bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
West Nile virus in the Iberian Peninsula: using equine cases to identify high-risk areas for humans
Authors: García-Carrasco José-María , Muñoz Antonio-Román , Olivero Jesús , Segura Marina , García-Bocanegra Ignacio , Real Raimundo
Published: October 2023

Background

West Nile virus (WNV) is a flavivirus with an enzootic cycle between birds and mosquitoes; humans and horses are incidental dead-end hosts. In 2020, the largest outbreak of West Nile virus infection in the Iberian Peninsula occurred, with 141 clusters in horses and 77 human cases.

Aim

We analysed which drivers influence spillover from the cycle to humans and equines and identified areas at risk for WNV transmission.

Methods

Based on data on WNV cases in horses and humans in 2020 in Portugal and Spain, we developed logistic regression models using environmental and anthropic variables to highlight risk areas. Models were adapted to a high-resolution risk map.

Results

Cases of WNV in horses could be used as indicators of viral activity and thus predict cases in humans. The risk map of horses was able to define high-risk areas for previous cases in humans and equines in Portugal and Spain, as well as predict human and horse cases in the transmission seasons of 2021 and 2022. We found that the spatial patterns of the favourable areas for outbreaks correspond to the main hydrographic basins of the Iberian Peninsula, jointly affecting Portugal and Spain.

Conclusion

A risk map highlighting the risk areas for potential future cases could be cost-effective as a means of promoting preventive measures to decrease incidence of WNV infection in Europe, based on a One Health surveillance approach.
ONTOLOGICAL MODELING OF INFORMATION DATA OF DIGITAL CRIMINAL CRIME
Authors: Vlasenko Lidiia , Lutska Nataliia , Savchenko Tetiana , Bohdanov Oleksandr
Published: October 2023

In the article, an ontological model of information data of a digital criminal offense is formed and researched. Ontological modeling made it possible to conceptualize knowledge and effectively overcome the problems of insufficient structure, ambiguity and inconsistency of data and knowledge in the field of digital forensics. On the basis of the conducted classification, five main classes (Digital Crime, Digital Traces, Types of Crimes, Criminal and Criminal Liability) were identified, which include multiple user and non-user instances, including relevant articles of the Criminal Code of Ukraine and international law. The user creates instances of three classes: Digital Crime, Digital Traces, and Criminal. They contain personal information about digital crime and are the main data of the user part of the ontological model as a knowledge base. The Crime Types and Criminal Liability classes are non-user and can only be modified by model support specialists. The ontology model is implemented in Protege in the OWL language, which is an informal standard for creating and sharing ontologies. Of the selected seven relationships between entities, only three are entered into the ontology by the user, the others are formed automatically based on the developed SWRL rules. Using the SPARQL query language, real-time information search, filtering, and analysis patterns are provided to help discover complex relationships between objects and generate new ontological knowledge. The results of the study highlight the importance of ontology modeling in the field of digital forensics and how SPARQL queries can be used to improve data processing, analysis and understanding of knowledge in this field.
Nesne ve mesleklere ilişkin adlandırmalar bağlamında çocuklarda dil gelişimi
Authors: ALKAN ATAMAN Hanife
Published: October 2023

Bireyler; yaşamları boyunca fiziksel, nörolojik ve psikolojik olarak birbirini tamamlayan olgunlaşma aşamalarından geçer. Diller, bireyler arasındaki iletişimi sağlamanın ötesinde onların zekâ ve algılama gücü gibi üst düzey bilişsel ve nörolojik faaliyetleri ile ilgili önemli bilgiler verir. Dil edinimi konusunda tartışmalı pek çok kuram vardır. Bu kuramlar temelde çocukların dili, sosyal çevrelerinden etkilenme yoluyla ya da zihinlerinde var olan dil yetisi sayesinde istemsiz bir şekilde öğrenip öğrenmedikleri konusuna odaklanmıştır. Bu çalışmada çocukların dil ediniminin ne şekilde gerçekleştiğinin belirlenmesi amacıyla nicel araştırma desenlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, 4, 5, 6 yaşlarındaki okul öncesi eğitimi alan çocuklardır. Bu çocuklara çeşitli nesnelere ve meslek gruplarına ait görseller yansıtılmış, sormaca yoluyla çocuklardan bunları adlandırmaları istenmiştir. Çocukların hepsinin okul öncesi eğitimi almış ve alıyor olması, özellikle dikkate alınmıştır. Bunun nedeni çocukların sadece aileleriyle değil, başka ortamlarda da öğretici uyaranlarla karşı karşıya gelmiş olmasının önemidir. Ayrıca çocuklara gösterilen nesne ve meslek görselleri seçiminde yakın çevrelerinde bulunma ve çevrelerindeki kişilerce yabancı adlarına gönderimler yapılarak dile getirilme ihtimali olanlar tercih edilmiştir. Bu çerçevede çocukların verdiği özgün cevaplar, ana dili edinimi sürecinde yaratıcı zekâlarını devreye soktukları varsayımını doğrulamaktadır. Çocuklar, Türk diline yabancı karşılıkları ile girmiş pek çok nesneye ve mesleğe yönelik Türkçe adlandırmalar yapmıştır. İlgili durum, bu çalışmanın Türk dili söz varlığına katkı sağlayacağını göstermektedir.
A1-A2 düzeyi konuşma becerisi için özetleyici değerlendirme kapsamında hazırlanan araçlardaki ölçütler ve bunların önemi
Authors: TAŞKÖPRÜ Günsu , EKTİ Meltem
Published: October 2023

