Modelling landside airport operations for performance evaluation
Authors: Μανατάκη Ιωάννα 
Published: January 2014

Η διαρκής ανάπτυξη των αεροπορικών μεταφορών συνεπάγεται την αύξηση της ζήτησης για τις υπηρεσίες αεροδρομίων, κάνοντας επιτακτική την ανάγκη για παροχή αποτελεσματικότερων υπηρεσιών τερματικών σταθμών αεροδρομίων. Ο επιβατικός τερματικός σταθμός αποτελεί βασικό στοιχείο του συστήματος του αεροδρομίου, καθώς η αύξηση των προβλημάτων συμφόρησης σε τερματικούς σταθμούς αεροδρομίων μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις πτήσεων και σε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο επίπεδο εξυπηρέτησης που παρέχεται στο επιβατικό κοινό. Η λήψη αποφάσεων για το σχεδιασμό και τη διαχείριση επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων αποτελεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο έργο, καθώς πρόκειται για ένα εξαιρετικά περίπλοκο σύστημα, που περιλαμβάνει σημαντικές αλληλεπιδράσεις (trade-offs) των εναλλακτικών χωροταξικών διατάξεων (layouts) των λειτουργιών των επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων και των επιχειρησιακών πολιτικών. Η υλοποίηση μίας πολιτικής επιχειρησιακής λειτουργίας που μπορεί να ενισχύσει την αποδοτικότητα μιας διαδικασίας ενδέχεται να επιδεινώσει την απόδοση κάποιας άλλης διαδικασίας, με αρνητικές επιπτώσεις στη συνολική απόδοση του συστήματος. Συνεπώς, κρίνεται αναγκαίο να δοθεί έμφαση στο συνολικό σύστημα και όχι μόνο σε μεμονωμένες διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στον επιβατικό τερματικό σταθμό του αεροδρομίου. Επίσης, οι εμπλεκόμενοι φορείς του αεροδρομίου ενδιαφέρονται για την εκτίμηση και αποτίμηση των επιπτώσεων των αποφάσεών τους σχετικά με εναλλακτικές χωροταξικές διατάξεις (layouts) τερματικών σταθμών αεροδρομίων και εναλλακτικές επιχειρησιακές πολιτικές στη συνολική απόδοση του συστήματος επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων. Στο πλαίσιο αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές ανάλυσης, συνοδευόμενες από τον κατάλληλο συνδυασμό προτύπων και εργαλείων, για να υποστηρίξουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας της διαχείρισης και αξιολόγησης των λειτουργιών της χερσαίας πλευράς αεροδρομίων. Τα υπάρχοντα πρότυπα και εργαλεία για την ανάλυση επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες με βάση την προσέγγιση προτυποποίησης που χρησιμοποιείται: i) τα αναλυτικά πρότυπα, και ii) τα πρότυπα προσομοίωσης. Τα αναλυτικά πρότυπα είναι αναγκαστικά απλοποιημένες σε σχέση με τα πρότυπα προσομοίωσης μαθηματικές αναπαραστάσεις των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα σε επιβατικούς τερματικούς σταθμούς αεροδρομίων, που συνήθως αποτελούνται από ένα σύνολο απλών ή σύνθετων εξισώσεων. Τα αναλυτικά πρότυπα στην πλειοψηφία τους είναι μακροσκοπικά (macroscopic) και η κύρια χρήση τους αφορά στη στήριξη στρατηγικών αποφάσεων. Αποδίδουν τα χαρακτηριστικά των διαδικασιών των επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων που περιγράφουν με συγκεντρωτικό τρόπο, και συνεπώς έχουν την τάση να παραλείπουν τη λεπτομέρεια σε βάθος. Επιπλέον, έχουν την τάση να (υπερ)απλουστεύουν πολλές υποθέσεις (π.χ., οι μεταβλητές θα πρέπει να ακολουθούν μια συγκεκριμένη κατανομή ή ένα συγκεκριμένο συνδυασμό κατανομών), θυσιάζοντας έτσι το επίπεδο ακρίβειας των αποτελεσμάτων. Αντίθετα, τα πρότυπα προσομοίωσης στοχεύουν σε πολύ πιστή απεικόνιση των διαφόρων διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα σε έναν επιβατικό τερματικό σταθμό αεροδρομίου. Τα υπάρχοντα πρότυπα προσομοίωσης υπάγονται είτε σε γενικές πλατφόρμες προσομοίωσης, ή σε μοντέλα συγκεκριμένων αεροδρομίων, ή ακόμα και σε μοντέλα συγκεκριμένων διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα σε επιβατικούς τερματικούς σταθμούς αεροδρομίων. Τα πρότυπα προσομοίωσης είναι συνήθως μικροσκοπικά (microscopic), ενσωματώνοντας υψηλό επίπεδο λεπτομέρειας. Τα εν λόγω πρότυπα είναι σχεδιασμένα ώστε να επιλύουν λειτουργικά (operational) κυρίως θέματα. Επιπλέον, τα πρότυπα προσομοίωσης απαιτούν γενικά περισσότερο χρόνο και προσπάθεια για την ανάπτυξη και λειτουργία τους από ό,τι τα μακροσκοπικά. Συνοψίζοντας, τα υπάρχοντα πρότυπα είναι είτε υπερβολικά λεπτομερή (detailed) ή υπερβολικά συγκεντρωτικά (aggregate), επηρεάζοντας αντίστοιχα την ευελιξία του προτύπου να προσαρμόζεται σε κάθε αεροδρόμιο και το επίπεδο ακρίβειας των αποτελεσμάτων. Συνεπώς, υπάρχει ανάγκη για ένα πρότυπο στήριξης αποφάσεων για την αξιολόγηση της απόδοσης επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων, το οποίο θα ενσωματώνει επαρκές επίπεδο λεπτομέρειας. Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, αναπτύχθηκε ένα γενικό, μεσοσκοπικό πρότυπο με τη χρήση της μεθοδολογίας Ανάλυσης Δυναμικής Συστημάτων (System Dynamics) για την ανάλυση της απόδοσης επιβατικών τερματικών σταθμών αεροδρομίων, που επιτυγχάνει ισορροπία μεταξύ ευελιξίας, ταχύτητας και ρεαλιστικών αποτελεσμάτων...