Badania nad aklimatyzacją i wykorzystaniem barszczu Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi Manden) jako rośliny pastewnej
Authors: Lutyńska Regina 
Published: October 2024

Nasiona Heracleum sosnowskyi kiełkują wiosną po przejściu procesu stratyfikacji (w okresie zimowym).Wzrost sadzonek może być utrudniony przez zbyt głęboki siew lub tworzenie się skorupy na powierzchni gleby. Zachwaszczenie plantacji może często hamować wzrost roślin, szczególnie w okresie formowania się rozety liści (kwiecień - maj). Początkowo wzrost Heracleum jest powolny, ale od połowy lata staje się intensywny.W pierwszym roku wegetacji można uzyskać tylko jeden pokos, który wykonuje się pod koniec września. Plon świeżej masy wynosi 24-80 ton z hektara, co odpowiada 3-9,2 tonom suchej masy.Formacja influorescencji rozwija się głównie w drugim roku, ale także w trzecim, a nawet później. Dzieje się to w połowie czerwca i wskazuje na optymalny czas na pierwszy pokos w drugim i kolejnych latach wegetacji. Drugi pokos wykonuje się pod koniec września.W drugim roku uprawy poletko doświadczalne dało plon 190-277 ton świeżej masy z hektara (dwa zbiory razem), co odpowiada 26-31 tonom suchej masy. Duża plantacja dała odpowiednio 88-145 ton lub 10-17 ton. Niższy plon na dużej plantacji spowodowany był głównie zbyt niskim wskaźnikiem siewek i opóźnionym terminem odchwaszczania.W ciągu 6 lat eksploatacji plantacji Heracleum na glebie brunatnej, przy niezmienionym poziomie nawożenia NPK i kwasowości gleby pH 5,7 - pH 6,7, stwierdzono, że poziom Mg pozostał stabilny, poziomy P i K, a także mikroelementów wykazywały niewielkie wahania. Potwierdzono, że niska aktywność biologiczna gleby obserwowana w pierwszych 4 latach uprawy, wzrosła później.Zielonka z roślin Heracleum sosnowskyi zawiera średnio 12% suchej masy. W 1 kg suchej masy znajduje się: 180 g surowego białka surowego, 38,5 g tłuszczu surowego, 174 g włókna surowego, 467 g ekstrahowalnych związków bezazotowych, 24 g Ca, 3,4 g P i 8 g Mg.Zielonkę można kisić oddzielnie lub jako składnik dodawać do materiałów trudno kiszonych, w tym słomy zbożowej.Kiszona ma średnio 14,7% suchej masy. W 1 kg suchej masy kiszonki można znaleźć: 140 g białka surowego, 60 g tłuszczu surowego, 180 g włókna surowego, 457 g ekstrahowalnych związków bezazotowych, 15 g Ca, 4 g P i 4 g Mg.Pasze z Heracleum sosnowskyi są chętnie przyjmowane przez bydło i owce. Procentowa strawność materii organicznej zielonki i kiszonki jest wysoka i przewyższa inne świeże i kiszone pasze.W 1 kg suchej masy zielonki znajduje się średnio 6,90 MJ (1,16 OU), w 1 kg suchej masy kiszonki znajduje się 6,34 MJ (1,14 OU) energii netto dla przeżuwaczy. Stężenie to jest znacznie wyższe niż w innych stosowanych zielonkach lub kiszonkach.Zawartość białka strawnego w 1 kg suchej masy wynosi 160 g w zielonce i 125 g w kiszonce.Rośliny Heracleum sosnowskyi zawierają substancje kumarynowe. Niektóre z nich wykazują właściwości fotosensybilizujące. Ani nie szkodzą one w pełni warunkom zdrowotnym karmionych zwierząt, ani nie zaobserwowano żadnego obniżenia jakości mleka.Plantacje wielkoobszarowe dostarczyły w latach 1978-1979 od 73 tys. MJ netto do 120 tys. MJ netto (lub od 12 do 20 tys. OU) i od 1,7 tony do 2,7 tony białka strawnego na hektar. Przeprowadzono badania programu hodowlanego w celu wyselekcjonowania roślin o szybkim początkowym wzroście. Zastosowano metodę oceny siewek. Hodowlę przeprowadzono metodą selekcji indywidualnej.