Σύνδρομο υπνικής άπνοιας και πολιτικές πρόληψης ατυχημάτων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.
Authors: Βλαχαντώνη Ίρις-Θεοδώρα 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Οι ακούσιες σωματικές κακώσεις έχουν σοβαρές συνέπειες σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο, παρότι στη μεγάλη τους πλειοψηφία αποτελούν προβλέψιμο και προλήψιμο πρόβλημα Δημόσιας Υγείας. Στόχοι της παρούσας διατριβής ήταν: 1) η αναζήτηση διαφοροποιήσεων των πολιτικών πρόληψης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και η ανάδειξη των στοιχείων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα και την εφαρμοσιμότητα καλών πρακτικών, 2) η επισήμανση καινοφανών παραγόντων κινδύνου για πρόκληση ακούσιων σωματικών κακώσεων και συνακόλουθων σωματικών κακώσεων, όπως η Αποφρακτική Υπνική Άπνοια (ΑΥΑ) με στόχο να διερευνηθούν με προσεγγίσεις ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας νομοθετικά κενά στην εκτίμηση του μεγέθους του προβλήματος στους οδηγούς αγοραίων μέσων μεταφοράς (ταξί), καθώς και εμπόδια ή διευκολυντικοί παράγοντες στην αναζήτηση και χρήση υπηρεσιών ελέγχου του νοσήματος και 3) η συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και μετα-ανάλυση των δημοσιευμένων στοιχείων σχετικών με την πιθανή συμβολή της CPAP στη βελτίωση της αρτηριακής δυσκαμψίας σε ασθενείς με ΑΥΑ.Μεθοδολογία: Αναπτύχθηκε πρότυπο ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας καλών πρακτικών από πραγματογνώμονες της Δημόσιας Υγείας σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και βαθμολόγηση της δυνατότητας μεταφοράς στις χώρες τους. Αναφορικά με τη μελέτη του ΣΑΥ, συλλέχθησαν δεδομένα από οδηγούς ταξί σύμφωνα με την τροποποιημένη κλίμακα του Βερολίνου. Στους υψηλού κινδύνου για ΣΑΥΑ οδηγούς μετά τη δοκιμασία, προσφέρθηκε δυνατότητα δωρεάν νυκτερινής οξυμετρίας και πολυυπνογραφίας ενώ ανάμεσα στους οδηγούς που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, έγινε προσπάθεια να εκτιμηθούν μέσω ποιοτικής μελέτης και συνεντεύξεων, παράγοντες που επηρέασαν την απόφασή τους. Για τη μετα-ανάλυση, αναπτύχθηκε αλγόριθμος αναζήτησης και αξιολόγησης της δημοσιευμένης βιβλιογραφίας σχετική με την επίδραση της CPAP στην αρτηριακή δυσκαμψία σε ασθενείς με ΑΥΑ, σύμφωνα με τα κριτήρια PRISMA. Αποτελέσματα: Διαπιστώθηκε ότι η διαθεσιμότητα υλικού και η δεκτικότητα του κοινού συμβάλλουν στην επιτυχία της μεταφοράς πολιτικών, αντίθετα με την έλλειψη οικονομικών πόρων, που αναγνωρίστηκε ως ανασταλτικός παράγοντας. Oι πολιτικές πρόληψης είναι πιο πιθανό να εφαρμοστούν σε επαγγελματικούς χώρους που έχουν σχέση με την κατασκευή και τη βιομηχανία και αφορούν πολυδιάστατες παρεμβάσεις, σε σχέση με περιβαλλοντικές αλλαγές ή διαδικασίες επιβολής νόμων. Στην ομάδα οδηγών ταξί που μελετήθηκε, περίπου ένας στους 4 εκτιμήθηκε ως υψηλού κινδύνου, αλλά μόνον 22 προσήλθαν για περαιτέρω εξέταση, δεκαεπτά από τους οποίους διαγνώστηκαν με ΣΑΥΑ. Η έκθεση σε υψηλά επίπεδα άγχους σε συνδυασμό με την προσπάθεια για οικονομική επιβίωση εκτιμήθηκε ως βασική αιτία μη συμμετοχής, ενώ οι προτάσεις για τρόπους καλύτερης προσέγγισης των οδηγών περιελάμβανε ιατρική εκτίμηση στο χώρο εργασίας και οικονομικά κίνητρα. Από τα δεκαπέντε άρθρα (n=615 ασθενείς) που κρίθηκαν επιλεξιμα για τη μετα-ανάλυση απομονώθηκαν όσα μελετούσαν δείκτες αρτηριακής δυσκαμψίας, οι οποίοι φαίνεται ότι βελτιώνονται σημαντικά με χρήση CPAP. Συμπεράσματα: Οι απόψεις λειτουργών Δημόσιας Υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης συγκλίνουν στην ανάγκη διάχυσης της πληροφορίας για τις διαθέσιμες καλές πρακτικές μείωσης των ακούσιων σωματικών κακώσεων όπως συνοψίζονται στον Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά των Ατυχημάτων, τα οποία πρέπει όμως να συνδυάζονται με έλεγχο της δεκτικότητας του κοινού για την επιτυχή μεταφοράς τους, ενώ η έλλειψη οικονομικών πόρων για τον παραγκωνιζόμενο αυτό τομέα, είναι κοινά αναγνωρίσιμος ανασταλτικός παράγοντας. Oι πολιτικές πρόληψης είναι πιο πιθανό να εφαρμοστούν σε κατασκευαστικούς και βιομηχανικούς χώρους και πολυδιάστατες παρεμβάσεις. Οσον αφορά κενφοανείς παράγοντες κινδύνου, ιδιαίτερα υψηλή βρέθηκε στη χώρα μας η συχνότητα των οδηγών ταξί σε κίνδυνο για ΣΑΥΑ. Η επαγγελματική αυτή ομάδα φαίνεται ότι είναι δύσκολα προσεγγίσιμη αναδεικνύοντας την ανάγκη για προσαρμογή της ιατρικής εκτίμησης. Από βιολογικής πλευράς, η μετα-ανάλυση έδειξε σημαντική βελτίωση όλων των δεικτών αρτηριακής δυσκαμψίας μετά από θεραπεία με CPAP σε ασθενείς με ΑΥΑ.