Knowledge- intensive entrepreneurship, innovation and production technologies in low- technology industries
Authors: Καραγκούνη Γλυκερία 
Published: August 2021

Σημείο εκκίνησης της διατριβής είναι το αναδυόμενο κοινωνικο-οικονομικό φαινόμενο της Επιχειρηματικότητας Έντασης Γνώσης (ΕΕΓ) το οποίο έχει πρόσφατα περιγραφεί ως μια ειδική μορφή επιχειρηματικότητας με μεγάλες δυνατότητες και ισχυρή σύνδεση με την καινοτομία και την οικονομική ανάπτυξη. Έχει σχετιστεί με την ίδρυση νέων επιχειρήσεων ή την επέκταση υφιστάμενων επιχειρήσεων και βασίζεται στην δυναμική δημιουργία κι εφαρμογή νέας γνώσης. Παράλληλα, η διατριβή εστιάζει στους κλάδους χαμηλής τεχνολογίας, οι οποίο παίζουν κομβικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία και λειτουργούν σήμερα στο πλαίσιο μερικώς αλλά - παρόλα αυτά - διαρκώς μεταβαλλόμενων και ιδιαίτερα ασαφών και ταραγμένων αγορών. Μέχρι πρόσφατα, ήταν κοινή αντίληψη ότι η επιχειρηματικότητα που βασίζεται στη γνώση ήταν δύσκολο να υπάρξει σε παραδοσιακούς κλάδους εξαιτίας των θεμελιωδών χαρακτηριστικών αυτών όπως για παράδειγμα, η χαμηλή ή ανύπαρκτη ένταση Ε&Α και ισχυρές εμμονές των κλάδων αυτών στην πεπατημένη.Η διατριβή φιλοδοξεί ακριβώς να συμβάλει στη σφαιρική κατανόηση της ΕΕΓ ως μηχανισμού μεταφοράς πολυποίκιλης γνώσης σε καινοτόμες οικονομικές επιχειρηματικές δραστηριότητες αλλά σε κλάδους χαμηλής τεχνολογίας. Πιο συγκεκριμένα, το αντικείμενο της έρευνας είναι η Επιχείρηση χαμηλής τεχνολογίας αλλά Εντάσεως Γνώσης, ενώ το φαινόμενο υπό μελέτη είναι η αντίστοιχη επιβίωση και ανάπτυξη αυτού του συγκεκριμένου τύπου είτε πολύ νέων επιχειρήσεων ή, στο πλαίσιο υφιστάμενων επιχειρήσεων, εταιρικών εγχειρημάτων που λειτουργούν σε ώριμα και ιδιαίτερα κορεσμένα επιχειρηματικά οικοσυστήματα. Το κεντρικό ζήτημα της διατριβής είναι πώς και γιατί συγκεκριμένες επιχειρήσεις χαμηλής τεχνολογίας αλλά με ένταση γνώσης (ΧΤ-ΕΓ) επιβιώνουν από τον πρόωρο θάνατο και αναπτύσσονται μέσα σε παραδοσιακά επιχειρηματικά οικοσυστήματα. Η αφετηρία της έρευνας ήταν το γενικό ενδιαφέρον για τους μηχανισμούς και τις διαδικασίες που διέπουν την ΧΤ-ΕΕΓ. Στη συνέχεια επεκτάθηκε κι επικεντρώθηκε στους πόρους και τις ικανότητες που αναδύθηκαν ως κρίσιμα στοιχεία του φαινομένου. Η έρευνα απέδωσε πάνω από 500 σελίδες απομαγνητοφωνημένου υλικού και πάνω από 2000 σελίδες επιμέρους δεδομένων και σημειώσεων. Οι επιμέρους στόχοι της έρευνας, όπως τελικά διαμορφώθηκαν για να δομήσουν μια σφαιρική και ολοκληρωμένη εικόνα του υπό διερεύνηση θέματος, είναι οι ακόλουθοι: α) πώς δημιουργούν οι επιχειρηματίες / επιχειρηματικές ομάδες ΧΤ-ΕΓ καινοτόμες επιχειρηματικές ιδέες ΕΓ; β) πώς εντοπίζουν, αποκτούν πρόσβαση και χρησιμοποιούν τη γνώση για να παράγουν καινοτομία; γ) πώς συγκεντρώνουν τους πόρους, τη γνώση, τις δεξιότητες κι άλλες εισροές για να μεταφέρουν την ιδέα τους σε παραγωγή και προϊόντα; δ) πώς οι νεοφυείς επιχειρήσεις ΧΤ-ΕΓ ξεπερνούν τις αδυναμίες που προκύπτουν από τους συνήθως λιγοστούς