Serious games for teaching and learning computer programming
Authors: Μαλλιαράκης Χρήστος 
Published: September 2021

Η εκμάθηση του προγραμματισμού Η/Υ έχει δημιουργήσει διαχρονικά πολλές δυσκολίες στους μαθητές όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων. Πολλές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις έχουν προταθεί στο πέρασμα των ετών, αλλά καμία δε φαίνεται να καλύπτει τις σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες και τάσεις. Από την άλλη πλευρά, οι μαθητές της νέας γενιάς χρησιμοποιούν τους υπολογιστές ολοένα και περισσότερο για να παίζουν παιχνίδια και να πλοηγούνται στο διαδίκτυο. Με βάση αυτήν την τάση ορισμένοι ερευνητές αναφέρουν πως αυτή η οπτική χρήσης των υπολογιστών πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη για τον τρόπο εκπαίδευσης των νέων μαθητών. Προς αυτήν την κατεύθυνση, στοχεύουμε σε αυτήν τη διατριβή να ερευνήσουμε τα εκπαιδευτικά παιχνίδια που αναπτύχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν στον τομέα του προγραμματισμού Η/Υ και να αξιολογήσουμε σε ποιο βαθμό αντιμετωπίζουν τις προαναφερθείσες δυσκολίες. Οι σχετικές εργασίες που περιγράφονται αναλυτικά στη διατριβή περιλαμβάνουν ένα πλήθος παιχνιδιών που έχουν αναπτυχθεί για την εκπλήρωση αυτών των στόχων. Ωστόσο, αν και φαίνονται ιδιαίτερα αξιόλογα παραδείγματα, υστερούν σε χαρακτηριστικά που επιτρέπουν την πετυχημένη υποστήριξη της εκμάθησης του προγραμματισμού, αδυνατώντας να αντιμετωπίσουν την πλειονότητα των προβλημάτων. Για αυτό το σκοπό, προτείνουμε ένα νέο Μαζικά Πολυχρηστικό Διαδικτυακό Παιχνίδι Ρόλων (MMORPG) με την ονομασία CMX, που περιλαμβάνει τα θετικά χαρακτηριστικά των αντίστοιχων εκπαιδευτικών παιχνιδιών και ενσωματώνει στοιχεία που απουσιάζουν στα υφιστάμενα παιχνίδια, φέρνοντας στο προσκήνιο μία νέα γενιά εκπαιδευτικών παιχνιδιών. Στη συνέχεια της διατριβής γίνεται ανάλυση των εκπαιδευτικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών του CMX και παρουσιάζεται ένα νέο πλαίσιο σχεδίασης, λαμβάνοντας υπόψη και αντίστοιχα πλαίσια για την σχεδίαση εκπαιδευτικών παιχνιδιών. Επιπρόσθετα, έχει δημιουργηθεί και παρουσιάζεται ένα πλαίσιο για την ανάλυση των εκπαιδευτικών δεδομένων που παράγονται κατά τη διδασκαλία και την εκμάθηση του προγραμματισμού. Δεδομένου ότι τα παιχνίδια που ανήκουν στην κατηγορία των MMORPG απαιτούν σημαντικές ποσότητες υπολογιστικών πόρων, όπως το εύρος ζώνης, μνήμη RAM και την ικανότητα της CPU για την υποστήριξη της μάθησης, μια νέα μεθοδολογία προτείνεται για την εποπτεία και τη βελτιστοποίηση της εξισορρόπησης φόρτου και της διαχείρισης πόρων, έτσι ώστε να προβλέπονται οι απαραίτητοι πόροι που θα δεσμευτούν για την ορθή εκτέλεση και λειτουργία του εκπαιδευτικού MMORPG. Τέλος, η αποτελεσματικότητα του CMX ως εκπαιδευτικό εργαλείο για τη διδασκαλία και την εκμάθηση του προγραμματισμού αξιολογήθηκε μέσα από έρευνες με προπτυχιακούς φοιτητές. Οι φοιτητές αξιολόγησαν διάφορες πτυχές του CMX συμπληρώνοντας ένα ερωτηματολόγιο βασισμένο στο πλαίσιο αξιολόγησης το οποίο ήταν σύμφωνο με τους στόχους του αρχικού πλαισίου σχεδίασης. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως η πλειοψηφία των φοιτητών βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στον προγραμματισμό, ψυχαγωγήθηκαν παίζοντας το παιχνίδι ενώ παράλληλα μάθαιναν και αισθάνθηκαν ότι είχαν κίνητρο να συνεχίσουν βασισμένοι στο σενάριο του παιχνιδιού και στην ποικιλία των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται. Οι μαθητές δήλωσαν επίσης πως θα επιθυμούσαν να ξαναχρησιμοποιήσουν το CMX στο μέλλον για να μάθουν πρόσθετες έννοιες του προγραμματισμού. Τα θετικά αποτελέσματα αυτών των ερευνών ανοίγουν το δρόμο για να χρησιμοποιηθεί το CMX ως εκπαιδευτικό εργαλείο και να επεκταθούν οι λειτουργίες του παιχνιδιού προκειμένου να αυξήσουν περαιτέρω τις επιδόσεις τους οι μαθητές και να υποστηριχτούν οι καθηγητές στη διαδικασία της διδασκαλίας. Η εργασία, επίσης, προσφέρει στους σχεδιαστές παιχνιδιών και τους εκπαιδευτικούς μεθοδολογικά και εμπειρικά αποτελέσματα για τη μάθηση που είναι βασισμένη στο παιχνίδι σε έναν δύσκολο τομέα, όπως είναι η εκμάθηση του προγραμματισμού. Το πλαίσιο σχεδίασης και το πλαίσιο αξιολόγησης που παρουσιάζονται βασίζονται σε γενικές αρχές προκειμένου να μπορούν εύκολα να προσαρμοστούν και να επεκταθούν για τη σχεδίαση και την αξιολόγηση εκπαιδευτικών παιχνιδιών σε άλλους τομείς.