Βιολογικοί παράγοντες και κλινικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση και υποτροπή του λεμφώματος Hodgkin
Authors: Βασιλακόπουλος Θεόδωρος 
Published: August 2021

Παρά την υψηλή πιθανότητα επιτυχούς έκβασης, η θεραπεία πρώτης γραμμής αστοχεί σε 5-10% των ασθενών με αρχικά και 25-30% αυτών με προχωρημένα στάδια της νόσου του Hodgkin. Αντίστροφα πολλοί ασθενείς αρχικών σταδίων αλλά και το 1/3 περίπου των ασθενών προχωρημένων σταδίων υπερθεραπεύονται με τη χορήγηση 6-8 κύκλων ABVD ή ισοδυνάμων σχημάτων και συμπληρωματικής ακτινοθεραπείας. Η ικανότητα των συμβατικών κλινικοεργαστηριακών προγνωστικών παραγόντων να καθορίσουν με ακρίβεια τις ανωτέρω ομάδες ασθενών είναι περιορισμένη. Τα τελευταία χρόνια εξετάζεται η προγνωστική σημασία διαφόρων βιολογικών παραμέτρων με σκοπό την ανάδειξη νέων προγνωστικών παραγόντων με μεγαλύτερη διακριτική ικανότητα και αμεσότερη σχέση με τους βιολογικούς μηχανισμούς της νόσου. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στον προσδιορισμό των συμβατικών και βιολογικών παραγόντων, που εμπλέκονται στον καθορισμό της πρόγνωσης 697 ασθενών με λέμφωμα Hodgkin, οι οποίοι είχαν αντιμετωπισθεί με ABVD ή ισοδύναμους συνδυασμούς με ή χωρίς ακτινοθεραπεία. Στα στάδια ΙΑ και ΙΙΑ η πρόγνωση καθορίσθηκε ανεξάρτητα από την μεγαλύτερη ηλικία, το άρρεν φύλο, την εξωλεμφαδενική επέκταση και την παρουσία λευκοκυττάρωσης (>10χ109/Ι) και ογκώδους νόσου. Το επακόλουθο προγνωστικό σύστημα ήταν αποτελεσματικότερο από τις ταξινομήσεις του GHSG και του EORTC. Στα στάδια IB, ΙΙΒ, III, IV η πρόγνωση καθορίσθηκε ανεξάρτητα από τον αριθμό των προσβεβλημένων περιοχών και τον IPS, με αποτέλεσμα τον καθορισμό ομάδος αποτελούμενης από το 22% των ασθενών με 10-ετή πιθανότητα αστοχίας >50%. Μεταξύ των βιολογικών προγνωστικών παραγόντων η β2-μικροσφαιρίνη επηρέαζε ανεξάρτητα την έκβαση των ασθενών αρχικών σταδίων. Αντίθετα ταΔιδακτορική Διατριβή Ιατρού Θ.Π. Βασιλακόπουλου 226επίπεδα ιντερλευκίνης-10 και διαλυτού CD30 επηρέαζαν ανεξάρτητα την έκβαση των ασθενών προχωρημένων σταδίων. Ο συνδυασμός ιντερλευκίνης- 10, διαλυτού CD30 και σταδίου IV οδήγησε στην ανίχνευση ομάδων ασθενών με άριστη ή κακή πρόγνωση και ως εκ τούτου χρήζει περαιτέρω επιβεβαίωσης. Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ πρόγνωσης και έκφρασης των πρωτεϊνών bcl-2 και LMP-1. Τα επίπεδα syndecan-1 ήταν αυξημένα στους ασθενείς με λέμφωμα Hodgkin αλλά δεν συσχετίζονταν με την πρόγνωση. Τα επίπεδα μεταλλοπρωτεϊνάσης-9 ήταν οριακά αυξημένα στους ασθενείς με λέμφωμα Hodgkin. Η ανεύρεση υψηλότερων επιπέδων μεταλλοπρωτεϊνάσης-9 συνδυάστηκε με ευνοϊκή πρόγνωση. Κατά το χρόνο της υποτροπής η πρόγνωση καθορίσθηκε από το βραχύ διάστημα ελεύθερο θεραπείας (< 6 μήνες), την παρουσία εξωλεμφαδενικής νόσου και αναιμίας στην υποτροπή και την προσβολή 5 ή περισσοτέρων ανατομικών περιοχών κατά τη διάγνωση. Μεταξύ των βιολογικών παραγόντων μόνο η ιντερλευκίνη-10 συσχετίσθηκε με την έκβαση των ασθενών μετά την υποτροπή. Τρεχόντως συνεργατικές ομάδες εξετάζουν συνολικότερα προγνωστικά συστήματα, που αποσκοπούν στο να συγκεράσουν τους συμβατικούς κλινικοεργαστηριακούς παράγοντες με τους νεότερους βιολογικούς δείκτες. Στο άμεσο μέλλον οι προαναφερθέντες αλλά ενδεχομένως και άλλοι βιολογικοί δείκτες θα πρέπει να ενσωματώνονται ως πληροφορίες βάσης σε προοπτικές κλινικές μελέτες, ώστε να καθορισθεί επακριβώς η σημασία τους στην εκτίμηση της πρόγνωσης του λεμφώματος Hodgkin.