Οδοντική ανθρωπολογία - προσδιορισμός της βιολογικής ηλικίας σε σκελετικό υλικό και σύγχρονο πληθυσμιακό δείγμα ελέγχου
Authors: Ζαφείρη Βασιλική 
Published: January 2014

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής, που εκπονήθηκε στο Ανθρωπολογικό Μουσείο της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, αποτελεί ο έλεγχος της ακρίβειας και της αξιοπιστίας οδοντικών μεθόδων προσδιορισμού της βιολογικής ηλικίας τόσο σε αρχαίους σκελετικούς πληθυσμούς του ελλαδικού χώρου, όσο και σε ιατροδικαστές περιπτώσεις ή ζωντανά άτομα αγνώστων προσωπικών στοιχείων. Για το σκοπό αυτό ελέγχθηκαν ως προς την αποτελεσματικότητά τους οι ακόλουθες μακροσκοπικές και μικροσκοπικές μέθοδοι οδοντικού καθορισμού της βιολογικής ηλικίας ενός ατόμου ή ενός σκελετού, που συνεπάγονται οι νομοτελειακές και σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό γενετικά καθορισμένες διαδικασίες ανάπτυξης και εκφυλισμού του οδοντογναθικού συστήματος του ανθρώπου. Α) Μακροσκοπικές μέθοδοι • Η μέθοδος Ubelaker (1978) που μελετά τη διαδοχή ανατολής των δοντιών της νεογιλούς και της μόνιμης οδοντοφυΐας. • Οι μορφολογικές μέθοδοι των Miles (1962) και Brothwell (1963) που στηρίζονται στη διαβάθμιση της χρονικής αποτριβής της μύλης των δοντιών. • Η μορφομετρική μέθοδος Lamendin (1992) που μελετά τους χαρακτήρες της διαφάνειας της ρίζας και της περιοδοντικής υφίζησης. • Η ακτινογραφική μέθοδος Demirijian (1973) που αφορά την οδοντική ωρίμανση και τη σταδιακή ανάπτυξη των δοντιών από την αρχική καταβολή τους μέχρι την σύγκλειση του ακροριζίου. • Β) Μικροσκοπικές μέθοδοι • Η ιστολογική μέθοδος των Wittwer-Backofen και Buba (2002) που μελετά τη διαδικασία της ετήσιας εναπόθεσης οστείνης στη ρίζα του δοντιού. • Η συνδυαστική ιστολογική μέθοδος Gustafson (1950) που εξετάζει ταυτόχρονα τα οδοντικά χαρακτηριστικά της αποτριβής των δοντιών, της περιοδοντίτιδας, της δευτερογενούς οδοντίνης, της εναπόθεση οστέινης, της απορρόφησης και της διαφάνειας της ρίζας. Για τον έλεγχο των μεθόδων αυτών εξετάστηκαν σύγχρονες πληθυσμιακές ομάδες ενηλίκων και ανηλίκων ατόμων, γνωστής ηλικίας, καθώς και αρχαίο σκελετικό υλικό από αρχαιολογικές ανασκαφές. Συγκεκριμένα, εξέταση οδοντικού προσδιορισμού της βιολογικής ηλικίας πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις σύγχρονες πληθυσμιακές ομάδες ελλαδικής προέλευσης και σε έναν αρχαίο σκελετικό πληθυσμό της κλασικής Αθήνας: 1. Σύγχρονη πληθυσμιακή ομάδα ανηλίκων ατόμων ελλαδικής καταγωγής, ηλικίας 1,5 έως 17,5 ετών. Συνολικά εξετάστηκαν 322 άτομα, 116 αγόρια και 206 κορίτσια, με τη μέθοδο Ubelaker. 2. Σύγχρονη πληθυσμιακή ομάδα ανηλίκων ατόμων ελλαδικής καταγωγής, ηλικίας 2,5 έως 17 ετών. Συνολικά εξετάστηκαν 124 άτομα, 61 αγόρια και 63 κορίτσια, με τη μέθοδο Demirijian, βάσει πανοραμικών ακτινογραφιών. 3. Σύγχρονη πληθυσμιακή ομάδα ενηλίκων ατόμων ελλαδικής καταγωγής, ηλικίας 35 έως 81 ετών. Συνολικά εξετάστηκαν 62 άτομα, 26 άνδρες και 36 γυναίκες, με τη μέθοδο Lamentin. 4. Σύγχρονη πληθυσμιακή ομάδα ενηλίκων ατόμων ελλαδικής καταγωγής, ηλικίας 39 έως 59-ετών. Συνολικά εξετάστηκαν 14 άτομα, 8 άνδρες και 6 γυναίκες με τη μέθοδο των Wittwer-Backofen & Buba. Επίσης εξετάστηκαν ιστολογικά τέσσερα άτομα της ιδίας ομάδας με την μέθοδο Gustafson (1950). 5. Σκελετικός πληθυσμός της κλασσικής Αθήνας που προέρχεται από την αρχαιολογική ανασκαφή της Πλατείας Κοτζιά. Συνολικά εξετάσθηκαν σκελετικά ευρήματα 39 ενηλίκων σκελετών και ο οδοντικός προσδιορισμός της βιολογικής τους ηλικίας συσχετίσθηκε με αυτόν που προέκυψε από τη συνοστέωση των κρανιακών ραφών και της μορφολογίας της ηβικής σύμφυσης των ίδιων σκελετών. Η εξέταση του αρχαίου σκελετικού υλικού από την πλατεία Κοτζιά της Αθήνας πραγματοποιήθηκε στο Ανθρωπολογικό Μουσείο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ιστολογικές τομές δοντιών έγιναν στο Εργαστήριο Ανατομίας του Πανεπιστημίου του Gottingen, στο Εργαστήριο Μυοσκελετικών Παθήσεων του πανεπιστημίου Αθηνών και στο Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών της Αθήνας. Τέλος, η εξέταση ανηλίκων και ενηλίκων ατόμων του ελλαδικού πληθυσμού, καθώς και οι παρατηρήσεις σε ακτινογραφικό υλικό παιδιών, πραγματοποιήθηκαν σε οδοντιατρεία της Αθήνας.