Volumetric terminology in Ludwik Zabrocki’s (1907‒1977) structural phonetics
Authors: Haładewicz-Grzelak Małgorzata 
Published: January 2023

There can occur a specific quandary when trying to evaluate the achievements of great thinkers who were ahead of their time in their scientific creative output, and who were forced to develop their investigations within the paradigmatic status quo, which specifically concerns the issue of terminology. In a historio-graphic perspective, terminology usually results from the current lexical resources that reflect the thought horizons of researchers in a given period of time (a paradigm). Therefore, it might be of merit to explore beyond the terms themselves and to relate them to a whole theory under inspection through a different metatheory. In this paper, we focus on the relation between concept, phenomenological quality and name in the theory of the eminent Polish linguist Ludwik Zabrocki (1907‒1977). We discuss aspects of spatiality in selected facets of Zabrocki’s structural phonetics, focusing on issues such as: the substantiality of sonic primes, the polarity of processes, the field of processes, the space of codal systems and the summation of cognate elements. The analysis highlights the enormous and crucial role that the experience of space plays in Zabrocki’s theory. The physical aspect of experiencing phenomena points to the metalevel of embodiment on the one hand, and phenomenology on the other. Accordingly, juxtaposing the two
perspectives as analytical dimensions, we attempt to present Zabrocki’s theory as a type of embodiment, adducing for this purpose some of the tenets of Maurice Merleau-Ponty’s phenomenology.
Streszczenie.
Wolumetryczna terminologia fonetyki strukturalnej Ludwika Zabrockiego (1907‒1977).
Przy próbie oceny dokonań wielkich myślicieli, którzy wyprzedzali swoje czasy w swojej twórczości
naukowej, ale byli zmuszeni do rozwijania swoich dociekań w ramach paradygmatycznego status quo,
może pojawić się specyficzny dylemat, szczególnie w kwestii terminologii. Z punktu widzenia histo-riografii terminologia wynika zazwyczaj z aktualnych zasobów leksykalnych odzwierciedlających ho-
ryzonty myślowe badaczy w danym okresie (paradygmat). Dlatego warto spróbować wyjść poza same
terminy i powiązać je z całą badaną teorią za pomocą innej metateorii. W artykule skupię się na rela-
cji pojęcie / jakość fenomenologiczna / nazwa w teorii wybitnego polskiego językoznawcy, Ludwika
Zabrockiego (1907–1977). W szczególności omówię aspekty przestrzenności w wybranych aspektach
fonetyki strukturalnej Zabrockiego, skupiając się na takich zagadnieniach, jak: biegunowość procesów,
pole procesów, przestrzeń systemów kodalnych oraz sumowanie elementów pokrewnych. Analiza zwra-
ca uwagę na ogromną i kluczową rolę, jaką w teorii Zabrockiego odgrywa przestrzenność. Fizyczny
aspekt doświadczania zjawisk wskazuje na metapoziom ucieleśnienia (‘embodiment’) z jednej strony
i fenomenologii z drugiej. W związku z tym, krzyżując te dwie perspektywy jako wymiary analityczne,
podjęłam próbę ujęcia jego teorii jako tzw. ‘ucieleśnienia’ (embodiment), bazując na wybranych aspek-
tach fenomenologii Maurycego Merleau-Ponty.