bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Music as a source of aesthetic experiences in the family environment– research report
Authors: Majzner Rafał
Published: February 2024

Wprowadzenie. Muzyka jest dziedziną sztuki, która może stanowić źródło głębokich
przeżyć i doświadczeń estetycznych osób posiadających, według Ingardena, wyjątkowe
kompetencje. Dobór dzieła muzycznego, rozróżnienie muzyki wartościowej od
mniej wartościowej, osłuchanie z różnymi gatunkami muzyki, możliwość skupienia
się na danym utworze i w końcu otwartość na niego powinny być rozwijane od wieku
dziecięcego. W środowisku rodzinnym dziecko może eksperymentować, utrwalać
swoją otwartość i spontaniczność, poznawać nowe gatunki muzyczne, co w konsekwencji
kształtuje jego podejście do muzyki i osobowość jako odbiorcy.
Cel. Celem przeprowadzonych badań było ustalenie sposobu rozumienia przez rodziców
pojęcia przeżycia estetycznego, ukazanie form kontaktu z muzyką oraz gatunków
muzycznych, które w ich opiniach wywołują u członków rodziny przeżycie
estetyczne.
Zaprezentowane w artykule badania stanowią próbę udzielenia odpowiedzi na pytania:
Jaka jest rola muzyki w wywoływaniu przeżyć estetycznych w ocenie rodziców? Jakie
formy kontaktu z muzyką są preferowane w wywoływaniu przeżyć estetycznych
u członków rodziny?
Materiały i metody. Przeprowadzone badania miały charakter ilościowy. Zastosowano
metodę sondażu diagnostycznego. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz
ankiety zawierający pytania otwarte.
Wyniki. Artykuł prezentuje wyniki prowadzonej eksploracji badawczej. Przedstawia
wypowiedzi rodziców na temat miejsca muzyki w życiu rodziny, form kontaktu rodziny
z muzyką, sposobów rozumienia przez rodziców pojęcia przeżycia estetycznego oraz
czynników decydujących o wywołaniu przeżyć estetycznych pod wpływem muzyki.
Wnioski. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że rodzice wysoko
oceniają miejsce muzyki w życiu swojej rodziny, nie potrafi ą jednak przygotować swoich
pociech do pełnego jej odbioru. Badani rozumieją również, że muzyka może wywoływać
przeżycia emocjonalne, jednak jako czynnik ich wywoływania podają własne nastawienie
do słuchanej muzyki i utożsamiają możliwość przeżycia estetycznego z muzyką, która im
się podoba i zależy od ich gustu.
There is a world that creates the possibility of authentic Being Together, or a few reflections on the family experience of the forest
Authors: Golonka-Legut Joanna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Podejmując refl eksję wokół lasu, nad nim lub o nim, można dostrzec,
że interesującą poznawczo perspektywą jest (roz)poznawanie go zarówno przez pryzmat
relacji człowiek–natura, człowiek–przyroda, człowiek–las, jak i w perspektywie tworzenia
się i pielęgnowania więzi międzyludzkich. W takim ujęciu ważnym kierunkiem myślenia
staje się dostrzeżenie i (z)rozumienie lasu jako szczególnej przestrzeni rodzinnych relacji.
W jaki sposób można zatem rozumieć las jako przestrzeń życia rodziny? Jak las może
stawać się i być jej mikroświatem? Jakie znaczenie może mieć rodzinne doświadczanie
lasu dla pielęgnowania więzi rodzinnych? Na te pytania będę poszukiwała odpowiedzi,
odnosząc się do literatury przedmiotu oraz ukazując wybrane praktyki leśnych wypraw
dla rodzin (praktyki „leśnego bycia”). W szerszej perspektywie przedstawione zagadnienia
stanowią głos w dyskusji na temat edukacyjnego potencjału lasu, jego rozumienia jako
przestrzeni całożyciowego uczenia się.
Cel. Celem artykułu jest dostrzeżenie, opisanie i zrozumienie lasu jako miejsca/mikroświata
rodziny. W takiej perspektywie nadrzędną kwestią jest ukazanie lasu (leśnego bycia)
jako przestrzeni pogłębiania, pielęgnowania i wzmacniania więzi rodzinnych. Istotnym aspektem jest także dowartościowanie problematyki lasu (myślenia o lesie) w obszarze
nauk społecznych.
Materiały i metody. Analiza literatury przedmiotu oraz dokumentów dotyczących realizacji
wybranych praktyk edukacyjnych. Analiza dokumentów zastanych.
Wyniki. Przedstawione rozważania pozwalają dostrzec las jako mikroświat rodziny. W takim
ujęciu rodzinne wyprawy do lasu, wspólne doświadczanie lasu przez członków rodziny
stają się naturalnym procesem dla tworzenia się i pielęgnowania więzi – zarówno więzi
z naturą, jak i więzi rodzinnych. Dynamicznie rozwijające się inicjatywy oraz propozycje
edukacyjne dla rodzin (oparte na budowaniu więzi człowieka z naturą, pielęgnowaniu relacji
międzypokoleniowych oraz idei uczenia się w lesie) pozwalają na rozumienie lasu jako
miejsca, które wspiera współczesne rodziny w autentycznym byciu razem.
Digital immigrants as agents of technological initiation of digital natives. A few thoughts on challenges regarding modern digital education
Authors: Mironiuk Alicja
Published: February 2024

Wprowadzenie. Rodzice jako cyfrowi imigranci nadal są najważniejszymi pośrednikami
w korzystaniu z technologii przez ich dzieci – cyfrowych tubylców. Chociaż we
współczesnej dyskusji pedagogicznej zwraca się uwagę na problem fonoholizmu wśród
dzieci, to czas ich inicjacji cyfrowej oraz pierwsze wzorce korzystania z urządzeń mobilnych
zależą od decyzji rodziców. Jednakże trudno o izolację technologiczną dzieci
w czasach wszechobecnej cyfryzacji. W świetle powyższych faktów jednym z ważniejszych
wyzwań wychowawczych jest konstruktywne wprowadzenie dzieci w świat nowych
technologii.
Cel. Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w tym artykule jest zaprezentowanie wyników
najnowszych badań przeprowadzonych na gruncie polskim dotyczących korzystania
z nowych technologii przez dzieci. Analiza wspomnianych badań miała na celu ustalenie,
jak rodzice postrzegają miejsce technologii w życiu ich potomstwa, oraz w jaki sposób,
jako pośrednicy inicjacji cyfrowej, udostępniają mu urządzenia mobilne. Wspomniana
analiza jest punktem wyjścia dla poszukiwań strategii i wskazówek związanych z wychowaniem
dzieci w dobie rewolucji cyfrowej.
Materiały i metody. Artykuł ma charakter przeglądowy, a analizowanym materiałem były
wyniki następujących badań przeprowadzonych na gruncie polskim: Korzystanie z urządzeń
mobilnych przez małe dzieci w Polsce (2015), badanie Aleksandry Gralczyk (2019)
oraz Brzdąc w sieci – zjawisko korzystania z urządzeń mobilnych przez dzieci w wieku 0–6
lat (2021). W przypadku badania z 2021 roku uwzględniono część ilościową.
Wyniki. Wyniki analizy wskazują na pewien paradoks – rodzice z jednej strony udostępniają
dzieciom urządzenia mobilne, mają jednak duże poczucie zagrożeń związanych z tą
praktyką. Większość rodziców towarzyszy dzieciom, gdy korzystają one z tych urządzeń,
jednakże jest to podyktowane chęcią kontroli, a nie współuczestniczenia w interakcji
z technologią. Jednakże najczęstszym powodem udostępniania tych urządzeń dzieciom
jest chęć zajęcia ich w czasie, w którym rodzice zajmują się innymi sprawami.
Parental modelling impact on young people’s aggressive coping strategy in social conflict situations
Authors: Borecka-Biernat Danuta
Published: February 2024

