Η κλίμακα της "δύναμης του εγώ" (ego-strength scale) σε φυσιολογικά άτομα και σε διαφορετικές ψυχοπαθολογικές κατηγορίες
Authors: Βάρσου-Αδάμου Αναστασία 
Published: January 2014

Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε η κλίμακα "Ego-Strength" του F. Barron που αποτελεί συμπληρωματική κλίμακα του ερωτηματολογίου MMPI. Η κλίμακα αυτή είχε κατασκευαστεί αρχικά για τη πρόγνωση της ψυχοθεραπευτικής έκβασης νευρωσικών ασθενών, αργότερα δε υποστηρίχτηκε ότι μετράει τη "δύναμη του Εγώ". Στην εργασία αυτή σταθμίστηκε κατ' αρχάς η κλίμακα Ego-Strength σε ένα δείγμα ελληνικού φυσιολογικού πληθυσμού (από την Αθήνα και τη Σαλαμίνα), 1511 ατόμων, από τα οποία 461 ήταν ενήλικες (254 άνδρες και 207 γυναίκες) και 1050 έφηβοι (436 αγόρια και 614 κορίτσια). Από τα αποτελέσματα της στάθμισης προέκυψε ότι οι τιμές της κλίμακας Ego-Strength επηρεάζονται από τις διαπολιτιστικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ ελληνικού και αμερικάνικου πληθυσμού. Επηρεάζονται επίσης από τους παράγοντες της ηλικίας και της προέλευσης, η επίδραση όμως των παραγόντων αυτών επισκιάζεται από την επίδραση των παραγόντων του φύλου και του μορφωτικού επιπέδου που είναι ισχυρότεροι. Από τις συσχετίσεις με τις κλινικές κλίμακες του ΜΜΡΙ προέκυψε επίσης ότι η κλίμακα Ego-Strength, μπορεί σε αδρές γραμμές να αποτελέσει ένα δείκτη της δυσλειτουργίας του Εγώ. Στη συνέχεια, η κλίμακα Ego-Strength μελετήθηκε σε ένα δείγμα 465 ψυχιατρικών ασθενών, 337 ανδρών και 128 γυναικών που είχαν νοσηλευτεί ή ήταν εξωτερικοί ασθενείς της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αιγινητείου Νοσοκομείου. Οι ασθενείς χωρίστηκαν στις παρακάτω διαγνωστικές κατηγορίες 140 ψυχωσικοί (92 άνδρες και 48 γυναίκες), 63 νευρωσικοί (35 άνδρες και 28 γυναίκες), 59 καταθλιπτικοί (36 άνδρες και 23 γυναίκες), 24 ασθενείς με μεθοριακή διαταραχή προσωπικότητας (16 άνδρες και 8 γυναίκες), 28 ασθενείς με άλλες διαταραχές προσωπικότητας (15 άνδρες και 13 γυναίκες), 99 άτομα που προσήλθαν στην κλινική για γνωμάτευση σχετικά με τη επάρκεια τους (91 άνδρες και 8 γυναίκες) και 52 άτομα που προσήλθαν για γνωμάτευση σχετικά με την ανεπάρκεια τους (όλοι άνδρες). Από τα αποτελέσματα προέκυψε ότι η κλίμακα Ego-Strength έχει τη δυνατότητα να διακρίνει τους ψυχιατρικούς ασθενείς από τα φυσιολογικά άτομα. Δεν έχει τη δυνατότητα να διακρίνει μεταξύ τους τους νευρωσικούς, τους ψυχωσικούς και τους ασθενείς με διαταραχές προσωπικότητας. Διακρίνει όμως τους ασθενείς με μεθοριακή διαταραχή προσωπικότητας από όλες τις παραπάνω διαγνωστικές κατηγορίες, καθώς και τους καταθλιπτικούς ασθενείς από τους νευρωσικούς και τους ψυχωσικούς. Οι τιμές που προέκυψαν από τη μελέτη και προτείνονται ως σημεία διάκρισης (cut-off scores) είναι Τ<36 για τη διάκριση των ασθενών με μεθοριακή διαταραχή προσωπικότητας και για τη διάκριση των καταθλιπτικών. Οι διάφορες διαγνωστικές ομάδες ανάλογα με τη βαθμολογία τους στην κλίμακα Ego-Strength, από την υψηλότερη προς τη χαμηλότερη, διατάχτηκαν με την εξής σειρά νευρωσικοί - διαταραχές προσωπικότητας - ψυχωσικοί (χωρίς σημαντικές διαφορές μεταξύ τους) - καταθλιπτικοί - και μεθοριακές διαταραχές προσωπικότητας. Η διάταξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις θεωρητικές απόψεις σχετικά με τη δύναμη του Εγώ σε άτομα με ψυχοπαθολογία. Το αποτέλεσμα αυτό, σε συνδυασμό με τις ακραίες τιμές που εμφάνισαν τα άτομα που προσήλθαν στην κλινική για γνωμάτευση σχετικά με την επάρκεια ή ανεπάρκεια τους, μας οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι η κλίμακα Ego-Strength δεν έχει τη δυνατότητα να μετράει τη δύναμη του Εγώ ως ολότητα, αλλά μία μόνο διάσταση της την υποκειμενική αίσθηση του ατόμου για την επάρκεια ή την ανεπάρκεια του εαυτού του. Η υποκειμενική αυτή αίσθηση συνδέεται με την "αίσθηση της πραγματικότητας του κόσμου και του εαυτού" που αποτελεί μία από τις λειτουργίες του Εγώ Φαίνεται ότι οι καταθλιπτικοί και οι ασθενείς με μεθοριακή διαταραχή προσωπικότητας έχουν την αίσθηση ότι είναι ανεπαρκείς σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από τις άλλες διαταραχές προσωπικότητας, τους νευρωσικούς, και τους ψυχωσικούς ασθενείς. Η κλίμακα Ego-Strength μπορεί να παρέχει ένα δείκτη της συνολικής δύναμης του Εγώ, μόνο σε φυσιολογικά άτομα, δεδομένου ότι σε αυτά οι επιμέρους ικανότητες του Εγώ βρίσκονται στο ίδιο περίπου επίπεδο λειτουργικότητας. Δε συμβαίνει όμως το ίδιο και στους ψυχιατρικούς ασθενείς, στους οποίους οι διάφορες λειτουργίες του Εγώ θίγονται σε διαφορετικό βαθμό, ανάλογα με τη φύση της ψυχοπαθολογίας τους.