Χωρικές επιπτώσεις συστήματος μεταφορών
Authors: Γαβανάς Νικόλαος 
Published: January 2014

Η περίοδος κατά την οποία έγινε η εκπόνηση της παρούσας διδακτορικής έρευνας αποτελεί μία περίοδο μεγάλης ιστορικής σημασίας για την Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη. Από τη μία πλευρά, οι χώρες της ευρύτερης περιοχής βρίσκονται σε μία σταδιακή πορεία σύγκλισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση που σηματοδοτεί την οριστική απομάκρυνση από τις παλαιότερες δομές ανάπτυξης των σοσιαλιστικά οργανωμένων οικονομιών και την σταθεροποίηση των κοινωνικο-πολιτικών συνθηκών μετά από τις αναταράξεις και τις πολεμικές συρράξεις των τελευταίων δεκαετιών του προηγούμενου αιώνα. Από την άλλη πλευρά, η εν λόγω πορεία σύγκλισης, καθώς και η γενικότερη αναπτυξιακή πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται να παρεμποδίζεται από την ανάδειξη των συνθηκών της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, οι αρνητικές συνέπειες της οποίας επικεντρώνονται στη μείωση της ανταγωνιστικότητας στις ισχυρές οικονομίες και στη συρρίκνωση των συντελεστών ανάπτυξης στις ασθενέστερες οικονομίες. Παράλληλα, στο πλαίσιο των σύγχρονων Ευρωπαϊκών πολιτικών για την ανάπτυξη των μεταφορών, την προώθηση της εδαφικής συνοχής και την ενίσχυση της κοινωνικο-οικονομικής σύγκλισης τονίζεται η συμβολή της ορθολογιστικής ανάπτυξης των μεταφορικών υποδομών και ο κεντροβαρικός ρόλος της προώθησης των αρχών της βιώσιμης κινητικότητας. Σύμφωνα με τα παραπάνω, το βασικό κίνητρο για την εκπόνηση της διδακτορικής έρευνας είναι να εξεταστεί η αλληλεπίδραση της ανάπτυξης του συστήματος μεταφορών με την πορεία Ευρωπαϊκής σύγκλισης των χωρών της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο και με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής μελέτης. Η εξέταση βασίζεται στην ποιοτική ανάλυση και στην αποτίμηση των χωρικών και κοινωνικο-οικονομικών αλληλεπιδράσεων του πολυτροπικού συστήματος μεταφορών σε εθνικό και διευρωπαϊκό επίπεδο. Η εργασία περιλαμβάνει: την περιγραφή του θεωρητικού υπόβαθρου σχετικά με την αλληλεπίδραση των μεταφορών με την χωρική και κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη, την ανασκόπηση των βασικών Ευρωπαϊκών πολιτικών για την ανάπτυξη των μεταφορών και την προώθηση της συνοχής, την αποτίμηση του πολυτροπικού συστήματος μεταφορών και των συνθηκών προσπελασιμότητας για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές στην Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη, τη σύνθεση των αποτελεσμάτων και την εξαγωγή συμπερασμάτων καθώς και την παρουσίαση προτάσεων τόσο για την εξακολούθηση της ερευνητικής δραστηριότητας σε τομείς συναφείς με το αντικείμενο της έρευνας όσο και για την αναβάθμιση του συστήματος μεταφορών με στόχο την προώθηση της σύγκλισης στις χώρες της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης. Η αποτίμηση του πολυτροπικού συστήματος μεταφορών επιτυγχάνεται με την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός συστήματος δεικτών ενώ για την αποτίμηση των συνθηκών προσπελασιμότητας αναπτύσσεται και εφαρμόζεται ένα υπόδειγμα βαρύτητας. Η σύνθεση των συμπερασμάτων περιλαμβάνει εκτός των άλλων μία ανάλυση Δυνατοτήτων, Αδυναμιών, Ευκαιριών και Απειλών για το σύστημα μεταφορών της περιοχής μελέτης και τη συμβολή του στην ενίσχυση των προοπτικών ανάπτυξης και συνοχής. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της διδακτορικής διατριβής, οι συνθήκες κινητικότητας στην Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη εμφανίζονται σαφώς υποβαθμισμένες σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση ενώ το σύστημα μεταφορών της περιοχής παρουσιάζει κάποια ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν μελλοντικά. Σχετικά με την εξακολούθηση της σχετικής ερευνητικής δραστηριότητας προτείνεται η ενίσχυση της χρησιμοποιούμενης μεθοδολογίας μέσω της διεπιστημονικής προσέγγισης