bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Stem rust in Western Siberia – race composition and effective resistance genes
Authors: Shamanin V. P. , Pototskaya I. V. , Shepelev S. S. , Pozherukova V. E. , Salina E. A. , Skolotneva E. S. , Hodson D. , Hovmøller M. , Patpour M. , Morgounov A. I.
Published: April 2020

Stem rust in recent years has acquired an epiphytotic character, causing significant economic damage  for wheat production in some parts of Western Siberia. On the basis of a race composition study of the stem rust  populations collected in 2016–2017 in Omsk region and Altai Krai, 13 pathotypes in Omsk population and 10 in  Altai population were identified. The race differentiation of stem rust using a tester set of 20 North American  Sr genes differentiator lines was carried out. The genes of stem rust pathotypes of the Omsk population are avirulent only to the resistance gene Sr31, Altai isolates are avirulent not only to Sr31, but also to Sr24, and Sr30. A low  frequency of virulence (10–25 %) of the Omsk population pathotypes was found for Sr11, Sr24,Sr30, and for Altai  population – Sr7b,Sr9b,Sr11,SrTmp, which are ineffective in Omsk region. Field evaluations of resistance to stem  rust were made in 2016–2018 in Omsk region in the varieties and spring wheat lines from three different sources.  The first set included 58 lines and spring bread wheat varieties with identified Sr genes – the so-called trap nursery  (ISRTN – International Stem Rust Trap Nursery). The second set included spring wheat lines from the Arsenal collection, that were previously selected according to a complex of economically valuable traits, with genes for resistance  to stem rust, including genes introgressed into the common wheat genome from wild cereal species. The third  set included spring bread wheat varieties created in the Omsk State Agrarian University within the framework of  a shuttle breeding program, with a synthetic wheat with the Ae. tauschiigenome in their pedigrees. It was established that the resistance genes Sr31, Sr40,Sr2 complexare effective against stem rust in the conditions of Western  Siberia. The following sources with effective Srgenes were selected: (Benno)/6*LMPG-6 DK42, Seri 82, Cham 10,  Bacanora (Sr31), RL 6087 Dyck (Sr40), Amigo (Sr24,1RS-Am), Siouxland (Sr24,Sr31), Roughrider (Sr6, Sr36), Sisson  (Sr6,Sr31,Sr36), and Fleming (Sr6,Sr24,Sr36,1RS-Am), Pavon 76 (Sr2 complex) from the ISRTN nursery; No. 1 BC 1F2 (96 × 113) × 145 × 113 (Sr2,Sr36,Sr44), No. 14а F 3(96 × 113) × 145 (Sr36,Sr44), No. 19 BC 2F3(96 × 113) × 113 (Sr2, Sr36, Sr44), and No. 20 F 3 (96 × 113) × 145  (Sr2,Sr36,Sr40, Sr44) from the Arsenal collection; and the Omsk State Agrarian  University varieties Element 22 (Sr31,Sr35), Lutescens 27-12, Lutescens 87-12 (Sr23,Sr36), Lutescens 70-13, and  Lutescens 87-13 (Sr23,Sr31,Sr36). These sources are recommended for inclusion in the breeding process for developing stem rust resistant varieties in the region.
Septoriablotch epidemic process on spring wheat varieties
Authors: Toropova E. Yu. , Kazakova O. A. , Piskarev V. V.
Published: April 2020

The Septoriablotch of spring wheat leaves and ears is one of the most economically significant infections in the Siberian region. In the control systems of Septoriablotch the main ecologically safe element is resistant  varieties, which are designed to slow down the pathogens reproduction rate and slow down or stop the development of the epiphytotic process. The purpose of the work was to clarify the species composition of Septoriablotch  pathogens for West Siberian regions and spring wheat varieties, to study the epiphytotic process of Septoriadifferentially on the leaves and ears of varieties, and to evaluate the activity of seed transmission of Parastagonospora  nodorum. Studies were carried out in 2016–2018 according to generally accepted methods. Septorialeaf and ear  blotch of spring wheat is widespread in West Siberia and the Trans-Urals, causing a decrease in yield by up to 50 %  or more with the deterioration in grain quality. The causative agents of the disease are P. nodorum, Septoria tritici,  and P. avenaef. sp. triticae, and the species ratio varied across the regions and varieties, and within plant organs.  In Novosibirsk Region, P. nodorumcompletely dominated; S. triticiwas 13.8 times less common; and P. avenae f. sp. triticaewas a singleton. In Tyumen Region, the dominance of P. nodorumwas disrupted in some geographic  locations by S. triticiand P. avenaef. sp. triticae. In Altai Krai, P. nodorumpredominated at all points studied; S. tritici and P. avenaef. sp. triticaewere found everywhere, but 5.6 and 8.6 times less often, respectively. The study of spring  wheat varieties of different origins has not revealed any samples immune to Septoriablotch. A differen tiated manifestation of resistance to Septorialeaf and ear disease has been established. Some varieties show complex resistance, combining reduced susceptibility to Septorialeaf and ear disease. Seed infection with P. nodorumin the  regions of Siberia reached 7 thresholds and was largely (52.5 %) determined by the August weather conditions.  The study of the collection of spring wheat varieties from three Siberian regions has revealed the following trend.  Transmission of P. nodorumwith the seeds of varieties was the most active (7.6 %) in Novosibirsk Region and somewhat weaker in Omsk Region (5.7 %). The most favorable phytosanitary situation was in Kurgan Region, where  varieties transmitted P. nodorumto a low degree (2.1 %), below the threshold.
The current state of the problem of in vitrogene pool preservation in poultry
Authors: Silyukova Y. L. , Stanishevskaya O. I. , Dementieva N. V.
Published: April 2020

This review presents the current progress in and approaches to in vitroconservation of reproductive cells of animals, including birds, such as cryopreservation and freeze-drying, as well as epigenetic conditions for re storing viable spermatozoa and female gametes after conservation. Cryopreservation is an effective way to preserve reproductive cells of various species of animals and birds. In vitrogene pool conservation is aimed primarily to the restoration of extinct breeds and populations and to the support of genetic diversity in populations prone to genetic drift. It is the combination of ex situ in vivoand ex situ in vitromethods that can form the basic principles of the strategy of animal genetic diversity preservation. Also, use of cryopreserved semen allows faster breeding in industrial poultry farming. Despite numerous advances in semen cryobiology, new methods that can more efficiently restore semen fertility after cryopreservation are being sought. The mechanisms underlying the effect of cryopreservation on the semen parameters of cocks are insufficiently understood. The review reflects the results of recent research in the field of cryopreservation of female and male germ cells, embryonic cells, the search for new ways in the field of genetic diversity in vitro (the development of new cryoprotective media and new conservation technologies: freeze-drying). Molecular aspects of cryopreservation and the mechanisms of cryopreservation influence on the epigenetic state of cells are highlighted. Data on the results of studies in the field of male reproductive cell lyophilization are presented. The freeze-drying of reproductive cells, as a technology for cheaper access to the genetic material of wild and domestic animals, compared to cryopreservation, attracts the attention of scientists in Japan, Israel, Egypt, Spain, and France. There is growing interest in the use of lyophilized semen in genetic engineering technologies. Methods of freeze-drying are developed taking into account the species of birds. Organizational and legal ways of solving the problems of in vitroconservation of genetic resources of farm animals, including birds, are proposed.
Whole-genome association studies of distribution of developmental abnormalities and other breeding-valuable qualitative traits in offspring of the Russian large-white boars
Authors: Traspov A. A. , Kostyunina O. V. , Belous A. A. , Karpushkina T. V. , Svejenceva N. A. , Zinovieva N. A.
Published: April 2020

