Γενετική μελέτη της μαστίτιδας στα γαλακτοπαραγωγά πρόβατα
Authors: Μπράμης Γεώργιος 
Published: September 2021

Η παρούσα ερευνητική εργασία είχε ως στόχο τη διερεύνηση του προβλήματος της μαστίτιδας στις γαλακτοπαραγωγές προβατίνες, κυρίως σε γενετικό επίπεδο, ώστε να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα για την πρακτική προσέγγισή του στις εκτροφές αλλά, και την μακροπρόθεσμη αντιμετώπισή του μέσω της γενετικής βελτίωσης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις: Η πρώτη φάση αφορούσε τη διερεύνηση της σχέσης της μαστίτιδας με τη γαλακτοπαραγωγή. Για την έρευνά μας χρησιμοποιήθηκαν 609 καθαρόαιμες προβατίνες πρώτης και δεύτερης γαλακτικής περιόδου από 4 εκτροφές. Ατομικά δείγματα γάλατος συλλέγονταν μηνιαία κατά τους τέσσερις πρώτους μήνες της γαλακτικής περιόδου. Σε κάθε δείγμα γινόταν δοκιμή Καλιφόρνιας (CMT) και τα αποτελέσματα αξιολογούνταν με πενταβάθμια κλίμακα, καθώς και προσδιορισμός των σωματικών κυττάρων (ΑΣΚ) στο εργαστήριο. Στη συνέχεια, γινόταν μικροβιολογικές εξετάσεις σε δείγματα γάλατος με ΑΣΚ ≥500.000 κύτταρα/ml και βαθμολογία CMT ≥2. Με τη χρήση μη παραμετρικών μεθόδων πραγματοποιήθηκε στατιστικός έλεγχος διαφοράς του Α.Σ.Κ μεταξύ των κατηγοριών του CMT. Η συσχέτιση μεταξύ του Α.Σ.Κ στο γάλα και του CMT διενεργήθηκε με τη χρήση του συντελεστή συσχέτισης Spearman (r). Τα 638/2436 δείγματα (26,1%) πληρούσαν τις παραπάνω προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν ενδεικτικά υποκλινικής μαστίτιδας και στο 72,55% αυτών το αποτέλεσμα των μικροβιολογικών εξετάσεων ήταν θετικό (349 δείγματα). Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί που απομονώθηκαν ήταν οι Coagulase negative staphylococci (66,2%), ο Staphylococcus aureus (22,6%) και ο Streptococcus spp. (7,7%). Ο βαθμός συσχέτισης μεταξύ των δύο μεθόδων ήταν υψηλός (r=0,747). Επιπλέον, υπολογίστηκε η επίδραση παραμέτρων που σχετίζονται με τη μαστίτιδα στη γαλακτοπαραγωγή. Τα αποτελέσματα έδειξαν, ότι η παρουσία κλινικής μαστίτιδας προκάλεσε μείωση της γαλακτοπαραγωγής κατά 66,4 ml. Ωστόσο, η επίδραση αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική (P>0,05). Αντίθετα, η επίδραση του ΑΣΚ, της δοκιμής Καλιφόρνιας και της ΟΜΧ ήταν σημαντική. Στη δεύτερη ενότητα περιγράφεται η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της μαστίτιδας με γενετικές παραμέτρους και επιλεγμένους γενετικούς δείκτες. Mε βάση τα δεδομένα από την πρώτη φάση της έρευνάς μας, πραγματοποιήθηκε εκτίμηση γενετικών παραμέτρων χαρακτηριστικών που σχετίζονται με τη μαστίτιδα. Η επεξεργασία έγινε με μικτά στατιστικά πρότυπα. Επιπλέον, στο σύνολο των ζώων που συμμετείχαν στην έρευνά μας έγινε, μία φορά, αιμοληψία με στόχο να χρησιμοποιηθούν τα δείγματα αίματος για εκχύλιση DNA. Ακολούθησε έλεγχος ποιότητας απομονωμένου DNA και γενοτύπηση με προσαρμοσμένη συστοιχία DNA (960 SNP’s). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μέσες τιμές του συντελεστή κληρονομησιμότητας (h2) για τον ΑΣΚ, την ΚΜ, την ΟΜΧ και το CMT ήταν 0,17±0,04, 0, 0,16±0,03 και 0,18±0,05, αντίστοιχα. Οι μέσες τιμές του συντελεστή επαναληπτικότητας (r) για τον ΑΣΚ, την ΚΜ, την ΟΜΧ και το CMT ήταν 0,62±0,04, 0,41±0,04, 0,33±0,03, 0,67±0,03, αντίστοιχα. Επιπλέον, τα αποτελέσματα της μελέτης GWAS εμφάνισαν 22 γενετικούς δείκτες που εντοπίστηκαν στα χρωμοσώματα 2, 5, 16 και 19. Συμπεραίνεται, ότι η εφαρμογή ενός προγράμματος γενετικής βελτίωσης, ως προς την ανθεκτικότητα στη μαστίτιδα, είναι ένας εφικτός στόχος στα πρόβατα της φυλής Χίου. Ιδιαίτερο εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι κανένας από τους δείκτες που εντοπίστηκαν δεν επηρεάζει τη γαλακτοπαραγωγή του ζώου. Τέλος, στις εκτροφές προβάτων, που εφαρμόζονται ήδη προγράμματα γενετικής βελτίωσης για την αύξηση της γαλακτοπαραγωγής, θα μπορούσε παράλληλα να ξεκινήσει η διαδικασία επιλογής ανθεκτικών γενοτύπων ως προς την κλινική μαστίτιδα με τη χρήση έμμεσων παραμέτρων.