόρηση, ποικιλία δεξιοτήτων, αναγνώριση, εμπιστοσύνη) στην ψυχολογική ενδυνάμωση των εργαζομένων στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με τα παρόντα αποτελέσματα, οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα ψυχολογικής ενδυνάμωσης. Επίσης, τα ευρήματα κατέδειξαν ότι σύμφωνα με την πλειοψηφία των ερευνητικών υποθέσεων, οι οργανωσιακές εξωτερικές ανταμοιβές ασκούν μεγαλύτερη επίδραση στην ψυχολογική ενδυνάμωση των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα εν συγκρίσει με τους αντίστοιχους στο δημόσιο τομέα. Αντίθετα, οι κοινωνικές εξωτερικές ανταμοιβές καθώς και οι εσωτερικές ανταμοιβές επηρεάζουν περισσότερο τους εργαζόμενους στο δημόσιο τομέα.