Διαιτητική συμπεριφορά και σύσταση σώματος σε νεαρές χορεύτριες
Authors: Γιαννακούλια Μαρία 
Published: August 2021

Από τις μέχρι σήμερα μελέτες φαίνεται ότι οι χορεύτριες, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στα σωματικά πρότυπα που επικρατούν στο χορό, αντιμετωπίζουν προβλήματα ανεπαρκούς θρέψης και αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη προβλημάτων διαταραγμένης διαιτητικής συμπεριφοράς. Στόχος της παρούσας μελέτης ήταν αφενός η αξιολόγηση της διατροφικής κατάστασης μίας ομάδας νεαρών χορευτριών και αφετέρου ο σχεδιασμός και υλοποίηση προγράμματος διατροφικής παρέμβασης για τη βελτίωση παραμέτρων διαιτητικής συμπεριφοράς.Στο πρώτο στάδιο της μελέτης συμμετείχαν 42 χορεύτριες, σπουδάστριες του επαγγελματικού χορού της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης (ΚΣΟΤ) (μέση ηλικία: 20,8 ± 1,9 έτη). Ως ομάδα ελέγχου χρησιμοποιήθηκε αντίστοιχη ομάδα 41 φοιτητριών που δεν είχαν σχέση με το χορό (μέση ηλικία: 20,3 ± 1,5 έτη). Στα πλαίσια του σταδίου αυτού αξιολογήθηκαν και τυποποιήθηκαν μεθοδολογικές προσεγγίσεις για τη διαιτητική συμπεριφορά και τη σύσταση σώματος. Χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία, μία ημι-δομημένη συνέντευξη και το 3ήμερο ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων. Για την εκτίμηση της σύστασης σώματος αναπτύχθηκαν ειδικές για χορεύτριες εξισώσεις με τη μέθοδο της βιοηλεκτρικής εμπέδησης (ΒΙΑ), χρησιμοποιώντας ως μέθοδο αναφοράς την απορροφησιομετρία ακτινών-χ διπλής ενέργειας. Η εφαρμογή τους επιτρέπει την εκτίμηση της σύστασης σώματος με τη ΒΙΑ, αξιοποιώντας το πλεονέκτημα της ευκολίας της μεθόδου και βελτιώνοντας την αξιοπιστία της. Όσον αφορά την οστική πυκνότητα, η μέση τιμή στις χορεύτριες που εξετάσθηκαν ήταν 1,185 g/cm2 (εύρος: 1,024 - 1,298), αντιπροσωπεύοντας το 109% της οστικής πυκνότητας πληθυσμού αναφοράς αντίστοιχης ηλικίας και βάρους. Επίσης οι χορεύτριες με υψηλές προσλήψεις ασβεστίου (>1300 mg) είχαν στατιστικά υψηλότερες τιμές οστικής πυκνότητας σε σχέση με τις υπόλοιπες συναδέλφους τους. Σχετικά με την αξιολόγηση της διαιτητικής πρόσληψης, υπήρξαν ενδείξεις ότι σημαντικό ποσοστό ατόμων (περίπου 30%) δεν κατέγραψαν επαρκώς τη δίαιτά τους. Οι χορεύτριες κατανάλωναν, κατά μέσον όρο, 1540 ± 426 kcal / ημέρα, ενώ οι φοιτήτριες 1703 ± 552 kcal (p=0,16). Εξετάζοντας τη συνεισφορά των μακροθρεπτικών συστατικών στη συνολική ενεργειακή πρόσληψη, οι χορεύτριες, σε σχέση με τις φοιτήτριες, κατέγραψαν ότι καταναλώνουν δίαιτα πιο πλούσια σε υδατάνθρακες (51,1 ± 8,1% σε σύγκριση με 44,2 ± 6,1%, p<0,001) και λιγότερο πλούσια σε λιπίδια (34,0 ± 6,5% σε σύγκριση με 40,2 ± 5,6%, p<0,001). Σημαντικός αριθμός χορευτριών διέτρεχε αυξημένο κίνδυνο για ανεπάρκεια σε βιταμίνη Α, ριβοφλαβίνη, φυλλικό οξύ, ασβέστιο και σίδηρο. Η δίαιτα της μέσης χορεύτριας περιελάμβανε αρκετά δημητριακά και φρούτα (τα τελευταία κυρίως ως σνακ), ενώ η κατανάλωση λαχανικών και γαλακτοκομικών προϊόντων κρίθηκε ανεπαρκής. Το 80% πίστευαν ότι το βάρος τους τη στιγμή της συνέντευξης ήταν από λίγο έως πολύ μεγαλύτερο από το επιθυμητό και περίπου οι μισές ακολουθούσαν συχνά δίαιτες αδυνατίσματος τον τελευταίο χρόνο ή ήταν συνεχώς σε «κατάσταση δίαιτας». Τα τρόφιμα των οποίων η κατανάλωση προκαλούσε ενοχές ήταν και αυτά που σχετίζονταν με πρόκληση αδηφαγικού επεισοδίου. Προβλήματα διαιτητικής συμπεριφοράς επισημάνθηκαν και στην ομάδα ελέγχου, αν και σε μικρότερη κλίμακα από ό,τι στις χορεύτριες. Στο επόμενο στάδιο της μελέτης σχεδιάσθηκε πρόγραμμα διατροφικής παρέμβασης με στόχο την εκπαίδευση σε θέματα διατροφής, την πρόληψη προβλημάτων διαιτητικής συμπεριφοράς και την ανάπτυξη θετικών στάσεων απέναντι στο φαγητό και στο σώμα. Περιελάμβανε 12 εβδομαδιαίες συναντήσεις και εφαρμόσθηκε σε 32 χορεύτριες. Η σύσταση σώματος, η διαιτητική συμπεριφορά και πρόσληψη αξιολογήθηκαν στην αρχή και στο τέλος του προγράμματος (1η αξιολόγηση), ενώ ακολούθησε και 2η αξιολόγηση της διαιτητικής συμπεριφοράς μετά από 6 μήνες. Στο τέλος της παρέμβασης μειώθηκε το ποσοστό χορευτριών με βαθμολογία στο ΕΑΤ-26 > 20 (13,8% σε σύγκριση με 34,5%). Στο ερωτηματολόγιο DEBQ παρατηρήθηκε σημαντική μείωση στην κλίμακα «Περιοριστική συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό» (p = 0,001), η οποία διατηρήθηκε κατά τη 2η αξιολόγηση. Στη 2η αξιολόγηση επίσης παρατηρήθηκε βελτίωση στην «Εξωγενή Συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό» (p = 0,011). Οι γνώσεις διατροφής αυξήθηκαν. Σημαντικό εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι οι συμμετέχουσες που διέτρεχαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη προβλημάτων λήψης τροφής ήταν και αυτές που ωφελήθηκαν περισσότερο από το πρόγραμμα παρέμβασης. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι υπάρχουν παράμετροι της διαιτητικής συμπεριφοράς στις οποίες μπορεί να παρέμβει ο ειδικός σε θέματα διατροφής. Από όσο γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, πρώτη φορά δημοσιεύεται ανάλογη διατροφική παρέμβαση, στην οποία η αξιολόγηση έχει γίνει με αντικειμενικά εργαλεία. Τα αποτελέσματά της ήταν άκρως ενθαρρυντικά για το σχεδίασμά αντίστοιχων παρεμβάσεων σε νεαρές γυναίκες με πρώιμα συμπτώματα διαταραγμένης διαιτητικής συμπεριφοράς.