Cel. Cel badań stanowi poszukiwanie rodzinnej etiologii agresywnej strategii radzenia
sobie dorastającej młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego tkwiącej w agresywnym
wzorze reagowania rodziców na sytuację konfliktu społecznego.
Metody. W badaniach posłużono się Kwestionariuszem strategii radzenia sobie rodziców
w sytuacji konfliktu społecznego (KSRwSK) Danuty Boreckiej-Biernat i Kwestionariuszem
do badania strategii radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego
(KSMK) Boreckiej-Biernat. Badania empiryczne przeprowadzono w szkołach gimnazjalnych.
Objęły one 893 adolescentów (468 dziewczynek i 425 chłopców) w wieku 13-15 lat.
Wyniki. Analiza materiału badawczego wykazała, że matka oraz ojciec postrzegani są
jako stosujący w sytuacjach utrudniających dążenie do celu strategię opartą na agresji
i przyczyniają się do modelowania u dziewcząt i chłopców strategii polegającej na agresywnym
zachowaniu, wykorzystywanej w sytuacji konfliktu społecznego.
Family trajectories as a significant element in shaping coping strategies in crisis in the example of Silesia
Authors: Nowalska-Kapuścik Dorota
Published: February 2024

Wprowadzenie. Zasadniczo należy przyjąć, że koleje losów rodziny, a także empiria
wczesnego okresu życia, nie pozostają bez wpływu na kultywowane nawyki i metody postępowania,
przejawiające się w dostępnych i wyuczonych wzorach konsumpcyjnych. Odwoływanie
się do doświadczeń poprzednich pokoleń jest szczególnie istotne w momencie
pojawiania się problemów finansowych.
Cel. Celem artykułu jest próba ukazania możliwości wykorzystania teoretycznej koncepcji
trajektorii do analizy interakcyjnych i biograficznych mechanizmów radzenia sobie w sytuacjach
kryzysowych. W sposób szczególny zwrócono uwagę na to, w jaki sposób osoby
doświadczające kryzysu opisują i wyjaśniają te zdarzenia oraz czy tworzone przez nich
strategie radzenia sobie wykorzystują metody dostępne w biografii danej rodziny.
Materiały i metody. Źródłem danych badawczych są wywiady przeprowadzone z dwudziestoma
osobami doświadczającymi kryzysu.
Wyniki. Podejmowane przez rozmówców strategie radzenia sobie w dużej mierze koncentrują
się na minimalizowaniu strat, reorganizacji wydatków, poszerzaniu presumpcji
i ochronie dostępnych zasobów. Wyniki badań ukazują, że doświadczanie (w trajektorii rodziny) trudności finansowych stanowi istotny element kształtujący umiejętność radzenia
sobie z problemami w przyszłości.
“In the labyrinth of motherhood” – women’s maternity experience in the city space. Art inspired research
Authors: Janik Agnieszka
Published: February 2024

Wprowadzenie. Punktem wyjścia dla podjętych w artykule rozważań stały się negatywne doświadczenia przestrzeni miasta odczuwane przez kobiety będące matkami poruszającymi się w mieście z wózkami dziecięcymi. W pierwszej części opracowania autorka prezentuje ramy definicyjne pojęć istotnych dla dalszych rozważań – ujęcia przestrzeni i jej oddziaływania na człowieka, a także teoretyczne uwarunkowania analizy nagrań wideo w kontekście badań nad wizualnością. Cel. Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników analizy i interpretacji etiudy filmowej „W labiryncie macierzyństwa” powstałej w ramach projektu „Macierzyństwo kobiet doświadczonych przemocą w perspektywie badań inspirowanych sztuką”, prowadzonego w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego. Etiuda ukazuje doświadczenia macierzyństwa kobiety poruszającej się w przestrzeni miasta z wózkiem oraz jej refleksję dotycząca oddziaływania na nią przestrzeni dużego miasta. Materiały i metody. Badanie polegało na jakościowej analizie etiudy filmowej „W labiryncie macierzyństwa” przy wykorzystaniu etapu analizy formalnej i abstrakcyjnej. Umożliwiła ona przyjrzenie się doświadczeniom macierzyństwa rozumianym jako działanie poparte refleksją, co stanowi o edukacyjnym potencjalne etiudy. Wyniki. Wyniki ukazały różne wymiary macierzyństwa doświadczanego w przestrzeni miejskiej, nie tylko w nawiązaniu do fizycznych barier, ale także w odniesieniu do aspektów społecznych, a mianowicie: subiektywne odczucia macierzyństwa w przestrzeni społecznej; relacyjność opisywanych doświadczeń w kontekście poczucia ograniczenia wolności: „Ja versus Ja” oraz „Ja versus Inni”; kategorię zmiany towarzyszącą opisywanym doświadczeniom.
The quality of cooperation as a determinant of the success of protective behaviours in socially disadvantaged areas
Authors: Głupczyk Grzegorz
Published: February 2024