Yabancı dil öğrenim sürecinde öğrenicinin amaçlanan seviyede yeterli olup olmadığını görebilmek için ölçme değerlendirme araçlarından yararlanılmaktadır. Ölçme değerlendirme türleri yapılma amacına göre tanılayıcı, biçimlendirici ve özetleyici olarak ayrılmaktadır. Özetleyici değerlendirme genellikle dil öğrenim sürecinin son basamağında yapılmaktadır. Öğrenicilerin dil öğrenim süreçleri boyunca öğrendikleri bilgilerin yeterli olup olmadığını değerlendirme amacıyla yapılan sınavlar, çoğunlukla kur sonu sınavları, final sınavları, sertifika sınavları biçiminde görülmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe alanında da genellikle tek bir düzeye odaklanan yeterlik sınavları ile öğrenicinin dil düzeyini öğrenmek için yapılan düzey belirleme sınavları en sık kullanılan özetleyici türdeki sınavlardandır. Bu sınavlar dört temel beceri olan okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerine yönelik yapılmaktadır. Kur sonu ve sertifika sınavlarında konuşma bölümleri sözlü performans şeklinde yürütülür. Bu sınavların değerlendirilmesi aşamasında dereceli puanlama anahtarları kullanılmaktadır. Dereceli puanlama anahtarları konuşma performansını farklı ölçütleri göz önüne alarak değerlendirmeyi sağlamaktadır. Bu çalışmada özetleyici değerlendirme kapsamında kullanılan araçların önemine ve yabancı dil olarak Türkçe öğrenen kişilerin A1 ve A2 düzeylerinde konuşma performanslarını değerlendirme araçları hazırlanırken göz önünde bulundurulması gereken ölçütlere dikkat çekilecektir. A1 ve A2 düzeyleri dil öğrenim sürecinin temelini oluşturduğundan konuşma becerisini ölçme ve değerlendirme aşamasında standart ölçütlerin kullanılması ileri düzeylerde aynı standartta ilerleyişin sağlanmasında etkili olacağı düşünülmektedir. Bu sebeple nitel araştırma yöntemlerinden literatür tarama yöntemiyle yapılan bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde konuşma becerisini ölçme ve değerlendirme aşamasında standart ölçme kriterlerinin kullanımının öneminin vurgulanması amaçlanmıştır.
Kavram alanı içerisinde cilasun kelimesinin incelenmesi ve Derleme Sözlüğü’ne katkı: cılasım, cılasılım
Authors: GEZER Hanife
Published: October 2023

Moğolca ve Türkçe arasındaki yakınlık ister Ramstedt ve Poppe’nin düşündüğü gibi genetik bir akrabalığa dayansın ister Clauson ve Doerfer’in iddia ettiği gibi kelime ödünçlemesine dayansın, bu dillerin yüzyıllar boyunca etkileşim hâlinde olduğu inkâr edilemez bir gerçektir. Moğolca ve Türkçe arasındaki bu münasebette, karşılıklı kelime alışverişi iki döneme ayrılabilir. Birinci dönem Türkçenin Moğolcayı önemli ölçüde etkilediği Proto-Türkçeden Altay dil birliğine kadar olan dönem; ikinci dönem ise her iki dilin de birbirini etkilediği, 13. yy’da Moğol istilasıyla başlayan dönemdir. Diller gibi kelimeler de ister bir dile ait olsun ister ödünçleme olsun canlıdır ve birbirleriyle anlam ilişkisi içerisindedir. Dil, soyut veya somut bir kavramı karşılamak için bir kelimeye sahipken başka dillerden aynı kavram alanı içerisinde yer alan kelimelerden ödünçleme yapabilir. Bu kelimeler zamanla fonetik ve morfolojik değişikliğe uğrayabildikleri gibi sahip oldukları anlamların dışında yeni anlamlar da kazanabilirler. Bu çalışmanın konusu, Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar uzanan Moğol istilasıyla başlayan dönemde Moğolcadan Türkçeye geçtiği düşünülen cilasun kelimesidir. Çalışmada önce cilasun kelimesinin etimolojisi üzerinde durulmuştur. Daha sonra sözlük ve metin taraması yapılarak cilasun kelimesinin tarihî lehçelerde nasıl ve hangi anlamlarda kullanıldığı tespit edilmiştir. cilasun kelimesinin tespit edilen anlamlarından yola çıkarak aynı kavram alanında bulunan kelimeler ve bu kelimelerin çağdaş Türk lehçelerindeki anlamları incelenmiştir. Son olarak cilasun kelimesinin Türkiye Türkçesi ağızlarındaki kullanımına değinilmiş ve Derleme Sözlüğü’nde bulunmayan, Çanakkale ağzında tespit edilen cılasım, cılasılım şekilleri örneklendirilerek ortaya koyulmuştur.
Anıt eserler ile birleşmek: İslamiyet öncesi Türk Runolojisi
Authors: AKCAN Ayten
Published: October 2023

Tarihimizin en eski kaynaklarından biri olan, bulundukları ilk dönemde sırlarla saklı yazıtlar olarak kabul edilen, manevi mirasın erken örnekleri olarak kodlanmış Orhun-Yenisey Yazıtları, Türk runik olarak kabul edilmekte ve incelenmektedir. Bu yazıtlar; millî bilincin artırılması, Türk halklarının günümüz dayanışmasını gerçekleştirebilmesi, karşılıklı iş birliği ve bütünlüğün sosyo-kültürel açıdan ilerlemesine yarar noktasında, Türk runolojisinin özüne ve içeriğine daha fazla önem verilmesi gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Aynı zamanda sosyo-tarihsel aşamalarda etnik birimlerin oluşum süreçleri, Türk halklarının kademeli gelişimi ve insan uygarlığının sağlanmasındaki rolleri ve Orhun yazılı anıtların Türk halklarının bilinçlenmesindeki sorumluluğu, Bilge Kağan, İstemi Yabgu ve Tonyukuk’un düzensiz Türk halklarını bir araya getirerek büyük bir siyasî-askerî birlik meydana getirilmesindeki rolleri de bu runik yazıtların tarih bilimine kazandırılması ile mümkün hale geldiği unutulmamalıdır. Bu yazıtlar Türk değerlerinin bir örneği olmasının yanı sıra insanlığın belli bir aşamasını da somutlaştırması ve uygarlık tarihinden haberler vermesi açısından da oldukça önemli anıt eserlerdir. Türk tarih bilincinin oluşmasında mühim bir yerde olan bu runik eserler, tarihsel süreçlerin bir öznesi, yani belli bir tarih zincirinin halkası olarak düşünülmelidir. Tarihe saygı duyma, bugünü yaratma ve gelecek için olumlu bir temel oluşturma fikri ile yazıtların aynı zamanda Türk dili konuşan halkların ortak ve benzersiz bir tarihsel köke sahip olması, Türk kimliğini anlamada ve Türk halklarının birliğini güçlendirmede önemli bir rol oynaması, Türk runolojisinin incelenmesine ve tanıtılmasına dair daha çok akademik çalışmanın yapılması düşüncesi, bu çalışmanın çıkış noktasıdır. Bu nedenle çalışmada, Türk halklarının bugünkü birlikteliği bağlamında sosyo-kültürel gelişimde karşılıklı ortaklık ve bütünlük temelinde tarihsel kaynaklara dayanarak bir inceleme yaparak bu bağlamda kavramsal öneriler ve tavsiyeler ortaya koymaya çalışılacaktır. Bunun yanı sıra çalışmada bahsedilen kavramsal meselelerden yola çıkarak, Türk runolojisinin araştırılması ve Dünya tarihîne ve elbette millî tarihe kazandırılmasının önemi meselesini de birkaç madde başlığında yer vermeye gayret gösterilecektir.
Teoman Duralı’da mekân, kültürel seyyahlık ve medeniyet ilişkisi
Authors: KILIÇ Elife
Published: October 2023

