bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Development of technology to reduce sudden emissions in the coal seams of the Karaganda basin
Authors: Рабатұлы М. , Мусин Р.А. , Кенетаева А.А. , Балниязова Г.М.
Published: July 2024

В статье рассмотрена проблема извлечения метана из угольных пластов со значительной природной газоносностью и разрешение этой проблемы путем разработки технологических решений по бурению наклонно-направленных скважин. Разработан и запатентован способ извлечения метана угольных пластов Карагандинского угольного бассейна, включающий направленное бурение скважин с поверхности по продуктивному угольному пласту, основанный на том, что верхний интервал скважины имеет вертикальный профиль, а нижний – с отклонением ствола скважины от вертикали по простиранию угольного пласта, параллельно напластованию. Результаты исследований могут использоваться при подсчетах запасов ресурсов газа метана при определении места заложения скважин. Разработанный способ извлечения метана угольных пластов позволит снизить природную газоносность угольных пластов и повысить производительность горных работ при добыче угля.

The article considers the problem of extracting methane from coal seams with significant natural gas content and solving this problem by developing technological solutions for drilling directional wells. A method for extracting methane from coal seams of the Karaganda coal basin has been developed and patented, including directional drilling of wells from the surface along a productive coal seam, based on the fact that the upper interval of the well has a vertical profile, and the lower one with a deviation of the borehole from the vertical along the stretch of the coal seam, parallel to the stratification. The results of the research can be used in calculating reserves of methane gas resources, in determining the location of wells. The developed method of extracting coalbed methane will reduce the natural gas content of coal seams and increase the productivity of mining operations during coal mining.
Применение бесщелочного ускорителя схватывания и гиперпластификатора для торкрет-бетонного крепления горных выработок
Authors: Akpanbayeva A.G. , Isabek T.K.
Published: July 2024

The advisability has been studied to apply alkali-free setting accelerator and superplasticizer for shotcrete support of mine workings at the Zhomart mine. The wet process sprayed concrete technology for the mine workings has been fully developed. The maximum layer thickness of the surface has been from 10 cm to 12 cm. The steam curing has been used, and as a result, the fast-setting of the applied concrete has been observed. The test results have demonstrated that the increasing in the lifespan of concrete and doubling all strength characteristics should consequently lead to the security upgrade of production processes with stability and maintenance of the shotcrete support.

зучена целесообразность применения бесщелочного ускорителя схватывания и гиперпластификатора для торкрет-бетонного крепления горных выработок в условиях рудника Жомарт. Технология мокрого метода торкретирования в части нанесения торкрет-смеси на горные выработки была отработана в полном объеме. Максимальная толщина полученного слоя на поверхности (от 10 см до 12 см) сопровождалась выделением тепла путем выделения пара из нанесенного бетона и быстрым схватыванием. Результаты испытаний показали, что увеличение времени «жизни» бетона, а также рост в два раза всех прочностных характеристик в итоге приведет к повышению уровня безопасности производственных процессов с обеспечением устойчивости и сохранением состояния крепи.
Collective flotation of desircified technogenic barite raw material
Authors: Туребекова К.С. , Каткеева Г.Л. , Оскембеков И.М. , Султангазиев Р.Б.
Published: July 2024

В работе представлены результаты коллективной флотации обескремненного техногенного баритового сырья. Для определения эффективности применения флотационного метода обогащения без предварительного обескремнивания были проведены исследования по влиянию на извлечение цветных металлов из обескремненного баритового продукта во флотационный концентрат трех факторов – расходов активатора и собирателя, времени агитации пульпы с медным купоросом. В результате были определены оптимальные расходы реагентов и математическая модель процесса коллективной флотации обескремненного баритового продукта. Получены удовлетворительные результаты по извлечению в коллективный концентрат меди, цинка и свинца. Коллективная флотация обескремненного баритового продукта при оптимальных условиях показала, что цветные металлы извлекаются при оптимальных условиях на уровне 98%.

The paper presents the results of collective flotation of desiliconized technogenic barite raw materials. To determine the effectiveness of the use of the flotation method of enrichment without prior desiliconization, studies were carried out on the effect on the extraction of non-ferrous metals from the desiliconized barite product into the flotation concentrate of three factors – the costs of the activator and collector, the time of pulp agitation with copper sulphate. As a result, the optimal consumption of reagents and a mathematical model of the process of collective flotation of the desiccified barite product were determined. Satisfactory results have been obtained for the extraction of copper, zinc and lead into the collective concentrate. Collective flotation of the desiccated barite product under optimal conditions showed that non-ferrous metals are recovered under optimal conditions at a level of 98%.
Probability of technological earthquakes at the Kumkol field
Authors: Ермуханова Н.Б. , Арыстанбек А.Б. , Төлеген А.Е. , Абилова А.К.
Published: July 2024

В статье рассматриваются вероятности техногенных землетрясений Кумкольских углеводородных месторождений. Техногенные тектонические движения, непосредственно связанные с разработкой месторождений, наблюдаются во многих нефтегазоносных бассейнах. Причинами геодинамических событий являются прогностические факторы. Хотя сейсмические снимки показали, что область асейсмична, количество образующихся активных новых трещин увеличивается с каждым годом, и было высказано предположение, что сейсмические эффекты при бурении пласта также могут привести к серьезным нарушениям. Потому что месторождение Кумколь со всех сторон окружено сейсмоопасными зонами. Пока что регистрация микрозелени также ограничена. Поэтому возникает необходимость организации специальных сетей мониторинга с размещением высокочувствительных станций на нефтегазовых месторождениях с потенциальными землетрясениями
Жарылғыш заттардың жарылу жылдамдығын есептеу формулаларын салыстырмалы талдау
Authors: Меньшиков П.В. , Кутуев В.А. , Жариков С.Н.
Published: July 2024

