РОЛЬ БИВЕНТРИКУЛЯРНОЙ СТИМУЛЯЦИИ У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ СЕРДЕЧНОЙ НЕДОСТАТОЧНОСТЬЮ: ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: Е.Т. Сабитов , А.А. Дюсупов , А.С. Абдрахманов , А.Ю. Орехов 
Published: November 2024

Введение:Хроническая сердечная недостаточность (ХСН) остается одной из наиболее значимых проблем современной кардиологии. Перспективным методом ее лечения является сердечная ресинхронизирующая терапия (СРТ), осуществляемая посредством предсердно-желудочковой стимуляции. Цель исследования: Анализ литературных данных о влиянии диссинхронии миокарда на клинический статус пациентов с ХСН и методах ее выявления, эффективности и безопасности СРТ при лечении пациентов с рефрактерным течением ХСН. Материалы и методы исследования: Стратегия поиска: Проведен поиск научных публикаций в поисковых системах PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, в электронной научной библиотеке ЕLIBRARY.ru, СyberLeninka. Глубина поиска составила 17 лет (2001 - 2018). Критерии включения: обзоры и мета-анализы, результаты проспективных исследований, проведенных на больших популяциях пациентов с использованием ключевых слов: хроническая сердечная недостаточность, диссинхрония миокарда, бивентрикулярная стимуляция, блокада левой ножки пучка Гиса. В ходе поиска изучалась информация об эффективности и безопасности применения СРТ у больных с рефрактерным течением ХСН, механизмах развития диссинхронии миокарда и ее влиянии на течение ХСН, способов ее диагностики, электрофизиологических основах СРТ при внутрижелудочковой диссинхронии, методов позиционирования левожелудочкового электрода. Результаты исследования: Применение СРТ показало достоверное снижение симптоматики, улучшение качества жизни, снижение числа госпитализаций и уровня смертности у пациентов с ХСН с выраженной систолической дисфункцией левого желудочка (ЛЖ) и наличием меж- и внутрижелудочковой диссинхронии миокарда. Несмотря на очевидные преимущества СРТ у больных с рефрактерной ХСН, существуют противоречия в оценке клинической эффективности этого метода лечения, поскольку результаты об эффективности процедуры в различных клинических исследований несколько отличаются между собой. Установлена доля нонреспондеров, по данным разных источников она может составлять 20-30%. Выводы: Важное практическое значение имеет возможность отбора пациентов для проведения СРТ с помощью достаточно простых методик, доступных широкому кругу специалистов и лечебных учреждений, при этом метод подтверждает обратное ремоделирование миокарда - повышение фракции выброса (ФВ) ЛЖ и уменьшение камер сердца у большинства больных при ЭХОКГ. При этом наиболее частыми причинами недостаточного ответа на СРТ являются несовершенство критериев отбора больных, большой объем фиброзного поражения миокарда, неоптимальные параметры программирования устройства, нецелевые позиции желудочковых электродов и низкий процент истинной бивентрикулярной стимуляции.

Introduction: Chronic heart failure (CHF) remains one of the most significant problems of modern cardiology. A promising method of treatment is cardiac resynchronization therapy (CRT), carried out by atrioventricular stimulation. Objective: Analysis of literature data on the effect of myocardial dyssynchrony on the clinical status of patients with CHF and methods for its detection, efficacy and safety of CRT in the treatment of patients with refractory CHF. Materials and research methods: Search strategy: A search was made for scientific publications in search engines PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, in the electronic scientific library ELIBRARY.ru, CyberLeninka. Search depth was 17 years (2001 - 2018). Inclusion criteria: reviews and meta-analyzes, the results of prospective studies conducted on large populations of patients using keywords: chronic heart failure, myocardial dissynchrony, biventricular stimulation, blockade of the left leg of the bundle of His. During the search, information was studied on the efficacy and safety use of CRT in patients with refractory CHF, the mechanisms of myocardial dyssynchrony development and its influence on the course of CHF, methods of its diagnosis, electrophysiological bases of CRT in intraventricular dissynchrony, methods of left ventricle electrode positioning. Results: The use of CRT showed a significant reduction in symptoms, improved quality of life, reduced hospitalization and mortality in patients with CHF with severe systolic dysfunction of the left ventricle (LV) and the presence of inter-and intraventricular myocardial dyssynchrony. Despite the obvious advantages of CRT in patients with refractory CHF, there are contradictions in the evaluation of the clinical efficacy of this method of treatment, since the results on the effectiveness of the procedure in various clinical studies differ somewhat among themselves. The share of nonresponders has been established, according to different sources, it can be 20-30%. Conclusions: The possibility of selecting patients for CRT using fairly simple methods available to a wide range of specialists and medical institutions is of practical importance, and the method confirms the reverse myocardial remodeling - increasing the LV ejection fraction (EF) and reducing heart chambers in most patients with echocardiography. At the same time, the most common causes of insufficient response to CRT are imperfect patient selection criteria, a large amount of fibrous myocardial damage, non-optimal device programming parameters, non-target positions of ventricular electrodes and a low percentage of true biventricular stimulation.

