Ροδόχρους νόσος
Authors: Λαζαρίδου Ελισάβετ 
Published: August 2021

Η ροδόχρους νόσος είναι μία χρόνια πάθηση του δέρματος που συνήθως εντοπίζεται στο πρόσωπο και χαρακτηρίζεται από ερύθημα και ευρυαγγείες καθώς και από υποτροπιάζοντα φλεγμονώδη επεισόδια με την εμφάνιση βλατίδων, φλυκταινιδίων και οιδήματος. Η αιτιοπαθογένεια της νόσου παραμένει ακόμη σκοτεινή και αδιευκρίνιστη. Ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα πολλοί συγγραφείς έχουν προσπαθήσει να αποσαφηνίσουν την αιτιολογία της, αλλά κανένας από τους μηχανισμούς που έχουν προταθεί δεν έχει απόλυτα τεκμηριωθεί. Κάποιοι υποστηρίζουν τη συσχέτιση της νόσου με παράγοντες κλιματολογικούς, διαιτητικούς, φαρμακολογικούς, ενώ άλλοι με παράγοντες ανοσολογικούς, λοιμογόνους ή ψυχικούς. Ο ρόλος της ηλιακής ακτινοβολίας, του παρασίτου Demodex folliculorum ή του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού συζητείται αρκετά συχνά τελευταία, ανάμεσα στους διάφορους μελετητές. Άλλοι πάλι υποστηρίζουν την ανοσιακή φύση της νόσου, λόγω της ανεύρεσης ανοσοσφαιρινών στο δερματοεπιδερμιδικό σύνδεσμο ή κυκλοφορούντων αντισωμάτων. Προκειμένου να διευκρινισθεί η φύση της νόσου μελετήθηκαν 100 συνολικά ασθενείς, 37 άνδρες και 63 γυναίκες κατά το διάστημα από το 1997 έως το 2001. Η μελέτη περιελάμβανε λεπτομερειακή κλινική εξέταση, ιστολογικό έλεγχο, αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις, εξετάσεις άμεσου, έμμεσου ανοσοφθορισμού και αντιπυρηνικών αντισωμάτων, ορολογικό έλεγχο για την αναζήτηση αντισωμάτων έναντι του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού, αναζήτηση του D. folliculorum με την τυποποιημένη μέθοδο της βιοψίας της επιφάνειας του δέρματος και οφθαλμολογική εξέταση. Από τη μελέτη διαπιστώθηκε ότι η ροδόχρους νόσος αποτελεί ξεχωριστή νοσολογική οντότητα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και δε σχετίζεται με καμία άλλη δερματοπάθεια. Από τους ασθενείς μας, όλοι εμφάνιζαν τη νόσο στο πρόσωπο, περίπου τα 2/3 ανήκαν στην κατηγορία των ανθρώπων με φωτότυπους I και II, ποσοστό 19% ανέφερε έκθεση στον ήλιο λόγω επαγγέλματος, ποσοστό 73% ανέφερε επιδείνωση του εξανθήματος μετά από έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και σχεδόν σε όλα τα ιστολογικά παρασκευάσματα υπήρχαν στοιχεία ηλιακής ελαστώσεως. Τα παραπάνω υποδηλώνουν, ότι οι αλλοιώσεις του δέρματος που οφείλονται στη χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (ηλιακή ελάστωση, φωτογήρανση) παίζουν σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της ροδόχρου νόσου. Τα αποτελέσματά μας υποστηρίζουν κάποιον αιτιοπαθογενετικό ρόλο του παρασίτου Demodex folliculorum στη ροδόχρου νόσο. Τόσο η συχνότητα ανεύρεσης, όσο και η μέση πυκνότητα του παρασίτου ήταν σημαντικά μεγαλύτερες στους ασθενείς με ροδόχρου νόσο από ό,τι στους υγιείς μάρτυρες, στους ασθενείς με ακμή και τους ασθενείς με ΔΕΛ. Τα ευρήματά μας, και αυτά άλλων ερευνητών δείχνουν πιθανώς, ότι πρόκειται για έναν σημαντικό παράγοντα, που μαζί με άλλους, δημιουργούν φλεγμονώδη αντίδραση στο δέρμα και συμβάλλουν στη μετάπτωση της νόσου από ένα καθαρά αγγειακό σε ένα φλεγμονώδες στάδιο.Ως προς τον αιτιοπαθογενετικό ρόλο του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού, από τα αποτελέσματά μας δε διαπιστώνεται αυξημένη συχνότητα ανεύρεσης του Η. pylori σε ασθενείς με ροδόχρου και άρα το βακτηρίδιο αυτό δεν προκαλεί άμεσα τη νόσο. Δεν αποκλείεται όμως να συμβάλλει στην εμφάνιση του αιφνίδιου ερυθήματος (αγγειακό στάδιο), μέσω της απελευθέρωσης ορισμένων ουσιών, όπως η γαστρίνη, παίζοντας έτσι κάποιο ρόλο στα πολύ αρχικά στάδια της νόσου. Τέλος, από τη μελέτη μας διαπιστώθηκε ότι η ροδόχρους νόσος πιθανόν προσβάλλει δέρμα και οφθαλμούς μέσω των ίδιων παθοφυσιολογικών διεργασιών. Τόσο η δοκιμασία Schirmer, όσο και η μέτρηση του χρόνου διάσπασης της δακρυϊκής στιβάδας οδήγησαν στο συμπέρασμα, ότι τα άτομα με ροδόχρου νόσο εμφανίζουν συχνά ξηροφθαλμία, η οποία οφείλεται πιθανώς σε διαταραχή της λειτουργίας των αδένων του Meibomius, κατάσταση που πιθανώς ισοδυναμεί με το “φλεγμονώδες στάδιο” της ροδοχρόου νόσου. Του σταδίου αυτού προηγείται συνήθως ένα “αγγειακό”, που εκδηλώνεται ως ερύθημα και ευρυαγγείες των βλεφάρων. Συμπεραίνεται λοιπόν, ότι η ροδόχρους νόσος αποτελεί στην ουσία ένα σύνδρομο που προκαλείται από ποικίλους αιτιολογικούς παράγοντες, έχει χρόνια πορεία και προσβάλλει το δέρμα και τους οφθαλμούς. Αρχικά, πρόκειται για μία μη φυσιολογική απάντηση των δερματικών αγγείων σε πολλαπλούς παράγοντες, σε άτομα με ειδική γενετική προδιάθεση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση του αιφνίδιου ερυθήματος και στη συνέχεια του μόνιμου ερυθήματος και των ευρυαγγειών (αγγειακό στάδιο). Σε ένα τέτοιο δερματικό υπόστρωμα, ορισμένοι αιτιολογικοί παράγοντες, όπως οι δερματικές αλλοιώσεις της ηλιακής ελαστώσεως και η δευτερογενής εναπόθεση ανοσοσυμπλεγμάτων ή το παράσιτο D. folliculorum, οδηγούν στην εμφάνιση των μεταγενέστερων, φλεγμονωδών σταδίων της νόσου.