ПРОБЛЕМЫ, ЗАДАЧИ И ПОСТУЛАТЫ НАУКИ КОГНИТИВНОЙ ЛИНГВИСТИКИ
Authors: Домасбекова С.А. 
Published: April 2024

Бул макалада когнитивдик лингвистиканын максаты, кѳйгѳйлѳрү, милдеттери – дүйнөнү кабыл алуу, категорияга бөлүү, классификациялоо жана түшүнүү процесстери кандай ишке ашарын, билимдер кандайча топтолорун, кандай системалар маалыматтык ишмердүүлүктүн ар кандай түрлөрүн камсыз кылаары чагылдырылган. Лингвистикалык билимдин табияты, анын өздөштүрүлүшү жана колдонулушу берилген. Психикалык маселелерди чечүү тилди колдонууга түздөн-түз байланыштуу, анткени тил бардык коммуникация системаларынын ичинен эң күчтүү семиотикасы болуп чыкты. Бул сүйлөө ишмердүүлүгүндө дээрлик чексиз өндүрүштү жана маанилерди түшүнүүнү камсыз кылган когнитивдик механизм. Тил информацияны, билимди, кабарларды берүү жана кабыл алууда ортомчулук кылып гана тим болбостон, инсандын сырттан алган маалыматын иштетет, башкача айтканда конкреттүү тил алкактарын курат. Ошентип, тил көп билимди эс тутумда иретке келтирүү жана системалаштыруу, ар бир этномаданий жамаатка мүнөздүү дүйнөнүн лингвистикалык картинасын түзүүгө мүмкүнчүлүктөрдү түзөт. Демек, бүгүнкү күндө тил үйрөнүүгө болгон мамиле ушунчалык татаал болгондуктан, аны лингвисттердин, философтордун, психологдордун, нейрофизиологдордун, культурологдордун, жасалма интеллект тармагындагы адистердин жана башкалардын күч-аракеттерин бириктирген дисциплиналар аралык когнитивдик илим катары квалификациялоого болот.

В данной статье рассматриваются цели, проблемы, задачи когнитивной лингвистики – как реализуются процессы восприятия, категоризации, классификации и понимания мира, как группируются знания, какие системы обеспечивают различные виды информационной деятельности. Дана природа лингвистического знания, его усвоение и применение. Решение психических проблем напрямую связано с использованием языка, поскольку язык оказался самой мощной семиотикой из всех систем коммуникации. Это когнитивный механизм, обеспечивающий практически неограниченное производство и понимание значений в речевой деятельности. Язык не только опосредует передачу и прием информации, знаний и сообщений, но и обрабатывает информацию, получаемую человеком извне, то есть выстраивает специфический языковой каркас. Таким образом, язык создает возможности для организации и систематизации в памяти большого количества знаний, для создания языковой картины мира, характерной для каждой этнокультурной общности. Поэтому подход к изучению языков сегодня настолько сложен, что его можно квалифицировать как междисциплинарную когнитивную науку, объединяющую усилия лингвистов, философов, психологов, нейрофизиологов, культурологов, специалистов в области искусственного интеллекта и других.

This article discusses the goals, problems, tasks of cognitive linguistics – how the processes of perception, categorization, classification and understanding of the world are implemented, how knowledge is grouped, which systems provide various types of information activities. The nature of linguistic knowledge, its assimilation and application are given. The solution of mental problems is directly related to the use of language, since language has turned out to be the most powerful semiotics of all communication systems. It is a cognitive mechanism that provides virtually unlimited production and understanding of meanings in speech activity. Language not only mediates the transmission and reception of information, knowledge and messages, but also processes information received by a person from the outside, that is, builds a specific language framework. This, language creates opportunities for organizing and systematizing a large amount of knowledge in memory, for creating a linguistic picture of the world characteristic of each ethno-cultural community. Therefore, the approach to language learning today is so complex that it can be qualified as an interdisciplinary cognitive science combining the efforts of linguists, philosophers, psychologists, neurophysiologists, cultural scientists, specialists in the field of artificial intelligence and others.