Identifying genome regions that are directly or indirectly associated with developmental defects and malformations in domesticated pigs can help identify genomic traits used as biomarkers of the structural and functional composition of the body, their metabolic status and genetic diseases as well. Such studies are directly related to the improvement of the economic efficiency, as they allow identification and exclusion of defect animals, who may carry target genes not appearing phenotypically, from the breeding process. In the current work, we have searched for these kind of target genes and genome regions with conducting the genome-wide association studies using PorcineSNP60K BeadChips (Illumina, San Diego, USA). A total of 48 boars of a large white breed of the nucleus farm “Znamenskoe” were analyzed for 21 traits of indicated shortcomings of the exterior and defects of development in 39,153 their offspring.  Calculations were made using a mixed type linear model in package GEMMA. In this study, we selected only 36,704 polymorphic SNPs from an initial 61,000-strong SNP set. After GWAS, we obtained 24 alleles in 11 corresponding genes  (P < 0.1) in the genome of pigs, which are significantly correlated with traits of developmental abnormalities such as anal atresia (ARMC7,FANCC,RND3,ENSSSCG00000017216), limb problems (PAWR,NTM,OPCML,ENSSSCG00000040250, ENSSSCG00000017018) and tremor of piglets (RIC3,ENSSSCG00000032665). Also, co-expression of the NTM,OPCMLand  RND3genes was revealed. This study confirms the relevance of using the single SNP detection according to the single trait approach in associative studies, even for small sample numbers.
Involvement of transposable elements in neurogenesis
Authors: Mustafin R. N. , Khusnutdinova E. K.
Published: April 2020

The article is about the role of transposons in the regulation of functioning of neuronal stem cells and mature neurons of the human brain. Starting from the first division of the zygote, embryonic development is governed by regular activations of transposable elements, which are necessary for the sequential regulation of the expression of genes specific for each cell type. These processes include differentiation of neuronal stem cells, which requires the finest tuning of expression of neuron genes in various regions of the brain. Therefore, in the hippocampus, the center of human neurogenesis, the highest transposon activity has been identified, which causes somatic mosai cism of cells during the formation of specific brain structures. Similar data were obtained in studies on experimental animals. Mobile genetic elements are the most important sources of long non-coding RNAs that are coexpressed with important brain protein-coding genes. Significant activity of long non-coding RNA was detected in the hippocampus, which confirms the role of transposons in the regulation of brain function. MicroRNAs, many of which arise from transposon transcripts, also play an important role in regulating the differentiation of neuronal stem cells. Therefore, transposons, through their own processed transcripts, take an active part in the epigenetic regulation of differentiation of neurons. The global regulatory role of transposons in the human brain is due to the emergence of protein-coding genes in evolution by their exonization, duplication and domestication. These genes are involved in an epigenetic regulatory network with the participation of transposons, since they contain nucleotide sequences complementary to miRNA and long non-coding RNA formed from transposons. In the memory formation, the role of the exchange of virus-like mRNA with the help of the Arc protein of endogenous retroviruses HERV between neurons has been revealed. A possible mechanism for the implementation of this mechanism may be reverse transcription of mRNA and site-specific insertion into the genome with a regulatory effect on the genes involved in the memory.
Modern classification and molecular-genetic aspects of osteogenesis imperfecta
Authors: Zaripova A. R. , Khusainova R. I.
Published: April 2020

Osteogenesis imperfecta (imperfect osteogenesis in the Russian literature) is the most common hereditary form of bone fragility, it is a genetically and clinically heterogeneous disease with a wide range of clinical severity, often leading to disability from early childhood. It is based on genetic disorders leading to a violation of the structure of bone tissue, which leads to frequent fractures, impaired growth and posture, with the development of characteristic disabling bone deformities and associated problems, including respiratory, neurological, cardiac, renal impairment, hearing loss. Osteogenesis imperfecta occurs in both men and women, the disease is inherited in both autosomal dominant and autosomal recessive types, there are sporadic cases of the disease due to de novomutations, as well as X-linked forms. The term “osteogenesis imperfecta” was coined by W. Vrolick in the 1840s. The first classification of the disease was made in 1979 and has been repeatedly reviewed due to the identification of the molecular cause of the disease and the discovery of new mechanisms for the development of osteogenesis imperfecta. In the early 1980s, mutations in two genes of collagen type I (COL1A1and COL1A2) were first associated with an autosomal dominant inheritance type of osteogenesis imperfecta. Since then, 18 more genes have been identified whose products are involved in the formation and mineralization of bone tissue.  The degree of genetic heterogeneity of the disease has not yet been determined, researchers continue to identify new genes involved in its pathogenesis, the number of which has reached 20. In the last decade, it has become  known that autosomal recessive, autosomal dominant and X-linked mutations in a wide range of genes, encoding  proteins that are involved in the synthesis of type I collagen, its processing, secretion and post-translational modification, as well as in proteins that regulate the differentiation and activity of bone-forming cells, cause imperfect  osteogenesis. A large number of causative genes complicated the classical classification of the disease and, due to new advances in the molecular basis of the disease, the classification of the disease is constantly being improved.  In this review, we systematized and summarized information on the results of studies in the field of clinical and genetic aspects of osteogenesis imperfecta and reflected the current state of the classification criteria for diagnosing the disease.
Diversity of endophytic bacteria associated with tomato plants (Solanum lycopersicum)
Authors: Longoria-Espinoza Rosa María , Félix-Gastélum Rubén , Cordero-Ramírez Jesús D.
Published: April 2020

