Σχεδίαση γλωσσών προγραμματισμού και διεπαφών για χρήση στη μουσική πληροφορική
Authors: Μαργουνάκης Δημήτριος 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή παρουσιάζει τις ιδιαιτερότητες των γλωσσών μουσικού προγραμματισμού και των διεπαφών μουσικής πληροφορικής. Ιδιαίτερη εστίαση γίνεται στα εναλλακτικά μουσικά συστήματα, τα οποία δεν ακολουθούν το γενικώς αποδεκτό πρότυπο της δυτικής μουσικής, αλλά παρουσιάζουν μικροτονικές διακυμάνσεις (Βυζαντινή, Oriental, Ινδική μουσική). Σε αυτή τη βάση, παρουσιάζεται ο ΑΡΙΩΝ, μια μουσική διεπαφή για σύνθεση και αναπαραγωγή Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής, η οποία αποτελεί μια καινοτόμο εφαρμογή στην κατηγορία των εναλλακτικών μουσικών συστημάτων. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στις μουσικές διεπαφές και τις διαδικτυακές διεπαφές για ψηφιακές μουσικές βιβλιοθήκες. Στα πλαίσια αυτής της εμβάθυνσης στις διεπαφές μουσικής πληροφορικής αναπτύχθηκε ένα γραφικό περιβάλλον για τη δημιουργία μιας διαδικτυακής ψηφιακής μουσικής βιβλιοθήκης. Το λογισμικό που υλοποιήθηκε έχει σαν υπόβαθρο την έννοια του μουσικού «χρώματος» και δημιουργεί πρωτότυπες οπτικές σημασιολογικές αναπαραστάσεις με ποικίλες χρήσεις. Η εμβάθυνση και η μελέτη του μουσικού «χρώματος» από μουσικολογική σκοπιά οδήγησε στο σχεδιασμό ενός ολοκληρωμένου θεωρητικού υποβάθρου για την προτεινόμενη «χρωματική ανάλυση» μουσικής. Το υπόβαθρο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων: τη συσχέτιση της μελωδίας με το μουσικό χρώμα, κατάλληλους αλγόριθμους για τον υπολογισμό των «χρωματικών» στοιχείων της μουσικής και τη συσχέτιση των αριθμητικών αποτελεσμάτων με τιμές χρωματικής κωδικοποίησης RGB για λόγους οπτικοποίησης της μουσικής. Η θεωρητική μελέτη επεκτάθηκε πέρα από την τυποποιημένη σημειογραφία της δυτικής μουσικής, ώστε να περιλαμβάνει μικροτονικά στοιχεία, που είναι χαρακτηριστικά σε εναλλακτικά μουσικά συστήματα. Με τον τρόπο αυτό, το θεωρητικό πλαίσιο που προτείνεται μπορεί να γενικευτεί στο παγκόσμιο μουσικό στερέωμα. Με βάση τις γνωσιακές μελέτες που υποδεικνύουν συνάφεια της μουσικής χρωματικότητας με ψυχολογικές διεργασίες (π.χ. συναισθηματική επίδραση, ένταση, μουσικές προσδοκίες), σχεδιάστηκε και διεξάχθηκε ένα πείραμα ψυχοακουστικής για να εξάγει συμπεράσματα σχετικά με την επίδραση της συμπεριφοράς της μελωδίας στον ακροατή. Το αυτόματο λογισμικό χρωματικής ανάλυσης, MEL-IRIS, έχει υποστεί μεγάλες βελτιώσεις και βρίσκεται πλέον στην τρίτη του έκδοση. Οι βελτιώσεις της μουσικής διεπαφής διέπονται από τις αρχές ευχρηστίας και καταλληλότητας των διεπαφών μουσικής πληροφορικής. Το 2009 αναπτύχθηκε η πρώτη διαδικτυακή client-server έκδοση της εφαρμογής. Η πρόσθετη αυτή αρχιτεκτονική δικτύου δημιουργεί όλες τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία και διαχείριση μιας online τεράστιας ψηφιακής μουσικής βιβλιοθήκης στο Διαδίκτυο. Η πρότυπη βιβλιοθήκη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ερευνητικά για «χρωματικές» συγκρίσεις και μουσικές αναλύσεις. Παράλληλα, αναπτύχθηκε και το υπόβαθρο της αντίστροφης διαδικασίας, της «χρωματικής σύνθεσης». Παρουσιάζονται οι δύο μέθοδοι μετατροπής μιας εικόνας σε μουσική μελωδία σε ένα πλήρως παραμετροποιημένο περιβάλλον. Ένα άλλο περιβάλλον σύνθεσης παρουσιάζεται ως θεωρητική ιδέα στη διατριβή. Η εφαρμογή αφορά την υλοποίηση ενός παγκόσμιου διαδικτυακού περιβάλλοντος συνεργατικής σύνθεσης, μέσα στο οποίο θα μπορούν τα μέλη της κοινότητας να συνεργάζονται για να παράγουν, αξιολογούν και να τροποποιούν μουσική. Εξετάζονται οι τρόποι λειτουργίας και χρηστικότητας της διεπαφής. Τέλος, στην προσπάθεια να οριοθετηθεί η παρούσα κατάσταση των ψηφιακών μουσικών δεδομένων στην παγκόσμια και ενιαία διεπαφή που ονομάζεται Διαδίκτυο, περιγράφονται οι αλλαγές στη διακίνηση, διαχείριση και παραγωγή μουσικής την τελευταία δεκαετία. Το μοντέλο διακίνησης μουσικής SEAM αποτελεί μια ιδέα που συνδυάζει τις τάσεις των χρηστών και την ανάγκη της μουσικής βιομηχανίας για κερδοφορία.