Διερεύνηση της επίδρασης της κρίσης και των τρόπων αντιμετώπισής της στην κεφαλαιακή δομή Ελληνικών και Ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Θεωρία Αντιστάθμισης έναντι Θεωρία Ιεράρχησης Πηγών Χρηματοδότησης
Authors: Χατζήνας Γεώργιος 
Published: December 2021

Η κεφαλαιακή δομή αναφέρεται στο μίγμα χρηματοδότησης που χρησιμοποιεί μία εταιρία. Η θεωρία κεφαλαιακής δομής προσπαθεί να ερμηνεύσει τον τρόπο και τους λόγους για τους οποίους τα διευθυντικά στελέχη επιλέγουν μία συγκεκριμένη κεφαλαιακή δομή. Δύο είναι οι δημοφιλέστερες σύγχρονες θεωρίες κεφαλαιακής δομής. Η θεωρία αντιστάθμισης (trade-off) που υποστηρίζει την ύπαρξη ενός επιπέδου χρέους που μεγιστοποιεί την αξία της επιχείρησης και η θεωρία ιεράρχησης των πηγών χρηματοδότησης (pecking order), σύμφωνα με την οποία η κεφαλαιακή δομή είναι αποτέλεσμα των παρελθοντικών αποφάσεων των διευθυντικών στελεχών, οι οποίες λαμβάνονται βάσει της προτίμησής τους υπέρ της εσωτερικής έναντι της εξωτερικής χρηματοδότησης και, εφόσον η εξωτερική απαιτηθεί, υπέρ του χρέους έναντι των ιδίων κεφαλαίων. Οι δύο αυτές θεωρίες αντιμετωπίζονται ως αντιμαχόμενες. Ο σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διερεύνηση της ισχύος των δύο θεωριών σε περιόδους κρίσης. Με τον όρο της κρίσης νοείται αρχικά η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007. Ωστόσο, καταβάλλεται προσπάθεια διάκρισης μεταξύ χρηματοοικονομικής κρίσης και περιόδου αντιμετώπισής της. Για την περίοδο αντιμετώπισής της γίνεται η υπόθεση ότι αφορά την περίοδο εκείνη κατά την οποία οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίχθηκαν οικονομικά από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (Ελλάδα, Κύπρος, Ιρλανδία, και Πορτογαλία). Προς την επίτευξη του παραπάνω σκοπού, υλοποιήθηκαν τρεις διαδοχικές χρονολογικά ερευνητικές προσπάθειες. Σε αυτές χρησιμοποιούνται δεδομένα από εισηγμένες εταιρίες για περιόδους από το 2002 ως το 2016 που δραστηριοποιούνται σε δέκα ευρωπαϊκές χώρες (Αυστρία, Κύπρος, Εσθονία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία), ενώ υιοθετήθηκαν δύο διαφορετικές μεθοδολογίες, εκείνη των Shyam-Sunder και Myers (1999) και της μελέτης των προσδιοριστικών παραγόντων της κεφαλαιακής δομής. Τα αποτελέσματα έχουν ως εξής. Πρώτον, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες χώρες διαφαίνεται ότι η ερμηνεία της συμπεριφοράς της κεφαλαιακής δομής απαιτεί την αποδοχή τόσο της θεωρίας αντιστάθμισης όσο και της θεωρίας ιεράρχησης των πηγών χρηματοδότησης. Συνεπώς, οι δύο θεωρίες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αντικρουόμενες, αλλά μάλλον ως συμπληρωματικές. Δεύτερον, σε περιόδους οικονομικής κρίσης, καθώς και σε περιόδους αντιμετώπισης των συνεπειών της, η θεωρία αντιστάθμισης φαίνεται να ενισχύει την ερμηνευτική της ικανότητα, ενώ η θεωρία ιεράρχησης να την μειώνει. Το γεγονός αυτό αποδίδεται στις έντονα μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες που δημιουργούνται και αναγκάζουν τις εταιρίες να αναδιαρθρώσουν το σύνολο της λειτουργίας τους, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου λήψης των αποφάσεων χρηματοδότησης. Τρίτον, η αναδιάρθρωση αυτή είναι έντονη κατά την αντιμετώπιση της κρίσης. Ενδείξεις για αυτό το συμπέρασμα παρέχονται από το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια τέτοιων περιόδων η ένταση της επίδρασης των εταιρικών προσδιοριστικών παραγόντων της κεφαλαιακής δομής μεταβάλλεται σε τρεις περιπτώσεις. Αντιθέτως, σε περιόδους οικονομικής κρίσης, οι επιδράσεις αυτές δεν εμφανίζονται να μεταβάλλονται με μία μοναδική εξαίρεση.