Εκπαιδευτική και παιδαγωγική αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας στη διδακτική της ιστορίας
Authors: Βακαλούδη Αναστασία 
Published: August 2021

Η μελέτη αυτή, που αποτελείται από πέντε κεφάλαια, είχε ως κύριο σκοπό την εξέταση της αποτελεσματικότητας των διδασκαλιών και της βελτίωσης της διδακτικής της Ιστορίας, με την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας, σε σχέση με τις άλλες, παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας. Το πρόβλημα που διερευνήθηκε είναι ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας της Ιστορίας, που ακολουθούνται στα ελληνικά σχολεία, δεν επιτυγχάνουν ουσιαστικά αποτελέσματα μάθησης. Η έρευνα βασίστηκε σε συγκεκριμένες διδακτικές τεχνικές: εμπειρική - «βιωματική» μάθηση, συνεργατικές δραστηριότητες, αναζήτηση, εντοπισμό, αξιολόγηση πληροφοριών, καλλιέργεια του λόγου, κοινωνική ευαισθητοποίηση σε διαχρονικά ανθρώπινα προβλήματα. Το θεωρητικό πλαίσιο βασίστηκε: 1) στον κοινωνικό ή κριτικο-διαλεκτικό δομισμό που πρεσβεύει ότι πρέπει πάντοτε να έχουμε πραγματικές δραστηριότητες, σε πραγματικές συνθήκες, και πάντα να λαμβάνουμε υπόψη το πλαίσιο ανθρώπινης δραστηριότητας, 2) στην ολιστική, διαθεματική προσέγγιση και 3) στην Υποστηριζόμενη με Υπολογιστή Συνεργατική Μάθηση. Για την οργάνωση της διδασκαλίας χρησιμοποιήθηκαν η κριτική κοινωνική επιστήμη και η πολιτισμικο-ιστορική Θεωρία της ΔραστηριότηταςΓια τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων πραγματοποιήθηκαν Ποσοτική έρευνα (σε μικρή κλίμακα) και ποιοτική έρευνα: Χρησιμοποιήθηκαν: 1) η Ανάλυση περιεχομένου. 2) Τεχνικές έρευνας δράσης. 3) Τεχνικές κριτικής εθνογραφίας (παρατηρήσεις, αναλύσεις, κατηγοριοποιήσεις για τη συλλογή δεδομένων). 4) Η Κοινωνικο-πολιτισμική θεωρία μάθησης. Για την καταγραφή της πορείας της συνολικής δράσης, χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία: Μαγνητοφωνημένες διδασκαλίες, αξιολογήσεις διδασκαλιών, συζητήσεις / ανατροφοδότηση, τα φύλλα εργασίας, προφορικές, γραπτές (πολυτροπικές) εργασίες των ομάδων, άτυπες συζητήσεις. Στις διδασκαλίες εφαρμόσθηκε η διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης, δηλαδή η επεξεργασία ενός θέματος με εμπλεκόμενα διδακτικά αντικείμενα του ΑΠΣ. Η διερεύνηση υλικού είχε προσωπική και διαφορετική πορεία για κάθε ομάδα, ανάλογα με τα θέματα που ανακάλυπτε και επεξεργαζόταν. Σημαντική είναι η «διαδρομή» των μαθητών ως την έναρξη του ουσιαστικού μέρους του μαθήματος (σε αντιδιαστολή με τη διδακτική ώρα). Το παιχνίδι ρόλων ήταν πολύ ευχάριστο και χρήσιμο για τους μαθητές. Υλοποιήθηκε με προσομοιώσεις, ιστοεξερευνήσεις, μύηση στους τρόπους της ιστορικής έρευνας. Όλα αυτά εξήψαν τη φαντασία και την ενσυναίσθηση των μαθητών. Ακόμη μοιράστηκαν ρόλοι ομάδας για τη διεκπεραίωση των εργασιών. Παρατηρήθηκε ουσιαστική αλλαγή του ρόλου των εκπαιδευτικών. Οι εκπαιδευτικοί είχαν τον ρόλο του συντονιστή, καθοδηγητή, σχεδιαστή των δραστηριοτήτων. Παρατηρήθηκε πολύ μεγαλύτερη προσωπική εμπλοκή των μαθητών στην επεξεργασία του θέματος, απ’ ότι στην παραδοσιακή διδασκαλία. Στόχοι που πραγματοποιήθηκαν ήταν: 1) Με την ομαδοσυνεργατική διερεύνηση οι πληροφορίες έγιναν πιο κατανοητές και προσιτές στα παιδιά. 2) Έγινε πιο κατανοητό και ενδιαφέρον το υλικό του σχολικού βιβλίου. Η επίτευξη των στόχων των διδασκαλιών καταδείχθηκε και από τις αντιδράσεις των μαθητών και των εκπαιδευτικών.