Η επίδραση των πρωτεϊνών μεταφοράς λιπιδίων στη διαφοροποίηση των HDL παχύσαρκων γυναικών κατά την απώλεια βάρους
Authors: Τζώτζας Θεμιστοκλής 
Published: January 2014

Εισαγωγή. Η παχυσαρκία, ιδίως η ανδρικού τύπου, χαρακτηρίζεται από διαταραχές λιποπρωτεϊνών, οι οποίες αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι πρωτεΐνες μεταφοράς λιπιδίων πλάσματος, δηλαδή η πρωτεΐνη μεταφοράς εστέρων χοληστερόλης (CETP) και η πρωτεΐνη μεταφοράς φωσφολιπιδίων (PLTP), θεωρούνται δύο νέοι παράγοντες αγγειακού κινδύνου και συχνά είναι αυξημένες επί παχυσαρκίας. Οι PLTP και CETP επηρεάζουν ιδιαίτερα το μέγεθος και τη δομή των HDL και η μεν CETP ελαττώνει τα επίπεδα των HDL₂ ενώ η PLTP αυξάνει τα επίπεδα των HDL2 και των προ-β-HDL. Σκοπός. Σκοπός της εργασίας ήταν να μελετηθούν σε παχύσαρκες γυναίκες οι μεταβολές των CETP και PLTP πλάσματος μετά από ολιγοθερμιδική δίαιτα και απώλεια βάρους σε 2 χρονικά στιγμιότυπα –μετά από 4 και 16 εβδομάδες– και να εκτιμηθεί η σχέση των μεταβολών των πρωτεϊνών αυτών με τις μεταβολές των επιμέρους υποκλασμάτων των HDL. Υλικό-Μέθοδοι. 44 παχύσαρκες γυναίκες, μέσης ηλικίας 41,0±11,7 χρ. Με Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) 36,8±5,4 kg/m² εκτιμήθηκαν σε χρόνο 0’ και –οι περισσότερες από αυτές– σε 4 και 16 εβδομάδες μετά απόολιγοθερμιδική δίαιτα, ενώ στο χρόνο 0’ συγκρίθηκαν με 25 φυσιολογικού βάρους μάρτυρες, παρόμοιας ηλικίας. Σε όλα τα άτομα μετρήθηκαν: Ανθρωπομετρικές παράμετροι (Βάρος, Ύψος, ΔΜΣ, Περίμετρος μέσης, Λόγος περιμέτρων μέσης-ισχίων, Ποσοστό σωματικού λίπους), Λιπίδια ορού (Ολ.χοληστερόλη, Τριγλυκερίδια, HDL, LDL, Λιποπρωτεΐνη(α), Απολιποπρωτεΐνη Β και Α1), Παράμετροι ινσουλινοαντίστασης (Ινσουλίνη και Γλυκόζη νηστείας, Δείκτης ΗΟΜΑ), ορμόνες σχετιζόμενες με παχυσαρκία (Τεστοστερόνη, 17-β-οιστραδιόλη, Σφαιρίνη δεσμεύουσα τις φυλετικές ορμόνες (SHBG), Δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA-S) και Τριιωδοθυρονίνη (Τ3), οι Πρωτεΐνες μεταφοράς λιπιδίων πλάσματος CETP και PLTP και η ποσοστιαία αναλογία των υποκλασμάτων των HDL (HDL2b, 2a, 3a, 3b, 3c). Οι CETP και PLTP μετρήθηκαν με ανοσοενζυμική μέθοδο και τα υποκλάσματα των HDL με ηλεκτροφόρηση βαθμίδωσης σε πηκτή πολυακρυλαμιδίου. Αποτελέσματα. Στο χρόνο 0’ οι παχύσαρκες είχαν υψηλότερα επίπεδα PLTP από τις μάρτυρες (9,04±2,32 έναντι 7,03±2,66 mg/l, p<0,002), ενώ δεν διέφεραν μεταξύ τους ως προς τα επίπεδα της CETP και την ποσοστιαία αναλογία των υποκλασμάτων των HDL. Μέση ελάττωση του ΒΣ και του ΔΜΣ κατά 10,5% στις 16 εβδομάδες προκάλεσε μείωση της CETP (0’:2,76±0,79, 4ε:2,31±0,69, 16ε:2,52±0,62mg/l, p<0,001) και της PLTP (0’:9,01±2,44, 4ε:8,34±2,57, 16ε:8,19±2,29 mg/l, p<0,02). Τα επίπεδα των CETP και PLTP στις 4 εβδομάδες δεν σχετίσθηκαν με τις θερμίδες της δίαιτας, ούτε με τα επιμέρους θρεπτικά συστατικά της. Η μείωση των CETP και PLTP και στα 2 χρονικά στιγμιότυπα, σχετίσθηκε θετικά με τη μείωση των δεικτών παχυσαρκίας, όχι όμως με τη μείωση των παραμέτρων ινσουλινοαντίστασης. Τα επίπεδα των PLTP και CETP σχετίσθηκαν μεταξύ τους θετικά μόνο στις παχύσαρκες, στο χρόνο 0΄ (r=0,43, p=0,004) και στο χρόνο 16 εβδομάδες (r=0,44, p=0,04), ενώ σχετίσθηκαν θετικά και οι μεταβολές τους, μόνο όμως κατά την αρχική φάση της απώλειας βάρους στις 4 εβδομάδες (r=0,47, p=0,003). Τα υποκλάσματα των HDL2 μειώθηκαν σημαντικά στο χρόνο 4ε (p<0,05) ενώ τα υποκλάσματα των HDL3 αυξήθηκαν στο χρόνο 16ε σε σχέση με τα αρχικά ποσοστά (p=0,05). Ο λόγος HDL2/HDL3 παρουσίασε μία αρχική μείωση στο χρόνο 4ε (p=0,003), αλλά επανήλθε σε επίπεδα παρόμοια με τα αρχικά στο τέλος της μελέτης. Συμπεράσματα. Οι παχύσαρκες γυναίκες παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα PLTP σε σχέση με τις φυσιολογικού βάρους. Η ολιγοθερμιδική δίαιτα και η επακόλουθη απώλεια βάρους κατά 10% στο τέλος της τετράμηνης παρέμβασης, μείωσε σημαντικά τα επίπεδα πλάσματος των CETP και PLTP, τα οποία συσχετίσθηκαν σημαντικά μεταξύ τους. Η συσχέτιση αυτή συνηγορεί υπέρ της ταυτόχρονης παραγωγής των πρωτεϊνών αυτών από τον υπερτροφικό λιπώδη ιστό των παχύσαρκων γυναικών. Οι παρατηρούμενες μεταβολές των υποκλασμάτων των HDL υποδηλώνουν ότι, και στις δύο φάσεις της εφαρμοσθείσας δίαιτας και απώλειας βάρους, το μέγεθος των HDL επηρεάζεται περισσότερο από τις μεταβολές της PLTP συγκριτικά με τις μεταβολές της CETP. Η απώλεια βάρους, έστω και μικρού βαθμού, αποτελεί το μοναδικό ίσως δόκιμο τρόπο ταυτόχρονης ελάττωσης των CETP και PLTP πλάσματος, οι οποίοι θεωρούνται αναδυόμενοι παράγοντες κινδύνου για αθηρωμάτωση.