Ανίχνευση της προθυμοσίνης Α και του παράγοντα αναστολής της μετανάστευσης μακροφάγων σε περιπροσθετικές μεμβράνες από χαλαρές προθέσεις αρθροπλαστικής και μελέτη της συμμετοχής τους στους μηχανισμούς χαλάρωσης
Authors: Γκουβούσης Παναγιώτης 
Published: August 2021

Η αρθροπλαστική είναι ορθοπαιδική χειρουργική μέθοδος αντικατάστασης, μιας κατεστραμμένης από διάφορους λόγους (ατύχημα, αρθρίτιδα) άρθρωσης γονάτου ή ισχίου, από μιά τεχνητή με προθέσεις από ειδικά κράματα και συνθετικά υλικά. Το κυριότερο πρόβλημα των αρθροπλαστικών είναι η άσηπτη χαλάρωση των προθέσεων, που συμβαίνει συνήθως μετά την πάροδο 8-10 ετών. Σήμερα πιστεύεται ότι η χαλάρωση των αρθροπλαστικών είναι αποτέλεσμα συνδυασμού μιάς σειράς μηχανικών και βιολογικών γεγονότων. Η αλληλουχία των γεγονόντων πιστεύεται ότι αρχίζει με την παραγωγή μικροσωματιδίων-προϊόντων φθοράς των εμφυτευμένων βιοϋλικών, λόγω μηχανικής τριβής και καταπόνησης, τα οποία απελευθερώνονται στον περιπροθετικό χώρο όπου και συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Εκεί διεγείρουν τα κύτταρα των περιπροθετικών ιστών (ψευδοκάψουλας που περιβάλλει την ψευδοάρθρωση και περιπροθετικής μεμβράνης που αναπτύσεται μεταξύ οστού και εμφυτεύματος), μακροφάγα, ινοβλάστες κ.ά. να παράγουν κυτταροκίνες όπως IL-1β, TNF-α και IL-6, αυξητικούς παράγοντες όπως PDGF και M-CSF, προσταγλανδίνη Ε2 και πρωτεολυτικά ένζυμα, κυρίως μεεταλλοπρωτεϊνάσες του εξωκυτταρικού χώρου (ΜΜΡs). Η συνέργεια όλων αυτών των παραγόντων έχει ως αποτέλεσμα την περιπροθετική οστεόλυση, που υπερβαίνει την δημιουργία οστίτη ιστού, η οποία οδηγεί τελικά στη χαλάρωση των προθέσεων της αρθροπλαστικής. Όμως η ακριβής αλληλουχία και οι μηχανισμοί των βιοχημικών διεργασιών που οδηγούν στην χαλάρωση δεν έχουν ακόμα διελευκανθεί. Ο παράγοντας αναστολής της μετανάστευσης μακροφάγων (MIF) είναι μια ιδιάζουσα κυτταροκίνη, μοριακής μάζας 12.5kDa, με ιδιότητες ενζύμου. Παράγεται κυρίως από ενεργοποιημένα Τ-λεμφοκύτταρα και μακροφάγα αλλά και από άλλα, σχεδόν την πλειονότητα των κυττάρων του οργανισμού. Εμπλέκεται στην παθογένεια πολλών ασθενειών όπως, σηπτικό σόκ, φλεγμονώδεις διαταραχές πνευμόνων, ρευματοειδή αρθρίτιδα, αθηροσκλήρωση κ.ά. Εμφανίζει προφλεγμονώδη χαρακτήρα και ενεργοποιεί ή προάγει την έκφραση TNF-α, IL-1β, IL-2, IL-6, IL-8, IFN-γ και ΜΜΡs, και επάγει το μονοπάτι της COX-2. Διεγείρει την έκφραση IL-1β και των μεταλλοπρωτεϊνασών MMP-1 και ΜΜP-3 σε ινοβλάστες αρθρικού υμένα ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα και οστεοαρθρίτιδα, και των μεταλλοπρωτεϊνασών MMP-9 και MMP-13 σε οστεοβλάστες ποντικών. Με in vitro πειράματα έχει δειχθεί ότι o MIF απελευθερώνεται από μονοκύτταρα του περιφερικού αίματος σε καλλιέργεια παρουσία μικροσωματιδίων από τα βιοϋλικά, που χρησιμοποιούνται στις προθέσεις αρθροπλαστικών και διεγείρει τη συσσωμάτωση και ενεργοποίηση των κυττάρων αυτών. Η προθυμοσίνη α (ProTα) είναι ένα όξινο πολυπεπτίδιο, μοριακής μάζας 12.5kDa, που απαντάται τόσο ενδοκυτταρικά, και μάλιστα στον πυρήνα, όσο και εξωκυτταρικά, με πλήθος ιδιοτήτων. Ενδοκυτταρικά συμμετέχει στις διαδικασίες προόδου του κυτταρικού κύκλου και της απόπτωσης ενώ εξωκυτταρικά παρουσιάζει πολλές ανοσοφαρμακολογικές δράσεις, όπως η διέγερση των φυσικών φονικών κυττάρων ανθρώπου, η έκφραση της IL-2 και των υποδοχέων της, του HLΑ-DR και η επαγωγή του TNF-α και της IL-1β από μονοκύτταρα περιφερικού αίματος ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η διαπίστωση της παρουσίας ProTα και MIF στους περιπροθετικούς ιστούς και υγρά και η διερεύνηση της πιθανής συμβολής τους στους μηχανισμούς χαλάρωσης των αρθροπλαστικών.