Bilindiği üzere Ş. Teoman Duralı mekânsal ve kültürel seyyahlığıyla öne çıkan bir düşünürdür. Onun mekanla kurduğu bağ, mekanın veya başka bir ifadeyle doğaya yönelik araştırmacı yanının yanı sıra, mekanlarda şahit olunan kültürlerle bağ kurma biçimi de kendine haslık gösterir. Teoman Duralı’nın mekanla ilgili görüş ve yaklaşımına baktığımızda, bunun birkaç ayağı olduğunu görürüz. İlki onun doğaya, coğrafi koşullara yaklaşımı ve bunun onda merak duygusunu uyandırıp beslemesi üzerinden anlayacağımız doğa felsefesi kısmıdır. İkincisi onun ilkinden yola çıkarak bu merak duygusunun peşinden gitmesi ve burada karşımıza çıkan seyyahlık yönüdür. Üçüncüsü yine bunlardan temelde ayrı olmayıp hatta bunların da beslediği kültür ve medeniyet yaklaşımıdır. Peki onun bu mekanla ilgili görüşleri, felsefe-bilim yaklaşımında nelere yol açmış ve hangi düşüncelerin gelişmesine önayak olmuştur? Burada Teoman Duralı’nın felsefe anlayışında mekanın yeri, yukarıda sıralanan üç başlık altında incelenmeye çalışılacaktır. Onun mekan derken mekanistik-nedensellikçi felsefe bağlamındaki kendinde değeri olmayan, yapay bir mekan değil daha çok kendinde bir değer taşıyan doğayı kast ettiğini anlamamız gerekmektedir. Bu yönüyle insan ve doğa arasındaki ilişki onun daha çok dikkatini çekmiştir ve birçok eserinde bunun yansımalarını vermiştir. Böylece bu çalışma, genelde bir mütefekkirin düşünce dünyasında mekan-felsefe ilişkisini ele almanın kapsamlı bir örneği olacağı gibi özelde Duralı’nın felsefe-mekan ilişkisinin incelenmesini de sunmaktadır. Onun bu mekan yaklaşımında, doğanın mekânlaştırılması ile kültürün ortaya çıkması, kültürün de devletleşmesi ile medeniyetlerin ortaya çıktığına dair görüşleri konuyla ilgili temel düşüncesi olarak konumlanırken bu yaklaşım, aynı zamanda onu çeşitli kültür ve medeniyetler arasındaki farklılıkları incelemeye götürmüştür.
Türkiye'de evlilik ve evlenme kültürü: geleneksel normlara halkbilim perspektifinden bir bakış
Authors: KARTAL Atila
Published: October 2023

İnsan hayatının üç önemli geçiş dönemi olduğu kabul edilir. Türk kültüründe evlenme, kız isteme ile başlayan, gerdek sonrası uygulamalarla tamamlanan ve başlangıcından bitişine kadar birçok uygulama, inanç ve pratikler açısından zengin bir gelenektir. Toplumsal bir işleve de sahip olan evlenme törenleri etrafında her yaştan bireylerin bir araya getirilmesi suretiyle aralarındaki bağların kuvvetlenmesi, sağlam aile ve toplum yapısının oluşması, birlik ve beraberlik ruhunun kuvvetlenmesi gibi ortak değerler, inançlar, ritler, gelenekler, eğlenceler, müzikler, vb. unsurlarla geçmiş ve bugün arasında bağ oluşturulmaktadır. Kültürel ve folklorik değerler açısından renkli ve zengin örnekler taşıyan, bazı ritüellerin kökleri İslam öncesi Şamanist unsurlara kadar uzanan kimi düğün gelenekleri, günümüzde değişen coğrafya ve inanç sistemine göre farklı ilişkiler, yeni anlamlar üstlenerek varlığını sürdürmektedir. Tarih boyunca Türklerin farklı coğrafyalarda bulunmaları, çeşitli dinî inançları benimsemeleri, onların aile kurumuna karşı sahip olduğu değerleri, duygu ve düşünceleri temel bağlamda değiştirememiştir. Sanayileşme, hızlı şehirleşme ve akabinde sosyal ve kültürel ihtiyaçlar dikkate alınmadan ortaya çıkan kentleşme neticesinde pek çok düğün âdetinin sınırlı sürelere ve salonlara sığdırılmasına sebep olurken zengin ve renkli düğün geleneklerinin de azaldığı gözlemlenmektedir. Anadolu Türk düğünlerinde değişim ve dönüşümlerin olmasına rağmen çağdaş ve geleneksel özellikler birlikte muhafaza edilmeye devam etmektedir. Bu çalışmada nitel araştırma metotlarından doküman analizi kullanılarak betimsel bir değerlendirme yapılmıştır.
Guernica tablosunu ve Oppenheimer filmini birlikte anlamak
Authors: EKEN Gökhan
Published: October 2023

