Κυτταρολογική μελέτη αλλοιώσεων του υποκαψικού επιθηλίου του φακού του οφθαλμού
Authors: Λασπιάς Γεώργιος 
Published: September 2021

Ο καταρράκτης αποτελεί ένα σημαντικό ιατρικό, κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα. Το ποσοστό εμφάνισης του είναι 25% στους ασθενείς άνω των 65 ετών και 50% στους ηλικιωμένους άνω των 80 ετών. Παγκοσμίως και ετησίως, περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα παρουσιάζουν καταρράκτη. Παρόλο, που η εγχείρηση του καταρράκτη χαρακτηρίζεται ως μια από τις ασφαλέστερες επεμβάσεις, εντούτοις παρατηρείται ένας σημαντικός αριθμός επιπλοκών. Με βάση τα παραπάνω, καθίσταται προφανής η ανάγκη να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς που προκαλούν την καταρρακτογένεση και να αναπτυχθούν παράγοντες που θα επιβραδύνουν ή θα αναστέλλουν την παραπάνω διαδικασία. Το πρόσθιο επιθήλιο του κρυσταλλοειδούς φακού φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην καταρρακτογένεση. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν: Α) Να εξετάσουμε τις ποσοτικές και μορφολογικές μεταβολές, στο πρόσθιο επιθήλιο του φακού στην περίπτωση του γεροντικού καταρράκτη και όταν αυτός συνδυάζεται με σακχαρώδη διαβήτη τύπου II και σύνδρομο ψευδοαποφολίδωσης. Β) Να μελετήσουμε την κυτταρική πυκνότητα, τον βαθμό βλάβης του επιθηλίου και την μορφολογία του κυττάρου, σε σχέση με i)την ηλικία του ασθενούς, ii) το φύλο, iii) τον βαθμό ωρίμανσης και την μορφολογική εντόπιση του καταρράκτη, iv) την διάρκεια και την βαρύτητα της υπεργλυκαιμίας, και τέλος v) την διάρκεια και βαρύτητα του ψευδοαποφολιδωτικού συνδρόμου στον οφθαλμό. Γ) Να προσδιορίσουμε την φύση του αποφολιδωτικού υλικού, στους ασθενείς με καταρράκτη και ψευδοαποφολιδωτικό σύνδρομο. Ο πληθυσμός μελέτης αποτελείτο από: α) 50 ασθενείς με ηλικιακό καταρράκτη, β) 50 ασθενείς με καταρράκτη και διαβήτη τύπου II, γ) 50 ασθενείς με καταρράκτη και ψευδοαποφολίδωση, δ) 30 ασθενείς με διαυγή κρυσταλλοειδή φακό και συνυπάρχουσα υψηλή ανισομετρωπία, και ε) 20 ασθενείς με διαυγή κρυσταλλοειδή φακό, διαβήτη τύπου II και συνυπάρχουσα υψηλή ανισομετρωπία. Οι ασθενείς αυτοί υποβλήθηκαν σε επέμβαση φακοθρυψίας και σαν υλικό μελέτης χρησιμοποιήθηκε το ληφθέν πρόσθιο περιφάκιο του κρυσταλλοειδούς φακού, που αντιστοιχεί στο κεντρικό, πρόσθιο 1/3 του συνολικού επιθηλίου και περιλαμβάνει την βασική μεμβράνη μαζί με τα προσκολλημένα επιθηλιακά κύτταρα. Προεγχειρητικά εκτιμήθηκε η ηλικία, το φύλο, η οπτική οξύτητα του ασθενούς, ο τύπος και το στάδιο του καταρράκτη, η διάρκεια και η βαρύτητα της διαβητικής νόσου και τέλος η διάρκεια και βαρύτητα του ψευδοαποφολιδωτικού συνδρόμου. Ως τεχνικές χρώσεων χρησιμοποιήθηκαν: i) χρώση κατά Παπανικολάου, ii) PAS ιστοχημική χρώση, και iii) χρώση με ερυθρό του Congo. Οι κυτταρικοί μορφομετρικοί και ποσοτικοί δείκτες που εξετάσαμε περιλάμβαναν: α) την μέση κυτταρική πυκνότητα, β) την μέση κυτταρική επιφάνεια, δ) τον μέσο πυρηνικό όγκο, και δ) την μέση αναλογία πυρήνα προς κυτταρόπλασμα. Τα συμπεράσματα που καταλήξαμε ήταν ότι: Α) Το πρόσθιο επιθήλιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην διατήρηση της ομοιόστασης και διαφάνειας του κρυσταλλοειδούς φακού. Β) Η διαδικασία της καταρρακτογένεσης συσχετίζεται με ποσοτικές και κυτταρομορφομετρικές μεταβολές στο πρόσθιο περιφάκιο του φακού. Γ) Η υπεργλυκαιμία και η αυξημένη εναπόθεση αποφολιδωτικού υλικού φαίνεται να επιτείνουν τον βαθμό της επιθηλιακής βλάβης και την καταρρακτογένεση. Δ) Το αποφολιδωτικό υλικό φαίνεται να οφείλεται σε διαταραχή του μεταβολισμού της βασικής μεμβράνης.