Λαϊκός πολιτισμός και εκπαίδευση
Authors: Καπανιάρης Αλέξανδρος 
Published: September 2021

Το θέμα της προτεινόμενης διδακτορικής διατριβής φέρει το διακριτικό τίτλο: « Λαϊκός Πολιτισμός και Εκπαίδευση: Ο ρόλος της Πληροφορικής και των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών στην παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού»Σκοπός της διδακτορικής διατριβής, με θέμα τον λαϊκό πολιτισμό και την εκπαίδευση, είναι η διερεύνηση του ρόλου της Πληροφορικής και των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) στην παραγωγή ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού. Στην ουσία η διατριβή έρχεται να συμβάλει στον επιστημονικό διάλογο σχετικά με το κατά πόσο η τεχνολογία μπορεί να αναβαθμίσει τη σχέση του λαϊκού πολιτισμού με την εκπαίδευση μέσω διαδραστικών – πολυμεσικών και διαδικτυακών τεχνολογιών. Παράλληλα, η διατριβή επιχειρεί να συμβάλει στη διαμόρφωση της διδακτικής του λαϊκού πολιτισμού μέσω των εμπλουτισμένων διδακτικών παρεμβάσεων με αναλογικά και με ψηφιακά μέσα. Στο πλαίσιο της διατριβής, δίνονται οι oρισμοί των εννοιών της «εμπλουτισμένης ψηφιακής και αναλογικής διδακτικής διδασκαλίας», που διαμορφώνεται από έννοιες, όπως τα μαθησιακά αντικείμενα (learning object) και τα εμπλουτισμένα βιβλία «enriched e-book», βασικά στοιχεία της νέας ψηφιακής μάθησης. Προσδιορίζονται, επίσης, αναλυτικά η λειτουργία και ο σχεδιασμός ενός εκπαιδευτικού σεναρίου, η παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού (ψηφιακού και έντυπου), η δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που εμπεριέχουν σχεδιασμό εκπαιδευτικού υλικού και, τέλος, αναλύονται οι σχετικές θεωρίες μάθησης. Ταυτόχρονα, όλα αυτά συγκρίνονται με τα αντίστοιχα στοιχεία των αναλογικών - παραδοσιακών διδασκαλιών (λαϊκό παραμύθι, παρουσίαση, αφήγηση, διδακτική επίσκεψη, επιτόπια έρευνα). Επιπρόσθετα, προσεγγίζεται και το διαδίκτυο ως δίαυλος μετάδοσης στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού, υλικού και άυλου, ενώ διερευνάται η δυνατότητα αξιοποίησής του στη διδασκαλία του λαϊκού πολιτισμού. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή εφαρμόζεται, για πρώτη φορά στη χώρα μας από όσο γνωρίζουμε στον χώρο του λαϊκού πολιτισμού και της εκπαίδευσης, η πειραματική έρευνα με ομάδες παρέμβασης (Ο.Π.) και ομάδες ελέγχου (Ο.Ε.) σε ένα αρκετά μεγάλο δείγμα μαθητών/τριών (οκτώ τμήματα Δημοτικού Σχολείου) επιχειρώντας να συγκρίνει την αποτελεσματικότητα των ψηφιακών εμπλουτισμένων διδασκαλιών σε σχέση μ’ αυτές των αναλογικών εμπλουτισμένων διδασκαλιών. Έτσι, θα μπορέσουμε να εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα σχετικά με το αν μπορούν τα πολλαπλά μέσα (αναλογικά και ψηφιακά) με τον κατάλληλο διδακτικό σχεδιασμό να δημιουργήσουν εμπλουτισμένες διδακτικές καταστάσεις, μέσα στις οποίες οι μαθήτριες/ές θα μπορέσουν να αναζητήσουν το πλαίσιο για μαθησιακές εμπειρίες, συνδυάζοντας αυθεντικές καταστάσεις και μάθηση μέσα από ομάδες. Πρόκειται για μια ερευνητική μέθοδο, που αξιοποιεί κυρίως την ποσοτική αλλά και την ποιοτική μέθοδο (παρατήρηση και ελεύθερη συζήτηση). Όσον αφορά τα κριτήρια επιλογής του δείγματος, προτιμήθηκαν σχολεία της Ε’ τάξης που έχουν δύο τμήματα και βρίσκονται σε αστική, ημιαστική και αγροτική περιοχή.Τα συμπεράσματα που προέκυψαν επιβεβαιώνουν τα όσα αναφέρονται στο θεωρητικό πλαίσιο. Η διδασκαλία του λαϊκού πολιτισμού στην εκπαίδευση, μέσω της πληροφορικής και των εργαλείων Τ.Π.Ε., μπορεί να βασιστεί εναλλακτικά σε πολυποίκιλα ψηφιακά περιβάλλοντα μάθησης ακολουθώντας μια εμπλουτισμένη ψηφιακή διδασκαλία. Βέβαια, αυτό που είναι το πιο σημαντικό είναι ο συνδυασμός και η ποικιλία των μέσων που πρέπει να εντάσσονται σε έναν ευρύτερο παιδαγωγικό – διδακτικό σχεδιασμό. Από τα παραπάνω γίνεται προφανές πως η μελέτη του λαϊκού πολιτισμού σε ένα περιβάλλον εμπλουτισμένων διδακτικών παρεμβάσεων (ψηφιακών - αναλογικών) εμπλουτίζει τις παιδαγωγικές και λαογραφικές σπουδές και, ευρύτερα, τις πολιτισμικές σπουδές. Η συγκεκριμένη μελέτη είναι κατάλληλα προσαρμοσμένη στη σχολική πραγματικότητα, συνεισφέρει στην υλοποίηση του αιτήματος για υιοθέτηση καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας, που προξενούν το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών και επαναπροσδιορίζουν τις παραδοσιακές μορφές διδασκαλίας.