Sanatın konuları arasında, II. Dünya Savaşı ve Avrupa’da yaşananları ele alan içerikler başlarda gelir. Özellikle, Nazilerin işlediği suçlar, sanatın bugün bile en ilgi çekici başlıklarından biridir. Christopher Nolan imzalı, Oppenheimer filmi de bu türün en sıra dışı örnekleri arasında yer alır. Filmde her ne kadar bir savaş sahnesi görmesek de, savaşın laboratuvar aşamasında yaşananları izleriz. Atom bombalarının yapılış sürecine tanık olduğumuz 1942-45 yılları arasında gelişen olaylar filmde dramatik bir şekilde ele alınır. Bu tarihten sadece yedi yıl önce gerçekleşen Guernica saldırısı ve Picasso’nun aynı adlı eseri filmin senaryosuna belli bir oranda ilham vermektedir. Avrupa sanatının kırılma evrelerinden olan Kübizm ve Picasso’nun filmin içindeki varlığı yadsınmayacak ölçüde öne çıkar. Fizikçi Oppenheimer ve ressam Picasso, Avrupa’daki bilimsel gelişmelerden etkilenerek, evrenin alışılmış düzenine karşı harekete geçip, yeni bir boyut yaratma hevesine kapılmışlardır. Bu yazıda, Oppenheimer filmi ve Picasso’nun Guernica tablosuna birlikte bakılarak, 1940’ların dünyası yorumlanmış ve her iki yapıtın da benzerlik noktaları ortaya konulup incelenmiştir.
Dede Ömer Rûşenî Divanında yer alan ayet iktibasları
Authors: KARA Ahmet
Published: October 2023

Türk İslam Edebiyatı alanında yazılan şiirlerde içerik yani anlatılmak istenen konunun, şiirin şekline oranla daha geniş, büyük bir öneme sahip olduğu bilinmektedir. Türk İslam Edebiyatı, başta Kur’an-ı Kerim olmak üzere, hadisler, menkıbeler, kıssalar, tasavvuf gibi birçok dinî kaynaktan aldığı bilgilerle oluşmaktadır. Kaynaklık etmesi bakımından Kur’an-ı Kerim’in ve hadislerin mutasavvıf şairlerin şiirlerinde kullanımı oldukça fazladır. Kur’an-ı Kerim ve hadislerin şiirlerde kullanımı iktibas sanatını meydana getirmiştir. Sözü pekiştirmek, ifadeye canlılık kazandırmak için birçok şair iktibas sanatını kullanmış ve şairler manzum olarak ortaya koydukları eserlerde genellikle kaynak olarak iktibaslara başvurmuştur. Türk İslam Edebiyatı’nda ortaya konan şiirlerde teceddüd olarak adlandırdığımız yenileşme dönemine kadar âyet ve hadislerin nakıs ya da tam şekliyle uygulanıp kullanılması iktibas olarak adlandırılmıştır. Türk İslam Edebiyatı’nın oluşumunda ve şekillenmesinde dinî içerikli öğeler önemli bir yere sahiptir. Allah tarafından belirlenmiş evrensel hükümleri içeren İslamiyet, Türk İslam Edebiyatı’nın muhtevasını oluşturan ögelerin en önde gelen kaynağıdır. Dinî unsurlar arasında yer alan âyetler birçok mutasavvıf şair tarafından tam veya nakıs bir şekilde edebî sanat olarak kullanılmıştır. Şairler, Kur’ân-ı Kerîm’den iktibas ve telmih yoluyla yararlanmış, hem lafzî hem de anlamsal açıdan beyitlerde bu ıstılaha yer vermiştir. Mutasavvıf bir şair olan Dede Ömer Rûşenî’nin eserlerinin genelinde olduğu gibi divanında da şiirlerini yazmasındaki temel unsur tasavvufi düşüncelerini ortaya koymaktır. Bu çalışmada 15. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden olan Dede Ömer Rûşenî’nin divanında yer alan ayet iktibasları üzerinde durulacak ve şairin bu iktibasları ne şekilde kullandığı hakkında bilgiler verilecektir. Şairin divanı incelendiğinde genel olarak şiirlerinde nakıs iktibaslara başvurduğu görülmektedir. En çok iktibas yaptığı âyet ise Necm suresi 17. âyet olarak karşımıza çıkmaktadır.
نظرية بياجيه في التعلُّم وأهميتها في اكتساب اللغة العربية للناطقين بغيرها
Authors: AL-DYAB Ahmed
Published: October 2023

يعد بياجيه أحد أكبر المنظّرين السلوكيين في مجال التعليم والتعلم، فقد أسس نظرية سار عليها كثير ممن جاء بعده. ويقول بياجيه محدداً التعلُّم بأنه: عملية تنظيم ذاتية تؤدي إلى فهم العلاقات بين عناصر المفهوم الواحد، ومن أهم نجاح عملية التعلُّم هو عدم العجلة والسير ببطء في عملية التعلُّم وأهم شرط في التعلُّم هو الوعي والإدراك. إن معرفة الإنسان تتكوّن من علاقته بالبيئة الاجتماعية التي حوله. لقد ساعدت أفكار بياجيه المعلمين على معرفة الذي يجب عليهم تعليمهم وساعدتهم على فهم موضوع الأخطاء التي يقع الطلاب فيها، فهذه الأخطاء ليست نتيجة فشلهم أو عدم اهتمامهم بشكل كاف في كتابة واجباتهم وإنما هذه الأخطاء هي نتيجة عدم مقدرتهم على فهم الدروس لأنها أعلى من مستواهم العقلي. وقد أكّد بياجيه على أهمية النشاط الذهني في اكتساب المعرفة والخبرة. وكانت نظرية بياجيه في التعلُّم أساساً لتعليم العلوم الاجتماعية وأساساً لتدريس اللغات وقواعدها. وقد وضع بياجيه فرضيات لعملية التعليم من الوجهة السلوكية التي ترتبط ارتباطاً مباشراً بالطالب وبالمعلم إن جاز لنا التعبير في ذلك. ويأتي هذا البحث ليضع فرضيات تعليم اللغة العربية للناطقين بغيرها ضمن نظرية بياجيه السلوكية، ومن خلال هذه الفرضيات سيتبين لنا مدى تحقق التطابق بين هذه الفرضيات وبين نظرية بياجيه. والذي بدوره سينعكس على جودة العملية التعليمية للطلاب الأجانب من حيث المنهج والأسلوب وجودة اكتساب اللغة العربية لهم.
Breaking the Mold: Masculinities and Family Dynamics in Detransition, Baby
Authors: BÜYÜKGEBİZ Mustafa
Published: October 2023