πόρους, δημιουργούν ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα κι αναπτύσσονται; Ερευνητική φιλοσοφία: Η έρευνα επιδιώκει μια ολιστική κατανόηση του φαινομένου της ΕΕΓ-ΧΤ . Για το σκοπό αυτό υιοθετήθηκε η προσέγγιση του εποικοδομητισμού έως η πλέον κατάλληλη για την διερεύνηση του φαινομένου. Η ερευνητική μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε είναι η επαγωγική προσέγγιση και πιο συγκεκριμένα η μέθοδος μελέτης πολλαπλών περιπτώσεων για παραγωγή θεωρίας. Οι περιπτώσεις αφορούν την ίδρυση Ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων ή περιπτώσεις εταιρικών εγχειρημάτων χαμηλής τεχνολογίας που έλαβαν χώρα την δεκαετία 1998-2007. Στην επιλογή των περιπτώσεων η ένταση γνώσης, η καινοτομικότητα, ή ύπαρξη ικανής αβεβαιότητας και η επίδειξη εξαιρετικής δραστηριότητας (όπως π.χ. ηγεσίας στην αγορά) θεωρήθηκαν θεμελιώδη κριτήρια. Το τελικό δείγμα αποτελείται από 30 περιπτώσεις πλούσιες σε δεδομένα (δεκατρείς νεοφυείς και δεκαεπτά περιπτώσεις εταιρικών εγχειρημάτων) που ανήκουν σε τρεις παραδοσιακούς κλάδους και πιο συγκεκριμένα στον κλάδο του ξύλου–επίπλου, των τροφίμων και ποτών και τέλος της κλωστοϋφαντουργίας κι ένδυσης. Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν με 42 ημι-δομημένες συνεντεύξεις με βασικά στελέχη των επιλεγμένων επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια της έρευνας. Επιπρόσθετα, χρησιμοποιήθηκε κι ένας αξιόλογος αριθμός άλλων πηγών όπως εγγράφων (αναφορές στον τύπο, ετήσιες εκθέσεις, υλικό από τις εταιρικές ιστοσελίδες, κλαδικές αναφορές κ.α.) κι εσωτερικά έγγραφα των επιχειρήσεων (οικονομοτεχνικές μελέτες, πρακτικά συνελεύσεων κ.α.). Στις περισσότερες περιπτώσεις, μελετήθηκε λεπτομερώς η ιστορία των επιχειρήσεων πριν και μετά το υπό εξέταση εγχείρημα (π.χ. νέες καινοτομίες, νέα εγχειρήματα, συγχωνεύσεις κλπ), για την καλύτερη και σφαιρικότερη κατανόηση του φαινομένου. Στην ίδια γραμμή, μελετήθηκε και η εξέλιξη των εγχειρημάτων μετά την ημέρα της συνέντευξης κι ως την τελική παράδοση του συγγράμματος για την καλύτερη αξιολόγηση της απόδοσης κι επίδοσης των επιλεγμένων περιπτώσεων. Στο σκοπό αυτό συνέβαλε επιπλέον η ιδιαίτερα βαθιά και μακροχρόνια οικονομική κρίση που μαστίζει την Ελλάδα ως ένα επιπλέον ( και μη προ-αποφασισμένο φυσικά) σημαντικό κριτήριο. Η ανάλυση υπέδειξε την ανάγκη ανάπτυξης νέας θεωρίας στο γενικότερο πλαίσιο του φαινομένου της επιχειρηματικότητας έντασης γνώσης σε παραδοσιακούς κλάδους. Σύμφωνα με το προταθέν θεωρητικό πλαίσιο, η ΕΕΓ-ΧΤ σχετίζεται με ένα ολοκληρωμένο σύνολο συγκεκριμένων δυναμικών επιχειρηματικών ικανοτήτων (ΔΕΙ). Πιο συγκεκριμένα, προτείνεται α) νέα θεωρία σχετικά με τη φύση, τις διαστάσεις και την εννοιολογική ανάλυση των ΔΕΙν και β) μια πιθανή οικολογία μεταξύ των δυναμικών επιχειρηματικών ικανοτήτων, των δυναμικών ικανοτήτων, των τεχνολογικών ικανοτήτων και της μακροπρόθεσμης επιβίωσης κι ανάπτυξης. Το προτεινόμενο πλαίσιο αντικατοπτρίζει απόψεις του ευρύτερου άξονα