bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Weak Supervision Approach for Arabic Named Entity Recognition
Authors: Simek Olga , VanDam Courtland
Published: September 2023

Arabic named entity recognition (NER) is a challenging problem, especially in conversational data such as social media posts. To address this problem, we propose an Arabic weak learner NER model called ANER-HMM, which leverages low quality predictions that provide partial recognition of entities. By combining these predictions, we achieve state of the art NER accuracy for cases for out-of-domain predictions. ANER-HMM leverages a hidden markov model to combine multiple predictions from weak learners and gazetteers. We demonstrate that ANER-HMM outperforms the state-of-the-art Arabic NER methods without requiring any labeled data or training deep learning models which often require large computing resources.
Heterogeneous Entity Matching with Complex Attribute Associations using BERT and Neural Networks
Authors: Lu Jiamin , Wang Shitao
Published: September 2023

Across various domains, data from different sources such as Baidu Baike and Wikipedia often manifest in distinct forms. Current entity matching methodologies predominantly focus on homogeneous data, characterized by attributes that share the same structure and concise attribute values. However, this orientation poses challenges in handling data with diverse formats. Moreover, prevailing approaches aggregate the similarity of attribute values between corresponding attributes to ascertain entity similar- ity. Yet, they often overlook the intricate interrelationships between attributes, where one attribute may have multiple associations. The simplistic approach of pairwise attribute comparison fails to harness the wealth of information encapsulated within entities.To address these challenges, we introduce a novel en- tity matching model, dubbed ”Entity Matching Model for Capturing Complex Attribute Relationships (EMMCCAR),” built upon pre-trained models. Specifically, this model transforms the matching task into a sequence matching problem to mitigate the impact of varying data formats. Moreover, by introducing attention mechanisms, it identifies complex relationships between attributes, emphasizing the degree of matching among multiple attributes rather than one-to-one correspondences. Through the integration of the EMM-CCAR model, we adeptly surmount the challenges posed by data heterogeneity and intricate attribute interdependencies. In comparison with the prevalent DER-SSM and Ditto approaches, our model achieves improvements of approximately 4% and 1% in F1 scores, respectively. This furnishes a robust solution for addressing the intricacies of attribute complexity in entity matching.
Decoding the Encoded – Linguistic Secrets of Language Models: A Systematic Literature Review
Authors: Avetisyan H , Broneske D
Published: September 2023

Language models’ growing role in natural language processing neces- sitates a deeper understanding of their linguistic knowledge. Linguistic probing tasks have become crucial for model explainability, designed to evaluate models’ understanding of vari-ous linguistic phenomena. Objective: This systematic review critically assesses the linguistic knowledge of language models via linguistic probing, providing a comprehensive overview ofthe understood linguistic phenomena and identifying future research areas. Method: We performed an extensive search of relevant academic databases and analyzed 57 articles pub- lished between October 2018 and October 2022. Results: While language models exhibit extensive linguistic knowledge, limitations persist in their comprehension of specific phe- nomena. The review also points to a need for consensus on evaluating language models’ linguistic knowledge and the linguistic terminology used. Conclusion: Our review offers an extensive look into linguistic knowledge of language models through linguistic probing tasks. This study underscores the importance of understanding these models’ linguistic capabilities for effective use in NLP applications and for fostering more explainable AI systems.
Full Mesh Networking Technology with Peer to Peer Grid Topology based on Variable Parameter Full Dimensional Space
Authors: Song Wenqiang , He Chuan , Xie Zhaoyang , Chai Yuanyuan
Published: September 2023

The continuous development of computer network technology has accelerated the pace of informatization, and at the same time, network security issues are becoming increasingly prominent. Networking technology with different network topologies is one of the important means to solve network security problems. The security of VPN is based on the division of geographical boundaries, but the granularity is relatively coarse, which is difficult to cope with the dynamic changes of the security situation. Zero trust network solves the VPN problem through peer to peer authorization and continuous verification, but most of the solutions use a central proxy device, resulting in the central node becoming the bottleneck of the network. This paper put forward the hard-Nat traversal formula based on the birthday paradox, which solves the long-standing problem of hard NAT traversal. A full mesh networking mechanism with variable parameter full-dimensional spatial peer-to-peer grid topology was proposed, which covers all types of networking schemes and achieve peer-2-peer resource interconnection on both methodological and engineering level
Formal Verification of Ecosystem Restoration Requirements using UML and Alloy
Authors: Sousa Tiago , Ries Benoˆıt , Guelfi Nicolas
Published: September 2023

United Nations have declared the current decade (2021-2030) as the ”UN Decade on Ecosystem Restoration” to join R&D forces to fight against the ongoing environmental crisis. Given the ongoing degradation of earth ecosystems and the related crucial services that they offer to the human society, ecosystem restoration has become a major society-critical issue. It is required to develop rigorously software applications managing ecosystem restoration. Reliable models of ecosystems and restoration goals are necessary. This paper proposes a rigorous approach for ecosystem requirements modeling using formal methods from a model-driven software engineering point of view. The authors describe the main concepts at stake with a metamodel in UML and introduce a formalization of this metamodel in Alloy. The formal model is executed with Alloy Analyzer, and safety and liveness properties are checked against it. This approach helps ensuring that ecosystem specifications are reliable and that the specified ecosystem meetsthe desired restoration goals, seen in our approach as liveness and safety properties. The concepts and activities of the approach are illustrated with CRESTO, a real-world running example of a restored Costa Rican ecosystem
Gesture Recognition in Millimeter-Wave Radar based on Spatio-Temporal Feature Sequences
Authors: Fang Qun , Yan YiHui , Ma GuoQing
Published: September 2023

Gesture recognition is a pivotal technology in the realm of intelligent education, and millimeter-wave (mmWave) signals possess advantages such as high resolution and strong penetration capability. This paper introduces a highly accurate and robust gesture recognition method using mmWave radar. The method involves capturing the raw signals of hand movements with the mmWave radar module and preprocessing the received radar signals, including Fourier transformation, distance compression, Doppler processing, and noise reduction through moving target indication (MTI). The preprocessed signals are then fed into the Convolutional Neural Network-Time Domain Convolutional Network (CNN-TCN) model to extract spatio-temporal features, with recognition performance evaluated through classification. Experimental results demonstrate that this method achieves an accuracy rate of 98.2% in domain-specific recognition and maintains a consistently high recognition rate across different neural networks, showcasing exceptional recognition performance and robustness
An Interactive Teaching Mode based on Artificial Intelligence Teaching
Authors: Song Zhefu , Wang Zhihua , Fu Zhaoyang , Wu Chao
Published: September 2023