В статье представлено описание гидродинамической теории детонации и известные классические методики расчета скорости детонации на основе законов сохранения условия Чепмена-Жуге и уравнения состояния и термодинамические методы расчета скорости детонации, основанные на теплоте взрыва и составе продуктов детонации. Проведен расчет скорости детонации промышленных эмульсионных ВВ (ЭВВ) порэмит-1А, нитронит Э-70, Э-100 и фортис 70, 85, 100 по различным методам расчета предлагаемых отечественными и зарубежными учеными. Проведен сравнительный анализ расчетных значений с данными из технических условий на производство ВВ и измеренными величинами скорости детонации на карьерах в технологических скважинах, а также на полигонах испытаний взрывчатых материалов (ВМ) в гильзовых зарядах, в условиях предприятий Урала

Мақалада детонацияның гидродинамикалық теориясының сипаттамасы және жарылыс жылуы мен детонация өнімдерінің құрамына негізделген детонация жылдамдығын есептеудің белгілі классикалық әдістері, Чапман-Джугет шарттары мен күй теңдеулері және детонация жылдамдығын есептеудің термодинамикалық әдістері келтірілген. Отандық және шетелдік ғалымдар ұсынатын есептеудің әртүрлі әдістері бойынша порэмит-1А, нитронит Э-70, Э-100 және Фортис 70, 85, 100 өнеркәсіптік эмульсиялық ВВ (ЭВВ) детонация жылдамдығын есептеу жүргізілді. ЖВ өндірісінің техникалық шарттарынан алынған деректермен және технологиялық ұңғымалардағы карьерлерде, сондай-ақ гильзалық зарядтардағы жарылғыш материалдарды (ЖМ) сынау полигондарында, Орал кәсіпорындары жағдайында детонация жылдамдығының өлшенген шамаларымен есептік мәндерге салыстырмалы талдау жүргізілді

The article describes the hydrodynamic theory of detonation and the known classical methods for calculating the detonation velocity based on the Chapman-Jouguet condition and the equation of state, as well as thermodynamic methods for calculating the detonation velocity based on the heat of explosion and the composition of the detonation products. The detonation velocity of industrial emulsion explosives such as Poremite, Nitronit, Fortis was calculated using various calculation methods proposed by domestic and foreign scientists. A comparative analysis of the calculated values with data from the technical specifications for the production of explosives and measured values of the detonation velocity in quarries in technological wells, as well as in test sites for explosive materials in cartridge charges, was carried out under the conditions of enterprises in the Urals
Endogenic ore formations of the Alaigyr deposit
Authors: Есендосова А.Н. , Маусымбаева А.Д. , Исатаева Ф.М. , Каскатаева К.Б.
Published: July 2024

В статье показаны результаты детального изучения минерального состава вмещающих пород месторождения Алайгыр. Представлены характеристика вещественного состава исследованных проб руды, гранулометрический состав дробленого материала с распределением элементов по классам крупности, а также минеральный и химический состав. Был выполнен фазовый анализ серебра и свинца в рудах. Рассмотренный вещественный состав руд показывает связь рудообразования с разновозрастными отложениями. Пересечение рудными телами вулканогенных и осадочных толщ позволяет определить возраст и условия формирования оруденения, что дает возможность более детально изучить полиметаллические месторождения для разработки, доработки и эксплуатации месторождений свинца и цинка.

The article shows the detailed results of studying the composition of the host rocks of the Alaigyr deposit. The characteristics of the studied composition of the studied ore samples are presented and the granulometric composition of the crushed material is also sent with emissions of elements by size class, mineral and chemical composition, an analysis of silver and lead in the ore was performed. The exclusively included composition of ore formation shows the relationship of ore formation with deposits of different ages. The intersection of the ore bodies of volcanogenic and sedimentary strata makes it possible to determine the age and conditions of formation of the bodies, which makes it possible to study polymetallic deposits in more detail for the development, refinement and exploitation of the deposit of lead and zinc.
Design of a geodynamic polygon for geodetic monitoring of the movement of the earth’s surface
Authors: Игемберлина М.Б. , Низаметдинов Н.Ф. , Жунусова Г.Е. , Рахимов Г.
Published: July 2024

В статье обосновано создание геодинамического полигона, а также требования, предъявляемые к его структуре. Проведен анализ современных технологий, средств и способов ведения геодезического мониторинга. Показано совершенствование методики маркшейдерско-геодезических наблюдений за оседанием земной поверхности при разработке месторождений полезных ископаемых. Приведены методы проведения комплексного геодезического мониторинга: традиционный инструментальный контроль методом высокоточного нивелирования, системы глобального позиционирования и использование беспилотных летательных аппаратов. Установлена целесообразность создания геодинамического полигона, закладки мониторинговых пилонов и грунтовых геодезических реперов. Проведение комплексного геодезического мониторинга производится по профильным линиям, опорным и контрольным пунктам, заложенным в зоне возникновения сдвижения земной поверхности.