There is a frequent impression that critical studies on men and masculinities focus exclusively on heterosexual, cisgender masculinities, which promote ideals of masculinity and exclude the masculinities of a range of men who do not comply with gender norms. Genderqueer men and masculinities have drawn scrutiny, and several works have addressed masculinities that diverge from the prevailing one. However, trans masculinities have largely been ignored. Even while research and theorization indicate a growing interest in subaltern masculinities relative to the hegemonic masculinities, trans men have generally not been seen as particularly relevant in the field of critical studies of men and masculinities. In this regard, Torrey Peter’s 2021 novel, Detransition, Baby, provides an excellent basis for comprehending how trans-masculinities fit into society and for analysing critical studies on men and masculinities from a transgender viewpoint. This research aims to contribute to the growing interest on transgender literature and gender studies by examining the representation of trans masculinities and non-traditional family relations in Detransition, Baby. It highlights the value of the work in depicting the complexity of gender identity, familial relationships, and cultural conventions, ultimately developing a broader knowledge of trans experiences and alternate family structures in modern literature.
The struggle for overcoming the internalized norms of masculinity: This Is How You Lose Her
Authors: MIZIKYAN Arpine
Published: October 2023

An old Chinese proverb says, “Fish is the last to discover water.” That is, water is the whole body of the world in which the fish lives. As such, the fish does not reflect on the water, does not need to “discover” it, just because the fish is not cognizant of anything else. There is, moreover, no other reality for the fish until it comes out of the water, its common environment. If we adapt this proverb to human society with its institutions and culture and the people living in it, it is possible to assume that it can be difficult to be aware of something when one is so much submerged in it. Since the present paper revolves around men as power holders and the privileged side of the heterosexual gender dichotomy, it can be argued that men do not need to see that gender is constructed in society and that the dominant constructs of gender are fabricated concepts of behaviour, which are controlled by the prevalent ideas in society. This study depicts masculinity as a fluid social construct in Junot Díaz’s This Is How You Lose Her (2012) through an investigation of the protagonist Yunior’s struggle to overcome his internalized cultural trainings of gender identity in a strange land where he is required to reveal, question, and reconstruct his gender identity. Hence, the notion of hypermasculinity, as an artificial construct, is analysed first in terms of his relationships with other Dominican men as potential role models in shaping his perception of masculinity and with women with regard to the multifaceted status of women within Dominican culture. The study, moreover, extends its purview to encompass the repercussions of the immigration experience, dissecting its impact on the intricate tapestry of gender politics that reverberates through the lives of both men and women.
H. Arendt’in Vita Activa Kavramı Bağlamında İ. Turgenev’in İnsarov’u
Authors: COŞKUN Nazan
Published: October 2023

Bu çalışmanın amacı; 20.yüzyılın önde gelen siyaset bilimci, düşünürlerinden biri olan Hannah Arendt’in Vita Activa kavramı bağlamında İvan Turgenev’in Arife adlı romanının kahramanı İnsarov’u değerlendirmektir. Arendt, totaliter rejimlerle tarihe geçen 20.yüzyılın, insan ve toplum adına tüm yıkıcı sonuçlarını doğrudan deneyimleyen bir düşünür olarak, kendine özgü yeni bir felsefi siyaset teorisi geliştirmeye çalışır. Birey olarak insan yaşamının yok edildiği sistemlere karşı Arendt, teorisinin merkezine aktif yaşam ilkesi olarak Vita Activa’nın temel bileşeni olan eylemi yerleştirir. Üç temel insani etkinlik olarak emek, iş ve eylemden oluşan Vita Activa kavramının Arendt düşüncesindeki ana düsturu eylemdir. Arendt’in Vita Activa kavramını, Rus edebiyatı bağlamında ortak bir paydada buluşturduğumuz ana nokta da eylem sorunsalında açığa çıkar. Eyleme geçme dürtüsünden yoksun gereksiz insanların kurucu yazarlarından kabul edilen Turgenev’in yaratıcılığında 60’lı yıllarda çağın edebi taleplerine göre biçimlenen eylem adamları sorunsalı gelişir. Bu kahramanlardan biri de çalışmamızın konusunu oluşturan Arife romanının kahramanı Dimitri İnsarov’dur. Aslen bir Bulgar olan İnsarov, vatanının özgürlüğü adına harekete geçmek için sabırsızlanan, cesur bir eylem adamıdır. Bu çerçevede çalışmamızda disiplinlerarası yöntem bağlamında İnsarov’un, Arendt teorisine göre yaşamın merkezine Vita Activa’nın temel bileşeni olarak eylemi yerleştiren bir kahraman olup olmadığı sorunsalı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme neticesinde İnsarov’un Arendt’in teorisine uygun olarak düşüncenin yaşamla iç içe geçtiği, yaşayacağı dünyayı kurmak için çalışan biri olarak Vita Activa’nın somutlaşmış hali olduğu sonucuna varılmış, Arendt teorisiyle İnsarov’un ayrıştığı ve birleştiği noktalar bütünsel olarak irdelenerek yorumlanmıştır.
Linguistic reasons and professional concerns behind Turkish academicians' self-translation of academic texts
Authors: KUŞÇU ÖZBUDAK Seda
Published: October 2023

This study analyzes the linguistic reasons and professional concerns that motivate Turkish academicians to self-translation. To this end, a structured interview was conducted with twelve academicians from three disciplines who reported that they self-translate. The results indicate that the main linguistic reason for academicians to resort to self-translation is feeling incompetent in writing directly in English. The most common professional concern is to contribute to international literature and to get academic appointments and academic incentive payment points by publishing in English. It has been observed that academicians have created a system of publishing in English through self-translation as a solution to these two groups of reasons and concerns: they first write their articles in Turkish, then self-translate with machine translation tools, and have them proofread before publishing. The results offer insights into the self-translation of academic texts through Turkish academicians; however, further comparative research with other non-native English-speaking academicians is needed.
The intricate zone of hadith translations: navigating between translators, compilers, and intermediaries in Türkiye
Authors: ÜSTÜN KÜLÜNK Sema
Published: October 2023

This research aims to investigate the unique aspects of hadith translations in Türkiye. Hadiths, which are the sayings and actions of Prophet Muhammad, hold a significant role in Islamic teachings and provide guidance for understanding the Quran. Türkiye has a strong tradition of hadith scholarship, with notable individuals producing original texts, translations, compilations, simplifications, and annotated editions. This study aims to analyze the discourses of translatorial agents of the hadith field to comprehend preliminary principles and methods translators use when dealing with the complexities and challenges of translating hadiths. It also examines the consideration of authorship for compilers versus translators in the case of hadith translations where there is no written genuine original text or identifiable author. By utilizing Critical Discourse Analysis as a theoretical framework, this research analyzes the perspectives of selected hadith translators and explores the intricate nature of translatorial identity within various hadith contexts. Through shedding light on translators' strategies, challenges, and roles in hadith translations, this research aims to deepen our understanding of the dynamics involved in the process of hadith translations. The findings of this study provide valuable insights into translation practices, thus making a significant contribution to both Islamic studies and translation studies.
Yetişkinlerin okuma yazma öğrenimleri ve çok yönlü gelişimleri: hayat boyu öğrenen mahalle projesi üzerine bir inceleme
Authors: SÖZEN Nurhüda
Published: October 2023

