Jıһad uǵymynyń balama anyqtamasy [Alternative Definition of Understanding Jihad]
Authors:   PhD Doctoral Student, L.N. Gumilyov Eurasian National University (Kazakhstan, Nur-Sultan), e-mail: jalgas8787@mail.ru, Ashhatuly J. , Samet O. ,   PһD, Acting Associate Professor of L.N. Gumilyov Eurasian National University (Kazakhstan, Nur-Sultan)
Published: October 2020

Today, the term jihad is considered a unilaterally geopolitical concept in the interests of powers. In the beginning of the XXI century in the result of the 11th of September this term is interpreted as part of the war in the West. In recent years, this term has also been introduced into the circle of Islamic science and it has a political character. As a result, the concept of jihad has become narrower, is defined regarding the holy war of Islam and is formed as a way of manifesting true evil. Thanks to the rapid dissemination of any information, today it becomes necessary to correctly define the term «jihad» in the media. The basic principles of jihad can be used in the daily life of any society. These principles are set out in the article: environmental political jihad, humanitarian jihad and international anti-terrorism jihad. Examples from scientific studies of such outstanding scientists as sociologist Anthony Giddens and theologians Rizvan Maxim and Rashid Reed, as well as the results of studies of international organizations are given. In general, having carefully studied other aspects, it is possible to distinguish jihad from its modern definition and highlight new areas through which jihad can have a positive impact on societies. That is why the article carefully considers the semantic concept of the term «jihad», adopted by classical Islamic scholars, with examples of the positive impact of jihad on the development of society as a whole. In addition, the concept of jihad can be considered as a mechanism that plays an important role in solving environmental problems, ecology, injustice, human rights violations, as well as the importance and peculiarity of jihad in Islam and its unique role in the person. Бүгінде жиһад термині тек бір бағытта алпауыт елдердің мүддесін көздеген геосаяси сипатта ғана тұжырымдама ретінде қарастырылып келеді. XXI ғасырдың басында орын алған 11 қыркүйек (2001 ж.) оқиғасының нәтижесінде бұл термин Батыста көптеген еңбектердің мазмұнында терроризммен бара-бар түсіндірілуде. Соңғы уақытта исламдық ғылым айналымына да бұл термин анықтамасы еніп үлгерді және саясиланып тұжырымдалуда. Осының салдарынан жиһадтың ұғымы тарылып, дін жолындағы «қасиетті соғыс» анықтамасына айналып, нағыз зұлымдыққа апарар жол ретінде түсіндірілуде. Осыған байланысты бүгінгі заманауи технологияны тиімді пайдалану арқылы бұқаралық ақпараттар құралдары тарапынан қандай да бір мәліметті тез таратуға болатынын ескерсек, БАҚ арқылы жиһад сөзінің анықтамасын дұрыс бағытта насихаттау заман талабына айналып отыр. Адамзат өмір сүріп жатқан қоғамды мейлінше жақсы жаққа өзгерту, реттеу үшін жиһадтың басты қағидаларын негізге ала отырып, қол жеткізуге болады. Дәл осындай қағидалар жұмыстың мазмұнында үшке бөлініп жеке қарастырылған. Олар: экологиялық саяси жиһад, гуманитарлық жиһад және халықаралық терроризмге қарсы жиһад. Осы ретте аталмыш тақырыптар аясында белгілі әлеуметтанушы Энтони Гидденс пен дінтанушы Ризван Максим, Рашид Рида секілді ғалымдардың көзқарасы және халықаралық ұйымдардың зерттеу жұмыстарының нәтижесі негізге алынған. Жалпы, жиһадтың бұдан басқа да қырларын жіті талқылау арқылы оны заманауи қалыптасқан теріс анықтамадан ажыратып, позитивті бағытын айқындауға болады. Сол үшін бұл еңбекте «жиһад» сөзі көптеген мағына беретіндігін және оның классикалық ислам ғалымдары бекіткен негізгі концепциясы әрбір қоғамды ілгерілетуге игі ықпалын тигізетіні туралы жан-жақты талқыланады. Сондай-ақ, аталмыш концепцияны бүгінде жаһандық кеңістікте орын алып жатқан эко-логия, әділетсіздік, адамзат құқын бұзу секілді келеңсіздіктердің жолын кесуге елеулі ықпал ететін механизм ретінде қарастырып, жиһадтың ислам дініндегі орны мен маңыздылығын, адамның тұлға ретінде қалыптасудағы оның ерекше рөлі жөнінде кеңірек баяндалады.