КӚРУ ҚАБІЛЕТІ БҦЗЫЛҒАН ОҚУШЫЛАРДЫҢ АДАМГЕРШІЛІК ҚҦНДЫЛЫҚТАРЫН ҦЛТТЫҚ МУЗЫКА АРҚЫЛЫ ДАМЫТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Authors: Darkembayeva A. , Kuzhagulova G. , Makhmetova A. , Marcinkowska B. 
Published: November 2023

This article discusses the features of the use of national music based on the formation of moral values in students with visual impairments. The problem of spiritual and moral value is becoming an acute problem of modern society. The most important direction of domestic education today is the provision of educational, socio-pedagogical support for the formation and development of a highly moral, creative, initiative, competent personality of the country. Helplessness and chaos in spiritual life, which have arisen in society as a result of a departure from the centuries-old traditional values of our nation, lead to spiritual absorption. It is necessary to form the ability to evaluate and consciously build a person's attitude to himself, society, the state, the world as a whole on the basis of national traditional moral norms and moral ideals. The main purpose of our research work is to create pedagogical conditions for the formation of moral values of blind and visually impaired students in the educational process using our national music, as well as to determine the place of folk music in the development of spiritual and moral culture in the structure of the content of education. A music lesson is an art lesson. These works of art reflect the original history, history, established traditions and cultural and spiritual treasures of our people. That is, we see that art takes the material it needs from life and transmits it in a completely different manifestation in the process of education. Every person has a different attitude to the means of learning. We observe this in the historical descriptive analysis of the works of research scientists. The spiritual and moral development of the personality consists in the consistent expansion and strengthening of the value-semantic sphere of the personality carried out in the process of socialization. Keywords: moral values, national music, art, visually impaired students, music lessons, kui, song, inclusive education.

Бұл мақалада кӛру қабілеті бұзылған оқушылардың адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру негізінде ұлттық музыканы қолданудың ерекшеліктері қарастырылады. Рухани адамгершілік, адамгершілік құндылық мәселесі бүгінгі қоғамның ӛткір мәселесі болып отыр. Қазіргі таңдағы отандық білім берудің ең маңызды назар аударатыны еліміздің адамгершілігі жоғары, шығармашыл, бастамашыл, құзыретті тұлғасын қалыптастыру және дамыту үшін білім беру, әлеуметтік-педагогикалық қолдау кӛрсету. Ұлтымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлі құндылықтарынан алыстау нәтижесінде қоғамда пайда болған рухани ӛмірдегі дәрменсіздік пен бейберекеттік рухани жұтаңдыққа әкеліп соқтыруда. Адамның ӛзіне, қоғамға, мемлекетке, жалпы әлемге деген кӛзқарасын ұлттық дәстүрлі адамгершілік нормалар мен моральдық идеалдар негізінде бағалау және саналы түрде құру қабілетін қалыптастыру қажет. Біздің зерттеу жұмысымыздың негізгі мақсаты – оқу-тәрбие үрдісінде кӛрмейтін және нашар кӛретін оқушылардың адамгершілік құндылықтарын ұлттық музыкамызды қолдана отырып қалыптастыру барысына педагогикалық жағдай жасау, сонымен қатар білім мазмұны құрылымындағы рухани-адамгершілік мәдениетті дамытудағы халық музыкасының орнын анықтау. Музыка сабағы – ӛнер сабағы. Халқымыздың тӛл тарихы, тарихымен біте қайнап, қалыптасқан салт-дәстүрлері мен мәдени-рухани қазыналары осы ӛнер туындыларында кӛрініс тапқан. Яғни ӛнер ӛзіне қажетті материалды ӛмірден алып, оны тәрбие процесінде мүлдем басқаша кӛріністе беретінін байқаймыз. Кез келген адамның білім беру құралдарына деген кӛзқарасы әртүрлі. Оны зерттеуші-ғалымдардың еңбектеріне жасаған тарихи сипаттамалық талдаулардан байқаймыз. Тұлғаның рухани-адамгершілік дамуы – әлеумет- тену процесінде жүзеге асырылатын тұлғаның құндылық-семантикалық саласының дәйекті түрде кеңеюі мен нығаюында жатыр. Тҥйін сӛздер: адамгершілік құндылықтар, ұлттық музыка, ӛнер, кӛру қабілеті бұзылған оқушылар, музыка сабағы, күй, ән, инклюзивті білім беру.

В данной статье рассматриваются особенности использования национальной музыки на основе формирования нравственных ценностей у учащихся с нарушениями зрения. Проб- лема духовно-нравственной, нравственной ценности становится острой проблемой современ- ного общества. Самым важным направлением отечественного образования сегодня является оказание образовательной, социально-педагогической поддержки для формиро-вания и развития высоконравственной, творческой, инициативной, компетентной личности страны. Беспомощность и хаос в духовной жизни, возникшие в обществе в результате отхода от многовековых традиционных ценностей нашей нации, приводят к духовному поглощению. Необходимо формировать умение оценивать и сознательно строить отношение человека к себе, обществу, государству, миру в целом на основе национальных традицион-ных нравственных норм и нравственных идеалов. Основная цель нашей исследовательской работы – создание педагогических условий для формирования нравственных ценностей незрячих и слабовидящих учащихся в учебно- воспитательном процессе с использованием нашей национальной музыки, а также опреде- ление места народной музыки в развитии духовно-нравственной культуры в структуре содер-жания образования. Урок музыки – это урок искусства. В этих произведениях искусства отражена оригинальная история, история сложившиеся традиции и культурно- духовные сокровища нашего народа. То есть мы видим, что искусство берет из жизни необходимый ему материал и передает его в совершенно ином проявлении в процессе воспитания. У любого человека разное отношение к средствам обучения. Мы наблюдаем это в историческом описательном анализе работ ученых-исследователей. Духовно-нравственное развитие личности заключается в последовательном расширении и укреплении ценностно- смысловой сферы личности, осуществляемой в процессе социализации. Ключевые слова: нравственные ценности, национальная музыка, искусство, учащиеся с нарушениями зрения, уроки музыки, кюй, песня, инклюзивное образование.