Viêm màng não mủ do trực khuẩn gram âm mắc phải từ cộng đồng tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới
Authors: Bùi Thị Hồng Hạnh , Nguyễn Thị Hân Ny , Du Trọng Đức , Nguyễn Phú Hương Lan , Lê Văn Tấn , Đinh Nguyễn Huy Mẫn , Lương Thị Huệ Tài , Lê Đức Vinh , Nguyễn Văn Vĩnh Châu , Hồ Đặng Trung Nghĩa 
Published: June 2023

- Mở đầu: Viêm màng não mủ (VMNM) mắc phải tại cộng đồng gây ra bởi trực khuẩn Gram âm được ghi nhận gia tăng trong thập kỷ vừa qua. Bệnh thường xảy ra trên cơ địa người lớn tuổi và/hoặc có bệnh nền, với dự hậu xấu và tỷ lệ tử vong cao. Nghiên cứu mô tả đặc điểm viêm màng não mủ do trực khuẩn Gram âm mắc phải từ cộng đồng ở người lớn.
- Phương pháp: Nghiên cứu mô tả hàng loạt ca bệnh được chẩn đoán VMNM do trực khuẩn Gram âm mắc phải từ cộng đồng được điều trị tại BVBNĐ từ năm 2014 đến năm 2020. Nghiên cứu gồm 2 giai đoạn hồi cứu (01/2014 - 12/2018) và tiến cứu (01/2019 - 06/2020).
- Kết quả: Từ 01/2014 đến 06/2020, 68 bệnh nhân VMNM do trực khuẩn Gram âm mắc phải từ cộng đồng nhập viện điều trị. Bệnh thường gặp ở nam giới (72,1%), trung niên (tuổi trung vị 52,5 tuổi) và làm nghề nông (54,4%). Đái tháo đường là bệnh nền thường gặp nhất (41,2%). Đáng lưu ý, 21/68 (30,9%) trường hợp có điều trị thuốc kháng viêm corticoid kéo dài trước khi nhập viện và 19/68 (27,9%) bệnh nhân có đồng nhiễm Strongyloides stercoralis. E. coli và K. pneumoniae là vi khuẩn gây bệnh đứng đầu với tỷ lệ tương ứng 42,5% (29/68) và 32,3% (22/68). E. coli tiết men ESBL chiếm 75,9% (22/29) chủng vi khuẩn, dẫn đến việc điều trị kháng sinh ban đầu bằng ceftriaxone không phù hợp ở 16/45 bệnh nhân (35,6%). Sốc nhiễm trùng xảy ra ở 21/65 (32,3%) bệnh nhân và liên quan đến kết cục xấu. Tử vong và di chứng khá cao với tỷ lệ tương ứng là 35,4% và 20%.
- Kết luận: Viêm màng não mủ do trực khuẩn Gram âm mắc phải từ cộng đồng là bệnh có dự hậu xấu. E. coli và K. pneumoniae là vi khuẩn gây bệnh thường gặp nhất. Một số đặc điểm gợi ý đến nhóm tác nhân này là bệnh nền đái tháo đường, sử dụng corticoid kéo dài, nhiễm giun lươn. Do tình trạng kháng ceftriaxone của vi khuẩn, kháng sinh điều trị theo kinh nghiệm ở đối tượng này ưu tiên chọn nhóm carbapenem.

Abstract

- Background: In the past decade, there was an emergence of spontaneous Gram - negative bacilli bacterial meningitis (SGNBM), which leads to negative impact on prognosis and mortality. Aging and/orunderlying conditions were at increasedrisk for this illness. We aimed to describe characteristics of community acquired Gram - negative bacterial meningitis in adult patients.
- Methods: A case series studyof SGNBM was conducted at theHospital for Tropical Diseases, in Ho Chi Minh City, Vietnamfrom 2014 to 2020. The research was devided into two periods: retrospective one (01/2014 - 12/2018) and prospective one (01/2019 - 06/2020).
- Results: Atotal of 68 patients were recruited in our study from January 2014 to June 2020. Typical characteristics of patients were male (72,1%), middleage and farmers (54,4%). The most common underlying condition was diabetes mellitus (41,2%). Notably, long - term corticosteroid andco - infection with Strongyloides stercoralis were also common in these patients with 21/68 (30,9%) and 19/68 (27,9%) cases, respectively. Escherichia coli and Klebsiella pneumoniae were the most causative pathogens of SGNBM, accounting for 42,5% (29/68) and 32,3% (22/68) of all cases, respectively. Furthermore, ESBL - producing E. colistrains accounted for 75,9% (22/29) of all E. coli meningitis cases. Hence, ceftriaxone, which is the first - choice antibiotic in community - acquired meningitis, was in appropriate for 35,6% (16/45)patients. Septic shock was presented in 32,3% (21/65) cases with poor outcomes. The overall mortality and morbidity rate from SGNBM were 35,4% and 20%, respectively.
- Conclusions: SGNBM isasevere disease resulting to a high rate of mortality and morbidity. Escherichia coli and Klebsiella pneumoniae were the most common pathogens. Diabetes, taking long - term corticosteroid treatment and strongyloidiasis could bethe risks for this condition. It was necessary to use carbapenemas the empiric antibiotic in suspected SGNBM to coverthe ESBL - producing pathogens.