Προληπτική έναντι προφυλακτικής αντιεμετικής αγωγής σε ασθενείς που υποβάλλονται σε λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή
Authors: Θεοδοσοπούλου Πολυξένη 
Published: October 2023

Εισαγωγή: Στη διεθνή βιβλιογραφία, προγενέστερες μελέτες έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητα της ονδανσετρόνης ως προς την πρόληψη και την αντιμετώπιση της μετεγχειρητικής ναυτίας και εμέτου (ΜΝΕ). Όμως, τα δεδομένα που σχετίζονται με το χρόνο χορήγησης της σε σχέση με τη χειρουργική επέμβαση, παραμένουν ασαφή. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση της αντιεμετικής δράσης της ονδανσετρόνης 4 mg IV όταν αυτή χορηγούνταν 1 ώρα πριν την χειρουργική επέμβαση συγκριτικά με την ίδια δόση χορηγούμενη μετά την εισαγωγή στην αναισθησία, 30 λεπτά πριν τη λήξη της χειρουργικής επέμβασης. Μέθοδος: Συνολικά 121 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε προγραμματισμένη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή υπέγραψαν ενημερωμένη συγκατάθεση για συμμετοχή στη μελέτη. Οι ασθενείς κατανεμήθηκαν με τυχαιοποιημένο τρόπο στη προεγχειρητική ή τη διεγχειρητική ομάδα. Η προεγχειρητική ομάδα( PREOP) λάμβανε 4 mg ονδανστερόνης διαλυμένα σε 100 ml φυσιολογικού ορού (NaCl 0.9%), μία ώρα πριν την εισαγωγή στην αναισθησία και 100 ml φυσιολογικού ορού 30 λεπτά πριν τη λήξη του χειρουργείου. Η διεγχειρητική ομάδα (INTRAOP) ελάμβανε 100 ml φυσιολογικού ορού μία ώρα πριν την εισαγωγή στην αναισθησία και 4 mg ονδανσετρόνης διαλυμένα σε 100 ml φυσιολογικού ορού 30 λεπτά πριν τη λήξη του χειρουργείου. Το πρωτογενές καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν η εμφάνιση ΜΝΕ στις 24 ώρες μετεγχειρητικά. Μετεγχειρητικά οι ασθενείς αξιολογούνταν για την παρουσία ναυτίας, τάσεως για έμετο καθώς και για τον αριθμό των επεισοδίων εμέτου και για την ένταση της ναυτίας τους στη μονάδα μεταναισθητικής φροντίδας (ΜΜΑΦ), στις 4, στις 8 και στις 24 ώρες από την έξοδο από τη ΜΜΑΦ. Σημειωνόταν επίσης η παρουσία πόνου και η έντασή του σε κατάσταση ηρεμίας και στο βήχα στα αντίστοιχα χρονικά σημεία. Καταγράφονταν η στιγμή της πρώτης κινητοποίησής τους, της πρώτης φοράς λήψη τροφής και υγρών από το στόμα, η διάρκεια παραμονής στο θάλαμο μέχρι το εξιτήριο και η ικανοποίησή τους ως προς τη διαχείριση της αντιεμετικής αγωγής. Αποτελέσματα: Δεν βρέθηκε διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες ως προς την εμφάνιση ΜΝΕ στις 24 ώρες μετεγχειρητικά ( 1.7 % στην ομάδα PREOP έναντι 5.3% στην INTRAOP, p=0.308), ούτε ως προς την εμφάνιση ΜΝΕ και τάσεως προς έμετο συνδυαστικά (5.3% στην ομάδα PREOP έναντι 10.5% στην ομάδα INTRAOP, p=0.297). Η αθροιστική μετεχγειρητική κατανάλωση μετοκλοπραμίδης (αντιεμετικό διάσωσης) στο πρώτο 24ώρο δεν διέφερε ανάμεσα στις ομάδες (p= 0.886), ενώ οι ασθενείς δεν χρειάστηκαν να καταναλώσουν δροπεριδόλη. Η ένταση του πόνου σε κατάσταση ηρεμίας και στον βήχα δε διέφερε ανάμεσα στις δυο ομάδες σε όλες τις χρονικές περιόδους ( ΜΜΑΦ, 4 ώρες, 8 ώρες, 24 ώρες μετεγχειρητικά) (οι τιμές p ήταν 0.961,0.929, 0.748 και 0.883 σε ηρεμία και 0.974, 0.220, 0.235 και 0.317 σε βήχα, αντίστοιχα). Η συνολική κατανάλωση τραμαδόλης (αναλγησία διάσωσης) στο 24ώρο δε διέφερε ανάμεσα στις δύο ομάδες (p=0.869). Τόσο οι μετρούμενες μεταβλητές στη ΜΜΑΦ ( βαθμός καταστολής με βάση τη κλίμακα Ramsey, διάρκεια παραμονής) όσο και μεταβλητές που χαρακτήριζαν τη μετεγχειρητική ανάνηψη των ασθενών στο θάλαμο ( πρώτη κινητοποίηση, έναρξη σίτισης με στερεά και υγρά, συνολική διάρκεια νοσηλείας και συνολική ικανοποίηση ασθενών) δεν παρουσίασαν διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες ( p>0.05 σε όλες τις συγκρίσεις). Συμπεράσματα: Με βάση τον συγκεκριμένο σχεδιασμό της μελέτης, η χορήγηση ονδανσετρόνης μία ώρα πριν την εισαγωγή στην αναισθησία δεν βρέθηκε ανώτερη της διεγχειρητικής χορήγησης 30 λεπτά πριν το πέρας της επέμβασης. Πιθανή προεγχειρητική στρατηγική πρόληψης της ΜΝΕ που να στοχεύει σε άλλα συστήματα νευροϋποδοχέων δεν μπορεί να αποκλειστεί. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να επικεντρωθούν σε άλλες φαρμακευτικές κατηγορίες. Επιπλέον η έρευνα ίσως θα πρέπει να επικεντρωθεί σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ΜΝΕ, δηλαδή ασθενείς με προεγχειρητικό Apfel σκορ μεγαλύτερο του 3.