การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการทำเกษตรอัจฉริยะแบบประณีตในพื้นที่เกษตรกรรม สำหรับนักเรียนโครงการอาชีวศึกษาเพื่อการพัฒนาชนบท
Authors: นวลปาน ชิษณุชา , จันทชุม ณัฏฐชัย , สุจารี ทิพาพร 
Published: December 2024

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ภาคการเกษตรเป็นรากฐานของคนไทยมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ด้วยปัจจัยที่เอื้อต่อการทำการเกษตรทำให้ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม แต่เกษตรกรโดยเฉพาะเกษตรกรรายย่อยมีข้อจำกัดด้านทุนทรัพย์ประกอบกับแนวโน้มทางเศรษฐกิจที่ผันผวน เกษตรกรมีรายรับไม่พอกับรายจ่าย เกิดปัญหาหนี้สิน ไม่สามารถปรับตัวได้ทันต่อกระบวนการผลิตที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว ปัจจัยเหล่านี้เป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องได้รับการแก้ไข ผู้วิจัยเล็งเห็นถึงแนวทางแก้ปัญหาโดยการบูรณาการองค์ความรู้ทางวิชาการกับความรู้ทางการเกษตรโดยน้อมนำศาสตร์พระราชามาประยุกต์ใช้และดำรงตนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงและสามารถนำความรู้ไปสู่การปฏิบัติ ต่อยอดอาชีพ ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม 2. พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม 3. นำหลักสูตรฝึกอบรมไปใช้ 4. ประเมินหลักสูตรฝึกอบรม
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการในการฝึกอบรม ระยะที่ 2 พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม ระยะที่ 3 นำหลักสูตรฝึกอบรมไปใช้ และระยะที่ 4 ประเมินหลักสูตรฝึกอบรม กลุ่มตัวอย่างในระยะที่ 1 ได้แก่ นักเรียนโครงการอาชีวศึกษาเพื่อการพัฒนาชนบท วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีมหาสารคาม จำนวน 274 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบง่าย และกลุ่มเป้าหมายในการสัมภาษณ์ จำนวน 17 คน ได้มาด้วยการเลือกแบบเจาะจง ระยะที่ 2 ออกแบบและร่างหลักสูตรด้วยการสังเคราะห์องค์ประกอบของหลักสูตรจากนักพัฒนาหลักสูตร ได้องค์ประกอบที่สำคัญ 7 องค์ประกอบ ประเมินความสอดคล้องและความเหมาะสมของหลักสูตรด้วยกระบวนการสัมมนาอ้างอิงผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 7 คน ระยะที่ 3 นำหลักสูตรไปใช้กับกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 30 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม ระยะที่ 4 ประเมินหลักสูตรจากผู้เข้ารับการฝึกอบรมและผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 39 คน เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินความสอดคล้องและความเหมาะสม แบบประเมินกิจกรรมและแบบทดสอบ แบบสอบถามความพึงพอใจ สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย สวนเบี่ยงเบนมาตรฐาน  
ผลการวิจัย: ผลการวิจัย พบว่า (1) สภาพปัจจุบันปัญหาโดยรวมมีปัญหาในระดับมาก และมีความต้องการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมอยู่ในระดับมากที่สุด (2) การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ 1) ความเป็นมาและความสำคัญของหลักสูตร 2) หลักการของหลักสูตร 3) จุดมุ่งหมายของหลักสูตร 4) เนื้อหาสาระของหลักสูตร 5) กิจกรรมการฝึกอบรม 6) สื่อประกอบการฝึกอบรม 7) การวัดและการประเมินผล  โดยความสอดคล้องของหลักสูตรฝึกอบรมทุกด้านอยู่ในระดับมาก และความเหมาะสมโครงร่างหลักสูตรฝึกอบรมทุกด้านอยู่ในระดับมาก (3) การนำหลักสูตรฝึกอบรมไปใช้ พบว่าผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีการเปลี่ยนแปลง 3 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านความรู้ ผู้เข้าอบรมมีคะแนนทดสอบหลังการฝึกอบรมสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 80 2) ด้านทักษะ ผู้อบรมมีคะแนนทดสอบหลังการฝึกอบรม ค่าเฉลี่ย 18.47 ส่วนค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน 1.31 คิดเป็นร้อยละ 92.33 และ 3) ด้านเจตคติ จากแบบสังเกตพฤติกรรมผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความกระตือรือร้น ใฝ่เรียนรู้ ต้องการพัฒนาตัวเองและมีเจตคติที่ดีต่อการทำเกษตรโดยมองว่าภาคการเกษตรยังมีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ และมีความพึงพอใจต่อหลักสูตรฝึกอบรมอยู่ในระดับมากที่สุด (4) การประเมินหลักสูตรฝึกอบรม ตามความคิดเห็นของผู้ใช้หลักสูตรและผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 37 คน อยู่ในระดับมากที่สุด
สรุปผล: สภาพปัญหาโดยรวมมีปัญหาอยู่ในระดับมาก และความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรการทำเกษตรอัจฉริยะแบบประณีตโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยหลักสูตรฝึกอบรมการทำเกษตรอัจฉริยะแบบประณีตในพื้นที่เกษตรกรรม สำหรับนักเรียนโครงการอาชีวศึกษาเพื่อการพัฒนาชนบทประกอบด้วยองค์ประกอบ 7 องค์ประกอบที่มีความสอดคล้องและมีความเหมาะสม คะแนนจากแบทดสอบวัดผลการเรียนรู้หลังการฝึกอบรม ผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีการพัฒนา 3 ด้าน ได้แก่ ด้านความรู้ ด้านทักษะ ด้านเจตคติ และความพึงพอใจต่อหลักสูตรฝึกอบรมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และผลการประเมินหลักสูตรฝึกอบรมยังยืนยันว่ามีคุณภาพทุกด้านอยู่ในระดับมากที่สุด