Η μετασχηματιστική ηγεσία ως παράγοντας διαμόρφωσης της οργανωσιακής κουλτούρας στην ελληνική δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Authors: Καλλιοντζή Βασιλική 
Published: September 2021

Ο αντίκτυπος της παγκοσμιοποίησης στη διεθνή εκπαιδευτική πολιτική, εγείρει νέες απαιτήσεις, πιέζοντας τους δημοσίους εκπαιδευτικούς οργανισμούς να καθορίσουν νέα τροχιά. Στο πλαίσιο εντάσσεται η αναβάθμιση της κουλτούρας των εκπαιδευτικών οργανισμών και της υιοθέτησης ηγετικών μοντέλων, ικανών για την παραγωγική δραστηριοποίηση όλων των μελών τους. Σκοπό της παρούσας διατριβής αποτελεί η διερεύνηση της συμβολής της μετασχηματιστικής ηγεσίας στη διαμόρφωση της οργανωσιακής κουλτούρας στην ελληνική δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ειδικότερα, διενεργείται η ανίχνευση των απόψεων των διευθυντών/ντριών και των εκπαιδευτικών, σχετικά με τον υφιστάμενο και επιθυμητό τύπο κουλτούρας για την επόμενη πενταετία, καθώς σχετικά και με τα ηγετικά μοντέλα που επικρατούν στα ελληνικά σχολεία της δημόσιας δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Διενεργήθηκε πανελλήνια έρευνα από την οποία προέκυψαν 2 δείγματα, 444 εκπαιδευτικών και 135 διευθυντών/ντριών, που προήλθαν από 357 σχολικές μονάδες. Για τη συλλογή δεδομένων επιλέχθηκαν: α) το εργαλείο Αξιολόγησης Οργανωσιακής Κουλτούρας (OCAI) των Cameron και Quinn, που αναφέρεται στους τύπους της κουλτούρας της οικειότητας, της καινοτομίας, της αγοράς και της ιεραρχίας και β) το Πολυπαραγοντικό Ερωτηματολόγιο Ηγεσίας (MLQ 5x-Short) των Avolio και Bass, για τη μέτρηση του μετασχηματιστικού, του συναλλακτικού και του παθητικού ηγετικού στυλ. Τα συμπεράσματα διχοτομήθηκαν σε δύο άξονες, των διευθυντών/ντριών και των εκπαιδευτικών και οδήγησαν σε συγκριτική μελέτη μεταξύ τους. Σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση τα κυριότερα είναι: α) η ισχυρή πρώτη επιλογή του ιεραρχικού μοντέλου από τους εκπαιδευτικούς, με παράλληλη ισχυρή εμφάνιση της κουλτούρας της οικειότητας στη δεύτερη θέση, β) η πρώτη επιλογή της κουλτούρας της οικειότητας από τους διευθυντές, με την ισχυρή επιλογή της ιεραρχίας στη δεύτερη θέση και γ) η ασθενέστερη εμφάνιση των τύπων της καινοτομίας και της αγοράς στην τρίτη και τέταρτη θέση αντίστοιχα, από διευθυντές και εκπαιδευτικούς. Για τον επιθυμητό τύπο, διευθυντές και εκπαιδευτικοί συμφωνούν: α) στην ισχυρή επικράτηση της κουλτούρας της οικειότητας, β) στην επιλογή για τη δεύτερη θέση της κουλτούρας της ιεραρχίας, για την οποία επιθυμούν αμφότεροι την ισχυρή μείωσή της. Ως προς τα ηγετικά μοντέλα φαίνεται ότι: α) η μετασχηματιστική ηγεσία είναι κυρίαρχη, με τους διευθυντές/ντριες να την αντιλαμβάνονται εντονότερα από τους εκπαιδευτικούς, β) το συναλλακτικό μοντέλο ακολουθεί με μικρή διαφορά και γ) εντοπίζεται μέτρια έως ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ των δύο τύπων. Ως προς την επίδραση της μετασχηματιστικής ηγεσίας στη διαμόρφωση της κουλτούρας των σχολικών μονάδων, αναδείχθηκαν ενθαρρυντικά ευρήματα σχετικά με τη συσχέτισή τους και τη δυνατότητα πρόβλεψης της κουλτούρας των σχολικών οργανισμών. Η επίδραση των δημογραφικών παραγόντων δεν καταγράφηκε ως στοιχείο έντονης διαφοροποίησης των αντιλήψεων διευθυντών/ντριών και εκπαιδευτικών. Από τα ευρήματα αναδεικνύεται η τάση για μετακίνηση της κουλτούρας των σχολικών μονάδων από τον ιεραρχικό τύπο στον αντίστοιχο της οικειότητας, καθώς επίσης και η τάση για τον εμπλουτισμό του διαχειριστικού στυλ των διευθυντών/ντριών με στοιχεία μετασχηματιστικής ηγεσίας. Τα συμπεράσματα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την εκπαιδευτική πολιτική για την καθιέρωση ενός πνεύματος συνεργασίας, έτσι ώστε να επιτευχθεί υψηλή αποτελεσματικότητα στον τομέα της δημόσιας δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα.