Ανοσοαιματολογική διερεύνηση ασθενών και αιμοδοτών (με ορολογικές και μοριακές μεθόδους)
Authors: Κουτσούρη Θεοδώρα 
Published: September 2021

Το σύστημα ABO μαζί με το σύστημα Rhesus είναι το πιο ποικίλο και ανοσογόνο σύστημα ομάδων αίματος και το πιο σημαντικό στη θεραπεία μετάγγισης. Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι κατηγοριοποιούνται σε τέσσερις ομάδες αίματος ABO, η ύπαρξη υποομάδων περιπλέκει τη μετάγγιση. Αντίστοιχα, εκτός από το RhD θετικό και το RhD αρνητικό, υπάρχει ένα ποσοστό που φέρει παραλλαγές του D αντιγόνου, και διαχωρίζεται στις κατηγορίες weak D, partial D και DEL φαινοτύπους. Η τυποποίηση των αιμοδοτών πρέπει να λαμβάνει υπόψιν όλες τις εκφράσεις του RhD αντιγόνου προκειμένου να αποφευχθεί η αντι-D αλλοανοσοποίηση. Ο σκοπός της μελέτης ήταν να προσδιορίσει τη συχνότητα των υποομάδων ABO και παραλλαγών του συστήματος Rhesus, να ανιχνεύσει αυτούς τους πολυμορφισμούς στον ελληνικό πληθυσμό, την κλινική διαχείριση και τελικό χαρακτηρισμό αυτών των δειγμάτων. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν δύο μέθοδοι αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης PCR-SSP και PCR-BeadChip προκειμένου να ανιχνεύσουν τις ποικιλίες του γονιδίου RHD. Αποτελέσματα: Από τα 86 δείγματα, 40 για ΑΒΟ διερεύνηση και 46 για RhD οι οποίοι ελέγχθηκαν σε χρονικό διάστημα 3 ετών, γονοτυπήθηκαν με την εμπορική μέθοδο PCR-SSP. Από αυτά, τα 40 δείγματα τυποποιήθηκαν ως ΑΒΟ*A2B= 7(17,5%), Yποομάδα AB: 3 (7,5%), ΑΒΟ*Ο/Α= 7 (17,5%), ΑΒΟ*Ο/Α2= 3 (7,5%), ΑΒΟ*Ο/ΑW(06,07,13) = 10 (25%), ΑΒΟ*Α/ΑW06= 4 (10%), ΑΒΟ*O/B= 2 (5%), ΑΒΟ*Ο/Β3=1 (2,5%), ΑΒΟ*O/O2= 2 (5%), ΑΒΟ*O/Ο45=1 (2,5%). Στο δεύτερο σκέλος της μελέτης ελέγχθηκαν 46 δείγματα γενωμικού DNA, το 70% αυτών χαρακτηρίστηκαν ως D weak και καταγράφηκαν τέσσερις διαφορετικοί D weak στον Ελληνικό πληθυσμό και η συχνότητά τους ήταν: RHD*weak D type 1 (n = 22), 47,8%, RHD*weak D type 3 (n =3 ) 6,5%, RHD*weak D type 5(n=6) 13%, RHD*weak D type 11 (n = 4) 8,7%. ο RHD*weak D type 2 και RHD*weak D type 15 εκπροσωπούνται από μία φορά (2,2%). Ανιχνεύτηκαν 5 τύποι D partial: RHD*partial DV type 1 παρατηρήθηκε σε 3 αιμοδότες (6,5%), ενώ RHD*partial DIV, RHD*partial DVII, RHD* DAR 1.1/type 4.2.1, RHD* type DAR 3.1/ type 4.0 τυποποιήθηκαν από μία φορά (2,2% συχνότητα εμφάνισης). Οι δύο μέθοδοι απέτυχαν να τυποποιήσουν 2 δείγματα, αυτά αναλύθηκαν με την μέθοδο Sanger. Συμπερασματικά, ο μοριακός προσδιορισμός του ΑΒΟ συστήματος ομάδας αίματος και του συστήματος Rhesus CDE, αποτελεί μια πολύτιμη συμπληρωματική μέθοδο προμεταγγισιακού ελέγχου και όχι εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές μεθόδους προμεταγγισιακού ελέγχου διότι οι μοριακές μέθοδοι δεν είναι εντελώς ισχυρές, λόγω των νέων μεταλλάξεων που προκύπτουν συνεχώς. Η κλινική σημασία αυτών των αλλαγών είναι, ότι τα D weak άτομα που ανήκουν στους τύπους 1, 2, 3, 4.0, 4.1 και 5 μπορούν να αντιμετωπίζονται ως Rhesus D (+) και να μεταγγισθούν με Rhesus D (+) ερυθρά αιμοσφαίρια, ενώ άτομα με D weak τύπο 4.2 έως 11 και 15 θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως Rhesus D (-) και να μεταγγίζονται με Rhesus D (-) ερυθρά αιμοσφαίρια. Τα D partial μπορούν να παράγουν μια διαφορετική ως προς τις επιτόπους πρωτεΐνη και, ως εκ τούτου, να επάγουν παραγωγή ειδικού αντισώματος, αν μεταγγισθούν σε Rhesus D αρνητικό ασθενή. Μια στρατηγική γονοτύπησης του RHD, η οποία θα ανιχνεύει τις ποικιλίες του D με ικανότητα αλλοανοσοποίησης και θα επιβεβαιώνει τους D αρνητικούς αιμοδότες με κλινικώς σημαντικά αλληλόμορφα, θα μπορούσε να ενισχύσει αποτελεσματικά τον ορολογικό έλεγχο ρουτίνας στην Αιμοδοσία. Τέλος, πολύτιμοι RhD αρνητικοί ασκοί αίματος θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν αν ασθενείς οι οποίοι διαθέτουν συγκεκριμένους γονότυπους RHD μεταγγίζονται ως RhD θετικοί.