ЖОҒАРЫ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНДА ӨЗІН-ӨЗІ РЕТТЕУДІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ЗЕРТТЕУ
Authors: Kulsharipova Z.K. 
Published: October 2023

This article discusses the problem of reducing the level of self-regulation of activity in psychology and ways to overcome it, the specifics of mental self-regulation at the level of the individual, the subject of activity and personality. The interrelationships and interdependencies of various mental qualities that characterize self-regulation at its various levels and the degree of its decline. The article demonstrates the most difficult task known in modern education - the formation by students of a system of subject-activity and personal regulation, which is required for their effective performance of educational activities or other. Taking as a basis the author's understanding of the structure of self-regulation in educational and cognitive activity, the level of subject-activity and personal regulation is defined as dynamic education, depending on the stage of learning of the student, on his experience of inclusion in educational activities. The study proves through the physiological mechanisms of self-regulation that students have the opportunity to become a free and conscious subject of their own activity. Thus, for the development of all types of student activity, the basis is educational self-regulation. The purpose of this publication is to demonstrate the possibilities of purposeful, transformative and conscious activity and disclosure of the problems of the organization. It follows from this that the specifics of the author's research are related to the problems of consciousness and personality, since the formation of personality occurs in interaction with others and in the process of activity. To identify specific forms of formation of subject-activity and personal regulation, such initial positions as the productivity of the process of self-regulation in personal terms are used. This provides the basis for the development of specific abilities dependent on the forces of nature and the requirements of society, since our research is aimed at cognitive processes in the context of self-regulation. Keywords: self-actualization, personal and subjective activity, self-perception, self-regulation, self- control.

Мақалада заманауи білімнің бірден бір танымал болған күрделі мәселесі көрсетіледі – оқушылар жеке дара қызметі мен тұлғалық қалыптандыру жүйесін өздері қалыптастырады, ол ең алдымен оқу барысында немесе өзге жағдайларда туындаған тапсырмаларды тиімді түрде орындлау үшін қажет. Автордың оқу-танымдық қызметтегі өзіндік қалыптандыру жүйесін өзінше түсінуді негізге ала отырып, жеке дара қызмет пен қалыптандыру деңгейі – оқушыны оқыту кезеңдеріне, білім үдерісіне қосылу тәжірибесіне байланысты динамикалық білім беру ретінде айқындалады. Өзіндік қалыптан- дырудың физиологиялық механизмдерін зерттеу арқылы оқушының еркін бола ала алатындығы және өз белсенділігі аясында саналы жеке тұлға боп қалыптасуына мүмкіндігі бар екені дәлелденді. Осылайша оқушының белсенділігінің барлық түрін дамытуға оқудағы өзінді қалыптандыру әдісі негіз бола ала алатындығын айтуымыз қажет. Аталған мақаланың мақсаты – бағыттық, өзгерістік және саналы белсенділікті іске асырудағы мүмкіндіктерін көрсету және ұйымдастырудағы мәселелерді ашу болып табылады. Осыдан туын- дайтыны: авторлық зерттеудің ерекшелігі тұлға мен сананың мәселелерімен байланысты болып табылатындығында, өйткені, тұлғаны қалыптастыру қызмет үдерісінде және өзгелермен қарым- қатынас барысында іске асады. Жеке қызметтік және тұлғалық қалыптандыруды жасаудың нақты тұстарын айқындау үшін жеке тұлғалық тұрғыдағы өзіндін қалыптандыру үдерісінің өнімділігі қажет. Бұл табиғи күштерден тәуелді болған ерекше қабілеттірді дамытуға және әлеуметтен талап етуге негіз болады, өйткені біздің зерттеулеріміз өзіндік қалыптандырудағы когнитивтік үдерістерге бағытталған. Түйін сөздер: өзін-өзі жігерлендіру, тұлғалық және субъективтк іс-әрекет, өзін-өзі қабылдау, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі бақылау.

В статье демонстрируется наиболее сложная задача из известных в современном образовании - формирование учащимися системы субъектно-деятельностной и личностной регуляции, что требуется для эффективного выполнения ими учебной деятельности или иной другой. Принимая за основу авторское понимание структуры саморегуляции в учебно-познавательной деятельности, уровень субъектно-деятельностной и личностной регуляции определяется как - динамичное образование, зависящее от этапа обучения учащегося, от его опыта включения в учебную деятельность. Исследование доказывает через физиологические механизмы саморегуляции, что у учащихся есть возможность стать свободным и сознательным субъектом собственной активности. Таким образом для развития всех видов активности учащегося основой является учебная саморегуляция. Цель данной публикации - продемонстрировать возможности осуществления целенаправленной, преобразующей и осознанной активности и раскрытия проблем организации. Из этого следует, что специфика авторского исследования связаны с проблемами сознания и личности, поскольку формирование личности происходит в взаимодействии с другими и процессе деятельности. Для выделения конкретных форм сформированности субъектно-деятельностной и личностной регуляции используются такие первоначальные позиции, как продуктивность процесса саморегуля- ции в личностном плане. Это даёт основу развития специфических способностей зависимым от сил природы и требований социума поскольку наше исследование направлено на когнитивные процессы в контексте саморегуляции. Ключевые слова: самоактуализация, личностная и субъектная деятельность, самовосприятие, саморегуляция, самоконтроль.