En este estudio se propuso como objetivo identificar las bacterias endófitas aisladas de plantas de jitomate y caracterizarlas en función de propiedades promotoras del crecimiento vegetal. Se realizaron recolectas de plantas de jitomate asintomáticas de la variedad Missouri. Los tejidos (raíz, tallo y hojas) fueron esterilizados superficialmente, se maceraron y se establecieron en agar nutritivo. Adicionalmente, se sembraron semillas in vitro (THB y SUN6366) y del tejido se realizó el mismo procedimiento. Con los aislados bacterianos obtenidos, se analizaron algunas actividades promotoras de crecimiento vegetal (producción de sideróforos, quitinasa y solubilización de fosfato). Las bacterias obtenidas se identificaron morfológicamente y secuenciaron. Se obtuvieron 25 aislados: 10 in vitro (50 plantas) y 15 de campo (20 plantas). Siete aislados axénicos (uno in vitro y seis de campo) se identificaron molecularmente como Methylobacterium radiotolerans, Shinella sp., Burkholderia cepacia, Sphingobium herbicidovorans, Pseudomonas sp., Achromobacter xylosoxidans y Rhizobium radiobacter. Methylobacterium aislado in vitro, sin reportes en plantas de jitomate. Aproximadamente el 86% de los aislados mostraron al menos una actividad benéfica, relacionada con el crecimiento y salud de las plantas. Pseudomonas, Burkholderia y Rhizobium presentaron alta capacidad fosfatosolubilizadora. Estos resultados permiten suponer que las bacterias endófitas en jitomate muestran potencial para ser utilizadas como bioinoculantes en otros cultivos de importancia agrícola.
Richard Rorty’de Liberalizm ve Dil Arasındaki İlişki
Authors: TÜRKMEN BİRLİK Pınar
Published: April 2020

Richard Rorty, felsefeyi yaşamın içinde somut projeler üreten, pragmatizm ile karakterize edilmiş bir etkinlik olarak düşünür. Bu bakımdan geleneksel felsefe yapma tarzına karşı çıkarak felsefeyi bir eleştiri tekniğine indirger. Bu anlayışı doğrultusunda Rorty, politika felsefesinden politikaya doğru olan bir yönelimi izler. Geleneksel rasyonalist felsefenin hakikati temele alan kurucu etkinliğini reddederek, felsefenin hakikat ile olan bağını keser. Böylece Rorty liberal anlayışını pratik yönelimli bir teori olarak sunar. Rorty’nin liberal teorisinin temel amacı adil ve özgür bir toplum idealini gerçekleştirmek üzere birtakım pratik ölçütler geliştirmektir. Bu doğrultuda Rorty, liberal düşüncenin içerdiği değerlerin yeniden betimlenmeleri gerektiğini düşünür. Rorty için buna olanak tanıyan şey ‘dilin olumsallığı’, yani onun yeniden biçimlendirilebilir olma özelliğidir. Özellikle yirminci yüzyılın sonlarında felsefe yapma ve dil anlayışlarında meydana gelen dönüşüm bunu olanaklı kılmış görünür. Dönemin bu özelliğini “dile dönüş” olarak ifade eden Rorty de, liberal teorisini dil ve felsefe yapma anlayışlarında meydana gelen bu dönüşüm aracılığıyla serimler. Rorty için, dilin bu yeniden biçimlendirilebilir olma özelliği, yeni betimlemelere olanak tanımasıyla, insanların ortak olarak kabul edebilecekleri ölçütleri yeniden tesis ederek, toplumsal bağların yeniden yaratılması noktasında büyük önem taşır. Biz de çalışmamızda Rorty’nin liberal teorisinde dil unsurunun oynamış olduğu bu önemli rolü liberalizmin, felsefenin ve dil anlayışlarının tarihsel zemini üzerinden değerlendirmeye çalışacağız.
Yeni Çağ Felsefesinde Duyulur Niteliklere İlişkin Dört Mukayese: Hobbes, Descartes, Locke ve Berkeley
Authors: ALTINÖRS S. Atakan
Published: April 2020

Mevcut makalemiz, başlığının da belirttiği gibi, duyulur niteliklere dair Yeni Çağ’da dört filozof tarafından yapılmış mukayeseleri konu almaktadır. Birincil ve ikincil nitelikler arasındaki ayrım, Yeni Çağ felsefesindeki bu mukayeselerin ana eksenini meydana getirmektedir. Birincil ve ikincil nitelikler arasındaki ayrımın Yeni Çağ’daki öncüsü olmanın, münhasıran Locke’a atfedildiğine zaman zaman şahit olunur. Bu atıf önemli bir yanılgı barındırır: Birincil ve ikincil nitelikler arasındaki ayrımın Yeni Çağ’da önderliğini yapan aslında Galilei’dir; Locke bu ayrımı detaylandırır. Makalemizde duyulur nitelikler öğretisinin tarihsel arka planıyla giriş yaptık ve öğretinin köklerinin Antik Çağ’da Aristoteles’e uzandığını açıkladık. Öğretinin Skolastik felsefe geleneği üzerinden Yeni Çağ’a nakledildiğini tespit ettik. Galilei’nin birincil ve ikincil nitelikler arasında yaptığı ayrımı takiben Hobbes’un, Descartes’ın, Locke’un ve Berkeley’in mukayeselerini inceledik: Hobbes, niteliklerin dünyada gerçekten var olduğunu düşünmemizi sağlayan duyuların “büyük aldatmacasına” dikkat çekmiş ve istisnasız bütün duyulur niteliklerin gerçekliği yansıtmayan yanıltıcı fenomenler olduğunu savunmuştur. Her türlü duyulur niteliğe epistemolojik objektivite statüsü atfetmeyi kararlılıkla reddetmiştir. Birincil niteliklerin yanı sıra ikincil niteliklerin de subjektif olduğunu savunmuştur. Descartes’in felsefesinde, böyle adlandırmamış olmakla birlikte, birincil ve ikincil nitelikler arasında belirli bir ayrımın mevcudiyetini saptadık. Locke’un öncellerinde bulunmayan bir duyulur nitelik sınıfı olarak üçüncül nitelikleri gündeme getirdiğini, Berkeley’inse ikincil nitelikler kadar birincil nitelikleri de algılayan özneye tâbi kıldığını gözlemledik.
Tanzimat Döneminde Bir Reform Meclisi: Meclîs-i Âlî-i Tanzîmât (1854-1861)
Authors: SUKAS Nasuha
Published: April 2020

Tanzimat Dönemi'ndeki Osmanlı merkez teşkilatı ve kurumları, tarihi literatürün odağında yer almaktadır. Özellikle, Tanzimat’a damgasını vuran merkezi meclisler, birçok araştırmacının dikkatini çekmiştir. Ancak, döneminde önemli faaliyetler icra eden bu meclisler, daha ayrıntılı çalışılmayı hak etmektedir. Bu çerçevede, “Meclîs-i Âlî-i Tanzîmât”; hukuk devleti tesisi doğrultusunda, yasama-yürütme-yargı fonksiyonlarının kendi alanlarını belirlediği bir sürecin ürünüdür. İncelemesini yaptığımız ve Meclîs-i Âlî-i Tanzîmât’ı konu alan “Tanzimat Döneminde Bir Reform Meclisi Meclîs-i Âlî-i Tanzîmât (1854-1861)” adlı kitap, literatürdeki boşluğun doldurulması açısından oldukça önemlidir.
Anadolu'da Asur Ticaret Kolonileri Çağı
Authors: IŞIK Adem
Published: April 2020

