Επίδραση αντιμυκητιασικών φαρμάκων στην αιμοποίηση, in vitro και in vivo, παρουσία κυτοκινών
Authors: Σαμαλίδου Μαρία 
Published: August 2021

H λιποσωμική αμφοτερικίνη Β, η βορικοναζόλη και η κασποφουγκίνη αποτελούν τρία αντιμυκητιασικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική πρακτική. Αυτά παρουσιάζουν μικρότερη τοξικότητα για διάφορους τύπους κυττάρων, συγκριτικά με την τοξική και έτσι περιορισμένης κλινικής χρήσης παλαιότερη μορφή της αμφοτερικίνης Β. Ωστόσο, η δράση τους σε αιμοποιητικά κύτταρα παραμένει αδιευκρίνιστη. Σκοπός αυτής της διατριβής ήταν η διερεύνηση της επίδρασης των τριών νεότερων αντιμυκητιασικών σε αιμοποιητικά κύτταρα. Kύτταρα μυελού των οστών ποντικών και μονοπυρηνικά κύτταρα μυελού των οστών ή κινητοποιημένου περιφερικού αίματος ή ομφαλιοπλακουντικού αίματος υγιών δοτών καλλιεργούνταν σε ημιστερεό μέσο μεθυλκυτταρίνης με ή χωρίς κυτοκίνες, ως κοκτέιλ ή μεμονωμένες [παράγοντας αρχέγονων κυττάρων, ιντερλευκίνη-3, ιντερλευκίνη-6, παράγοντας διέγερσης αποικιών κοκκιοκυττάρων-μακροφάγων, παράγοντας διέγερσης αποικιών κοκκιοκυττάρων (G-CSF), ερυθροποιητίνη], παρουσία ή απουσία διάφορων συγκεντρώσεων της δεοξυχολικής αμφοτερικίνης Β, της λιποσωμικής αμφοτερικίνης Β, της βορικοναζόλης και της κασποφουγκίνης. Μετά το τέλος της επώασης, καταμετρούνταν οι αποικίες ώριμων κυττάρων που δημιουργούνταν [μονάδα που δημιουργεί αποικία κοκκιοκυττάρων ή/και μακροφάγων (CFU-GM), μονάδα που δημιουργεί έκρηξη ερυθροειδών (BFU-E), CFU-Ε, CFU-κοκκιοκυττάρων-ερυθροειδών-μακροφάγων-μεγακαρυοκυττάρων (CFU-GEMM)]. Ακόμη, μετά την επώαση, καλλιέργειες μεθυλκυτταρίνης με και χωρίς τα αντιμυκητιασικά ελέγχονταν μικροσκοπικά για τυχόν ύπαρξη μόλυνσης και επιστρώνονταν και επωάζονταν σε αγαρούχα θρεπτικά μέσα ανάπτυξης μυκήτων. Επίσης, τα ελάχιστα επίπεδα στο περιφερικό αίμα διάφορων καθημερινώς χορηγούμενων δόσεων των τριών νεότερων αντιμυκητιασικών προσδιορίζονταν με μικροβιολογικές μεθόδους διάχυσης φαρμάκου σε άγαρ και ταυτόχρονα παρακολουθούνταν τυχόν συμπτώματα τοξικότητας (πόνος, απώλεια βάρους, θάνατος) σε ποντίκια, ενώ ακολουθούσε παρακολούθηση τυχόν τοξικότητας σε υποθανατίως ακτινοβολημένα ποντίκια. Επιπλέον, ο απόλυτος αριθμός των κοκκιοκυττάρων του αίματος προσδιοριζόταν με κυτταρομετρία ροής σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές κατά την ανάκαμψη σε υποθανατίως ακτινοβολημένα ποντίκια που δε λάμβαναν ή λάμβαναν καθημερινά λιποσωμική αμφοτερικίνη Β, βορικοναζόλη, κασποφουγκίνη, G-CSF και G-CSF+φάρμακο. In vitro, τα τρία νεότερα αντιμυκητιασικά δεν ήταν τοξικά για τα αιμοποιητικά κύτταρα ενώ, κατά ενδιαφέροντα τρόπο, προκάλεσαν σημαντική αύξηση του αριθμού των CFU-GM αποικιών παρουσία κυτοκινών. Αντίθετα, η δεοξυχολική αμφοτερικίνη Β προκάλεσε μια εξαρτώμενη από τη συγκέντρωση τοξικότητα και σημαντική μείωση του αριθμού των αποικιών. Ακόμη, αυτή η επίδραση των τριών νεότερων αντιμυκητιασικών δεν ήταν απόρροια των αντιμυκητικών ιδιοτήτων τους, μιας και δεν ανιχνεύθηκαν μύκητες σε όλες τις καλλιέργειες που εξετάστηκαν. In vivo, τα τρία νεότερα φάρμακα δεν ήταν τοξικά για τα κοκκιοκύτταρα στις μέγιστες καλά ανεκτές δόσεις. Επίσης, αυτά προκάλεσαν μη σημαντική μεταβολή του αριθμού των κοκκιοκυττάρων κατά την ανάκαμψη. Επιπλέον, ο συνδυασμός G-CSF+κασποφουγκίνη προκάλεσε σημαντική αύξηση του αριθμού των κοκκιοκυττάρων, ο G-CSF+βορικοναζόλη επέφερε μια αύξηση μη στατιστικά σημαντική και ο G-CSF+λιποσωμική αμφοτερικίνη Β προκάλεσε μια μικρότερη από τους προηγούμενους συνδυασμούς και μη στατιστικά σημαντική αύξηση, συγκριτικά με τον G-CSF. Συμπερασματικά, φαίνεται μια πιθανή θετική επίδραση των τριών νεότερων αντιμυκητιασικών στην αιμοποίηση, δρώντας σε συγκεκριμένα αιμοποιητικά κύτταρα, παρουσία κυτοκινών. Αυτά τα δεδομένα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς υποδεικνύουν έναν πιθανό διαφορετικό τρόπο δράσης για αυτά τα φάρμακα, πέρα από την αντιμυκητική λειτουργία τους. Έτσι, συμβάλλουν, αφενός, στην απόκτηση γνώσης στο πλαίσιο της ευρύτερης κατανόησης της δράσης αυτών στην αιμοποίηση, και αφετέρου, στην κατάδειξη της σημασίας που θα μπορούσαν να έχουν αυτά τα ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιμυκητιασικά ως θεραπευτικές και προφυλακτικές επιλογές για τις σοβαρές λοιμώξεις κυρίως στους οργανισμούς με μειωμένη άμυνα.