Оқушылардың оқудағы қиындықтарының алдын алу және жеңу үшін педагог қызметінің аспектілері
Authors: МУРЗАЛИНОВА А.Ж. 
Published: October 2023

В статье обоснована востребованность в постпандемийный период процессов профилактики и преодоления затруднений учащихся в обучении, ввиду растущего числа таких учащихся, с одной стороны, и реформ обновленного содержания школьного образования, с другой стороны. При обосновании учитываются зарубежный и казахстанский исследовательский опыт и состояние образовательной практики в данном направлении. Проанализирована база данных опросных методов: фокус-группы и конверсационного интервью. По результатам анализа определены направления деятельности педагогов для профилактики и преодоления затруднений учащихся в обучении, предложен контент, принципы и методы его реализации, учитывающие физиологические, возрастные, психологические, когнитивные, социальные факторы низкой успеваемости и неуспеваемости. Данная деятельность рекомендована как командная, организуемая всеми участниками педагогического и ученического сообщества на основе коллективно-распределенной ответственности. Статья выполнена в рамках программно-целевого финансирования научно-технической программы OR 11465474 «Научные основы модернизации системы образования и науки» (2021-2023 гг., Национальная академия образования им. Ы. Алтынсарина). Авторская группа благодарит Министерство науки и высшего образования Республики Казахстан за предоставленную возможность опубликовать настоящую статью. Ключевые слова: постпандемийный период, затруднения в обучении, профилактика затруднений в обучении, преодоление затруднений в обучении, компетенция работы со слабоуспевающими учащимися, фокус-группа, конверсационное интервью, факторы низкой успеваемости и неуспеваемости, планирование, обучающе-восполняющий процесс.

Мақалада мұғалімнің жеке, жүйелік-белсенділік, пәндік нәтижелерге қол жеткізуді қамтамасыз ету- ге, үлгерімі төмен оқушылармен жұмысты ұйымдастыруға қатысты тиімді қызметі туралы ұсыныстар берілген. Мұғалімнің жеке жұмысын ғана емес, сонымен қатар білім алушылардың білімін, іскерлігін, құзыреттілігін толықтыру бойынша педагогикалық ұжымның жұмыс жүйесін көрсететін үлгерімі төмен білім алушымен жұмыс жоспары баяндалады. Төмен үлгерім мен үлгерімсіздіктің физиологиялық, жас, психологиялық, когнитивтік, әлеуметтік факторларын ескеру қажеттілігі қарастырылады. Өзін-өзі ұйымдастыру және өз бетінше жұмыс істеу қабілеті байқалады, толықтырушы оқыту өзектендіріледі. Аталмыш мақала Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы тарапынан 2021-2023 жж. жүзеге асырылатын OR 11465474 «Білім және ғылым жүйесін дамытудың ғылыми негіздері» зерттеуді бағдарламалық мақсатты қаржыландыру аясында дайындалды. Авторлық топ осы мақаланы жариялауға мүмкіндік бергені үшін Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігіне алғыс білдіреді. Түйін сөздер: пандемиядан кейінгі кезең, оқудағы қиындықтар, оқудағы қиындықтардың алдын алу, оқудағы қиындықтарды жеңу, үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс істеу құзыреттілігі, фокус-топ, конверсиялық сұхбат, төмен оқу үлгерімі мен үлгерімсіздік факторлары, жоспарлау, оқу процесін өтеу.

The article presents recommendations on the effective activity of the teacher regarding the achievement of personal, system-activity, subject results, the organization of work with underachieving students. The work plan with the underachievers is illustrated, which reflects not only the individual work of the teacher, but also the system of work of the teaching staff to replenish the knowledge, skills, competencies of students. The necessity of taking into account physiological, age, psychological, cognitive, social factors of low academic performance and academic failure is considered. The ability of self-organization and independent work is noted, replenishing training is updated. This article was prepared within the programme trust fund study OR 11465474 «Scientific foundations of modernization of the education system and science» (2021-2023, National Academy of Education named after Y.Altynsarin). The author’s group thanks the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan for the opportunity to publish this article. Keywords: the post-pandemic period, learning difficulties, prevention of learning difficulties, overcoming learning difficulties, competence to work with underachieving students, focus group, conversational interview, factors of low academic performance and underachievement, planning, learning and replenishing process.