Ρύπανση υδάτινων παραγωγικών οικοσυστημάτων με πολυβρωμιωμένους διαφαινυλαιθέρες (PBDEs)
Authors: Δόσης Ιωάννης 
Published: January 2014

Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της παρουσίας των πολυβρωμιωμένων διφαινυλαιθέρων (PBDEs) στο υδάτινο παραγωγικό οικοσύστημα του Θερμαϊκού κόλπου. Για την επίτευξη του σκοπού, επιλέχθηκαν εννέα σημεία δειγματοληψίας που κάλυπταν όλο το γεωγραφικό εύρος του κόλπου. Οι δειγματοληψίες διήρκεσαν δύο έτη και ήταν εποχιακές. Οι αναλύσεις διενεργήθηκαν σε ιζήματα του πυθμένα, σε μύδια (Mytilus galloprovincialis) και σε βενθικά ψάρια γωβιός (Gobius spp.) και γλώσσα (Solea spp.) και έγιναν σύμφωνα με τη μέθοδο Jensen, η οποία τροποποιήθηκε για να εφαρμοστεί και για την περίπτωση των ιζημάτων. Στόχος ήταν η ανίχνευση 13 ομοειδών PBDEs με χρωματογραφική ανάλυση GC-MS. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όλα τα υπό μελέτη ομοειδή ανιχνεύθηκαν στα ιζήματα του Θερμαϊκού κόλπου, σε χαμηλές ωστόσο συγκεντρώσεις σε σύγκριση με αυτές άλλων ερευνών. Η παρουσία του BDE-209 ήταν έντονη, επιβεβαιώνοντας την ιδιότητα των υψηλής βρωμίωσης ομοειδών να συνδέονται με τα ιζήματα. Δεν παρουσιάστηκαν διαφορές μεταξύ των δειγματοληψιών για το ΣΡBDEs κατά το χρονικό διάστημα των 2 ετών. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ΣΡBDEs μετρήθηκαν στα ιζήματα του όρμου της Θεσσαλονίκης, δείχνοντας την επίδραση τοπικών πηγών ρύπανσης (βιομηχανικών, αστικών). Οι αναλύσεις των δειγμάτων μυδιών για PBDEs έδειξαν ότι υπάρχει ομοιόμορφη κατανομή της ρύπανσης σε όλο το Θερμαϊκό κόλπο, με ελαφρά αυξημένες συγκεντρώσεις στις μυδοκαλλιέργειες της περιοχής Αγγελοχωρίου-Ν. Μηχανιώνας, που αποδόθηκαν στην εγγύτητα της μονάδας επεξεργασίας λυμάτων και του αποχετευτικού αγωγού της. Ανιχνεύθηκαν όλα τα υπό ανάλυση ομοειδή. Τα επίπεδα ρύπανσης των μυδιών κατέταξαν το Θερμαϊκό κόλπο στις περιοχές με χαμηλή ρύπανση σε σύγκριση με αυτές άλλων ερευνών. Σύγκριση μεταξύ των τύπων των μυδοκαλλιεργειών έδειξε ότι οι πασσαλωτές είναι σημαντικά πιο επιβαρυμένες με PBDEs σε σχέση με τις νεότερου πλωτού τύπουμυδοκαλλιέργειες, γεγονός που αποδόθηκε στην τοποθέτησή τους σε κλειστές συνήθως περιοχές, κοντά στην ακτή και σε μικρό βάθος. Οι συγκεντρώσεις των PBDEs στα μύδια κατά μήκος μιας αρμαθιάς είχαν ομοιόμορφη κατανομή, ενώ οι συγκεντρώσεις σε μύδια από μυδοκαλλιέργειες δεν είχαν σημαντική διάφορα από αυτές σε μύδια φυσικών πληθυσμών. Τα αποτελέσματα αναλύσεων των δειγμάτων ψαριών έδειξαν ότι όλα τα υπό μελέτη ομοειδή PBDEs, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων, ήταν παρόντα στα δείγματα. Τα επίπεδα των PBDEs στα ψάρια ήταν παρόμοια ή χαμηλότερα σε σύγκριση με άλλες έρευνες για παρόμοια βενθικά είδη. Διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των συγκεντρώσεων των PBDEs κατά τη διάρκεια των δύο ετών που διήρκεσαν οι δειγματοληψίες. Οι συγκεντρώσεις παρουσίασαν αυξητική τάση. Σημαντικό ρόλο έπαιξε η βενθικήδιαβίωση των υπό μελέτη ψαριών, καθώς ανιχνεύθηκαν και υψηλής βρωμίωσης ομοειδή. Μεταξύ των δύο ειδών δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές. Οι υπολογισμοί των συντελεστών βιοσυσσώρευσης απέδειξαν ότι η αύξηση του βαθμού βρωμίωσης των ομοειδών οδηγεί στη μείωση της ικανότητας βιοσυσσώρευσής τους. Οι συγκεντρώσεις που μετρήθηκαν στα εδώδιμα είδη της έρευνας απέδειξαν ότι η κατανάλωση τους δεν αποτελεί κίνδυνο για τη Δημοσία Υγεία.