Μελέτη φυτοχημικού περιεχομένου και βιοδραστικότητας ελληνικών ψυχανθών
Authors: Μύρτση Ελένη 
Published: September 2023

Αντικείμενο της διατριβής είναι η αξιολόγηση των Ελληνικών ψυχανθών που εντάσσονται στην οικογένεια Fabaceae μέσω της μελέτης του περιεχομένου τους σε βιοδραστικά μόρια, με έμφαση τα φυτοοιστρογόνα. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της υλοποίησής της μελετήθηκαν 6 φυτά που συλλέχθηκαν από την άγρια Ελληνική βιοποικιλότητα, 2 ευρέως καλλιεργούμενα φυτά και 14 νέες-βελτιωμένες ποικιλίες καλλιεργούμενων φυτών. Παράλληλα, αξιολογήθηκαν και 16 σπέρματα καλλιεργούμενων και βελτιωμένων ψυχανθών. Αναλυτικότερα, στα εκχυλίσματα των φυτών και σπερμάτων -με διαλύτες διαφορετικής πολικότητας- προσδιορίστηκε η ποιοτική και ποσοτική περιεκτικότητα σε λιπαρά οξέα, καροτενοειδή και φυτοοιστρογόνα-φαινολικές ενώσεις. Για την επίτευξη του στόχου αυτού πραγματοποιήθηκε βελτίωση και μετατροπή σε μικρομέθοδο των κλασσικών μεθόδων προσδιορισμού των ολικών φαινολικών και ταννινών, ενώ προσδιορίστηκε και το συνολικό τους περιεχόμενο σε καροτενοειδή. Επιπλέον, τροποποιήθηκε η μέθοδος παραγωγοποίησης και ποσοτικού προσδιορισμού 34 λιπαρών οξέων με την τεχνική GC-FID. Στο πλαίσιο διενέργειας της διατριβής αναπτύχθηκε, επικυρώθηκε και εφαρμόστηκε μια νέα μέθοδος που επιτρέπει τον ταυτόχρονο ποσοτικό προσδιορισμό των 67 κοινότερων βιοδραστικών φαινολικών φυτοοιστρογόνων, σε μόλις 35 λεπτά με την τεχνική LC-MS/MS. Η νέα μέθοδος υπερτερεί των χρησιμοποιούμενων έως τώρα σε ταχύτητα, ακρίβεια και αριθμό προσδιοριζόμενων μορίων, αφού η βέλτιστη των εν χρήσει μεθόδων επιτρέπει τον ταυτόχρονο προσδιορισμό μόνο 16 αναλυτών-μορίων. Παράλληλα, κατασκευάστηκε βιβλιοθήκη φασμάτων μάζας για την ποιοτική ανίχνευση της παρουσίας 74 φαινολικών φυτοοιστρογόνων σε συνδυασμό με χρωματογραφική μέθοδο 22 λεπτών. Τέλος, αναπτύχθηκε, επικυρώθηκε και εφαρμόστηκε μία νέα μέθοδος για τον ταυτόχρονο ποσοτικό προσδιορισμό 9 βιοδραστικών καροτενοειδών που βασίζεται στον συνδυασμό της χρήσης των τεχνικών LC-MS/MS και HPLC-DAD. Η βιοδραστικότητα των εκχυλισμάτων αξιολογήθηκε μέσω του προσδιορισμού της αντιοξειδωτικής τους ικανότητας με τη χρήση των μεθόδων DPPH και FRAP και της μέτρησης της δραστικότητάς τους έναντι των παρασίτων Haemonchus contortus και Trichostrongylus colubriformis, που αποτελούν παγκοσμίως τα νηματώδη παράσιτα που προσβάλλουν συχνότερα τα μικρά μηρυκαστικά. Τα αποτελέσματα της διατριβής έδειξαν ότι η πλειονότητα των Ελληνικών ψυχανθών που μελετήθηκαν, εκτός από πλούσια πηγή πρωτεϊνών, αποτελεί σημαντική πηγή ωφέλιμων για την υγεία λιπαρών οξέων και φυσικών μορίων με υψηλή αντιοξειδωτική δράση. Ως επακόλουθο, τα σπέρματα και οι φυτικοί τους ιστοί διαθέτουν αξιοσημείωτες δυνατότητες για ενσωμάτωση στη διατροφή των ανθρώπων (σπέρματα) και παραγωγικών ζώων (υπόλοιπο φυτό). Ειδικότερα, το T. repens προσδιορίστηκε ότι εμπεριέχει ένα ιδιαίτερα πλούσιο περιεχόμενο σε φαινολικά αντιοξειδωτικά και καροτενοειδή, έχει υψηλή συγκέντρωση ταννινών και ισχυρή δράση έναντι των παρασίτων Haemonchus contortus και Trichostrongylus colubriformis και των ανθεκτικών αβγών του δεύτερου. Επίσης, τα είδη B. bituminosa, L. laxiflorus, T. physodes, C. incicum, C. arientitum και πολλά από τα βελτιωμένα φυτά που μελετήθηκαν στη διατριβή προσδιορίστηκε ότι επίσης εμπεριέχουν σημαντικές ποσότητες βιοδραστικών δευτερογενών μεταβολιτών με υψηλή αντιοξειδωτική και αντιπαρασιτική δράση.