της επιστημονικής βιβλιογραφίας που σχετίζεται με την επιχειρηματικότητα, τις τεχνολογίες παραγωγής και το στρατηγικό μάνατζμεντ εστιάζοντας στην περιοχή της επιχειρηματικότητας χαμηλής τεχνολογίας αλλά έντασης γνώσης και χρησιμοποιώντας τη θεωρία των ικανοτήτων. Οι προτεινόμενες μετρήσιμες και πρότυπες ικανότητες είναι απλές, ιδιοσυγκρασιακές, με επαναληπτικό χαρακτήρα και φαίνεται να σχετίζονται με την επιβίωση του νέου εγχειρήματος, επηρεάζοντας της αρχικές βασικές επιλογές, την ανάπτυξη, την καινοτομικότητα και το αρχικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Οι δυναμικές επιχειρηματικές ικανότητες ορίζονται ως οι ικανότητες εκείνες που επιτρέπουν την εμπλοκή σε μη-συνήθεις δραστηριότητες, σε αυτοσχεδιασμό και σε ένα ευέλικτο και φαινομενικά αντιφατικό ως προς την κοινή γνώμη (παράδοξο) τρόπο συλλογής και δημιουργίας πόρων γνώσης και συνδυασμών αυτών, με στόχο την πραγμάτωση υπερβατολογικών επιχειρηματικών ιδεών με τη μορφή νέων εγχειρημάτων για την ενσωμάτωση αυτών στο σύγχρονο πολύπλοκο επιχειρηματικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο της διατριβής οι ΔΕΙς θεωρούνται ικανότητες ανώτερης βαθμίδας που επηρεάζουν τον εντοπισμό, την επιλογή και τους τρόπους επιλογής των πόρων και δεξιοτήτων αλλά και την χρήση a priori γνώσης για τη συλλογή κι αξιοποίηση πόρων γνώσης από ποικίλες περιοχές, δημιουργώντας αλλαγές σε επιχειρηματικά οικοσυστήματα και ισχυρά αρχικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Οι επιχειρηματίες και οι διευθυντές είναι οι βασικοί υπεύθυνοι της ανάπτυξης των ΔΕΙς. Σύντομα όμως, οι ΔΕΙς ενσωματώνονται σε οργανωσιακές ρουτίνες ως «πρόγονοι» κάποιων διαστάσεων των δυναμικών ικανοτήτων και παραμένουν σε αυτή τη μορφή έως το επόμενο εγχείρημα του οργανισμού. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ΔΕΙς δεν είναι στατικές. Καθώς αυξάνει η εμπειρία, η νέα πληροφόρηση χρησιμοποιείται για την τροποποίηση, την προσθήκη ή την αλλαγή προηγούμενων μοτίβων και διαδικασιών κι έτσι αναμορφώνονται και οι ικανότητες όπως οι τρόποι αναζήτησης της γνώσης, οι τεχνολογικές ικανότητες, οι μέθοδοι παραγωγής κ.α. Αυτή τους η συμπεριφορά οδηγεί στην υπόθεση πως οι ΔΕΙς μπορούν να καλλιεργηθούν εκούσια, να αναπτυχθούν και να διαμορφωθούν από τους βασικούς αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων. Τα ευρήματα από την ανάλυση όλων των περιπτώσεων υπέδειξαν μια πληθώρα διαδικασιών και ικανοτήτων, από τις οποίες αναδύθηκαν οι τρεις προτεινόμενες Δυναμικές Επιχειρηματικές Ικανότητες με τις διαστάσεις τους και πιο συγκεκριμένα: α) η ικανότητα του bricolage η οποία επιτρέπει τους επιχειρηματίες να εξερευνούν και να εκμεταλλεύονται τις νέες ευκαιρίες σε αντίθεση με ασύμφορους και κοστοβόρους (ή και χρονοβόρους) παραδοσιακούς τρόπους. Οι διαστάσεις της προκύπτουν κύρια από τη σχετική θεωρία και είναι η δόμηση ενός «ρεπερτορίου» και η δικτύωση τύπου «ομόκεντρου κύκλου» με τις υπο-διαστάσεις τους, β) η ικανότητα αυτοσχεδιασμού που