Anadolu tarihi açısından Asur Ticaret Kolonileri Çağı ayrı bir öneme sahiptir. Bu çağda Anadolu’ya yazı gelmiş ve uygarlığın gelişiminde çok önemli bir aşama olan tarihsel süreç böylece başlamıştır. Karum ve Wabartum adı verilen iki önemli ticaret merkezinden oluşmaktadır. Kaneş, Hattuş ve Alişar tablet bulunan en önemli üç merkezdir. Kaneş, Anadolu’da bulunan tüm koloniler için aynı zamanda bir merkez konumundadır. Ticaretin temelini Asur’dan Anadolu’ya kalay ve dokuma ürünleri ile Anadolu’dan Asur’a yapılan altın, gümüş ve bakır ihracatı oluşturur. M.Ö. 1945-1730 yılları arasını kapsayan bu dönem dört tabaka meydana getirmiştir. Bu tabakalardan arkeolojik belgeler yanında yazılı tabletler de çıkarılmıştır. Tabletler II ve 1b tabakalarında bulunmuştur. Tüccarlar ticaret mallarını genellikle eşekler yoluyla taşırlardı. Bu eşekler yaklaşık 1000 kilometrelik yolu takriben 10 haftada alıyorlardı. Bağımsız olarak yola çıkan kervanlar yolda bir araya gelerek konvoylar oluşturmaktaydılar. Asur ile Anadolu arasında gelip giden bu kervanlar genellikle 3 anayol üzerinde hareket etmekteydiler. Asur ile Anadolu arasında yapılan ticaret çeşitli kalem vergilerle yerli beylere ve Asur’a önemli bir gelir sağlıyordu. Ticareti yasaklanmış olan veya kısıtlanan malları alıp satmak yoluyla kaçakçılık yapıldığını da görmekteyiz. Asur’dan Anadolu’ya uzanan bu ticaret ağı sayesinde, Anadolu’da yazıya geçilmiş ve böylece Anadolu’da tarih başlamıştır. Bu açıdan bakıldığında Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nın Anadolu için önemi çok daha iyi anlaşılmaktadır.
Nietzsche’deki Üstinsan Düşüncesinin Fikir Babası Olarak “Kallikles”
Authors: KANTARCI BİNGÖL Zeynep
Published: April 2020

Felsefe tarihinin geleneksel metafizik anlayışlarına, modern dünyanın yerleşik ahlaki değerlerine ve Hristiyanlığa yönelttiği eleştiriler ile adından söz ettiren Nietzsche, çağına karşı yapmış olduğu toptan bir karşı çıkış ile tanınır. Nietzsche’ye göre hayatı sürdürmeyi sağlayan değerler değerini kaybetmiş, sağlam temeller üzerinde durmamakta ve böylece soylu bir yaşam sürdürmeyi imkânsız hâle getirmektedir. Çünkü var olan değerler zayıf, güçsüz karakterli insanlar tarafından belirlenmekte ve ruhen fakir olana neyin yaradığına bağlı kılınmaktadır. Sempati, tevazu ve merhamet gibi özellikler erdem seviyesine çıkarılmakta, eşitlik yüceltilmekte, güçlü ve bağımsız birey ise tehlikeli ve kötü olarak değerlendirilmektedir. Böylesi bir durum insanı ve yaşamı sahteleştirmektir. Eğer hayatı idame ettiren değer yapısı çökmüşse değerlerin yeniden değerlendirmesi şarttır. Bu noktada Nietzsche, insanı kendi iradesi aracılığıyla kendi hayatının sorumluluğunu almaya davet etmekte, insanı her türlü bağımlılıktan uzaklaştırarak kendi ayakları üzerinde durmaya çağırmakta ve çözüm olarak “üstinsan”ı önermektedir.Hakkındaki bilgiyi Platon’un “Gorgias” diyalogundan edindiğimiz ve Nietzsche’den yaklaşık 24 asır önce yaşadığı varsayılan ünlü bir Sofist olan Kallikles’de de Nietzsche’nin mevcut değerlere yöneltmiş olduğu eleştirilerin benzerlerini görmekteyiz. Tıpkı Nietzsche gibi Kallikles de toplumun “erdem” olarak gördüğü kanaatkârlık, fedakârlık, ölçülü olmak gibi durumları bir erdem olarak kabul etmemektedir. Çünkü bunlar zayıf karakterli insanların uzlaşımı sonucu onların çıkarları gözetilerek elde edilir. Zayıflar, güçlüleri korkutur; onların kazanmasını engeller. Hâlbuki Kallikles, insanlardan bu erdemlere olan bağlarını parçalayarak onlardan kurtulma cesaretini göstermelerini ister. Bu noktada gözünü budaktan sakınmayan “gözü pek” insana işaret etmektedir. Bu görüşü ile Kallikles belki de kendisinden çok sonra yaşayan Nietzsche’nin üstinsan düşüncesini ortaya atmasında fikir babalığı yapmıştır.
Yeni Dünya Düzeninde Birinci Dünya Savaşı Sonrası Türkiye'nin Güney Kafkasya Politikası
Authors: ÇİNİ ŞİMŞEK Derya
Published: April 2020

Coğrafi konumu itibariyle Türkiye ile aynı coğrafyanın bir uzantısı konumunda olan Güney Kafkasya bölgesiyle Osmanlı Devleti’nin ilgilenmeye başlaması XV. yüzyılın ortalarına rastlamaktaydı. Bölge, 1917 Bolşevik İhtilâli sonrası değişen şartlar nedeniyle önemini daha da arttırdı. Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda Anadolu’da başlayan Millî Mücadele Dönemi’nde Misak-ı Millî prensipleri etrafında şekillenen TBMM Hükümeti’nin dış politikası içerisinde Kafkasya bölgesi önemli yer tutmaktaydı. Bu bölgede uygulanacak politikada temel unsurlar; Elviye-i Selâse’nin (Kars, Ardahan ve Batum) ele geçirilmesi, Türklere yönelik Ermeni işgallerinin önlenmesi ve bu bağlamda Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile TBMM Hükümeti arasında iyi ilişkiler kurmak olarak belirlendi ve uygulamaya geçildi. Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan ile kurulan ilişkilerde en yoğun dönem de Sovyet Rusya’nın bu devletleri Bolşevikleştirmesine yakın olan 1920 ile 1921 yılı başlarına denk geldi. Çalışmada; Güney Kafkasya’nın tarihçesi, coğrafi ve jeopolitik önemi üzerinde durularak Birinci Dünya Savaşı sonrası bölgede yaşanan gelişmeler kapsamında TBMM Hükümeti ile Güney Kafkasya ülkeleri arasındaki ilişkiler literatür taraması yapılarak akademik çerçevede aktarılmaya çalışıldı. Çalışma, konusuyla ilgili geçmişte ya da mevcut durumu olduğu şekliyle tanımlamayı amaçlayan araştırma yaklaşımı olan “Tarama Modeli” ile incelendi. Bu çalışmanın özgün tarafı, Türkiye’nin Birinci Dünya Savaşı sonrasındaki Güney Kafkasya politikasının, dönemin belge, anı ve kayıtlarıyla incelenmiş olmasıdır. Araştırmanın sonucunda; TBMM Hükümeti döneminde Ermenistan ile mücadele sürerken, Azerbaycan ve Gürcistan ile elçilik düzeyinde iyi ilişkiler kurulmuş fakat ilerleyen süreçte Güney Kafkasya’da yukarıda adları bulunan bu üç devlet Sovyet Rusya tarafından işgal edilmiştir.
Meşrutiyet Dönemi İran Şiiri ve Şairleri
Authors: IŞIK BAĞRIAÇIK Yeşim
Published: April 2020

