Ο μύθος στην ψηφιακή εποχή
Authors: Γκαντιά Ελένη 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή διερεύνησε τις μεταβλητές που παίζουν ρόλο στην κατανόηση της ακρόασης μιας ψηφιακής μεγαλόφωνης ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας καθώς και πώς σχετίζονται μεταξύ τους. Στο επίκεντρο τέθηκε το πλαίσιο RAND για την κατανόηση του προφορικού λόγου από αναδυόμενους αναγνώστες βάσει μιας γνωσιακής προοπτικής εξετάζοντας (α) το εισιόν (ψηφιακή ιστορία), (β) το άτομο (αναδυόμενοι αναγνώστες) και το γεγονός ότι η μάθηση (κατανόηση) κατακτάται ως επακόλουθο μιας (γ) δραστηριότητας (ακρόαση ηλεκτρονικής ιστορίας) στην οποία το άτομο εκτίθεται σε ένα συγκεκριμένο εισιόν. Έγινε περιγραφική ανάλυση των τριών επιπέδων του πλαισίου επισημαίνοντας πως 1) στο επίπεδο της δραστηριότητας εντάσσεται η περιγραφή του έργου, 2) το επίπεδο του κειμένου του πλαισίου RAND συνδέεται με τα χαρακτηριστικά σχεδιασμού ψηφιακών ιστοριών (ενσωματωμένα λεξικά/ γλωσσάρια, θερμά σημεία, κινηματογραφικά εφέ και γλώσσα) και 3) στο επίπεδο του ακροατή εντοπίζονται οι ατομικές διαφορές στην κατανόηση της ιστορίας ως προς την προϋπάρχουσα γνώση (γνώση ευρύτερης περιοχής και θεματική γνώση) και το ενδιαφέρον (προσωπικό ενδιαφέρον και περιστασιακό - καταστασιακό ενδιαφέρον). Παράλληλα, αναδείχθηκαν οι σχέσεις μεταξύ γνώσης, ενδιαφέροντος και στρατηγικής επεξεργασίας βάσει του Μοντέλου Περιοχής Μάθησης κι έγινε αναφορά στη μέτρηση τόσο της προϋπάρχουσας γνώσης όσο και του ενδιαφέροντος με τα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ακολούθως, ερευνήθηκε ο βαθμός στον οποίο οι παραλλαγές στον σχεδιασμό και την παρουσίαση της ψηφιακής ιστορίας (διαδραστική μορφή, κινούμενα σχέδια, στατικές εικόνες) υποστηρίζουν την κατανόηση της ακρόασης από αναδυόμενους αναγνώστες (ανάκληση, ικανότητα τοποθέτησης γεγονότων σε λογική σειρά, κυριολεκτική και συνεπαγωγική κατανόηση). Μελετήθηκε η επίδραση της ηλικιακής διαφοράς των παιδιών προσχολικής ηλικίας (νήπια και προνήπια) α) στην ικανότητά τους να κατανοούν τις ιστορίες που διαβάζονται μεγαλόφωνα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, μετά από μία εμπειρία ακρόασης, β) στις μετρήσεις της προϋπάρχουσας γνώσης και του ενδιαφέροντος, και συσχετίστηκαν με την ανάγκη χρήσης διαφορετικών ειδών ή βαθμών υποστήριξης της εμπειρίας των ψηφιακών ιστοριών καθώς και με τον σχεδιασμό ψηφιακών ιστοριών προσαρμοσμένων στις ανάγκες της κάθε ηλικιακής ομάδας. Μελετήθηκε η προγνωστική αξία της προϋπάρχουσας γνώσης και του ενδιαφέροντος σε σχέση με την κατανόηση της ακρόασης των ψηφιακών ιστοριών. Οι αναλύσεις των δεδομένων έδειξαν πως οι διαπιστωμένες διαφορές στις συνθήκες ακρόασης ιστοριών οδηγούν σε μη σημαντικές διαφορές στην κατανόηση της ακρόασης, ενώ η ηλικία αναδείχθηκε σε σημαντικό παράγοντα σε όλες τις δοκιμασίες κατανόησης της ακρόασης και στις τρεις συνθήκες ακρόασης ιστοριών. Ως προς την προγνωστική αξία των ατομικών διαφορών σχετικά με την κατανόηση της ακρόασης, φάνηκε πως το δεκτικό λεξιλόγιο, η θεματική γνώση και η γνώση ευρύτερης περιοχής συνιστούν σημαντικούς προβλεπτικούς δείκτες της αναδιήγησης της ιστορίας, της κυριολεκτικής και της συνεπαγωγικής κατανόησης της ιστορίας. Αποτέλεσμα του όλου εγχειρήματος είναι η ανάδειξη των δυνατοτήτων των ψηφιακών αφηγήσεων ως υποστηρικτικού εκπαιδευτικού πλαισίου στην ανάπτυξη των διεργασιών κατανόησης προφορικού λόγου από τα μικρά παιδιά, που συμβάλλει στη σύνδεση της έρευνας για την αναγνωστική κατανόηση με την κατανόηση της ακρόασης και θέτει τις βάσεις για μια κριτική εξέταση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον αναδυόμενο γραμματισμό σ’ αυτήν την ψηφιακή εποχή καθώς και για την εξέλιξη του ευρύτερου πλαισίου στο οποίο λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα γραμματισμού.