ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ҮЛГІДЕГІ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ӘЛ-АУҚАТ, ДИСПОЗИЦИЯЛЫҚ ОПТИМИЗМ ЖӘНЕ ОНТОГЕНЕТИКАЛЫҚ РЕФЛЕКСИЯНЫҢ ӨЗІН-ӨЗІ БАҒАЛАУ КӨРСЕТКІШТЕРІНІҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫН ЗЕРТТЕУ
Authors: Арганчиева Д.Б. 
Published: January 2024

В статье представлены эмпирические данные исследования, проведенного методом поперечного среза на казахстанской выборке, направленного на оценку психологического благополучия. Проведен корреляционный анализ взаимосвязи психологического благополучия и социально-демографических показателей, а также показателей диспозиционного оптимизма и уровня самооценки онтогенетической рефлексии. Была выявлена тесная положительная корреляция показателей психологического благополучия с диспозиционным оптимизмом и системной рефлексией. Социально-демографические показатели – наличие семьи и детей – показали тесную статистически значимую положительную взаимосвязь с психологическим благополучием. Интроспекция (склонность к самокопанию), самооценка онтогенетической рефлексии, а также квазирефлексия (отсутствие рефлексии) имеют высокую обратную связь. Статистически значимой корреляционной связи с показателем возраст обнаружено не было. В результате проведения линейного дисперсионного анализа были выявлены предикторы психологического благополучия: диспозиционный оптимизм и системная рефлексия, тем самым мы частично подтвердили гипотезу о влиянии оптимизма и рефлексии на психологическое благополучие. При этом, не подтвердились статистические данные о том, что возраст является предиктором психологического благополучия. Возраст не имеет корреляционной и прогностической силы в отношении показателей психологического благополучия. Считаем, что в контексте современных мировых условий изучение психологического благополучия и его предикторов в Казахстане имеет актуальность и особенный смысл. Ключевые слова: психологическое благополучие, диспозиционный оптимизм, самооценка онтогенетической рефлексии, системная рефлексия, интроспекция, квазирефлексия, возраст.

Мақалада психологиялық әл-ауқатты бағалауға бағытталған қазақстандық үлгідегі көлденең қима әдісімен жүргізілген зерттеудің эмпирикалық деректері келтірілген. Психологиялық әл-ауқат пен әлеуметтік-демографиялық көрсеткіштердің, сондай-ақ диспозициялық оптимизм көрсеткіштерінің және онтогенетикалық рефлексияның өзін-өзі бағалау деңгейінің өзара байланысына корреляциялық талдау жүргізілді. Психологиялық әл-ауқат көрсеткіштерінің диспозициялық оптимизммен және жүйелік рефлексиямен тығыз оң корреляциясы анықталды. Әлеуметтік-демографиялық көрсеткіштер-отбасы мен балалардың болуы-психологиялық әл-ауқатпен тығыз статистикалық маңызды оң байланысты көрсетті. Интроспекция (өзін-өзі талдауға бейімділік), онтогенетикалық рефлексияның өзін-өзі бағалауы, сондай-ақ квазирефлексия (рефлексияның болмауы) жоғары кері байланысқа ие. Жас көрсеткішімен статистикалық маңызды корреляциялық байланыс табылған жоқ. Сызықтық дисперсиялық талдау нәтижесінде психологиялық әл-ауқаттың болжаушылары анықталды: диспозициялық оптимизм және жүйелік рефлексия, осылайша біз оптимизм мен рефлексияның психологиялық әл-ауқатқа әсері туралы гипотезаны ішінара растадық. Сонымен қатар, жас психологиялық әл-ауқаттың болжаушысы екендігі туралы статистикалық деректер расталмады. Жас психологиялық әл-ауқат көрсеткіштеріне қатысты корреляциялық және болжамды күшке ие емес. Қазіргі әлемдік жағдайлар аясында Қазақстандағы психологиялық әл-ауқат пен оның болжаушыларын зерттеу өзекті және ерекше мағынаға ие деп санаймыз. Түйінді сөздер: психологиялық әл-ауқат, диспозициялық оптимизм, онтогенетикалық рефлексияның өзін-өзі бағалауы, жүйелік рефлексия, интроспекция, квазирефлексия, жас.

The article presents empirical data from a cross-sectional study conducted on a Kazakh sample aimed at assessing psychological well-being. A correlation analysis of the connections between psychological well-being and socio-demographic indicators, as well as indicators of dispositional optimism and the level of self-esteem of ontogenetic reflection was carried out. A close positive correlation of indicators of psychological well-being with dispositional optimism and systemic reflection was revealed. Socio-demographic indicators – the presence of a family and children – showed a close statistically significant positive correlation with psychological well- being. Introspection (tendency to rumination), self-assessment of ontogenetic reflection, as well as quasi-reflection (lack of reflection) have a high negative correlation. There was no statistically significant correlation with the age indicator. As a result of the linear analysis of variance, predictors of psychological well-being were identified: dispositional optimism and systemic reflection, thereby partially confirming the hypothesis about the influence of optimism and reflection on psychological well-being. At the same time, statistics have not been confirmed that age is a predictor of psychological well-being. Age has no correlative and predictive power in relation to indicators of psychological well-being. We believe that in the context of modern world conditions, the study of psychological well-being and its predictors in Kazakhstan has relevance and special meaning. Keywords: psychological well-being, dispositional optimism, self-assessment of ontogenetic reflection, systemic reflection, introspection, quasi-reflection, age.