Μελέτη των μορίων προσκόλλησης του ενδοθηλίου σε ασθενείς με αιμοσφαιρινοπάθειες
Authors: Καναβάκη Ινώ 
Published: January 2014

Οι αιμοσφαιρινοπάθειες αποτελούν αυτοσωμικά κληρονομικά νοσήματα που προκαλούν κυρίως ποσοτικές (Μεσογειακά Σύνδρομα) αλλά και ποιοτικές (πχ ρεπανοκυτταρική Νόσος) διαταραχές της σύνθεσης των πολυπεπτιδικών αλυσίδων της αιμοσφαιρίνης. Ο ρόλος του ενεργοποιημένου ενδοθηλίου στη ρεπανοκυτταρική Νόσο έχει αποδειχτεί μέσα από πολυάριθμες μελέτες. Σε ό,τι αφορά τα Μεσογειακά Σύνδρομα, οι αντίστοιχες μελέτες είναι πιο περιορισμένες και παραμένουν κυρίως σε εργαστηριακό επίπεδο. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν ο προσδιορισμός των επιπέδων των μορίων-δεικτών ενεργοποίησης του ενδοθηλίου που πιθανά να εμπλέκονται στην παθοφυσιολογία της ρεπανοκυτταρικής Νόσου και των Μεσογειακών Συνδρόμων και η μελέτη των μεταξύ τους συσχετίσεων. Στη μελέτη περιελήφθησαν 35 ασθενείς με Ενδιάμεση Μεσογειακή Αναιμία (ΕΜΑ) και 28 ασθενείς με ρεπανοκυτταρική Νόσο ( Ν), προερχόμενοι από τη Μονάδα Αναιμιών του Εργαστηρίου Ιατρικής Γενετικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (Χωρέμειο Εργαστήριο) και της Α Παθολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συμμετείχαν επίσης 20 υγιείς μάρτυρες. Μελετήθηκαν τα επίπεδα στον ορό των sICAM-1, sVCAM-1, θρομβομοντουλίνης (sTM), P και E σελεκτίνης, όπως και τα επίπεδα των CRP και S-αμυλοειδούς (SAA) ως δείκτες φλεγμονης. Ο προσδιορισμός των επιπέδων των μορίων έγινε με ανοσοενζυματικές μεθόδους στο Εργαστήριο Βιοχημείας του Νοσοκομείου Παίδων « Αγία Σοφία ». Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε το πρόγραμμα STATGRAFICS PLUS 5.1 for Windows (Graphic Software System). Στους ασθενείς με Ν τα επίπεδα των μορίων προσκόλλησης του ενδοθηλίου στον ορό, σε συνθήκες ηρεμίας («steady state»), βρέθηκαν αυξημένα σε σχέση με τους υγιείς μάρτυρες, επιβεβαιώνοντας την ενεργοποίηση και τη δυσλειτουργία του ενδοθηλίου ακόμα και στους ασθενείς που βρίσκονται εκτός περιόδου ενεργού κρίσης. Αυξημένα βρέθηκαν επίσης τα επίπεδα CRP και SAA, αντικατοπτρίζοντας το φλεγμονώδη χαρακτήρα της νόσου. Η λήψη υδροξυουρίας πιθανά να βελτιώνει το βιολογικό προφίλ των ασθενών, καθώς στην αντίστοιχη ομάδα τα επίπεδα sICAM, sVCAM και sΤΜ βρέθηκα ελαττωμένα, αλλά όχι σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο, ενώ οι θεραπευτικού χαρακτήρα αφαιμάξεις δεν επέφεραν κάποια αλλαγή στην έκφραση των παραπάνω μορίων προσκόλλησης. Τέλος, τα επίπεδα των μορίων προσκόλλησης του ενδοθηλίου δε βρέθηκαν να συσχετίζονται με το βαθμό αναιμίας των ασθενών. Όπως και στους ασθενείς με Ν, έτσι και στους ασθενείς με ΕΜΑ παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων των μορίων προσκόλλησης του ενδοθηλίου στον ορό σε σχέση με τους υγιείς μάρτυρες. Επιπλέον, τόσο η CRP όσο και το SAA βρέθηκαν αυξημένα σε σχέση με τον υγιή πληθυσμό, ως αποτέλεσμα της χρόνιας φλεγμονής η οποία παρατηρείται σε αυτούς τους ασθενείς. Σε σχέση με τη θεραπεία, δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές στα επίπεδα των μορίων αυτών μεταξύ των ασθενών που λαμβάνουν υδροξυουρία και εκείνων που δεν υπόκεινται στην ίδια αγωγή, όπως επίσης δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στα επίπεδα των αντίστοιχων μορίων στους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε σπληνεκτομή. Τέλος, όπως και στους πάσχοντες από Ν, τα επίπεδα των μορίων προσκόλλησης του ενδοθηλίου δε βρέθηκαν να συσχετίζονται με το βαθμό αναιμίας των ασθενών. Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης επιβεβαιώνουν τη συμμετοχή του ενεργοποιημένου ενδοθηλίου στην παθοφυσιολογία της Ν, ενώ αποδεικνύουν ότι παρόμοιες παθοφυσιολογικές διαταραχές, οι οποίες έχουν ήδη περιγραφεί νωρίτερα στους ασθενείς με μείζονα μεσογειακή αναιμία, ισχύουν και για τους ασθενείς με ΕΜΑ.