Референдум заң шығару және конституциялық бақылау құралы ретінде
Authors: Кожахметова А.Е. 
Published: May 2024

В этой статье рассматриваются конституционные основы референдума, виды и характерные черты плебисцита, хроника появления референдума, распространенность референдума в современном мире. Изучение опыта проведения референдума показало, что институт референдума становится на сегодняшний день все более и более популярным. По своей сущности референдум (плебисцит) является одним из способов реализации прямой власти. В данной статье рассматриваются этапы становления референдума как института непосредственной демократии. Цель исследования состоит в изучение становления и развития института референдума, в обобщении теоретических и практических проблем действующего законодательства разных стран о референдуме. Объектом исследования данной статьи являются общественные отношения, возникающие при реализации норм института народовластия, а также основные принципы правового регулирования и организации референдума. Предметом исследования являются состояние теории института народовластия, организационно -правовые формы референдума. На протяжении многих столетий существования государства, как организации публичной власти совершенствовался механизм осуществления этой силы. Статья, затронула проблемы проведения такого политико-правового института как референдум. Автором предпринята попытка всестороннего изучения истории зарождения и развития референдума, и это приводит к выводу, что референдум представляет собой неотъемлемую часть осуществление политической власти в демократическом обществе.

Мақалада референдумның конституциялық негіздері, плебисциттің түрлері мен сипаттамалары, референдумның пайда болу тарих, референдумның қазіргі әлемде таралуы қарастырылады. Референдумды өткізу тәжірибесін зерттеу референдум институтының қазіргі кезде кең танымал бола бастағанын көрсетеді. Негізінде референдум (плебисцит) - тікелей билікті жүзеге асырудың тәсілдерінің бірі. Бұл мақалада референдумның тікелей демократия институты ретінде қалыптасу кезеңдері қарастырылған. Зерттеудің мақсаты - референдум туралы әр елдердің қолданыстағы заңнамасының теориялық және практикалық мәселелерін қарастырып, референдум институтының қалыптасуы мен дамуын зерттеу. Бұл мақаланың мақсаты - демократия институтының нормаларын, сондай-ақ референдумды құқықтық реттеу мен ұйымдастырудың негізгі принциптерін жүзеге асырудан туындайтын әлеуметтік қатынастар. Зерттеу пәні -демократия институты теориясының жағдайы, референдумның ұйымдастырушылық-құқықтық нысандары. Көптеген ғасырлар бойы мемлекеттің қоғамдық биліктің ұйымы ретінде өмір сүруі биліктің жүзеге асырылу механизмін жетілдірді. Мақалада референдум сияқты саяси-құқықтық институтты өткізу мәселелері қозғалды. Автор референдумның шығу тарихы мен даму тарихын жан-жақты зерттеуге тырысты және бұл референдум демократиялық қоғамдағы саяси билікті жүзеге асырудың ажырамас бөлігі болып табылады деген қорытындыға келді.

This article discusses the constitutional foundations of the referendum, the types and characteristics of the plebiscite, the history of the emergence of the referendum, the prevalence of the referendum in the modern world. The study of the experience of holding a referendum has shown that the institution of the referendum is becoming more and more popular today. In essence, a referendum (plebiscite) is one of the ways to exercise direct power. This article examines the stages of the formation of a referendum as an institution of direct democracy. The aim of the study is to study the formation and development of the institution of the referendum in the generalization of theoretical and practical problems of the current legislation of different countries on the referendum. The object of this article is the social relations arising from the implementation of the norms of the institution of democracy, as well as the basic principles of legal regulation and organization of the referendum. The subject of the research is the state of the theory of the institution of democracy, organizational and legal forms of the referendum. Over the course of many centuries, the existence of the state as an organization of public power has improved the mechanism for the implementation of this force. The article touched upon the problems of holding such a political and legal institution as a referendum. The author made an attempt to comprehensively study the history of the origin and development of the referendum, and this leads to the conclusion that the referendum is an integral part of the exercise of political power in a democratic society.