Ανάπτυξη αιτιολογικών μοντέλων στη διερεύνηση της σχέσης κοινωνικών, ψυχολογικών και διατροφικών παραμέτρων στην επίπτωση της καρδιαγγειακής νόσου
Authors: Κόλλια Αναστασία 
Published: September 2021

Σκοπός: η διερεύνηση της επίδρασης κοινωνικο-οικονομικών, ψυχολογικών-συμπεριφοριστικών και διατροφικών παραμέτρων στη δεκαετή επίπτωση της καρδιαγγειακής νόσου (ΚΑΝ) στα πλαίσια της μελέτης ΑΤΤΙΚΗ (2002–2012). Υλικό-Μέθοδος: από το Μάιο του 2001 έως το Δεκέμβριο του 2002, 1514 άνδρες και 1528 γυναίκες άνω των 18 ετών, που κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας και ήταν ελεύθεροι καρδιαγγειακής νόσου και άλλων χρόνιων νόσων, αποτέλεσαν το δείγμα της μελέτης. Από το συνολικό δείγμα των 3042 ατόμων, 853 συμμετέχοντες (453 άνδρες, 45±13 ετών και 400 γυναίκες 44±18 ετών) υποβλήθηκαν σε ψυχολογική αξιολόγηση με τη χρήση έγκυρων ψυχομετρικών εργαλείων αυτο-αναφοράς. Τα έτη εκπαίδευσης και το μέσο ετήσιο εισόδημα χρησιμοποιήθηκαν για τον ορισμό του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου (ΚΟΕ). Ο βαθμός προσκόλλησης στη Μεσογειακή διατροφή (ΜΔ) μετρήθηκε με το MedDietScore. Κατά τα έτη 2011-12, πραγματοποιήθηκε ο 10ετής επανέλεγχος και καταγράφηκαν τα νέα περιστατικά ΚΑΝ. Η πολλαπλή λογιστική παλινδρόμηση χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση των σχετικών λόγων ανάπτυξης ΚΑΝ, η Ανάλυση Διαδρομών (Path analysis) για την ανίχνευση διαμεσολαβητικών μηχανισμών στην ανάπτυξη ΚΑΝ και η Θεωρία Απόκρισης Αντικειμένων (IRT) για την εκτίμηση του συνδυασμένου μέτρου άγχους και κατάθλιψης (“Ψυχολογική Δυσφορία”) και του Δείκτη Υγείας και Λειτουργικότητας (ΔΥΛ). Επίσης κατασκευάστηκε ο Δείκτης Υγιούς Γήρανσης (ΔΥΓ) αξιολογώντας την παρουσία υπέρτασης, υπερχοληστερολαιμίας, σακχαρώδη διαβήτη, παχυσαρκίας, κατάθλιψης, την κατηγορία Δείκτη Μάζας Σώματος, τη φυσική δραστηριότητα και το βαθμό προσκόλλησης στη ΜΔ. Αποτελέσματα: η 10ετής επίπτωση της ΚΑΝ ήταν 5,1% (n=43 περιστατικά). Η κατάθλιψη συσχετίστηκε με κατά 3,5 περίπου φορές υψηλότερη επίπτωση ΚΑΝ (προσαρμοσμένος ΣΛ=3,6, 95%ΔΕ: 1,3-11, p=0,020), το άγχος επίσης συσχετίστηκε θετικά με την ΚΑΝ οριακά (προσαρμοσμένος ΣΛ=1,03, 95%ΔΕ: 1,0-1,1, p=0,080), η ΜΔ αρνητικά (p<0,001) ενώ τα άτομα χαμηλού ΚΟΕ παρουσίασαν σχεδόν διπλάσια επίπτωση ΚΑΝ (προσαρμοσμένος ΣΛ=1,9, 95%ΔΕ: 1,2-3,1, p=0,008) σε σχέση με τα υψηλού. Επίσης, 14% (δηλαδή 1/7 μονάδες) αύξηση στον ΔΥΓ συσχετίστηκε με 53% μείωση στη 10ετή επίπτωση ΚΑΝ (προσαρμοσμένος ΣΛ=0,47, 95%ΔΕ: 0,28-0,80, p=0,005). Τέλος, κατά τη διερεύνηση των έμμεσων μηχανισμών διασύνδεσης (διαμεσολαβήσεις): α) η “Ψυχολογική Δυσφορία” μέσω της μειωμένης φυσικής δραστηριότητας (p<0,001), εν συνεχεία μέσω των αυξημένων επιπέδων C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (p=0,045) και τέλος μέσω του μεταβολικού συνδρόμου (p<0,001), οδήγησε τελικά σε αυξημένη καρδιαγγειακή επίπτωση (p=0,049), β) η “Ψυχολογική Δυσφορία” διαμεσολάβησε τη σχέση ΚΟΕ-ΚΑΝ: τα άτομα μέσου ή υψηλού ΚΟΕ παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα “Ψυχολογικής Δυσφορίας” (p<0,001), γεγονός που έδρασε προστατευτικά έναντι της ΚΑΝ και γ) ο ΔΥΛ διαμεσολάβησε την παρατηρούμενη σχέση μορφωτικού και οικονομικού επιπέδου-θνησιμότητας (p=0,020 και p<0,001) μειώνοντας την επίδρασή τους στη θνησιμότητα. Συμπεράσματα: η ενσωμάτωση τόσο των παραμέτρων ψυχικής υγείας που αποτελούν παράγοντες κινδύνου για την ΚΑΝ, όσο και των κοινωνικο-οικονομικών καθοριστικών παραγόντων της υγείας, στις στρατηγικές παρέμβασης των δημοσιονομικών αρχών που στοχεύουν στη μείωση του κινδύνου της νόσου, μπορεί να διευκολύνει στην βελτίωση του προσδόκιμου ζωής, προάγοντας την ευζωία ως κύριο στόχο.