The article substantiates the creation of a geodynamic polygon, as well as the requirements for the structure, analysis of modern technologies, means and methods of conducting geodetic monitoring. The improvement of the technique of mine surveying and geodetic observations of subsidence of the earth's surface during the development of mineral deposits is shown. Methods for carrying out complex geodetic monitoring are given: traditional instrumental control by the method of high-precision leveling, global positioning systems and the use of unmanned aerial vehicles. The expediency of creating a geodynamic polygon, laying monitoring pylons and soil geodesic benchmarks has been established. Comprehensive geodetic monitoring is carried out along profile lines, reference and control points laid in the zone of occurrence of the earth's surface displacement.
Study of the structure of the massif and refinement of the physical and mechanical properties of rocks in the conditions of the Ushkatyn-III mine
Authors: Мұратұлы Б. , Таханов Д.Қ. , Махмудов Д.Р. , Матаев А.Қ.
Published: July 2024

Статья посвящена исследованию прочностных показателей горных пород. Проведены изучение структуры массива и съемки трещиноватости горных пород на контурах горных выработок рудника Ушкатын-III на горизонтах +288 м, +240 м, +192 м, +144 м для определения индекса геологической прочности и рейтинга массива горных пород, а также уточнения физико-механических свойств горных пород с применением программы RocLab. Опыт прошлых лет показывает, что система классификации должна быть нелинейной для слабых пород, так как их прочность быстро ухудшается с выветриванием. Кроме того, увеличение применения компьютерного моделирования создало настоятельную необходимость системы классификации быть настроенной специально для компьютерного моделирования и анализа устойчивости массива горных пород и подземных сооружений.

The article is devoted to the study of strength indicators of rocks. The study of the structure of the massif and the survey of rock fracturing on the contours of the mining workings of the Ushkatyn-III mine at the horizons of +288 m, +240 m, +192 m, +144 m to determine the index of geological strength and the rating of the rock mass, as well as clarification of the physical and mechanical properties of rocks using the RocLab program. The experience of past years shows that the classification system should be nonlinear for weak rocks, since their strength deteriorates rapidly with weathering. In addition, the increasing use of computer modeling has created an urgent need for a classification system to be configured specifically for computer modeling and analysis of the stability of a rock mass and underground structures.
Justification of fastening parameters of the roof of the chambers of mined thin deposits with rope anchors
Authors: Сердалиев Е.Т. , Искаков Е.Е. , Бахрамов Б.А. , Аманжолов Д.Б.
Published: July 2024

В статье предложена эффективная методика определения основных параметров крепления кровли камер канатными анкерами при отработке маломощных наклонных залежей системой с доставкой руды силой взрыва, которая обеспечивает устойчивость массива вмещающих пород, тем самым снижая разубоживание руды, возникающего из-за обрушений кровли камер. Предложенная методика расчета параметров крепления основывается на исследовании геомеханических процессов, протекающих в массиве вмещающих горных пород на границе отрабатываемой залежи, и обосновании прогнозной высоты возможной зоны обрушения. Для решения поставленной задачи предложен комплексный метод, включающий в себя теоретическое исследование, проведение промышленных маркшейдерских замеров и съемок, создание пространственной или численной модели массива.

The article proposes an effective method for determining the main parameters of fastening the roof of the chambers with cable anchors when mining thin inclined deposits through a system with the delivery of ore by explosive force, which ensures the stability of the massif of the host rocks, thereby reducing the impoverishment of the ore that occurs due to the collapse of the roof of the chambers. The proposed method for calculating the anchoring parameters is based on the study of geomechanical processes occurring in the enclosing rock mass at the boundary of the mined deposit and substantiation of the predicted height of the possible collapse zone. To solve the problem, a complex method is proposed, which includes a theoretical study, industrial surveying measurements and surveys, and the creation of a spatial or numerical model of the massif.
Improvement of the technology of drilling of large diameter water wells
Authors: Билецкий М.Т. , Ратов Б.Т. , Хоменко В.Л. , Бораш Б.Р.
Published: July 2024

В работе было расмотрено внедрение бурения водозаборных скважин большого диаметра, как способа радикального решения проблемы водоснабжения территории, где важной проблемой является необходимость в специальных бурильных колоннах, резко повышающих себестоимость работ. В данной работе предлагается технология, позволяющая обойтись обычными серийно выпускаемыми бурильными трубами, которая защищена патентом Республики Казахстан. Создана компьютерная модель и проведены исследования работы предлагаемой технологии в условиях Самского месторождения подземных вод. Исследованы и представлены зависимости выходных параметров (подача аэрированной смеси, ее плотность и скорость) от заданных условий – глубины бурения, глубины смесителя и скорости углубки.

The paper considered the introduction of drilling large-diameter water wells as a way to radically solve the problem of water supply to the specified territory, where an important problem is the need for special drill strings that dramatically increase the cost of work. This paper proposes a technology that makes it possible to get by with conventional mass-produced drill pipes, which is protected by a patent of the Republic of Kazakhstan. A computer model has been created and studies of the operation of the proposed technology under the conditions of the Samskoye groundwater deposit have been carried out. The problem is solved by installing special devices in the drill string that allow aerating the liquid in it in parts, in order from top to bottom, which further complicates the design.
Применение химических добавок для торкретирования мокрым способом в условиях подземного рудника
Authors: Akpanbayeva A.G. , Isabek T.K.
Published: July 2024

The practice analysis results to use the shotcrete supports in the underground mines of Kazakhmys Corporation LLP have concluded that the 28 day- strength of concrete cube should be more 30 MPa. It should not have the breaks, cracks, blowholes and other defects. Plasticizers should be introduced into the concrete mix to meet the requirements for strength, flowability and setting time. Some disadvantages of the currently used material and method of its application have been determined. They have included the aggregates with fines which caused the excess consumption of cement and the drying of the washed aggregates to the required moisture content. The pilot tests of the sprayed concrete mix have been performed with using the Normet chemical additives to avoid disadvantages and to introduce the advanced technological solutions for the mining operations at Kazakhmys Corporation LLP.