Kaçarlar Dönemi’nde başlayan Meşrutiyet hareketleri, klasik İran şiirinin değişmesinde etkili olmuştur. Meşrutiyet hareketlerinin etkisiyle ülkede oluşan yeni ortamda şiirin konusu değişmiştir. Klasik İran edebiyatının belki de son halkası olan “Edebiyat-i Bazgeşt” yani “geriye dönüş edebiyatı” bu dönemde, yenilikçi şairler tarafından toplumdaki gerçekleri yansıtmadığı iddia edilerek eleştirilmiştir. Böylece Meşrutiyet Döneminde şairler, İran’ın içinde bulunduğu durumu yansıtan şiirler yazarak yabancı devletlerin tahakküm ettiği ve merkezi devletin etkinliğini yitirdiği ülkede halkın sorunlarını dile getirmişlerdir. Şiirin amacı; var olan durumu göstermek ve siyasi güçlerle mücadele olmuştur. Batılı ülkelerdeki siyasi ve ideolojik gelişmelerin etkisinde kalınan bu dönemde şiir yeni bir yola girmiştir. Çıkarılan gazete ve dergilerin ülkedeki değişimde önemli bir rolü olmuştur. Şairler genellikle yayın yaptıkları dergi ya da gazete veya destekledikleri parti bünyesinde edebi, fikri ve siyasi faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Bu şekilde halk kitlelerine daha rahat ulaşarak onlar üzerinde etkili olmuşlardır. Şair kimliğinden ziyade siyasi birer mücadeleci konumundaki şairler mevcut hükümete karşı meşrutiyet inkılabını desteklemişlerdir. Bu dönemde şiir, şekil olarak da bir dönüşüm içine girmiştir. Bu çalışmanın amacı, İran Meşrutiyet Dönemi’nde en çok bilinen ve şiirleriyle döneme damga vuran şairlerinin şiir ve yaşamlarına kısaca değinilerek dönem hakkında genel bir bakış açısı sunmaktır. Makalenin hedef kitlesi, İran Meşrutiyet Dönemi şiiri ve şairleri üzerine çalışma yapan araştırmacılar ve bu döneme ilgi duyan okuyuculardır.
Melet Irmağı (Ordu) Orta ve Aşağı Çığırında Arazi Kullanımının Zamansal ve Mekânsal Değişimi (2002 – 2015)
Authors: HATİPOĞLU İlter Kutlu , UZUN Ali
Published: April 2020

Su, insan yaşamı için temel ihtiyaçlardan biridir. Dolayısıyla akarsu havzaları diğer alanlara göre daha fazla nüfuslanmıştır. Çalışma sahasını oluşturan Melet Irmağı’nın orta ve aşağı çığırı da yoğun nüfuslu alanlardan biridir. Havzada nüfusun artması arazi kullanımında da değişmelere sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı, 2002-2015 yılları arasında, çalışma alanında meydana gelen arazi kullanımı değişimlerini coğrafi açıdan incelemektir. Melet Irmağı yukarı çığırından Topçam Boğazı ile ayrılan araştırma sahası, Karadeniz Bölgesi’nin Orta ve Doğu bölümleri arasında yer almakta ve yaklaşık 865 km2 yüz ölçüme sahip bulunmaktadır.Bu çalışmada Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algılama yöntemleri ve arazi incelemeleri bir arada kullanılmıştır. Arazi kullanımındaki zamansal değişim 18 Ekim 2002 tarihli Landsat 7 TM uydu görüntüsü ve 28 Eylül 2015 tarihli Landsat 8 OLI/ TIRS uydu görüntüsü ile arazi çalışmaları sırasında elde edilen veriler karşılaştırılarak belirlenmiştir. Bu amaçla United States Geological Survey’in web sitesinden çalışma alanına ait Landsat uydu görüntüleri temin edilmiştir. ENVI 5.1 programı yardımıyla uzaktan algılama analizleri yapılmış, elde edilen sonuçlar ArcGIS 10.2 programı kullanılarak haritalanmıştır.Yapılan incelemeler sonucunda, 2002-2015 yılları arasında araştırma sahasındaki ormanların 103 km2 alan kaybettiği, tarım arazilerinin ise 122,9 km2 alan kazandığı anlaşılmıştır. Nitekim saha çalışmaları sırasında ormanların ve meraların tahrip edildiği, yerlerine fındık ve kivi bahçelerinin kurulduğu gözlenmiştir. Doğal bitki örtüsüne zarar veren ve erozyonu destekleyen bu olaylar, yabani hayvanların yaşam alanlarını da sınırlamaktadır. Bu nedenle, çalışma alanının doğal bitki örtüsü, yaban hayatı varlığı ve tarımsal faaliyetleri birlikte değerlendirilmeli ve sürdürülebilir bir kullanım yöntemi geliştirilmelidir.
Turnasuyu Havzası'nda (Ordu) Arazi Kullanımının Zamansal Değişimi
Authors: HATİPOĞLU Şerif Can , BAHADIR Muhammet
Published: April 2020

