СТАНОВЛЕНИЕ И СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ В РЕСПУБЛИКЕ КАЗАХСТАН
Authors: Шадырова А.Б. 
Published: October 2023

Қазақстан Республикасының білім жүйесін дамытудағы басым бағыттардың бірі инклюзивті білім беру болып табылады. Мақалада осы мәселе туралы ой қозғалып, елімізде инклюзивті білім берудің қалыптасу кезеңдері, нормативтік құқықтық актілер мен ғылыми- әдістемелік еңбектердегі негізгі ұғымдар, терминдер және сөз тіркестердің мазмұндық ерекшеліктері қарастырылған. Мониторингтік зерттеу жұмыстарының негізінде инклюзивті білім берудің республикамыздағы жағдайы мен алатын орны, статистикалық мәліметтер кесте және диаграммалар түрінде ұсынылып отыр. Жасалған мониторингтік зерттеулер мен сауалнамалар нәтижелеріне сәйкес инклюзивті білім беру жағдайын бағалаудың бірыңғай критерийлерін әзірлеу қажеттігі көтерілді. Мақалада шетелдік және отандық ғалым-әдіскерлердің еңбектеріне талдаулар жасау арқылы ерекше білім беруді қажет ететін балаларға жағымды жағдай құра отырып, оқытуды жүзеге асыру қағидалары сипатталған. Сонымен қатар, инклюзивті білім беру процесін бағалау білім беру ұйымы деңгейінде инклюзияны жобалау құралы болып табылатыны айтылған. Инклюзияның әр елде әртүрлі кезеңдерде, әрқалай, елдердің экономикалық даму деңгейіне және инклюзивті процестің көпфакторлығына байланысты іске асырылғаны қарастырылған. Түйін сөздер: инклюзивті білім беру; мүмкіндігі шектеулі балалар; ерекше білім беруді қажет ететін балалар; мүгедек бала; жалпы білім беретін мектеп.

Инклюзивное образование в Республике Казахстан является одним из приоритетных направлений в развитии системы образования. В статье затронута данная проблема, рассмотрены этапы становления инклюзивного образования в стране, основные понятия в нормативных правовых актах и научно-методических трудах, особенности содержаний терминов и словосочетаний. На основе мониторинговых исследований состояние и место инклюзивного образования в республике, статистические данные представлены в виде таблиц и диаграмм. В соответствии с результатами проведенных мониторинговых исследований и опросов поднят вопрос о необходимости разработки единых критериев оценки состояния инклюзивного образования. В статье изложены принципы осуществления обучения с созданием благоприятных условий для детей с особыми образовательными потребностями путем анализа трудов зарубежных и отечественных ученых-методистов. Кроме того, подчеркивается, что оценка процесса инклюзивного образования является инструментом проектирования инклюзии на уровне организации образования. Предусмотрено, что инклюзия реализуется в разных странах на разных этапах, в зависимости от уровня экономического развития стран и многофакторности инклюзивного процесса. Ключевые слова: инклюзивное образование; дети с ограниченными возможностями; дети с особыми образовательными потребностями; ребенок-инвалид; общеобразовательная школа.

Inclusive education in the Republic of Kazakhstan is one of the priorities in the development of the entire education system. The article touches upon this problem and examines the stages of the formation of inclusive education in the country, the basic concepts in normative legal acts and scientific and methodological works, and the features of the contents of terms and phrases. Based on monitoring studies of the state and place of inclusive education in the republic, statistical data are presented in the form of tables and diagrams. By the results of the monitoring studies and surveys, the question of the need to develop common criteria for assessing the state of inclusive education was raised. The article outlines the principles of teaching with the creation of favorable conditions for children with special educational needs by analyzing the works of foreign and domestic methodologists. In addition, it is emphasized that the assessment of the inclusive education process is a tool for designing inclusion at the level of the educational organization. It is envisaged that inclusion is implemented in different countries at different stages, depending on the level of economic development of countries and the multifactorial nature of the inclusive process. Keywords: inclusive education; children with disabilities; children with special educational needs; disabled child; secondary school.