Μελέτη της επίδρασης του λίπους και του σιδήρου στη βιοδραστικότητα αφεψημάτων τσαγιού
Authors: Κουτελιδάκης Αντώνιος 
Published: January 2014

Το τσάι είναι το δεύτερο σε κατανάλωση ποτό παγκοσμίως, μετά το νερό, ενώ πληθώρα κλινικών και επιδημιολογικών μελετών καταδεικνύει τις σημαντικές ευεργετικές δράσεις του εντός του οργανισμού. Αν και η βιοδραστικότητα του τσαγιού έχει μελετηθεί εκτενώς, υπάρχει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον για τη διερεύνηση του ρόλου διαφόρων διατροφικών παραγόντων οι οποίοι δύναται να επηρεάζουν τους μηχανισμούς βιοπροσβασιμότητας και βιοδιαθεσιμότητας των συστατικών του με συνέπεια την τροποποίηση των βιολογικών του δράσεων. Οι κύριοι στόχοι της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν: • Η διερεύνηση της βιοδραστικότητας του τσαγιού με χρήση βιοχημικών δεικτών που σχετίζονται με την αντιοξειδωτική του ικανότητα, το λιπιδαιμικό προφίλ, τη φλεγμονή και την έκφραση γονιδίων που εμπλέκονται στις καρδιαγγειακές παθήσεις. • Η διερεύνηση της επίδρασης δύο διατροφικών παραγόντων, συγκεκριμένα του σιδήρου και του λίπους, στην βιοδραστικότητα του τσαγιού. Για την επίτευξη των στόχων της μελέτης, ο πειραματικός σχεδιασμός περιλάμβανε διατύπωση επιμέρους ερευνητικών υποθέσεων και πολλαπλές προσεγγίσεις in vitro σε ιστούς ζώων, in vivo σε ζώα, και κλινικές μελέτες. Συγκεκριμένα τα πειράματα που έλαβαν χώρα ήταν τα ακόλουθα: Α) Μέτρηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας του τσαγιού in vitro. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το εκχύλισμα του ενισχυμένου με κατεχίνες πράσινου τσαγιού εμφάνισε μεγαλύτερη αντιοξειδωτική ικανότητα (μέθοδοι Ferric Reducing Antioxidant Power (FRAP) και Oxygen Radical Absorbance Capacity (ORAC)) και μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ολικά φαινολικά (μέθοδος FOLIN) σε σχέση με το απλό πράσινο και το μαύρο τσάι. Το ενισχυμένο με κατεχίνες πράσινο τσάι χρησιμοποιήθηκε σε μία εκ των κλινικών μελετών που ακολούθησαν. Β) Κλινική μελέτη για την μέτρηση της περιεκτικότητας του πλάσματος σε φαινολικά συστατικά μετά την κατανάλωση τσαγιού ή μίγματος τσαγιού και σιδήρου. Παρατηρήθηκε με χρήση χρωματογραφίας υψηλής απόδοσης (High Performance Liquid Chromatography (HPLC)) ότι 30, 45 και 90 λεπτά μετά την κατανάλωση του τσαγιού εμφανίστηκαν περισσότερα φαινολικά συστατικά και σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σε σύγκριση με την κατανάλωση του μίγματος τσαγιού με σίδηρο. 2 Μία πιθανή εξήγηση είναι η παρεμπόδιση της απορρόφησης των πολυφαινολών ως αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων τους με το σίδηρο εντός του εντερικού σωλήνος. Γ) Μελέτη της αντιοξειδωτικής ικανότητας που προκύπτει από την κατανάλωση του τσαγιού στο παχύ έντερο ζώων, παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων σιδήρου που προέκυψαν από in vitro πέψη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ιστοί των ζώων που ελάμβαναν τα αφεψήματα τσαγιού είχαν υψηλότερη αντιοξειδωτική ικανότητα από τα ζώα της ομάδας ελέγχου, ενώ εμφάνισαν μικρότερη ευαισθησία στην οξείδωση που προκλήθηκε από την επώαση με σίδηρο. Τα αποτελέσματα του πειράματος αυτού καταδεικνύουν ότι μια δίαιτα υψηλής αντιοξειδωτικής