Οι διεθνείς, υπερεθνικές και διεθνικές ρυθμίσεις του χρόνου ναυτικής εργασίας και οι επιπτώσεις του στη ναυτική ασφάλεια
Authors: Κιλτίδου Δέσποινα 
Published: September 2021

Η διατριβή επιχειρεί να συνδέσει το χρόνο ναυτικής εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών με την εξασφάλιση της ναυτικής ασφάλειας. Η σπουδαιότητα της παραπάνω σύνδεσης έγκειται στο γεγονός ότι ο «ανθρώπινος παράγοντας» εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη αιτία των ναυτικών ατυχημάτων. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, η διεθνής κοινότητα δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει με σαφήνεια τα αίτια των ανθρώπινων σφαλμάτων που προκαλούν τα ναυτικά ατυχήματα. Η παραβίαση των προτύπων υγιεινής και ασφάλειας στο πλοίο και, ειδικότερα, η μη τήρηση του νόμιμου ωραρίου εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών, αποτελούν τις πρωταρχικές αιτίες των ναυτικών ατυχημάτων. Είναι επομένως σαφές ότι ο σεβασμός του θεσμοθετημένου χρόνου εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών, όπως και η τήρηση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στο πλοίο, αφενός, διασφαλίζουν την ασφαλή πλεύση του πλοίου καθώς και τις ασφαλείς συνθήκες εργασίας στα μέλη του πληρώματος και αφετέρου συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία της ναυτιλιακής επιχείρησης που έχει τη διαχείριση του πλοίου καθώς και στην ανάπτυξη του κλάδου της ναυτιλίας γενικότερα. Προκειμένου να καταστεί σαφής η σύνδεση μεταξύ του χρόνου ναυτικής εργασίας και ανάπαυσης και της ναυτικής ασφάλειας, η διατριβή θέτει ως στόχο την ανάλυση του εθνικού και διεθνούς νομικού πλαισίου για τον χρόνο ναυτικής εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών. Ωστόσο, επειδή οι νομικοί κανόνες δεν είναι σε θέση να αποτρέψουν από μόνοι τους τα ναυτικά ατυχήματα, μελετάται η σημασία της καλλιέργειας της ναυτικής κουλτούρας ασφαλείας σε επίπεδο ναυτιλιακής εταιρείας, στα μέλη του πληρώματος, σε εθνικό επίπεδο και ειδικότερα στο κράτος σημαίας του πλοίου και στο κράτος λιμένα, καθώς και στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών. Η διατριβή χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσίαζονται οι διεθνείς διαστάσεις των συντελεστών της ναυτικής εργασίας δηλαδή της σημαίας του πλοίου, των εργαζομένων θαλάσσης και των εργοδοτών τους. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται ο σεβασμός του χρόνου ναυτικής εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών ως προϋπόθεση της ναυτικής ασφάλειας. Η παραπάνω συσχέστιση τοποθετείται σε ένα ευρύτερο νομικό, κοινωνικό και εργονομικό περιβάλλον προκειμένου να αποδειχθεί ότι η ναυτική ασφάλεια αποτελεί το ζητούμενο για τους εργαζόμενους, τους εργοδότες και τα κράτη. Επιπλέον αναλύονται οι διεθνείς και υπερεθνικοί κανόνες που ρυθμίζουν το χρόνο εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών, κυρίως μέσα στο πλαίσιο του ΔΝΟ και της ΔΟΕ, καθώς και ο βαθμός ενσωμάτωσης των κανόνων αυτών σε δίκαια μεγάλων ναυτικών χωρών, όπως της Ελλάδος, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Στο τρίτο μέρος της διατριβής, εξετάζεται η συμβολή της διεθνούς συνδικαλιστικής δράσης των ναυτικών (κυρίως στις δομές της ITF) και πιο συγκεκριμένα της διεθνούς συλλογικής διαπραγμάτευσης (με τις διεθνείς συλλογικές συμφωνίες της ITF) προκειμένου οι ναυτικοί να μπορέσουν να ρυθμίσουν και να ελένξουν το χρόνο εργασίας και ανάπαυσης των ναυτικών, καθώς και τους γενικότερους όρους που διέπουν τη ναυτική εργασία. Συμπερασματικά, η διατριβή καταλήγει, μεταξύ άλλων, στο ότι η τακτική των ναυτιλιακών επιχειρήσεων να λειτουργούν παραβιάζοντας τον χρόνο εργασίας των ναυτικών λειτουργεί τελικά σε βάρος τους γιατί τα καταστροφικά αποτελέσματα των ναυτικών ατυχημάτων, δεν θέτουν απλώς σε κίνδυνο τη ζωή των ναυτικών, ούτε προκαλούν μόνο σοβαρές περιβαλλοντικές καταστροφές, αλλά τα εν λόγω ατυχήματα υπονομεύουν την ίδια την υπόσταση των ναυτιλιακών εταιρειών.