Διερεύνηση των γνώσεων και απόψεων των Ελλήνων αγροτών για τις Νέες Τεχνολογίες των γεωργικών μηχανημάτων και η συμβολή της εκπαίδευσής τους στην αειφορική διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος
Authors: Ράπτης Ιωάννης 
Published: October 2022

Η γεωργία είναι απαραίτητη δραστηριότητα επιβίωσης των κοινωνιών. Παράλληλα όμως,θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους ρυπαντές που επιδρά στο περιβάλλον, αλλά οισυνέπειες της επίδρασης αυτής συντελούνται αργά. Σύμφωνα με πληθώρα ερευνητικώνπορισμάτων, η γεωργία αλλάζει διαχρονικά μορφές με επικράτηση, τα τελευταία πενήνταχρόνια, σε μεγαλύτερη έκταση του μοντέλου της εντατικής καλλιέργειας και σε μικρότερη τουοικολογικού - βιολογικού μοντέλου. Η εντατική γεωργία προσφέρει τη δυνατότητα επάρκειαςαγαθών και οικονομική ανταποδοτικότητα, ταυτόχρονα όμως με την εξάντληση των φυσικώνπόρων και την υψηλή ρύπανση. Επιπλέον, τα παραγόμενα προϊόντα έχουν υπολειμματικότηταουσιών, επικίνδυνων για την ανθρώπινη υγεία. Το οικολογικό - βιολογικό μοντέλο θεωρείταιότι είναι η απάντηση στην ενδυνάμωση του περιβάλλοντος και τη μείωση τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων που προκαλούν οι συμβατικές γεωργικές πρακτικές. Παράγειπροϊόντα χωρίς υπολειμματικότητα ουσιών, χαμηλής όμως παραγωγικότητας και οικονομικήςανταποδοτικότητας. Για να αντιμετωπιστούν τα διατροφικά προβλήματα ενός ολοένααυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού με παράλληλη προστασία των οικοσυστημάτων,υιοθετούνται νέα μοντέλα αειφορικής γεωργικής πρακτικής. Σήμερα, η ανάπτυξη των ΝέωνΤεχνολογιών δίνουν τη δυνατότητα εφαρμογής αειφορικών γεωργικών πρακτικών όπως ηγεωργία ακριβείας. Βασικός στόχος της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση της γνώσηςκαι χρήσης των Νέων Τεχνολογιών των γεωργικών μηχανημάτων και των γεωργικώνπρακτικών που εφαρμόζουν οι γεωργοί σήμερα, καθώς και ο βαθμός που μια προσεχτικάσχεδιασμένη και καταλλήλως εφαρμοσμένη διδακτική παρέμβαση θα μπορούσε νατροποποιήσει τις όποιες γνώσεις των γεωργών σε θέματα Νέων Τεχνολογιών και γεωργικώνπρακτικών και τις αντιλήψεις τους σε σχέση με την επίδραση των δραστηριοτήτων τους στοφυσικό περιβάλλον. Για τις ανάγκες διερεύνησης των παραπάνω, σχεδιάστηκε καικατασκευάστηκε ερωτηματολόγιο το οποίο χορηγήθηκε σε αρχικό δείγμα 1.054 καλλιεργητώναπό τις Διοικητικές Περιφέρειες όλης της Ελληνικής Επικράτειας. Στη συνέχεια, επιλέχτηκεδείγμα 102 καλλιεργητών από τις Περιφερειακές Ενότητες Λάρισας, Κοζάνης, Καστοριάς καιΓρεβενών στους οποίους χορηγήθηκε το ίδιο εργαλείο πριν και μετά τη διδακτική παρέμβασησυνολικής διάρκειας εννέα ωρών. Για την επεξεργασία των δεδομένων χρησιμοποιήθηκανεφαρμογές της περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής. Από τα δεδομένα της έρευναςπροκύπτει ότι οι καλλιεργητές, που είναι άτομα κυρίως μέσης παραγωγικής ηλικίας, έχουνολοκληρώσει ως επί το πλείστο τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καλλιεργούν εκτάσεις μεδιαφορετικά είδη καλλιέργειας και χρησιμοποιούν λιπάσματα και φυτοφάρμακα σε μεγάλοβαθμό, κυρίως με βάση την εμπειρία τους. Διαθέτουν μηχανολογικό εξοπλισμό σε μεγάλοποσοστό υψηλής τεχνολογίας, την ακριβή χρήση του οποίου όμως δεν γνωρίζουν. Το γεωργικόμοντέλο που εφαρμόζουν είναι η εντατική γεωργία, με σημαντικές εισροές χημικών στοιχείων4στο περιβάλλον. Οι καλλιεργητές δεν αναγνωρίζουν ότι η δραστηριότητά τους έχει αρνητικήεπίδραση στο περιβάλλον και δεν χρησιμοποιούν τις Νέες Τεχνολογίες που διαθέτουν ταμηχανήματά τους ώστε να ελέγξουν τις εισροές ενέργειας που απαιτούνται για την καλλιέργεια.Είναι δεκτικοί, ωστόσο, στην εκπαίδευσή τους σε θέματα που αφορούν τα είδη και τουςτρόπους καλλιέργειας, καθώς και τη χρήση των μηχανημάτων Νέων Τεχνολογιών. Η διδακτικήπαρέμβαση που εφαρμόστηκε θεωρείται επιτυχής, καθώς φανέρωσε ότι οι γεωργοί μπορούννα αυξήσουν τις γνώσεις τους ως προς τις Νέες Τεχνολογίες που διαθέτουν τα γεωργικά τουςμηχανήματα, τα καλλιεργητικά μοντέλα και τις αειφορικές γεωργικές πρακτικές, ώστε να είναισε θέση να διαμορφώσουν μια πιο φιλοπεριβαλλοντική συνείδηση και να αυξήσουν τηνκοινωνικο-οικονομική τους κατάσταση