With the continuous development of artificial intelligence, its impact on people's lives is becoming increasingly significant. Countries, universities, and students have increased their emphasis on learning artificial intelligence knowledge. This article designs and proposes a teaching mode called mo-tutor, which achieves the goal of learning artificial intelligence (AI)knowledge through video playback, segmented speech explanations, picture and text sketching, and online coding. This mode effectively coordinates the AI knowledge system and reduces the barrier for students to learn AI.
Interpretability is not Explainability: New Quantitative XAI Approach with a focus on Recommender Systems in Education
Authors: Porcedda Riccardo
Published: September 2023

The field of eXplainable Artificial Intelligence faces challenges due to the absence of a widely accepted taxonomy that facilitates the quantitative evaluation of explainability in Machine Learning algorithms. In this paper, we propose a novel taxonomy that addresses the current gap in the literature by providing a clear and unambiguous understanding of the key concepts and relationships in XAI. Our approach is rooted in a systematic analysis of existing definitions and frameworks, with a focus on transparency, interpretability, completeness, complexity and understandability as essential dimensions of explainability. This comprehensive taxonomy aims to establish a shared vocabulary for future research. To demonstrate the utility of our proposed taxonomy, we examine a case study of a Recommender System designed to curate and recommend the most suitable online resources from MERLOT. By employing the SHAP package, we quantify and enhance the explainability of the RS within the context of our newly developed taxonomy.
INTENSIVE CARE FOR THE CRITICAL PATIENT
Authors: Xavier Arruda Costa Yasmim , Bosco Martins de Sousa Joao , Rosa Fonseca Frederico , Araújo Pinto Giovanna , André Costa Côrtes Lucas , Luiza Veiga de Araújo Maria , Rodrigues da Silva Mateus , Leôncio Dutra da Silva Filho Arnaldo , Victor Humberto João , Siqueira Borges Eduardo , Antônio Kunz Fellipe , Ponciano Dias Neto Abiud , Soares Silva Guilherme , Andrey monteiro de carvalho Júnior Lauro , Araújo dos Santos Arthur , Eliana Waltermann Martha
Published: September 2023

Introduction: In the context of modern medicine, intensive care is often the front line in treating patients with life-threatening conditions. From its initial conception, when intensive care units (ICUs) emerged as a response to the need for a more concentrated and specialized approach to critically ill patients, to the technological and therapeutic advances that characterize contemporary intensive care, the evolution of this discipline has been remarkable. Objective: To examine current approaches to intensive care for critically ill patients. Methodology: This is an integrative review study, carried out according to scientific data collection: LILACS, SCIELO and MEDLINE. Results and Discussions: The results indicate that technological advances are transforming intensive care. Advanced monitoring equipment allows constant surveillance of patients’ vital signs and clinical parameters. This not only improves the early detection of complications, but also helps to adapt treatment in a more precise and personalized way. Conclusion: In the current medical scenario, intensive care for critically ill patients continues to play an invaluable role in preserving lives and seeking to recover individuals in extremely challenging health states. One of the most notable findings is the continuous evolution of intensive care, both in terms of complexity and effectiveness.
Assessment of the ecological state of the Ural river by the method of fluctuating asymmetry
Authors: Verkhoshentseva Julia , Alehina Gelena , Shamraev Alexander , Hardikova Svetlana
Published: September 2023

The article presents the results of the assessment of the ecological state of the Ural River by the method of fluctuating asymmetry using pond frog (Rana lessonae) and silver carp (Carassius gibelio) as bioindicators. The studies were carried out on 4 sections of the river that differ in anthropogenic load. The fluctuating asymmetry method is based on the analysis of the symmetry violation of the development of morphogenetic homeostasis indicators Rana lessonae and Carassius gibelio under the influence of anthropogenic factors. The study made it possible to assess the state of the Ural River in the studied areas of the reservoir by the stability of the development of the bioindicators Rana lessonae and Carassius gibelio. Keywords: BIOINDICATION, FLUCTUATING ASYMMETRY, RANA LESSONAE, CARASSIUS GIBELIO, URAL RIVER
Çocuk Edebiyatına Uyarlanmış Dede Korkut Hikâyeleri’nde Kalıp Sözlerin Dil İçi Çevirisi
Authors: TOKAT Feyza
Published: September 2023

Dede Korkut Hikâyeleri, Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biridir. Bu sebeple Dede Korkut Hikâyeleri’nin çocuk edebiyatına uyarlamaları, hikâyelerin günümüz çocukları tarafından okunup anlaşılmasını ve sevilmesini sağlayarak Türk kültürünün gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol oynar. Tarihî bir metin olan Dede Korkut Hikâyeleri’nin okunup anlaşılabilmesi için dil ve kültür farklılıklardan kaynaklanan engellerin öncelikle dil içi çeviri yoluyla ortadan kaldırılması gerekmektedir. Ancak Dede Korkut Hikâyeleri çocuk edebiyatı için uyarlanacak ise, dil içi çevirisi yapılan bu taslak metnin dil ve anlatımı da çocukların seviyesine uygun hâle getirilmelidir. Hikâyelerin geniş söz varlığını oluşturan unsurlardan biri de dil ve kültür mirasının aktarımını sağlayan, anlatımı zenginleştiren kalıp sözlerdir. Bu sebeple Dede Korkut Hikâyeleri çocuk edebiyatına uyarlanırken çocuk okurun metin boyunca devamlı karşılaşacağı kalıp sözlerin dil içi çevirisi önemlidir. Bu çalışmada kapağında veya ön sözünde kitabın ilköğretim öğrencileri, çocuklar veya 100 Temel Eser için olduğu belirtilmiş 19 Dede Korkut Hikâyeleri kitabındaki “boy boyladı ṣoy ṣoyladı”, “görelüm ḫanum ne ṣoylamış” kalıp sözlerinin dil içi çevirileri üzerinde durulmuştur. Bu hikâyeler incelendiğinde bu kalıp sözlerine bazı eserlerde hiç yer verilmediği, bazı eserlerde ise açıklama yapılmadan yer verildiği veya bu kalıp sözlerin dil içi çevirisinde anlamını tam olarak yansıtmayan kelimelerin tercih edildiği görülmüştür. Çalışma sonunda tarihî bir metin olan Dede Korkut Hikâyeleri’nin çocuk edebiyatına uyarlamalarında tekrarlanan kalıp sözlerin çocuğun anlayabileceği hâle getirilmesi için metin değiştirim yöntemlerinden genişletme yöntemi önerilmiştir.
Eski Türkiye Türkçesi Dönemine Ait Bir Akâid Risâlesi: Risâle-i Akâid-i Dîniyye
Authors: UZUN Mehmet Fatih
Published: September 2023

Bu çalışmada Abdurrahman b. Muhammed el-Aydınî adına kayıtlı Risâle-i Akâid-i Dîniyye adlı eser, genel özellikleriyle tanıtılarak yazım özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Eserin müellifi Aydınî ile ilgili kaynaklarda bir bilgiye tesadüf edilememiştir. Risâle-i Akâid-i Dîniyye’deki bilgilere göre Aydınî eserini, İshak Bey oğlu İsa Bey’in kethüdası Sinan Bey adına H.844/ M.1460 senesinde telif etmiştir.