ικανότητας δύναται να προστατεύει το παχύ έντερο από τις πιθανές οξειδωτικές δράσεις του μη απορροφημένου σιδήρου. Δ) Μελέτη σε ζώα της επίδρασης της κατανάλωσης τσαγιού και δίαιτας που είναι υψηλή σε λίπος και σίδηρο στην αντιοξειδωτική ικανότητα και στην έκφραση επιλεγμένων γονιδίων (catalase, c-jun, c-fos, c-myc, mapk-1, NF-kB και NADPHoxidase) των ιστών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το τσάι δεν επηρέασε την αντιοξειδωτική ικανότητα στο πλάσμα, αλλά την αύξησε στους ιστούς καρδιάς, αορτής και δωδεκαδακτύλου εντός της κανονικής δίαιτας, ενώ εντός της λιπαρής δίαιτας η αντιοξειδωτική ικανότητα όλων των οργάνων δεν επηρεάστηκε. Ο γαλακτικός σίδηρος μείωσε την αντιοξειδωτική ικανότητα στο ήπαρ, ενώ την αύξησε στο παχύ έντερο. Τα γονίδια mapk-1 και NF-kB εμφάνισαν αξιοσημείωτες διαφοροποιήσεις στην έκφραση τους ανάμεσα στα δείγματα της καρδιάς. Αυτά τα αποτελέσματα προτείνουν ότι η βιοδραστικότητα του τσαγιού είναι πιθανό να επηρεάζεται από την παρουσία σιδήρου και λίπους εντός της δίαιτας. Ε) Κλινική μελέτη της επίδρασης της κατανάλωσης τσαγιού και γεύματος που περιέχει λίπος και σίδηρο σε βιοδείκτες που σχετίζονται με τις καρδιαγγειακές παθήσεις (αντιοξειδωτική ικανότητα, λιπίδια, C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, ουρικό οξύ, παγκρεατική λιπάση και γλυκόζη) σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο. Τα αποτελέσματα έδειξαν αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας του πλάσματος 1,5 h μετά την κατανάλωση πρωινού γεύματος παρουσία τσαγιού, αλλά όχι μετά την κατανάλωση του παρουσία τσαγιού με σίδηρο ή νερού. Επίσης, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των τριγλυκεριδίων του ορού 3 h μετά την κατανάλωση του γεύματος με νερό, αλλά όχι όταν αυτό καταναλώθηκε με τσάι. Τα αποτελέσματα αυτά προτείνουν ότι το τσάι δύναται να εμφανίσει μεταγευματική βιοδραστικότητα βελτιώνοντας την αντιοξειδωτική κατάσταση του πλάσματος και επηρεάζοντας το ρυθμό αύξησης των 3 λιπιδίων. Η παρουσία του σιδήρου φαίνεται ότι παρεμποδίζει την αύξηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας στο πλάσμα. Η έρευνα που παρουσιάζεται στην παρούσα διατριβή είναι μέρος συντονισμένων προσπαθειών που διαφωτίζουν την επίδραση διατροφικών παραγόντων όπως ο σίδηρος και το λίπος στη βιοδραστικότητα του τσαγιού. Τα αποτελέσματα της μελέτης προτείνουν ότι ο σίδηρος και το λίπος δύναται να αλληλεπιδρούν με τα συστατικά του τσαγιού μέσω πολύπλοκων μηχανισμών που οδηγούν σε αλλαγές στη βιοδραστικότητα του. Επιπρόσθετα, η μελλοντική μελέτη της βιοδραστικότητας του τσαγιού θα μπορούσε να εστιαστεί όχι μόνο στις αντιοξειδωτικές ιδιότητες των συστατικών του, αλλά και στην επίδραση τους επί συγκεκριμένων μοριακών στόχων και βιοχημικών μονοπατιών που επηρεάζουν βιοδείκτες σχετιζόμενους με τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τον καρκίνο. Επιπρόσθετη έρευνα θα συντελούσε στην καλύτερη κατανόηση των πολυπαραγοντικών αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στους διατροφικούς παράγοντες και στις πολυφαινόλες του τσαγιού καθώς και στη διεύρυνση της γνώσης σχετικά με τη βιοδραστικότητα του τσαγιού σε συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις.