ASSESSMENT OF THE IMPACT OF MEDICAL AND SOCIAL FACTORS ON THE QUALITY OF LIFE OF PATIENTS WITH MALIGNANT NEOPLASMS OF THE BLOOD SYSTEM
Authors: A.K. Atabayeva , Z.A. Khismetova , A.Ye. Massalimov , Zh.Y. Kalbagayeva , Serikova-EsengeldinaD.S. Serikova-EsengeldinaD.S. , E.L. Borshchuk 
Published: October 2024

Introduction. Cancer is the second most common cause of death worldwide. Likewise, in Kazakhstan, it is a major health problem, and disease burden is escalating every year. Cancer chemotherapy produces unfavorable effects on the well-being of an individual. Since the past few years, quality of life (QoL) has been considered as the main goal of cancer treatment in the survival of a patient. Objective: This study aimed to evaluate the QoL of patients with malignant neoplasms of the blood system and their factors, and to explore the factors associated with QoL of patients. Material and methods: In this cross-sectional study spanning January to March 2023, we enrolled adult blood cancer patients from the Abay and East Kazakhstan regions, assessing the QoL in 199 individuals with malignant neoplasms of the blood system. The 36-item Short-Form Health Survey (SF-36) served as the assessment tool for QOL. Statistical analyses, including independent-samples t-tests and one-way analysis of variance, were employed to compare QOL subscale scores among groups with diverse sociodemographic and clinical characteristics. Additionally, multiple regression analysis was conducted to identify factors associated with the QOL of patients and their determinants. Results: The results unveil below-average HRQoL scores, emphasizing a notable impact on mental well-being. Notably, "Role Emotional" consistently reflects lower quality of life across various age groups. Gender disparities are observed, with females facing challenges in "Role Physical," while males encounter difficulties in "Role Emotional," "Vitality," and "Mental Health." Age-related differences in "General Health" and "Vitality" highlight the necessity for targeted interventions based on age groups. Logistic regression analysis identifies gender, age, social status, and treatment frequency as significant predictors influencing different components of HRQoL. Conclusion: The findings underscore the importance of a holistic approach to cancer care, addressing medical, social, and psychological aspects for improved HRQoL and treatment outcomes.

Актуальность. Рак является второй по распространенности причиной смертности во всем мире. Аналогичным образом, в Казахстане это серьезная проблема здравоохранения, и бремя болезней растет с каждым годом. Химиотерапия рака оказывает неблагоприятное воздействие на самочувствие человека. В последние несколько лет качество жизни (КЖ) рассматривается как основная цель лечения рака в выживании пациента. Цель. Оценка качество жизни пациентов со злокачественными новообразованиями системы крови и их факторами, а также изучить факторы, связанные с качеством жизни пациентов. Материал и методы. Было проведено перекрестное исследование, в период с января по март 2023 года, мы включили 199 взрослых больных раком крови из Абайской и Восточно-Казахстанской областей. Краткое анкетирование о состоянии здоровья из 36 пунктов (SF-36) служило инструментом оценки качества жизни. Статистический анализ, включая t-тесты для независимых выборок и односторонний дисперсионный анализ, использовался для сравнения показателей по подшкалам качества жизни среди групп с различными социально-демографическими и клиническими характеристиками. Дополнительно нами был проведен множественный регрессионный анализ для выявления факторов, связанных с качеством жизни пациентов, и их детерминант. Результаты. Результаты отражают показатели качества жизни человека ниже среднего, подчеркивая заметное влияние на психическое благополучие. Примечательно, что «роль эмоционального функционирования» отражает более низкое качество жизни в различных возрастных группах. Наблюдаются гендерные различия, где преимущественно женщины сталкиваются с проблемами «физического функционирования», в свою очередь мужчины сталкиваются с трудностями в отношении «эмоционального функционирования», «жизненной активностью» и «психического здоровья». Также отмечены возрастные различия в показателях «общее здоровье» и «жизнеспособность». Проведенный логистический регрессионный анализ определил пол, возраст, социальный статус и частоту лечения как значимые предикторы, влияющие на различные компоненты качества жизни человека. Заключение. Результаты подчеркивают важность целостного подхода к лечению рака, учитывающего медицинские, социальные и психологические аспекты для улучшения качества жизни и результатов лечения.

Кіріспе: Обыр әлем бойынша өлім-жітімнің екінші себебі болып табылады. Сол сияқты, Қазақстанда бұл денсаулық сақтау жүйесінің күрделі проблемасы болып отыр және аурулардың ауыртпалығы жыл сайын артып келеді. Обырдың химия терапиясы адамның жай-күйіне жағымсыз әсер етеді. Соңғы бірнеше жылда өмір сапасы (ӨС) науқастың өмір сүруіндегі қатерлі обыр ауруларын емдеудің негізгі мақсаты ретінде қарастырылды. Мақсаты: Зерттеудің мақсаты қан жүйесінің қатерлі ісігі бар пациенттердің өмір сапасын және олардың факторларын бағалау, сонымен қатар пациенттердің өмір сапасына байланысты факторларды зерттеу болды. Материалдар және әдістер: 2013 жылғы қаңтар және 2023 жылғы наурыз аралығында Абай және Шығыс Қазақстан облыстарындағы қан обырына шалдыққан ересек науқастарды қостық, қан жүйесінің қатерлі ісігі бар 199 тұлғаның өмір сапасын бағалап, айқас зерттеу жүргізілді. 36 тармақтан (SF-36) тұратын денсаулық туралы қысқаша сауалнама (SF-36) өмір сапасын бағалау құралы болды. Тәуелсіз сұрыптау үшін t-тестерді және бір жақты дисперсиялық талдауды есептегенде статистикалық талдау әртүрлі әлеуметтік-демографиялық және клиникалық сипаттамалары бар топтар арасында өмір сапасының ішкі шкалалары бойынша көрсеткіштерді салыстыру үшін қолданылды. Сонымен қатар, пациенттердің өмір сапасына байланысты факторларды және олардың детерминанттарын анықтау үшін көптеген кемімелдік талдау қосымша жүргізілді. Нәтижелерi: Нәтижелер адамның өмір сүру сапасының орташа деңгейден төмен көрсеткіштерін көрсетеді, бұл психикалық әл-ауқатқа айтарлықтай әсер етеді. Айта кетерлік жайт, "эмоционалдық қызметтің рөлі" әртүрлі жас топтарындағы өмір сапасының төмендігін көрсетеді. Гендерлік айырмашылық байқалады, әйел адамдар көбінесе «физикалық қызмет» мәселелерімен бетпе-бет келеді, өз кезегінде ер адамдар «эмоционалдық қызметке», «өмірлік белсенділікке» және «психикалық денсаулыққа» қатысты қиындықтармен соқтығысады. Сонымен қатар «жалпы денсаулық» және «өмірге қабілеттілік» көрсеткіштерінде жас айырмашылығы байқалады. Жүргізілген логистикалық кемімелдік талдау адамның өмір сапасының әртүрлі компоненттеріне әсер ететін елеулі предикторлар ретінде жынысын, жасын, әлеуметтік мәртебесін және емдеу жиілігін анықтады. Қорытындылар: Нәтижелер өмір сапасын және емдеу нәтижелерін жақсарту үшін медициналық, әлеуметтік және психологиялық аспектілерін ескеріп, обырды емдеу тәсілдері тұтастығының маңыздылығына бас назар аударады.