ТЮРК МАМЛЕКЕТТЕРИНИН УЮМУ ЕВРАЗИЯДАГЫ ЖАҢЫ АКТОР
Authors: Акматалиева А.М. 
Published: August 2024

Трансформация ключевого инструмента сотрудничества между Турцией и государствами Центральной Азии – Совета сотрудничества тюркоязычных государств (ССТГ) переименованная в 2021 г. в Организацию тюркских государств (ОТГ) является одним из важных стратегических геополитических изменений не только в регионе Центральной Азии, но и в среднесрочной перспективе для евразийского пространства в целом. Институционализация ОТГ означает стремление Анкары укрепить свои позиции в регионе Центральной Азии для реализации своих внешнеполитических целей – стать центром или хабом между Востоком и Западом, за счет включения Среднего коридора в китайский Пояс и Путь, транспортировку нефти и газа из Туркменистана через Кавказ в государства ЕС. Если для государств Центральной Азии – Турция позволяет осуществлять ассиметричную многовекторную политику в условиях изменения традиционной роли России и растущего экономического влияния КНР, то для Анкары ОТГ открывает возможности для активизации своего с одной стороны военно-политического влияния. А с другой стороны, позволит в цивилизационном отношении больше оперировать категориями тюркской идентичности для самоактуализации в евразийском пространстве.

Түркия менен Борбордук Азия мамлекеттеринин ортосундагы кызматташтыктын негизги инструменти – Түрк тилдүү мамлекеттердин кызматташтык кеңешинин (ТКК) 2021-жылдан тарта Түрк мамлекеттеринин уюмуна (ТМУ) трансформациясы эң маанилүү стратегиялык өзгөрүүлөрдүн бири. Борбордук Азия чөлкөмүндө гана эмес, бүтүндөй Евразия мейкиндиги үчүн орто мөөнөттүү перспективада. ТМУ-нун институционалдаштыруу Анкаранын өзүнүн тышкы саясий максаттарына жетүү үчүн Борбор Азия чөлкөмүндөгү позициясын бекемдөөгө умтулуусун билдирет - Ортоңку коридорду Кытайдын курчам жана жолуна кошуу менен, Чыгыш менен Батыштын ортосундагы борбор же хаб болуу. Түркмөнстандан Кавказ аркылуу Европа Биримдигине мунай жана газды экспорттоо. Эгерде Борбордук Азия мамлекеттери үчүн – Түркия Россиянын салттуу ролунун өзгөрүшүнө жана КЭРдин экономикалык таасиринин күчөшүнө байланыштуу асимметриялык көп векторлуу саясатты ишке ашырууга мүмкүндүк берсе, Анкара үчүн ТМУ-нун бир жагынан анын аскердик-саясий таасирин жогорулатууга жол ачат. Ал эми экинчи жагынан, цивилизациялык мааниде евразиялык мейкиндикте өзүн актуалдаштыруу үчүн түрк иденттүүлүгүнүн категориялары менен иштөөгө көбүрөөк мүмкүнчүлүк берет.

The transformation of the key instrument of cooperation between Turkey and the states of Central Asia - the Cooperation Council of Turkic Speaking States (CCTS) from 2021 into the Organization of Turkic States (OTS) is one of the important strategic changes not only in the Central Asian region, but also in the medium term for the Eurasian space generally. The institutionalization of the OTS means that Ankara has intentions to strengthen its position in Central Asia in order to realize its foreign policy goals – to become a center or hub of East and West, through the conclusion of the Middle Corridor in Chinese Belt and Road initiative, transporting oil and gas from Turkmenistan through the Caucasus to the EU state. For Ankara on the one hand the OTS opens up opportunities to intensify its side of military-political cooperation with Central Asia. And on the other hand, in terms of civilizational roots the categories of Turkic identity will be used more often for self-actualization in the Eurasian space.