Bu araştırmada Hayat Boyu Öğrenen Mahalle projesinin içeriğini tüm yönleriyle ifade etmek, İstanbul ili üzerindeki etksini tespit etmek ve açılan kurslara katılan yetişkinlerin, okuma yazma öğrenim süreci ve mesleki kurslarda yaşadıkları süreci ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma 21. yüzyıl becerilerine sahip bireyler yetiştirmek için Türkiye'ye özgü bir uygulama önerisi sunması yönüyle önem teşkil etmektedir. Karma yöntemle tasarlanan araştırmada projesinin içeriğinin geliştirilmesi sürecinde tarama yöntemi, katılımcı kitlesi yönüyle projenin etkisini belirlemek için nicel yöntem ve okuma yazma kursları ile mesleki kurslarda yaşanan süreci betimlemek için nitel yöntemlerden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler, yetişkinler için okuma yazma öğrenimi kurslarına katılan (26 kursiyer) ve mesleki kurslara katılan (9 kursiyer) olmak üzere toplam 35 kursiyer ile gerçekleştirilmiştir. Veriler betimsel yöntemle analiz edilmiştir. Okuma yazma kursları bağlamında katılımcılar açılan kurslardan memnun kaldıklarını, evde çalışma ortamları olmadığı için daha çok tekrara ihtiyaç duyduklarını ve okuma yazma öğrenmek için kitaplarda sayıca daha fazla etkinliğe yer verilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Sosyal ve mesleki kurslarda katılımcılar belgelerini aldıktan sonra iş yeri açabilmek için hibe projesi eğitimi talep etmişlerdir. Projenin etkisi değerlendirildiğinde Hayat Boyu Öğrenen Mahalle kapsamındaki okullarda 19180 kurs açılmış, kurslara katılan kursiyer sayısı 435007 olarak belirlenmiştir. Ayrıca okuma yazma öğretimi amacıyla 707 kurs açılmış 7255 kursiyer okuma yazma öğrenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada, okulların ders dışı eğitim saatlerinde halka hizmet edebilmesi, halkın okuma yazma kursu, mesleki ve sosyal kurslara mahallelerinde bulunan bir okul vasıtasıyla erişebilmesi, kurumsal işbirlikleri ile toplumun çok yönlü ilerlemesi ve okulun toplumla bütünleşmesine yönelik geliştirilen bu uygulama önerisi, paydaşların tartışmasına sunulmuştur.
Pituitary adenoma: literature review and association with TAS2R16 (rs978739, rs1357949) gene polymorphisms
Authors: Pileckaitė E. , Gedvilaitė G. , Kriaučiūnienė L.
Published: October 2023

The pituitary gland is the primary regulatory gland in the endocrine system transmitting signals from the hypothalamus to target organs through hormone release. Through the release of hormones, the pituitary gland regulates vital physiological functions: growth, reproduction, metabolism, and the stress response. Disorders in the pituitary gland can cause damage, such as pituitary adenomas (PA). PA is the most common benign tumor arising from epithelial cells of the anterior pituitary gland. PA is one of the most common tumors of the central nervous system. PA is differentiated by hormone secretion into non-secretory (non- functional) and secretory (functionally active). Excess hormones secreted by PA can cause clinical syndromes, such as hyperprolactinemia (caused by excessive secretion of prolactin), acromegaly (due to excess growth hormone), and Cushing’s syndrome (due to excessive production of the adrenocorticotropic hormone ACTH)). Studies show that the prevalence of adenomas in the population is approximately 80/100,000. The occurrence of PA is influenced not only by somatic or germ cell defects but also by environmental factors. The exact cause of PA is still unclear, but it is known that a small part (~5%) of PA due to hereditary syndromes is caused by gene changes. Considering the influence of environmental factors and genetic alterations that affect the occurrence of PA, new genetic markers can be searched to detect this disease. One of the risk factors contributing to the development of PA and its aggressiveness is alcohol consumption. Excessive alcohol consumption affects not only the development of PA but also the manifestation of other cancers. A recent study has investigated the association of TAS2R16 gene single nucleotide polymorphisms (SNPs) with colon cancer, as SNPs in this gene have been found to increase alcohol dependence. Based on the association of TAS2R16 SNPs with cancer, we decided to investigate the association of TAS2R16 gene (rs978739, rs1357949) polymorphisms with PA.
Multifocal motor neuropathy. A clinical case and literature review
Authors: Laucius O. , Danielius V. , Vanagas T. , Valiukevičius P.
Published: October 2023

Multifocal motor neuropathy is a rare motor neuron disease characterised by a progressive, gradual loss of muscle strength, although sensory functions are preserved. The worldwide frequency of this disease is estimated at 1 person per 100,000 people. MMN is diagnosed when there are characteristic clinical signs, electroneuromyography test results support the clinical findings, and other possible diagnoses are excluded. To prove the progressive course of the disease, the patient must be under long-term medical supervision, since the deteriorating state of the patient may imitate other diseases affecting the motor neuron, such as amyotrophic lateral sclerosis, chronic inflammatory demyelinating polyneuropathy, spinal muscular atrophy, and other.We present the clinical case of a 71-year-old patient who presented to the Neurology Department of the Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno Klinikos. She complained of pain in her right hip and progressing weakness of the right foot which had lasted for a year. After laboratory tests, long-term supervision, and exclusion of other diagnoses, the patient was diagnosed with an atypical type of multifocal motor neuropathy responsive to treatment with intravenous immunoglobulin.
ESTÁNDARES JURISPRUDENCIALES DE LA PRESCRIPCIÓN EXTRAORDINARIA DE DOMINIO EN LA REALIDAD ECUATORIANA.
Authors: Martínez Rommel
Published: October 2023