Risâle-i Akâid-i Dîniyye, İslâm dininin itikadî hükümlerinden muhtasar olarak bahseden mensur bir akâid kitabıdır. Konya Yusuf Ağa Kitaplığı’nda 673 numarada bir mecmua içerisinde yer alan ve harekesiz olarak yazılan eser, 35 varak olup istinsah tarihi bulunmamaktadır. Eski Türkiye Türkçesinin yazım ve dil özelliklerini gösteren eserde, İslam mezhepleri ve bu mezheplerin akâid ile ilgili görüşleri yer almaktadır. Ehl-i Sünnet ve Cemaat Mezhebi’nin görüşleri savunulan eserde diğer mezheplerin görüşlerine de yer verilmiştir. Mukaddime ve ıstılah başlığı altında akâid ilminin kavramları hakkında bilgiler verilirken; mesele, fayide ve sual-cevap başlıkları adı altında mezheplerin itikadî konulardaki farklı görüşleri yer almaktadır. Ayrıca eserin sonunda fasıl başlığı altında Hz. Muhammed (s.a.v)’in hayatını anlatan bir bölüm bulunmaktadır. Eser, XV. yüzyılda dinî konularda telif eserlerin Türkçe kaleme alındığını göstermesi açısından oldukça önemlidir. Bunun yanında din, inanç, akâid ile ilgili geniş bir söz varlığına sahiptir.

Bu çalışmanın amacı, Risâle-i Akâid-i Dîniyye adlı mensur akâid risâlesini tanıtmak, eserin muhtevasını ve yazıldığı dönemin yazım özelliklerini örneklerle ortaya koymaktır.
Kuran’ın Harf, Kelime ve Sure Sayısına Dair Harezm Türkçesi ile Yazılmış Bir Risale
Authors: ERSOY Gülser
Published: September 2023

Bu çalışmada Tire Necip Paşa Kütüphanesi 82 numarada kayıtlı olan ve Harezm Türkçesi dillik özelliklerine sahip olduğu düşünülen bir risale tanıtılmaktadır. Risale, ῾Alī b. Ḥuseyn el-Fārābī tarafından istinsah edilen El-İşāra bi-Laṭīf el-῾İbāra adlı eserin bitiminde 196a - 197b numaralı varaklarda yer almaktadır. Hacimce küçük olan risalenin konusu Kur’anda geçen harf, ayet ve surelerin sayısı hususunda kimi âlimler tarafından ortaya konan farklı görüşlerdir. Bu bağlamda eser farklı basamak değerine sahip sayıların ifadesi hususunda önem arz etmektedir. Böylelikle risalenin tarihî Türk dili ile yazılan eserler arasında yerini alması amaçlanmıştır. Çalışmada ilk olarak Ahmet Ateş’in konu ile ilgili yazmış olduğu makaleye değinilmektedir. İlk bölümde istinsah edilen yazma hakkında, ardından yazmanın son bölümüne eklenen risalenin içeriği, dillik özellikleri ve söz varlığı hakkında bilgi verilmektedir. Tanıklık edilen fonolojik özellikler ve morfolojik işaretleyicilerden yola çıkılarak risalenin yazıldığı tarihî Türk dili saptanmaya çalışılmıştır. Yazının en sonunda risalenin transkripsiyonlu metni ve resimleri araştırmacıların ilgisine sunulmaktadır. Bu çalışmayla birlikte daha önce incelenmemiş ve yayımlanmamış Türkçenin tarihî dönemlerine ait önemli bir metin ortaya çıkarılmıştır.
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğreticilerinin Telafi Stratejilerini Destekleme Durumları
Authors: TEMÜR Nezir , DÜNDAR Şeyma Nur
Published: September 2023

Öğrenen merkezli eğitim yaklaşımları, dil öğrenme stratejilerinin ortaya çıkmasına ve çeşitli araştırmacılar tarafından sınıflandırılmasına zemin hazırlamıştır. Bu sınıflamalardan en çok kullanılanı Oxford’un dil öğrenme stratejileri olmakla birlikte öğrenenler üzerinde yapılan araştırmalarda en sık kullanılan dil öğrenme stratejilerinden birinin telafi stratejileri olduğu tespit edilmiştir. Alan yazın incelendiğinde telafi stratejilerini öğrenenlerin nasıl kullandığına ilişkin çeşitli incelemelerin yapıldığı ancak öğreticilerin telafi stratejilerini nasıl desteklediğine dair herhangi bir çalışmanın olmadığı görülmüştür. Bu nedenden yola çıkarak öğreticilerin telafi stratejilerini nasıl desteklediğine ilişkin 11 durumdan oluşan bir nitel analiz çalışması yapılmıştır. Analizlerde, öğreticilerin öğrenicileri motive ederek, örneklere başvurarak ve çeşitli etkinliklerle pratik yapmalarını sağlayarak telafi stratejilerini desteklediği tespit edilmiştir. Bu araştırmanın, alanda daha geniş kapsamlı çalışmalar yapılmasına ve öğreticilere hangi durumda ne tür yöntemlerin izlenebileceği hususunda yol göstermesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Öte yandan, telafi stratejilerine yönelik yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde daha çok araştırma yapılması; öğrenicilerin iletişim yetkinliğinin artmasına yönelik yapılacak çalışmalara katkı sağlayacaktır.
Türk Halk Hekimliğinde Anne Sütü
Authors: AVCIOĞLU İlker
Published: September 2023

Günümüzde anne sütünün faydaları modern tıp çalışmaları ile kanıtlanmıştır. Son yıllardaki araştırmalar, anne sütünün suni ortamlarda üretilebileceği ve sadece bebeklerin beslenmesi için değil aynı zamanda tedavi amaçlı kullanılabileceğini de göstermektedir. Türk inanç ve düşünce sisteminde anne sütü, temizliğin ve berraklığın simgesi olarak kabul edilir. Tarihi kaynaklar çok eski dönemlerde, Türklerin anne sütünün faydalarından haberdar olduğunu ve halk hekimliği uygulamalarında anne sütünden yararlandıklarını gösterir. Bu çalışmada, Türk halk hekimliğinde anne sütünün kullanıldığı geleneksel tedavilere yer verilmiştir. Türk halk hekimliğinde anne sütünün tedavi amacıyla kullanılmasının mitolojik kökenleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Türk halk hekimliğinde anne sütü kullanılarak yapılan tedaviler, yetişkin ve çocuk hastalıkları olmak üzere iki grupta tasnif edilmiştir. Yetişkinlerde arpacık, baş ağrısı, çatlak, göz ağrısı, göz iltihabı, göz kanlanması, göz kaşıntısı, karın ağrısı, kulak ağrısı, kulunç, uçuk ve yara tedavisinde; çocuklarda ise bağışıklık, burun tıkanıklığı, gaz çıkarma, göz ağrısı, göz çapaklanması, hıçkırık, kabakulak, kabuklanma, karın ağrısı, kırk basması, kızılca, kulak ağrısı, leke, mantar, öksürük, sarılık, ağlayan çocuk, sivilce, tüylenme, yara ve yüksek ateş tedavisinde anne sütünün kullanıldığı tespit edilmiştir.
Türkçenin Anlatım Gücü Atasözlerinde Türk Mitolojisindeki “Gök ve Yer” Kavramı Örneği
Authors: ŞİMŞEK Pınar
Published: September 2023