По результатам анализа практики использования торкрет-бетонных крепей в условиях подземных рудников ТОО «Корпорация Казахмыс» можно сделать вывод, что прочность бетонного камня в 28-дневном возрасте должна быть не ниже 30 МПа, не иметь разрывов, трещин, раковин и других нарушений. Для обеспечения требований по прочности, подвижности и сроку схватывания в бетонную смесь вводятся пластификаторы. Выявлен ряд недостатков ныне применяемого материала и способа его нанесения, в том числе необходимость применения заполнителей лишь с мелкими фракциями, что вызывает большой перерасход цемента; необходимость просушки промытых заполнителей до требуемой влажности. В целях устранения недостатков, а также внедрения передовых технологических решений при ведении горных работ на предприятии ТОО «Корпорация Казахмыс» проведены опытно-промышленные испытания набрызг-бетонной смеси с применением химических добавок производства Normet.
Calculating the prospects for production and commercialization of coal-bed methane
Authors: Қамаров Р.Қ. , Хуанған Н. , Зейтинова Ш.Б. , Жүніс Г.М.
Published: July 2024

Көмір тақталарының метаны бірнеше онжылдықтар бойы бүкіл әлемде баламалы энергия көзі ретінде пайдаланылуда. Көмірдің метаны әр түрлі салаларда шикізат ретінде кеңінен қолданылады. Өйткені ол табиғи газ. Көмірдің метанын пайдаланудың схемалары бойынша қамсыздандырылатын газдың көлемі мен құрамына белгілі талаптар бар. Бұл факторлар сатудың көлемі мен кірісіне айтарлықтай әсер етеді. Көмірдің метанын қолдану бойынша тиімді жобасының сауда-саттық негізгі критерийлері болып ұзақ мерзімді газ көзі және сенімді тұтынушы саналады. Метанды қолдану әдісін таңдау кезінде негізгі фактор болып өндіру көлемі мен өндірістің пайдалылығы арасындағы теңестік саналады. Әлемдік тәжірибе көмір тақталарының метанын энергетикалық бағытта шикізат ретінде жылу мен электр энергиясын өндіру үшін, сондай-ақ, химия өнеркәсібінде пайдаланудың мүмкіндігін көрсетеді. Көмірдің метанын басқа бағытта қолдану бойынша инвестициялық шешімдер қабылдаған кезде толық және мұқият талдау жүргізу қажет.

In the global context, coal-bed methane has been used as an alternative energy source for several decades. Coal methane is widely used as a raw material in various industries, as it is a natural gas. Most schemes of using coal methane have certain requirements for the volume and composition of the supplied gas. These factors have a significant impact on sales volumes and profits. The main criteria for a commercially viable CBM project are a long-term source of gas and a reliable consumer. The main factor in selecting the method of using methane is the balance between the volume of production and profitability of production. The world practice shows the possibility of using coal-bed methane as a raw material both in the energy sector for generating heat and electricity, and in the chemical industry. When making investment decisions on the use of coal methane in one or another aspect, a complete and thorough analysis is needed.

В мировых масштабах метан угольных пластов уже несколько десятков лет применяется в качестве альтернативного источника энергии. Углеметан широко используется в качестве сырья в различных отраслях промышленности, так как представляет собой природный газ. Большинство схем использования углеметана имеют определенные требования к обьемам и составу поставляемого газа. Эти факторы значительно влияют на объемы продаж и прибыль. Основными критериями коммерчески выгодного проекта по использованию углеметана являются наличие долгосрочного источника газа и надежного потребителя. Основным фактором при выборе метода использования метана является баланс между объемом добычи и рентабельностью производства. Мировая практика показывает возможность использования метана угольных пластов в качестве сырья как в энергетическом направлении для получения тепло- и электроэнергии, так и в химической индустрии. При принятии инвестиционных решений по применению углеметана в том или ином направлении необходимо проведение полного и тщательного анализа.
Ұңғыны қысымды сұйықтықпен бұрғылайтын әмбебап құрылым
Authors: Мендебаев Т.Н. , Смашов Н.Ж. , Исмаилов Х.К. , Изаков Б.К.
Published: July 2024

При геологоразведке глубокозалегающих месторождений полезных ископаемых проблемы бурения скважин – сохранность заданно- го направления, снижение энергозатрат и получение структурно цельного керна – решаются внесением в конструкцию забойной компоновки новых физических принципов и ресурсов. Ресурс – гидроструйное бурение, позволяющее максимально использовать потенциальную энергию промывочной жидкости. Разработаны универсальные забойные компоновки гидроструйного бурения скважин. Новизна – гидрораспределитель, алмазная бурильная головка с многоступенчатой матрицей и раздельная система промывочных канавок. При бурении скважин поток промывочной жидкости направляется на ступеньки забоя скважин, образуются зоны разрыхления и снижая сопротивляемость горных пород к разрушению. Универсальная забойная компо- новка имеет преимущество по сравнению с серийными колонковыми наборами NQ и HQ по механической скорости, энергозатратам и цельности керна

