Ανοσοϊστοχημική μελέτη της έκφρασης των μορίων προσκόλλησης της οικογένειας της Ε-καδερίνης σε καρκινώματα μαστού
Authors: Γακιοπούλου-Γκιβάλου Χαρίκλεια 
Published: August 2021

Τα μόρια κυτταρικής προσκόλλησης της οικογένειας της Ε-καδερίνης παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξαρτώμενη από τα ιόντα ασβεστίου, ομοφύλου τύπου σύνδεση των κυττάρων μεταξύ τους. Η Ε-καδερίνη συνδέεται με κυτταροπλασματικές πρωτεΐνες που ονομάζονται κατενίνες (α-, β-, γ- και ρ120-κατενίνη). Η φυσιολογική διακυττάρια σύνδεση προϋποθέτει τη φυσιολογική έκφραση της Ε-καδερίνης και των κατενινών, καθώς και τη μεταξύ αυτών λειτουργική σύνδεση. Αδρανοποίηση του συμπλέγματος Ε-καδερίνης-κατενινών παρατηρείται συχνά στα κακοήθη νεοπλάσματα. Στη ρύθμιση του συμπλέγματος της Ε-καδερίνης συμμετέχουν αυξητικοί παράγοντες και υποδοχείς αυξητικών παραγόντων με δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης. Στην κατηγορία αυτή ανήκει ο υποδοχέας του ηπατοκυτταροικού αυξητικού παράγοντα/παράγοντα διασκορπίσεως, c-met. Με βάση τα ως άνω δεδομένα, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης των μορίων κυτταρικής προσκόλλησης της οικογένειας της Ε-καδερίνης (Ε-καδερίνη, α-, β-, γ- και p120-κατενίνη) και του υποδοχέα c-met στο διηθητικό καρκίνο του μαστού και η διερεύνηση της σχέσης της έκφρασης των μορίων αυτών αφ’ ενός μεταξύ τους, αφ’ ετέρου δε με κλινικοπαθολογοανατομικές παραμέτρους: ηλικία, εμμηνοπαυσιακή κατάσταση, ιστολογικός τύπος, ιστολογικός και πυρηνικός βαθμός κακοήθειας, μέγεθος όγκου, λεμφαδενικές μεταστάσεις, στάδιο νόσου, έκφραση οιστρογονικών (ER) και προγεστερονικών (PR) υποδοχέων, έκφραση ογκοπρωτεΐνης (c-erbB-2) όπως επίσης και με την επιβίωση των ασθενών. Το υλικό της παρούσας μελέτης αποτέλεσαν 80 πρωτοπαθή διηθητικά καρκινώματα μαστού, 60 πορογενή και 20 λοβιακά, προερχόμενα από 80 θήλεις ασθενείς ηλικίας από 26 έως 86 ετών. Ο μέσος χρόνος επιβίωσης των ασθενών ήταν 62,47 μήνες. Η έκφραση της Ε-καδερίνης, των κατενινών (α, β, γ και ρ120), του υποδοχέα c-met, των ER, PR και της πρωτεΐνης c-erbB-2, μελετήθηκε σε τομές παραφίνης με την ανοσοϊστοχημική μέθοδο αβιδίνης-βιοτίνης-υπεροξειδάσης και τη χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων και πολυκλωνικού αντισώματος για την πρωτεΐνη c-met. Η στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων έγινε με μονοπαραγοντική και πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, η ανώμαλη έκφραση της Ε-καδερίνης συσχετίστηκε με το λοβιακό ιστολογικό τύπο (p=0,01), τον υψηλό βαθμό κακοήθειας των διηθητικών πορογενών καρκινωμάτων (pf=0,038) και τη διήθηση των μασχαλιαίων λεμφαδένων (p=0,021). Η ανώμαλη έκφραση της α-κατενίνης παρουσίασε οριακής στατιστικής σημαντικότητας συσχέτιση με το λοβιακό ιστολογικό τύπο των καρκινωμάτων (p=0,058), τις λεμφαδενικές διηθήσεις (p=0,07) και το στάδιο της νόσου (p=0,095) ενώ συσχετίστηκε στατιστικά σημαντικά με τον υψηλό βαθμό κακοήθειας των πορογενών καρκινωμάτων (p=0,006). Η ανώμαλη έκφραση της β-κατενίνης συσχετίστηκε με το λοβιακό ιστολογικό τύπο (p=0,001), τη διήθηση των μασχαλιαίων λεμφαδένων (p=0,05) και το στάδιο της νόσου (p=0,035). Η ανώμαλη έκφραση της γ-κατενίνης συσχετίστηκε με τη μεγαλύτερη ηλικία των ασθενών (p=0,018). Η ανώμαλη