«ТӨҢКЕРІЛГЕН СЫНЫП» ТЕХНОЛОГИЯСЫ НЕГІЗІНДЕ БОЛАШАҚ БИОЛОГИЯ МҰҒАЛІМІНІҢ КӘСІБИ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Authors: Жайынбаева С.К. 
Published: January 2024

В статье рассмотрен вопрос формирования профессиональной компетентности будущего учителя биологии. Проанализировано определение «компетентность», «профессиональная педагогическая компетентность» в трудах и исследованиях зарубежных и казахстанских педагогов-ученых. В Законе РК «О статусе педагога» поставлена приоритетная позиция в решении вопросов совершенствования качества образования и повышение социального статуса педагога. Учитывая данную позицию, будущим учителям необходимо уметь правильно и грамотно проектировать образовательный процесс, генерировать новые идеи, развивать исследовательские и социальные навыки, а также максимально использовать свои ресурсы, сознательно управлять своим временем и течением жизни. Как указано в Профессиональном стандарте «Педагог» одной из приоритетных задач в деятельности учителя является применение современных педагогических технологий. Соответственно, это требует создание в ВУЗе инновационной среды. Эффективной технологией при организации образо- вательного процесса, по мнению авторов, является технология «Перевернутый класс» («Inverted Classroom»). В статье дана характеристика, алгоритм, инструменты организации учебного процесса по данной технологии. Проведен сравнительный анализ традиционного и «перевернутого» подхода. С целью определения уровня развития творческого мышления (креативности) и готовности к профессиональной деятельности будущих учителей биологии со студентами 3-4 курсов (N=70) ОП «Подготовка учителей биологии» на этапе констатирующего исследования проведен адаптированный опросник Джонсона по шкале Лайкерта и 4 открытых вопроса. Результаты опроса показывают, что студенты демонстрируют положительное отношение к смешанному обучению, особенно в отно- шении мотивационной сферы, применению технологий и активному обучению, однако испытывают сложности в организации самообучения (а именно проявление ответственности и самостоятельности в выполнении заданий). Ключевые слова: профессиональная компетентность, будущий учитель биологии, технология

Мақалада болашақ биология мұғалімінің кәсіби құзыреттілігін дамыту мәселесі қарастырылған. Шетелдік және қазақстандық педагог-ғалымдардың еңбектері мен зерттеулеріндегі «құзыреттілік», «кәсіби педагогикалық құзыреттілік» ұғымдарының анықтамасы талданды. Қазақстан Респуб- ликасының «Педагог мәртебесі туралы» Заңында білім сапасын арттыру және педагогтың әлеуметтік мәртебесін арттыру мәселелерін шешуде басымдық берілген. Осы ұстанымды ескере отырып, болашақ мұғалімдер оқу-тәрбие үрдісін дұрыс және сауатты жобалау, жаңа идеяларды тудыру, зерттеушілік және әлеуметтік дағдыларды дамыту, сонымен қатар өз ресурстарын барынша тиімді пайдалану, өз уақытын және өмір ағымын саналы түрде басқара білуі керек. «Мұғалім» кәсіби стандартында айтылғандай, мұғалім іс-әрекетіндегі басым міндеттердің бірі заманауи педагогикалық технологияларды қолдану болып табылады. Тиісінше, бұл ЖОО-да инновациялық орта құруды талап етеді. Оқу процесін ұйымдастырудың тиімді технологиясы авторлардың пікірінше, «Төңкерілген сынып» технологиясы. Мақалада осы технологияны пайдалана отырып, оқу процесін ұйымдастыру- дың сипаттамалары, алгоритмі және құралдары берілген. Дәстүрлі және «инверттелген» тәсілге салыстырмалы талдау жүргізілді. Шығармашылық ойлаудың (креативтіліктің) даму деңгейін және болашақ биология мұғалім- дерінің кәсіби қызметіне дайындығын анықтау мақсатында «Биология мұғалімдерін даярлау» ББ 3-4 курс (N=70) студенттерімен анықтаушы зерттеу кезеңінде Лайкерт шкаласы бойынша Джонсонның бейімделген сауалнамасы және 4 ашық сұрақ өткізілді. Сауалнама нәтижелері студенттердің аралас оқытуға, әсіресе мотивациялық салаға, технологияларды қолдануға және белсенді оқытуға қатысты оң көзқарасын көрсететінін көрсетеді, бірақ олар өзін-өзі оқытуды ұйымдастыруда қиындықтарға тап болады (атап айтқанда, тапсырмаларды орындауда жауапкершілік пен тәуелсіздіктің көрінісі). Түйін сөздер: кәсіби құзыреттілік, болашақ биология мұғалімі, «Төңкерілген сынып» техноло- гиясы, подкаст, водкаст, алдын ала водкастинг, «face-to-face».

The article discusses the issue of developing the professional competence of a future biology teacher. The definition of «competence», «professional pedagogical competence» in the works and studies of foreign and Kazakh teacher-scientists is analyzed. The Law of the Republic of Kazakhstan «On the Status of a Teacher» sets a priority position in addressing issues of improving the quality of education and increasing the social status of a teacher. Given this position, future teachers need to be able to correctly and competently design the educational process, generate new ideas, develop research and social skills, as well as make the most of their resources, consciously manage their time and the course of life. As stated in the Professional Standard «Teacher», one of the priority tasks in a teacher’s activity is the use of modern pedagogical technologies. Accordingly, this requires the creation of an innovative environment at the university. An effective technology for organizing the educational process, according to the authors, is the « Inverted Classroom» technology. The article provides characteristics, algorithm, and tools fororganizing the educational process using this technology. A comparative analysis of the traditional and «inverted» approach was carried out. In order to determine the level of development of creative thinking (creativity) and readiness for professional activity of future biology teachers with 3-4 year students (N=70) of the EP «Training of Biology Teachers», at the stage of the ascertaining study, an adapted Johnson questionnaire was conducted on a Likert scale and 4 open questions. The survey results show that students demonstrate a positive attitude towards blended learning, especially in relation to the motivational sphere, the use of technology and active learning, but experience difficulties in organizing self-learning (namely, showing responsibility and independence in completing tasks). Keywords: professional competence, future biology teacher, technology «Inverted Classroom», podcast, vodcast, pre-vodcasting, «face-to-face».