Терең іргелес пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық барлау кезінде ұңғымаларды бұрғылау проблемалары – берілген бағыттың сақталуы, энергия шығынын азайту және құрылымдық тұтас өзек алу. Бұл кенжар құрылымына жаңа физикалық принциптер мен ресурстарды енгізген кезде мүмкін болады. Ресурс – жуу сұйықтығының потенциалдық энергиясын барынша пайдалануға мүмкіндік беретін гидрожарық бұрғылау. Ұңғымаларды бұрғылаудың әмбебап кенжарлары жасалды. Жаңалық-гидравликалық дистрибьютор, көп сатылы матрицасы бар Гауһар бұрғылау басы және бөлек жуу ойығы жүйесі. Ұңғымаларды бұрғылау кезінде жуу сұйықтығының ағыны ұңғымаларды сою сатыларына бағытталады, қопсыту аймақтары пайда болады, тау жыныстарының бұзылуға төзімділігі төмендейді. Әмбебап кенжардың орналасуы механикалық жылдамдық, энергия шығыны және негізгі тұтастық бойынша NQ және HQ сериялық баған жиынтықтарымен салыстырғанда артықшылыққа ие

In geological exploration of deep-lying mineral deposits, the problems of drilling wells are the preservation of a given direction, reducing energy consumption and obtaining a structurally solid core. This is possible when new physical principles and resources are introduced into the design of the downhole layout. The resource is hydrojet drilling, which makes it possible to maximize the potential energy of the washing liquid. Universal downhole layouts of hydraulic well drilling have been developed. The novelty is a hydraulic distributor, a diamond drill head with a multi-stage matrix and a separate system of flushing grooves. When drilling wells, the flow of flushing fluid is directed to the steps of the well face, loosening zones are formed, reducing the resistance of rocks to destruction. The universal downhole layout has an advantage over the serial NQ and HQ column sets in terms of mechanical speed, energy consumption and core integrity
Statistical analysis of injuries and psychological studies of metallurgical workers in order to reduce injuries
Authors: Уахитова Б.Т. , Сарқұлова Ж.С. , Мерекеқызы А. , Калжанова А.Б.
Published: July 2024

Мақалада Ақтөбе ферроқорытпа зауытының (АФЗ) балқыту цехтарындағы 2012-2020 жылдар аралығындағы жарақатқа талдау жасалды. Статистикалық әдіс пен Ян Стреляу әдісін қолдана отырып, зерттеу кезеңінде АФЗ-a балқыту цехтарындағы ең қауіпті мамандықтар 26% ферроқорытпа балқытушылары және 20% слесарь-жөндеушілер болып табылады, бұл екі мамандық барлық жарақат алғандардың жартысына жуығын құрайды (47%). Зерттеу нәтижелері бойынша жарақаттанушылардың ең қауіпті жасы 40 жастан бастап және одан жоғары жалпы алғанда 50%-ды, яғни барлық жарақаттанатын қызметкерлердің жартысын құрайтынын анықтады. Тестілеу нәтижелері бойынша (Ян Стреляу әдісі) талдау жүргізілді және тестіленген барлық қызметкерлердің орта есеппен 12%-ында жарақаттану үрдісі анықталды. Зерттеу нәтижелерінің негізінде жарақаттануға бейім адамдарды арнайы фактор бойынша қауіптілігі төмен кәсіптер мен жұмыс орындарына ауыстыру мүмкіндігі туралы қорытынды жасалды

He article analyzes injuries in the smelting shops of the Aktobe Ferroalloy Plant (AFP) for the period from 2012 to 2020. Using the statistical method and Yan Strelyau’s method, it was determined that the most dangerous professions in the AFP smelters in the study period were ferroalloy smelters 26% and mechanics-repairmen 20%. These two professions account for almost half of all injured (47%). According to the results of the study, it was found that the most dangerous age of the injured is 40 years and above. In general, this group of workers accounts for 50%, i.e. half of all injured workers. According to the results of testing according to the method of Jan Strelyau, a tendency to injury was revealed in an average of 12% of all tested workers. Based on the results of the study, the need to transfer persons predisposed to injuries due to a special factor to less dangerous professions and jobs is recommended

В статье проведен анализ травматизма в плавильных цехах Актюбинского завода ферросплавов (АЗФ) за период с 2012 по 2020 годы. Используя статистический метод и метод Яна Стреляу, определено, что наиболее опасными профессиями в плавильных цехах АЗФ в исследуемый период являются плавильщики ферросплавов 26% и слесари-ремонтники 20%. На эти две профессии приходится почти половина всех травмированных (47%). По результатам исследования установлено, что наиболее опасный возраст травмируемых от 40 лет и выше. В целом на указанную группу работников приходится 50%, т.е. половина всех травмируемых работников. По результатам тестирования по методу Яна Стреляу выявлена тенденция к травматизму в среднем у 12% всех протестированных работников. На основании результатов исследования рекомендована необходимость перевода лиц, предрасположенных к травматизму, по специальному фактору на менее опасные профессии и рабочие места
Creation of a plan-height justification map at the Zholbystinsky, Shovan, and Kelinshektau gold deposits
Authors: Кенжехан Е.Б. , Жакыпбек Ы. , Кожаев Ж.Т. , Әбен А.С.
Published: July 2024

