ВОЗМОЖНОСТИ ПОВЫШЕНИЯ УРОВНЯ ЧИТАТЕЛЬСКОЙ ГРАМОТНОСТИ УЧАЩИХСЯ
Authors: Sshaykhelislamov R.F. 
Published: October 2023

This article analyzes materials from the Commonwealth Economic and Development Organization (OECD) related to the Program for International Student Assessment (PISA) for 15-year-olds. The purpose of the analysis is to identify the reading literacy skills that students need to develop. The reasoning in this article begins with an analysis of the definition of reading literacy itself, which already provides some list of skills and abilities. Further examination of documentation and research in the area in question showed that the list of skills is ambiguous. Thus, this article attempts to provide some possible clarity, as skills are the result of learning. Consequently, a clear idea of the skills that need to be formed in the classroom at school, consistently develop them in subsequent grades. In this article the authors take the position that the value of reading literacy skills is, first of all, determined by their life necessity related to the need of already mature 15-year-olds to engage in economic and social relationships. Second, the results of the PISA study allow participating countries to implement reforms aimed at improving the quality of the educational system. Third, PISA results are directly related to the competitiveness rankings of OECD countries, in which non-OECD member countries also participate. The proposed article is part of a project related to research on the skills teachers need to be effective in preparing children for life, shaping their functional literacy. It may therefore be of interest to functional literacy researchers, school teachers, and teacher educators. Key words: skills, reading literacy, reading literacy levels, OECD, PISA.

В статье анализируются материалы Органиации экономического содружества и развития (ОЭСР), связанные с программой международной оценки достижений 15-летних учащихся (PISA). Цель анали- за – определение навыков читательской грамотности, которые необходимо формировать у школьников. Рассуждение в статье начинается с анализа самого определения читательской грамотности, где уже да- ется некоторый перечень навыков и способностей. Дальнейшее изучение документации и исследований в рассматриваемой области показало, что перечень навыков неоднозначен. Таким образом, авторами статьи была осуществлена попытка внести возможную ясность, так как навыки – результат обучения. Следовательно, четкое представление о навыках, которые необходимо формировать на занятиях в школе, последовательно развивать их в последующих классах. В статье авторы придерживаются позиции, что ценность навыков читательской грамотности, в пер- вую очередь, определяется их жизненной необходимостью, связанной с потребностью уже повзрослев- ших 15-летних подростков вступать в экономические и социальные отношения. Во-вторых, результаты исследования PISA позволяют странам-участникам осуществлять реформы, направленные на повыше- ние качества системы образования. В-третьих, результаты PISA непосредственно связаны с рейтингом конкурентоспособности стран ОЭСР, в котором также принимают и страны-участницы, не входящие в состав ОЭСР. Предлагаемая статья является частью проекта, связанного с исследованием навыков, необходимых педагогам для того, чтобы быть эффективными в подготовке детей к жизни, формировании их функци- ональной грамотности. Материал статьи, таким образом, может представлять интерес для ученых-ис- следователей вопросов функциональной грамотности, учителей школ и преподавателей педагогических вузов. Ключевые слова: навыки, читательская грамотность, уровни читательской грамотности, ОЭСР, PISA.

Мақалада Экономикалық ынтымықтастық пен даму ұйымы (ЭЫДҰ) 15 жылдық халықаралық студенттерді бағалау (PISA) бағдарламасына қатысты материалдары талданады. Талдау мақсаты – мек- теп оқушыларында қалыптасуы қажет оқу сауаттылығы дағдыларын анықтау. Мақалада дәлелдеу оқу сауаттылығының анықтамасын талдаудан басталады, мұнда дағдылар мен дағдылардың белгілі бір тізімі берілген. Құжаттаманы одан әрі зерделеу және осы бағыттағы зерттеулер дағдылар тізімі екіұшты екенін көрсетті. Осылайша, мақала авторлары мүмкін болатын түсінікті келтіруге тырысты, өйткені дағдылар оқудың нәтижесі болып табылады. Сондықтан мектептегі сыныпта қалыптасуы қажет дағдылар туралы нақты түсінік, оларды келесі сабақтарда дәйекті түрде дамыту. Мақалада авторлар оқу сауаттылығы дағдыларының құндылығы, ең алдымен, олардың өмірлік қажеттілігімен анықталады деген ұстанымды ұстанады, ол қазірдің өзінде жетілген 15 жастағы балалардың экономикалық және әлеуметтік қатынастарға түсу қажеттілігімен байланысты. Екіншіден, PISA зерттеуінің нәтижелері қатысушы елдерге білім беру жүйесінің сапасын арттыруға бағытталған реформаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Үшіншіден, PISA нәтижелері ЭЫДҰ-ға мүше емес елдерді де қамтитын ЭЫДҰ бәсекеге қабілеттілік рейтингімен тікелей байланысты. Ұсынылып отырған мақала балаларды өмірге дайындауда, олардың функционалдық сауаттылығын көптастыруда тиiмдi болу үшiн мұғалiмдерге қазеттi дағдыларды зерттеуге кысты жобаның бiр бiрiл. Функционалдық сауаттылықты зерттеуші-ғалымдарды, мектеп мұғалімдерін және педагогикалық жоғары оқу орындарындағы оқуды аяқтау. Түйін сөздер: дағдылар, оқу сауаттылығы, оқу сауаттылығының деңгейлері, ЭЫДҰ, PISA.