Επίδραση διαφόρων εδαφοβελτιωτικών στη συμπεριφορά του ζιζανιοκτόνου Terbuthylazine στο έδαφος
Authors: Δολαπτσόγλου Χριστίνα 
Published: August 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποσκοπεί στη διερεύνηση της συμπεριφοράς του ζιζανιοκτόνου terbuthylazine (ΤΑ) στο έδαφος παρουσία διαφόρων προσθετικών βελτίωσης των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών του εδάφους. Το ΤΑ έχει αντικαταστήσει το απαγορευθέν ζιζανιοκτόνο atrazine στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εξαιτίας της συχνής ανίχνευσής του σε υψηλές συγκεντρώσεις σε υπόγεια και επιφανειακά νερά. Όμως, υπολείμματα και του ζιζανιοκτόνου ΤΑ, όπως και του κυριότερου προϊόντος αποδόμησης αυτού DETA (αποαιθυλιωμένη, Dethyl Terbuthylazine), έχουν ανιχνευτεί σε νερά και μάλιστα σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από την ανώτατη αποδεκτή συγκέντρωση (MAC, maximum admissible concentration) των 0.1 pg/L πόσιμου νερού (κοινοτική οδηγία 778/80 Ε.Ε., EURAU, 2001). H συμπεριφορά του ΤΑ στο έδαφος, όπως και κάθε άλλου ζιζανιοκτόνου, εξαρτάται από τη μηχανική σύσταση, το pH και τη μικροβιακή χλωρίδα του εδάφους. Βέβαια, εκτός από τους παράγοντες αυτούς, η συμπεριφορά του ΤΑ επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες (αβιοτικούς-χημικούς, βιοτικούς-μικροβιολογικούς) των οποίων η επίδραση δεν είναι προβλέψιμη. Ειδικότερα, η προσθήκη των εδαφοβελτιωτικών (ΕΒ) στο έδαφος, είτε ως μέθοδος ορθής γεωργικής πρακτικής είτε ως οικονομικά και περιβαλλοντικά αποδεκτή μέθοδος, παράλληλα με τη βελτίωση της γονιμότητας, της μηχανικής σύστασης και της δομής των εδαφών, επηρεάζει τη συμπεριφορά του ΤΑ και κάθε άλλου ζιζανιοκτόνου μέσω της ευνοϊκής ή δυσμενούς επίδρασής της στο ρυθμό και στον τρόπο διάσπασης, αλλά και στην απομάκρυνσή του από το εδαφικό διάλυμα μέσω διεργασιών φυσικής απομάκρυνσης. Συγκεκριμένα, τα ΕΒ μπορεί να αυξήσουν τη μικροβιακή χλωρίδα ενός εδάφους και να αυξήσουν κατ’ επέκταση τη μικροβιακή αποδόμηση του ΤΑ. Επίσης, αυτά μπορεί να αυξήσουν την οργανική ουσία του εδάφους, η οποία αυξάνει την ικανότητα των εδαφών για προσρόφηση του ΤΑ και μειώνει ως εκ τούτου την πιθανότητα έκπλυσής του. Αντίθετα, η προσθήκη ορισμένων ΕΒ μπορεί να αυξήσει την «διαλυμένη στο εδαφικό διάλυμα οργανική ουσία» (ΔΟΟ), η οποία αυξάνει την έκπλυση του ΤΑ είτε μέσω της μείωσης της προσρόφησης λόγω ανταγωνισμού του ΤΑ για τις ίδιες θέσεις προσρόφησης με τη ΔΟΟ είτε μέσω της αύξησης της διαλυτότητας του ΤΑ (αύξηση της έκπλυσης) από την παρουσία της ΔΟΟ στο εδαφικό διάλυμα. Το ΤΑ χρησιμοποιείται ευρέως για την αντιμετώπιση ευρέος φάσματος ζιζανίων στην καλλιέργεια του αραβοσίτου στη χώρα μας μετά την απόσυρση του ζιζανιοκτόνου atrazine (Απόφαση Υπουργείου 105261/04-06-2004 σύμφωνα με απόφαση της Ε.Ε 2004/248/ΕΚ/10-3-2004). Βέβαια, τα διεθνή δεδομένα σχετικά με την περιβαλλοντική συμπεριφορά του ΤΑ και των βασικών μεταβολιτών του, σε αντίθεση με το atrazine, είναι ελάχιστα, όπως ελάχιστα είναι και τα δεδομένα σχετικά με την επίδραση των ΕΒ στη συμπεριφορά του στο έδαφος. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για την έναρξη αυτής της έρευνας, η οποία έχει σκοπό τη διερεύνηση της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς του ζιζανιοκτόνου ΤΑ παρουσία ΕΒ που χρησιμοποιούνται ή πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην Ελλάδα. Ειδικότερα, η έρευνα αυτή περιλαμβάνει πειράματα εργαστηρίου, στηλών έκπλυσης και αγρού, τα οποία έγιναν με σκοπό τη διερεύνηση της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς του ΤΑ στο έδαφος παρουσία τριών εδαφοβελτιωτικών [αστική ιλύς βιολογικού καθαρισμού (ΑΙΒ), η οποία προέρχεται από αναερόβια ζύμωση, χωνεμένη κοπριά από κοτόπουλα (ΚΚ) και φυτικά υπολείμματα αραβοσίτου (ΦΥ)]. […]