Бүкіл әлемде ғаламдық навигациялық спутниктік жүйенің (GNSS) көмегімен координаттарды анықтау (нақты уақыттағы кинематикалық, дәл нүктелік позициялау немесе статикалық режимде) бірнеше ғылыми және техникалық қосымшаларда талданды. Көптеген ғылыми-техникалық орталықтарда, геодезиялық өндіріс ұйымдарында, жүк және жолаушы тасымалдарында, мұнай-газ құрылыстарында өлшеу қорытындысын шұғыл және электронды сандық карта түрінде беретін спутниктік технологиясын жан-жақты зерттеп, өндіріс үрдісіне енгізуде. Мақалада Жолбарысты, Шован, Келіншектау алтын кен орындарында орындалған геодезиялық жетілдіру жұмыстары қарастырылған. Кен орнына құрылған жоспарлы-биіктік негіздемесінің картасын ГАЖ технологиялары бойынша картасын құру жұмыстары талданған

Worldwide, several scientific and technical applications have analyzed the determination of coordinates using the Global Navigation Satellite System (GNSS) (kinematic in real time, precise point positioning, or in static mode). In many scientific and technical centers, geodetic production organizations, freight and passenger transportation, oil and gas facilities, and satellite technologies are comprehensively studied and introduced into the production process, which provides measurement results in the form of emergency and electronic digital maps. The article discusses the work on geodetic improvements carried out in the fields of Zholbarysty, Shovan, and Kelinshektau. The work on the creation of a map of the planned high-altitude justification at the field using GIS technologies is analyzed

Во всем мире определение координат с помощью глобальной навигационной спутниковой системы (GNSS) (кинематическое в реальном времени, точное точечное позиционирование или в статическом режиме) анализировалось в нескольких научных и технических приложениях. Во многих научно-технических центрах, геодезических производственных организациях, грузовых и пассажирских перевозках, нефтегазовых сооружениях всесторонне изучают и внедряют в производственный процесс спутниковые технологии, которые выдают результаты измерений в виде экстренных и электронных цифровых карт. В статье рассмотрены работы по геодезическим усовершенствованиям, выполненные на месторождениях Жолбарысты, Шован, Келиншектау. Проанализированы работы по созданию карты планово-высотного обоснования на месторождении по ГИС технологиям
Химиялық реагентті қолдана отырып уранды сілтілеу кезінде айдау ұңғымаларының дебитін арттыру
Authors: Aben E.Kh. , Akmetkanov D.K. , Chukharev S. , Omirgali A.K.
Published: July 2024

The article presents the results of the study and analysis of the mining and geological features of the object of study, which made it possible to identify the main reason for the decrease in the flow rate of pumping wells due to the colmatation of filters and the filter part of wells due to the predominance of silicon compounds in the array. Therefore, the technology of decolmatization of filters and the filter part of wells is proposed and the results of pilot work to increase the flow rate of pumping wells during underground borehole leaching of uranium using ammonium bifluoride are presented. Comparative results before and after treatment of the leaching solution with ammonium bifluoride showed that the flow rate of various pumping wells increased from 1.4 to 4.4 m3/h, and in others – from 2 to 5.3 m3/h

Мақалада зерттеу объектісінің тау-кен геологиялық ерекшеліктерін зерттеу және талдау нәтижелері келтірілген, бұл массивте кремний қосылысының басым болуына байланысты сүзгілер мен ұңғымалардың сүзгі бөлігінің колматациясына байланысты сорғы ұңғымаларының дебитінің төмендеуінің негізгі себебін анықтауға мүмкіндік берді. Сондықтан сүзгілерді және ұңғымалардың сүзгі бөлігін декольматациялау технологиясы ұсынылды және аммоний бифторидін қолдана отырып, уранды жерасты ұңғымасымен шаймалау кезінде сорғы ұңғымаларының дебитін арттыру бойынша тәжірибелік-өнеркәсіптік жұмыстардың нәтижелері келтірілген. Бифторидті аммониймен шаймалау ерітіндісін өңдеуге дейінгі және кейінгі салыстырмалы нәтижелер әртүрлі сорғы ұңғымаларының дебиті сағатына 1,4-тен 4,4 м3 дейін, ал басқаларында сағатына 2-ден 5,3 м3 дейін өскенін көрсетті

В статье приведены результаты изучения и анализа горно-геологических особенностей объекта исследования, что позволило выявить основную причину снижения дебита откачных скважин из-за кольматации фильтров и прифильтровой части скважин за счет преобладания в массиве соединении кремния. Поэтому предложена технология декольматации фильтров и прифильтровой части скважин и приведены результаты опытно-промышленных работ по повышению дебита откачных скважин при подземном скважинном выщелачивании урана с применением бифторида аммония. Сравнительные результаты до и после обработки выщелачивающим раствором бифторид аммонием показали, что дебит различных откачных скважин увеличились с 1,4 до 4,4 м3/ч, а в других – с 2 до 5,3 м3/ч
АҚШ-тың денсаулық сақтау және еңбек қауіпсіздігі саласында кәсіби құзыреттерді қалыптастыру бойынша тәжірибесі
Authors: Едильбаева Л.И. , Рахимова Г.М.
Published: July 2024

В статье рассмотрены основные требования и направления развития карьеры в области охраны здоровья и безопасности труда в США. Рассмотрены статистические данные о востребованности профессии и прогнозы по ее актуальности в ближайшие 10 лет. Исследованы особенности и основные требования к кандидатам по вхождению в профессию, включая наличие или отсутствие академических степеней, опыта работы и навыков. Выделены ключевые приоритеты обучения кандидатов в зависимости от отрасли экономической деятельности. Результаты исследований могут быть использованы при разработке профессионального стандарта по безопасности и охране труда Национальной Рамки Квалификаций Республики Казахстан. Актуальность данного исследования подтверждается тем, что накопленный международный опыт в области образования и подготовки по профессии специалиста по безопасности и охране труда поможет провести изменения в этой сфере системно, с применением риск-ориентированного подхода

