Αγχώδεις διαταραχές παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες
Authors: Αλεξοπούλου Ευαγγελία 
Published: February 2025

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Το στρες και οι αγχώδεις διαταραχές απαντώνται πολύ συχνά σε παιδιά και εφήβους με μαθησιακές δυσκολίες, επηρεάζοντας τις εκπαιδευτικές τους εμπειρίες και τη γενικότερη ευημερία τους. Η διαχείριση του άγχους αυτών των παιδιών/εφήβων αποτελεί πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς και ο ρόλος της σχολικής διοίκησης στη διαχείριση των θεμάτων ψυχικής υγείας των μαθητών είναι κρίσιμος. ΣΚΟΠΟΣ: Να διερευνηθούν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί στο σχολείο σε σχέση με τις μαθησιακές δυσκολίες (ΜΔ) των μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, να προσδιοριστεί ο ρόλος της σχολικής διοίκησης στη διαχείριση των αγχωδών διαταραχών στο συγκεκριμένο πληθυσμό, καθώς και να παρουσιαστεί και αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα προγραμμάτων ψυχολογικής στήριξης των εφήβων, στο χώρο του σχολείου. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ: Πρόκειται για μια μελέτη μικτής μεθοδολογίας (ποσοτική, ποιοτική προσέγγιση και ανασκόπηση). Η συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση περιελάμβανε ενδελεχή αναζήτηση σε 4 βάσεις δεδομένων (ERIC, PsycINFO, Pubmed και PsycARTICLES) από το Ιανουάριο 1990 έως το Φεβρουάριο 2024, χρησιμοποιώντας λέξεις-κλειδιά όπως: δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ετοιμότητα εκπαιδευτικών, μαθησιακές δυσκολίες, άγχος, σχολική συμβουλευτική, εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Η πρωτογενής έρευνα περιελάμβανε τη χορήγηση ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων σε 900 εκπαιδευτικούς δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του Νομού Σερρών, ενώ η ποιοτική έρευνα περιελάμβανε ημιδομημένες συνεντεύξεις 9 εκπαιδευτικών που διδάσκουν στα 9 σχολεία του Νομού, στα οποία λειτουργούν τμήματα ένταξης μαθητών. Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν περιγραφικές και επαγωγικές στατιστικές δοκιμασίες με τη χρήση του IBM SPSS 25.0, ενώ για την ποιοτική έρευνα αξιοποιήθηκε η μέθοδος της θεματικής ανάλυσης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Από τη συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση εντοπίστηκαν 28 σχετικές μελέτες, οι οποίες έδειξαν ότι τα στοχευμένα προγράμματα στις ανάγκες των παιδιών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με ΜΔ και αγχώδεις διαταραχές, είναι πιο αποτελεσματικά στη μείωση της αρνητικής συμπτωματολογίας των παιδιών και επιπλέον, τα οργανωμένα και ολοκληρωμένα προγράμματα παρέμβασης εντός του σχολείου για αυτά τα παιδιά φάνηκαν να μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Η ποσοτική μελέτη έδειξε διάφορες συσχετίσεις των προσόντων, της εμπειρίας και του φύλου στις προοπτικές δραστηριοτήτων και εξέλιξης των εκπαιδευτικών, ενώ ανέδειξαν τη σημασία της εξειδικευμένης γνώσης και εμπειρίας στη διαχείριση των αναγκών των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες και αγχώδεις διαταραχές. Η πλειοψηφία υποστήριξε ότι αυτοί οι µαθητές στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχουν μαθησιακά κενά, που οφείλονται κυρίως στη μη έγκαιρη διάγνωσή τους. Η αύξηση των ετών προϋπηρεσίας στην ειδική εκπαίδευση βρέθηκε να σχετίζεται με την αύξηση της βαθμολογίας ενημέρωσης για τις μαθησιακές δυσκολίες και με την προσαρµογή του αναλυτικού προγράμματος στις εκπαιδευτικές ανάγκες των µαθητών. Η αύξηση των ετών προϋπηρεσίας στη γενική εκπαίδευση σχετίζονταν επίσης, με αύξηση της βαθμολογίας εφαρμογής της νομοθεσίας της Ε.Ε. για ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση µαθητών µε ΕΜ∆ από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Στην ποιοτική έρευνα, διαπιστώθηκε ότι η πλειοψηφία των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών, αναγνώρισε τις συναισθηματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μαθητές με ΜΔ, όπως άγχος ευερεθιστότητα, ανησυχία, διαταραχές στη συγκέντρωση κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, καθώς και άρνηση συμμετοχής σε κοινές σχολικές δραστηριότητες, ώστε να αποφύγουν τη σύγκριση με τους άλλους μαθητές, γεγονός που φαίνεται να τους οδηγεί σε κοινωνική απόσυρση. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί που διαχειρίζονται τάξεις με παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες συνδέονται, τόσο με τους γονείς αυτών των παιδιών, αλλά κυρίως με τους συναδέλφους του γενικού σχολείου, αλλά και αυτών που διδάσκουν στα Τμήματα Ένταξης. Ο ρόλος του διευθυντή φάνηκε να είναι κομβικός και γίνεται αντιληπτός ως μία κινητήρια δύναμη, που καθοδηγεί τους εκπαιδευτικούς προς συνεκτικές προσπάθειες και προσωπική/επαγγελματική ανάπτυξη, πέρα από τα όρια της σχολικής τάξης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η παρούσα μελέτη διαφώτισε τη σύνθετη σχέση μεταξύ των αγχωδών διαταραχών και των μαθησιακών δυσκολιών στους εφήβους, ενώ προσδιόρισε τον κρίσιμο ρόλο της σχολικής διοίκησης, ιδίως του διευθυντή του σχολείου, στη δημιουργία υποστηρικτικού περιβάλλοντος τόσο για τα παιδιά, όσο και για τους εκπαιδευτικούς του σχολείου, μέσω της παρακίνησης και της επιμόρφωσης. Τα ευρήματα προσέφεραν πλούσιες πληροφορίες για την εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών, προσεγγίσεων συνεργασίας και πρωτοβουλιών επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών, που καθίστανται απαραίτητες για την ολιστική ευημερία των μαθητών.