Teacher’s awareness of the impact of mathematics anxiety in the performance of students with and without mathematics learning disabilities
Authors: Ευαγγελοπούλου Μαρία 
Published: February 2025

Η παρούσα διδακτορική διατριβή παρουσιάζει μία εκτενή διερεύνηση του κρίσιμου ρόλου της αντίληψης των καθηγητών των Μαθηματικών σχετικά με το μαθηματικό άγχος και τις κρίσιμες συνέπειές του στην επίδοση των μαθητών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος. Το μαθηματικό άγχος αποτελεί ένα διαδεδομένο ζήτημα στα εκπαιδευτικά συστήματα παγκοσμίως και έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει σημαντικά την επίδοση των μαθητών στα μαθηματικά, ενώ, δυστυχώς, μπορεί ακόμη και να τους αποτρέψει από το να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε τομείς σχετικούς με τις Φυσικές Επιστήμες και τη Μηχανική. Ωστόσο, η περίπλοκη σχέση μεταξύ της αντίληψης των καθηγητών των Μαθηματικών και των επιπτώσεων του μαθηματικού άγχους στην επίδοση των μαθητών στα Μαθηματικά, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, παραμένει ένα ανεξερεύνητο πεδίο. Η παρούσα μελέτη καλύπτει αυτό το κρίσιμο ερευνητικό κενό εξετάζοντας την αντίληψη των καθηγητών των Μαθηματικών επί των εκτεταμένων και περίπλοκων συνεπειών του μαθηματικού άγχους, ειδικά του μαθηματικού άγχους αιθούσης, στην επίδοση των μαθητών στα Μαθηματικά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στην Ελλάδα. Για την επίτευξη του συγκεκριμένου ερευνητικού σκοπού, πραγματοποιήθηκε ο διεξοδικός σχεδιασμός και η ανάπτυξη ενός κατάλληλου εργαλείου μέτρησης, για την ακριβή αξιολόγηση της αντίληψης των καθηγητών των Μαθηματικών επί της παρουσίας και των επιπτώσεων του μαθηματικού άγχους στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το εργαλείο μέτρησης υποβλήθηκε σε μια αυστηρή διαδικασία ελέγχου και επικύρωσης προκειμένου να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία, η εγκυρότητα και η ακρίβειά του για την αποδοτική μέτρηση των αντιλήψεων των καθηγητών. Στα πλαίσια της μελέτης, λήφθηκαν υπόψη κρίσιμοι παράγοντες επιρροής των επιπέδων του μαθηματικού άγχους στους μαθητές στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, όπως το φύλο και η παρουσία Μαθησιακών Δυσκολιών στα Μαθηματικά. Επιπρόσθετα, η παρούσα μελέτη διερευνά πως διαμορφώνονται τα επίπεδα αντίληψης των καθηγητών, ως προς την επίδραση του μαθηματικού άγχους, υπό το πρίσμα του φύλου τους και του εργασιακού επιπέδου τους στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο ή Λύκειο). Η επακόλουθη ανάλυση των απαντήσεων από 200 καθηγητές Μαθηματικών υπογραμμίζει, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, την ύπαρξη σημαντικών συσχετίσεων μεταξύ του μαθηματικού άγχους αιθούσης και της επίδοσης των μαθητών στα Μαθηματικά, με ιδιαίτερα έντονη επίδραση του μαθηματικού άγχους αιθούσης στις μαθήτριες που αντιμετωπίζουν Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά. Τα συγκεκριμένα ευρήματα υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι εκπαιδευτικοί στην παροχή ουσιαστικής υποστήριξης στους μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά, διευκολύνοντας τη μείωση του μαθηματικού τους άγχους και την καλλιέργεια θετικών εμπειριών μάθησης στα Mαθηματικά. Επομένως, η αντίληψη των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών προκλήσεων από τους καθηγητές των Μαθηματικών όχι μόνο αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά είναι αναγκαία η ενίσχυση των δεξιοτήτων τους για την αναγνώριση και τη διαχείριση των εξατομικευμένων αναγκών των συγκεκριμένων μαθητών. Συνεπώς, οι εκπαιδευτικοί καθίστανται καταλυτικοί παράγοντες στη δημιουργία υποστηρικτικών μαθησιακών περιβαλλόντων με έμφαση στη συμπερίληψη στα πλαίσια της εκπαίδευσης των Μαθηματικών. Επιπλέον, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες στη μελέτη εκπαιδευτικούς, η έρευνα υποδεικνύει ότι, ενώ το μαθηματικό άγχος αιθούσης επηρεάζει τις εμπειρίες των μαθητών σε συγκεκριμένα πλαίσια, η συνολική του επίδραση στις επιδόσεις τους στα Μαθηματικά διαμορφώνεται σημαντικά από άλλες μεταβλητές, όπως για παράδειγμα τους ατομικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης που υιοθετούν οι μαθητές, τα προσωπικά επίπεδα κινήτρων και την παρουσία υποστηρικτικών μαθησιακών περιβαλλόντων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του μαθηματικού άγχους. Συνεπώς, οι εκπαιδευτικοί αναδεικνύονται ως οι κύριοι μεσολαβητές δημιουργίας ζητούμενων ενισχυτικών περιβαλλόντων, μέσω της εφαρμογής αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση του μαθηματικού άγχους και των επιπτώσεών του. Συνοψίζοντας, η παρούσα διδακτορική διατριβή αποτελεί μια ουσιαστική συμβολή στη γνώση σχετικά με την κρισιμότητα της αντίληψης των καθηγητών των Μαθηματικών στην προσπάθεια μείωσης του μαθηματικού άγχους και των συνεπειών του για τους μαθητές και τις μαθήτριες στα πλαίσια της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Τα ευρήματα της μελέτης ευθυγραμμίζονται με την επιτακτική ανάγκη για μια ολοκληρωμένη κατανόηση του μαθηματικού άγχους και των επιδράσεών του, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις συνύπαρξης με Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά. Τέλος, η συμφωνία των ευρημάτων της παρούσας έρευνας με τα ευρήματα που σημειώνονται στην υπάρχουσα διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, ενισχύει την εγκυρότητα των πρώτων, υπογραμμίζοντας, εν κατακλείδι, τον κρίσιμο ρόλο των εκπαιδευτικών στη διαχείριση του μαθηματικού άγχους κατά την εκπαίδευση των Μαθηματικών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στην Ελλάδα.