Bu çalışmada Ordu ili sınırları içerisinde bulunan Turnasuyu Havzası’nda arazi kullanımının mekânsal ve zamansal değişimleri incelenmiştir. Günümüzde arazi kullanımının mekânsal ve zamansal değişimi, uzaktan algılama teknikleri ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak belirlenebilmektedir. Çalışmada arazi çalışmaları ve gözlemleri ile incelemeler yapılmış, arşivler taranmış, güncel verilere ulaşılmış ve arazideki değişimi göstermek için fotoğraflar çekilmiştir. Ofis çalışmalarıyla coğrafi bilgi sistemleri veri tabanları oluşturularak, sahaya ait coğrafi analizler yapılmıştır. Ayrıca sahaya ait 15 Ekim 1987, 15 Eylül 1998 ve 28 Eylül 2015 tarihli LANDSAT uydu görüntüleri kullanılarak araştırma alanının arazi kullanım özelliklerindeki değişiklikler tespit edilmiştir. Değişiklikler tespit edilirken kontrollü sınıflandırma yöntemi kullanılarak, her dönem için ayrı arazi kullanımı haritası üretilmiş ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Kontrol noktaları araziden alınmış ve koordinatları sisteme girilmiştir. Bu çalışmada sahaya uygulanan kontrollü sınıflandırma sonucu saptanan verilere göre; 1987 yılında tarım alanları 5952 hektar kaplarken, bu oran 1998 yılında 7356 hektara yükselmiş, 2015 yılında 10723 hektar olmuştur. Tarım dışı alanlar 1987 yılında 5035 hektar alan kaplarken, 1998 yılında bu oran 7895 hektara yükselmiştir. 2015 yılında ise 4903 hektara gerilemiştir. Orman alanları 1987 yılında 16564 hektar kaplamaktayken 1998 yılında 12300 hektara düşmektedir. 2015 yılında ise bu oran 11925 hektara gerilemiştir. Bunun nedeni ormanların fındıklıklara dönüştürülmesi, yayla yollarının inşa edilmesi, yaylalarda yerleşim alanlarının artması, diğer tarım ürünlerine yönelik orman açmaları etkili olmuştur. Yörede arazi kullanımındaki en önemli sorun ormanların tahrip edilmesi yoluyla elde edilen tarım arazilerinin verimsiz olması nedeni ile bir iki yıl sonra boş bırakılmasıdır. Yapılan çalışmada uygulanan kontrollü sınıflandırmanın doğruluk analizleri sonucu 1987 yılı için %94,48, 1998 yılı için %98,17 ve 2015 yılı için %96,42 oranlarında doğruluk yüzdesi elde edilmiştir. Sahadaki ormanların tahribatı önlenmeli ve sürdürülebilir kullanımı sağlanmalıdır. Ayrıca doğal ortamın bozulması sebebiyle oluşabilecek sel ve taşkınlara karşı Turna-suyu Irmağı ve kolları üzerine setler yapılmalı, gerekli yerlere menfezler inşa edilmelidir.
Strategi Produk Rekayasa Umum untuk Meningkatkan Market Share Dalam Negeri dengan Metode Delphi
Authors: Pribadi Olin Lintang
Published: April 2020

This study aims to determine the cause of the low market share of general engineering products at PT PAL Indonesia. Market share analysis is considered important in winning business competition. The study uses qualitative descriptive methods and subject data in the form of opinions, attitudes, experiences or characteristics of a person or group of people who are the research subjects or informants. Source of data used are primary data derived from informant interviews and secondary data derived from supporting documents relevant to the study. To find out the root of the problem using the technique of root causes analysis with the fishbone method and find alternative solutions to the problem with the Delphi method in the form of a questionnaire to the experts. The results of the study explained that the low market share of general engineering products is found in every indicator of fishbone, namely: machine, method, material, manpower, measurement and mother nature. And in the opinion of the experts there is no significant difference of opinion in providing alternative solutions to every problem on the fishbone indicator. So the company can be used in making policies.
Sosyal Kötücül Kişilikler: Karanlık Üçlü
Authors: SET Zeynep
Published: April 2020

Kişiliğin olumsuz ve günlük hayatın içinde istenmeyen şekillerde karşılaşılan karanlık tarafları narsisizm, psikopati ve Makyevelizmden oluşan “Karanlık üçlü” terimi ile tanımlanmaktadır. Subklinik narsisizm; yüksek statü düşkünlüğü, lider olma arzusu, kendi niteliklerini abartma ve diğerlerini küçümseme gibi olumsuz özelliklerle tanımlanmaktadır. Makyevelizmde, kişinin kendi olumsuz özelliklerini gizleyerek diğer insanları manipüle etmesi ve amacına ulaşması için etik dışı davranışlar öndedir. Psikopati ise yüksek dürtüsellik ile empati yoksunluğu, duygusuz olma eğilimi, insan ilişkilerine önem vermeme ve vicdan azabı duymama gibi olumsuz subklinik bir kişilik özelliğidir. Araştırmalar, kavramsal olarak farklı fakat ampirik olarak örtüşen bu kişilik değişkenlerinin kişinin yaşamının farklı alanlarında etkisi olduğunu göstermektedir. Makalenin amacı, karanlık üçlünün etki alanlarının ele alındığı literatürü güncellemek ve değerlendirmektir. Ayrıca, karanlık üçlüyü ölçmeyi hedefleyen ve Türkçeye uyarlanan ölçeklerin gözden geçirilmesinin ileride yapılacak çalışmalar açısından faydalı olabileceği düşünülmüştür. Öncelikle karanlık üçlüyü oluşturan kişilik yapıları, etki alanları ve karanlık üçlü için geliştirilen psikolojik ölçme araçları üzerinde durulmuştur.
Yaşlanma ve Karar Verme Süreçleri: Duygu Düzenlemenin Rolü
Authors: ÖZDEŞ Aylin
Published: April 2020

Bu çalışmada duygu düzenlemenin karar verme mekanizmaları üzerindeki
etkilerinin ve bu etkilerin yaşlılık  döneminde
uğradığı değişikliklerin, alan yazındaki çalışmalar ışığında incelenmesi amaçlanmıştır.
Duygu düzenleme bireylerin olumsuz bir tecrübe karşısında duygularını kontrol
ederek olumlu duygu durumunu muhafaza edebilme becerisi olarak tanımlanır.
Duygu düzenleme becerisinin bireylerin kararları üzerinde yadsınamaz bir etkisi
bulunur. Karar verme sürecinde duygu düzenleme becerisi kullanıldığında karar öncesinde
algılanan risk ve kazanç-kayıp algısı değişir. Karar sonrasında ise hissedilen
memnuniyet artarken, yas süreci daha çabuk atlatılır. Dolayısıyla karar verme
süreci birden fazla aşamada duygu düzenlemeden etkilenir. Bu etki, mantıksal
çıkarım yerine duygu ve dürtülere bağlı kararlarda daha güçlü bir biçimde görülür.
Yaşamın ilerleyen yıllarında bireylerin duygu düzenleme becerileri gelişir ve bu
değişim duygu düzenleme ile karar verme ilişkisini daha güçlü kılar. Yaşlılar olumlu duygulara odaklandığı için
daha fazla risk alır. Ancak kararlarının sonucundan daha fazla tatmin olarak iyi
oluş düzeylerini yüksek tutabilirler. Bu durum sağlıklı yaşlılarda daha
belirginken sağlıksız yaşlılarda duygu düzenleme becerisinin kararlar
üzerindeki etkisi daha zayıftır. Mevcut çalışmada yaşlılık sürecinde duygu düzenleme
becerisinin karar öncesi ve sonrasındaki süreçler üzerindeki etkisi sistematik
bir biçimde ele alınmıştır.  Bu çalışmada
gelecek araştırmalar için teorik bir altyapı sunulması amaçlanmıştır. Ayrıca bu
ilişkilerin bilinmesi klinik alanda müdahale programları oluşturularak
yaşlıların yaşam kalitelerini arttırmada kullanılabilir.
Doğum Sonrası Depresyonda Otobiyografik Bellek
Authors: AYDIN Çağla
Published: April 2020