La presente investigación desarrolla el ámbito legal, sobre la prescripción extraordinaria de dominio en Ecuador, se plantea desafíos debido a la influencia de la jurisprudencia en la interpretación y aplicación. La jurisprudencia, como fuente formal del Derecho, es crucial para determinar cómo se interpreta y aplica una norma, pero en ocasiones puede ir más allá de una interpretación literal y generar incertidumbre o interpretaciones variadas sobre la prescripción extraordinaria. Es esencial equilibrar la evolución de la jurisprudencia con la consistencia y previsibilidad en la aplicación del Derecho, buscando estándares claros y coherentes basados en principios sólidos. La eficacia y justicia de la prescripción extraordinaria de dominio dependen de cómo se interprete y aplique, por lo que se requiere un análisis cuidadoso y una reflexión continua para garantizar un sistema legal justo y predecible. El objetivo de la investigación es determinar por medio de la jurisprudencia vinculante en todos sus niveles cuales son los requisitos indispensables para que se configure la prescripción extraordinaria de dominio, a fin de identificar la interpretación que los administradores de justicia realizan en cuanto a la aplicación de la normativa y la jurisprudencia. La metodología empleada en este estudio se enmarca en una investigación teórico-descriptiva de tipo documental. Se llego a la conclusión de que, la jurisprudencia desarrolla estándares aplicables como identificación de bienes prescriptibles, determinación y singularización de los bienes, el tiempo en el que se perfecciona la figura jurídica  y la posesión vista desde el desarrollo jurisprudencial.

Palabras claves: prescripción extraordinaria de dominio, bienes prescriptibles, seguridad jurídica, animo de señor y dueño.
Disease Detection on Rice Leaves through Deep Learning with InceptionV3 Method
Authors: Aria Maulana  , Muhammad Rivaldi Asyhari  , Yufis Azhar  , Vinna Rahmayanti Setyaning Nastiti
Published: October 2023

The rate of growth in the agricultural sector in Indonesia puts pressure on people who work as farmers to maintain and improve the quality of agriculture. Rice, which is one of the basic needs of the community, is currently in high demand. Therefore, the need for rice continues to increase year by year with the increase in the population of Indonesia. To maintain the quality and quantity of rice, it is necessary to continuously monitor which for developing countries, there are limited tools and costs to develop technology to deal with problems of maintaining rice quality, especially diseases in rice. Rice disease is influenced by various factors, some of which are season, weather, temperature, media, availability of water sources, etc. The purpose of this research is to prevent diseases from spreading and spreading in rice by making disease detectors in rice using a deep learning approach using the InceptionV3 method. There are four classes of rice diseases diagnosed, namely bacterial blight, blast, brown spot, and tungro. The total loaded data set is 5932 images used in this study. The InceptionV3 model used can learn hidden patterns in the image thanks to CNN transfer learning method technology with an accuracy of 97.47%. The results show that InceptionV3 can be one of the choices of various existing CNN methods due to its accuracy.
Factors affecting Quality of Life (QOL) in students during study in medical institution.
Authors: Iffat Naiyar  , Rizwan Masud  , Anum Ashfaq  , Ali Faheem  , Aiman Farogh Anjum  , Shoaib Naiyar Hashmi
Published: October 2023

Objective: To determine factors affecting quality of life of the students of medical college and to assess the stress levels, sources of stress, and other determinants of their wellbeing. Study Design: Descriptive Cross–sectional study. Setting: CMH Kharian Medical College, Kharian Cantt. Period: April 2022 to September 2022. Material & Methods: 302 undergraduate MBBS students from 1st Year to final year were selected by nonprobability convenient sampling. Data was collected by self–structured questionnaire. Results: Most of the students enrolled are satisfied with college schedule but the tensions owing to college environment are reason for stress. The extracurricular activities do balance the stress at times. Financial dependence is major stress factor amongst students as well. Most of students are satisfied with facilities in lecture theaters, yet students feel fatigued and need more breaks during their college hours. Another reason for anxiety amongst medical scholars is lack of proper cafeteria and healthy refreshments at college premises. Many students complain of overeating and excessive caffeine intake to relieve stress. Despite various stressors, most are coping with stress. The main factor which is destroying their quality of life is lack of sleep. Loneliness and limited family socializing is enhancing depression in students. The students do find console in fact that they are pursuing medical profession and have no regrets to their decision of becoming a doctor. Conclusion: Our study concludes that medical studies effect quality of life of medical students in terms of less resting time, and limited socializing and other leisure activities. Stress and increased work load are supplementary reasons for disordered eating habits. Financial dependence is also a big factor in increasing stress level. Quality of life (QOL) can be improved by better institutional backing, supportive faculty, student centered curricula and engagement in extra–curricular activities. Quality improvement tools can enhance students’ motivation, as most of the student despite stressful triggers, do not regret their decision of pursuing medical profession.
Self-constituted modified del Nido cardioplegia solution in pediatric congenital heart defect surgery.
Authors: Iqbal Hussain Pathan  , Jai Parkash  , Naresh Kumar  , Muhammad Farhan Khan  , Naveed Nek Markhand  , Abid Ali Soomro
Published: October 2023

ABSTRACT… Objective: To present our experience of modified del Nido Cardioplegia for chemical arrest and myocardial protection during congenital heart defect in pediatric cardiac surgeries. Study Design: Retrospective Cross Sectional. Setting: Department of Cardiac Surgery, PAQSJIMS, Gambat, Khairpur. Period: 15th March, 2021 to 10th October, 2022. Material & Methods: del Nido solution is generally constituted in plasma lyte A solution, not available in Pakistan; therefore, we constituted del Nido solution in ringer lactate solution. We had collected our data retrospectively for our study to assess the safety and efficacy of modified del Nido cardioplegic arrest during the open heart surgeries for congenital heart defects. We report clinical outcomes of our patients that include spontaneous rhythm, ionotropic score and duration of mechanical ventilation underwent open heart surgeries with. Results: During the study period we had performed 102 surgeries for correction or palliation of congenital heart defects. We have included 54 patients in our study co with 28 (52%) male and 26 female (48%) patients; had a mean age 8.9 (±3.7) years and mean weight 22.4 (±12.7) kg. Majority of patients 29 (54%) belonged to Category 2 on RACHS-1 scale. Our average cross clamp time was 39.7min, and 37(68%) patients required a single dose of cardioplegia. Spontaneous sinus rhythm was established in 48(89%) patients; average ionotropic score of patients at the time of PICU arrival was 8.6 (±5.6) with 31(57%) have score of less than 10, while 2(4%) patients were received without the ionotrope. All the patients were shifted on mechanical ventilators with average time of 253.6 (±219.6) min of mechanical ventilation. Conclusion: Our results show modified del Nido solution is safe, with added benefits of fewer interruption in surgery, greater magnitude of spontaneous sinus rhythm and fewer ionotropic requirements.
Efficacy of dexamethasone in prevention of postoperative nausea and vomiting in laparoscopic cholecystectomy.
Authors: Atiq ur Rehman  , Rizwan Aziz  , Tahira Hameed  , Sohaib Haider  , Arrham Hai  , Shaharyar Ahsan
Published: October 2023