Кіріспе: Созылмалы жүрекжеткіліксіздігі (СЖЖ) - заманауи кардиологияның аса маңызды мәселелерінің бірі. Оның еміндегі нәтижелі әдіс, жүрекше-қарыншалық стимуляциямен жүзеге асырылатын – жүректік ресинхронды терапия (ЖРТ). Зерттеу мақсаты: Миокард диссинхрониясының, СЖЖ-мен науқастардың клиникалық жағдайына әсері, оны анықтау әдістері, рефрактерлі ағымды СЖЖ-мен науқастар еміндегі ЖРТ-ң нәтижелілігі және қауіпсіздігі жөніндегі әдеби ақпараттарды талдау. Зерттеудің материалдары мен әдістері: Іздеу стратегиясы: PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar жүйелеріндегі, ЕLIBRARY.ru, СyberLeninka электронды ғылыми кітапханаларында жарияланған – ғылыми мақалалар. Іздеу ауқымы17 жыл (2001 - 2018). Қосукритерийлері: созылмалы жүрек жетіспеушілігі, миокард диссинхрониясы, екі қарыншалы стимуляция, Гисс шоғырының сол аяқшасының блокадасы кілтті сөздерін қолданумен, науқастардың үлкен популяциясында жүргізілген проспективті зерттеулер қорытындысы, мета - анализдер жəне əдеби шолулар нәтижесі. Іздеу барысында, рефрактерлі ағымды СЖЖ-меннауқастар еміндегі ЖРТ-ң нәтижелілігі және қауіпсіздігі, миокард диссинхрониясының туындау механизмі және оның СЖЖ ағымына әсері, оны анықтау әдістері, қарыншаішілік диссинхрония кезіндегі ЖРТ-ң электрофизиологиялық негіздері, сол қарыншалық электродты орналастыру әдістері жөніндегі ақпараттар қарастырылып, талданды. Зерттеу нәтижесі: ЖРТ-ны қолдану, сол қарыншаның (СҚ) айқын систолалық дисфункциясымен және қарыншааралық немесе қарыншаішілік миокард диссинхрониясы бар СЖЖ-мен науқастарда клиникалық белгілердің, ауруханаға жату жиілігінің және өлімділіктің азаюына, өмір сапасының жақсаруына алып келді. Рефрактерлі СЖЖ-мен науқастар емінде ЖРТ қолданудың айқын артықшылықтарына қарамастан, бұл емдеу әдісінің клиникалық нәтижелілігін бағалауда, әртүрлі клиникалық зерттеулердің қорытындыларында қарама-ұайшылыұтар кездеседі. Әртүрлі ақпараттар көзіне сәйкес нонреспондерлер 20-30% құрайтыны анықталған. Қорытынды: ЖРТ жүзеге асыру үшін, қарапайым әдістермен науқастарды дұрыс таңдаудың тәжірибелік маңызы зор. Ол, көптеген емдеу мекемелеріне және мамандар үшін қол жетімді әдістер. ЖРТ-дан кейін ЭХоКГ көмегімен, науқастардың көпшілігінде, миокардтың кері модельденуі – аластау фракциясының жоғарылауы және жүрек камераларының кішіреюі байқалады. ЖРТ-ға оң жауаптың болмауының себептері: науқастарды таңдау талаптарының жетілдірілмеуі, миокардтың фиброзды зақымдалуының көлемділілігі, құрылғы бағдарламасының дұрыс таңдалмауы, қарыншалық электродтардың дұрыс орналастырылмауы және нағыз екі қарыншалы стимуляцияның пайыздық көрсеткішінің төмендігі.