Μορφομετρική ανάλυση των οστών της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης στον ελληνικό πληθυσμό για το σχεδιασμό των αρθροπλαστικών του ώμου
Authors: Παπαθανασίου Ευθυμία 
Published: September 2021

Η χαλάρωση της πρόθεσης της ωμογλήνης αποτελεί συχνή επιπλοκή μιας ολικής αρθροπλαστικής ώμου. Προαπαιτούμενο για τη χρήση των ανατομικών προθέσεων τρίτης γενιάς είναι η γνώση της ανατομίας των οστών της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η μορφολογική και μορφομετρική μελέτη των οστών της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης σε σχέση με την ολική αρθροπλαστική ώμου για τη διευκόλυνση του προεγχειρητικού σχεδιασμού και της χειρουργικής τεχνικής. Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν άμεσα σε 46 ζεύγη βραχιονίων οστών και ωμοπλατών και έμμεσα με τη χρήση της υπολογιστικής τομογραφίας σε 8 ζεύγη βραχιονίων οστών και σε 27 ωμοπλάτες. Οι μορφομετρικές παράμετροι ορίστηκαν για τη μελέτη των διαστάσεων της κεφαλής του βραχιονίου οστού, του προσανατολισμού της σε σχέση με τη διάφυση και το κάτω άκρο του βραχιονίου οστού και της σχέσης της με την αύλακα του δικεφάλου και το μείζον και το έλασσον βραχιόνιο όγκωμα. Το αρθρικό χείλος περιγράφηκε με βάση τη μορφολογία του. Οι μορφομετρικές παράμετροι ορίστηκαν για τη μελέτη των διαστάσεων της ωμογλήνης και του προσανατολισμού της στήλης της ωμογλήνης καθώς και της στήλης της βάσης της κορακοειδούς απόφυσης, της στήλης του έξω χείλους (αντηρίδας) και της στήλης της ωμοπλατιαίας άκανθας. Η μορφολογία της ωμογλήνης περιγράφηκε με βάση την αρθρική επιφάνεια. Καθορίστηκαν οι διαφορές στην ανατομία των οστών με βάση το φύλο και τα ζεύγη των οστών των δύο πλευρών. Μια μελέτη διερεύνησης του εφικτού με τη χρήση της υπολογιστικής τομογραφίας πραγματοποιήθηκε για την ανάπτυξη μιας προσαρμοζόμενης μεθόδου προεγχειρητικού σχεδιασμού του βραχιονίου οστού και της ωμογλήνης. Διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στις διαστάσεις των αρθρικών επιφανειών. Ο προσανατολισμός των αρθρικών επιφανειών παραλλάσσει και δεν εξαρτάται από το φύλο. Μεταξύ αριστερής και δεξιάς πλευράς δε διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές. Το αρθρικό χείλος στην άνω επιφάνεια της κεφαλής του βραχιονίου οστού κατατάχθηκε ως καμπύλο σε 19 αριστερά και 11 δεξιά βραχιόνια οστά και ως καμπύλο με κύρτωση σε 29 αριστερά και 32 δεξιά βραχιόνια οστά. Στην πρόσθια επιφάνεια το αρθρικό χείλος περιγράφηκε ως ευθύ σε 28 δεξιά και 37 αριστερά βραχιόνια οστά και ως κυρτό σε 15 δεξιά και 7 αριστερά βραχιόνια οστά. Οι ωμογλήνες ταξινομήθηκαν με βάση το περίγραμμα της αρθρικής επιφάνειας. Πενήντα επτά ωμογλήνες κατατάχθηκαν ως ασύμμετρες απιοειδείς, 13 ως συμμετρικές απιοειδείς, 5 σταγονοειδείς και 23 ωοειδείς. Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης οι λειτουργικές παράμετροι, όπως η γωνία οπίσθιας συστροφής του βραχιονίου οστού πρέπει να εξατομικεύονται. Το ετερόπλευρο υγιές μέλος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον προεγχειρητικό σχεδιασμό της πρόθεσης καθώς αποτελεί καλύτερη προσέγγιση της ανατομίας του πάσχοντος μέλους. Η αύλακα του δικέφαλου βραχιονίου μυός αποτελεί αξιόπιστο διεγχειρητικό οδηγό σημείο και η απόσταση αύλακας ισημερινού αποτελεί έκφραση της συστροφής του άνω άκρου του βραχιονίου οστού. Τα κάτω χείλη του μείζονος και του ελάσσονος βραχιονίου ογκώματος αποτελούν διεγχειρητικά οδηγά σημεία κατά τη χάραξη του ισημερινού και του μεσημβρινού της κεφαλής του βραχιονίου οστού. Οι ανατομικές παραλλαγές του αρθρικού χείλους του βραχιονίου οστού έχουν κλινική σημασία κατά τη διενέργεια της οστεοτομίας της κεφαλής του βραχιονίου οστού και για το σχεδιασμό των προθέσεων επιφανείας. Η υπολογιστική τομογραφία αποτελεί μέθοδο προσαρμοζόμενου προεγχειρητικού σχεδιασμού των οστών της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης. Οι προθέσεις της ωμογλήνης δεν είναι ανατομικές και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για το σχεδιασμό μιας ανατομικής πρόθεσης ωμογλήνης.