İnsanların düşünce, duygu ve isteklerini ifade ettikleri dil, aynı zamanda milletlerin kültür birikimlerini aktarmakta kullanılmaktadır. Dildeki anlatım zenginliğini, etkiyi, akıcılığı ve güzelliği artıran en önemli ve en başta gelen unsur atasözleri ve deyimlerdir. Her ulusun, toplumun milli değerlerini, kültürünü, karakterini ortaya koyan, binlerce yıllık geçmişinin birikimi olan yol gösterici ve öğüt verici özlü sözleri vardır. Tarihin en eski ve köklü milletlerinden olan Türklerin binlerce yıllık deneyimlerinden oluşmuş, büyük bir söz ve kültür hazinesi olan atasözleri Türkçenin gücünü ve zenginliğini yansıtır. Bu araştırma ile Türk dilinin ve kültürünün atasözleri yönünden zenginliğine ve anlam derinliğine vurgu yaparak, ifadelerde etkinlik, akıcılık ve anlam genişliği ile milli dil bilincinin artmasına, atasözlerinin her alanda daha sık kullanımına ve bu doğrultuda yapılacak çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır. Çalışmada betimsel tarama modeli kullanılarak öncelikle Türk kültürü, Türk mitolojisi, alanlarında yazılı kaynaklardan “gök ve yer” kavramı araştırılmış, daha sonra ilgili kaynaklardan, içinde “gök ve yer” sözcüklerinin yer aldığı atasözleri taranarak tespit edilmiştir. Tespit edilen atasözleri anlamsal olarak analiz edilip değerlendirilmiştir. Sonuç olarak “gök ve yer” kavramlarının Türkler nezdinde ayrı bir yeri ve önemi olduğu, binlerce yıllık tarihi geçmişten günümüze kadar bu iki sözcükten yararlanılarak yüzlerce anlam ve değer yüklenen atasözü oluşturulduğu görülmüştür.
Sosyal Hizmet Öğrencilerinin İklim Değişikliği Kaygı Durumlarının Çeşitli Değişkenler ile İncelenmesi
Authors: SÜTÇÜ Semih , DEMİREL Aykut Can
Published: September 2023

Değişim kaçınılmazdır ve oluşturduğu yeni durumla baş etmek insanlarda strese ve kaygıya yol açmaktadır. Son yıllarda insanlığın karşılaştığı ve kaygı uyandıran önemli değişimlerden birisi kuşkusuz iklim değişikliğidir. Küresel bir sorun olarak tanımlanan iklim değişikliğinin oluşturduğu yeni durum ekolojik, psikolojik, sosyal ve ekonomik sorunlara neden olabilmektedir. Tarihsel açıdan bütün insanlar için sosyal adaleti ve iyilik halini gerçekleştirmeyi idealize eden sosyal hizmet mesleği iklim değişiminin ortaya çıkardığı güçlüklerle baş etmede önemli bir rol alabilir. Bu bağlamda araştırmada sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin iklim değişikliği kaygı düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesini amaçlamıştır. Araştırma verileri “İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği” (İDKO) ile toplanmıştır. Araştırmada basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile ulaşılan 256 sosyal hizmet bölümü öğrencisi araştırmanın örneklemini oluşmaktadır. Verilerin analizi SPSS 22 paket programı ile yapılmıştır. Verilerin analizinde t-testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin orta düzeyde iklim kaygısına sahip oldukları anlaşılmıştır. Veriler kadınların erkeklere göre daha yüksek iklim değişikliği kaygısına sahip olduğunu göstermiştir. Diğer taraftan katılımcıların gelir algıları ve iklim değişikliği ile ilgili ders alma durumlarının iklim kaygı düzeylerini etkilemediği anlaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, iklim değişikliği, iklim krizi gibi konularda özellikle üniversite öğrencileri için bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarına önem verilmeli, bu alanda gerekli eylemler hayata geçirilmelidir.
Kırgızların İlk Romanı Uzak Col’da Ötekileştirme ve İdeolojik Propaganda
Authors: GÜLENAY Hilmi
Published: September 2023

Savaş, göç, sel gibi felaketler toplumların belleklerinde derin izler bırakır. Bundan dolayı bu konular düz yazı türlerinin en elverişli malzemeleridir. “Ürkün” olarak adlandırılan büyük göç hadisesi de Türkistan halklarının hafızasında derin izler bırakmış acıklı bir olaydır. Ürkünü yaşayan bazı aydınlar eserlerinde bu olayı işlemişlerdir. Uzak Col romanın yazarı da Ürkün hadisesini yaşadığından eserini bu trajik olay temelinde oluşturmuştur. “Uzak Col” romanı Kırgız yazı dilinin ilk nesir örneklerinden birisidir. Bu eserin muhtevası ise Sosyalist-Realizm akımına göre tasarlanır. Eserde ilk öncelikle Çarlık rejiminin haksız uygulamaları ve zalimlikleri yoğun bir biçimde dile getirilir. Akabinde ise “Ürkün” hadisesinin yaşanması ve halkın çektiği sıkıntılar ayrıntılı tasvirler ile ele alınır. Sonlara doğru ise yoğun bir Bolşevik propagandası göze çarpar. “Uzak Col” romanı üzerine yapılan araştırmalarda Çarlık yönetiminin kötü uygulamaları ve Ürkün hadisenin trajedileri temel alınmaktadır. İncelemelerde gözden kaçırılan hususlar ise eserin tamamında olumsuz kahramanlar üzerinden Kırgız kültürünü, İslam dinini, Kırgızların akraba halklarını kötü gösterme politikasının işlenmiş olması ve Bolşevik propagandasıdır. Bu çalışmamızda eserden alıntılara yaparak gözden kaçırılan bu noktaları somut düzlemde incelemeye çalıştık.
Süleymaniye Kütüphanesi Nâfiz Paşa 1514 Numarada Kayıtlı Mecmû’anın Tanıtımı ve İncelenmesi
Authors: ÜNLÜSOY Muhammed Hüseyin
Published: September 2023

