Haçlılar Karşısında Bir Eyyûbî Prensi: el-Melikü’l-Muzaffer Takıyyüddîn Ömer el-Eyyûbî
Authors: Can Hakan 
Published: December 2024

Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin İslâm dünyasına armağan ettiği zaferler, şüphesiz ki onun kişisel kahramanlığı ve stratejik dehasının bir sonucuydu. Ancak bu büyük başarıların ardında, ona her daim destek olan ve onun güvenini kazanan bir ekip vardı. Bu ekip içerisinde, amcası Selâhaddîn’e en yakın isimlerden biri olan Takıyyüddîn Ömer, özel bir yere sahipti. Nûru’d-devle Şâhinşâh b. Necmüddîn Eyyûb’un en büyük oğlu olan Takıyyüddîn Ömer, sadece askerî bir figür değil, aynı zamanda derin bir kültürel birikime sahip bir şahsiyetti. Babasının sağladığı imkânlarla dil, edebiyat, Kur’ân ve hadis gibi alanlarda çok iyi bir eğitim almıştır. İlim tahsilinin yanı sıra babasından ve dedesinden aldığı askerî eğitim, Takıyyüddîn Ömer’i başarılı bir komutan olmaya hazırlamıştır. Özellikle dedesi Necmüddîn Eyyûb ve onun kardeşi Esedüddîn Şîrkûh gibi deneyimli komutanların yanında yer alarak savaş sanatının inceliklerini öğrenmiştir. Babasının vefatının ardından dedesinin ve büyük amcasının himayesinde büyüyen Takıyyüddîn Ömer, onların siyasî ve askerî tecrübelerinden de istifade etmiştir. Aldığı bu çok yönlü eğitim, onun başarılı bir komutan ve emîr olarak yetişmesinde büyük rol oynamıştır. Mısır’daki Fâtımî hilâfetine son verildiği ilk devirlerden itibaren Selâhaddîn’in yanında yer alan Takıyyüddîn Ömer, amcasının neredeyse tüm seferlerinde onun en yakınında bulunmuş ve özellikle Haçlılara karşı yapılan savaşlarda gösterdiği üstün başarılarla adından sıkça söz ettirmiştir. Askerî dehası, özellikle stratejik öneme sahip bölgelerde yapılan savunma savaşlarında kendini göstermiştir. Dimyât şehri, Mısır için hayati önem taşıyan bir liman kentiydi ve Haçlılar burayı ele geçirmek için büyük çaba sarf etmişlerdi. Takıyyüddîn Ömer, amcasının emriyle bu şehri Haçlılara karşı başarıyla savunarak ilk büyük zaferini kazanmıştır. Hıttîn Savaşı, İslâm dünyası için bir dönüm noktası olmuştur. Selâhaddîn’in ordusu, Haçlı ordusuna karşı büyük bir zafer kazanmış ve Kudüs’ün yeniden Müslümanların eline geçmesi için zemin hazırlamıştır. Bu savaşta Takıyyüddîn Ömer, Selâhaddîn’in ordusunun sağ kanadını yöneterek savaşın kazanılmasında büyük rol oynamıştır. Akkâ Kuşatması gibi uzun ve zorlu bir mücadelede de amcasının yanında yer alan Takıyyüddîn Ömer, Haçlılara karşı amansız bir mücadele vermiştir. Haçlılarla mücadele sırasında en büyük acısını, oğlu Ahmed’i Remle Savaşı’nda şehit vererek yaşamıştır. Takıyyüddîn Ömer, yalnızca askerî başarılarıyla değil, aynı zamanda kişisel özellikleriyle de Eyyûbî Devleti’nde önemli bir yer edinmiştir. Takıyyüddîn Ömer, kaydettiği başarılar sayesinde Kuzey Suriye ve el-Cezîre’de Eyyûbîler’in en güçlü ismi haline getirmiştir. Selâhaddîn’e olan sarsılmaz bağlılığı ve sadakatiyle bilinen Takıyyüddîn Ömer, amcasının en güvendiği isimlerinden biri olmuştur Eyyûbî ailesi içerisinde görülmemiş bir cesaret örneği sergileyen Takıyyüddîn Ömer, savaş meydanlarında gösterdiği kahramanlıklarla takdir toplamıştır. Cömertliği ve merhametiyle tanınan Takıyyüddîn Ömer, savaşçı ruhu ve güçlü iradesi sayesinde zorlu koşullarda bile moralini yüksek tutmayı başarmış, ordusunu zaferlere taşımıştır. Takıyyüddîn Ömer’in bu özellikleri, onu Eyyûbî ailesinin vazgeçilmez bir parçası haline getirmiştir. Selâhaddîn’in en güvendiği isimlerden biri olan Takıyyüddîn Ömer, yalnızca üstün askerî yeteneklere sahip bir komutan değil, aynı zamanda bilge bir danışman da olmuştur. Doğru kararlar verme konusunda gösterdiği hassasiyet, yaptığı titiz planlar ve askerler üzerindeki etkileyici otoritesiyle savaş meydanlarında büyük başarılar elde etmiştir. Cesareti, yiğitliği, cömertliği, ilmi ve şiirdeki ustalığıyla tanınan Takıyyüddîn Ömer, âlimler ve edebiyatçılarla kurduğu samimi dostluklar sayesinde bu kişilerin ahlakî değerlerini özümsemiş, bilgi ve birikimini artırmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin gölgesinde kalmış olmasına rağmen, Eyyûbî Devleti’nin en önemli komutanlarından biri olan Takıyyüddîn Ömer’in Haçlılarla mücadeledeki katkılarını detaylı bir şekilde ortaya koymaktır. Özellikle Hıttîn Savaşı ve Akkâ kuşatması gibi önemli savaşlardaki rolü, askerî stratejileri ve liderlik özellikleri incelenerek onun Eyyûbîler için neden bu kadar önemli bir şahsiyet olduğu daha iyi anlaşılmaya çalışılacaktır.