Ο γραμματισμός στις τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση
Authors: Μπέκος Νικόλαος 
Published: October 2021

Σκοπός της διατριβής ήταν η διερεύνηση των αντιλήψεων και των πρακτικών των εκπαιδευτικών του κλάδου πληροφορικής ΠΕ86, για την υλοποίηση του νέου προγράμματος σπουδών (ΠΣ) για τις Τ.Π.Ε. στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και η εξέταση των παιδαγωγικών θεωρήσεων των εκπαιδευτικών. Για την υλοποίηση αυτού του ερευνητικού σκοπού πραγματοποιήθηκε ο σχεδιασμός εμπειρικής μελέτης μεικτής προσέγγισης, βασισμένης στο «διερευνητικό διαδοχικό σχέδιο». Μέσω 33 ημιδομημένων συνεντεύξεων συλλέχθηκαν τα ποιοτικά δεδομένα. Με τη θεματική ανάλυση οδηγηθήκαμε στη κατασκευή ερωτηματολογίου ως ερευνητικού εργαλείου συλλογής των ποσοτικών δεδομένων από 157 εκπαιδευτικούς. Στις συνεντεύξεις αξιοποιήθηκαν τέσσερα πρωτότυπα σχέδια μαθήματος που υιοθετούσαν τις τέσσερεις παιδαγωγικές θεωρήσεις του Schiro, με κοινό θέμα «τα ρομπότ και τη ρομποτική» ως αυτοσχέδια εργαλεία, για την εξέταση των παιδαγωγικών θεωρήσεων των εκπαιδευτικών. Για την ίδια εξέταση, στα ερωτηματολόγια αξιοποιήθηκαν βινιέτες στη λογική του εργαλείου που ανέπτυξε ο ίδιος Schiro. Τα βασικά ευρήματα της έρευνας σε ό,τι αφορά στις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για το ΠΣ περιλαμβάνουν μια κατ’ αρχή θετική κρίση, με την πλειονότητα όμως εκπαιδευτικών να εκτιμούν ότι το ΠΣ δεν είναι ικανοποιητικό ως έχει και χρήζει τροποποίησης. Οι τροποποιήσεις σχετίζονται κυρίως με τη καταλληλότητα λογισμικών και δραστηριοτήτων σχετικών με την ηλικία των μαθητών/ριών καθώς και την οργάνωση των περιεχομένων διδασκαλίας ανά τάξη. Για το προσανατολισμό του περιεχομένου διδασκαλίας υπήρξε σχεδόν ισόποσος καταμερισμός ανάμεσα στο δίπολο «Πληροφορική/προγραμματισμός ή χρήση ψηφιακών εργαλείων». Κυρίαρχη μορφή διδασκαλίας ήταν η ανάθεση έργου. Η διδασκαλία πραγματοποιούνταν κυρίως με δραστηριότητες και ασκήσεις δομημένων σχεδίων μαθήματος, τα οποία είχαν προκαθορισμένους στόχους. Η αξιολόγηση ήταν συμπερασματικού τύπου. Ο τρίτος άξονας μαθησιακών στόχων του ΠΣ φάνηκε να μην εκπληρώνει τις μεθοδολογικές στοχεύσεις του, κατευθυνόμενος σε χαμηλού επιπέδου δεξιότητες. Οι δυσκολίες υλοποίησης των μεθοδολογικών επιλογών του ΠΣ, φαίνεται να εξαρτώνται από το διαθέσιμο διδακτικό χρόνο, και τις παιδαγωγικές θεωρήσεις των εκπαιδευτικών. Προβλήματα / εμπόδια, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς, ήταν η ανεπαρκής χρονική διάρκεια του μαθήματος και η ανάγκη επιμόρφωσης. Η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών αναζητά επίσημο διδακτικό σύγγραμμα, ως συμπληρωματικό οδηγό. Επιπλέον τα αποτελέσματα της έρευνας ανέδειξαν δύο κυρίαρχα ρεύματα προσφιλών θεωρήσεων για τα ΠΣ, που ήταν η θεωρία της Κοινωνικής Αποτελεσματικότητας και η θεωρία της Μελέτης του Παιδιού (Schiro, 2013). Η θεωρία Κοινωνικής Αποτελεσματικότητας φάνηκε να εκφράζει τη συντριπτική πλειονότητα των εκπαιδευτικών ΠΕ86. Στο ερωτηματολόγιο από τις απαντήσεις στις βινιέτες (inventory Schiro) αναδεικνύεται μια στροφή στη παιδοκεντρική προσέγγιση όσο αφορά στοιχεία όπως ο ρόλος του δασκάλου, η διδακτικο-μαθησιακή διαδικασία, καθώς και η διαδικασία αξιολόγησης. Ωστόσο, αυτή η στροφή δεν σημαίνει ριζική μεταβολή των παιδαγωγικών θεωρήσεων των ΠΕ86, αφού για το σκοπό του σχολείου και το περιεχόμενο διδασκαλίας την πρώτη θέση καταλαμβάνει η Θεωρία της Κοινωνικής Αποτελεσματικότητας.