Η μελέτη της αυτοβιογραφικής μνήμης σε ασθενείς με σχιζοφρένεια
Authors: Αλεξιάδου Αμαλία 
Published: September 2021

Η αυτοβιογραφική μνήμη σχετίζεται με την ικανότητα του ατόμου να θυμάται προσωπικά γεγονότα και πληροφορίες από τη ζωή του και ως εκ τούτου πρόκειται για ένα έμφυτο κομμάτι της προσωπικής ταυτότητας, που είναι στενά συνδεδεμένο με την ανάπτυξη του ατόμου. Η μεταμνήμη είναι μια συνιστώσα της λειτουργίας της μεταγνώσης και αφορά στις ικανότητες και στρατηγικές του ατόμου που μπορούν να συνδράμουν στη μνήμη, καθώς και στις διαδικασίες που σχετίζονται με την αυτό-παρακολούθηση. Οι λειτουργίες της αυτοβιογραφικής μνήμης και της μεταμνήμης έχουν πρόσφατα βρεθεί ότι παρουσιάζουν έκπτωση στη σχιζοφρένεια. Οι ασθενείς με σχιζοφρένεια έχουν λιγότερες ειδικές αναμνήσεις από τον υγιή πληθυσμό, παρουσιάζουν ελλείμματα στις αυτό-εικόνες τους, αναφέρουν πιο συχνά αρνητικό θεματικό περιεχόμενο στις αναμνήσεις τους και εμφανίζουν προβλήματα στη συνειδητή τους ενημερότητα. Ο στόχος της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνήσει τη λειτουργία της αυτοβιογραφικής μνήμης σε ασθενείς με σχιζοφρένεια για πρώτη φορά στον ελληνικό πληθυσμό και, επιπλέον, να ελέγξει εάν υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που μπορούν πιθανόν να προβλέψουν τα ελλείμματα που παρουσιάζουν οι ασθενείς με σχιζοφρένεια στην αυτοβιογραφική μνήμη. Ακόμα, επιδιώξαμε να εντοπίσουμε τις μειονεξίες των ασθενών με σχιζοφρένεια στη λειτουργία της μεταμνήμης και να αποσαφηνίσουμε τη σχέση ανάμεσα στην αυτοβιογραφική μνήμη και τη μεταμνήμη σε ασθενείς με σχιζοφρένεια. Αξιολογήσαμε τη λειτουργία της αυτοβιογραφικής μνήμης και της μεταμνήμης μέσα από ένα ερωτηματολόγιο που διαμορφώθηκε ειδικά για την παρούσα έρευνα. Σαράντα ασθενείς με σχιζοφρένεια και σαράντα υγιείς συμμετέχοντες πήραν μέρος στην έρευνά μας. Η ομάδα των υγιών συμμετεχόντων ήταν συζευγμένη με την κλινική ομάδα ως προς το φύλο, την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο.Τα ευρήματα που προέκυψαν επιβεβαιώνουν ότι οι ασθενείς με σχιζοφρένεια έχουν μειονεξίες στην αυτοβιογραφική μνήμη, εμφανίζουν λιγότερες ειδικές αναμνήσεις και παρουσιάζουν περισσότερο αρνητικό θεματικό περιεχόμενο στις αυτοβιογραφικές τους αναμνήσεις. Ακόμα, εμφανή είναι τα ελλείμματα στη μεταμνήμη στην περίοδο της πρόσφατης ζωής. Επιπρόσθετα, βρήκαμε ότι οι ασθενείς με σχιζοφρένεια έχουν χαμηλότερη επίδοση από την ομάδα του φυσιολογικού πληθυσμού στην πρόσφατη ζωή της αυτοβιογραφικής μνήμης, εφόσον πρώτα ελέγξουμε την επίδραση της λεκτικής μνήμης και της λεκτικής ευχέρειας. Σύμφωνα με την έρευνά μας καθίσταται σαφές ότι υπάρχουν μειονεξίες στην αυτοβιογραφική μνήμη και τη μεταμνήμη των ασθενών με σχιζοφρένεια. Οι αιτίες για αυτές τις μειονεξίες φαίνεται να είναι τα προβλήματα στην κωδικοποίηση και στην ανάκληση των πληροφοριών, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι δυσκολίες που υπάρχουν στην οργάνωση της αυτοβιογραφικής μνήμης σε ασθενείς με σχιζοφρένεια. Επίσης, οι ασθενείς με σχιζοφρένεια συχνά αποφεύγουν τις τραυματικές αναμνήσεις της εμπειρίας της ψύχωσης, με αποτέλεσμα να ανασύρουν λιγότερες συγκεκριμένες και πιο γενικές αυτοβιογραφικές αναμνήσεις. Ως προς τη μεταμνήμη, δείχνει να παίζει σημαντικό ρόλο η δυσκολία πρόσβασης που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς με σχιζοφρένεια στην κατάλληλη γνώση, καθώς και η χαμηλή ικανότητα των ασθενών να χρησιμοποιούν τις κατάλληλες μνημονικές τεχνικές.Κρίνεται σκόπιμο, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ασθενών με σχιζοφρένεια, να υπάρχουν γνωστικές παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας της αυτοβιογραφικής μνήμης, να λαμβάνουν χώρα ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ανακούφιση από το συναισθηματικό βάρος των αρνητικών αυτοβιογραφικών αναμνήσεων που αναφέρουν οι ασθενείς με σχιζοφρένεια και τέλος να γίνεται εξάσκηση σε μεταμνημονικές δεξιότητες και στρατηγικές.