TƏZYİQ ÖLÇMƏ VASİTƏLƏRİNİN DÜZGÜN SEÇİLMƏSİNİN ƏHƏMİYYƏTİ
Authors: Elmin Hüseynov, Hikmət Əsgərov Elmin Hüseynov, Hikmət Əsgərov 
Published: November 2022

Müasir günümüzdə təzyiq ölçmə vasitələrinin seçimi məsələsinin düzgün formada aparılması olduqca vacib əhəmiyyətə malikdir. Sənaye müəssilərində, istehsalatlarda, neft kimya sənayesi sahələrində, ümumiyyətlə texnoloji proseslər aparılan bütün yerlərdə texnoloji cihazların vəziyyəti və onların işləməsinə nəzarət etmək üçün təzyiq ən vacib parametrlərdən biridir. Texnoloji proseslərdə təzyiqə nəzarət olunması olduqca vacib əhəmiyyətə malikdir. Təzyiqin ölçülməsi üçün təzyiq ölçmə vasitələrindən istifadə edilir. Təzyiq ölçmə vasitələri də istismar şərtlərinə, tətbiq ediləcəyi sahəyə, işçi təzyiqin diapazonuna, quraşdırılacağı xəttlərdə vibrasiyaların, yüksək temperatur və ağır istismar şərtlərinin olması hallarına görə müxtəlif kateqoriyalara bölünür. Odur ki, təzyiq ölçmə vasitələrinin təsnifatlaşdırılması olduqca vacib məsələdir. İstənilən təzyiq ölçmə vasitəsi seçilərkən yuxarıda qeyd olunan şərtlər əsas olaraq rəhbər tutulmalı və nəzərə alınmalıdır. Düzgün olmayan manometlərin seçilməsi, istehsalatda bədbəxt hadislərin baş verməsinə, bundan öncə də aparılan ölçmə nəticələrinin qeyri-dəqiq formada toplanmasına və yanılmalara gətirib çıxara bilər. Təzyiq ölçmə vasitələri tətbiq ediləcəyi yerdə ölçüləcək təzyiqin növünə görə və iş prinsipinə görə təsnifata bölünür. Manometrlər əsasən neft, kimya, energetika, maşınqayırma, qida, əczaçılıq və digər sənaye sahələrində maye (maye və qaz) təzyiqinin ölçülməsində istifadə olunur. Manometrlər boru kəmərlərində təzyiqə nəzarət etmək və qazların, mayelərin və buxarın təhlükəsiz hərəkətini təmin etmək üçün istifadə olunan adi ölçü cihazıdır. Nasosların, daşıma sistemlərinin və müxtəlif növ ötürmə sistemlərinin əsas göstəriciləri təzyiq ölçmə vasitələrindən istifadə etməklə qiymətləndirilir. Təzyiq ölçmə vasitələri sənaye tərəfindən keyfiyyət yoxlaması tədbiri kimi sistemdəki təzyiqi ölçmək və məhsulların məhsuldarlığını təmin etmək üçün istifadə olunan vacib alətdir. Təhlükəsizliyə görə təzyiq ölçmə vasitələri sistemdə mayelərin, qazların və buxarın sızma və ya təzyiqin artmasına nəzarət edir. Təzyiq ölçmə vasitələrinin dizaynı, üslubu, növü və konfiqurasiyası onun xidmət etdiyi proqram və ya istifadə olunduğu sənaye ilə müəyyən edilir. Təzyiq ölçmə vasitələrinin sıradan çıxmalarının ümumi səbəbləri.Təzyiq ölçmə cihazlarının dəqiqliyi yüksək dəqiqlik tələb edilən sahələrdə istifadə zamanı daha da diqqət yetirilməli olan bir məsələdir. Düzgün olaraq quraşdırılmamış təzyiq ölçmə vasitələri iş yerində təhlükə yarada bilər, qəzalara və bədbəxt hadisələrə səbəb ola bilər. Beləliklə, təzyiq ölçən cihazıarn nasazlıqları və aradan çıxmalarının əsas səbəbləri aşağıda verilmişdir:
• Vibrasiya və pulsasiya;
• Həddindən artıq temperatur şəraitində istifadə olunması;
• Nəm miqdarına düzgün nəzarət olunmaması;
• Həddindən artıq təzyiq və təzyiq sapmaları;
• Tıxanma və tutulmalar;
• Səthlərdə korroziya;
• Uyğun olmayan təzyiq ölçmə mühitində istifadə olunması
Manometr seçərkən nəzərə alınmalı olan əsas amil onun işləmə diapazonudur. Normal şəraitdə təzyiqin şkala üzrə ümumi göstəricilərin 25-75%-dən çox olmaması təmin edilməlidir. Digər tərəfdən, pulsasiya varsa, ölçmə cihazının təzyiqi şkaladakı ümumi göstəricilərin 50% -dən çox olmamalıdır. Hansı manometrin daha yaxşı olduğuna qərar verərkən, diapazon (miqyas) və dəqiqlik kimi xüsusiyyətlərə diqqət yetirməlisiniz. Aşağıdakı diapazonlar standart miqyas hesab olunur: 0-1, 0-2.5, 0-4, 0-6, 0-10, 0-25, 0-40, 0-100 və s. Cihazlar korpusun diametrinə görə də fərqlənir.
Açar sözlər: Təzyiq ölçmə vasitəsi, quraşdırılma tələbləri,dəqiqlik.