Ο ρόλος της βιταμίνης D στο μεταβολισμό της γλυκόζης και των οστών σε ηλικιωμένους ασθενείς με προδιαβήτη
Authors: Ζαρομυτίδου Ευαγγελία 
Published: April 2023

Ιστορικό υπόβαθρο: Είναι ελάχιστα τα δεδομένα βάσει των βιβλιογραφικών αναφορών σχετικά με την επίδραση της βιταμίνης D στη βελτίωση της γλυκαιμικής κατάστασης των ηλικιωμένων ατόμων με προδιαβήτη. Επιπλέον, υπάρχουν πολύ λίγα συγκριτικά δεδομένα που να συσχετίζουν την υγεία των οστών με τον προδιαβήτη. Επιπρόσθετα είναι μικρός ο αριθμός των δεδομένων που διαπραγματεύονται την αμφίδρομη σχέση μεταξύ του διαταραγμένου μεταβολισμού της γλυκόζης και της κατάθλιψης. Μέσω της παρούσας πρώτης τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης μελέτης διερευνήσαμε την επίδραση του συμπληρώματος βιταμίνης D στους γλυκαιμικούς δείκτες και στους δείκτες οστικού μεταβολισμού σε Έλληνες με προδιαβήτη ηλικίας άνω των 60 ετών, για διάστημα 12 μηνών. Οι δευτερεύουσες εκβάσεις περιλαμβάνουν την επίδραση του συμπληρώματος βιταμίνης D στην κατάσταση άγχους και κατάθλιψης των ηλικιωμένων ατόμων με προδιαβήτη.Ερευνητικός σχεδιασμός και μέθοδοι: Στατολογήθηκαν αποκλειστικά ηλικιωμένα άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες, την ομάδα παρέμβασης και την ομάδα ελέγχου. Τους ανατέθηκε τυχαία μέσω ενός κωδικοποιημένου αρχείου που δημιουργήθηκε μέσω υπολογιστή να λάβουν εβδομαδιαία δόση βιταμίνης D3 25.000 IU με τη μορφή στοματικού διαλύματος (ομάδα παρέμβασης- n = 45) ή τίποτα (ομάδα ελέγχου- n = 45). Οι ανθρωπομετρικοί και γλυκαιμικοί δείκτες αξιολογήθηκαν κατά την έναρξη στους 3, 6 και 12 μήνες και οι δείκτες οστεοπόρωσης αξιολογήθηκαν κατά την έναρξη και στους 12 μήνες. Επιπλέον, αναλύθηκαν δεδομένα από 14 άτομα με προδιαβήτη που διατηρούσαν φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D κα αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου για τις εκβάσεις του οστικού μεταβολισμού (ομάδα ελέγχου οστικού μεταβολισμού). Για την αξιολόγηση του άγχους και της κατάθλιψης χρησιμοποιηθηκαν οι υποκλίμακες του State-Trait Anxiety Inventory (STAI-T και STAI-S) και το Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9) κατά την έναρξη της μελέτης και στη συνέχεια στους 6 και 12 μήνες αντίστοιχα.Αποτελέσματα: Οι συμμετέχοντες που έλαβαν συμπλήρωμα βιτανίνης D παρουσίασαν σημαντική αύξηση των συγκεντρώσεων 25(OH)D στους 6 (26,56 ± 8,64 ng/ml) και 12 μήνες (28,71 ± 9,03 ng/ml) σε σύγκριση με την αρχική τιμή (19,98 ± 6,73 ng/ml, p<0,001 και για τις δύο συγκρίσεις). Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων που έλαβαν συμπλήρωμα και της ομάδας ελέγχου ήταν 73,10 ± 7,16 και 74,03 ± 7,64 έτη, αντίστοιχα. Όσον αφορά την ομάδα παρέμβασης, η γλυκόζη νηστείας μειώθηκε στους 6 μήνες σε σύγκριση με την αρχική τιμή (96,12 ± 5,51 έναντι 103,40 ± 12,05 mg/dl, p < 0,01) και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη ήταν σημαντικά χαμηλότερη στους 6 και 12 μήνες σε σύγκριση με την αρχική τιμή (5,82 ± 0,21% έναντι 5,87 ± 0,21%, p = 0,004 και 5,80 ± 0,23% έναντι 5,87 ± 0,21%, p < 0,001, αντίστοιχα). Στα προδιαβητικά άτομα που δεν έλαβαν βιταμίνη D, τα ευρήματά μας κατέδειξαν τάση επιδείνωσης της οστικής πυκνότητας, καθώς και υψηλότερο επιπολασμό της οστεοπενίας. Η αναφερόμενη επιδείνωση παρατηρήθηκε τόσο στον αυχένα του μηριαίου οστού όσο και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Μετά από δωδεκάμηνη λήψη συμπληρώματος 25OHD, βρέθηκε πως περιορίστηκε ο καταγματικός κίνδυνος του ισχίου. Δεν υπήρξε ανάλογο εύρημα για το μείζον οστεοπορωτικό κάταγμα στον υπολογισμό του με την προσθήκη της παραμέτρου BMD, παρά μόνο όταν συνυπολογίστηκε με τη παράμετρο του TBS. Κανένας από τους δείκτες DEXA δεν μπόρεσε να συσχετιστεί με τους γλυκαιμικούς δείκτες.Η μέση βαθμολογία STAI-T ήταν χαμηλότερη στα άτομα που έλαβαν συμπλήρωμα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου στους 6 (38,02 ± 9,03 έναντι 43,91 ± 7,18, p=0,003) και 12 μήνες (32,35 ± 7,77 έναντι 44,97 ± 7,78, p<0,001). Το ίδιο μοτίβο ήταν εμφανές για τις βαθμολογίες STAI-S σε 6 (37,11 ± 7,88 έναντι 43,20 ± 9,33, p=0,003) και 12 μήνες (32,59 ± 6,45 έναντι 44,60 ± 9,53, p<0,001). Οι συμμετέχοντες που έλαβαν συμπλήρωμα έδειξαν χαμηλότερες μέσες βαθμολογίες PHQ-9 σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες στην ομάδα ελέγχου στους 6 (15,69 ± 6,15 έναντι 19,77 ± 8,96, p=0,021) και 12 μήνες (13,52 ± 5,01 έναντι 20,20 ± 8,67, p<0,001).Συμπεράσματα: Η βιταμίνη D θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε μια στρατηγική αλλαγής του τρόπου ζωής για τη διαχείριση του προδιαβήτη στους ηλικιωμένους. Το συμπλήρωμα βιταμίνης D θα μπορούσε να έχει ευεργετική επίδραση στη 10ετή πιθανότητα κατάγματος, η οποία έτεινε να είναι χαμηλότερη σε σύγκριση με τα άτομα που δεν έλαβαν συμπλήρωμα. Ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα συμπλήρωσης βιταμίνης D θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικό στην ανακούφιση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης.Clinical trial registration: ISRCTN51643592