Energy and trade patterns in the neoclassical trade theory
Authors: Μπερτσάτος Γεράσιμος 
Published: July 2024

Σε αυτή τη διατριβή, αναπτύσσεται μια προσαρμογή της Ρικαρντιανής θεωρίας στον πραγματικό κόσμο προτείνοντας συναρτήσεις παραγωγής που προέρχονται από ένα συνδυασμό των μοντέλων Ricardian και Hecksher-Ohlin-Samuelson (HOS). Το Ρικαρντιανό μοντέλο τονίζει τη σημασία των συγκριτικών διαφορών στις συναρτήσεις παραγωγής, αν και λαμβάνει υπόψη μόνο έναν παράγοντα παραγωγής, συχνά την εργασία. Το μοντέλο HOS, από την άλλη πλευρά, απαιτεί οι παραγωγικές λειτουργίες της ίδιας δραστηριότητας να είναι ίδιες σε όλες τις χώρες. Ως εκ τούτου, στο πρώτο μέρος αυτής της διατριβής αναπτύσσεται ένα μοντέλο εμπορίου που εξηγεί το πρότυπο του εμπορίου μεταξύ των χωρών με βάση τις διαφορές στη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών ενώ λαμβάνει επίσης υπόψη τις διαφορές στην αφθονία των παραγωγικών συντελεστών. Η καινοτομία πηγάζει από την εισαγωγή συναρτήσεων παραγωγής που προέρχονται από το συνδυασμό των θεωριών του Ρικάρντο και των Heckscher-Ohlin-Samuelson (HOS), με τις διαφορές TFP να χρησιμεύουν ως βάση του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Ως εκ τούτου, προκύπτει μια υπόθεση ενός τέτοιου μοντέλου για να εξηγήσει το πρότυπο του εμπορίου και διερευνάται το πρότυπο του εμπορίου. Για την εμπειρική εκτίμηση του TFP σε κάθε κλάδο, χρησιμοποιήθηκε μια συνάρτηση παραγωγής τύπου σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης (CES) και το TFP υπολογίστηκε ως το υπόλοιπο Solow από τον σταθερό όρο της συνάρτησης παραγωγής. Για καλύτερη κατανόηση και υποστήριξη της θεωρητικής φύσης αυτής της προσέγγισης, το μοντέλο δοκιμάστηκε για τη διμερή σχέση μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, καθώς και μεταξύ Γερμανίας και Τσεχίας. Διαπιστώθηκε ότι οι διαφορές TFP μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την εξήγηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και, κατά συνέπεια, του διμερούς μοντέλου εμπορίου μεταξύ δύο χωρών.Ο δεύτερος στόχος της διατριβής περιλαμβάνει τις εξελίξεις ενός πολυτομεακού, πολυπεριφερειακού μοντέλου υπολογιστικής γενικής ισορροπίας (CGE) μοντέλου με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά για την εμπορική σχέση Γερμανίας-Ρωσίας. Αν και η Γερμανία είχε μια ενεργή κοινότητα μοντελοποίησης CGE από τότε που πρωτοεμφανίστηκε τη δεκαετία του 1960, ένα πολυπεριφερειακό, πολυτομεακό μοντέλο CGE με επίκεντρο το διεθνές εμπόριο, συμπεριλαμβανομένων των δεσμών με τη Ρωσία και των μέτρων εμπορικού ελέγχου που στοχεύουν τις ρωσικές εισαγωγές λόγω της εισβολής της στην Ουκρανία, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί. Αυτό το κομμάτι της διατριβής έχει ως κίνητρο τις πρόσφατες τάσεις στη γερμανική οικονομία λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Ρωσία. Το μοντέλο επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στις ρωσικές εισαγωγές και τις επιπτώσεις στη γερμανική οικονομία. Για να ποσοτικοποιηθεί η επίδραση των κυρώσεων και ο