ТРЕВОЖНО-ДЕПРЕССИВНЫЕ РАССТРОЙСТВА ПРИ ХРОНИЧЕСКИХ ВИРУСНЫХ ГЕПАТИТАХ. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: Т.В. Полукчи , Е.А. Славко , Г.Н. Абуова , Т.В. Касымова 
Published: October 2024

Введение: Хронические вирусные гепатиты имеют широкий диапазон проявлений, начиная от бессимптомного течения болезни с возможностью прогрессирования до развития цирроза печени и гепатоцеллюлярной карциномы. В настоящее время хронические вирусные гепатиты признаны системным заболеванием, характеризующимся разнообразными внепеченочными проявлениями, такими как, депрессия, тревога, патологическая усталость, раздражительность, беспокойство, бессонница, а также повышенная чувствительность к боли. Цель: систематизировать и оценить развитие тревожно-депрессивных расстройств у пациентов с хроническими вирусными гепатитами по данным современной литературы. Материал и методы. Проведен поиск источников в базах PubMed, The Сochrane Library, Scopus, elibrary. Глубина поиска составила 15 лет с 2006 по 2021 годы. Критерии включения: отчеты о рандомизированных и когортных исследованиях, мета-анализы и систематические обзоры; статьи на английском и русском языках. Критерии исключения: материалы, не имеющие доказательной базы, газетные статьи. Результаты: В статье представлен аналитический обзор литературных данных по проблеме тревожно-депрессивных расстройств у больных с хроническими вирусными гепатитами. Согласно проведенному литертурному обзору распространенность тревоги и депрессии у данной категории больных варьирует от 37 до 83%, при этом отмечается относительно высокая частота клинически значимой тревоги и депрессии, а при трансформации хронических вирусных гепатитов в цирроз печени увеличивается суицидальный риск. Выводы: Установлено, что у пациентов с хроническими вирусными гепатитами выявляются изменения в психическом статусе, выраженность которых имеет зависимость от клинико-лабораторных и морфологических характеристик, длительности и активности процесса. Подтверждено, что своевременная коррекция тревожно-депрессивных расстройств и предупреждение прогрессирования заболевания на ранних стадиях могут оказаться потенциально полезными как для улучшения психологического благополучия больных с хроническими вирусными гепатитами, так и для повышения их приверженности лечению.

Introduction. Chronic viral hepatitis has a wide range of manifestations, ranging from an asymptomatic course of the disease with the possibility of progression to the development of liver cirrhosis and hepatocellular carcinoma. Currently, chronic viral hepatitis is recognized as a systemic disease characterized by a variety of extrahepatic manifestations, such as depression, anxiety, pathological fatigue, irritability, anxiety, insomnia, as well as increased sensitivity to pain. Purpose: to systematize and evaluate the development of anxiety-depressive disorders in patients with chronic viral hepatitis according to modern literature. Material and methods. The search for sources in the databases PubMed, The Russian Library, Scopus, elibrary was carried out. The search depth was 15 years from 2006 to 2021. Inclusion criteria: reports on randomized and cohort studies, meta-analyses and systematic reviews; articles in English and Russian. Exclusion criteria: materials that do not have an evidence base, newspaper articles. Results and discussions. The article presents an analytical review of the literature data on the problem of anxiety and depressive disorders in patients with chronic viral hepatitis. According to the literature review, the prevalence of anxiety and depression in this category of patients varies from 37 to 83%, while there is a relatively high frequency of clinically significant anxiety and depression, and the suicidal risk increases with the transformation of chronic viral hepatitis into cirrhosis of the liver. Conclusions. It was found that in patients with chronic viral hepatitis, changes in the mental status are detected, the severity of which depends on the clinical, laboratory and morphological characteristics, the duration and activity of the process. It is confirmed that timely correction of anxiety-depressive disorders and prevention of disease progression in the early stages can be potentially useful both for improving the psychological well-being of patients with chronic viral hepatitis, and for increasing their adherence to treatment.

Кіріспе: Созылмалы вирустық гепатиттер аурудың асимптоматикалық ағымынан бастап, бауыр циррозы мен гепатоцеллюлярлық карциноманың дамуына дейінгі көріністердің кең спектріне ие. Қазіргі уақытта созылмалы вирустық гепатиттер депрессия, мазасыздық, патологиялық шаршау, тітіркену, үрей, ұйқысыздық, сондай-ақ ауырсынуға сезімталдықтың жоғарылауы сияқты әртүрлі экстрапатикалық көріністермен сипатталатын жүйелі ауру ретінде танылады. Мақсаты: Қазіргі әдебиеттерге сәйкес созылмалы вирустық гепатитпен ауыратын науқастарда үрей-депрессиялық бұзылулардың дамуын жүйелеу және бағалау. Материал және әдістері. Дереккөздерді іздеу PubMed, the Сochrane Library, Scopus, elibrary базаларында жүргізілді. Іздеу тереңдігі 2006 жылдан 2021 жылға дейін 15 жылды құрады. Қосу критерийлері: рандомизацияланған және когорттық зерттеулер туралы есептер, мета-талдаулар және жүйелі шолулар; ағылшын және орыс тілдеріндегі мақалалар. Ерекшелік критерийлері: дәлелдер базасы жоқ материалдар, газет мақалалары. Нәтижелері: Мақалада созылмалы вирустық гепатиті бар науқастардағы үрей-депрессиялық бұзылулар туралы әдеби мәліметтерге аналитикалық шолу берілген. Жүргізілген литертуралық шолуға сәйкес науқастардың осы санатында мазасыздық пен депрессияның таралуы 37-ден 83% -ға дейін ауытқиды, бұл ретте клиникалық маңызды үреймен депрессияның салыстырмалы түрде жоғары жиілігі байқалады, ал созылмалы вирустық гепатиттердің бауыр циррозына трансформациясы кезінде суицидтік тәуекел артады. Қорытынды. Созылмалы вирустық гепатиттері бар науқастарда психикалық күйдегі өзгерістер анықталды, олардың ауырлығы Клиникалық, зертханалық және морфологиялық сипаттамаларға, процестің ұзақтығы мен белсенділігіне байланысты. Мазасыздық-депрессиялық бұзылуларды уақтылы түзету және аурудың ерте сатыларында өршуінің алдын алу созылмалы вирустық гепатиттері бар науқастардың психологиялық әл-ауқатын жақсарту үшін де, оларды емдеуге деген адалдығын арттыру үшін де пайдалы болуы мүмкін екендігі расталды.