Το φύλο και τα ΜΜΜ στο περιβάλλον της σύγχρονης πόλης
Authors: Καλαντζή Σοφία 
Published: September 2022

Η συγκέντρωσή των γυναικών σε συγκεκριμένου τύπου επαγγέλματα αποδεικνύεται να έχει τόσο χωρικές όσο και χρονικές διαστάσεις γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις μετακινήσεις τους. Οι γυναίκες βρίσκονται στη πρώτη γραμμή του αγώνα ταχύτητας για τη διαχείριση των διαφορετικών χρόνων της καθημερινότητάς τους (επαγγελματικού, οικογενειακού, οικιακού, κοινωνικού και προσωπικού χρόνου). Τα ταξίδια τους έχουν πολλαπλούς σκοπούς και γι’ αυτό προτιμούν πιο ευέλικτα μέσα-υπηρεσίες που θα μπορούν να εξυπηρετήσουν όσο δυνατόν καλύτερα τους διαφορετικούς προορισμούς τους.Οι άνδρες, βάσει όλων των μετρήσεων, είναι αυτοί που πραγματοποιούν κατεξοχήν «επαγγελματικές μετακινήσεις» (70%), «μετακινήσεις για μεταφορές προσώπων, εμπορευμάτων» (90%) και για «ψυχαγωγία, άθληση» (60%). Οι γυναίκες από την άλλη υπερτερούν στις μετακινήσεις για «αλλαγή μέσου» (60%), για «κοινωνικές δραστηριότητες» (60%) και «ψώνια» (70%) (Έρευνα Athens Transport 2020– Η αξιολόγηση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς).Στις μετακινήσεις με δημόσια μέσα μεταφοράς στην Αθήνα βασικό μερίδιο κατέχουν οι γυναίκες (μετρό 55%, τραμ 56%, τρόλεϊ 60%, λεωφορεία 62%). Το αντίστροφο συμβαίνει με την οδήγηση αυτοκινήτου. Οι γυναίκες στην Αθήνα οδηγούν τέσσερις φορές λιγότερο από ότι οι άνδρες – 21% έναντι 79%(Βλαστός, 2003). Η θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας ανέρχεται σε σχέση με το παρελθόν αλλά συνεχίζει να επηρεάζεται από τον κυρίαρχο ρόλο τους στη φροντίδα των παιδιών. Γι’ αυτό το λόγο η παρουσία, ο αριθμός καθώς και η ηλικία του νεότερου παιδιού μπορούν να έχουν χαρακτηριστική επίδραση στα ποσοστά των γυναικών στον ενεργό πληθυσμό. Η πλειονότητα πλήρους απασχόλησης στα νοικοκυριά χωρίς παιδιά, με την εμφάνιση παιδιών μειώνεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ.Είναι σαφής η βαρύτητα που δίνεται στη φροντίδα των παιδιών από τις γυναίκες ανάλογα τόσο από τον αριθμό όσο και από την ηλικία τους. Αυτό επηρεάζει τόσο τη κατανομή του χρόνου της καθημερινότητας τους, όσο και τις μετακινήσεις που κάνουν για να ανταπεξέλθουν. Το ίδιο ισχύει και για περιπτώσεις φροντίδας και άλλων ‘μελών’ της οικογένειας Από άποψη συμφιλίωσης επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής πρέπει να ληφθούν υπόψη τόσο ο ενδιάμεσος χρόνος (commuting time) μετακίνησης – ταξιδίου, όσο και ο χρόνος που αναλώνεται σε μη αμειβόμενη εργασία. Είναι φανερή η διαφορά της μη αμειβόμενης εργασίας μεταξύ αντρών και γυναικών σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες, μια διαφορά που συνεπάγεται την αναλογική αύξηση των μετακινήσεων των γυναικών.Βάσει όλων των δεδομένων του διδακτορικού η αντρική και γυναικεία ταξιδιωτική συμπεριφορά διαφέρουν. Η διαφορά αυτή είναι περισσότερο εμφανής στην τάση των γυναικών για αλληλοσύνδεση εργασίας και νοικοκυριού οπότε και μετακινήσεων, δηλαδή την ενσωμάτωση μικρών στάσεων στο ταξίδι από και προς την εργασία(αλυσιδωτά ταξίδια). Εφόσον με την προσθήκη μιας επιπλέον μετακίνησης μπορεί να αλλάξει όλη η διαδρομή ή η ώρα αναχώρησης, η πρόβλεψη της ταξιδιωτικής ζήτησης γίνεται σαφώς πιο πολύπλοκη και χρειάζεται ανασχεδιασμό. Υπάρχουν πάντα και οι γυναίκες άλλων χωρών, χωρίς επιλογή ούτε στον τρόπο μετακίνησης, που καθορίζεται από τη συμπεριφορά των αντρών και σχεδιάζεται σχεδόν αποκλειστικά από άντρες. Η έρευνα του διδακτορικού εμβαθύνει στην κοινωνική διάσταση της μετακίνησης μέσα στη πόλη, εξετάζοντας τους τρόπους μετακίνησης ανάλογα με την πολυπλοκότητα της καθημερινότητας ενός ατόμου, εντοπίζοντας βασικές διαφορές μεταξύ αντρών και γυναικών στις επιλογές μέσου και τρόπων μετακίνησης, που μελλοντικά θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη στο σχεδιασμό Μέσων Μεταφοράς ή απλά στη βελτίωση τους.