Doğum sonrası depresyon, annelerin ruh sağlığını ve dolayısı ile bebeğin yaşam, beslenme ve duygusal bağlanma gibi temel ihtiyaçlarını etkileyen bir ruhsal bozukluktur. Doğum başlangıçlı tetiklenmesi dışında, tanı ölçütleri bakımından, majör depresyona benzer olduğu kabul edilmektedir. Bilişsel psikoloji alanındaki güncel çalışmalar, bireylerin kendi yaşam olaylarına ilişkin bilginin yer aldığı sistem olan otobiyografik sistemindeki bazı karakteristik bozuklukları; örneğin, epizodik özgüllükte (anıların detay oranı) azalma ve aşırı genelleme gibi özellikleri depresif belirtiler ile eşleştirmiştir. Otobiyografik bellek özelliklerini iyileştirici çalışmalar ise, depresif belirtilerde de azalma ve bireysel iyi oluşta artış ile sonuçlanmıştır. Doğum sonrası depresyonun, anne, bebek ve toplum geneli için maddi ve manevi yükü göz önüne alındığında, majör depresyon ve otobiyografik bellek ilişkisinin bulgularını, bu alana uyarlayarak önleyici ve tedavi edici düşük-yüklü müdahale programlarının geliştirilmesi yararlıdır. Bu çalışma, ilgili literatürü değerlendirerek kuramsal alana katkıda bulunmanın yanı sıra, sahada çalışan sağlık personelinin doğum sonrası depresyon risk grubunda bulunan kişileri belirlemesine yardımcı olacak ve doğum sonrası depresyonun önlenmesi ve tedavisini kolaylaştıracak önerilerde bulunmayı amaçlamaktadır.
Kanser Deneyiminde Ruminasyon, Tükenmişlik ve Psikolojik Sağlamlık
Authors: ÖCALAN Sinem , ÜZAR ÖZÇETİN Yeter Sinem
Published: April 2020

Kanser bireyleri bilişsel, duygusal, fiziksel, sosyal yönlerden etkileyebilen, oldukça yaygın görülen bir hastalıktır. Bireylerin tanı almalarından itibaren düşünce sistemini etkileyerek olumsuz ruminatif düşüncelere neden olabilmekte ve bu düşünceler çeşitli psikososyal problemlerle sonuçlanabilmektedir. Süreç içerisinde yaşanılması olası olumsuz ruminatif düşünce sistemi iyi yönetilemediğinde kanser deneyimi yaşayan bireylerin tükenmişlik yaşamasına neden olabilmektedir. Kansere bağlı tükenmişlik olarak adlandırılan bu durum, bireylerin sadece hastalık sürecini değil remisyon dönemini de etkileyebilmektedir. Öte yandan, yaşanılan olumsuz deneyimlerin üstesinden gelebilme gücünü temsil eden psikolojik sağlamlık, bireylerin olumlu ruminatif düşüncelere odaklanabilmesine olanak sağlayabilmektedir. Böylece, bireyler travmatik yaşam deneyiminden yaşamı yeniden anlamlandırabilme, sürece uyumlanabilme ve hatta psikolojik açıdan güçlenme gibi olumlu çıkarımlarda bulunabilmektedir. Bu makalenin amacı, ruminasyon, kansere bağlı tükenmişlik ve psikolojik sağlamlık kavramlarının açıklanması ve kanser süreci üzerine olası etkilerinin ortaya konulmasıdır.
AMBIVALENCIJA U KREATIVNOJ PRODUKCIJI STUDENATA UMETNOSTI
Authors: Ristić Irena J. , Milošević Miloš
Published: April 2020

Savremeni autori produbljuju uvide o kreativnom procesu ispitujući homospacijalno mišljenje zasnovano na ukrštanju udaljenih asocijacija koje su suprotstavljene u razvoju novih ideja. Upitno je da li se ukrštanje zasniva isključivo na pretpostavkama semiotičke raznorodnosti, ili pak emocije imaju izvesnu ulogu u povezivanju različitih asocijacija. Cilj ovog istraživanja je ispitati razlike između sadržaja koji izazivaju kongruentne i nekongruentne emocionalne doživljaje u pogledu njihovog delovanja na kreativnu produkciju. Stepen kongruentnosti emocionalnog doživljaja kontrolisan je na dimenzijama valence i pobuđenosti. U eksperimentu su učestvovali studenti dramskih umetnosti (N = 32), a za vizuelnu stimulaciju korišćena je IAPS baza (International Affective Picture System): Ukrštanjem 32 fotografije napravljeno je 56 superponiranih vizuelnih kompozicija u kojima su vrednosti valence i pobuđenosti sistematski varirane, tako da se uzorak sastojao od kompozicija  izrazitog, umerenog i odsutnog kontrasta kako na dimenziji valence tako i pobuđenosti, kao i kompozicija koje su u potpunosti neutralne jer imaju srednje vrednosti na obe dimenzije. Nakon izlaganja od studenata je traženo da za svaku kompoziciju smisle kreativan naslov, dok je kreativnost merena pomoću koeficijenata zasnovanih na proceni originalnosti i intencionalnosti odgovora. Analizom varijanse potvrđen je efekat kontrasta na dimenziji valence, ali ne i pobuđenosti. Kontrast valence pozitivno je koreliran sa kreativnošću i može biti njen prediktor. Rezultati proširuju uvide o homospacijalnom mišljenja i delimično mogu biti objašnjeni psihodinamskim konceptom reparacije, potvrđujući pritom značajnu ulogu ambivalencije u generativnim procesima.
UČINCI POPUSTLJIVOSTI RODITELJA NA DEPRESIVNOST ADOLESCENATA U ODNOSU NA POZITIVNO RODITELJSTVO I SPOL
Authors: Kurtović Ana
Published: April 2020