Cel. Artykuł ma na celu prezentację wyników badań dotyczących współpracy i współdziałania
różnych interesariuszy działalności profilaktycznej podejmowanej w środowiskach
defaworyzowanych. Prezentowane wyniki badania stanowią część szerszego projektu
badawczego, którego przedmiotem była profilaktyka zachowań ryzykownych młodzieży,
analizowana z perspektywy doświadczeń wybranych instytucji i organizacji działających
w środowiskach defaworyzowanych społecznie.
Materiały i metody. Wyniki opracowano w oparciu o badania przeprowadzone w nurcie
jakościowym, zrealizowane na terenach kilku śląskich dzielnic w trzech miastach, tj.
w Katowicach, Rudzie Śląskiej i Rybniku, a proces badawczy oparto o monografię pedagogiczną,
w ramach której zastosowano: wywiad indywidualny częściowo skategoryzowany,
zogniskowany wywiad grupowy, analizę dokumentów i obserwację.
Wyniki. Prowadzone badania pokazały, że współpraca różnych interesariuszy działalności
profilaktycznej na terenach defaworyzowanych społecznie nie jest idealna, co obniża efektywność
podejmowanej działalności profilaktycznej.
Wnioski. Potrzeba sieciowania kontaktów, współpracy międzyinstytucjonalnej, budowania
sieci wsparcia, ale także rozwoju innych – w domyśle: środowiskowych – form działalności profilaktycznej w obszarach defaworyzowanych społecznie jest bardzo duża.
Skuteczność lokalnych sieci wsparcia okazuje się jednak uzależniona od jakości współpracy,
a ta wymaga uwagi przy budowaniu dobrych relacji międzyinstytucjonalnych i wzajemnego
zrozumienia swojej roli w procesie pomagania rodzinom zamieszkującym tereny
defaworyzowane społecznie.
“Come and live for our children. ” On a long path of recognition of the importance of preschool education in Germany
Authors: Nowosad Inetta
Published: February 2024

Wprowadzenie. Artykuł zwraca uwagę na zmianę podejścia w Niemczech nie tylko do
organizacji i funkcjonowania placówek przedszkolnych, lecz także do polityki państwa
wyraźnie eksponującej rangę okresu wczesnego dzieciństwa.
Cel. Analiza uwarunkowań, które przyczyniły się do nadania przedszkolom istotnego znaczenia
w rozwoju nie tylko dziecka, lecz także społeczeństwa oraz do zmiany polityki
państwa.
Materiały i metody. Artykuł ma charakter przeglądowy; opracowany został na podstawie
analizy źródeł pierwotnych i wtórnych.
Wnioski. Przedszkola jako placówki wczesnej opieki i edukacji zostały wydobyte z cienia,
a ich znaczenie zauważone przez polityków. Uznano je za tak samo ważny, jak szkoły,
obszar opłacalnych inwestycji politycznych. Zaistniałą w Niemczech zmianę podejścia
ukazano na tle szerokiego kontekstu uwarunkowań.
Family structure and expectations towards family roles in the opinion of Polish people
Authors: Chojnacka Barbara , Iwański Rafał
Published: February 2024

Cel. W artykule przedstawiono wyniki analizy danych obrazujących stosunek Polaków do
dwóch kwestii: wymogu pełności rodziny jako warunku tworzenia najwłaściwszego środowiska
wychowawczego dla dziecka oraz tradycyjnego układu ról w rodzinie, szczególnie ze
względu na zadania przypisywane kobietom i mężczyznom. Uwzględniono tu najbardziej
istotne zmienne socjodemograficzne: wiek, płeć, miejsce zamieszkania i poziom wykształcenia,
które mają znaczenie w różnicowaniu opinii respondentów wobec powyższych kwestii.
Metody. Badanie przeprowadzono w Polsce w 2019 roku na próbie 2210 respondentów.
Wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety. W badaniach zastosowano kwotowo-warstwowy
dobór próby.
Rezultaty. W artykule wskazano na związek pomiędzy wiekiem, płcią, miejscem zamieszkania
oraz poziomem wykształcenia Polaków a ich ustosunkowaniem się do kwestii zakładania
rodziny oraz układu ról w niej. Respondenci młodsi, lepiej wykształceni i mieszkający
w miastach okazują się bardziej akceptujący wobec nietradycyjnych form życia
rodzinnego. Kobiety częściej niż mężczyźni nie zgadzają się ze społeczno-kulturowymi
oczekiwaniami zarówno w kwestii zawierania związku małżeńskiego, jak i utrzymywania
tradycyjnego podziału zadań w rodzinie między nimi a mężczyznami.
Success and proactivity in the professional career in the perceptions of young people
Authors: Cybal-Michalska Agnieszka , Myszka-Strychalska Lucyna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Przyjęcie proaktywnego podejścia do własnej kariery staje się obecnie
niezbędnym warunkiem skutecznego planowania, monitorowania i zarządzania własną
przyszłością zawodową, a tym samym zwiększania szans na sukces w przestrzeni elastycznego
rynku pracy. Problematyka ta staje się szczególnie frapująca poznawczo w przypadku
młodzieży, która przymierza się do aktywnej partycypacji w jego przestrzeni.
Cel. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie: W jaki sposób młodzież, będąca
w systemie edukacji i przygotowująca się do wejścia na rynek pracy, postrzega swoje
szanse na sukces w karierze i jakie czynniki go determinują.
Materiały i metody. W tekście przedstawiono wyniki dwóch badań przeprowadzonych
wśród młodzieży. Próba składała się ze studentów uczelni wyższych (N=354) oraz osób
uczących się w szkołach zawodowych (N=697). Rozpoznano związek pomiędzy proaktywnością
(mierzoną skalą zachowań proaktywnych w karierze autorstwa Augustyna Bańki)
a cechami jednostek, stosując określone procedury analizy statystycznej (współczynnik
korelacji rangowej Spearmana, współczynnik V-Cramera, test chi-kwadrat, test t-Studenta,
jednoczynnikowa analiza wariancji ANOVA).
Wyniki. Zgromadzony materiał empiryczny wskazuje na istotne statystycznie powiązania
między cechami jednostkowymi a czynnikami społeczno-kulturowymi i kontekstowymi,
które kształtują zachowania zawodowe młodzieży. Stwierdzono między innymi zależność
pomiędzy proaktywnością a płcią, osiągnięciami edukacyjnymi, samooceną, poczuciem
skuteczności, jakością relacji interpersonalnych, stylem tożsamości i oceną szans na odniesienie
sukcesu w karierze oraz wykazano, iż u badanej młodzieży przeważa postrzeganie
sukcesu zawodowego w kategoriach subiektywnych.
Wnioski. Zachowania proaktywne zwiększają szanse podmiotu na odniesienie sukcesu
w karierze zawodowej, zaś rozpoznanie czynników, które je determinują staje się kluczowe
w konteście przygotowywania młodzieży do wejścia na rynek pracy.
Peer mediation and bullying at school
Authors: Dončevová Silvia
Published: February 2024