Мақалада АҚШ-та денсаулық сақтау және еңбек қауіпсіздігі саласындағы мансапты негізгі талаптары мен даму бағыттары қарастырылған. Мамандықтың сұранысқа ие болуы мен оның алдағы 10 жылға өзектілігіне қатысты болжамдар туралы статистикалық деректер қарастырылды. Кандидаттардың ерекшеліктері мен мамандыққа кіріспеге қойылатын негізгі талаптар, соның ішінде академиялық дәрежелердің, жұмыс тәжірибесі мен дағдыларының болуы немесе болмауы зерттелді. Экономикалық қызмет саласына байланысты кандидаттарды оқытудың негізгі басымдықтары атап өтілді. Зерттеу нәтижелерін Қазақстан Республикасының Ұлттық біліктілік шеңберінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі кәсіби стандартын әзірлеу кезінде пайдалануға болады. Бұл зерттеудің өзектілігі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі маман мамандығы бойынша білім беру және даярлау саласындағы жинақталған халықаралық тәжірибе осы салада тәуекелге бағдарланған тәсілді қолдана отырып, жүйелі түрде өзгерістер жүргізуге көмектесетіндігімен расталады

The article considers the main requirements and directions of career development in the field of occupational health and safety in the United States. Statistical data on the demand for professions and forecasts of their relevance in the next 10 years are considered. Features and basic requirements for candidates to enter the profession, including the presence or absence of academic degrees, work experience, and skills, are reviewed. The key priorities of candidates’ training depending on the industry are highlighted. The findings of this study are useful for the development of professional standards for occupational health and safety in the National Qualifications Framework of the Republic of Kazakhstan. The relevance of this study is confirmed by the fact that the accumulated international experience in the field of education and training for the occupational health and safety specialist profession will help to make changes in this area systematically, with a risk-oriented approach
Бу инжекциясы (Steam Assisted Gravity Drainage) және еріткішті бар (Expanding Solvent – Steam-Assisted Gravity Drainage) бар гравитациялық дренаж мүмкіндігін кеңейту
Authors: Заурбеков К.С. , Заурбеков С.А. , Балгаев Д.Е.
Published: July 2024

В работе рассматриваются и сравниваются метод гравитационного дренирования с закачкой пара (Steam Assisted Gravity Drainage) и метод с закачкой пара с растворителем (Expanding Solvent – Steam-Assisted Gravity Drainage), а также предлагается техническое решение по расширению области их применения, а именно, возможности увеличения глубины скважин разрабатываемых методами Steam Assisted Gravity Drainage и Expanding Solvent – Steam-Assisted Gravity Drainage. Цель предлагаемого решения заключается в подогреве пара по всей длине скважины с целью сохранения заданной на выходе парогенераторной установки, температуры перегретого пара и подведение его в продуктивный пласт, что позволяет обеспечить значительное увеличение температуры пара в горизонтальном открытом участке нагнетательной скважины в сравнении с температурой пара в скважине, не имеющей системы скважинного термоэлектрического модуля

Жұмыста гравитациялық дренаж әдісімен бу айдау (Steam Assisted Gravity Drainage) және еріткіш бу айдау әдісі (Expanding Solvent – Steam- Assisted Gravity Drainage) талқыланады және салыстырылады, сонымен қатар олардың қолданылу аясын кеңейтудің техникалық шешімі, атап айтқанда игерілген ұңғымалардың тереңдігін арттыру мүмкіндігі ұсынылады. Steam Assisted Gravity Drainage және Expanding Solvent – Steam-Assisted Gravity Drainage бойынша. Ұсынылып отырған шешімнің мәні бу генераторы қондырғысының шығысында қатты қызған будың алдын ала белгіленген температурасын ұстап тұру және оны резервуарға жеткізу үшін ұңғыманың бүкіл ұзындығы бойымен буды қыздыру болып табылады, бұл қамтамасыз етуге мүмкіндік береді ұңғыманың термоэлектрлік модуль жүйесі жоқ ұңғымадағы бу температурасымен салыстырғанда айдау ұңғысының көлденең ашық бөлігіндегі бу температурасының айтарлықтай жоғарылауы

The paper discusses and compares the method of gravity drainage with steam injection (Steam Assisted Gravity Drainage) and the method with solvent steam injection (Expanding Solvent – Steam-Assisted Gravity Drainage), and also proposes a technical solution to expand their scope, namely the possibility of increasing the depth of wells developed by team Assisted Gravity Drainage and Expanding Solvent – Steam-Assisted Gravity Drainage. The target of the proposed solution is to heat the steam along the entire length of the well in order to maintain the preset temperature of the superheated steam at the outlet of the steam generator unit and bring it into the reservoir, which makes it possible to provide a significant increase in the steam temperature in the horizontal open section of the injection well compared to the steam temperature in a well that does not have a downhole thermoelectric module system
Қарағанды көмір бассейні көмірінің геохимиялық мамандануы
Authors: Amangeldikyzy A. , Kopobayeva A.N. , Blyalova G.G. , Askarova N.S.
Published: July 2024

