МОДЕЛИРОВАНИЕ СТРУКТУРЫ ДИСПЕРСНОГО ГРУНТА С КАМЕНИСТЫМ ВКЛЮЧЕНИЕМ
Authors: Тургунбаев М.С. 
Published: December 2024

Посредством теоретико-вероятностного представления гранулометрического состава и моделированием на его основе физических и прочностных свойств грунтов можно охватить все многообразие грунтов. Известный закон распределения минералов грунта позволяет смоделировать грунты с определенными гранулометрическим составом, с каменистыми включениями, физическими и прочностными свойствами. В статье проведен анализ размерностей зависимости силы сопротивления грунта разрушению от влияющих факторов и определен общий вид вышеуказанной зависимости. Получено критериальное уравнение между силой сопротивления грунта разрушению и влияющими факторами. Получены критерии подобия для разрушения дисперсного связного грунта с отдельными каменистыми включениями в производственных и лабораторных условиях. Критерии подобия учитывают гранулометрический состав, физические свойства, разрушение и геометрические параметры процесса резания дисперсного грунта с каменистым включением. Подтверждено подобие разрушения натурного и модельного грунта режущим инструментом землеройной машины на основе индикатора подобия. Получены разновидности модельного грунта с определенными гранулометрическим составом, физическими, прочностными свойствами и каменистыми включениями.

By means of a theoretical and probabilistic representation of the granulometric composition and modeling on its basis of the physical and strength properties of soils, it is possible to cover the entire variety of soils. The well-known law of distribution of soil minerals makes it possible to simulate soils with a certain granulometric composition, with rocky inclusions, physical and strength properties. The article analyzes the dimensions of the dependence of the strength of the soil resistance to destruction on the influencing factors and determines the general form of the above dependence. The criterion equation between the strength of the soil resistance to destruction and the influencing factors is obtained. Similarity criteria for the destruction of dispersed cohesive soil with individual rocky inclusions in production and laboratory conditions are obtained. The similarity criteria take into account the granulometric composition, physical properties, destruction and geometric parameters of the cutting process of dispersed soil with rocky inclusion. The similarity of the destruction of full-scale and model soil by the cutting tool of an earthmoving machine based on the similarity indicator is confirmed. Varieties of model soil with certain granulometric composition, physical, strength properties and stony inclusions were obtained.

Гранулометрикалык курамдын теориялык-ыктымалдык берилиши жана анын негизинде топурактардын физикалык жана бекемдик касиеттерин моделдөө аркылуу топурактын бардык көп түрлөрүн камтыса болот. Топурактын минералдарынын белгилүү закон бөлүштүрүүсү ири таш камтыган кыртыштын гранулометриялык курамын, физикалык, бышыктык касиеттерин моделдөөгө мүмкүндүк берет. Макалада кыртыштын талкаланууга каршылык күчү жана ага таасир этүүчү факторлордун арасындагы көз карандылыкка өлчөмдүк талдоо жүргүзүлгөн жана жогоруда аталган көз карандылыктын жалпы түрү аныкталган. Топурактын талкаланууга туруштук берүүчү күчү жана ага таасир этүүчү факторлордун ортосундагы критерийдик теңдеме алынган. Өндүрүштүк жана лабораториялык шарттарда ири таш кошундулары бар дисперстик кыртышты талкалоо үчүн окшоштук критерийлери алынган. Окшоштук критерийлери гранулометрикалык курамды, физикалык касиеттерди, талкаланууну жана ири таштуу дисперстик кыртышты кесүү процессинин геометриялык параметрлерин эске алат. Окшоштук индикаторунун негизинде жер казуучу машинанын кесүүчү аспабы тарабынан натуралдык жана моделдик кыртышты талкалоодогу окшоштук ырасталды. Белгилүү гранулометриялык курамы, физикалык жана бышыктык касиеттерге ээ моделдик топурактын түрлөрү аныкталды.