Aim. The aim of this study is to identify and analyse the positives of peer mediation in
addressing school bullying, and to highlight its strengths within the spectrum of prevention
and intervention methods within this issue.
Methods. Using the method of critical analysis, we processed scientific outputs (studies,
monographs), and existing research findings with the intention to compare the so
far identified and described aspects of peer mediation, and to put them in context of the
needs and possibilities of the school environment in solving the problem of bullying.
The text has the character of a review study.
Results. The analysis showed that peer mediation has great potential in the prevention
and intervention of bullying in the school environment: in a narrower sense, it can be
beneficial in strengthening the resilience and defence of potential victims, as well as the
empathy and compassion of potential aggressors; in a broader sense, it can be useful in
shaping a healthy and friendly classroom and school climate.
Conclusion. One of the relevant tasks of the school is to create a supportive environment
for the development of the child’s personality and appropriate working conditions for all
actors of the educational process (Kraus, 2008; Smith, Pepler & Rigby, 2004). Nevertheless,
school is often an environment of tension, confl ict, and a source of psychological
trauma for children, parents, and teachers ( Fox & Boulton, 2006; Hanish et al., 2004;
Hymel & Swearer, 2015; Poněšický, 2005; Thornberg, 2011). In particular, we see the potential of peer mediation in the school setting in strengthening the resilience of victims
and promoting positive changes in the behaviour and actions of peers.
Originality. The results of the study are not innovative, but they bring a different point
of view on solving the problem of bullying in school (highlighting the positives of a nondirective
peer approach); the ambition of the study was to compare the existing pedagogical,
psychological, and sociological backgrounds, to identify new relationships and
contexts, and to enrich them with their own knowledge in the work with children in the
prevention of bullying in school.
The family system and the feeling of loneliness of young people from families with a typical organization of life, and families separated for economic reasons
Authors: Dołęga Zofia
Published: February 2024

Wprowadzenie. Praca przedstawia analizę porównawczą systemów rodzinnych i poczucia
osamotnienia u nastolatków pochodzących z rodzin nierozdzielonych i rozdzielonych
ze względów ekonomicznych. Analizowano systemowe wymiary rodziny nawiązujące
do Modelu Circumplex Davida Olsona (2011), takie jak spójność (od niezaangażowania,
przez odrębność, połączenie, po splątanie), adaptacyjność/elastyczność (od sztywności,
przez separację, elastyczność, po chaos), komunikacja i zadowolenie z życia rodzinnego.
Poczucie osamotnienia nastolatków przedstawiono zgodnie z autorską trójwymiarową
koncepcją społecznej, emocjonalnej i egzystencjalnej samotności psychologicznej ( Dołęga,
2020).
Cel. Celem pracy jest weryfi kacja przekonania, że czasowo-przestrzenne rozłączenie rodzin
z powodów ekonomicznych wpływa na pogorszenie funkcjonowania systemowego
i wzrost poczucia samotności u nastolatków wychowujących się w takich okolicznościach. Materiały i metody. W pracy wykorzystano autorską ankietę życia rodzinnego, polską
adaptację FACES IV (Margasiński, 2009), opartą na Modelu Circumplex D. Olsona (2011)
oraz Skalę do Badania Samotności dla młodzieży (SBS) ( Dołęga, 2003). Badanie było
mikroanalizą środowiskową z celowym doborem dwóch grup rodzin różniących się zasadniczo
jedynie sposobem realizacji funkcji ekonomicznej (rodziny tradycyjne vs rozłączone
ze względów ekonomicznych). Kontrolowano czynnik płci. W analizach statystycznych
zastosowano testy normalności i inne parametry rozkładów oraz dwuczynnikową analizę
wariancji.
Wyniki. Uzyskane wyniki świadczą o braku zasadniczych różnic w funkcjonowaniu systemów
rodzinnych oraz w poczuciu samotności u młodzieży z badanych typów rodzin.
Znaczący natomiast jest czynnik płci, który dał rezultaty zgodne z kulturowym wzorcem
płci (płeć z wychowania). Dziewczęta z rozdzielonych rodzin percypują ich mniejszą spójność,
podczas gdy chłopcy z takich rodzin doceniają ich większą elastyczność.
Wnioski. Rezultaty te podają w wątpliwość zasadność powszechnego przekonania, że praca
zarobkowa rodziców, która skutkuje czasowym rozłączeniem członków rodziny, bezdyskusyjnie
wiąże się z ryzykiem destabilizacji rodzin i wzrostem poczucia samotności
u nastolatków. Skłaniają też do refl eksji nad nieuzasadnionym, publicystycznym używaniem
terminu „eurosierota”.
Systemic family therapy as one of the methods of solving problems of children and adolescents
Authors: Grzesiak Emilia
Published: February 2024

Wprowadzenie. Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienie systemowej terapii rodzin, stanowiącej
jedną z współcześnie stosowanych form pomocy rodzinie w sytuacjach trudnych
i kryzysowych. Publikacja przybliża to zagadnienie, wyjaśnia cele i ogólne założenia podejścia,
ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy dzieci i młodzieży.
Cel. Celem artykułu jest przybliżenie ogólnych założeń systemowej terapii rodzin jako
jednej ze współcześnie stosowanych form pracy z rodziną.
Materiały i metody. Na podstawie literatury przedmiotu opisane zostały wybrane elementy
terapii rodzin w ujęciu systemowym.
Wnioski. Artykuł dowodzi, że systemowa terapia rodzin może stanowić wartościową alternatywę
dla terapii indywidualnych. Uznać ją można za jedną z możliwych form radzenia
sobie z problemami dzieci i młodzieży. Systemowe ujęcie daje bowiem szansę na
wielokontekstowe poznanie obserwowanego problemu oraz spojrzenie na doświadczaną
sytuację z szerszej perspektywy.
The importance of music in the family homes of pre-school and early childhood students
Authors: Szczyrba-Poroszewska Joanna
Published: February 2024

Cel. Doniosłość bogatego muzycznie środowiska została wyeksponowana w wielu badaniach,
które dotyczyły dzieci i wybitnych muzyków. Pominięci zostali w nich przyszli nauczyciele
pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Niniejsze badania stanowią zatem
próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie: jakie jest znaczenie muzyki w domach rodzinnych
studentów pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej?
Materiały i metoda. Przebadano 91 studentek pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej.
W ramach sondażu diagnostycznego poproszono je o pisemne dokończenie
zdania otwartego: „W moim domu rodzinnym muzyka…”. Narracje poddano analizie
jakościowej.
Wnioski. Badania pokazały m.in., że większość rodzin nie zapewnia bogatych doświadczeń
muzycznych ani w zakresie wykonywania muzyki, ani w zakresie uczestnictwa
w koncertach muzycznych. Funkcjonowanie muzyki w domu rodzinnym respondentek
zostało w większości negatywnie ocenione przez dorosłe dzieci. Z tego
względu w moim przekonaniu misją uniwersytetów kształcących pedagogów powinno
być uświadamianie studentom, jak doniosłą rolę pełnią rodzice w rozwoju muzycznym
dziecka.
Conversation with a child in the family in the perspective of future educators
Authors: Kuszak Kinga , Basińska Kinga
Published: February 2024

