Υδρογεωλογικές συνθήκες της ευρύτερης περιοχής Ποταμιάς Ελασσόνας
Authors: Βασιλείου Ελένη 
Published: January 2014

Στην περιοχή της Ποταμιάς Ελασσόνας στη Θεσσαλία (107,75 km2), έχουν εντοπιστεί δυο λιγνιτικά κοιτάσματα συνολικών αποθεμάτων 187,5x106 tn (στο Δομένικο 167x106 tn και στο Αμούριο 20,5x106 tn) . Στη παρούσα διατριβή διερευνήθηκαν οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των υδατικών πόρων της περιοχής και της μελλοντικής λιγνιτικής εκμετάλλευσης. Για την εκτίμηση των επιδράσεων εφαρμόστηκαν διάφορες μέθοδοι (DRASTIC, SWOT analysis, μοντέλο DPSIR), καθώς και το γεωχημικό μοντέλο PHREEQC, μέσω των οποίων έγινε αξιολόγηση όλων των δεδομένων (γεωλογικών, υδρογεωλογικών, μετεωρολογικών, υδρολογικών, υδροδυναμικών, υδροχημικών και περιβαλλοντικών). Η περιοχή καλύπτεται από τεταρτογενείς και νεογενείς αποθέσεις, των οποίων η υδροπερατότητα διαφοροποιείται στο χώρο. Υπάρχει πλούσια τροφοδοσία των υπόγειων νερών από (κατεισδύσεις, διηθήσεις ποταμών και χειμάρρων και πλευρικές μεταγγίσεις από καρστικούς όγκους). Υπάρχει πλούσια επιφανειακή απορροή, δύο μεγάλες πηγές εντοπίζονται στη λεκάνη, μια καρστική στο Κεφαλόβρυσο (40x106 m3/year), βόρεια της λεκάνης και μια στις προσχώσεις, στα κεντρικά, αυτή του Αμουρίου (13x106 m3/year), ενώ τη λεκάνη διασχίζει ο Τιταρήσιος (109 x106 m3/year), ο οποίος σχηματίζεται από τη συμβολή του Βούλγαρη και του Ελασσονίτικου. Στην περιοχή του λιγνιτικού πεδίου Δομένικου, αναπτύσσεται ένας υπερκείμενος των λιγνιτών ελεύθερος υδροφόρος, όχι ιδιαίτερης δυναμικότητας και ένας υπό πίεση υδροφόρος υποκείμενος των λιγνιτών. Η εκμετάλλευση του κοιτάσματος απαιτεί την πλήρη αποστράγγιση του υπερκείμενου υδροφόρου, αλλά δεν αναμένεται να αντιμετωπιστούν αλλά σοβαρά προβλήματα πέραν των αντλήσεων κατά την εξόρυξη. Απαιτείται όμως ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά τις υδροστατικές πιέσεις του υπό πίεση υδροφόρου στον πυθμένα του ορυχείου. Αντιθέτως το μικρότερο κοίτασμα Αμουρίου, είναι πολύ πιθανόν να μην αξιοποιηθεί, λόγω των υδρογεωλογικών και υδρολογικών συνθηκών της περιοχής. Ο Τιταρήσιος ποταμός διασχίζει το λιγνιτικό πεδίο, με αποτέλεσμα να απαιτείται εκτροπή του, καθιστώντας το κόστος εκμετάλλευσης του κοιτάσματος απαγορευτικό. Παράλληλα η πλούσια υδροφορία εκατέρωθεν του ποταμού λόγω των διηθήσεων του, θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα αντλήσεων και σταθερότητας πρανών κατά την εξόρυξη, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με τις υψηλές παροχές που εμφανίζει ο υπό πίεση υδροφόρος. Λόγω αυτών των ιδιαίτερων συνθηκών το κοίτασμα Αμουρίου δεν κρίνεται οικονομικά εκμεταλλεύσιμο. Η ποιότητα των νερών (επιφανειακών και υπόγειων) είναι καλή. Στην περιοχή δεν εμφανίζονται υψηλές τιμές νιτρικών, παρόλη την εκτεταμένη αγροτική δραστηριότητα. Η εφαρμογή του γεωχημικού μοντέλου έδειξε ότι θα υπάρξει πιθανή υποβάθμιση της ποιότητας των υπόγειων νερών με την έναρξη της εκμετάλλευσης. Επίσης η ιδιοτρωτότητα του υδροφόρεα στα νότια της περιοχής , εμφανίζεται υψηλότερη σε σχέση με τις υπόλοιπες ζώνες και σε συνδυασμό με την πιεζομετρία καθιστά την υποβάθμιση των νερών πιθανό σενάριο. Η μεταλλευτική δραστηριότητα θα επιφέρει σημαντικές περιβαλλοντικές αλλαγές στην λεκάνη Ποταμιάς και ιδιαίτερα στο υδατικό καθεστώς της. Η εφαρμογή της SWOT analysis και το μοντέλου DPSIR έδειξαν ότι αδυναμίες της περιοχής μπορούν με τις σωστές αποκρίσεις να γίνουν ευκαιρίες ανάπτυξης και να ελαχιστοποιήσουν τις επιδράσεις αλλά και να περιορίσουν τους κινδύνους.