Φωτοσυνθετικά χαρακτηριστικά αντιπροσωπευτικών φυτικών ειδών του μεσογειακού οικοσυστήματος
Authors: Sumbele Sally Alloh 
Published: January 2014

Το λεγόμενο «οικονομικό φάσμα των φύλλων» περιλαμβάνει συσχετίσεις μεταξύ κρίσιμων παραμέτρων των φύλλων σε παγκόσμια κλίμακα. Ωστόσο μέχρι σήμερα στο φάσμα αυτό δεν έχουν συμπεριληφθεί παράμετροι και χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την άμυνα ή την προστασία των φύλλων. Εκτός αυτού, δεν είναι γνωστό εάν τις συσχετίσεις μεταξύ των παραμέτρων του οικονομικού φάσματος τις ακολουθούν και τα φυτικά είδη του μεσογειακού περιβάλλοντος. Στη διατριβή αυτή τέθηκε σε δοκιμασία η υπόθεση εργασίας σύμφωνα με την οποία τα μεσογειακά φυτά ακολουθούν τις βασικές συσχετίσεις του οικονομικού φάσματος και ότι ορισμένα αμυντικά/προστατευτικά χαρακτηριστικά των φύλλων (όπως π.χ. η συγκέντρωση των ολικών φαινολικών και των συμπυκνωμένων ταννινών, καθώς και ο λόγος του περιεχομένου αζώτου προς τη συγκέντρωση των ολικών φαινολικών, N/TP) ενδεχομένως σχετίζονται με κρίσιμες παραμέτρους του φάσματος αυτού. Προκειμένου να επαληθευτεί η υπόθεση εργασίας επιλέχτηκαν 30 αντιπροσωπευτικά φυτικά είδη της ελληνικής χλωρίδας από δύο θέσεις δειγματοληψίας στην Πάρνηθα και στη Δομνίστα. Στα είδη αυτά προσδιορίστηκαν κρίσιμες λειτουργικές (φωτοσυνθετική ταχύτητα, ταχύτητα διαπνοής και αναπνοής στο σκοτάδι, περιεχόμενο σε άζωτο, συγκέντρωση ολικών φαινολικών και συμπυκνωμένων ταννινών, οι λόγοι των σταθερών ισοτόπων του άνθρακα και του αζώτου, παράμετροι φθορισμού χλωροφύλλης) και δομικές παράμετροι (πάχος και πυκνότητα φύλλου, ειδική φυλλική μάζα, LMA, επιφάνεια διαφανών περιοχών του ελάσματος ετεροβαρών φύλλων). Ο υπολογισμός των παραμέτρων και οι συσχετίσεις μεταξύ αυτών επιβεβαίωσαν ότι σε γενικές γραμμές τα επιλεγμένα μεσογειακά είδη ακολουθούν το πρότυπο του οικονομικού φάσματος των φύλλων. Διαπιστώθηκε επίσης ότι ο λόγος N/TP συσχετίζεται θετικά με τη φωτοσυνθετική ικανότητα εκφρασμένη ανά μονάδα μάζας (Amax,m) ή ανά μονάδα επιφάνειας φύλλου (Amax,a), και αρνητικά με τη παράμετρο LMA. Οι συσχετίσεις αυτές διαπιστώθηκε ότι ήταν ισχυρότερες εκείνων μεταξύ του περιεχομένου σε άζωτο (Nm) και Amax,m ή Amax,m, γεγονός που υποδηλώνει ότι η φωτοσυνθετική ικανότητα δεν καθορίζεται μόνο από τις ανάγκες σε άζωτο (όπως είναι ήδη γνωστό και από το οικονομικό φάσμα των φύλλων), αλλά και από τις απαιτήσεις για άμυνα ή προστασία των φύλλων. Ο λόγος N/TP παρουσιάζει επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ των βιομορφών, η μέση τιμή του οποίου είναι υψηλότερη στα ποώδη φυτά έναντι αυτής των δένδρων ή των θάμνων. Τα αποτελέσματα της παρούσης μελέτης έδειξαν ότι ο λόγος N/TP θα πρέπει να θεωρείται πλέον ως μια ζωτικής σημασίας παράμετρος του οικονομικού φάσματος των φύλλων. Ο λόγος αυτός ενδεχομένως αντιπροσωπεύει την τρέχουσα ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και άμυνας/προστασίας των φύλλων, εκτός των ήδη μελετηθέντων ρόλων που του αποδίδονται ως δείκτη της διατροφικής αξίας των φύλλων και του ρυθμού αποδόμησης της βιομάζας. Η ισχυρή επίσης συσχέτιση μεταξύ του λόγου N/TP και της φωτοσυνθετικής ικανότητας, μιας δηλ. παραμέτρου που δεν σχετίζεται ευθέως με τις προσβολές παθογόνων ή τη φυτοφαγία, δείχνει ότι είναι πιθανό ο λόγος αυτός να αντιπροσωπεύει την ανάγκη προστασίας ζωτικών λειτουργιών έναντι αβιοτικών παραγόντων καταπόνησης και ότι τα επίπεδα φαινολικών ενός φύλλου ενδεχομένως αντικατοπτρίζουν το κίνδυνο φωτοοξειδωτικών ζημιών που μπορεί να προκληθούν από τους παράγοντες αυτούς.