Μελέτη ρύπανσης εδαφών και υπόγειων νερών από αρσενικό και αντιμόνιο στην ευρύτερη περιοχή του δήμου Μελιβοίας Ν. Λάρισας
Authors: Χατζηδιάκος Ευστράτιος 
Published: January 2014

Η παρούσα μελέτη εστιάζει στη μελέτη της ρύπανσης εδαφών και υπόγειων νερών από αρσενικό και αντιμόνιο στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Μελιβοίας του Νομού Λαρίσης. Η ευρύτερη περιοχή της Μελιβοίας γεωλογικά ανήκει στο χώρο της Πελαγονικής ζώνης ο οποίος αναλύεται από τους παλαιότερους έως τους νεώτερους σχηματισμούς: Παλαιοζωικό κρυσταλλικό υπόβαθρο το οποίο αποτελείται από γνεύσιους και γνευσιοσχιστόλιθους με παρεμβολές αμφιβολιτικών σχιστόλιθων και αμφιβολιτών. Νεοπαλαιοζωικός-Κατωμεσοτριαδικός σχηματισμός οι οποίοι υπέρκεινται επικλυσιγενώς του Παλαιοζωικού κρυσταλλικού υποβάθρου και αποτελείται από ποικιλία μεταμορφωμένων πετρωμάτων ιζηματογενούς προελεύσεως (σχιστόλιθοι, γνευσιοσχιστόλιθοι, αμφιβολίτες και μεταβασάλτες). Στα κατώτερα μέλη της απαντούν κατά θέσεις ενστρώσεις αδροκρυσταλλικών μαρμάρων και σιπολινών. Μεσοανωτριαδικά - Ανωιουρασικά μάρμαρα τα οποία αποτελούν κανονική εξέλιξη προς τα άνω των προηγούμενων σχηματισμών. Προανωκρητιδικό τεκτονικό κάλυμμα (Ηωελληνικό κάλυμμα) το οποίο περιλαμβάνει σύμπλεγμα οφιολιθικών πετρωμάτων και μεταιζημάτων και υπέρκεινται τεκτονικά με επώθηση σχηματισμών της προανωκρητιδικής πελαγονικής σειράς. Η επώθηση αυτή τοποθετείται μεταξύ τέλος Ανωιουρασικού και αρχών Κατωκρητιδικού. Από κοιτασματολογική άποψη στην περιοχή της Μελιβοίας απαντούν: Σιδηροπυρίτης και κατά θέσεις διάσπαρτοι κρύσταλλοι σε γραφιτικούς σχιστόλιθους. Μικρές συγκεντρώσεις μαγνητίτη - αιματίτη σε αμφιβολιτικούς σχιστόλιθους. Μεταλλοφορία αρσενικού, με τη μορφή του ορυκτού σανδαράχη (As2S3) με ή άνευ αντιμονίτου (Sb2S3), μέσα σε κατακερματισμένο σερπεντινίτη με έντονες οξειδώσεις και πυριτιώσεις. Μεταλλικά θειούχα ορυκτά, σε φλεβίδια και διάσπαρτους κρυστάλλους, όπως είναι μαγνητοπυρίτης, μαρκασίτης, αρσενοπυρίτης, χαλκοπυρίτης. Ακόμα αξιοσημείωτη είναι η ύπαρξη σημαντικών όγκων αρχαίων σκωριών. Όλες οι μεταλλικές αυτές συγκεντρώσεις συνδέονται με τριτογενή υδροθερμικά διαλύματα τα οποία προέρχονται από όξινες υποηφαιστειακές διεισδύσεις. Η υδρογεωλογία της περιοχής επηρεάζεται από την τεκτονική. Τα μεταμορφωμένα πετρώματα της περιοχής είναι έντονα διαρρηγμένα και διαβρωμένα και αποτελούν έναν υδροφόρο ορίζοντα. Οι υποκείμενοι, έντονα καρστικοποιημένοι ανθρακικοί σχηματισμοί δημιουργούν έναν καρστικό υδροφορέα μεγαλύτερου ενδιαφέροντος. Τέλος υδροφορία αναπτύσσεται και εντός των Νεοτριτογενών χερσαίων και λιμναίων σχηματισμών το πάχος των οποίων υπερβαίνει τα 300m. Η μακρόχρονη έκθεση στο αρσενικό έχει σαν αποτέλεσμα την χρόνια δηλητηρίαση από αυτό (arsenicosis). Αλλοιώσεις του δέρματος, όπως μελανώματα και κεράτωση στα χέρια και τα πόδια είναι χαρακτηριστικές της μακρόχρονης έκθεσης στο αρσενικό. Αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μετά από 5 - 15 χρόνια έκθεσης. Επίσης επιπτώσεις υπάρχουν στο αναπνευστικό, κυκλοφοριακό, νευρικό σύστημα και στα νεφρά. Η πιο σημαντική επίπτωση όμως είναι η εμφάνιση καρκίνου στο δέρμα, στους πνεύμονες και στην ουροδόχο κύστη. Επίσης τα άτομα με μακρόχρονη έκθεση στο αρσενικό είναι πιθανότερο να παρουσιάσουν ζαχαρώδη διαβήτη. Η τοξικότητα του αντιμονίου εξαρτάται από τη διαλυτότητα του στο νερό και από το κατάσταση οξείδωσης. Σε γενικές γραμμές η τρισθενής μορφή του είναι περισσότερο τοξική από την πεντασθενή και η ανόργανη πιο τοξική από την οργανική. Η χρόνια εισπνοή σκόνης που περιέχει αντιμόνιο οδηγεί σε ερεθισμό του αναπνευστικού συστήματος, του μυοκαρδίου και έχει συνέπειες στο ήπαρ. Επίσης το αντιμόνιο συνδέεται και με εμφάνιση καρκίνου στους πνεύμονες και μόνο και όχι σε άλλα όργανα. ................................................................................................