Το Switchgrass ως ενεργειακό φυτό
Authors: Γιαννούλης Κυριάκος 
Published: September 2021

To switchgrass (Panicum virgatum L.) είναι πολυετές C4, φωτοευαίσθητο, αγροστώδες φυτό των εύκρατων ζωνών, με υψηλή προσαρμοστικότητα σε ευρύ γεωγραφικό φάσμα και τύπους εδαφών, που έχει εξελιχθεί σε κτηνοτροφική και πρόσφατα σε ενεργειακή καλλιέργεια. Στην παρούσα διατριβή διερευνήθηκε η προσαρμοστικότητα της καλλιέργειας του πολυετούς φυτού switchgrass (cv Alamo) στην Ελλάδα, υπό το καθεστώς μειωμένων εισροών. Η μελέτη εστιάζεται σε συστήματα χρήσης γης, καθώς η Θεσσαλία αποτελεί τη μεγαλύτερη πεδιάδα και το κέντρο της γεωργικής παραγωγής της χώρας. Πιο συγκεκριμένα, η εγκατάσταση σε δύο διαφορετικές περιοχές της Ανατολικής (Βελεστίνο) και της Δυτικής (Παλαμάς) Θεσσαλίας έδωσε τη δυνατότητα να μελετηθεί η προσαρμοστικότητα κάτω από διαφορετικές μικροκλιματικές και εδαφικές συνθήκες.Προσδιορίστηκε η επίδραση της καλλιέργειας στη μεταβολή της οργανικής ουσίας και του οργανικού άνθρακα του εδάφους ενώ τέλος, πραγματοποιήθηκε οικονομική ανάλυση της καλλιέργειας για τις διαφορετικές χρήσεις της, υπό διαφορετικά συστήματα συγκομιδής και υπό διαφορετικά σενάρια. Πρωτοτυπία της παρούσας έρευνας αποτελεί η διερεύνηση της πορείας ανάπτυξης της καλλιέργειας του switchgrass όσον αφορά στην απόδοση υπό περιορισμένη άρδευση σε διαφορετικά επίπεδα αζώτου σε δύο τύπους εδαφών (ενός Aquic Xerofluvent, και ενός Calcixerollic Xerochrept) στη Θεσσαλία (αντιπροσωπευτικότερα εδάφη της περιοχής αλλά και της Μεσογείου). Επίσης, διερευνήθηκε η πιθανή εδαφοβελτίωση, η επίδραση στη θερμογόνο δύναμη και η περιεκτικότητα σε στάχτη της συγκομισθείσας βιομάζας για κάθε στάδιο ανάπτυξης. Πρωτοτυπία επιπλέον, αποτελεί η οικονομική μελέτη και ανάλυση της καλλιέργειας για τις ελληνικές συνθήκες και πιο συγκεκριμένα για τη Θεσσαλία.. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κύριος περιοριστικός παράγοντας της αύξησης και ανάπτυξης της καλλιέργειας είναι η άρδευση και όχι η Ν-ούχος λίπανση. Το δυναμικό παραγωγής βιομάζας μπορεί να είναι 2,7-3,0 t/στρ. με διακυμάνσεις από έτος σε έτος. Βρέθηκε ότι, υπάρχει σημαντική γραμμική συσχέτιση μεταξύ της πρόσληψης θρεπτικών και ειδικότερα για το N και το K και της απόδοσης σε βιομάζα του switchgrass με πολύ υψηλό συντελεστή συσχέτησης (R)2 και για τις δύο χρήσεις (παραγωγή ζωοτροφής ή στερεών βιοκαυσίμων). Αντιστοιχίζοντας τη θερμογόνο δύναμη με τη στρεμματική απόδοση της καλλιέργειας του switchgrass, φαίνεται ότι από 1 στρέμμα switchgrass, στην περίπτωση του ύφυγρου εδάφους (Παλαμάς) παράγεται 1 ΤΙΠ (τόνος ισοδύναμου πετρελαίου), ενώ στο ξηρό έδαφος (Βελεστίνο) παράγονται 0,55 ΤΙΠ.Φαίνεται λοιπόν ότι, το switchgrass δεν απαιτεί υψηλές ποσότητες Ν-ούχου λίπανσης για να αυξήσει την παραγωγικότητά του και ότι η υψηλότερη παραγωγή μπορεί να επιτευχθεί σε περιοχές με υψηλό υδροφόρο ορίζοντα. Επομένως, η ένταξη της καλλιέργειας του switchgrass στον γεωργικό σχεδιασμό, θα οδηγήσει σε ικανοποιητικό αγροτικό εισόδημα, καθώς και σε περιβαλλοντική προστασία του αγροτικού χώρου λόγω των χαμηλών απαιτήσεων σε εισροές. Το switchgrass μπορεί να προταθεί ανεπιφύλακτα στο θεσσαλικό κάμπο, σε περιοχές με υψηλή εδαφική υγρασία, ή δυνατότητα άρδευσης, ή περιοχές υψηλών βροχοπτώσεων.