Εικόνα σώματος και προβλήματα μάθησης σε τυφλοκωφά παιδιά
Authors: Ζέζα Μαρία 
Published: September 2021

Τα παιδιά δομούν τις έννοιες και τη γνώση και συνακόλουθα αντιλαμβάνονται τον κόσμο διαμέσου της αλληλεπίδρασης με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Τα παιδιά με προβλήματα όρασης και προβλήματα ακοής δέχονται περιορισμένα ερεθίσματα και συγκεχυμένες πληροφορίες από την επενέργειά τους στο περιβάλλον. Η ελλειμματική αυτή πρόσληψη ή και απουσία οπτικών και ακουστικών ερεθισμάτων δημιουργεί δυσκολίες στην αντίληψη και συνακόλουθα συμβάλλει στην ελλειμματική δόμηση των εννοιών για το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον.Η ιδιαιτερότητα των αναγκών ενός τυφλοκωφού μαθητή καθιστά το σχεδιασμό ενός εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος σημαντικά περίπλοκο. Αφετηρία αποτελεί η εκπαιδευτική εκτίμηση των ικανοτήτων και των αναγκών του μαθητή, καθώς και η επιλογή των κατάλληλων εκπαιδευτικών μεθόδων που θα κληθούν να ανταποκριθούν στην προσωπικότητα και την ιδιαιτερότητα του κάθε μαθητή. Η ανίχνευση και η πρώιμη αξιολόγηση είναι δυσχερής όταν οι μαθητές έχουν πολλαπλές, σοβαρές αναπηρίες και ιδιαίτερα όταν παρουσιάζουν αισθητηριακά προβλήματα.Στη διαδικασία αξιολόγησης του τυφλοκωφού μαθητή δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην πολυεπιστημονική προσέγγιση που τείνει να διαπιστώσει κατά πόσο ο μαθητής έχει την ικανότητα να εσωτερικεύει και να εκφράζει μια μαθημένη συμπεριφορά. Η σκοπιμότητα της συγκρότησης του γνωστικού και επικοινωνιακού προφίλ του μαθητή είναι η παροχή πληροφοριών στον εκπαιδευτικό ώστε να τον βοηθήσουν να σχεδιάσει και να εξατομικεύσει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Η συγκρότηση του επικοινωνιακού και γνωστικού προφίλ των τυφλοκωφών μαθητών μέσω της μεθοδολογικής προσέγγισης της μελέτης περίπτωσης και της παρατήρησης, αποσκοπεί στην αρτιότερη αντίληψη του εννοιολογικού πλαισίου του κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντός τους. Απαρτίζεται από τους εξής τομείς- υπό-κλίμακες: γνωστική ανάπτυξη, κινητική ανάπτυξη, επικοινωνία, κοινωνικοποίηση, αισθητηριακή αντίληψη, δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης, με απώτερο σκοπό οι καταγραφόμενες δυσκολίες να προσδιορίσουν και το σχεδιασμό του εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος παρέμβασης.Το εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης θεμελιώνεται θεωρητικά μέσα από τους άξονες της επικοινωνίας, της κοινωνικό-συναισθηματικής ανάπτυξης και της γνωστικής ανάπτυξης, δεδομένου ότι η ελλειμματική πρόσληψη ή και η απουσία οπτικών και ακουστικών ερεθισμάτων δημιουργεί δυσλειτουργίες στην αντίληψη και, συνακόλουθα, συμβάλλει στην ελλειμματική δόμηση σταθερών χωρωχρονικών σημείων αναφοράς πάνω στα οποία στηρίζεται το εννοιολογικό υπόβαθρο της γνώσης και της επικοινωνίας. Το εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης αποσκοπεί στην εμπράγματη ενθάρρυνση της ενεργητικής παρουσίας και της επενέργειας των τυφλοκωφών μαθητών στο περιβάλλον διαμέσου της ένταξής τους σε ένα περιβάλλον κατανοητό και ελεγχόμενο μέσω πολυαισθητηριακά σχεδιασμένων και προσαρμοσμένων προσεγγίσεων.Μέσα από την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης οι μαθητές με τυφλοκώφωση ενισχύθηκαν στην όσο το δυνατόν αρτιότερη εννοιολογική δόμηση (εικόνα σώματος, χώρος, χρόνος) και τη δόμση του εννοιολογικού πλαισίου αντίληψης του κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντός τους, διαμέσου: (i) της ένταξης των παιδιών σε ένα δομημένο επικοινωνιακό περιβάλλον, όπου μπορούν να συνειδητοποιούν την κυκλική ανανέωση των χρονικών διαστημάτων και να αντιλαμβάνονται την αλληλουχία, τη διαδοχή και το εννοιολογικό πλαίσιο των βιωμένων γεγονότων, και (ii) της εμπράγματης ενθάρρυνσης, της ενεργητικής παρουσίας και της επενέργειάς τους στο περιβάλλον μέσω πολυαισθητηριακά σχεδιασμένων και προσαρμοσμένων προσεγγίσεων.