Νέοι μοριακοί προγνωστικοί δείκτες για τον καρκίνο του παγκρέατος στον άνθρωπο βασισμένοι στους βιολογικούς μηχανισμούς δράσης των καρκινικών βλαστικών κυττάρων
Authors: Πατσούρας Δημήτριος 
Published: September 2021

ΣΚΟΠΟΣ: Ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελεί μια ιδιαίτερα θανατηφόρο νόσο και έχει την χειρότερη πρόγνωση μεταξύ όλων των καρκίνων. Το μικροπεριβάλλον του όγκου πιστεύεται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη βιολογική του συμπεριφορά. Ο καρκίνος του παγκρέατος χαρακτηρίζεται από εκσεσημασμένη δεσμοπλαστική αντίδραση, η οποία πιθανώς στηρίζεται στην αλληλεπίδραση των καρκινικών βλαστικών κυττάρων και του στρώματος. Μια από τις πιο ειδικές πρωτεΐνες για τους ινοβλάστες του καρκινικού στρώματος είναι είναι η πρωτεΐνη ενεργοποίησης των ινοβλαστων (Fibroblast Activation Protein - FAP) που εκφράζεται στο 90% των επιθηλιακών καρκινομάτων. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να εξετάσουμε την έκφραση των μοριακών δεικτών (FAP,CD133) στο αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος σε συνδιασμό με την έκφραση κλασικών δεικτών κυτταρικού πολλαπλασιασμού, απόπτωσης και αγγειογέννεσης (Ki67, P53, VEGF), τεκμηριωμένης προγνωστικής αξίας. Τα αποτελέσματα θα συσχετισθούν με πληροφορίες από το ιστορικό του ασθενούς, ιστολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, δείκτες επιβίωσης. Κατά αυτόν τον τρόπο θα ελεγχθεί η προγνωστική των νέων αυτών μοριακών δεικτών στον καρκίνο του παγκρέατος. ΥΛΙΚΟ: Εξετάσθηκαν αναδρομικά όλες οι περιπτώσεις αδενοκαρκινώματος παγκρέατος που αντιμετωπίστηκαν χειρουργικά στις χειρουργικές κλινικές του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» την χρονική περίοδο 2003 – 2009. Η μελέτη βασίστηκε στο αρχειακό ιστολογικό υλικό του εργαστηρίου Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής και στους φακέλους ιστορικού των ασθενών. Μελετήθηκαν 46 περιπτώσεις ασθενών με αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος ( 26 άντρες, 20 γυναίκες) με μέση ηλικία 66 ετών (range 53 – 80) που υποβλήθησαν σε θεραπευτική χειρουργική εξαίρεση. Όλα τα νεοπλάσματα ήταν μέσης και χαμηλής διαφοροποίησης. 22 ασθενείς είχαν Στάδιο IIΑ της νόσου και 24 Στάδιο IIΒ. Η διάμεση επιβίωση ήταν 11 (4-32) μήνες. ΜΕΘΟΔΟΣ: Η μελέτη της έκφρασης των μοριακών δεικτών έγινε με τη μέθοδο του ανοσοφθορισμού και τη βοήθεια του συνεστιακού σαρωτικού laser μικροσκοπίου σε συνδυασμό με την ανοσοϊστοχημική διερεύνηση της έκφρασης του VEGF, του P53 και του Ki-67. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η έκφραση του FAP ήταν σημαντικά υψηλότερη στα νεοπλάσματα Σταδίου IIΒ σε σύγκριση με αυτά Σταδίου IIΑ (p=0.04).Η έκφραση της FAP συσχετιζόταν με θετικούς λεμφαδένες και διήθηση λεμφικών αγγείων προκαλώντας χειρότερη πρόγνωση σε ασθενείς σε στάδιο νόσου IIB. Η έκφραση του FAP στον νεοπλασματικό ιστό ήταν σημαντικά υψηλότερη στην ομάδα ασθενών με υψηλή έκφραση VEGF και με υψηλή έκφραση Ki67. Στο μοντέλο αναλογικών κινδύνων του Cox για την ανάλυση της επιβίωσης, η έκφραση της FAP στον νεοπλασματικό ιστό βρέθηκε να επηρεάζει σημαντικά την επιβίωση και η επίδραση ήταν ανεξάρτητη από την έκφραση του VEGF, της Ki-67, του Ρ53, από το στάδιο της νόσου, την ηλικία και το φύλο. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Η. πολυπαραγοντική ανάλυση κατέδειξε την προγνωστική ανωτερότητα της FAP έναντι του p53, της Ki-67 και του VEGF. Καθώς οι διαθέσιμες συστηματικές θεραπείες για το αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος που στοχεύουν τα κύτταρα του όγκου έχουν περιορισμένο κλινικό όφελος, η στόχευση της FAP ως θεραπευτική στρατηγική κατά του καρκίνου είναι μια ενδιαφέρουσα ιδέα που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.