Συνύπαρξη επιπρόσθετων αυτοάνοσων νοσημάτων σε ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1
Authors: Γουγουρέλας Δημήτριος 
Published: August 2022

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Οι ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ), είτε με λανθάνοντα αυτοάνοσο σακχαρώδη διαβήτη των ενηλίκων (Latent Autoimmune Diabetes of Adults - LADA) είτε τον κλασικό (νεανικό) αυτοάνοσο διαβήτη τύπου 1 (ΣΔτ1), παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά Συνοδών Αυτοάνοσων Νοσημάτων (ΣΑΝ) σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό.ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της μελέτης μας ήταν να καθορίσουμε τη συχνότητα των συνοδών αυτοάνοσων νοσημάτων σε ενήλικες με LADA ή ΣΔτ1, να μελετήσουμε το ρόλο των αντισωμάτων έναντι της αποκαρβοξυλάσης του γλουταμικού οξέος (GADA) σχετικά με την εμφάνιση ΣΑΝ, να παρατηρήσουμε τους δημογραφικούς παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη ΣΑΝ και να δούμε εάν η αυξημένη συνοδός αυτοανοσία σχετίζεται με την εμφάνιση πολλαπλών αυτοάνοσων νοσημάτων στην ίδια οικογένεια.ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Μελετήθηκαν 160 ενήλικες ασθενείς (81 άντρες και 79 γυναίκες) με αυτοάνοσο ΣΔ (114 με ΣΔτ1 και 46 με LADA) μέσης ηλικίας 40.3±15.9 έτη. Στους ασθενείς μετρήθηκαν τα αντιπαγκρεατικά αυτοαντισώματα GADA, ΙΑ2, ICA και IAA. Επίσης μελετήθηκαν όλες οι κλινικές παράμετροι, καθώς και η παρουσία και ο τίτλος οργανοειδικών αυτοαντισωμάτων που σχετίζονται με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως τα αντιθυρεοειδικά αντισώματα anti-TPO και anti-TG, έναντι κοιλιοκάκης anti-tTG-IgA, αυτοάνοσης γαστρίτιδας APCA και έναντι πρωτοπαθούς επινεφριδιακής ανεπάρκειας ενώ ζητήθηκε και λεπτομερές ατομικό και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Παρατηρήθηκε ότι σε παραπάνω από τους μισούς ενήλικες ασθενείς με ΣΔτ1, και συγκεκριμένα σε 93 άτομα (58.13%) ανιχνεύθηκαν θετικοί δείκτες αυτοανοσίας πέραν αυτών έναντι των νησιδίων του παγκρέατος (συνοδός αυτοανοσία). Εξ αυτών 77 άτομα (48.12% του συνόλου) παρουσίασαν κλινική προβολή της συνοδού αυτοάνοσης νόσου. Το συχνότερα απαντώμενο αυτοάνοσο νόσημα βρέθηκε να είναι η αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια. Συγκεκριμένα, ανιχνεύτηκε σε 72 ασθενείς (45%). Γαστρική αυτοανοσία παρουσίασαν 42 ασθενείς (26.2%). Όσον αφορά στα υπόλοιπα αυτοάνοσα νοσήματα ανιχνεύθηκε κοιλιοκάκη σε 6 (3.7%) ασθενείς, λεύκη σε 5 (3.1%), ψωρίαση σε 3 (1,82%), ρευματοειδής αρθρίτιδα σε 3 (1,82%) και νόσος του Addison σε 2 (1,2%) ασθενείς. Σπανιότερα ανευρέθηκαν καθολική αλωπεκία, πολλαπλή σκλήρυνση, αυτοάνοση σπειραματονεφρίτιδα, μυασθένεια gravis, νόσος του Crohn και σύνδρομο Sjögren. Τα τελευταία αυτά νοσήματα ανιχνεύτηκαν σε 1 ασθενή (0,6%) το καθένα.