Οι επιπτώσεις της ποιότητας των καυσίμων σε κινητήρες και περιβάλλον
Authors: Καλλίγερος Σταμάτιος 
Published: August 2021

Στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η μελέτη της ποιότητας των υγρών καυσίμων και οι επιπτώσεις της στους κινητήρες και στο περιβάλλον. Μέχρι τώρα, ο ποιοτικός έλεγχος των υγρών καυσίμων που φθάνουν στον τελικό καταναλωτή ήταν σχεδόν ανύπαρκτος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτίθεται να εφαρμόσει ένα ενιαίο πρότυπο ελέγχου της ποιότητας των υγρών καυσίμων που διακινούνται εντός των συνόρων της. Μάλιστα, στην εποχή μας, ο ποιοτικός έλεγχος στη διάθεση, στην εμπορία και στην κατανάλωση των υγρών καυσίμων είναι επιβεβλημένος. Πρέπει να γίνει συνείδηση όλων η ύπαρξη ενός ποιοτικού «πλαφόν» για τα υγρά καύσιμα. Μ’ αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η περιβαλλοντική επιβάρυνση και οι συνέπειες που έχει η τελευταία, στην υγεία και την οικονομία. Οι προδιαγραφές των υγρών καυσίμων αλλάζουν και βελτιώνονται με αποκλειστικό σκοπό την επίτευξη του τρίπτυχου καθαρότερων καυσίμων, καλύτερης απόδοσης των κινητήρων και την όσον το δυνατόν λιγότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή παρακολουθήθηκε η συμμόρφωση όλων των μεταβλητών που επηρεάζουν την ποιότητα των υγρών καυσίμων. Ταυτόχρονα εξετάστηκε η συμμόρφωση στις νέες αυστηρότερες προδιαγραφές που επιβλήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Η παρούσα εργασία αποτελείται από δεκαέξι κεφάλαια ταξινομημένα σε δύο κύριες ενότητες. Η πρώτη ενότητα απαρτίζεται από επτά κεφάλαια και αποτελεί το θεωρητικό υπόβαθρο. Η δεύτερη ενότητα, που είναι το πειραματικό μέρος, αποτελείται από εννέα κεφάλαια. Το θεωρητικό μέρος πραγματεύεται αρχικά την ενεργειακή εξάρτηση από το πετρέλαιο που έχει όλη η υφήλιος, τις προοπτικές που ανοίγονται και, σύμφωνα με κάποια σενάρια, τον τρόπο εξέλιξης της προσφοράς και της ζήτησης των επόμενων χρόνων. Στη συνέχεια αναλύονται οι βασικές ιδιότητες του αργού πετρελαίου και οι διεργασίες διύλισης στις οποίες υπόκεινται ώστε να παραχθούν τα προϊόντα που φτάνουν στον τελικό καταναλωτή. Εδώ γίνεται, για πρώτη φορά, λόγος για την ποιότητα αφού για την επίτευξη των διαφόρων προδιαγραφών αυξομειώνεται και η «ένταση» των εκάστοτε διεργασιών. Περιγράφονται και αναλύονται οι προδιαγραφές των υγρών καυσίμων που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν από τα κράτη μέλη της. Στη συνέχεια καταγράφονται οι προδιαγραφές που ορίζονται από την ελληνική νομοθεσία και η εναρμόνισή τους με τις ευρωπαϊκές, ενώ καταγράφονται και οι αλλαγές στις προδιαγραφές. Επιπροσθέτως, περιγράφεται η λειτουργία των μηχανών εσωτερικής καύσεως και τα μέρη αυτών που έρχονται σε επαφή και επηρεάζονται από την ποιότητα των καταναλισκόμενων καυσίμων. Το τελευταίο, έχει επιπτώσεις στις εκπομπές των κινητήρων. Επιπλέον, αναφέρεται ο τρόπος με τον οποίο το καύσιμο επηρεάζει αυτές τις εκπομπές. Οι εκπομπές των κινητήρων μετρώνται σε συγκεκριμένους οδηγικούς κύκλους όπως αυτοί είναι ορισμένοι τόσο για την Αμερική όσο και την Ευρώπη. Με βάση λοιπόν αυτούς, θα πρέπει να μετρώνται οι εκπομπές και η επίδραση της ποιότητας των καυσίμων σε αυτές. Τέλος, περιγράφονται οι ανάγκες που οδήγησαν στην δημιουργία ενός συστήματος διασφάλισης ποιότητας. Αναφέρονται οι προσπάθειες που έχει κάνει κάθε ευρωπαϊκό κράτος και ποιες από τις βασικές απαιτήσεις καλύπτει. Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι για την Ελλάδα δεν υπάρχουν τέτοια στοιχεία. Γι’ αυτό το λόγο, η παρούσα διατριβή προσπαθεί να καλύψει μερικά από τα ερωτήματα που τίθενται για την ανάπτυξη ενός συστήματος ποιοτικού ελέγχου. Στο πειραματικό μέρος της μελέτης, παρουσιάζεται αρχικά η αναλυτική μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για να καλυφθεί το θέμα. Γίνεται περιγραφή όλων των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση της ποιότητας των καυσίμων και οι τρόποι ώστε αυτό να γίνεται όσον το δυνατόν πιο αποτελεσματικά και γρήγορα. Ακολούθως, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα μιας εκτεταμένης δειγματοληψίας η οποία διήρκησε μια τριετία, από το 1999 έως το 2001, στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Αναλύονται εκτεταμένα τα ευρήματα και παρουσιάζονται οι διαπιστώσεις για την ποιότητα των καυσίμων που διακινούνταν κατά την διάρκεια αυτών των ετών σε συνάρτηση με μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε όλη την Ελληνική επικράτεια. Οι ενέργειες αυτές, έδωσαν τα πρώτα πραγματικά αποτελέσματα, έτσι ώστε να διαπιστωθεί ποιο καύσιμο παρουσιάζει πρόβλημα και που πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση, για την παρακολούθηση και την εποπτεία τους. Αφού διαπιστώθηκε που κυμαίνεται η ποιότητα των υγρών καυσίμων που διακινούνταν πραγματοποιήθηκαν πειράματα στον σταθερό πετρελαιοκινητήρα Petter AV-1 Lab του εργαστηρίου Τεχνολογίας καυσίμων & Λιπαντικών του Ε.Μ.Πολυτεχνείου με αποκλειστικό σκοπό να εξομοιώσουν τις επιπτώσεις της., επιπτώσεις που αφορούν τόσο την επίδοση του κινητήρα όσο και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Χρησιμοποιήθηκαν καύσιμα που παρασκευάστηκαν στο εργαστήριο και αντιπροσώπευαν τα ευρήματα της δειγματοληψίας. Δημιουργήθηκαν μίγματα πετρελαίου κίνησης-πετρελαίου θέρμανσης, πετρελαίου κίνησης-πετρελαίου ναυτιλίας και πετρελαίου κίνησης-διαλυτικού μέσου (white spirit). Σε όλες τις περιπτώσεις η επιβάρυνση του περιβάλλοντος ήταν αυξημένη. Διαπιστώθηκαν επίσης οι επιπτώσεις που έχει η, ηθελημένη ή μη, χρησιμοποίηση καυσίμων εκτός προδιαγραφών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει ότι το πετρέλαιο κίνησης πρέπει να περιέχει βιοντήζελ σε ποσοστό 5%-8%. Η έρευνα μας προχώρησε στην επίδραση του βιοντήζελ στο πετρέλαιο ναυτιλίας. Για το λόγο αυτό εξετάστηκε η χρήση βιοντήζελ από ηλιέλαιο και ελαιόλαδο στο ναυτιλιακό πετρέλαιο. Συστήνεται επίσης η χρησιμοποίηση του βιοντήζελ ως ιχνηθέτης με σκοπό την αντικατάσταση των παραδοσιακών ιχνηθετών. Ειδικά στο πετρέλαιο ναυτιλίας οι παραδοσιακοί ιχνηθέτες έχουν αποδειχτεί ανεπαρκείς. Τέλος, στο τελευταίο κεφάλαιο με τίτλο «Συμπεράσματα-Προτάσεις» δίδονται συνοπτικά τα συμπεράσματα που εξήχθησαν από τα αποτελέσματα της διατριβής καθώς και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα. Η κατανάλωση καυσίμων εκτός προδιαγραφών αυξάνει όλα σχεδόν τα είδη των εκπομπών. Αποτέλεσμα τούτου, είναι η διαπίστωση της αδυναμίας όλων σχεδόν των νέων τεχνολογιών αντιρρύπανσης στη μείωση των εκπομπών.