Bu çalışmanın konusu Süleymaniye Kütüphanesi Nâfiz Paşa 1514 numarada bulunan el yazması mecmû’anın tanıtımı ve incelenmesidir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, mecmû’anın nitelikleri ve tanıtımı; ikinci bölümde Osmanlı edebiyatı sahası şairlerinin mecmû’adaki şiirleri tablolar halinde incelenecektir. Üçüncü bölümde sonuç başlığı altında bir değerlendirme yapılacaktır. Daha önce hakkında üç ayrı bölüm incelemesi ve çalışması yapılan mecmû’ada Arapça, Farsça ve Türkçe; dinî ve edebî içerikli şerhler, kısa notlar, sözlük alıntıları ve sözcük açıklamaları, fetvalar, çeşitli nazım şekil ve türlerinde şiirler, mecmû’adaki bazı şiirler hakkında kısa notlar, mektuplar, kıssa olarak nitelenebilecek küçük hikâyeler bulunmaktadır. Mecmû’anın zahriye sayfasında içindekiler sayfası olarak vasıflanabilecek bir de tablo bulunmaktadır. Bu tablodan hareketle biz de bu başlıkları bölümler olarak değerlendirip mecmuayı tanıtacağız. Mecmû’a bu sayfadaki bilgilerden hareketle 17. yüzyıl Mevlevî muhîti şairlerinden Fasîh Ahmed’in dest-i hattından çıkmıştır. Ancak mecmuadaki bütün metinler Fasîh’e ait değildir.

İkinci bölümde ise Osmanlı Edebiyatı Sahası şairlerinin şiirleri; nazım biçimi, aruz, nisbet kayıtları, yazarı belirlenemeyen ve mahlassız Türkçe şiirler incelenecektir. 3. bölümde de ilk kısımlardaki bilgilerin yorumlanmasına ve mecmua hakkında bir tanımlama yapılmaya çalışılacaktır.
İlkokul Öğrencilerinin Okuma ve Yazma Motivasyonlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
Authors: KARAMAN Hamdi , MUTLUER Salih Emir
Published: September 2023

Bu çalışmanın amacı, Ağrı ili Patnos ilçesi ölçeğinde ilkokul 2, 3 ve 4. sınıfta okuyan öğrencilerin çeşitli değişkenler ile okuma ve yazma motivasyonları arasında anlamlı bir ilişkinin var olup olmadığını belirlemektir. Buna bağlı olarak, öğrencilerin cinsiyet durumları, sınıf düzeyleri, anne baba eğitim düzeyleri, okul öncesi eğitimden faydalanıp faydalanmadığı değişkenler olarak belirlenmiştir. Belirlenmiş olan değişkenler ile öğrencilerin okuma ve yazma motivasyonları arasında anlamlı bir ilişkinin var olup olmadığının tespitine çalışılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Ağrı ili Patnos ilçesine bağlı 5 köy ilkokulunda gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin okuma ve yazma motivasyonları ile değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi için 18 sorudan oluşan ilkokul öğrencileri motivasyon ölçeği kullanılmış ve 2, 3 ve 4. sınıfta okuyan toplamda 209 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçekten elde edilen veriler SPSS 26.0 programı yardımıyla Bağımsız örneklemler t-testi ve One way anova testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar genel olarak düşünüldüğünde özellikle kız öğrencilerin okuma ve yazma motivasyon düzeylerinde erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca okul öncesi eğitimi alan öğrencilerin okul öncesi eğitimi almayan öğrencilere göre; 3 ve 4. sınıf öğrencilerinin 2. sınıf öğrencilerine göre okuma motivasyonu yönünden daha yüksek olduğu görülmüştür. Ancak okuma ve yazma motivasyonları yönünden öğrencilerin anne ve baba eğitimlerine göre herhangi bir farklılık tespit edilmemiştir. Bu sonuçlardan hareketle erkek öğrencilerin okuma ve yazma motivasyonlarında kız öğrencilerin gerisinde kalmasının sebeplerinin araştırılması önerilmiştir.
Klasik Mantık ve Sözlük Bilimi Çerçevesinde Tarifin İlkeleri
Authors: YAYLA Yasin
Published: September 2023

Türkiye’de özellikle son yıllarda sözlük biliminde yönteme dair çalışmalar artmıştır. Yönteme dair çalışma alanlarından bir tanesi de tek dilli bir sözlükte madde başlarının nasıl tarif edileceği problemidir. Tarif, eşyanın hakikatini anlamağa yönelik bir çabalama olduğu için birçok disiplini ilgilendiren bir husustur. Sözlük, iki kapağı arasında farklı alanlardan birçok kelimeyi bir araya getirdiği için muhtelif alanlarda çalışanların başvuru merciidir. İşte bu sebeple sözlükteki madde başlarının tarifleri, sözlük hazırlanırken üzerinde en çok mesai harcanması gereken kısımdır demek yanlış olmayacaktır. Tarif hususu birçok ilim dalını ilgilendirmekle birlikte tarifin nasıl olması gerektiği hem klasik mantığın hem de sözlük biliminin konusudur. Hem klasik mantıkta hem de sözlük biliminde tarifin nasıl olması gerektiği ile ilgili ilkeler belirlenmiştir. Bu ilkelerin birçok noktada birbiriyle örtüştüğü görülmektedir. Bu çalışmada mantık ilmine dair eserlerde belirlenen “tarifin ilkeleri” ile sözlük bilimine dair eserlerdeki “tarifin ilkeleri” ayrı ayrı incelenmiş ve bu inceleme kısmında her ilke için Türkçe Sözlük’ten örnekler eklenmiştir. Sonrasında iki alanda var olan ilkeler birleştirilerek tek bir liste oluşturulmağa çalışılmıştır. Söz konusu ilkeler yaşayan Türkçenin sözlüklerinden olan TDK Türkçe Sözlük, Misalli Büyük Türkçe Sözlük ve Ötüken Türkçe Sözlük’ten ilkelere uyan ve/veya uymayan örneklerle karşılaştırmalı olarak incelenmiş, olması gereken tarifler teklif edilmiş, tarifler üzerinden bu ilkeler izah edilmiştir.
Kolektif Bellek ve Medya ile İlgili Çalışmaların Bibliyometrik Analizi
Authors: UZUN Bünyamin
Published: September 2023

