Μοριακή ανίχνευση της έκφρασης του γονιδίου survivin στο αίμα ασθενών με πρωτοπαθές μελάνωμα δέρματος
Authors: Αθανασούλα Καλλιόπη 
Published: September 2021

Το μελάνωμα είναι κακοήθεια των μελανοκυττάρων και διαθέτει υψηλή ικανότητα μετάστασης μέσω του λεμφικού συστήματος και αιματογενώς σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος με πολύ κακή πρόγνωση της μεταστατικής νόσου με τις συμβατικές θεραπευτικές μεθόδους. Η έγκαιρη διάγνωση, η ακριβής σταδιοποίηση και η σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση αποτελούν τις προϋποθέσεις που μπορούν να εξασφαλίσουν την καλή πρόγνωση της νόσου. Όσον αφορά τη σταδιοποίηση και πρόγνωση του μελανώματος αυτή γίνεται με βάση ιστοπαθολογικά δεδομένα και την κλινική εικόνα του ασθενούς. Το ευρέως χρησιμοποιούμενο σύστημα σταδιοποίησης ΤΝΜ για το μελάνωμα, συχνά ωστόσο δεν επαρκεί ώστε να διακρίνει μεταξύ όγκων ίδιου σταδίου ή με παρόμοια μορφολογικά και ιστολογικά χαρακτηριστικά, οι οποίοι όμως μπορεί να εμφανίζουν αρκετά διαφορετική κλινική συμπεριφορά, ως προς τη συνολική επιβίωση των ασθενών, την εμφάνιση υποτροπής και την ανταπόκριση στη θεραπεία Στο επίπεδο της αναζήτησης νέων δεικτών για το screening των ασθενών και το θεραπευτικό σχεδιασμό ενάντια στον καρκίνο, και στο μελάνωμα συγκεκριμένα, η survivin αποτελεί σε κάθε περίπτωση έναν πολλά υποσχόμενο δείκτη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η survivin είναι μια πρωτεΐνη, η οποία εκφράζεται σχεδόν εξ΄ολοκλήρου σε καρκινικούς και εμβρυικούς ιστούς, ενώ η αυξημένη έκφρασή της φαίνεται να είναι παράγοντας που ενισχύει την καρκινογένεση ακόμα και στα αρχικά της στάδια αλλά και την μεταστατική ικανότητα των κυττάρων του μελανώματος. H παρούσα μελέτη έχει ως σκοπό τη διερεύνηση των μεταβολών έκφρασης του γονιδίου της survivin σε σχέση με το στάδιο της νόσου ασθενών με μελάνωμα αλλά και τη διερεύνηση του συσχετισμού των επιπέδων έκφρασης του γονιδίου SURVIVIN με τη συνολική επιβίωση και το διάστημα ελεύθερο νόσου των ασθενών. Για τη μελέτη της έκφρασης της πρωτεΐνης survivin εφαρμόστηκε η μέθοδος της real time PCR στο περιφερικό αίμα 64 ασθενών με κακόηθες μελάνωμα και 40 υγιών μαρτύρων. Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν ασθενείς με στάδια της νόσου κυρίως ΙΙΙ και ΙV. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης μας, οι τιμές της survivin είναι αυξημένες στο περιφερικό αίμα ασθενών με κακόηθες μελάνωμα συγκριτικά με τις τιμές που εμφανίζουν οι υγιείς μάρτυρες. Το συγκεκριμένο εύρημα συμφωνεί και με τα υπάρχοντα βιβλιογραφικά δεδομένα. Οι τιμές της survivin εμφανίζουν ακραίες διακυμάνσεις στην ομάδα των ασθενών, ενώ δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά όταν συγκρίναμε το επίπεδο έκφρασης της survivin στο αίμα μεταξύ των ασθενών με προχωρημένα στάδια της νόσου (στάδια ΙΙΙ και ΙV). Το στάδιο της νόσου, συγκρίνοντας το διάστημα συνολικής επιβίωσης και το διάστημα ελεύθερο υποτροπής μεταξύ των ασθενών σταδίου ΙΙΙ και ΙV, φαίνεται να αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα, καθώς παρατηρήθηκε πως επηρεάζει σε βαθμό στατιστικά σημαντικό, τόσο την επιβίωση, όσο και το διάστημα ελεύθερο υποτροπής. Τα επίπεδα έκφρασης της survivin δεν φαίνεται να επηρεάζουν την συνολική επιβίωση των ασθενών σε επίπεδο στατιστικά σημαντικό, ωστόσο φαίνεται να σχετίζονται στατιστικά σημαντικά με το χρόνο εμφάνισης υποτροπής της νόσου, και συγκεκριμένα οι ασθενείς με μικρότερη έκφραση εμφανίζουν γρηγορότερα υποτροπή. Τα δεδομένα αυτά έρχονται σε αντίθεση με την υπόλοιπη βιβλιογραφία, που αναδεικνύει μια σημαντική συσχέτιση μεταξύ της αυξημένης έκφρασης της survivin με προχωρημένα στάδια νόσου, την ταχύτερη εμφάνιση προόδου νόσου και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και την ελαττωμένη επιβίωση των ασθενών με αιματολογικές κακοήθειες και συμπαγείς όγκους. Το γεγονός αυτό ενδεχομένως να οφείλεται στο ότι η συγκεκριμένη στατιστική ανάλυση, έλαβε υπόψιν μόνο τα επίπεδα έκφρασης της survivin, ανεξάρτητα από το στάδιο της νόσου, που ωστόσο αποδεδειγμένα (επιβεβαιώνεται και στη μελέτη μας) αποτελεί παράγοντα ανεξάρτητο που επηρεάζει, τόσο το διάστημα συνολικής επιβίωσης, όσο και το διαστημα ελεύθερο υποτροπής.