ИММУНОЛОГИЧЕСКИЙ И ЦИТОГЕНЕТИЧЕСКИЙ СТАТУС ОТНОСИТЕЛЬНО ЗДОРОВЫХ ЖИТЕЛЕЙ Г. АЛМАТЫ И АЛМАТИНСКОЙ ОБЛАСТИ В ДИНАМИКЕ
Authors: О.Г. Чередниченко , Г.А. Демченко , У.Н. Капышева , Ш.К. Бахтиярова , А.Л. Пилюгина , У.Н. Кожаниязова , Б.И. Жаксымов , Л.У. Койбасова 
Published: November 2024

Введение. В настоящее время наблюдается тенденция по разработке и внедрению в медицинскую практику принципов исследовательской и профилактической работы, в основе которой лежит интегральная оценка состояния иммунной системы с определением генетических особенностей населения и конкретного человека в частности, т.е. внедрение в практику технологий персонализированной медицины. Одними из общеизвестных и информативных методов по индикации здоровья и эффектов окружающей среды на человека является изучение цитогенетического и иммунологического статуса. Цель: изучение цитогенетического и иммунологического статуса жителей г.Алматы и Алматинской области по критерию образования хромосомных аберраций в лимфоцитах периферической крови и содержанию иммуноглобулинов в плазме у практически, здоровых людей в динамике за последние 15 лет. Материалы и методы. Проведено биохимическое и цитогенетическое обследование практически здоровых людей от 35 до 60 лет, проживающих в г. Алматы и Алматинской области в сравнительной динамике в течение 15 лет. У обследованных людей определяли уровень иммуноглобулинов в сыворотке крови, частоту и спектр хромосомных аберраций в лимфоцитах периферической крови. Результаты. Установлены различия содержания иммуноглобулинов в плазме у практически здоровых людей городской и сельской популяций Алматинского региона. Отмечены взаимосвязь их содержания в плазме от ряда факторов – от местности проживания, экологической обстановки района, возраста. Полученные данные свидетельствуют, что анализ иммуноглобулинов и их интерпретация будет более информативна для более точной диагностики и прогнозу заболеваемости. Цитогенетическое обследование жителей г. Алматы показало, что частота хромосомных аберраций у алмаатинцев достоверно увеличилась за последние 15 лет и ее уровень достоверно выше, чем у лиц, проживающих в сельской местности. Выявлена взаимосвязь этих показателей. Показана необходимость проводить постоянный мониторинг иммунного и цитогенетического статуса населения в условиях увеличивающейся антропогенной нагрузки. Обсуждается вопрос о корректности выбора контрольных групп для эколого-генетических и иммунологический исследований и сравнения городских групп обследуемых с городскими или сельских с сельскими. Выводы. Выявлена негативная динамика цитогенетических и иммунологических показателей у практически здоровых людей за последние 15 лет, которая вероятно связана не только с ухудшением экологической ситуации, но и прошедшей коронавирусной пандемией.

Introduction. At present, many countries are developing and implementing in practice the principles of research and preventive medicine based on the integral evaluation of the immune system and genetic features of the population. The study of cytogenetic and immunological status is one of the well-known and informative methods for the indication of health and environmental effects on humans. Objective: study of the cytogenetic and immunological status of residents of Almaty city and Almaty region according to the criteria of chromosome aberrations formation in lymphocytes of peripheral blood and the content of immunoglobulins in plasma in almost healthy people in the dynamics for the last 15 years. Materials and methods. In the comparative dynamics during 15 years biochemical and cytogenetic study of the almost healthy people aged 35 to 60 years living in Almaty and Almaty region has been conducted. They determined the level of immunoglobulins in the blood serum, the frequency and spectrum of chromosome aberrations in lymphocytes of peripheral blood. Results. Differences of the contents of immunoglobulins in the plasma of practically healthy people of urban and rural populations of Almaty region have been established. The correlation of their content in the plasma of a number of factors - the location of residence, the ecological situation of the area, age. The data obtained indicate that the analysis of immunoglobulins and their interpretation will be more informative for a more accurate diagnosis and prediction of morbidity. The cytogenetic study of the residents of Almaty city showed that the frequency of chromosome aberrations among the residents of Almaty city has reliably increased for the last 15 years and its level is higher than in people living in the countryside. The correlation of these indexes was revealed. The necessity of constant monitoring of the immune and cytogenetic status of the population under the increasing anthropogenic load is shown. It has been argued whether it is appropriate to compare the urban and rural population groups under research with the urban ones and to choose control groups 13 for the ecological genetic and immunologic studies. Conclusions. The last fifteen years have shown negative dynamics of cytogenetic and immunologic indexes in essentially healthy individuals, which was likely caused by the previous coronavirus pandemic as well as the deterioration of the ecological condition.