Wprowadzenie. Umiejętności interakcyjne są ważnym elementem działań socjalizacyjnych
podejmowanych przez osoby dorosłe wobec dziecka. Rozmowa rodzica z dzieckiem
jest relacją asymetryczną, zróżnicowaną ze względu na poziom kompetencji komunikacyjnych
uczestników rozmowy ( Rostańska, 2010, s. 62). Różnicujące są zarówno kompetencje
dziecka, jak i dorosłego. Odpowiedzialność dorosłego polega na podejmowaniu
konwersacji z dzieckiem na temat interesujący młodszego partnera interakcji, wymiany
myśli o wspólnych sprawach i problemach, a jednocześnie tworzeniu dziecku warunków
do ujawniania własnych poglądów, opinii i przekonań. Rodzice aranżują atmosferę poczucia
równości osób, sprzyjającą otwartości i zwierzeniom ( Harwas-Napierała, 2008, s. 25).
W artykule poruszono zagadnienie rozmowy dorosłego (rodzica/opiekuna) z dzieckiem
w perspektywie studentek pedagogiki.
Cel. Celem badań jest uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania badawcze: Jaki czas
na rozmowę dorosłego z dzieckiem studentki pedagogiki uznają za najbardziej właściwy?
Jakie tematy, zdaniem studentek pedagogiki, powinni podejmować rodzice w rozmowie
z dzieckiem? Jaki sposób prowadzenia rozmowy z dzieckiem przyszłe pedagożki uważają
za najbardziej pożądany?
Metoda. Autorki zaprezentowały materiał z badań sondażowych z wykorzystaniem ankiety,
w których uczestniczyło 255 studentek. Badania realizowano od grudnia 2019 do
stycznia 2020 roku.
Wyniki. Zdaniem studentek pedagogiki rozmowa rodzica/opiekuna z dzieckiem powinna
odbywać się w sposób bezpośredni, wtedy gdy dziecko tego potrzebuje i sygnalizuje
takie pragnienie. Należy ją prowadzić w sposób partnerski, niezależnie od sytuacji i zewnętrznych
okoliczności. Uważny i wrażliwy dorosły powinien umieć dostrzec przejawy
potrzeby komunikacyjnej sygnalizowane przez dziecko i zareagować poprzez podjęcie
dialogu. Rozmowy należy koncentrować wokół spraw ważnych dla dziecka, zagadnień
codziennych, atrakcyjnych i przyjemnych dla niego. Nie powinno się jednak unikać tematów
trudnych. Za najważniejszą cechę rozmowy rodzica i dziecka studentki uznały szczerość.
Wysoko oceniły też atmosferę spokoju, umiejętność koncentracji uwagi na dziecku,
poważne podejście do rozmówcy, otwartość i klarowność komunikatów formułowanych
przez dorosłego. Wśród ważnych cech rozmowy wskazały poprawność językową, cierpliwość
dorosłego, troskę o dziecko, dostosowanie formy wypowiedzi do wieku, potrzeb
i możliwości dzieci.
Remote work in the COVID-19 pandemic. Issues of efficiency and social inequality
Authors: Sobczak Anna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Pandemia COVID-19 spowodowała zmianę trybu świadczenia pracy –
ze stacjonarnej (w miejscu pracy) na zdalną. Wywołało to szereg konsekwencji zarówno
dla pracodawców, jak i pracowników w zakresie organizacji pracy, a także potwierdziło
istniejące oraz stworzyło nowe formy nierówności społecznych.
Cel. Celem artykułu jest próba scharakteryzowania pracy zdalnej w warunkach pandemii
COVID-19, ze szczególnych uwzględnieniem jej efektywności, a także nierówności społecznych.
Materiały i metody. W pracy wykorzystano metodę analizy oraz syntezy źródeł literaturowych.
Wyniki. Pandemia COVID-19, pogłębiła niektóre istniejące już formy nierówności społecznych;
wystąpiło zjawisko nierównego dostępu do pracy zdalnej. Analizy dotyczące
jej efektywności ukazały wciąż funkcjonujący nierówny podział obowiązków domowych
między kobietą i mężczyzną, wynikający z kultywowanego w wielu społeczeństwach patriarchalnego
modelu rodziny i przypisywania kobietom „tradycyjnych” ról społecznych.
Wnioski. Praca zdalna stanie się – po ustaniu pandemii – w części sektorów rynku pracy
i części przedsiębiorstw normą. W związku z tym konieczne jest rozwijanie podczas edukacji szkolnej i w szkołach wyższych tych kompetencji cyfrowych, które są niezbędne
w warunkach pracy zdalnej. Ważne jest także podjęcie działań społecznych zmierzających
do eliminacji nierówności społecznych ograniczających dostęp do pracy zdalnej, jak i negatywnie
oddziałujących na efektywność pracy zdalnej kobiet.
Impact of the Covid-19 pandemic on the dynamics of the traditional „joint family” in India
Authors: Pietkiewicz-Pareek Beata
Published: February 2024

Cel. Trwająca od 2019 roku pandemia COVID-19 ma bezprecedensowy wpływ na funkcjonowanie
rodziny nie tylko w Indiach, lecz także na całym świecie. Szok spowodowany
utratą dochodów, zamknięciem szkół, zagrożeniem utratą zdrowia i życia dotknął zwłaszcza
ludzi o niskich dochodach. Niemożność podjęcia pracy i nauki zdalnej obserwuje się
w wielu regionach świata, także w zamożnych krajach. Celem badań jest prześledzenie
zmian mikrospołecznych i makrospołecznych dokonujących się w tradycyjnej hinduskiej
rodzinie, zwanej połączoną. Materiał podzielono na następujące pola badawcze: dobrostan
rodziny, relacje pomiędzy członkami, strategie radzenia sobie z kryzysem.
Metody. Badania przeprowadzono na podstawie analizy literatury przedmiotu oraz za pomocą
wywiadów z Hindusami przebywającymi w Indiach w czasie pandemii, których autorka
zna od czasu prowadzenia badań terenowych w 2011 roku. Część wywiadów odbyła
się na terenie Polski z Hindusami, którzy wrócili do kraju, a część przez aplikację WhatsApp.
Respondentów pytano o ich refl eksje na temat życia rodzinnego w trakcie trwania
pandemii. Odpowiedzi zapisywano w dzienniku. Pytania do wywiadu były częściowo
ustrukturyzowane ze względu na trudność w przewidzeniu historii badanych rodzin.
Wyniki i wnioski. Wyniki badań ukazują nie tylko egzotyczny obraz rodziny połączonej,
typowej dla hinduskiego kręgu kulturowego, lecz przede wszystkim problemy, z jakimi
w XXI wieku muszą mierzyć się rodziny indyjskie na skutek pandemii COVID-19 oraz
sposoby radzenia sobie z sytuacją kryzysową. To właśnie rodziny rozszerzone zostały najbardziej
dotknięte chorobą ze względu na fakt, że w takich gospodarstwach domowych jej
członkowie zarażali siebie nawzajem. Jednocześnie członkowie, wspierając się wzajemnie
i spędzając wspólnie czas, najłatwiej przeszli przez okres izolacji.
Psychological characteristics of perfectionism in youth
Authors: Świerczyńska Justyna , Pawłowska Beata , Chojnowska-Ćwiakała Izabela , Troczyńska Beata
Published: February 2024

