КОМПЬЮТЕРЛІК СУДРОАУДАРМА ЖҮЙЕСІ ҮШІН АНИМАЦИЯЛЫҚ КЕЙІПКЕРДІҚҰРУ
Authors: Nurgazina D.M. , Kudubayeva S.A. , Bekbauova A.U. 
Published: May 2024

The article explores the diversity of sign languages using 3D avatars in the context of deaf translation. The research aims to develop algorithms and a 3D avatar based on the visual characteristics of sign language. Special attention is given to the formalization of algorithms and the development of code for 3D avatars, serving as visual demonstrators in sign language translation. Differences between post-Soviet languages using Russian sign language and Kazakhstan, which employs its sign language, are analyzed. The results of the research on the 3D avatar for Turkish sign language are presented, including code development and efficiency evaluation, considering the possibility of algorithm formalization. The research methodology involves analyzing and comparing Kazakh sign language with Turkish attempts or the potential adoption of the Latin script in Kazakhstan. Using a Turkish 3D demonstrator, an animated character model has been created for a computerized sign language translation system into Kazakh Sign Language. The creation of the model utilized the cross-platform graphical package Unity3D. The concluding part emphasizes the significance of such innovations in sign language and their potential application in improving communication for individuals with hearing impairments.

Бұл мақала сурдоаударма контекстінде 3D аватарларын қолданатын ым тілдерінің әртүрлілігін зерттейді. Зерттеудің мақсаты –ым тілінің визуалды ерекшеліктеріне негізделген алгоритмдер мен 3D аватарын жасау. Алгоритмдерді ресімдеуге және сурдоаудармада көрнекі демонстранттар ретінде қызметететін 3D аватарларына арналған кодты әзірлеуге ерекше назар аударылады. Орыс ым тілін қолданатынпосткеңестік тілдер мен өз ым тілін қолданатын Қазақстан арасындағы айырмашылықтар талданады. Мақалада түрік ым тіліне арналған 3D аватарын зерттеу нәтижелері, оның ішінде алгоритмдерді формализациялау мүмкіндігін ескере отырып, кодты әзірлеу және өнімділікті бағалау берілген. Зерттеу әдісі ретінде қазақ ым тілін түрік тілімен немесе Қазақстанда латын әліпбиін енгізу мүмкіндігімен салыстыру және талдау негізге алынды. Түрік 3D демонстраторының көмегімен қазақ ым тіліне арналған компьютерлік сурдоаударма жүйесі үшін анимациялық кейіпкердің үлгісі жасалды, модельді құру үшін Unity3D графикалық пакеті пайдаланылды. Қорытынды бөлімде ым тіліндегі осындай инновациялардың маңыздылығы және олардың есту қабілеті нашар адамдар үшін коммуникацияны жақсартудағы әлеуетті қолданбалары көрсетіледі.

В статье исследуется разнообразие жестовых языков с использованием 3D-аватаров в контексте сурдоперевода. Целью исследования является разработка алгоритмов и 3D-аватарана основе визуальных особенностей жестового языка. Особое внимание уделяется формализации алгоритмов и разработке кода для 3D-аватаров, которые служат визуальными демонстраторами в переводе жестового языка. Проанализированы различия между постсоветскими языками, использующими русский жестовый язык, и Казахстаном, который использует свой жестовый язык. В статье представлены результаты исследования 3D-аватара для турецкого жестового языка, включая разработку кода и оценку эффективности, с учетом возможности формализации алгоритмов. Как метод исследования в основу взят анализ и сравнение казахского жестового языка с турецким, попытками или возможностью внедрения латиницы в Казахстане. С помощью турецкого 3D-демонстратора создана модель анимированного персонажадля системы компьютерного сурдоперевода под казахский жестовый язык. Для создания модели были использованы кроссплатформенный графический пакет Unity3D. Заключительная часть подчеркивает важность таких инноваций в области жестового языка и их потенциальное применение в улучшении коммуникации для лиц с нарушениями слуха.