H επίδραση της ενσυναίσθησης, της συναισθηματικής νοημοσύνης και της ενσυνειδητότητας στην ψυχική ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης
Authors: Τσάλτα Θεοδώρα-Εμμανουέλα 
Published: November 2024

H Θετική Ψυχολογία αποτελεί έναν σχετικά νέο κλάδο της επιστήμης της ψυχολογίας. Η ψυχολογία απομακρύνεται από τη μονοδιάστατη επικέντρωση της στη θεραπεία της ψυχικής νόσου και στρέφεται στην ανάπτυξη του ατόμου και στην ενδυνάμωση των θετικών διαστάσεών του. Στα θετικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων συγκαταλέγεται η ψυχική ανθεκτικότητα. Η ψυχική ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον των ερευνητών τα τελευταία χρόνια. Αν και οι ερευνητές έχουν ασχοληθεί με την ψυχική ανθεκτικότητα και τους παράγοντες κινδύνου και ενίσχυσής της στους εκπαιδευτικούς, τα ευρήματα είναι περιορισμένα ως προς την ανάπτυξη παρεμβάσεων ενδυνάμωσης της ψυχικής ανθεκτικότητας των εκπαιδευτικών. Η παρούσα έρευνα αποσκοπεί στoν σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας μιας διαδικτυακής παρέμβασης Θετικής Ψυχολογίας για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης, της συναισθηματικής νοημοσύνης, της ενσυνειδητότητας και της ψυχικής ανθεκτικότητας σε εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Το δείγμα αποτέλεσαν 305 εν ενεργεία εκπαιδευτικοί (247 γυναίκες και 58 άντρες) Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, από τους οποίους 152 εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στην ομάδα παρέμβασης και οι υπόλοιποι 153 στην ομάδα ελέγχου. Η παρέμβαση εφαρμόστηκε σε 6 εβδομαδιαίες συναντήσεις των 120 λεπτών. Το πρόγραμμα παρέμβασης περιλάμβανε βιωματικές δραστηριότητες που στόχευαν στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων της ενσυναίσθησης, της συναισθηματικής νοημοσύνης, της ενσυνειδητότητας και της ψυχικής ανθεκτικότητας. Οι εκπαιδευτικοί της ομάδας παρέμβασης συμμετείχαν στο πρόγραμμα και στη συμπλήρωση των ψυχομετρικών εργαλείων σε τρεις διαφορετικούς χρόνους, πριν, μετά την εφαρμογή της παρέμβασης, καθώς και δύο μήνες μετά την ολοκλήρωσή της στην επαναληπτική (follow-up) μέτρηση, ενώ οι εκπαιδευτικοί της ομάδας ελέγχου συμπλήρωσαν μόνο τα ψυχομετρικά εργαλεία σε τρεις διαφορετικούς χρόνους. Τα ψυχομετρικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: (1) η Κλίμακα Ψυχικής Ανθεκτικότητας των Connor και Davidson (CD-RISC), (2) η Κλίμακα Διαπροσωπικής Ανταπόκρισης (Interpersonal Reactivity Index - IRI), (3) το Ερωτηματολόγιο Συναισθηματικής Νοημοσύνης ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας (TEIQue-SF) και (4) η Κλίμακα Ενσυνειδητότητας Προσοχής και Επίγνωσης (MAAS). Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην παρέμβαση Θετικής Ψυχολογίας σημείωσαν στατιστικά σημαντική αύξηση, συγκριτικά με τους εκπαιδευτικούς της ομάδας ελέγχου, στα επίπεδα της ενσυναίσθησης, της συναισθηματικής νοημοσύνης, της ενσυνειδητότητας και της ψυχικής ανθεκτικότητας. Αντίθετα, τα μέλη της ομάδας ελέγχου δεν ανέφεραν μεταβολές στις μεταβλητές αυτές. Σημαντικό εύρημα αποτελεί η διατήρηση των θετικών αλλαγών δύο μήνες μετά το πέρας της παρέμβασης. Συμπερασματικά, η παρούσα έρευνα δείχνει την αποτελεσματικότητα μιας παρέμβασης Θετικής Ψυχολογίας στην ψυχική ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών, εμπλουτίζοντας με αυτό τον τρόπο την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Τα ευρήματα της έρευνας έχουν σημαντικές θεωρητικές και πρακτικές εφαρμογές.