Three essays on the geography in income inequality in Greece
Authors: Πανταζής Παναγιώτης 
Published: June 2024

Αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η μελέτη της χωρικής διάστασης της εισοδηματικής ανισότητας στην Ελλάδα. Η διπλωματική εργασία βασίζεται σε στοιχεία δηλωθέντων εισοδημάτων και καλύπτει την περίοδο 2002-2019. Η χωρική κλίμακα ανάλυσης περιλαμβάνει τόσο εδαφικές χωρικές ενότητες της στατιστικής ταξινόμησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, NUTS I, NUTS II και NUTS III, όσο και μικρότερες εδαφικές ενότητες όπως Περιφερειακές Ενότητες και Δήμους. Η παρούσα διπλωματική εργασία παρέχει εμπειρική ανάλυση της εισοδηματικής ανισότητας στην Ελλάδα χρησιμοποιώντας δείγμα στατιστικών στοιχείων για τις φορολογικές δηλώσεις φυσικών προσώπων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία, είναι δυνατή η μέτρηση και η δυναμική της εισοδηματικής ανισότητας στην Ελλάδα ενδοπεριφερειακά. Η έρευνα βρίσκεται επί του παρόντος στο επίκεντρο της βιβλιογραφίας γιατί έχει παρατηρηθεί ότι η αύξηση της ανισότητας είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της εποχής μας με έντονες οικονομικές και κοινωνικές παρενέργειες, ενώ είναι και παράγοντας δυσαρέσκειας που εκφράζεται στην αντισυστημική εκλογική συμπεριφορά. Η ανάλυση της εισοδηματικής ανισότητας σε διάφορες γεωγραφικές κλίμακες, η ανάλυση της εισοδηματικής ανισότητας πριν και μετά την οικονομική κρίση και η εξέταση του ρόλου της εισοδηματικής ανισότητας κατά την πανδημία είναι πρόσθετα στοιχεία πρωτοτυπίας που απορρέουν από την κύρια καινοτομία. της διπλωματικής εργασίας, που είναι η ανάλυση της εισοδηματικής ανισότητας με βάση τα ατομικά φορολογικά στοιχεία. Τα συμπεράσματα αποτελούν πρωτότυπες συνεισφορές στην επιστημονική βιβλιογραφία και αποτελούν σημαντικές εισροές για τη διαμόρφωση χωρικά και κοινωνικά εστιασμένης πολιτικής. Η διδακτορική διατριβή αποτελείται από τρεις ενότητες.Η πρώτη ενότητα αφορά την ανάλυση της γεωγραφικής κατανομής των δηλωθέντων εισοδημάτων και της εισοδηματικής ανισότητας στην Ελλάδα κατά Δήμο κατά την περίοδο 2002-2014, η οποία αναλύεται σε δύο υποπεριόδους 2002-2011 και 2012-2014. Το χρονικό διάστημα της ανάλυσης επιτρέπει τη συγκριτική διερεύνηση των αλλαγών στην ανισότητα πριν και μετά την οικονομική κρίση. Η μεθοδολογία ανάλυσης περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, χαρτογραφική και οικονομετρική ανάλυση χρησιμοποιώντας τις καταλληλότερες μεθόδους ανάλυσης από τη διεθνή βιβλιογραφία. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης τεκμηριώνουν δύο βασικά συμπεράσματα: πρώτον, η οικονομική κρίση αποτελεί σημείο καμπής για τη μορφή εισοδηματικής ανισότητας στην Ελλάδα και δεύτερον, ότι υπάρχουν πολλές γεωγραφίες εισοδηματικής ανισότητας που διαφέρουν ανάλογα με τη χρονική περίοδο της ανάλυσης. το γεωγραφικό επίπεδο της ανάλυσης και το επίπεδο εισοδήματος ανά γεωγραφική ενότητα. Τέλος, η εκπαίδευση είναι ένας πολύ βασικός καθοριστικός παράγοντας της εισοδηματικής ανισότητας. Τα αποτελέσματα αυτά παρέχουν για πρώτη φορά τεκμηριωμένη ανάλυση της εισοδηματικής ανισότητας σε χωρικό επίπεδο στην χώρα. Η δεύτερη ενότητα παρέχει μια ομαδοποίηση των δήμων με βάση την εισοδηματική και εισοδηματική ανισότητα. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης υπογραμμίζουν ότι η γεωγραφική διάσταση της κατανομής του εισοδήματος και της εισοδηματικής ανισότητας υπερβαίνει τα σχήματα Κέντρο - Περιφέρεια, Βορράς - Νότος ή Νησιωτική - Ηπειρωτική χώρα. Οι περιοχές υψηλού εισοδήματος βρίσκονται εντός μητροπολιτικών περιοχών, σε ορισμένα νησιά και διάσπαρτες σε διάφορες περιοχές της χώρας. Παράλληλα, περιοχές με χαμηλό εισόδημα βρίσκονται τόσο σε μητροπολιτικές περιοχές, όσο και σε ηπειρωτικές και νησιωτικές ενότητες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η γεωγραφία της διαπεριφερειακής εισοδηματικής ανισότητας διαφέρει από τη γεωγραφία της ενδοπεριφερειακής ανισότητας εντός των δήμων. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει θετική και στατιστικά σημαντική χωρική αυτοσυσχέτιση τόσο για το δηλωμένο εισόδημα όσο και για την εισοδηματική ανισότητα. Στο τρίτο μέρος αναλύονται οι χωροχρονικές διακυμάνσεις της θνησιμότητας από τον COVID-19 στην Ελλάδα, ανά ηλικιακή κατηγορία κρουσμάτων/θανάτων για έξι κύματα της πανδημίας. Ειδικότερα, η ανάλυση διερευνά τις γεωγραφικές διαφορές στη θνησιμότητα λόγω COVID-19 στην Ελλάδα, χρησιμοποιώντας στατιστικά στοιχεία ταξινομημένα στις Περιφερειακές Ενότητες, δεκαετείς ηλικιακές ομάδες και έξι κύματα της πανδημίας, που καλύπτει την περίοδο 26-10-2020 έως 22-3-2022. Η ανάλυση βασίζεται σε έναν συνδυασμό επιστημονικών κλάδων και μεθόδων εμπειρικής ανάλυσης όπως η χωρική οικονομετρία, η δημογραφία, ο χωροταξικός σχεδιασμός και η γεωγραφία. Η εκτίμηση των τυποποιημένων κατά δεκαετή ηλικιακή ομάδα δεικτών θνησιμότητας (Case-Fatality Ratios-SFR), καθώς και η εφαρμογή του χωρικού οικονομετρικού υποδείγματος Durbin (Spatial Durbin Econometric Model-SDEM)), προσφέρουν στατιστικά ισχυρές ενδείξεις για την επίδραση κοινωνικοοικονομικών, δημογραφικών και γεωγραφικών παραγόντων στο ποσοστό θνησιμότητας. από τον COVID-19. Η βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε παρείχε το κατάλληλο υπόβαθρο για την εκτίμηση του δείκτη του σταθμισμένου δείκτη SFR και για την εφαρμογή στατιστικών αναλύσεων και οικονομετρικών τεχνικών, γεγονός που επιτρέπει μια συγκροτημένη προσέγγιση στη γεωγραφική διάσταση της θνησιμότητας από COVID-19.