Οι ασθενείς με LADA είχαν υψηλότερη επίπτωση ΣΑΝ συνολικά, και ειδικά αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας (p=0.027) και γαστρικής αυτοανοσίας (p=0.002) σε σύγκριση με εκείνους με ΣΔτ1, ενώ όλοι οι ασθενείς με κοιλιοκάκη είχαν τυπικό ΣΔτ1 (p=0.041). Οι ασθενείς με θετικά GADA είχαν μεγαλύτερη συχνότητα ΣΑΝ [OR=3.43 (95%CI 1.53,7.73), p=0.0015] και πολλαπλής αυτοανοσίας [OR=6.77 (95%CI 1.9, 24.1), p=0.002], καθώς και θυρεοειδικής [OR=2.52 (95%CI 1.7,3.3), p=0.017] και γαστρικής αυτοανοσίας [OR=2.54 (95%CI 1.6,3.4), p=0.036]. Οι ασθενείς με LADA είχαν υψηλότερο ποσοστό θετικών GADA [OR=2.78 (95%CI 1.09, 7.12), p=0.02] ή θετικών ICA [OR=3.54 (95%CI 1.14, 10.9), p=0.018] από ότι εκείνοι με τυπικό ΣΔτ1. Μετά τον έλεγχο της επίδρασης του LADA, τα GADA φάνηκε ότι ήταν ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για συνοδό αυτοάνοσο νόσημα (p=0.002). Η πολυπαραγοντική ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης έδειξε ότι το θήλυ φύλο, η χρονολογική ηλικία και τα θετικά GADA είναι στατιστικώς σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για ΣΑΝ. Όσον αφορά την οικογενή αυτοανοσία, εμφανίστηκε σε 61 (38.1%) ασθενείς. Το συχνότερο αυτοάνοσο νόσημα ήταν η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα. Συγκεκριμένα, οι 31 ασθενείς της μελέτης (19.37%) είχαν τουλάχιστον ένα συγγενή με θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Το δεύτερο σε συχνότητα αυτοάνοσο νόσημα ήταν ο ΣΔτ1 με 29 ασθενείς (18.12%) να παρουσιάζει τουλάχιστον ένα συγγενή με ΣΔτ1. Ακολούθησαν με σειρά συχνότητας : η ψωρίαση σε 5 ασθενείς (3.12%), η λεύκη σε 4 ασθενείς (2.5%), η αλωπεκία, η αυτοάνοση σπειραματονεφριτιδα και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος εμφανίστηκαν σε 3 ασθενείς το καθένα (1.87%), η νόσος του Crohn και η ρευματοειδής αρθρίτιδα σε 2 ασθενείς (1.25%), τέλος η κοιλιοκάκη και η πολλαπλή σκλήρυνση σε 1 ασθενή (0.62%). Στη μελέτη μας βρέθηκε να υπάρχει σημαντική σχέση ανάμεσα στη συχνότητα των ΣΑΝ και των αυτοάνοσων νοσημάτων στην ευρύτερη οικογένεια. Επίσης παρατηρήθηκε ότι σε ασθενείς με LADA η παρουσία διαφόρων αυτοάνοσων νοσημάτων σε άλλα μέλη της ίδιας οικογένειας είναι συχνότερη σε σχέση με τους ασθενείς με τυπικό ΣΔτ1 (43,5% vs 35,9%), όχι όμως σε στατιστικά σημαντικό βαθμό. Επίσης, δεν βρέθηκε σημαντική σχέση μεταξύ θετικών GADA με την οικογενή αυτοανοσία. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η μελέτη μας έδειξε ότι η εμφάνιση συνοδών αυτοάνοσων νοσημάτων στους ασθενείς με αυτοάνοσο ΣΔ σχετίζεται σημαντικά με το θήλυ φύλο, την μεγαλύτερη ηλικία και τα θετικά GADΑ. Οι ασθενείς με LADA φαίνεται να έχουν μια ισχυρότερη, γενικευμένη και πολλαπλή αυτοάνοση διαταραχή. Τα θετικά GADΑ αποτελούν δείκτη περαιτέρω συνοδού αυτοανοσίας. Τέλος, όσο περισσότερα είναι τα ΣΑΝ σε ένα άτομο τόσο συχνότερα συναντούμε αυτοάνοσα νοσήματα στους συγγενείς του.