БұрыНғы Семей ядролық сынақ пОлигон аймағына жататын тұрғындардағы қалқанша без ауруының кездесу жиілігі
Authors: М.Ж. Еспенбетова , Ж.М. Жуманбаева , А.С. Крыкпаева , Ж.К. Заманбекова , О.А. Юрковская , К.Ш. Амренова , Г.М. Шалгумбаева , Н.Е. Глушкова 
Published: October 2024

Кіріспе. Мақалада бұрынғы Семей ядролық сынақ полигонына жақын орналасқан аймақтағы тұрғындардағы қалқанша без ауруына талдау жүргізілді. Семей аймағындағы қайғылы оқиғаның ерекшелігі, бірнеше рет жедел және созылмалы сәулеленудің аз және көп дозада болуымен және аймақтағы толығымен дезактивацияның болмауы, азық-түліктердің ауысуына байланысты тұрғындар денсаулығына белгілі бір мөлшердегі радиацияның ұзақ әсерлігін зерттеумен қорытындыланады. Заманауи көзқарастарға келісе отырып, радиоактивті йодтың салдарынан қалқанша безде (ҚБ) тиреоидиттер, қатерлі және қатерсіз түзілістер дамиды. Зерттеу мақсаты: Бұрынғы Семей ядролық сынақ полигон аймағына жататын тұрғындардағы қалқанша без ауруларының және басқада эндокринді аурулардың кездесу жиілігімен ерекшеліктерін зерттеу. Зерттеу әдістерімен материалдары: Қалқанша бездің эпидемиялық ерекшеліктерін зерттеу үшін осы аймаққа көлденең эпидемиологиялық зерттеу жүргізуді ұйымдастыру. Қорытынды: Аутоиммунды тиреоидиттің, түйінді түзілістердің (24,3%±0,81 – 28,3%±0,9) жоғары жиілікте анықталғандығын ескере отырып, және тексерілген тұрғындар арасында гипотиреоздың (9,2%–42,1%) жоғары дәрежеде таралуына қарай, тексерілген аймақта қалқанша бездің патологиясының пайда болуына ионизирленген сәулеленудің маңызы зор деп қорытындылауға болады. Молекулярлы-генетикалық талдаудың күшімен зерттелетін аймақтағы тұрғындардағы қалқанша бездің жағдайына патогенетикалық негізде иондаушы радиацияның патологиялық әсер етуін егжей-тегжейлі зерттеу жүргізу, сонымен қатар зерттелетін аймақта тиреоидты патологияның алдын алу және ерте диагностикалаумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Introduction. The article provides an analysis of thyroid disease among the population of areas adjacent to the former Semipalatinsk nuclear test site. The tragic feature of the Semipalatinsk region, consisting in multiple acute and chronic exposure to large and small doses, virtually no area of decontamination and replacement foods have created a unique environment for the study of long-term exposure to certain doses of radiation on health. According to modern concepts, the main effects of exposure to radioactive iodine in the thyroid gland (TG) are thyroiditis, benign and malignant tumors. Among thyroid pathology observed a high frequency of autoimmune thyroiditis, and thyroid nodules (24,3% ± 0,81 - 28,3%±0,9). The study suggests the importance of radiation risk factor in the realization of thyroid pathology. Objective: to study the frequency and features of thyroid gland and other endocrine diseases in residents of the territories adjacent to the former Semipalatinsk nuclear test site. Materials and Methods: To study the epidemiological characteristics of thyroid pathology in the study region was carried out the cross-sectional study. Conclusions: Given the set high frequency of autoimmune thyroiditis, the formation of nodules (24,3% ± 0,81 - 28,3% ± 0,9) and relatively high numbers prevalence among the surveyed population hypothyroidism (9,2% -42,1%), we can conclude the important role of ionizing radiation in the formation of thyroid disease in the population surveyed in the region. A more detailed study of the pathogenetic basis of the pathological effect of ionizing radiation on the state of the thyroid gland in the surveyed region will be possible with the molecular genetic analysis, which will provide early diagnosis and prevention of thyroid pathology in the study region.

Введение. В статье проведён анализ заболеваний щитовидной железы у населения территорий, прилегающих к бывшему Семипалатинскому испытательному ядерному полигону. Трагическая особенность Семипалатинского региона, заключающаяся в многократном остром и хроническом облучении в больших и малых дозах, практически полном отсутствии дезактивации территории и замены продуктов питания, создали уникальные условия для изучения длительного воздействия определенных доз радиации на состояние здоровья населения. Согласно современным представлениям, основными последствиями воздействия радиоактивного йода на щитовидную железу (ЩЖ) являются тиреоидиты, доброкачественные и злокачественные новообразования. Среди тиреоидной патологии отмечена высокая частота аутоиммунного тиреоидита и узловых образований щитовидной железы (24,3%±0,81 – 28,3%±0,9). Проведённое исследование позволяет предположить значимость радиационного фактора риска в реализации тиреоидной патологии. Цель исследования: изучить частоту и особенности патологии щитовидной железы и других эндокринных заболеваний у жителей территорий, прилегающих к бывшему Семипалатинскому испытательному ядерному полигону. Материалы и методы исследования: Для изучения эпидемиологических особенностей патологи ЩЖ в изучаемом регионе организовано поперечное эпидемиологическое исследование. Выводы: Учитывая установленную высокую частоту аутоиммунного тиреоидита, узлообразования (24,3%±0,81 – 28,3%±0,9) и достаточно высокие цифры распространенности среди обследованного населения гипотиреоза (9,2%–42,1%), можно сделать вывод о значимой роли ионизирующего излучения в формировании патологии щитовидной железы у населения обследованного региона. Более детальное изучение патогенетических основ патологического влияния ионизирующей радиации на состояние щитовидной железы в обследуемом регионе представляется возможным силами молекулярно-генетического анализа, что позволит обеспечить раннюю диагностику и профилактику тиреоидной патологии в исследуемом регионе.