Kolektif bellek, toplumu oluşturan bireylerin belleğinin toplumsal çerçevede oluştuğunu savunmaktadır. Bu anlamda bellek toplumsal ilişkilerle oluşmakta ve yeniden inşa edilmektedir. Belleğin yeniden inşasında birçok araç bellek mekânı olarak işlev görmektedir. Günümüzde medya toplumun çok geniş bir kısmı tarafından kullanılması nedeniyle bellek inşasının ve aktarımının bir parçası haline gelmiştir. Medya araçları hem geçmişin yazılmasına katkı sunmakta hem de o geçmişin hangi bağlamda olacağına etki etmektedir. Bu durum doğrudan bellek inşasını ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada kolektif bellek ve medya konusunda yapılan çalışmaların sonuçlarından yola çıkarak kolektif bellek ve medya ilişkisine genel bir bakış açısı sunmaktadır. Bu bakımdan çalışmada Web of Science veri tabanında yer alan 206 araştırma makalesi bibliyometrik yöntemle incelenmiştir. Çalışmanın en önemli sonuçlarından biri kolektif bellek ve medya çalışmalarının son beş yılda (95 çalışma) hızla arttığının saptanmasıdır. Öte yandan araştırmacıların kolektif bellek ve sosyal medya ilişkisine de odaklandığı görülmüştür. Ancak online bellek ya da dijital bellek gibi kavramların arka planda kaldığı görülmüştür.
Türkçede “Kuyu” Sözcüğü Üzerine Kültürdilbilimsel Bir İnceleme
Authors: YAMAN Hanife
Published: September 2023

Kültürdilbilim dil-kültür ilişkisi, etkileşimi ile dil ve kültürel kavramsallaştırmalar arasındaki ilişkiyi inceleyen disiplinler arası bir alandır. Bu alanın temel bileşenlerden biri olan dil aracılığıyla kültür korunmakta ve sonraki kuşaklara aktarılmaktadır. Kültürdilbilim, dil aracılığıyla aktarılan bu kültürel ögelerin oluşumu, gelişimi, etkileşimi ve değişimi gibi konuları araştırmaktadır.

Kültürel ögelerdeki bu etkileşim ve değişiklikler dilsel materyallere de yansımaktadır. Türkçede kuyu sözcüğünün “Su katmanına varıncaya kadar derinliğine kazılan, genellikle silindir biçiminde, çevresine duvar örülen, suyundan yararlanılan çukur.” göndergesel anlamının dışında çeşitli mecazi anlamlar da kazanması bu sözcüğün toplum tarafından bir kültür ögesi olarak algılandığını ortaya koymaktadır. İnsanların suya daha kolay ulaşmasını sağlayan kuyuyla ilgili pek çok unsur dilde, kültürde, edebiyatta ve sinemada kendine yer bulmuştur. Buna göre kuyu gerçek anlamının yanında Türk dilinde ve kültüründe tabu, sembol, motif ve metafor gibi çeşitli formlarla karşımıza çıkmaktadır. Kuyu sözcüğü temelinde oluşturulan iğne ile kuyu kazmak, kazdığı çukura (kuyuya) kendisi düşmek, kazma elin kuyusunu, kazarlar kuyunu, kendi kuyusunu kendi kazmak gibi atasözü ve deyimlerin Türkçede yoğun olarak bulunması, bu sözcüğün Türk toplumunun düşünce yapısına nasıl yansıdığı ve kaydedildiği ile kültüründe nasıl algılandığı hakkında önemli veriler sunmaktadır.

Bu çalışmada, kuyu sözcüğünün anlamı, kökeni ile Anadolu ağızlarında, tarihî ve çağdaş Türk şivelerindeki görünümü, deyim ve atasözlerinde kullanımı tespit edilerek Türkçenin söz varlığı içerisindeki yeri belirlenmiş olacaktır. Kuyu sözcüğünün Türk toplumundaki algısı ve bu algının dile yansıma şekli kültürdilbilimsel açıdan incelenecektir. İncelemede kuyu sözcüğünün toplumsal-kültürel anlamlarının dilsel birimlerde nasıl sunulduğu ortaya çıkartılacaktır. Bu dilsel veriler ışığında kuyunun kültürel, toplumsal, dinî ve mitolojik pek çok yönü içerisinde barındırdığı da belirlenmiş olacaktır.
Başar Sabuncu’nun Şerefiye Adlı Tiyatro Oyununda Toplumcu Edebiyat, Özne ve İktidar
Authors: KOÇ Turhan , ŞENGÜL Abdullah
Published: September 2023

Bu çalışma, Başar Sabuncu’nun 1966 yılında yazdığı Şerefiye adlı oyununun toplumcu edebiyatın ilkeleri açısından ve Michel Foucault’nun kavramsallaştırdığı özne ve iktidar ilişkileri bağlamında incelenmesi hakkındadır. Çalışmanın öne çıkan iki amacı söz konusudur. Bunlardan birincisi, toplumcu etiketinin sınırlarını genişleterek bu kapsamda incelenebilecek edebî üretimlerin değerlendirilmesine katkı sunmak; ikincisi, yazarın iktidarının, toplumcu bir metnin anlamlandırılmasındaki rolünü belirlemektir. Buradan hareketle ilk olarak, genel literatürde toplumculuktan ne anlaşıldığı ve kavramın ideolojik sınırlarının ne olduğu araştırılacak, devamında ilgili tabirin kapsam alanının genişletilebileceğine dair öneriler sunulacaktır. Toplumculuk söz konusu olduğunda ve bu minvalde üretilen edebî metinler dikkate alındığında kavramın, Marksist estetikle sınırlandırılarak ele alındığı söylenebilir. Makalede, bu bakış açısı tartışmaya açılarak ilgili tabirin daha geniş bir çerçeveye sahip olduğu iddia edilecektir. Daha sonra Şerefiye oyununda toplumculuğun ne şekilde görünür kılındığına odaklanılarak eser, özne ve iktidar ilişkisi göz önüne alınarak değerlendirilecektir. Öncelikle, sınıf, toplumsal rol ve toplumsal cinsiyet rolleri gibi, metin boyunca süregelen çatışmalar, ekonomik altyapının belirleyiciliğinde ve Foucault’nun terminolojisiyle ilişkilendirilerek çözümlenecektir. Sonuçta, iktidar lehine sürekli işleyen özneleştirme pratiklerinin, özelde Şerefiye’de, genelde toplumcu metinlerde nasıl uygulandığı üzerinde durularak okurun, söylemsel bir pratik olan metin aracılığıyla ve ideolojinin belirleyiciliğinde yazarın iktidarına tabi kılınmasının teknikleri ortaya konup tartışılacaktır.
Keman Eğitiminde Tını, Ses Rengi, Ton Üretimi ve Müzikalitenin İncelenmesi
Authors: AKDENİZ Ayşe Özlem
Published: September 2023