Objective: To evaluate the efficacy of intravenous dexamethasone in comparison with control group for the prevention of po3stoperative nausea and vomiting in patients undergoing laparoscopic cholecystectomy. Study Design: Randomized controlled study. Setting: Department of Surgery, Dr. Akbar Niazi Teaching Hospital, Islamabad, Pakistan. Period: 1st November 2022 to 31st April 2023. Material & Methods: A total of 120 patients of prospective laparoscopic cholecystectomy from both genders in ages between 18-60 years were randomized into two equal groups A and B. Group A subjects were administered with 4 mg IV dexamethasone preoperatively while group B patients were control subjects. The primary outcome was set as the reduced PONV after surgery. It was assessed through VAS scores and recorded at different time intervals. The final outcome was measured at 24th hour. Rescue antiemetic was administered whenever VAS score became > 5. Results: At 24 hours after surgery, VAS score was 0.57 ± 1.42 SD in group A and in group B it was 1.67 ± 2.10 SD (p=0.001). Efficacy of treatment (no PONV up to 24 hours) was present in 81.7% patients in group A (dexamethasone) and in 56.7% of patients in group B (control). The difference was statistically significant (P=0.003). Conclusion: Preoperative intravenous administration of dexamethasone was found effective in controlling PONV in patients undergoing laparoscopic cholecystectomy. Moreover, prophylactic dexamethasone administration also resulted in lesser consumption of rescue antiemetics when compared with controlled group.
Tracheostomy in COVID-19 Pandemic; did we achieve our aims? A developing country's experience.
Authors: Hadia Wali  , Abdus Saboor  , Shayan Shahid Ansari  , Tafiya Erum Kamran  , Muhammad Saqib  , Muhammad Inam Ul Haq
Published: October 2023

Objective: To evaluate the effect of tracheostomy on COVID positive patients and the risk included in the procedure for the patient and health care workers. Study Design: Retrospective Observational Study. Setting: Shifa International Hospital Islamabad, Pakistan. Period: 30th May 2020 to 15th February 2022. Material & Methods: The tracheostomies were performed in COVID ICU at bed side by ENT team. This is a study of 22 patients mostly with multiple comorbidities who presented to the hospital with symptoms of SARS-COVID-19. The changes in their ventilation were recorded before and after the tracheostomy. The health care workers included in the study were also kept under observation for any possible cross infection. Results: Eight out of twenty two patients were weaned off from ventilator. There was decrease in partial pressure of oxygen after the procedure but the mortality rate was high. None of the members of operating team, ICU team, anaesthesia team was infected with the virus. Conclusion: Our study shows that although tracheostomy helps in weaning off from ventilator, it has no role in weaning off COVID patients. There is no benefit of tracheostomy for a COVID positive patients. Furthermore, if adequate personal protective equipment’s are used, there is no risk of spread of infection from patient during the procedure of tracheostomy.
Clinical, biochemical and radiological findings in children with glycogen storage disease.
Authors: Sasui Anam  , Arit Parakash  , Aisha Merchant
Published: October 2023

Objective: To determine the clinical, biochemical and radiological findings in children with glycogen storage disease (GSD) presenting to National Institute of Child Health, Karachi, Pakistan. Study Design: Cross-sectional study. Setting: Department of Hepatology and Gastroenterology, National Institute of Child Health, Karachi. Period: January 2021 to June 2022. Material & Methods: A total of 40 children of either gender (male or female) aged ≤ 13 years diagnosed with GSD (confirmed on liver biopsy) were included. Clinical, biochemical and radiological findings were included. Data analysis was performed using SPSS Ver. 26.0. Results: In a total of 40 children with GSD, 22 (55.0) were boys. There were 24 (60.0%) children who had age between 1 to 3 years. The mean age, weight and height were 2.8±1.7 years, 10.3±3.5 kg and 79.9±11.6 cm respectively. Abdominal distension and hepatomegaly were the most common presentation reported in 40 (100%) children each while 37 (92.5%) children reported increased appetite. Biochemical investigations revealed that ALT 2 time above upper limit normal, hypertriglyceridemia and hyperuricemia were noted among 37 (92.5%), 32 (80.0%) and 16 (40.0%) children respectively. Liver biopsy had revealed GSD among all cases. Conclusion: Abdominal distension, hepatomegaly and increased appetite were the most common clinical presentation among children with GSD. Biochemical investigations revealed that ALT 2 time above upper limit normal, hypertriglyceridemia and hyperuricemia were the most frequent among children with GSD.
OS RISCOS DECORRENTES DO TRATAMENTO INADEQUADO PARA HIPERTENSÃO ARTERIAL: UMA REVISÃO INTEGRATIVA
Authors: Castro Priscila Paiva Torres De , Lima Agnes Oliveira , Costa Ana Beatriz Melo , Morais Beatriz Austregésilo De Athayde De Hollanda
Published: October 2023

Introdução: A hipertensão arterial é uma condição crônica caracterizada pela elevação contínua dos níveis da pressão sanguínea nas artérias. Dessa maneira, existem aspectos de influência para a progre
POTENCIAL TERAPÊUTICO DA VITAMINA D NO COMBATE AO ESTRESSE OXIDATIVO NA RETINOPATIA DIABÉTICA
Authors: Lima Agnes Oliveira , Costa Ana Beatriz Melo , Morais Beatriz Austregésilo De Athayde De Hollanda , Castro Priscila Paiva Torres De
Published: October 2023

Introdução: A retinopatia diabética é uma complicação ocular de longo prazo do diabetes mellitus. Essa condição ocorre devido ao aumento dos níveis de glicose, que diminuem a expressão das enzimas ant