επιτρέπει τους επιχειρηματίες ΕΕΓ-ΧΤ να δημιουργούν και να εκτελούν απευθείας νέα σχέδια με τη χρήση πόρων που είναι διαθέσιμοι εκείνη τη στιγμή που αναδύονται οι ευκαιρίες ή μορφές μη αναμενόμενης γνώσης και πληροφόρησης. Οι βασικές διαστάσεις της ικανότητας αυτής αναπτύχθηκαν με βάση τη σχετική θεωρία και βιβλιογραφία και είναι η ικανότητα ροής της πληροφορίας και οι ικανότητες σκόπιμα προκλητικής («προβοκατόρικης») οργάνωσης με τις υπο-διαστάσεις τους και γ) η υπερβατολογική ικανότητα, μια πρωτότυπη έννοια στην συγκεκριμένη επιστημονική περιοχή. Πρόκειται για μια καθαρή δυναμική επιχειρηματική ικανότητα στρατηγικής φύσης που εμπεριέχει την ικανότητα ανάπτυξης υπερβατολογικών συνθηκών και την υπερβατολογική σύνθεση (υπο-διαστάσεις). Η δημιουργία της ικανότητας αυτής στηρίζεται στην «Κριτική του Καθαρού Λόγου» του Καντ σε συνδυασμό με σκέψεις και απόψεις πολλών θεωρητικών περί επιχειρηματικότητας και δημιουργίας της γνώσης στην πορεία εξέλιξης αυτών των επιστημονικών περιοχών. Η ικανότητα αυτή θεωρήθηκε ως θεμελιώδης στην επεξήγηση του «πώς» δομούνται οι καινοτόμες επιχειρηματικές ιδέες έντασης γνώσης προτείνοντας την ύπαρξη διακριτών διαδικασιών παραγωγής a priori γνώσης. Οι υπερβατολογικές ικανότητες είναι οι βασικές ικανότητες σχηματισμού ανορθόδοξων ιδεών μέσω της χάραξης νέων οδών προς την καινοτομία και τη γνώση ενώ είναι υπεύθυνες για τον συντονισμό κι οργάνωση των άλλων δύο ΔΕΙν για την πραγμάτωση αυτών των ιδεών. Οι επιχειρηματίες / επιχειρηματικές ομάδες δημιουργούν εκ προμελέτης γνήσιες νέες έννοιες που βασίζονται σε γνωστικές ικανότητες οι οποίες οφείλονται στις υπερβατολογικές ικανότητες. Αυτές καθορίζουν τις πηγές, την έκταση και την αντικειμενική αξία της γνώσης και διευκολύνουν τη χάραξη «οδών» μέσα στο χάος του «αρχάριου» φιλόδοξου επιχειρηματία. Η εμπειρική ανάλυση υπέδειξε ότι μια τέτοια ενεργοποίηση μηχανισμών που απαιτούνται για να οδηγήσουν σε ανεξερεύνητα μονοπάτια γνώσης και για να παράγουν καινοτόμες επιχειρηματικές ιδέες αποτελεί και τη βασική διαφορά ανάμεσα στο εξεταζόμενο φαινόμενο και την απλή επιχειρηματικότητα χαμηλής τεχνολογίας. Ο καρποί της υπερβατολογικής ικανότητας φαίνεται να μπορούν να επιτρέπουν σε έναν νεοεισερχόμενο να γίνει αποδεκτός σε ένα περιβάλλον ήδη ώριμο και φαινομενικά υπερκορεσμένο, να δελεάσει πελάτες, να παράξει αξία και να πείσει τους πελάτες να πληρώσουν γι αυτή. Η ανάλυση των δεδομένων επίσης υποδεικνύει ότι οι ΔΕΙς φαίνεται να υποστηρίζουν και να προωθούν την ανάπτυξη τεχνολογιών παραγωγής που δημιουργούν υπεραξία και συνεπώς την ανάπτυξη των τεχνολογικών ικανοτήτων των νέων επιχειρηματικών εγχειρημάτων, οι οποίες με τη σειρά τους εστιάζουν «στην αποτελεσματική χρήση της τεχνολογικής γνώσης στην παραγωγή, επένδυση και καινοτομία» (Westphal, et al., 1985, σελ. 171). Οι κατάλληλες τεχνολογίες παραγωγής συμβάλλουν στην ενίσχυση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, την επιβίωση, ανάπτυξη και καινοτομία των επιχειρήσεων