Σεξουαλική λειτουργία επιβιωσάντων από αιματολογική κακοήθεια και αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων
Authors: Τσάτσου Ιωάννα 
Published: March 2023

Εισαγωγή: Η αυτόλογη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων(AMΑAK) αποτελεί μία από τις θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς με αιματολογικήκακοήθεια με καλά αποτελέσματα στην πρόγνωση και επιβίωση των ασθενών.Eπομένως, είναι απαραίτητη η αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων επιπλοκών της,όπως η σεξουαλική δυσλειτουργία που επηρεάζει σημαντικά τη ποιότητα ζωής τωνεπιβιωσάντων.Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της σεξουαλικής λειτουργίας (ΣΛ)επιβιωσάντων από αιματολογική κακοήθεια και AMΑAK, η ανεύρεση τωνπαραγόντων που επιδρούν σε αυτή και η σύγκρισή της με την ΣΛ υγιών ατόμων.Μεθοδολογία: Πρόκειται για μία μελέτη πολυκεντρική, ποσοτική, συγχρονική,περιγραφική και συσχέτισης, στην οποία χρησιμοποιήθηκαν κλίμακες μέτρησης για τησυλλογή του δείγματος και πολλαπλές μέθοδοι ανάλυσης δεδομένων. Μεδειγματοληψία ευκολίας, συλλέχθηκαν 127 ενήλικες (56 γυναίκες και 71 άνδρες),καθώς και σεξουαλικά ενεργοί επιβιώσαντες από αιματολογική κακοήθεια πουυποβλήθηκαν σε AMΑAK πριν από 6 μήνες έως και 5 έτη, από 5 νοσοκομεία τηςΑθήνας. Παράλληλα συμμετείχαν 134 υγιείς και σεξουαλικά ενεργοί ενήλικες (60γυναίκες και 74 άνδρες). Οι υγιείς συμπλήρωσαν έντυπο δημογραφικών δεδομένωνκαι εργαλείο εκτίμησης της ΣΛ ανάλογα με το φύλο τους. Οι επιβιώσαντεςσυμπλήρωσαν δημογραφικά και κλινικά στοιχεία, το εργαλείο εκτίμησης τηςσεξουαλικής λειτουργίας άνδρα ή γυναίκας [Διεθνής Δείκτης Στυτικής λειτουργίας(ΔΔΣΛ) και Δείκτης Γυναικείας Σεξουαλικής Λειτουργίας αντίστοιχα (FSFI)], τηνκλίμακα εμπειριών στενών διαπροσωπικών σχέσεων (ECRSHORT-FORMSCALE),την κλίμακα αίσθησης ελέγχου στον καρκίνο (CLOC) και την αναθεωρημένη κλίμακαεπίδρασης συμβάντος (IES-R).Αποτελέσματα: Οι γυναίκες επιβιώσασες είχαν μέση ηλικία τα 44 έτη ενώ οι άνδρεςτα 47 έτη. Ο μέσος χρόνος που παρήλθε από τη μεταμόσχευση ήταν τα 3 έτη και ηπλειοψηφία έπασχε από λέμφωμα Hodgkin. Βάσει του FSFI, οι γυναίκες είχαν μέσοεπίπεδο ΣΛ, με καλύτερο τομέα λειτουργικότητας το «πόνο» (Μ.Τ.: 4.0±1.74) καιχειρότερο τον «οργασμό» (Μ.Τ.: 3,19 ±1.52). Bάσει του ΔΔΣΛ, οι άνδρεςπαρουσίασαν υψηλό επίπεδο ΣΛ, με καλύτερο τομέα λειτουργικότητας τη «στύση»(Μ.Τ.: 22.54 ±8.70) και χειρότερο τη «συνολική ικανοποίηση» (Μ.Τ.: 6,94±2.47). Oι γυναίκες και οι άνδρες παρουσίασαν χαμηλό επίπεδο μετατραυματικού άγχους βάσειτης IES-R, μέσο επίπεδο προσκόλλησης στη σχέση βάσει της ECRSHORTFORMSCALE και μέσο επίπεδο αισθήματος ελέγχου στον καρκίνο, βάσει της CLOC.Υπήρξε ασθενής έως μέτρια αρνητική στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στηνIES-R και στους δείκτες FSFI και ΔΔΣΛ. Η ηλικία (p<0,0005), η “εισβολή” της IESR (p=0,003) και η “αιτία της νόσου” της CLOC επιδρούν στατιστικά σημαντικά στοσυνολικό σκορ του FSFI. Η εκπαίδευση (p<0,0005), η διάγνωση (p=0,032), η“αποφυγή” της IES-R (p=0,032) και η “αιτία της νόσου” της CLOC (p=0,059)επιδρούν στατιστικά σημαντικά στο συνολικό σκορ του ΔΔΣΛ.Η σύγκριση των επιβιωσασών γυναικών με τις υγιείς έδειξε ότι αυτές είχαν στατιστικάσημαντικά υψηλότερο σκορ σε όλες τις υποκατηγορίες του FSFI (p<0,0005). Ησύγκριση των επιβιωσάντων ανδρών με τους υγιείς έδειξε ότι αυτοί είχαν στατιστικάσημαντικά υψηλότερο σκορ στη «στύση» (p=0,003), στην «επιθυμία» (p=0,004), στην«ικανοποίηση από την επαφή» (p=0,003), στη «συνολική ικανοποίηση» (p=0,012),καθώς και στο συνολικό σκορ (p=0,013) του ΔΔΣΛ. Συνολικά, αν και οι άνδρες και οιγυναίκες επιβιώσαντες είχαν επηρεασμένη ΣΛ, δεν υπήρχε στατιστικά σημαντικήδιαφορά ανάμεσα στην ΣΛ στις ομάδες ανδρών και γυναικών επιβιωσάντων.Συμπεράσματα: Οι επιβιώσαντες από AMΑAK έχουν επηρεασμένη ΣΛ σεδιαφορετικό βαθμό και τομέα λειτουργικότητας ανάλογα με το φύλο τους, η οποίαεπιμένει για αρκετά χρόνια, υποδεικνύοντας έτσι τη σημασία του θέματος για τηνευημερία τους και τη σημασία της εφαρμογής ολοκληρωμένων σχεδίων υγειονομικήςπερίθαλψης στην επιβίωση για την κάλυψη των αναγκών και των προβλημάτων τους.Η παρούσα μελέτη ήταν μια πρώτη προσπάθεια διερεύνησης της ΣΛ των Ελλήνωνεπιβιωσάντων από AMΑAK και αναδεικνύει την αναγκαιότητα περαιτέρωαξιολόγησης της ΣΛ και τη διερεύνηση των παραγόντων που μεσολαβούν και τηνεπηρεάζουν.