Ανάλυση κόστους-αποτελεσματικότητας και ο ρόλος των Τ.Π.Ε στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης
Authors: Χουστουλάκης Εμμανουήλ 
Published: September 2021

Οι έννοιες «ποιότητα», «αποτελεσματικότητα», «αποδοτικότητα», «ποιοτικός έλεγχος», «κριτήρια αξιολόγησης» κατέχουν κεντρική θέση στον εκπαιδευτικό λόγο τις τελευταίες δεκαετίες. Οι έννοιες αυτές προέρχονται κυρίως από το χώρο της οικονομίας και των επιχειρήσεων, όπου συνδέονται κυρίως με το στόχο της αύξησης της αποτελεσματικότητας των παραγωγικών μονάδων. Τελευταία παρατηρούμε ότι επεκτείνεται η επίδρασή τους και στον εκπαιδευτικό χώρο, όπου διαμορφώνουν στρατηγικές και μεθοδολογίες ανάπτυξης των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων. Η συμβολή των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (Τ.Π.Ε) στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης μέχρι σήμερα έχει προσεγγιστεί κυρίως όσον αφορά στα μαθησιακά–εκπαιδευτικά αποτελέσματα, ενώ η σχετική ερευνητική βιβλιογραφία διεθνώς εστιάζει στην παιδαγωγική, ψυχολογική και κοινωνιολογική επίδραση της τεχνολογίας και των σχετικών μορφών διδασκαλίας στο ψηφιακά μετασχηματιζόμενο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Είναι σχετικά σπάνιες οι ερευνητικές απόπειρες που εστιάζουν στην οικονομική αξιολόγηση της συμβολής των Τ.Π.Ε διερευνώντας την αποτελεσματικότητα ή αποδοτικότητα των φορέων εκπαίδευσης, τα κόστη και οφέλη για τους συμμετέχοντες, ή τις επιπτώσεις στο ευρύτερο περιβάλλον της εκπαίδευσης.Τελικά, η αυτή μελέτη έχει διπλό σκοπό: α) επιχειρεί να καταγράψει, να παρουσιάσει,να αναλύσει και να συσχετίσει το εκπαιδευτικό κόστος των σχολικών μονάδων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με το βαθμό της αποτελεσματικότητας τους σε ένα κριτικό συγκριτικό πλαίσιο, μέσα από μια προσαρμοσμένη μεθοδολογία Ανάλυσης Κόστους-Αποτελεσματικότητας, σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 30 σχολικών μονάδων, και β) επιχειρεί να επαληθεύσει μέσω εμπειρικής έρευνας ένα σύνθετο προϋπάρχον θεωρητικό μοντέλο βελτίωσης ολικής ποιότητας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, το οποίο προτείνει συγκεκριμένους επιμέρους παράγοντες και κριτήρια.Σε αυτή την κατεύθυνση, επιχειρείται η διερεύνηση του βαθμού, στον οποίο οι στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στις Τ.Π.Ε επηρεάζουν τις απόψεις τους γύρω από τη σημασία των υπολοίπων παραγόντων του μοντέλου αναφορικά με τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, μέσα από ένα δείγμα 512 εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όσον αφορά στη μεθοδολογία για τη συλλογή των δεδομένων επιλέχθηκε η διερευνητική και παραγωγική προσέγγιση. Πραγματοποιήθηκε επισκόπηση της βιβλιογραφίας στον τομέα της οικονομικής αξιολόγησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων, όπου και μελετήθηκαν οι προσεγγίσεις που προτάθηκαν από τους ερευνητές στο παρελθόν, και αφετέρου μέσω της έρευνας μελετήθηκε ο ρόλος της τεχνολογίας στη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης και ποια είναι τα κύρια προβλήματα μιας τέτοιας προσέγγισης. Από τα αποτελέσματα της έρευνας φάνηκε ότι το εκπαιδευτικό κόστος μιας σχολικής μονάδας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης δεν επιδρά σημαντικά στο βαθμό χρήσης των Τ.Π.Ε σε αυτήν. Επίσης, ο τύπος της σχολικής μονάδας (δημόσια-ιδιωτική) φάνηκε να μην επηρεάζει το ύψος του εκπαιδευτικού κόστους μιας σχολικής μονάδας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Τέλος, φάνηκε ότι οι στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στις Τ.Π.Ε, δεν επηρεάζουν τις απόψεις τους για παράγοντες, οι οποίοι συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης. Τα αποτελέσματα είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν ως ένα πολύτιμο επιστημονικό υλικό από ερευνητές που ενδιαφέρονται για θέματα διοίκησης και οργάνωσης της εκπαίδευσης καθώς και για τη προώθηση της εκπαιδευτικής ποιότητας σε πολλαπλά επίπεδα ανάλυσης.