Υδρογεωλογικό καθεστώς ανατολικής Κορινθίας και διαχείριση υδατικών πόρων
Authors: Μαρκαντώνης Κωνσταντίνος 
Published: January 2014

Η παρούσα διατριβή αναφέρεται στις υδρογεωλογικές συνθήκες που επικρατούν στοανατολικό τμήμα του Νομού Κορινθίας. Στόχος της διατριβής ήταν η αποτύπωση τηςυφιστάμενης ποσοτικής και ποιοτικής κατάστασης των υπόγειων νερών της περιοχήςέρευνας, με ταυτόχρονη ανάδειξη των κύριων παραγόντων που συνέβαλλαν στηδιαμόρφωση αυτής.Η περιοχή έρευνας περιλαμβάνει το τμήμα του νομού Κορινθίας που απαρτίζεται απότις υδρολογικές λεκάνες του Ράχιανη (μέχρι Σπαθοβούνι), του Ξεριά Κορίνθου ήΠοταμιάς (μέχρι Σολωμό) και των ρεμάτων που αποστραγγίζονται προς τονΣαρωνικό κόλπο.Οι υδατικές ανάγκες της περιοχής έρευνας προσεγγίζουν τα 11x106m3 νερού, από ταοποία το 1x106m3, αντιστοιχεί στις ανάγκες ύδρευσης και τα 9x106m3, στην κάλυψητων αναγκών άρδευσης.Το βόρειο τμήμα δομείται γεωλογικά από μεταλπικούς σχηματισμούς, με παρεμβολέςεξαρμάτων του αλπικού υποβάθρου, ενώ το νότιο δομείται σχεδόν καθ’ ολοκληρίααπό ανθρακικούς σχηματισμούς της ζώνης Ανατολικής Ελλάδας. Οι σχηματισμοίαυτοί είναι επωθημένοι επί του φλύσχη της ζώνης Τρίπολης στην περιοχή τωνΔερβενακίων. Κύριο χαρακτηριστικό της τεκτονικής μακροδομής της περιοχής είναιη ύπαρξη ρηγμάτων και ρηξηγενών ζωνών, με διεύθυνση Α-Δ, που χωρίζουν τηνπεριοχή σε επιμέρους ρηξητεμάχη (τεκτονικά βυθίσματα και κέρατα), καθένα από ταοποία έχει τη δική του γεωδυναμική και παλαιογεωγραφική εξέλιξη κατά τηνεοτεκτονική περίοδο.Το μέσο ετήσιο ύψος βροχόπτωσης της περιοχής έρευνας για την περίοδουδρολογικών ετών 1978-79 έως 2009-10, προσδιορίστηκε ίσο με 590mm. Από τα270x106m3 του μέσου ετήσιου όγκου βροχόπτωσης το 67% αντιστοιχεί στη διεργασίατης εξατμισοδιαπνοής, το 25% στην κατείσδυση και το 8% στην επιφανειακήαπορροή.Στους μεταλπικούς σχηματισμούς της λοφώδους ζώνης, αναπτύσσεται μικρής, έωςμέτριας τοπικά, δυναμικότητας υπόγεια υδροφορία. Η μέση ετήσια τροφοδοσία τωνυδροφόρων, οι οποίοι αναπτύσσονται κυρίως στις λεκάνες Ράχιανη και Ξεριά, είναιτης τάξης των 9x106m3. Μέρος της ποσότητας αυτής, κυρίως στα περιθώρια τωνλεκανών, όπου τα πλευρικά κορήματα και τα κροκαλοπαγή επίκεινται απευθείας επίτων υποκείμενων ασβεστολίθων, μεταγγίζονται και τροφοδοτούν τους καρστικούςυδροφόρους. Οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες (αγροτικές καλλιέργειες, τρόποςδιαχείρισης υγρών και στερεών αποβλήτων), έχουν συμβάλλει στη ρύπανση τωνυπόγειων νερών, η οποία εκφράζεται κυρίως με υψηλές τιμές νιτρικών ιόντων.Οι ανθρακικοί σχηματισμοί, βρίσκονται σε άμεση επαφή και υδραυλική επικοινωνίαμε τη θάλασσα του Σαρωνικού κόλπου στα ανατολικά, σε μήκος πολλών χιλιομέτρων.Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την βύθιση του επιπέδου βάσης τηςκαρστικοποίησης 10δες μέτρα κάτω από το σημερινό επίπεδο της θάλασσας, έχειοδηγήσει στη φυσική υφαλμύρινση των καρστικών υδροφόρων, η οποία εντείνεται σεσυνθήκες υπεράντλησης. Η καρστική υδροφορία εκφορτίζεται μέσω παράκτιων καιυποθαλάσσιων πηγών στις ακτές του Σαρωνικού, με κύρια πεδία εκφόρτισης τουςόρμους Αλμυρής και Κόρφου. Η μέση ετήσια τροφοδοσία των καρστικών υδροφόρωνπου εκφορτίζονται μέσω των ανωτέρω πηγών προσεγγίζει τα 63x106m3. Αξιοποίησητης καρστικής υδροφορίας, μέσω βαθιών γεωτρήσεων, υφίσταται μόνον στην περιοχήΣπαθοβουνίου για την κάλυψη κυρίως αναγκών άρδευσης και στην περιοχή Σοφικούγια την κάλυψη αναγκών ύδρευσης. Η ανορθολογική εκμετάλλευση των γεωτρήσεωναυτών έχει οδηγήσει στην υφαλμύρινση του αντλούμενου νερούΤα ποιοτικά χαρακτηριστικά των υπόγειων νερών της περιοχής έρευνας καθορίζονταικυρίως από τη σύσταση των γεωλογικών σχηματισμών στους οποίους φιλοξενούνταικαι κυκλοφορούν. Στην καταλληλότητά τους για διάφορες χρήσεις επιδρούν άμεσα οιανθρωπογενείς δραστηριότητες (γεωργικές καλλιέργειες, τρόπος διαχείρισηςαποβλήτων) και το καθεστώς εκμετάλλευσης των υπόγειων υδροφόρων.Το μεγαλύτερο μέρος των υπόγειων νερών από υδροφόρους των μεταλπικώνσχηματισμών, είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, λόγω υψηλήςσυγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Καλής ποιότητας υπόγεια νερά εντοπίζονται σταπεριθώρια των επιμέρους λεκανών.Επίσης, μεγάλο μέρος των υπόγειων νερών των καρστικών υδροφόρων είναιακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, λόγω υψηλής συγκέντρωσης ιόντωνχλωρίου (υφαλμύρινση) και νιτρικών ιόντων. Κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωσηχαρακτηρίζονται τα υπόγεια νερά μέρους των καρστικών υδροφόρων στα βόρειαπεριθώρια της ορεινής ζώνης, καθώς και σε περιοχές του καρστικού υδροφόρου τηςορεινής ζώνης στις οποίες η εκμετάλλευση είναι συμβατή με τα υδραυλικάχαρακτηριστικά του υδροφόρου.Ως προς την καταλληλότητα για άρδευση, σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησηςRichards, το μεγαλύτερο μέρος των υπόγειων νερών όλων των τύπων υδροφόρωνχαρακτηρίζεται καλής έως μέτριας ποιότητας, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν γιαάρδευση με περιορισμούς κυρίως όσον αφορά τις συνθήκες στράγγισης τωναρδευόμενων εδαφών. Κακής ποιότητας για άρδευση χαρακτηρίζονται τα υπόγειανερά των υδροφόρων που έχουν επηρεαστεί έντονα από τη θαλάσσια διείσδυση.