Іргелі ғылыми ұғымдарды қалыптастыру мәселелері
Authors: Zh K.S. 
Published: October 2023

The system of concepts is the basis of knowledge, all data is concentrated around them. Mastering scientific concepts contributes to a deeper and better understanding of the laws and theories of natural science, as these laws and theories reflect the interdependent relationship between scientific concepts. The high quality of students ‘ knowledge depends on the degree of formation of their system of concepts. The assimilation of scientific concepts by students, the ability to apply them in practice, in life occurs only with purposeful learning. The formation of scientific concepts is an active activity aimed at solving cognitive tasks. This activity includes setting and solving problems, formulating and testing hypotheses. The meanings of scientific concepts are revealed only in their system, through their relationships, which reflect the objective connections of things and phenomena. Our article describes the methodology for the formation of scientific concepts. We took the concept of energy as one of the examples of the formation of scientific concepts. Keywords: scientific knowledge, scientific concept, formation of physical concepts, methodology, level of formation of concepts.

Ұғымдар жүйесі – білімнің белдеу қазығы, барлық деректер солардың маңайына шоғырланады. Ғылыми ұғымдар арасындағы тәуелділікті білдіретін заңдар мен теорияларды игеру ұғымдарды меңгермейінше мүмкін емес болып табылады. Оқушылардың білім сапасының жоғары болуы олар- да ұғымдар жүйесінің қалыптасу дәрежесіне байланысты болады. Ғылыми ұғымдарды оқушылардың меңгеруі, оны практикада, өмірде қолдана білуі олар мақсатты түрде оқытылғанда ғана жүзеге асады. Оқушылардың пән бойынша білімі сапалы да, терең болуы үшін оларда жақсы меңгерілген өзара тығыз байланысты негізгі ұғымдар жүйесі қалыптысуы керек. Мақалада физикалық білімнің және физикалық ұғымдар жүйесінің құрылымдық элементтері көрсетілген. Сондай-ақ, мектеп оқушыларына физикалық ұғымдарды қалыптастыру әдістемесі берілген. Физикалық ұғымдарды қалыптастырудың белгі-шарттары, көрсеткіштері және деңгейлері көрсетілген. Түйін сөздер: ғылыми білім, ғылыми ұғым, физикалық ұғымдарды қалыптастыру, әдістеме, ұғымдарды қалыптастыру деңгейі.

Система понятий – это основа знаний, все данные сосредоточены вокруг них. Без овладения поняти- ями невозможно и сознательное усвоение законов и теорий, так как они выражают связь между поняти- ями. Высокое качество знаний учащихся зависит от степени сформированности у них системы понятий. Усвоение учащимися научных понятий, умение применять их на практике, в жизни происходит только при целенаправленном обучении. Для того чтобы знания учащихся по предмету были как качественными, так и глубокими, у них долж- на сформироваться хорошо усвоенная система тесно связанных между собой основных понятий. В ста- тье представлены структурные элементы физического знания и системы физических понятий. Также дана методика формирования физических понятий у школьников. Рассмотрены критерии, показатели и уровни формирования физических понятий. Ключевые слова: научное знание, научное понятие, формирование физических понятий, методика, уровень сформированности понятий