ΕΓ-ΧΤ. Μάλιστα, η ανάλυση φαίνεται να αμφισβητεί και την καθεστηκυία αντίληψη ότι οι επιχειρήσεις χαμηλής τεχνολογίας ακολουθούν την πεπατημένη, όπως για παράδειγμα ότι «δανείζονται» τεχνολογία για να εισέλθουν σε υφιστάμενες αγορές αναζητώντας ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στη χαμηλή τιμή, την αύξηση της παραγωγικότητας και τους καλύτερους όρους παράδοσης. Ένα ακόμη σημαντικό θέμα που πραγματεύεται η παρούσα διατριβή αφορά στην επαλήθευση της ύπαρξης των δυναμικών ικανοτήτων σε νέες επιχειρήσεις ΧΤ-ΕΓ. Η αντίληψη της αγοράς και της τεχνολογίας, η ανάπτυξη νέων προϊόντων, η δικτύωση και οι ικανότητες συνεργασίας φαίνεται να αποτελούν τις πλέον αξιόλογες δυναμικές ικανότητες σε πολλούς βιομηχανικούς κλάδους στις εξεταζόμενες περιοχές. Επιπλέον, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι δυναμικές επιχειρηματικές ικανότητες παίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία και ανάπτυξη των δυναμικών ικανοτήτων επηρεάζοντας έτσι έμμεσα την καινοτομικότητα κι ανάπτυξη των νέων επιχειρήσεων ΧΤ-ΕΓ. Οι μορφές με τις οποίες συνδέονται οι ΔΕΙς και οι ΔΙς δεν φαίνεται να εξαρτώνται από τον κλάδο κι αυτό ενισχύει την προτεινόμενη γενίκευση των παρατηρούμενων τρόπων με τους οποίους οι ΔΕΙς ενσωματώνονται ή αποτελούν «προγόνους» συγκεκριμένων διαστάσεων των δυναμικών ικανοτήτων. Παρόλα αυτά, συχνά οι δυναμικές ικανότητες υφιστάμενων επιτυχημένων οργανισμών πιθανά να εμποδίζουν την απόδοση των ΔΕΙς σε περιπτώσεις εταιρικών εγχειρημάτων και πιο συγκεκριμένα, όσο πιο ισχυρή είναι η εξάρτηση από την πεπατημένη (π.χ. λόγω επιτυχιών του παρελθόντος), τόσο μικρότερη είναι η επιτυχία των δυναμικών επιχειρηματικών ικανοτήτων. Η συμβολή της διατριβής είναι τόσο θεωρητική όσο κι εμπειρική. Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε, η διατριβή ανήκει στις πρώτες ερευνητικές προσπάθειες εντοπισμού μοναδικών χαρακτηριστικών του φαινομένου της Επιχειρηματικότητας Έντασης Γνώσης και ιδιαίτερα όσο αφορά στην εστίαση στην μάλλον παραμελημένη έως σήμερα περιοχή των παραδοσιακών βιομηχανικών κλάδων. Η έρευνα των παραγόντων επιτυχίας κι αποτυχίας σε επίπεδο επιχειρηματικού εγχειρήματος παραμένει ελάχιστη τόσο γενικά όσο και στην συγκεκριμένη περιοχή της χαμηλής τεχνολογίας. Στον χώρο αυτό, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν κάποιες επιστημονικές εργασίες σχετικά με το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και τις ικανότητες, η συζήτηση παραμένει περιορισμένη κύρια σε θέματα της θεωρία καινοτομίας στους κλάδους χαμηλής τεχνολογίας. Πιθανά, η κύρια συμβολή της μελέτης να έγκειται στην επιχειρούμενη εννοιολογική δόμηση και την προτεινόμενη λειτουργικότητα των δυναμικών επιχειρηματικών ικανοτήτων καταδεικνύοντας το γεγονός ότι δεν πρόκειται για ασαφείς και αόριστες αφηρημένες έννοιες που καθοδηγούνται μόνον από το ταλέντο κα την διαίσθηση. Στην πραγματικότητα, φαίνεται πως οι ΔΕΙς και οι υπο-διαστάσεις τους αποτελούν ένα σετ ιδιοσυγκρασιακών