Η γαλλική σχολή καλογραιών Αγίου Ιωσήφ της Εμφανίσεως στον Πειραιά (1859-1940)
Authors: Λιανού Ιωάννα 
Published: September 2021

Στη συγκεκριμένη διδακτορική διατριβή παρουσιάζεται η πορεία ενσωμάτωσης ενός γαλλικού καθολικού σχολείου (Ecole des Soeurs de Saint Joseph de l’ Apparition) σε μια εμπορική πόλη της Ελλάδας (Πειραιάς) κατά τη χρονική περίοδο 1859-1940.Αφενός, στόχος είναι να αναδειχτεί ο βαθμός αλληλεπίδρασης μεταξύ σχολείου και πειραϊκής κοινωνίας κατά την εξεταζόμενη περίοδο 1859-1940 καθώς και τα αποτελέσματα της αλληλεπίδρασης αυτής στην εκπαιδευτική και κοινωνική πραγματικότητα της πόλης του Πειραιά. Αφετέρου, επιδιώκεται η ανάδειξη της φυσιογνωμίας του σχολείου, όπως διαμορφώνεται από την παράλληλη επίδραση της γαλλικής και της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, του ανατολικού και δυτικού δόγματος , από τις αντιλήψεις για τον κοινωνικό ρόλο της γυναίκας και την πολιτική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα της πόλης του Πειραιά.Η ερευνητική διαδικασία στηρίχτηκε σε συνδυασμό μεθόδων, όπως η αρχειακή έρευνα, η βιβλιογραφική μελέτη, η ανάλυση περιεχομένου, η έμμεση παρατήρηση και η ημιδομημένη συνέντευξη.Η διατριβή διαρθρώνεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο παρουσιάζονται τα εκπαιδευτικά συστήματα και οι παιδαγωγικές κατευθύνσεις Ελλάδας και Γαλλίας, οι νόμοι από τους οποίους διέπονται, η εκπαιδευτική δομή και η κοινωνική αντανάκλασή τους κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και μέχρι την ίδρυση της Σχολής “Jeanne d’ Arc” στον Πειραιά. Παρουσιάζεται η εκπαίδευση θηλέων Ελλάδας και Γαλλίας στο ίδιο χρονικό πλαίσιο και ο έμφυλος προσανατολισμός της σε σχέση με την πολιτισμικά διαμορφωμένη εικόνα της γυναίκας στις δύο χώρες, ενώ γίνεται ιδιαίτερη Στη συγκεκριμένη διδακτορική διατριβή παρουσιάζεται η πορεία ενσωμάτωσης ενός γαλλικού καθολικού σχολείου (Ecole des Soeurs de Saint Joseph de l’ Apparition) σε μια εμπορική πόλη της Ελλάδας (Πειραιάς) κατά τη χρονική περίοδο 1859-1940.Αφενός, στόχος είναι να αναδειχτεί ο βαθμός αλληλεπίδρασης μεταξύ σχολείου και πειραϊκής κοινωνίας κατά την εξεταζόμενη περίοδο 1859-1940 καθώς και τα αποτελέσματα της αλληλεπίδρασης αυτής στην εκπαιδευτική και κοινωνική πραγματικότητα της πόλης του Πειραιά. Αφετέρου, επιδιώκεται η ανάδειξη της φυσιογνωμίας του σχολείου, όπως διαμορφώνεται από την παράλληλη επίδραση της γαλλικής και της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, του ανατολικού και δυτικού δόγματος , από τις αντιλήψεις για τον κοινωνικό ρόλο της γυναίκας και την πολιτική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα της πόλης του Πειραιά.Η ερευνητική διαδικασία στηρίχτηκε σε συνδυασμό μεθόδων, όπως η αρχειακή έρευνα, η βιβλιογραφική μελέτη, η ανάλυση περιεχομένου, η έμμεση παρατήρηση και η ημιδομημένη συνέντευξη.Η διατριβή διαρθρώνεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο παρουσιάζονται τα εκπαιδευτικά συστήματα και οι παιδαγωγικές κατευθύνσεις Ελλάδας και Γαλλίας, οι νόμοι από τους οποίους διέπονται, η εκπαιδευτική δομή και η κοινωνική αντανάκλασή τους κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και μέχρι την ίδρυση της Σχολής “Jeanne d’ Arc” στον Πειραιά. Παρουσιάζεται η εκπαίδευση θηλέων Ελλάδας και Γαλλίας στο ίδιο χρονικό πλαίσιο και ο έμφυλος προσανατολισμός της σε σχέση με την πολιτισμικά διαμορφωμένη εικόνα της γυναίκας στις δύο χώρες, ενώ γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο ζήτημα της εκκλησιαστικής εμπλοκής στην εκπαίδευση κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Στην προσπάθεια ανάδειξης του ευρύτερου πλαισίου λειτουργίας της Σχολής των Αδελφών του Αγίου Ιωσήφ στον Πειραιά, παρουσιάζεται το νομικό καθεστώς λειτουργίας των ξένων σχολείων και ιδιαίτερα των γαλλικών, οι σχέσεις τους με το γαλλικό και το ελληνικό κράτος, η διοίκηση και η οικονομική τους συντήρηση, καθώς και η σχέση τους με το θρησκευτικό προσηλυτισμό και την πολιτική προπαγάνδα.Στο δεύτερο μέρος γίνεται αναφορά στις αρχές του Τάγματος των Αδελφών του Αγίου Ιωσήφ της Εμφανίσεως και στην πορεία δράσης των σχολείων του στο χώρο του ελληνισμού. Παρουσιάζονται τα κοινωνικοοικονομικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά του Πειραιά, η σύνθεση του πληθυσμού και η εκπαίδευσή του, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη θέση της γαλλικής γλώσσας στην οικονομική και κοινωνική ζωή της πόλης. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η δομή, οργάνωση και λειτουργία του σχολείου, καθώς και τα ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα που ορίζουν τη φυσιογνωμία του.Η πορεία της έρευνας καταλήγει συμπερασματικά στο ότι το Σχολείο των Αδελφών του Αγίου Ιωσήφ της Εμφανίσεως τον Πειραιά δέχεται από την κοινωνία στην οποία λειτουργεί επιδράσεις εντονότερες από αυτές που το ίδιο ασκεί. Στην πορεία των χρόνων, το πολιτιστικό και μορφωτικό στοιχείο της φυσιογνωμίας του υπερισχύουν του θρησκευτικού, ενώ ο πολυταξικός, πολυθρησκευτικός και πολυεθνοτικός χαρακτήρας που παρουσιάζει κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, το αναδεικνύουν ως μια μικρογραφία του Πειραιά της εποχής αυτής.