Cel. Celem pracy jest porównanie nasilenia perfekcjonizmu u badanych osób z uwzględnieniem
ich podziału na płeć, miejsce zamieszkania oraz strukturę rodziny. Analizie poddano
zależności między nasileniem perfekcjonizmu a wiekiem badanych, ich osiągnięciami
szkolnymi oraz poziomem wykształcenia rodziców. Badaniami objęto grupę 345 osób
(198 dziewcząt i 147 chłopców) w wieku od 12 do 16 lat.
Metody. Zastosowano Wielowymiarowy Kwestionariusz do Badania Perfekcjonizmu
FMPS autorstwa Frosta w tłumaczeniu i opracowaniu Stanisławy Tucholskiej oraz ankietę
socjodemografi czną autorstwa Justyny Świerczyńskiej.
Wyniki i wnioski. Otrzymane wyniki informują o występowaniu istotnych różnic w zakresie
nasilenia perfekcjonizmu i jego wymiarów między badanymi dziewczętami i chłopcami, osobami
mieszkającymi w mieście i na wsi oraz wychowującymi się w rodzinach pełnych i niepełnych.
Znaczące zależności ujawniono ponadto między perfekcjonizmem badanych, a ich
wiekiem, osiągnięciami szkolnymi oraz poziomem wykształcenia rodziców. Otrzymane wyniki
informują, że chłopcy mają wyższy poziom perfekcjonizmu niż dziewczęta. Neurotyczny
perfekcjonizm łączy się ze starszym wiekiem badanych dziewcząt. Adaptacyjny perfekcjonizm
łączy się z zamieszkiwaniem w mieście, wychowaniem się w rodzinie pełnej, wyższym wykształceniem
rodziców, wyższą średnią ocen i pozytywną oceną siebie jako ucznia.
The impact of the music therapy process on the functioning of a family of a child with special educational needs
Authors: Kantyka-Dziwisz Karolina
Published: February 2024

Wprowadzenie. Muzykoterapia stanowi jedną z form oddziaływania terapeutycznego
na dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Coraz częściej zajęcia wykorzystujące
terapeutyczne walory muzyki są obecne w ofercie placówek kształcenia specjalnego. Nawiązywana
jest współpraca między terapeutami, uczniami oraz ich rodzicami. Zarówno
podczas prowadzenia zajęć grupowych jak i indywidualnych.
Cel. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie odziaływania procesu muzykoterapeutycznego
na funkcjonowanie rodziny dziecka z niepełnosprawnością.
Materiały i metody. Badania jakościowe, metoda indywidualnych przypadków, narzędzia
badawcze: wywiad w formie rozmowy, obserwacja.
Wyniki. Artykuł prezentuje wyniki prowadzonej eksploracji badawczej. Przedstawia wypowiedzi
opiekunów dziecka z niepełnosprawnością oraz rezultaty prowadzonych zajęć
muzykoterapeutycznych.
Wnioski. Możemy zauważyć, że wprowadzenie oddziaływań muzykoterapeutycznych
przyniosło korzystne rezultaty, a co za tym idzie podniosło jakość życia rodziny ucznia z niepełnosprawnością. Zarówno pod kątem funkcjonowania w domu jak
i poza nim.
Legal aspects of the foster parent’s limited decision-making power concerning the child
Authors: Wilk Aleksandra
Published: February 2024

Wprowadzenie. Ograniczenie władzy rodzicielskiej poprzez umieszczenie dziecka w rodzinie
zastępczej wywołuje m.in. skutki w zakresie rozdzielenia praw i obowiązków między
rodzicami zastępczymi a rodzicami biologicznymi. Rodzice biologiczni zachowują
bowiem niektóre uprawnienia rodzicielskie. Brak wystarczająco jednolitych i precyzyjnych
regulacji prawnych określających zakres praw i obowiązków obu rodzin może powodować
realne trudności w prawidłowym wypełnianiu ról rodzicielskich, gdy pomiędzy
rodzinami nie ma porozumienia.
Cel. Przedmiotem rozważań w niniejszym opracowaniu jest problematyka zasadności
ograniczenia w prawie zakresu decyzyjności rodziców zastępczych w sprawach dziecka
umieszczonego w rodzinie zastępczej. Celem rozważań jest wskazanie na niejednolitość
przepisów prawnych w tym obszarze, a także próba odpowiedzi na pytanie, czy ograniczenia
zakresu decyzyjności rodzica zastępczego wynikające z przepisów pozwalają na
skuteczną ochronę dobra dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Istotne przy tym
bowiem jest to, że dziecko umieszcza się w rodzinie zastępczej m.in. z tego powodu, że
rodzice biologiczni stworzyli sytuację zagrożenia dla jego dobra. Uzasadnione wydaje się
zatem założenie, że przy zachowaniu tymczasowości pieczy zastępczej rodzice zastępczy powinni dysponować szerszym zakresem uprawnień decyzyjnych wobec podopiecznego
niż obecnie przewidują to przepisy prawa. Problem ten jest wielowątkowy, a wobec niedostatecznego
uregulowania tej kwestii może zaistnieć trudność w realizacji uprawnień
wspólnie przez rodziców biologicznych i zastępczych, zwłaszcza jeżeli brak jest między
nimi porozumienia i chęci współpracy.
Materiały i metody. W przyjętej metodologii pracy zastosowano teoretyczno-prawne
i dogmatyczno-prawne metody badawcze, opierające się na analizie materiału merytorycznego
oraz poglądach przedstawicieli doktryny prawa. Podstawą rozważań była również
analiza piśmiennictwa oraz orzecznictwa. Problemowo przeanalizowano zagadnienie
prawne będące przedmiotem opracowania.
Wnioski. W polskim systemie prawnym podział kompetencji między rodziców zastępczych
a biologicznych nie gwarantuje prawnej ochrony dobra dziecka. Zauważalny chaos
w przepisach nie sprzyja też popularyzacji idei rodzicielstwa zastępczego, które jest
obecnie tak pożądane. Uzasadniony wydaje się postulat uelastycznienia obowiązujących
regulacji, które powinny wyznaczać ograniczenia w decyzyjności raczej dla rodziców biologicznych,
a nie zastępczych, jak ma to miejsce obecnie.
Bringing up a child with autism. Parental stress and burnout syndrome in a time perspective context
Authors: Kossewska Joanna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Rodzice dzieci z ASD doświadczają przewlekłego stresu oraz wypalenia
rodzicielskiego ze względu na duże obciążenie związane z wychowaniem dziecka. Zrównoważana
perspektywa temporalna stanowi zasób osobowy ułatwiający radzenie sobie
z obciążeniami i stresem. Nieliczne jeszcze publikacje dostarczają danych na temat wzorca
perspektyw temporalnych występującego u rodziców dzieci z ASD.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie analizy wyników polskich badań potwierdzających
specyfikę wzorców temporalnych występujących u rodziców dzieci z ASD oraz ukazanie
możliwości wykorzystania terapii opartej na koncepcji perspektyw temporalnych
Zimbardo dla minimalizacji objawów PTSD.
Materiały i metody. W pracy zastosowano analizę danych literaturowych
Wyniki. Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż u rodziców dzieci z ASD
częściej niż u rodziców dzieci z ZD występuje nieprzystosowawczy wzorzec perspektyw
temporalnych, co może być wyznacznikiem PTSD.
Wnioski. Istnieją argumenty świadczące, iż zastosowanie interwencji terapeutycznych
zrealizowanych w nurcie terapii opartej na koncepcji Zimbardo może być skuteczne dla
złagodzenia stresowych objawów i poprawy jakości życia rodziców dzieci z ASD.
The functioning of families with children with intellectual disabilities – selected aspects
Authors: Lipińska-Lokś Jolanta
Published: February 2024

Wprowadzenie. Niepełnosprawność dziecka zawsze, choć w różnym stopniu, wpływa na
wypełnianie funkcji rodziny, wyznacza jej styl życia. Codzienność rodzin obfituje w liczne
i różnorodne sytuacje trudne, które mogą stanowić zarówno problem nie do pokonania,
jak i wyzwanie, z którym po prostu należy się zmierzyć – samemu lub korzystając z tak
ważnego wsparcia społecznego.
Cel. Celem badań jest pokazanie funkcjonowania rodzin dzieci z niepełnosprawnością
intelektualną. Z uwagi na złożoność podjętej problematyki diagnozie poddano tylko wybrane
aspekty funkcjonowania rodzin, ukazując jednocześnie zmiany w realizacji funkcji
rodziny w wyniku pojawienia się w rodzinach dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
Materiały i metody. Badania przeprowadzono w nurcie badań jakościowych, metodą
indywidualnych przypadków, z wykorzystaniem techniki wywiadu i zastosowaniu dyspozycji
do wywiadu. Grupę badawczą stanowiło 15 rodzin dzieci z niepełnosprawnością
intelektualną. Wywiadu udzieliło 12 matek i 3 ojców uczniów różnych form edukacji specjalnej
uczęszczających do szkół podstawowych na terenie Zielonej Góry.
Wyniki. Przeprowadzone badania pokazały funkcjonowanie rodzin dzieci z niepełnosprawnością.
Bez wątpienia należy mówić o dynamice zmian w tych rodzinach, o zmianach
w wypełnianiu praktycznie wszystkich funkcji realizowanych przez rodziny.
Wnioski. Na funkcjonowanie rodzin doświadczających niepełnosprawności dzieci wpływa
radzenie sobie rodziców w trudnej sytuacji, przebieg procesu adaptacji do niepełnosprawności
dziecka, a także samo funkcjonowanie dziecka oraz doświadczanie przez rodziny
wsparcia społecznego.
Cultural or inculturative function of the modern family?
Authors: Ferenz Krystyna
Published: February 2024

Cel. Ukazanie zmienności form realizacji funkcji rodziny określanej jako kulturotwórcza,
przy zachowaniu jej roli we wprowadzaniu młodego pokolenia w uczestnictwo w kulturze.
Metoda. Analiza zmienności form realizacji funkcji wprowadzania w kulturę zastaną otoczenia społecznego oraz w szersze kręgi kulturowe; wskazywanie na wartości uniwersalne
w kształtowaniu osobowości kulturowej.
Wnioski. Funkcja zwana kulturotwórczą jest w rodzinie przede wszystkim funkcją inkulturacyjną. Rodzina pełni misję wprowadzania w świat wartości kulturowych wobec jednostki i grupy
Family Nutrition Education
Authors: Seń Mariola
Published: February 2024

Cel. Środowisko rodziny jest dla jej członków, a w szczególności dzieci, niezwykle ważnym miejscem, gdzie dokonuje się kształtowanie ich wiedzy i umiejętności oraz rozumienia wpływu różnorodnych czynników i praw rządzących procesami oddziaływującymi na
stan ich zdrowia. Rodzice/opiekunowie są z reguły pierwszymi osobami, wprowadzającymi dziecko w świat heterogenicznych pojęć i doświadczeń, pomagając mu zrozumieć otaczającą rzeczywistość. Od nich uczy się dziecko rozumienia pojęcia zdrowia, sposobu
dbania o zdrowie, a także zachowań związanych z żywieniem, rodzice wskazują, które pokarmy są dla niego dobre, a które będą niepożądane. To rodzice są pierwszymi edukatorami i dostarczycielami wzorców i norm oraz pożądanych zachowań, sprawując jednocześnie pieczę nad ich przestrzeganiem. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na istotę edukacji żywieniowej i rolę rodziny w rozwoju zdrowia dziecka, które powinno nauczyć się odpowiednich nawyków zdrowotnych związanych z dietą i przestrzeganiem zasad prawidłowego żywienia od wczesnego dzieciństwa, w powiązaniu z oddziaływaniem różnorodnych czynników i wpływów.
Metoda. W pracy wykorzystano metodę analizy źródeł literaturowych w tym zakresie.
Wnioski. W artykule wskazano na zależność zachodzącą pomiędzy wielością złożonych czynników a kształtowaniem preferencji żywieniowych u dzieci w toku socjalizacji w rodzinie, i na rolę edukacji żywieniowej w tym zakresie.
Physical activity of young people – meaning of family traditions
Authors: Grabowska Barbara , Jakubowska Luba
Published: February 2024

Celem pracy było sprawdzenie znaczenia podstawowego środowiska wychowawczego – jakim jest rodzina – dla podejmowania aktywności fizycznej wśród młodych ludzi. Badania zostały przeprowadzone wśród młodych ludzi w wieku od 19 do 23 lat (N=629). Wśród badanych osób 474 respondentów (75,4%) pochodziło z dużych miast, a 155 (24,6%) z małych miejscowości. Wszystkie osoby badane były osobami studiującymi. Do badań wykorzystano kwestionariusz ankiety o aktywności fizycznej.
New media in the educational space of preschool children – opportunities and threats
Authors: Kędzior Jolanta
Published: February 2024