There are over 300 coal basins and deposits known in Kazakhstan, the largest of them is the Karaganda Coal Basin. There is approximately a half of all industrial reserved of coal of Kazakhstan is located in its subsoils. The Karaganda Coal Basin is the forth in the CIS according to its size and coal reserves. Unique coal resources require a comprehensive and scientifi cally justifi ed approach to their research. This paper studies the impurity elements distribution pattern to assess the geochemical speciation of coals in the Karaganda Coal Basin. As a result of the research performed, it has been found that the basin is characterized by mainly lithophylous and weal chalcophilous (Te, Cu, Ga, Ge) speciation. Siderofylous association is represented by Co, Ag. In the basin coal, increased concentrations of Ba, Sr, U, Sm, As, Sb, Fe, Br, La, Ce, Th, Cr, Hf, Cs, Co, Sc are detected if compared to the coal clarke, which is conditioned by the provenance area of the coal accumulation basin

Қазақстанда 300-ден астам көмір бассейндері мен кен орындары белгілі. Қарағанды көмір бассейнінің жер қойнауында Қазақстандағы барлық өнеркәсіптік көмір қорларының жартысына жуығы шоғырланған. Қарағанды көмір бассейні көлемі мен көмір қоры бойынша ТМД-да төртінші орында. Көмірдің бірегей ресурстары оларды зерттеуге кешенді және ғылыми негізделген тәсілді қажет етеді. Жұмыста Қарағанды көмір бассейні көмірінің геохимиялық мамандануын бағалау үшін қоспа элементтерінің таралу заңдылықтары зерттелді. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде бассейн негізінен литофильді және әлсіз халькофильді (Te, Cu, Ga, Ge) мамандандырумен сипатталатыны анықталды. Сидерофильді ассоциацияны Co, Ag ұсынады. Бассейн көмірінде көмір кларкімен салыстырғанда Ba, Sr, U, Sm, As, Sb, Fe, Br, La, Ce, Th, Cr, Hf, Cs, Co, Sc концентрациялары жоғарылаған, бұл көмірді сақтау бассейнінің қоректену аймағына байланысты

В Казахстане известно свыше 300 угольных бассейнов и месторождений, из них наиболее крупнейшим считается Карагандинский угольный бассейн, в недрах которого сосредоточена примерно половина всех промышленных запасов угля в Казахстане. Карагандинский угольный бассейн занимает четвертое место в СНГ по величине и запасам угля. Уникальные ресурсы угля требуют комплексного и научно-обоснованного подхода к их изучению. В настоящей работе изучены закономерности распределения элементов-примесей для оценки геохимической специализации углей Карагандинского угольного бассейна. В результате проведенных исследований установлено, что для бассейна характерна преимущественно литофильная и слабая халькофильная (Te, Cu, Ga, Ge) специализация. Сидерофильная ассоциация представлена Co, Ag. В углях бассейна установлены повышенные по сравнению с угольным кларком концентрации Ba, Sr, U, Sm, As, Sb, Fe, Br, La, Ce, Th, Cr, Hf, Cs, Co, Sc, что обусловлено областью питания бассейна угленакопления
Оңтүстік Маңғышлақтың жер асты суларының изотоптық құрамының ерекшеліктері
Authors: Итемен Н.М. , Муртазин Е.Ж. , Жексембаев Е.Ш. , Рахметов И.К.
Published: July 2024

В данной статье приведены данные по изотопному составу пресных и минерализованных подземных вод Южного Мангышлака. В данной работе представлены результаты изучения генезиса подземных вод с использованием комплексного подхода, который был бы относительно недорогим и не требовал проведения длительных циклов наблюдений. При этом для изучения темпов водообмена и условий формирования подземных вод Южного Мангышлака и использованы данные о химическом и изотопном составе воды (18О, 2Н), и концентрациях трития (3Н), полученные в результате опробования в сентябре 2021 г. Опробованные участки расположены в пределах Мангистау-Устриртского гидрогеологического бассейна, который занимает юго-западную часть обширной Туранской плиты и находится южнее Прикаспийского гидрогеологического бассейна

This article presents data on the isotopic composition of fresh and mineralized groundwater of Southern Mangyshlak. This paper presents the results of studying the genesis of groundwater using an integrated approach that would be relatively inexpensive and would not require long observation cycles. At the same time, data on the chemical and isotopic composition of water (18O, 2H) and tritium concentrations (3H) obtained as a result of testing in September 2021 were used to study the rates of water exchange and conditions for the formation of groundwater in Southern Mangyshlak. The tested sites are located within the Mangistau-Ustrta hydrogeological basin, which occupies the southwestern part of the vast Turan plate and is located south of the Caspian hydrogeological basin

Бұл мақалада Оңтүстік Маңғышлақтың тұщы және минералданған жер асты суларының изотоптық құрамы туралы мәліметтер келтірілген. Бұл жұмыста салыстырмалы түрде арзан және ұзақ бақылау циклдарын қажет етпейтін кешенді тәсілді қолдана отырып, жер асты суларының генезисін зерттеу нәтижелері келтірілген. Бұл ретте су алмасу қарқынын және Оңтүстік Маңғышлақтың жер асты суларының қалыптасу жағдайларын зерттеу үшін 2021 жылғы қыркүйекте сынау нәтижесінде алынған судың химиялық және изотоптық құрамы (18О, 2Н) және тритий (3Н) концентрациясы туралы деректер пайдаланылды. Сыналған учаскелер кең Тұран тақтасының оңтүстік-батыс бөлігін алып жатқан және Каспий маңы гидрогеологиялық бассейнінің оңтүстігінде орналасқан Маңғыстау-Устрирт гидрогеологиялық бассейнінің шегінде орналасқан