έκφραση της p120-κατενίνης συσχετίστηκε με τον πορογενή ιστολογικό τύπο των καρκινωμάτων (p=0,002) και την αρνητική έκφραση των προγεστερονικών υποδοχέων (p=0,008). Η πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση επιβεβαίωσε τις παρατηρούμενες στη μονοπαραγοντική ανάλυση συσχετίσεις: Η Ε-καδερίνη συσχετίστηκε με τον ιστολογικό τύπο (p=0,036), το βαθμό κακοήθειας των πορογενών καρκινωμάτων (p=0,039) και τις λεμφαδενικές διηθήσεις (p=0,047). Η α-κατενίνη παρουσίασε σημαντικές συσχετίσεις με το βαθμό κακοήθειας (p=0,016) και το στάδιο της νόσου (p<0,00001). Η β-κατενίνη συσχετίστηκε με τις λεμφαδενικές διηθήσεις (p=0,0012) και το στάδιο της νόσου (p<0,00001) και η p120-κατενίνη συσχετίστηκε με τον ιστολογικό τύπο (p=0,0002), οριακά με τους προγεστερονικούς υποδοχείς (p=0,07) επιπλέον δε με το στάδιο της νόσου (p=0,0001). Η στατιστική ανάλυση της επιβίωσης των ασθενών ανέδειξε σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ανώμαλης έκφρασης της α-κατενίνης και της φτωχής επιβίωσης των ασθενών (p=0,0224), ακόμη δε χειρότερη επιβίωση παρουσίασαν οι ασθενείς με κυτταροπλασματική έκφραση της α-κατενίνης (p=0,0063). Ομοίως, η κυτταροπλασματική έκφραση της β-κατενίνης συσχετίστηκε με χειρότερη επιβίωση των ασθενών (p=0,047). Ο υποδοχέας του ηπατοκυτταρικού αυξητικού παράγοντα, c-met, παρουσίασε θετική ανοσοϊστοχημική έκφραση, στο κυτταρόπλασμα των καρκινικών κυττάρων, στο 58% των περιπτώσεων. Η έκφραση του υποδοχέα c-met συσχετίστηκε στατιστικά σημαντικά με το λοβιακό ιστολογικό τύπο των καρκινωμάτων (p=0,012), το χαμηλό βαθμό κακοήθειας των διηθητικών πορογενών καρκινωμάτων (p=0,05), τη θετική έκφραση των ER (p=0,05) και των PR (p=0,0014). Αντίστροφη συσχέτιση παρατηρήθηκε ανάμεσα στην έκφραση της πρωτεΐνης c-met και της ογκοπρωτεΐνης c-erbB-2 (p=0,03). Επιπλέον, η θετική ανοσοϊστοχημική έκφραση της πρωτεΐνης c-met συσχετίστηκε με την ανώμαλη έκφραση της β-κατενίνης (pf=0,025). H πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση επιβεβαίωσε τις παρατηρούμενες συσχετίσεις ανάμεσα στην έκφραση του υποδοχέα c-met και τον ιστολογικό τύπο (p<0,0001), τον ιστολογικό βαθμό κακοήθειας (p=0,014), την έκφραση των PR (p=0,017), την έκφραση της πρωτεΐνης c-erbB-2 (p=0,013) και την έκφραση της β-κατενίνης (p=0,008). Η στατιστική ανάλυση της επιβίωσης ανέδειξε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της θετικής ανοσοϊστοχημικής έκφρασης του υποδοχέα c-met και της καλύτερης επιβίωσης των ασθενών, τόσο στη μονοπαραγοντική (p=0,006) όσο και στην πολυπαραγοντική ανάλυση (p=0,028). Συμπερασματικά, η ανώμαλη έκφραση της Ε-καδερίνης και των κατενινών συσχετίζεται με δυσμενείς κλινικο-παθολογοανατομικές παραμέτρους των διηθητικών καρκινωμάτων μαστού, η δε ανώμαλη έκφραση της α-κατενίνης συσχετίζεται με τη χειρότερη επιβίωση των ασθενών. Από το άλλο μέρος, η έκφραση του υποδοχέα c-met παρουσίασε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την ανώμαλη έκφραση της β-κατενίνης, εύρημα που επιβεβαιώνει για πρώτη φορά σε ανοσοϊστοχημικό επίπεδο την αναφερόμενη σε πειραματικές μελέτες συμμετοχή του υποδοχέα c-met και, μέσω αυτού, του ηπατοκυτταρικού αυξητικού παράγοντα/παράγοντα διασκορπίσεως στη ρύθμιση του συμπλέγματος διακυτταρίου προσκόλλησης της Ε-καδερίνης.