Ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού πλαισίου εφαρμογής της αξιολόγησης της πανεπιστημιακής εκπαιδευτικής διαδικασίας
Authors: Μπακατσάκη Μαρία 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή προτείνει ένα πλαίσιο εφαρμογής για την αξιολόγησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με απώτερο σκοπό την επιτυχία των φοιτητών και γενικότερα τη βελτίωση της μαθησιακής και εκπαιδευτικής τους εμπειρίας. Για να επιτευχθεί η αποτελεσματικότητα του πλαισίου, έχουν ληφθεί υπόψη θεωρίες από τη Διοίκηση Ολικής Ποιότητας, μοντέλων αλλαγής και συμπεριφοράς, καθώς επίσης και γνωστικά, ψυχομετρικά και παιδαγωγικά μοντέλα.Για τη διαμόρφωσή του πλαισίου χρησιμοποιήθηκαν πηγές από τη διεθνή βιβλιογραφία, μελέτες εφαρμογής των πλαισίων αξιολόγησης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, και δεδομένα που προέκυψαν από συνεντεύξεις και τις έρευνες που διεξήχθηκαν για τις ανάγκες της παρούσας διατριβής (στις ΜΟΔΙΠ των ΑΕΙ/ΤΕΙ, στους ακαδημαϊκούς και στους φοιτητές), οι οποίες αποσκοπούσαν συν τοις άλλοις στον εντοπισμό των προβλημάτων και γενικότερα στην αποτύπωση της υπάρχουσας κατάστασης για τις διαδικασίες αξιολόγησης των ελληνικών πανεπιστημίων, αλλά και στην προσαρμογή των διεθνών πρακτικών στα ελληνικά δεδομένα και τον εντοπισμό του επιπέδου της κουλτούρας ποιότητας στην ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα.Γενικότερα, κατά την εφαρμογή ενός πλαισίου αξιολόγησης πρέπει δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε οποιαδήποτε διαδικασία σχεδιάστηκε για να συλλέξει πληροφόρηση σχετικά με την επιτυχία ενός προγράμματος, μαθήματος ή του προγράμματος σπουδών του πανεπιστημίου. Ουσιαστικά, η έννοια της αξιολόγησης χρησιμοποιείται με την έννοια της «ευφυούς λογοδοσίας» όπου συγκλίνουν οι δύο διαδικασίες της αθροιστικής (summative) αξιολόγησης με τη διαμορφωτική (formative), εστιάζοντας στην αυτοαξιολόγηση, για να επιτευχθεί η αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας (φοιτητές, ακαδημαϊκοί και διοικητικοί), η ενθάρρυνση της ανάπτυξης και της προόδου των φοιτητών, και γενικότερα η βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.Καινοτόμο στοιχείο της διατριβής αποτελεί η διερεύνηση της ποιότητας της πληροφορίας που συλλέγεται από τους φοιτητές κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των μαθημάτων και τις έρευνες γενικότερα. Από τη διερεύνηση αυτή προέκυψε ένα πρωτότυπο εργαλείο/τεχνική για τη λήψη ποιοτικών δεδομένων σε κάθε τύπο έρευνας/δημοσκόπησης ηλεκτρονικής ή χειρόγραφης μορφής, ιδιαίτερα εάν είναι εκτενής σε μέγεθος. Επίσης, διαμορφώθηκε ένα εννοιολογικό μοντέλο που στόχος του είναι να προσδιορίσει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμετοχή των φοιτητών στη αξιολόγηση των μαθημάτων. Στο προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνονται κατευθυντήριες οδηγίες και πρακτικές που βοηθούν τα πανεπιστήμια σε ιδρυματικό επίπεδο να ανταπεξέλθουν σε όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το εκπαιδευτικό σύστημα των ελληνικών πανεπιστημίων, να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τη διαδικασία της διασφάλισης ποιότητας, να διαχειριστούν την αντίδραση από τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας για τις αλλαγές που θα πρέπει να επέλθουν και να βελτιώσουν την εκπαιδευτική εμπειρία των φοιτητών. Επιπλέον, η παρούσα διατριβή στο σύνολό της είναι χρήσιμη για τους ακαδημαϊκούς, για να ενημερωθούν για τις εξελίξεις που επέρχονται στην παιδεία της ανώτατης εκπαίδευσης, να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους για τα γνωστικά μοντέλα και εργαλεία σχετικά με την ενεργητική και φοιτητοκεντρική διδασκαλία και άλλα παιδαγωγικά θέματα, ώστε να μπορέσουν να αντιληφθούν τη σημαντικότητα που έχει η υλοποίηση ενός ποιοτικού εκπαιδευτικού έργου στην επιτυχία των φοιτητών και γενικότερα στη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ευελπιστώντας να δραστηριοποιηθούν δημιουργικά προς όφελος των φοιτητών, του ιδρύματός τους και της κοινωνίας γενικότερα. Απευθύνεται επίσης και στους φοιτητές ευελπιστώντας να τους ευαισθητοποιήσει και να τους κάνει να αντιληφθούν πόσο σημαντική είναι η ενεργή συμμετοχή για τη μάθηση και την επιτυχία στις σπουδές τους, καθώς αυτοί αποτελούν τους μελλοντικούς επιστήμονες που θα συνδράμουν στη ανάπτυξη του τόπου τους, αλλά και λόγω της διεθνοποίησης, στην αειφόρο ανάπτυξη ολόκληρης της ανθρωπότητας.