Өзектілігі: Қазіргі уақытта көптеген елдерде иммундық жүйені және халықтың генетикалық ерекшеліктерін интегральды бағалау негізінде зерттеу және профилактикалық медицина принциптері әзәрленіп, олар тәжірибе жүзінде енгізілуде. Денсаулық пен қоршаған ортаның адамға әсерін көрсетудің белгілі және ақпараттық әдістерінің бірі-цитогенетикалық және иммунологиялық статусын зерттеу болып табылады. Мақсат: соңғы 15 жыл ішінде Алматы қаласы мен Алматы облысы тұрғындарының перифериялық қан лимфоциттерінде хромосомалық аберрациялардың түзілу критерийі және дені сау адамдарда плазмадағы иммуноглобулиндердің құрамы бойынша цитогенетикалық және иммунологиялық мәртебесін зерттеу. Зерттеу материалы және әдістері. Алматы қаласында және Алматы облысында тұратын 35 жастан 60 жасқа дейінгі дені сау адамдарға 15 жыл бойы салыстырмалы динамикада биохимиялық және цитогенетикалық тексеру жүргізілді. Зерттелген адамдарда қан сарысуындағы иммуноглобулиндердің деңгейі, перифериялық қан лимфоциттеріндегі хромосомалық аберрациялардың жиілігі мен спектрі анықталды. Нәтижесі. Алматы өңірінің қалалық және ауылдық популяцияларының дені сау адамдарында плазмадағы иммуноглобулиндердің құрамындағы айырмашылықтар анықталды. Олардың плазмадағы құрамының бірқатар факторлардан – тұрғылықты жерінен, ауданның экологиялық жағдайынан, жасына байланысы атап өтілді. Иммуноглобулиндерді талдау және оларды түсіндіру, ауруды дәлірек диагностикалау және болжау үшін ақпараттырақ болатынын алынған нәтижелермен дәлелденеді. Алматы қаласының тұрғындарын цитогенетикалық тексеру алматылықтарда хромосомалық аберрациялардың жиілігі соңғы 15 жылда сенімді түрде артқанын және оның деңгейі ауылдық жерлерде тұратын адамдарға қарағанда сенімді түрде жоғары екенін көрсетті. Осы көрсеткіштердің өзара байланысы анықталды. Жоғарлап жатқан антропогендік жүктеме жағдайында халықтың иммундық және цитогенетикалық жағдайына тұрақты мониторинг жүргізу қажеттілігі көрсетілген. Экологиялық-генетикалық және иммунологиялық зерттеулер үшін бақылау топтарын таңдаудың дұрыстығы және зерттелушілердің қалалық топтарды қалалықпен немесе ауылдық топтарды ауылдықпен салыстыру мәселесі талқыланады. Қорытынды. Соңғы 15 жылдағы дені сау адамдарда цитогенетикалық және иммунологиялық көрсеткіштердің теріс динамикасы анықталды, бұл экологиялық жағдайдың нашарлауымен ғана емес, сонымен бірге өткен коронавирустық пандемиямен де байланысты болуы мүмкін.