Uzun bir zamana yayılan yüksek seviyeli bir keman eğitimi, güzel ve etkileyici bir ses rengi ile tını üretmenin inceliklerini öğretmeyi amaçlayan bir süreçtir. Kemanda güzel bir ses ve ton elde etmek ve müzikaliteyi doğru ifade edebilmek birçok Klasik müzik icracısı için büyük bir hedef olmuştur. İcracılar bu süreç içerisindeki edinimlerini zaman içerisinde görme, duyma ve dokunma duyuları ile bütünleştirerek gelişmiş bir yeteneğe, bilgi ve birikime çevirirler. İcracının yetenek ve becerilerinin otaya çıkması için, çalgı ile ilgili çeşitli teknik bileşenlerin de bir araya gelmesi gerekir. Tüm bu kazanımların zaman içinde edinilebildiği bir süreçte ortaya çıkan ses rengi ve tını güzelliği, kemanın kendine özgün yapısal özellikleriyle birleşerek müziğe derinlik ve duygusal bir ifade katar. Bu makalede keman eğitiminde tını, ses rengi, güzel ton üretimi ve müzikal ifadenin doğru aktarılması ve yorumlanması üzerinde durulacak ve bu unsurların nasıl geliştirilebileceği detaylı olarak incelenecektir. Aynı zamanda öğrencilerin çalgılarıyla etkileşimlerini, teknik becerilerini ve müzikal anlayışlarını geliştirmek için yapabilecekleri uygulamaları ele alınarak kemanın sesini ve tınısını doğru kullanmayı, güzel bir tonu ve müzikaliteyi nasıl üreteceklerini öğrenmelerine yardımcı olacaktır.
Son Dönem Osmanlı Eğitiminde Teftiş Hizmetleri ve Teftiş Mevzuatı
Authors: KEKLİK Ebubekir
Published: September 2023

Osmanlı eğitim teşkilatında modern teftiş hizmetlerinin on dokuzuncu yüzyılda başladığı bilinmektedir. İlk olarak, Mekâtib-i Umumiye Nezareti kurulduktan sonra sıbyan mekteplerinin teftişi amacıyla “muin” adı verilen müfettişler tayin edilmiştir. Ancak Osmanlı eğitim sisteminde teftiş konusu da eğitime dair diğer pek çok konu gibi, ciddî olarak ilk defa Türk eğitim tarihinin en önemli belgelerinden biri olan Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile ele alınmıştır. Osmanlı eğitimine önemli yenilikler getiren ve eğitim teşkilatını sil baştan düzenleyen Maarif-i Umumiye Nizamnamesi, teftiş konusunda da önemli bir düzenleme yaparak teftiş hizmetlerinin Maarif Nezaretinin resmî görevleri arasına girmesini sağlamıştır. Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’ne göre merkeze olduğu gibi taşraya da maarif müfettişleri atanacaktı. Ne var ki, taşrada maarif teşkilatı hemen kurulamadığı için vilayetlere maarif müfettişlerinin atanması gecikmiştir. Taşra maarif teşkilatı ancak 1880’li yıllarda belli bir düzene sokulabilmiştir. Ancak bu tarihten sonra vilayetlere maarif müdürleri ve müfettişler tayin edilebilmiştir. İkinci Meşrutiyet dönemi ise Osmanlı eğitim teşkilatının yeniden yapılandırıldığı bir dönemdir. Bu dönemde yeniden ele alınan konulardan biri de teftiş hizmetleridir. Denilebilir ki eğitimde teftiş hizmetleri ilk defa bu dönemde sağlam bir düzene bağlanmaya çalışılmıştır. Maarif Nezaretinin bu dönemde teftiş hizmetlerine önemli miktarda bütçe ayırdığı bilinmektedir. Nezaret bu dönemde teftiş hizmetlerine dair çok sayıda ayrıntılı talimatname ve nizamname yayımlamıştır. Bu makalede söz konusu teftiş mevzuatı, nizamname ve talimatnamelerden hareketle yeniden ele alınmaktadır.
Geleneksel Kırgız Nakışları
Authors: BAYRAK İŞCANOĞLU İlknur
Published: September 2023

Yaşanılan coğrafya insana zengin bir hayal gücü kazandırır. Tanrı Dağları’nın eteğinde yaşayan Kırgız halkı da bu zengin Kırgızistan coğrafyasından nasibini almıştır. Zengin bitki örtüsü ve çeşitli canlılarıyla Kırgız coğrafyası insana uçsuz bucaksız bir hayal gücü bahşetmiştir. Eşsiz güzellikteki tabiat karşısında insanoğlu da gündelik ve özel günlerde kullandığı pek çok eşyasının üzerine nakışlarla tabiatın güzelliklerini nakşetmiştir. Ayrıca Kırgız halkının zengin sözlü kültürünün etkisinin de coğrafya ile birlikte nakışların oluşumunda ve nakışların taşıdıkları anlamları açısından var olduğu görülür. Kırgız kültüründe kullanılan el yapımı çeşitli eşyaların üzerinde farklı renklerde ve farklı anlamlarda pek çok nakışı görmek mümkündür. Keçeden, ağaçtan, deriden, bakırdan, gümüşten ve farklı maddelerden yapılmış eşyalarda geleneksel Kırgız nakışları ile karşılaşılır. Kırmızı, mavi, siyah, yeşil rengiyle ve şekliyle farklı anlamlar taşıyan nakışlar bazen bir yastıkta veya bir kilimde, bazen bir sandıkta bazen de boz üyün üzerinde ortaya çıkmaktadır. Günümüzde özellikle modada kadın giyim kuşamında nakışlar modernize edilerek tüm dünyaya sunulmakta ve böylelikle geleneksel Kırgız nakışları tüm dünyanın dikkatini çekmektedir. Bu çalışmada geleneksel Kırgız nakışları hem estetik oluşumları hem kullanım alanları hem de toplum hayatı içerisinde taşıdıkları anlamları ve ilettikleri mesajları açısından açıklanmaya çalışılmıştır.
Türk Halk Anlatılarındaki Kahraman Betimlemelerinde Dinî Özellikli Göstergeler ve İşlevleri
Authors: ŞAHİN Fatma Zehra
Published: September 2023