στη λεπτομέρειά τους ικανοτήτων που όμως είναι αναγνωρίσιμες και μετρήσιμες και γι αυτό ακριβώς το λόγο διαχειρίσιμες. Τα αποτελέσματα της διατριβής μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι συμβάλλουν θεωρητικά κι εμπειρικά στη θεωρία των δυναμικών ικανοτήτων εφόσον ρίχνουν φως στις απαρχές και τον τρόπο δημιουργίας των δυναμικών ικανοτήτων απαντώντας σε ερωτήματα όπως εκείνο της ύπαρξής τους από τη δημιουργία μιας επιχείρησης. Παράλληλα, απαντούν σε ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή τους σε περιπτώσεις χαμηλής τεχνολογίας ή σε περιβάλλοντα με μέτριο δυναμισμό. Η σχέση ΔΙ-ΔΕΙ, όπως περιγράφεται στην παρούσα μελέτη, μπορεί επίσης να εξηγήσει ικανοποιητικά την ετερογένεια των νέων επιχειρηματικών εγχειρημάτων ΧΤ-ΕΓ όσο αφορά στην επιβίωση και ανάπτυξη. Επίσης, είναι γνωστή η εκπληκτική έλλειψη έρευνας σχετικά με το πώς μια επιχείρηση χαμηλής τεχνολογίας χτίζει το λειτουργικό της περιβάλλον παρά το γεγονός ότι είναι ευρέως αποδεκτή η αξία της φυσική της δημιουργίας (της υλοποίησης των παραγωγικών μέσων π.χ.). Όμοια, είναι ελάχιστος ο αριθμός των εργασιών που έχουν ασχοληθεί με το ρόλο των τεχνολογιών παραγωγής στο πλαίσιο της ΕΕΓ-ΧΤ και ιδιαίτερα σε επίπεδο κλάδου. Η παρούσα θέση είναι ανάμεσα στις πρώτες προσπάθειες που καταδεικνύουν ότι οι δυναμικές επιχειρηματικές ικανότητες μπορούν να δράσουν καταλυτικά στην απόκτηση τεχνολογικών ικανοτήτων τέτοιων επιχειρήσεων. Η διατριβή προσφέρει πολύτιμη τροφή για σκέψη σε ερευνητές, θεωρητικούς και όλους όσους ασχολούνται με την επιχειρηματικότητα, το στρατηγικό μάνατζμεντ και πολλά συναφή ερευνητικά πεδία. Στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, οι αγορές των παραδοσιακών κλάδων έχουν μετατραπεί σε ιδιαίτερα εχθρικά, ασταθή και ευμετάβολα περιβάλλοντα. Πέραν της θεωρητικής της αξίας, επιχειρηματίες, στελέχη επιχειρήσεων και φορείς χάραξης πολιτικής μπορούν να βρουν ενδιαφέροντα στοιχεία στις προτάσεις που περιέχονται στην παρούσα διατριβή. Επιπλέον, ενώ τα ευρήματα που παρουσιάζονται σε αυτή έχουν προταθεί κύρια για τις παραδοσιακές βιομηχανίες, αξίζει να ερευνηθεί η δυνατότητα εφαρμογής τους και σε βιομηχανίες μεσαίας και υψηλής τεχνολογίας.Η προσέγγιση των δυναμικών επιχειρηματικών ικανοτήτων, ο συσχετισμός τους με τις δυναμικές ικανότητες αλλά και με τις τεχνολογίες παραγωγής σε περιπτώσεις χαμηλής τεχνολογίας βρίσκεται στην γένεσή της. Παρόλα αυτά, δίνει τη δυνατότητα περαιτέρω εμπειρικής και θεωρητικής διερεύνησης. Οι αναδυόμενες θεωρίες έχουν πάντα ανάγκη μακρών περιόδων εξέλιξης και διερεύνησης. Όπως τονίζει ο Williamson (1999) «οι μεγάλες ιδέες συχνά απαιτούν πολύ χρόνο για να αποκτήσουν ακόμη και έναν ορισμό».Σημείωση: Η παρούσα ερευνητική εργασία παρακινήθηκε από την εκκίνηση του ερευνητικού έργου AEGIS FP7 (Ιανουάριος 2009 - Σεπτέμβριος 2012), η οποία εστίαζε στη διερεύνηση του φαινομένου της Επιχειρηματικότητας Έντασης Γνώσης από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.