Μία συνεδρία θεραπείας συμπεριφοράς καταγεγραμμένη σε εγχειρίδιο, στη διαταραχή πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία
Authors: Μητσοπούλου Γεωργία-Τιτίκα 
Published: November 2022

Εισαγωγή & Σκοπός: Οι ασθενείς με Διαταραχή πανικού με ή χωρίς Αγοραφοβία (ΔΠ+/-Α) χρησιμοποιούν συχνότερα τις υπηρεσίες υγείας σε σύγκριση με όσους πάσχουν από άλλες διαταραχές άγχους. Η υποχρησιμοποίηση των εμπειρικά υποστηριζόμενων ψυχοθεραπειών, η έλλειψη ειδικά εκπαιδευμένων θεραπευτών και διαθέσιμων πόρων αυξάνουν τις λίστες αναμονής στις υπάρχουσες υπηρεσίες υγείας και εμποδίζουν ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών με ΔΠ+/-Α να επωφεληθεί της αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας. Καταγεγραμμένες βραχείες ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις προβάλλουν αναγκαίες ώστε να διευκολυνθεί η διάχυση τους σε όλο το φάσμα της δημόσιας περίθαλψης, να αποσυμφορηθεί η καθημερινή κλινική πρακτική ψυχιάτρων και ψυχολόγων και να εξυπηρετηθεί μεγαλύτερος αριθμός ασθενών.Στην παρούσα μελέτη μοναδικών περιπτώσεων εξετάσαμε την εφαρμογή και την κλινική χρησιμότητα μίας καταγεγραμμένης συνεδρίας θεραπείας συμπεριφοράς βασισμένης στην έκθεση (1ΣΘΣ.ΒΕ), σε 11 ασθενείς με ΔΠ+/-Α. Χρησιμοποιήσαμε ένα σύντομο, αυστηρά δομημένο θεραπευτικό πρωτόκολλο και ένα ακόμα πιο συνοπτικό προσωπικό φυλλάδιο θεραπείας με εξατομικευμένες οδηγίες έκθεσης για κάθε συμμετέχοντα. Μέθοδος: Η μελέτη διεξήχθη στη Μονάδα Θεραπείας Συμπεριφοράς (ΜΘΣ), μία εξειδικευμένη υπηρεσία του Ελληνικού Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών (ΕΚΕΨΥΕ) για εξωτερικούς ασθενείς με διαταραχές άγχους. Οι ασθενείς αξιολογήθηκαν δύο φορές πριν την εισαγωγή τους στη θεραπεία και τέσσερεις φορές μετά για το αν πληρούσαν τα κριτήρια της ΔΠ+/-Α. Πριν τη θεραπεία οι συμμετέχοντες εμφάνιζαν μέτριας έως σοβαρής βαρύτητας συμπτώματα άγχους, αποφευκτικής συμπεριφοράς, λειτουργικής έκπτωσης και κατάθλιψης. Όλοι οι ασθενείς έλαβαν τη 1ΣΘΣ.ΒΕ αμέσως μετά τη δεύτερη αξιολόγηση βάσης. Ακολούθησαν διαχρονικές μετρήσεις στον 1-, 3-, 6 και 12 μήνες. Προκαθορισμένα κριτήρια μέτρησης του θεραπευτικού αποτελέσματος ήταν η απώλεια της διάγνωσης της ΔΠ+/-Α και η κλινικά σημαντική βελτίωση των ασθενών που ορίστηκε ως η μείωση της τάξης του 60% στα αυτοσυμπληρούμενα ψυχομετρικά εργαλεία. Αποτελέσματα: Εννέα από τους 11 ασθενείς (82%) δεν πληρούσαν τα κριτήρια της ΔΠ+/-Α στους 3 μήνες και όλοι ήταν ελεύθεροι της διαταραχής στον 1 χρόνο των επαναξιολογήσεων. Στον πρώτο μήνα των διαχρονικών μετρήσεων οι συμμετέχοντες έδειξαν στατιστικά και κλινικά σημαντική βελτίωση σε όλα τα ψυχομετρικά εργαλεία μέτρησης και δήλωσαν ικανοποιημένοι από τη συνεργασία με τον θεραπευτή τους. Η αμεσότητα και το μέγεθος αυτών των αλλαγών σε συνδυασμό με την απώλεια της διάγνωσης σε περισσότερους από τους μισούς συμμετέχοντες, καθώς και η ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της δοσολογίας έκθεσης και της αλλαγής στους τελικούς στόχους της θεραπείας το ίδιο διάστημα (στο μήνα δηλαδή που ακολούθησε τη θεραπευτική συνεδρία), προκρίνουν την εφαρμογή της ΘΣ.ΒΕ ως κυριότερο αιτιολογικό τους παράγοντα. Η έλλειψη ομάδας ελέγχου, τυφλής αξιολόγησης καθώς και το μικρό δείγμα αποτελούν τους κυριότερους μεθοδολογικούς περιορισμούς της μελέτης. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν ότι η 1ΣΘΣ.ΒΕ είναι μία χρήσιμη, εφικτή και αποδεκτή από τους ασθενείς θεραπεία, που έδειξε την επάρκειά της στην αντιμετώπιση της ΔΠ+/-Α στις 11 περιπτώσεις που εφαρμόστηκε. Το καταγεγραμμένο της περιεχόμενο και το εξατομικευμένο φυλλάδιο θεραπείας μπορεί να διευκολύνει την διάδοσή της και να αυξήσει την προσβασιμότητα των ασθενών περιορίζοντας πιθανά τόσο το άμεσο και όσο και το έμμεσο κόστος της ΔΠ+/-Α. Η περεταίρω έρευνα της αποτελεσματικότητας της θεραπευτικής παρέμβασης σε ελεγχόμενη τυχαιοποιημένη μελέτη είναι απαραίτητη και επιβεβλημένη.