Παραβατικές συμπεριφορές σε σχέση με τη γυναίκα και το παιδί στη Νοτιοδυτική Θεσσαλία μετά την απελευθέρωση (1881-1893)
Authors: Τσιάντου Ειρήνη-Χρυσοβαλάντου 
Published: September 2021

Σκοπός της έρευνας είναι η εξέταση των παραβατικών συμπεριφορών,σε σχέση με τη γυναίκα και το παιδί στη Νοτιοδυτική Θεσσαλία, μετάτην απελευθέρωσή της από το Τουρκικό ζυγό (1881) και μέχρι τηνπτώχευση του Ελληνικού κράτους, το 1893. Η ανάπτυξη του θέματοςπροχωρεί στην κοινωνική και εκπαιδευτική προσέγγισή του, και ημέθοδος που εφαρμόστηκε είναι η ιστορικο-κοινωνιολογική. Για τηνανάπτυξη του θέματος χρησιμοποιήθηκε, κυρίως, ανέκδοτο καιαδιερεύνητο υλικό των Γενικών Αρχείων του Κράτους, όπως αποφάσειςτου Πλημμελειοδικείου Καρδίτσας της περιόδου 1884-1892, αποφάσειςτου Συμβουλίου Πλημμελειοδικών και υλικό του αρχείου ΔιεύθυνσηςΠρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.Η διατριβή δομείται, εκτός από τον Πρόλογο και την Εισαγωγή, σετέσσερα Μέρη, τα Συμπεράσματα, τη Βιβλιογραφία και τα δύοΠαραρτήματα. Στο Πρώτο Μέρος, που περιλαμβάνει τρία κεφάλαια,προσεγγίζεται η περιοχή της Νοτιοδυτικής Θεσσαλίας στην ιστορική τηςπορεία και ιδιαίτερα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και τηςαπελευθέρωσης από τον Τουρκικό Ζυγό, το 1881. Το Δεύτερο Μέροςδομείται σε πέντε κεφάλαια και εστιάζει στην εξέλιξη των θεσμών γιαθέματα παραβατικότητας, σε σχέση με τη γυναίκα και το παιδί, από τοΒυζάντιο στο ελεύθερο Ελληνικό κράτος. Το Τρίτο Μέρος, που εξετάζειτα ερευνητικά δεδομένα, αποτελείται από εννέα κεφάλαια. Τέλος, στοΤέταρτο μέρος προβαίνουμε στην κοινωνική και εκπαιδευτικήπροσέγγιση του θέματος.Στα γενικότερα συμπεράσματα, παρατηρούμε ότι η παραβατικότητα τωνανηλίκων ήταν μικρή. Οι παραβατικές τους συμπεριφορές, ατομικές ήομαδικές, είχαν αφορμή, όχι μείζονος σημασίας θέματα, με συνέπεια τοδικαστήριο να αποφαίνεται αθωωτικά ως προς τους ανηλίκους καικαταδικαστικά ως προς τους ενηλίκους, στις περιπτώσεις που οιτελευταίοι συνεπιχειρούσαν σε παράνομες πράξεις με ανηλίκους.Πρόκειται για εκδηλώσεις παραβατικότητας που εναρμονίζονταν μεσυμπεριφορές της παιδικής ηλικίας στον αγροτικό κόσμο.Παρουσιάζονταν, όμως, και περιπτώσεις τραυματισμών και επιθέσεων,με άλλες αφορμές, όπως συνήθεις μικροδιενέξεις στο πλαίσιο τηςαγροτικής κοινωνίας, που οφείλονταν στην ένδεια των κατοίκων τηςπεριοχής, αδικήματα κλοπής, ζωοκλοπής και ζωοκτονίας σε μικρόβαθμό, ή ακόμα και επιθέσεις για σεξουαλικούς λόγους, όπουκατηγορούμενοι ανήλικοι στρέφονταν εναντίον γυναικών, κατά μόνας ήκαι σε συνέργεια με άλλους ανηλίκους και ενηλίκους. Τουναντίον,σημαντική η παραβατικότητα των ενηλίκων, με θύματα ανηλίκους,αγόρια και κορίτσια, που διαπιστώνεται μέσα από επιθέσεις,τραυματισμούς, προσβολή της προσωπικότητας και κάποιεςπεριπτώσεις προσβολής της γενετήσιας αξιοπρέπειας: το παιδί ως οικονομική μονάδα, για όλο τον 18 αιώνα, συμμετέχει στην παραγωγήκαι συγκρούεται για την επίτευξη της επιβίωσής του. Από την άλλημεριά, το σχολείο, μέσα από τη ραγδαία ανάπτυξη των εκπαιδευτικώνπραγμάτων στην περιοχή, θα διαδραματίσει το δικό του ρόλο στηνπολιτισμική κινητικότητά της: έτσι, ελάχιστες είναι οι περιπτώσειςπαραβατικότητας της μαθητιώσας νεολαίας.Εν κατακλείδι, η γυναίκα, με τον ιδιαίτερο ρόλο που της επεφύλασσε ηκοινωνία, στο πλαίσιο της ευρείας οικογένειας της περιοχής, ως προςτην συμμετοχή της στον προσπορισμό αγαθών επιβίωσης, δενπροέβαινε σε παραβατικές πράξεις μείζονος σημασίας, τουναντίον ήταναποδέκτης σωματικής, λεκτικής βίας, σεξιστικών επιθέσεων και βίωνετην απαξίωση και την απομείωση της προσωπικότητάς της.Ενώ το παιδί, όταν δρούσε στον συγκεκριμένο χώρο και χρόνο ωςυποκείμενο παραβατικών συμπεριφορών, προέβαινε σε παραβατικέςπράξεις, τις περισσότερες φορές ήσσονος σημασίας, απόρροια τηςκοινωνικής κατάστασης, της ένδειας των κατοίκων, ενώ δεχόταν, μεσκληρότητα, τη βία των ενηλίκων, οι οποίοι με ιδιαίτερη απαξίααντιμετώπιζαν την παιδική ηλικία.