Popustljivost roditelja podrazumijeva prenizak stupanj bihevioralne kontrole koje se najviše očituje u lakom popuštanju na djetetove zahtjeve, molbe, nagovaranja ili protivljenja zahtjevima, kao i višu razinu autonomije i slobode. Istraživanja učinaka roditeljske popustljivosti nisu jednoznačna i postoje istraživanja koja sugeriraju da popustljivost roditelja može imati pozitivne i negativne učinke u ovisnosti o tome koristi li se u kombinaciji s pozivnim roditeljstvom (emocionalna toplina i prihvaćanje, vodstvo i nadzor) ili negativnim roditeljstvom (odbacivanje, grubo kažnjavanje i psihološka kontrola). Cilj rada bio je provjeriti učinke popustljivosti roditelja na depresivnost adolescenata u ovisnosti o razinama negativnog i pozitivnog roditeljstva, pri čemu je uzet u obzir spol roditelja i djeteta. U istraživanju je sudjelovalo 482 učenika svih razreda srednje škole, od čega 58.09% djevojaka. Sudionici su ispunili Upitnik roditeljskih postupaka zasebno za majku i oca, te Skalu depresivnosti za djecu. Rezultati testiranja učinaka interakcija popustljivosti s negativnim, odnosno pozitivnim roditeljstvom majke i oca pokazali su da pozitivno roditeljstvo moderira učinke popustljivosti na depresivnost, ali samo kod mladića, dok kod djevojaka popustljivost samostalno niti u interakciji s pozitivnim ili negativnim roditeljstvom nema značajnih učinaka. Naime, pokazalo se da, ako roditelji ispoljavaju pozitivno roditeljstvo u niskom stupnju, popustljivost nema značajnih učinaka, ali kod srednjih i visokih razina pozivnog roditeljstva, viša popustljivost roditelja ima značajne pozitivne učinke na depresivnost mladića. Rezultati sugeriraju da popustljivost umanjuje zaštitne učinke pozitivnog roditeljstva majke i oca, barem kod mladića. Rezultati, također, sugeriraju da je, za zaštitu mentalnog zdravlja mladih, korisno usmjeriti napore prema edukaciji i savjetovanju roditelja radi sprječavanja nepovoljnih učinaka njihove popustljivosti.
DIMENZIJE AFEKTIVNOG VEZIVANJA I OSOBINE LIČNOSTI KAO KORELATI KVALITETA BLISKIH ODNOSA
Authors: Kuruzović Nikolina , Mihić Vladimir
Published: April 2020

Istraživanjem se razmatrao značaj personalnih korelata kvaliteta bliskih odnosa u odraslom dobu. Postavilo se pitanje u kojoj meri osobine ličnosti i afektivna vezanost doprinose njihovom kvalitetu. Istraživanje je realizovano 2015. godine u Novom Sadu na uzorku od 400 ispitanika oba pola, uzrasta od 19 do 51 godine, putem mernih instrumenata: Inventar mreže socijalnih odnosa, Velikih pet plus dva, Upitnik za procenu afektivne vezanosti. Modeli hijerarhijske regresije za kvalitet bliskih odnosa (p < .01) ukazuju na značajnost pojedinih osobina ličnosti i dimenzija afektivne vezanosti. U najslabijem slučaju, pretpostavljeni model objašnjava 5% varijanse kvaliteta odnosa sa ocem. Osobina ekstraverzija je značajni korelat većine bliskih odnosa (najniža prediktorska snaga za odnos sa ocem i partnerom β = .13). Slede ju negativna valenca i savesnost, dok se afektivna vezanost pokazuje značajnom u slučaju odnosa sa braćom/sestrama. Različiti korelati ličnosti i afektivne vezanosti se pokazuju značajni za različite bliske odnose što je protumačeno razlikama po pitanju mehanizama funkcionisanja bliskih odnosa i njihove uloge i funkcija u životu pojedinaca.
RELATIONSHIPS BETWEEN BASIC EMOTIONS AND REPRODUCTIVE FITNESS ARE MODERATED BY SEX AS AN INTERNAL STATE
Authors: Međedović Janko , Petrović Boban
Published: April 2020

One of the key features of personality is the existence of inter-individual differences in motivation, emotions and behavior. Individual differences may be maintained in a population if personality traits are linked to states – conditions which affect the fitness-related outcomes of personality. We tested this assumption using the participants' sex as an internal state. Personality was operationalized via basic emotional systems: FEAR, ANGER, SADNESS, SEEKING, PLAYFULNESS and CARE. We measured several fitness-related outcomes like reproductive success, residual reproductive value, reproductive timing, the onset of sexual activity and short- term mating frequency. The data were collected in a community sample via an online study (N = 635; Mage = 29.4; 69.4% females). We used linear regression to predict fitness-related outcomes by basic emotions and tested interactions between sex and emotions to the prediction of these criteria measures. Predictable sex differences in basic emotions were obtained: males had lower scores on CARE, FEAR and SADNESS traits. Findings also showed that basic emotions can have an adaptive role in a biological sense – this was particularly true for CARE and ANGER traits. Finally, five interactions were detected, which showed that the adaptive benefits of emotional traits are different for males and females in a conceptually expected manner. Research results showed that personality traits operationalized as basic emotional systems can contribute to evolutionary fitness. These results furthermore expand the knowledge of human personality as a state-dependent behavior.
REVIDIRANI UPITNIK PERCEPCIJE BOLESTI – PROVJERA MJERNIH KARAKTERISTIKA LJESTVICE ATRIBUCIJA UZROKA BOLESTI
Authors: Pokrajac-Bulian Alessandra , Kukić Miljana , Mohorić Tamara
Published: April 2020

Percepcija bolesti izravno utječe na ponašanja, strategije suočavanja i emocionalne odgovore na bolest, kao i na tijek tjelesnog i psihičkog oporavka nakon što se bolest već pojavila. Cilj je provedenog istraživanja bio provjeriti konstruktnu i kriterijsku valjanost Ljestvice atribucije uzroka bolesti, koja ispituje kojim sve čimbenicima osobe atribuiraju uzroke svoje bolesti. Eksploratornom faktorskom analizom, provedenom na rezultatima osoba oboljelih od šećerne bolesti tipa 2 (N = 88), izdvajaju se tri moguće skupine čimbenika kojima osobe pripisuju nastanak svoje bolesti. Taj je model, uz originalu strukturu koju predlažu autori, zatim testiran konfirmatornom faktorskom analizom, na uzorku osoba oboljelih od kardiovaskularnih bolesti (N = 177). Model s tri povezana faktora i manjim brojem čestica imao je najbolje indekse pristajanja, u usporedbi s preostalim modelima. Također, ti su faktori bili u značajnoj umjerenoj korelaciji s mjerama anksioznosti i depresivnosti, što govori u prilog kriterijske valjanosti ljestvice. Iako se prema originalnoj strukturi upitnika (IPQ-R) razlikuju četiri moguće skupine uzroka bolesti, naši rezultati pokazuju da je na hrvatskom uzorku primjerenija tro-faktorska struktura. Mogući uzroci bolesti tako se grupiraju u psihološke čimbenike, nekontrolabilne čimbenike te opće čimbenike rizika. Dobivene podljestvice imaju zadovoljavajuće statističke pokazatelje, uz nešto nižu pouzdanost tipa unutarnje konzistencije.