τρόπος με τον οποίο αλλάζουν οι παραγωγικές δραστηριότητες της Γερμανίας λόγω των μειωμένων εισαγωγών από τη Ρωσία, χρησιμοποιήθηκε ο πίνακας Input-Output (I-O) 2015. Στόχος είναι να εκτιμηθούν οι οικονομικές επιπτώσεις της μείωσης των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας για τη γερμανική οικονομία στην τρέχουσα κατάσταση. Ως εκ τούτου, προτείνεται ποσόστωση 67% στις εισαγωγές ενέργειας και 35% στις υπόλοιπες εισαγωγές ως ενδιάμεση λύση μεταξύ της τρέχουσας πραγματικότητας και της κατάργησης των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας γενικότερα. Εναλλακτικά, το μοντέλο διερευνά τις επιπτώσεις στην ευημερία των νοικοκυριών επιβάλλοντας δασμό εισαγωγής 30% κατ' αξία στην οικιακή κατανάλωση. Αυτό μας επιτρέπει να παρατηρήσουμε, τόσο σε συνολικό όσο και σε κλαδικό επίπεδο, πώς αλλάζει η ευημερία των νοικοκυριών λόγω των μειωμένων εισαγωγών από τη Ρωσία.Ομοίως, μια εναλλακτική έκδοση του ίδιου μοντέλου CGE που αναφέρθηκε παραπάνω έχει χρησιμοποιηθεί για να εξεταστεί η σχέση μεταξύ της Ελλάδας και των τρίτων χωρών του υπόλοιπου κόσμου. Αυτή η ειδική περίπτωση του μοντέλου CGE υποκινείται από την πρόσφατη κρίση της εισβολής στην Ουκρανία και τα αντίποινα των κρατών μελών της ΕΕ στις ρωσικές εισαγωγές με τη μορφή εμπορικών περιορισμών. Θα θέλαμε να παρατηρήσουμε πώς θα αντιδρούσε η ελληνική οικονομία σε μια παρόμοια κατάσταση, δηλαδή εάν επιβληθούν εμπορικοί περιορισμοί στις εισαγωγές και τις εισαγωγές ενέργειας γενικότερα στο εμπόριο εκτός ΕΕ με τον υπόλοιπο κόσμο. Η καινοτομία αυτής της εργασίας πηγάζει από την έλλειψη μοντέλων CGE εστιασμένων στην ενέργεια για την Ελλάδα στην τρέχουσα βιβλιογραφία. Ο στόχος του κεφαλαίου είναι να προσδιορίσει πώς θα αντιδρούσε η ελληνική οικονομία εάν εφαρμοζόταν ένας εισαγωγικός δασμός 30% και μια ποσόστωση 67% στις εισαγωγές ενέργειας και 35% στις υπόλοιπες εισαγωγές. Επιπλέον, εάν ισχύουν ποσοστώσεις και δασμοί, η ελληνική οικονομία θα λάβει αντίμετρα αυξάνοντας τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέσω υποκατάστασης και επιδότησης 35%. Για να ποσοτικοποιηθεί αυτό, χρησιμοποιήθηκε ο Πίνακας Εισροών-Εκροών 2015 για την Ελλάδα και το RoW εκτός ΕΕ. Μια καλύτερη κατανόηση παρέχεται με την κατηγοριοποίηση 36 τομέων παραγωγής (συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) ως γεωργία, ενέργεια, μεταποίηση ή υπηρεσίες. Το σενάριο των ποσοστώσεων είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση σε όλους τους τομείς της εγχώριας παραγωγής όσον αφορά την παραγωγή και την εγχώρια χρήση, με ορισμένους κλάδους να παρουσιάζουν μείωση περίπου 30%. Οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από την άλλη πλευρά, έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές για την εγχώρια παραγωγή, αυξάνοντας την παραγωγή και τις οικιακές χρήσεις κατά 6.561% και 7.886%, αντίστοιχα. Όσον αφορά τους εισαγωγικούς δασμούς, οι τιμές έχουν αυξηθεί, με αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της κατανάλωσης των νοικοκυριών που ξεπερνά το 30% σε αρκετούς τομείς.