Το αναπτυξιακό πλαίσιο του θρησκευτικού τουρισμού στην περιοχή της Δυτικής Θεσσαλίας
Authors: Λαχλάλι Λαρμπί-Παναγιώτης 
Published: September 2021

Από την αρχαιότητα ακόμη ο θρησκευτικός τουρισμός αποτελεί μία ιδιαίτερη μορφή τουρισμού, δηλαδή ένα ταξίδι σε χώρους θρησκευτικού ενδιαφέροντος και πολιτιστικής κληρονομιάς, με σκοπό την ικανοποίηση βαθύτερων θρησκευτικών και πνευματικών αναγκών. Στη σύγχρονη εποχή ο θρησκευτικός τουρισμός αποτελεί τμήμα του πολιτισμικού τουρισμού, ο οποίος, συνδυαζόμενος και με άλλες μορφές τουρισμού, συνδέεται άρρηκτα με τις έννοιες και τις πρακτικές της αειφορίας, καθώς και της περιφερειακής και ενδογενούς ανάπτυξης. Στην Ελλάδα ο θρησκευτικός τουρισμός αποτελεί έναν εξειδικευμένο στόχο της εγχώριας τουριστικής πολιτικής, καθώς εντάσσεται στους νευραλγικούς τομείς της τουριστικής οικονομίας. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η εξέταση των ευρύτερων θεματικών ενοτήτων που αφορούν στον θρησκευτικό τουρισμό στη Δυτική Θεσσαλία, αναφορικά με την αειφορία, την περιφερειακή και την ενδογενή ανάπτυξη, τόσο από την πλευρά της ζήτησης, όσο και από την πλευρά της προσφοράς του αντίστοιχου τουριστικού προϊόντος. Η διάρθρωση της παρούσας διδακτορικής διατριβής περιλαμβάνει: το πρώτο μέρος, το οποίο εστιάζει στη θεωρητική προσέγγιση του θέματος μέσω εκτενούς ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας, το δεύτερο μέρος, όπου παρατίθενται η μεθοδολογία, τα αποτελέσματα και ο σχολιασμός των αποτελεσμάτων και το τρίτο μέρος, στο οποίο περιλαμβάνεται η ανακεφαλαίωση, η καταγραφή των σημαντικότερων συμπερασμάτων και η υποβολή προτάσεων προς την επίτευξη της διασύνδεσης του θρησκευτικού τουρισμού στη Δυτική Θεσσαλία με την αειφορία και την περιφερειακή και ενδογενής ανάπτυξη. Η έρευνα της παρούσας διδακτορικής διατριβής βασίστηκε στη στατιστική επεξεργασία ερωτηματολογίων που δόθηκαν σε θρησκευτικούς τουρίστες της ευρύτερης περιφερειακής ενότητας της Δυτικής Θεσσαλίας, καθώς και σε παρόχους των τουριστικών υπηρεσιών της περιοχής. Η στατιστική επεξεργασία των ερωτηματολογίων υλοποιήθηκε μέσω του προγράμματος SPSS 20.0. Έγιναν έλεγχοι συσχετίσεων με τη μέθοδο του x2 και ANOVA και αξιοποιήθηκαν η μέθοδος της συμμετοχικής παρατήρησης και οι μέθοδοι περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής. Η διεξαγωγή της ανωτέρω έρευνας κατέδειξε ότι στην περιοχή της Δυτικής Θεσσαλίας δεν υπάρχει προσανατολισμένο σχέδιο ανάπτυξης της τουριστικής δραστηριότητας με έμφαση στον θρησκευτικό τουρισμό. Δεδομένου ότι η περιοχή της Δυτικής Θεσσαλίας αποτελεί μία από τις περιφέρειες της χώρας με τα χαμηλότερα ποσοστά ευημερίας, η έρευνα κατέδειξε ότι η αειφόρος ανάπτυξη μπορεί να αποτελέσει μία διαδικασία οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης και προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλλει ο θρησκευτικός τουρισμός. Επίσης από την παρούσα έρευνα προέκυψε ότι, η επιλογή των εν λόγω περιοχών από τους επισκέπτες, δεν πηγάζει μόνο από θρησκευτικά και προσκυνηματικά κίνητρα, αλλά και από το γεγονός ότι οι τόποι αυτοί έχουν αναδειχθεί σε τόπους παγκόσμιας κληρονομιάς. Η επιτόπια έρευνα με τους παρόχους του τουριστικού προϊόντος της περιοχής επισήμανε ότι η προβολή της περιοχής δεν γίνεται στοχευμένα και συλλογικά για όλη την Περιφέρεια της Δυτικής Θεσσαλίας, δεν υπάρχει δηλαδή ένα συλλογικό σχέδιο προβολής της περιοχής, η οποία μάλιστα αξιοποιώντας τον θρησκευτικό τουρισμό μπορεί να επεκτείνει την τουριστική περίοδο καθόλη τη διάρκεια του έτους. Ιδιαίτερο είναι επίσης το εύρημα ότι οι πάροχοι του θρησκευτικού τουρισμού στην περιοχή θεωρούν την Εκκλησία ως φορέα της ευρύτερης δράσης της ανάπτυξης της περιοχής, η οποία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πυλώνα ανάπτυξης. Επίσης κοινός τόπος των ερωτηθέντων παρόχων αποτέλεσε η άποψη ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα από τους εμπλεκόμενους φορείς για την προδιάθεση των ντόπιων απέναντι στους τουρίστες-προσκυνητές και να γίνει μια προσπάθεια αλλαγής της νοοτροπίας απέναντι στην ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού γενικότερα. Σε ένα γενικό πλαίσιο, η παρούσα έρευνα κατέδειξε ότι υπάρχουν περιθώρια διεύρυνσης της τουριστικής περιόδου στην περιοχή της Δυτικής Θεσσαλίας και ότι ο θρησκευτικός τουρισμός μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο στην ανάπτυξη της εν λόγω περιοχής, αλλά και στη διαμόρφωση αειφόρου τουριστικής και αναπτυξιακής κουλτούρας. Η εν λόγω διδακτορική έρευνα είναι εξέχουσας σημασίας καθώς συμβάλλει στην ανάδειξη σύγχρονων πολιτικών ανάπτυξης του εγχώριου τουριστικού προϊόντος, προκειμένου να επιτευχθεί η άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων, η προώθηση της ενδογενούς ανάπτυξης και η αειφορία. Ιδιαίτερα δε η περιοχή της Δυτικής Θεσσαλίας, αποτελεί μια περιοχή με αρκετές ιδιαιτερότητες καθώς από τη μια πλευρά συγκεντρώνει πολλά χαρακτηριστικά οικονομικής υπανάπτυξης, ενώ από την άλλη διαθέτει ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών, θρησκευτικών, φυσικών και ανθρώπινων πόρων, οι οποίοι μπορούν να αποτελέσουν τον αναπτυξιακό μοχλό για την ενίσχυσή της. Τέλος, το ζήτημα της διασύνδεσης του θρησκευτικού τουρισμού με την περιφερειακή και ενδογενή ανάπτυξη αποτελεί σήμερα ζήτημα μείζονος σημασίας, καθώς η έλευση της οικονομικής κρίσης πιθανόν να αποτελέσει έναυσμα για μια περιφερειακή σύγκλιση μέσω της μεταφοράς της οικονομική δραστηριότητας και του ανθρώπινου κεφαλαίου στις περιφέρειες και μακριά από τα μεγάλα αστικά και βιομηχανικά κέντρα, όπου ο εναλλακτικός τουρισμός και συγκεκριμένα ο θρησκευτικός τουρισμός μπορούν να αποτελέσουν βασικό αναπτυξιακό παράγοντα προς αυτήν την κατεύθυνση.