Μελέτη των οφθαλμολογικών επιπτώσεων των συνήθων χημειοθεραπευτικών σχημάτων που εφαρμόζονται στον καρκίνο του μαστού
Authors: Καραμήτσος Αθανάσιος 
Published: August 2021

Σκοπός της ερευνητικής αυτής εργασίας ήταν να μελετηθούν οι άμεσες αρνητικές επιδράσεις του χημειοθεραπευτικού σχήματος FEC (5-φθοριοουρακίλη + επιρουμπικίνη + κυκλοφωσφαμίδη: 5-fluorouracil + Epirubicin + cyclophsphamide), που χορηγείται ως συμπληρωματική θεραπεία σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού. Εξετάσθηκαν 82 γυναίκες, ηλικίας από 25 έως 78 έτη (μέσος όρος 57.93±13.02 έτη), στις οποίες έχει γίνει πρωτοδιάγνωση για καρκίνο του μαστού (μη μεταστατική νόσος ή/και τοπικά προχωρημένη ). Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και μετά την επέμβαση σε όλους τους ασθενείς εφαρμόστηκε για πρώτη φορά χημειοθεραπευτική αγωγή. Το θεραπευτικό σχήμα ήταν το FEC (5-φθοριοουρακίλη 600 mg/m² + επιρουμπικίνη 60-90 mg/m² + κυκλοφωσφαμίδη 600 mg/m²). Το σχήμα χορηγήθηκε κάθε 21 ημέρες για 6 κύκλους. Όλοι οι ασθενείς (164 μάτια) εξετάσθηκαν διεξοδικά και ήταν ελεύθεροι συμπτωμάτων και νόσου που να επηρεάζουν την όραση, την ελεύθερη οφθαλμική επιφάνεια, τα βλέφαρα, την έκκριση και την αποχέτευση των δακρύων, τη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ, την έγχρωμη όραση και την ενδοφθάλμια πίεση. Κανένας από τους ασθενείς δεν είχε υποβληθεί ξανά σε θεραπεία με άλλους χημειοθεραπευτικούς παράγοντες ή σε ακτινοθεραπεία. Πραγματοποιήθηκε βιομικροσκοποπικός έλεγχος της πρόσθιας και της οπίσθιας οφθαλμικής επιφάνειας και Schirmer test I και δοκιμασία διάσπασης της οφθαλμικής επιφάνειας (BUT), τόσο πριν της εισαγωγή των γυναικών στην χημειοθεραπεία, αλλά και μετά τον τρίτο χημειοθεραπευτικό κύκλο. Το 9,75% εμφάνισε μεταβολές της διάθλασής. Το 13,41% εμφάνισε μερική απώλεια βλεφαρίδων. Στο 39% εμφανίστηκε επιπεφυκίτιδα μετά την 3η χημειοθεραπεία. Βλεφαρίτιδα παρατηρήθηκε σε 4 γυναίκες (4,88%) μετά τον 3ο χημειοθεραπευτικό κύκλο. Οι τιμές του Schirmer test ήταν στατιστικώς σημαντικά μεγαλύτερες μετά τον τρίτο χημειοθεραπευτικό κύκλο, ενώ οι τιμές του BUT ήταν στατιστικώς σημαντικά μικρότερες μετά την τρίτη χημειοθεραπεία. Σε 4 (4,88%) από τις ασθενείς, που εμφάνισαν σημαντική πτώση του BUT, εμφανίστηκε στικτή κερατίτιδα. Απόφραξη εκφορητικών στομίων αδένων του Meibomian-ανωμαλίες στην παρυφή του ελεύθερου βλεφαρικού χείλους παρουσιάστηκε μετά την 3η χημειοθεραπεία στο 17,07% του δείγματος και συνοδευόταν επίσης από σημαντική πτώση του BUT. Στένωση των κάτω δακρυϊκών σημείων εμφανίστηκε στο 4,87% των γυναικών. Σε 1 γυναίκα παρουσιάστηκε αύξηση της ΕΟΠ πάνω από τα φυσιολογικά όρια και στα 2 μάτια. Δεν παρατηρήθηκε καμία μεταβολή στην οπτική οξύτητα των γυναικών, παρόλο που σε κάποιες γυναίκες παρατηρήθηκε μικρή μεταβολή της διάθλασής τους. Σε καμία γυναίκα δεν παρατηρήθηκαν μεταβολές των σπίλων της ίριδος και των μελαγχρωστικών σπίλων του χοριοειδούς χιτώνα. Συμπερασματικά, οι γυναίκες που είναι υπό αγωγή με το χημειοθεραπευτικό σχήμα FEC είναι πολύ πιθανόν να εμφανίσουν οφθαλμολογικά προβλήματα κυρίως της ελεύθερης οφθαλμικής επιφάνειας. Συνεπώς, ο θεράπων ογκολόγος και ο οφθαλμίατρος που αντιμετωπίζει τέτοιους ασθενείς πρέπει να είναι ενήμερος για τις αρνητικές δράσεις του συγκεκριμένου χημειοθεραπευτικού σχήματος, με σκοπό την πρόληψη ή/και την αντιμετώπιση τους.