Από την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και το συμμετοχικό διαδίκτυο στις αυτο-οργανωμένες πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης και την ψηφιακή επικοινωνιακή πολιτική τους
Authors: Στάιου Ελένη-Ρεβέκα 
Published: September 2021

Η οικονομική κρίση που υπάρχει στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια σε συνδυασμό με την έλλειψη εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα, στους αντιπροσώπους του αλλά και στη δημοκρατία γενικότερα, έχει δημιουργήσει στους πολίτες την ανάγκη να αυτο-οργανωθούν ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της καθημερινότητάς τους. Αυτές οι αυτο-οργανώσεις πολιτών που έχουν ως πρώτο στόχο τους την αλληλεγγύη και πιο συγκεκριμένα, η επικοινωνία τους μέσω των συμμετοχικών μέσων είναι το αντικείμενο της συγκεκριμένης διατριβής.Οι πρωτοβουλίες πολιτών αλληλεγγύης που μελετήθηκαν συγκεντρώθηκαν μέσω διαδικτυακής έρευνας, και για να αποτελέσουν αντικείμενο μελέτης, έπρεπε να καλύπτουν ένα κενό του κράτους, να μην πραγματοποιούν διακρίσεις και να έχουν δράσεις, να μη μένουν δηλαδή μόνο στη διαμαρτυρία. Αυτές οι πρωτοβουλίες συγκεντρώθηκαν, μαζί με τις περιγραφές και τα στοιχεία επικοινωνίας τους και αναρτήθηκαν στον ιστοχώρο Οργάνωση 2.0 (http://organosi20.gr) όπου είναι και ελεύθερα προσβάσιμες από όλους. Ο ιστοχώρος του Οργάνωση 2.0 εξακολουθεί να ανανεώνεται καθημερινά.Για να διαπιστωθούν επιμέρους χαρακτηριστικά τους, όπως το χωρικό προφίλ τους, το προφίλ των μελών τους, ο τρόπος που επικοινωνούν κλπ. χρησιμοποιήθηκε διαδικτυακή έρευνα, συμπλήρωση ερωτηματολογίων αλλά και διενέργεια συνεντεύξεων. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες βγήκαν πολύτιμα συμπεράσματα και για τον τρόπο που λειτουργούν οι πρωτοβουλίες αυτές αλλά κυρίως και για τον τρόπο που επικοινωνούν.Στην προσπάθεια να ενταχθούν οι πρωτοβουλίες αυτές επικοινωνιακά σε μια κατηγορία και να μελετηθούν ανάλογα, χρειάστηκε να ορισθούν. Μελετώντας τα χαρακτηριστικά τους, διαπιστώθηκε ότι έχουν στοιχεία από αρκετά διαφορετικά κοινωνικά μορφώματα όπως τα κοινωνικά κινήματα, οι ομάδες, ο τρίτος τομέας, οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί κλπ. Η ονομασία που προτείνεται γι΄αυτές τις πρωτοβουλίες είναι Αυτο-Οργανωμένες πρωτοβουλίες Κοινωνικής Αλληλεγγύης (πρωτοβουλίες ΑΟΚΑ) καθώς δείχνει να συγκεντρώνει τα βασικά χαρακτηριστικά τους: Είναι αυτο-οργανωμένες από τους πολίτες για τους πολίτες και για την κοινωνία και έχουν ως στόχο τους την αλληλεγγύη προς τους άλλους πολίτες. Τα χαρακτηριστικά τους και ο ορισμός τους τους εντάσσουν στη μεγάλη οικογένεια των Μη Κερδοσκοπικών Οργανισμών. Αντλώντας στοιχεία από την βιβλιογραφία που είναι σχετική με την επικοινωνία των Μη Κερδοσκοπικών Οργανισμών και εστιάζοντας σε 5 βασικά μέσα (ιστοσελίδα, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, Facebook, Twitter και Youtube), δημιουργήθηκε ένα επικοινωνιακό πλάνο με στόχο να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλες τις πρωτοβουλίες, όποιο και αν είναι το επίπεδο γνώσεών τους στα συμμετοχικά μέσα και στο διαδίκτυο και όποιοι και αν είναι οι διαθέσιμοι πόροι τους (οικονομικοί, ανθρώπινοι, διαθέσιμος χρόνος). Το συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλάνο επικυρώθηκε με δύο τρόπους. Τέθηκε αρχικά σε ανοιχτή διαβούλευση ώστε οι πρωτοβουλίες να μπορούν να σχολιάσουν, να συμπληρώσουν ό,τι θεωρούν ότι λείπει, να αλλάξουν ό,τι θεωρούν ότι είναι λάθος αλλά και να προτείνουν εναλλακτικές. Ο δεύτερος τρόπος επικύρωσης ήταν η πρακτική εφαρμογή του πλάνου από κάποιες από τις πρωτοβουλίες για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ώστε να δούμε τι επιπτώσεις έχει σε πραγματικές συνθήκες.Οι παρατηρήσεις των πρωτοβουλιών στη διαβούλευση, τα αποτελέσματα της πειραματικής εφαρμογής αλλά και οι γενικές παρατηρήσεις κατά την εξέλιξη της έρευνας δείχνουν κάποια σημεία τα οποία πρέπει να προσέξει κανείς όταν επιχειρεί να δημιουργήσει ένα επικοινωνιακό πλάνο για μία ανάλογη πρωτοβουλία.