Cel. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie obecności nowych mediów w przestrzeni edukacyjnej dzieci w wieku przedszkolnym, z uwzględnieniem szans i zagrożeń ich rozwoju. TIK są obecne nie tylko środowiskach rodzinnych dzieci. Ich wykorzystywanie rekomenduje się w programach pracy przedszkolnej w wielu krajach, w tym również w Polsce. Kwestie te wymagają refleksji dotyczącej teorii i praktyki pedagogicznej, wyznaczają także kierunki działań edukacyjnych.
Metody. Analiza literatury przedmiotu (publikacji naukowych, raportów z badań), analiza wybranych TIK.
Wyniki. Obecnie korzystanie z TIK przez polskie dzieci w wieku przedszkolnym jest powszechne. Robi to dwie trzecie populacji, w tym co czwarte dziecko codziennie, ponieważ często mają one już własne urządzenia mobilne. Nowe media służą najczęściej rozrywce
(oglądanie filmów, gry i zabawy). Celom edukacyjnym, zdaniem badanych rodziców, służy korzystanie z aplikacji typu puzzle, memory, bądź aplikacji rozwijających kreatywność. Dwie trzecie rodziców deklaruje, że dzieci korzystają z tych urządzeń w ich obecności. Niepokojące jest jednak, że równie często dorośli udostępniają je potomstwu, kiedy muszą zająć się własnymi sprawami, a niektórzy stosują to jako rodzaj nagrody dla córki czy
syna. W takim kontekście istotne stało się zaprezentowanie szans i zagrożeń dla rozwoju dzieci w edukacyjnej cyberprzestrzeni. Uwzględniono sfery rozwoju: poznawczego, fizycznego i motorycznego, oraz społecznego i emocjonalnego małego człowieka.
Wnioski. Wiedza o warunkach, możliwościach i skutkach stosowania nowych mediów przez/z dziećmi w wieku 3–6 lat może być podstawą do konstruowania właściwych rozwiązań w praktyce edukacji przedszkolnej, jak też wskazówek dla rodziców. Na podstawie wyników analizy wybranych TIK, w artykule zaprezentowano rekomendowane przez autorkę narzędzia (w tym do komunikowania się), strony internetowe, portale edukacyjne, aplikacje do wykorzystywania w przestrzeni edukacyjnej takich dzieci.
Performing the professional role by teachers with experiences of reversing roles in the family
Authors: Żłobicki Wiktor
Published: February 2024

Cel. Wskazuje się, że istnieje związek między doświadczeniem parentyfikacji, czyli odwrócenia ról w rodzinie, i skutkami traumy relacyjnej wynikającej z parentyfikacji, a charakterem pracy zawodowej związanej z szeroko rozumianym pomaganiem. Badania potwierdzają, że osoby wybierające na przykład zawód nauczyciela, lekarza, psychologa, psychoterapeuty czy pielęgniarki – same często doświadczyły parentyfikacji w rodzinie pochodzenia. Celem
artykułu jest zwrócenie uwagi na możliwe zakłócenia w wypełnianiu roli zawodowej przez nauczycieli, którzy w dzieciństwie doświadczyli odwrócenia ról w rodzinie.
Metoda. Analiza tekstów naukowych polskich i zagranicznych.
Wyniki. Doświadczenie parentyfikacji może być predyktorem zakłóceń w wypełnianiu roli zawodowej nauczyciela. Biorąc pod uwagę społeczne znaczenie systemu edukacji, wydaje się potrzebne podjęcie reprezentatywnych analiz empirycznych na temat skutków parentyfikacji w wypełnianiu roli zawodowej nauczycieli, i w konsekwencji podejmowanie działań o charakterze psychoedukacyjnym.
Chosen psychoeducational aspects of raising a child with a lethal defect
Authors: Jarzębińska Aneta
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu było opisanie przeżyć rodziców opiekujących się dzieckiem z letalnym zespołem Millera-Diekera.
Metody: Opisanie przeżyć rodziców było możliwe dzięki zastosowaniu metody
analizy treści w jej jakościowej odmianie. Materiał badawczy pochodził z bloga prowadzonego przez matkę dziecka z zespołem Millera-Diekera. Do badania przystąpiono z wstępną wiedzą na temat tego, jakie zagadnienia uda się zidentyfikować w tekście. Założono zatem listę kategorii głównych. Po wielokrotnej lekturze treści bloga wydobyto kategorie szczegółowe, które następnie, za zgodą autorki bloga, zilustrowano fragmentami jej wypowiedzi.
Rezultaty: Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że problemy rodziców dziecka z chorobą letalną dotyczą większości sfer funkcjonowania rodziny. W odpowiedzi na nie rodzice podejmowali działania w sensie mentalnym, emocjonalnym i behawioralnym, które stanowiły swego rodzaju strategie radzenia sobie z sytuacją kryzysową. Okazało się, że obecność chorego dziecka była czynnikiem korzystni wpływającym na zdobywanie zasobów, rozwój osobowy i relacje społeczne członków rodziny. Jest to argument za zrównoważonym podejściem w analizach sytuacji rodziców dziecka z chorobą śmiertelną, w których, nie negując trudności związanych z jego wychowaniem, podkreśla się płynące z tego korzyści.
Wnioski: Ostatecznie przeprowadzona analiza dotyczyła wybranych aspektów zagadnienia i opierała się na badaniu przypadku. Cenne byłoby zatem podjęcie dalszych badań, obejmujących większą populację.
Openness of students relations with parents and teachers
Authors: Samujło Małgorzata Agnieszka , Sokołowska-Dzioba Teresa
Published: February 2024

Cel: Celem podjętych badań uczyniono określenie postrzegania przez uczniów poziomu otwartości w relacjach nawiązywanych w środowisku rodzinnym i szkolnym.
Metody: Badania przeprowadzono wśród uczniów liceów ogólnokształcących na podstawie Skali Postaw Rodzicielskich w opracowaniu M. Plopy (wersja dla młodzieży) oraz kwestionariusza do diagnozowania otwartości uwzględniającego wymiary wyodrębnione przez D. W.  Johnsona.
Wyniki: Uzyskane wyniki wskazują, w jakim zakresie uczniowie przejawiają otwartość w kontaktach interpersonalnych w środowisku rodzinnym i szkolnym. Uczniowie dostrzegali znaczenie otwartości w porozumiewaniu się. Podkreślali, że sprzyja ona
rozwojowi relacji oraz potrafili określić jej pożyteczność. Znaczna część uczniów nie radziła sobie z wiązaniem przekazywanych komunikatów z doświadczeniami z przeszłości. Badani w większości błędnie stwierdzali, że należy być zawsze otwartym, a nie stosownie do sytuacji, w których uczestniczą.
Wnioski: Wśród licealistów, którzy spostrzegali przeciętne nasilenie pozytywnych postaw matek i ojców, zróżnicowany jest poziom otwartości w relacjach z rodzicami i nauczycielami. Adekwatna otwartość w komunikacji pozwala na zachowanie równoważności podmiotów interakcji w wielowymiarowych relacjach rodzice – dzieci i nauczyciele – uczniowie. Zapewnia partnerstwo w dialogu, warunkujące prawidłowe
porozumiewanie się w procesie wychowania.