Türk halk anlatılarının tümünde inanç unsurlarını yansıtan karakterler yer almaktadır. Bu karakterler reel ve irreel özellikleriyle öne çıkmaktadır. Karakterlerin reel ya da irreel olarak belirlenmesinde din kavramı önemlidir. İslam dininin kaidelerine göre hareket edenler reel, İslamiyet ile eski Türk inançlarını birleştiren bir düşünce yapısına göre hareket edenler ise irreel karakterlerdir. Karakterlerin reel veya irreel ayrımı, onların ortak bir tip altında değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Ayrıca karakterleri belirlerken dinin kavram olarak alanı genişleten ve sıkıntıları beraberinde getiren bir ifade olduğu söylenebilir. Nitekim din derken ne kastedildiği sorunsalı, anlatılardaki pek çok kahramanın dinî özellikler taşıması ve dinî karakter olarak nitelendirilebilecek kahramanların her anlatıda farklı biçimlerde karşımıza çıkması, ortak bir tipten bahsetmenin güç olduğunu gösterir. Ancak kahramanların ait oldukları dönemin din anlayışına sahip olmaları, dinî faaliyetleri yürütme yetkisi bulunması ve davranışlarının kaynağının din olması, bu kahramanların ortak bir tip olarak değerlendirilebileceğini gösterir. Dolayısıyla dinî karakterleri temsil eden bir tipten söz etmenin mümkün olup olmadığı tartışılmalıdır. Eğer böyle bir tip söz konusuysa kastedilen tipolojinin sınırlarının belirlenmesi gerekir. Bu bağlamda konuyla alakalı pek çok çalışma mevcuttur. Bu çalışmalarda ekseriyetle dinî karakterler din adamı tipi olarak değerlendirilmiş ve söz konusu tipin Türk halk anlatı türleri özelinde ya da tipin herhangi bir dönemde karşımıza çıkan şekli üzerinde incelendiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada ise Türk halk anlatılarına bütüncül bir bakış açısıyla bakılarak Türk toplumunun dinsel yapısını temsil eden ikincil karakterler değerlendirilecektir. Türk halk anlatılarında dinî karakterler, dönemlerin sosyolojik değişimlerine bağlı olarak asırlar boyunca değişim ve dönüşüme uğrayarak anlatılmaya devam etmiştir. Bu değişim ve dönüşümün dinî karakterler üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla çalışmada sırasıyla destan-halk hikâyesi-masal türleri incelenmiştir. Neticede Türk halk anlatılarında dinî karaktere sahip fakat özellikleri ve işlevleri farklı olan iki tip belirlenmiş, bu tiplerden ilkinin “kutsal yardımcı”, diğerinin ise “dinî görevli” tipi olduğu tespit edilmiştir.
Yakın Dönem Kaynaklarına ve Kazılara Göre Bir Altın Orda Şehri: Macar
Authors: ÇATALKILIÇ Didem
Published: September 2023

Macar şehri Altın Orda Devleti’nin güney sınırında geçiş güzergahında, Türk şehirlerinin doğasına uygun olarak Deşt-i Kıpçak’ın en önemli nehirlerinden Kuma Nehri kıyısında kurulmuştur. Hem Müslüman hem de Hristiyan nüfusa ev sahipliği yapan şehirde, başarıyla seçilen konumu sayesinde tarım ve ticaret yapılabilmiştir. Şehre dair kalıntılar Çarlık Rusya’nın bölgeye iskân politikasının bir sonucu olarak yağmalanmıştır. Şehre dair buluntularsa bölgede bilim insanları tarafından ayrıntılı bir şekilde tasvir edilmiştir. Bu bilgilerse bize şehrin büyüklüğü, konumu sosyo-ekonomik hayatı hakkında bir çerçeve çizmektedir. Dönemin kaynaklarında hakkında ayrıntılı bilgiyle çok da fazla karşılaşmadığımız Macar şehrine dair bilgilere Yakın Çağ tarihi kaynaklarında rastlamaktayız. Dönemin bilim insanları tarihe yardımcı bilimlerden olan epigrafi ve nümismatikten faydalanarak şehrin tarihine dair bilgileri kaydederek konunun aydınlanmasını sağlamıştır. Bu bağlamda mezar taşları ve sikkeler tarihi birer vesika olarak hizmet etmiştir. Hicri 7. ve 9. yüzyıl arasına ait bu buluntulardaki yazıların hem Arap hem de Uygur harfleriyle Moğolca olarak yazılması şehrin bir Altın Orda şehri olduğunu bize göstermektedir.
Nasreddin Hoca Bibliyometrik Analizi
Authors: ÖZCAN Halil Ziya
Published: September 2023

Bu araştırmada, Nasreddin Hoca kimliği ve eserlerine yönelik yazılan ya da özet ve anahtar kelime bölümünde Nasreddin Hoca ismine yer vermiş bilimsel makalelerin genel görünüm, yıl, en fazla atıf alan yazar, en fazla atıf alan kurum, en fazla yayın yapılan dergi, en fazla yayın yapan ülke ve anahtar kelime değişkenlerine göre analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırma, betimsel bir çalışma olup desen olarak doküman analizi benimsenmiştir. Bu kapsamda araştırmacı, Scopus veri tabanı resmî web sitesinde “Nasreddin Hodja” ve “Nasreddin Hoca” anahtar kelimelerini içeren bir tarama yapmıştır. Yapılan bu tarama makale başlığı, özet ve anahtar kelime değişkenleri ile sınırlandırılmıştır. Taramanın sonucunda 34 makaleye ulaşılmış ve analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz aşamasında bilimsel verileri görselleştirme imkânı sunan VOSviewer programı kullanılmıştır. VOSviewer programından elde edilen görseller ise araştırmanın bulgular bölümünde paylaşılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda, en fazla makalenin 2016 (f: 4) yılında yazıldığı, en fazla atıf alan yazarın N. Özdemir (f: 21), en fazla atıf alan kurumun Hacettepe Üniversitesi (f: 19), en fazla yayın yapılan derginin Milli Folklor (f: 18), en fazla yayın yapan ülkenin Türkiye (f: 28) ve en fazla tekrar edilen anahtar kelimenin ise Nasreddin Hodja (f:15) olduğu görülmüştür.
Çağdaş Altay Türk Şiirinde Ana Dili Bilinci
Authors: ELCAN Abdullah , ULU Yavuz Sinan
Published: September 2023

Dil, en genel tanımıyla insanlar arasında iletişimi sağlayan bir araçtır. Aynı zamanda dil insanlar arasında ortak duygular, düşünceler oluşturur. Böylece insanları yığın olmaktan kurtarıp bir millet hâline getirir. Nesiller arasında kültür aktarımını sağlayarak millet hâline getirdiği insan topluluğunu geçmişe bağlar ve yine milletlere bir gelecek tasarımı sunar. Dolayısıyla dil en önemli millî kimlik kurucu değer olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir milletin dilinin yok olması, o milletin de yok olması anlamına gelir. Güney Sibirya Bölgesi’nde Rusya Federasyonu’na bağlı Altay Özerk Cumhuriyeti’nde yaşayan Altay Türkleri, dilleri ve kültürleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan bir Türk boyudur. Hemen tamamı Altay Türkçesi ve Rusça olmak üzere iki dilli olan Altay Türkleri için ana dili bilinci, dillerini ve kültürlerini yok olmaktan kurtaracak en önemli unsurdur. Ana dilinin korunması ve geliştirilmesi konusunda herkese önemli görevler düşmekle birlikte şair ve yazarların ana dili konusundaki tutumları ayrıca önem kazanmaktadır. Şair ve yazarlar dili işleyerek zenginleştirmenin yanı sıra halkta dil bilincinin oluşmasında da etkili olabilirler. Bu bağlamda, bu çalışmada çağdaş Altay edebiyatının önemli temsilcilerinden Lazar Kokışev, Boris Ukaçin ve Pasley Samık’ın ana dili temalı şiirleri ele alınmaktadır. Ana dili temalı şiirler üzerinden Altay Türklerinin ana dili ile ilgili tutumlarına yönelik çıkarımlarda bulunulmakta, ana dilinin önemine vurgu yapılmaktadır.