Πολυμεταβλητή ανάλυση λειτουργικών πλευρικοτήτων, μυοδυναμικών ασυμμετριών και τραυματισμών των κάτω άκρων σε ποδοσφαιριστές
Authors: Φουσέκης Κωνσταντίνος 
Published: August 2021

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Το ποδόσφαιρο αποτελεί σύνθετο κινητικό πρότυπο και εμπεριέχει μονόπλευρες σωματικές κινήσεις μέγιστης προσπάθειας (π.χ. λάκτισμα και προώθηση της μπάλας), που καταλήγουν σε ασύμμετρες φορτίσεις και προσαρμογές καθώς και σε υψηλή επιδημιολογική εμφάνιση μυοσκελετικών τραυματισμών στα κάτω άκρα. Ο προβληματισμός της παρούσας μελέτης σχετίζεται με την δημιουργία συνθηκών πρόληψης των τραυματισμών στο ποδόσφαιρο, μέσω της ερευνητικής κατοχύρωσης και ανάλυσης της αιτιολογίας τους. Ιδιαίτερη βάση δόθηκε στην σύνθετη στατιστική αξιολόγηση με σχεδιασμό προοπτικής (prospective study) των ενδογενών κινησιολογικών μηχανισμών (ποδοπλευρικότητα, ασυμμετρίες στην μυοδυναμική λειτουργία, ελαστικότητα, ιδιοδεκτικότητα, ανατομικές ασυμμετρίες, προηγούμενες κακώσεις), που μπορούν να οδηγήσουν σε τραυματισμούς διαφορετικής βαρύτητας, συχνότητας και πλευρίωσης. ΜΕΘΟΔΟΣ. Εκατό επαγγελματίες ποδο- σφαιριστές ηλικίας 23,4±4,8 ετών, ύψους 178±6,7 εκ. και σωματικής μάζας 74,2±7,6 κιλών αξιολογήθηκαν προ-αγωνιστικά ως προς την λειτουργική ικανότητα των κάτω άκρων, και ως προς επιλεγμένα ανατομικά και ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά. Η μυοδυναμική αξιολόγηση του γόνατος (κάμψη – έκταση) έγινε ισοκινητικά (Biodex, System III) στις 60o /sec, 180o /sec και 300o /sec για την σύγκεντρη και στις 60o /sec και 180o /sec για την έκκεντρη συστολή, ενώ της ποδοκνημικής (ραχιαία –πελματιαία κάμψη) έγινε στις 60o /sec τόσο για τη σύγκεντρη όσο και για την έκκεντρη συστολή. Η μυϊκή ελαστικότητα των κάτω άκρων αξιολογήθηκε με γωνιομέτρηση, και η πρόσθια αστάθεια του γόνατος με το αρθρόμετρο ΚΤ-1000 (MedmetricUSA). Τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά (περιφέρειες, μήκη οστών) αξιολογήθηκαν με την μέθοδο του I.S.A.K (International Society of Kinanthropometry) και η νευρομυϊκή συναρμογή με την ηλεκτρονική πλατφόρμα Prokin- 200 (Technobody-Italy). Καταγράφηκαν οι τραυματισμοί που οδήγησαν σε απουσία από τουλάχιστον μια προπόνηση ή έναν αγώνα στη διάρκεια μιας αγωνιστικής περιόδου, και αξιολογήθηκαν οι σωματικές πλευρικότητες. Τα αρχικά δεδομένα αναλύθηκαν πολυμεταβλητά (MANOVA) και μέσω λογιστικής παλινδρόμησης (Logistic regression). Ασυμμετριες – Τραυματισμοί Ποδοσφαιριστών. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. Σημαντικές ασύμμετρες προσαρμογές διαπιστώθηκαν στο γόνατο και στην ποδοκνημική ως προς (α) τη μυοδυναμική λειτουργία (εναλλασσόμενες Wilks’ Λ=0.667, p=0.001, απόλυτες ασυμμετρίες, Wilks’ Λ=0.047, p=0.000 πλευρικής κυριαρχίας, Wilks’ Λ=0.613, p=0.00), (β) την ελαστικότητα (εναλλασσόμενες Wilks’ Λ=0.793, p=0.028, απόλυτες ασυμμετρίες, Wilks’ Λ=0.926, ρ=0.000) και (γ) την πρόσθια χαλάρωση του γόνατος (εναλλασσόμενες Wilks’ Λ=7.15, p=0.001, απόλυτες ασυμμετρίες, Wilks’ Λ=41.91, p=0.000 πλευρικής κυριαρχίας, Wilks’ Λ=3.89, p=0.024). Σημαντικές ασυμμετρίες διαπιστώθηκαν επίσης στα επιλεγμένα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά (μήκη -περιφέρειες του κάτω άκρου, p0.05). Εξήντα-δυο ποδοσφαιριστές (62%) τραυματίστηκαν την περίοδο που ακολούθησε τις αρχικές μετρήσεις και εμφάνισαν ογδόντα-δύο (82) τραυματικά συμβάντα, συνολικά. Η επιδημιολογική εικόνα των τραυματισμών έδειξε 21.8 τραυματισμούς/1000 ώρες αγώνα και 1.1 κακώσεις/1000 ώρες προπόνησης ανά αθλητή. Οι ανατομικές περιοχές με την υψηλότερη συχνότητα κακώσεων ήταν ο μηρός (35%), η ποδοκνημική (25%) και το γόνατο (21% ). Αντίστοιχα, οι συχνότεροι τραυματισμοί αφορούσαν μυϊκές θλάσεις (46,3%), συνδεσμικές κακώσεις- διαστρέμματα (25,6%), ενώ χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισαν οι τενοντοπάθειες (12.2%) και οι οστικοί τραυματισμοί (κατάγματα) (3,7%). Οι ποδοσφαιριστές με ασυμμετρίες κλινικής βαρύτητας τόσο στην έκκεντρη ισοκινητική δύναμη(>15%) (OR=3.88; 95% CI: 1.13-13.23, p= 0.030) των οπίσθιων μηριαίων όσο και στο λειτουργικό μήκος των κάτω άκρων (>1,8 cm) (OR =3.80; 95% CI:1.08-13.33, p= 0.037) εμφάνισαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν θλάση μη-επαφής στους οπίσθιους μηριαίους, συγκριτικά με όσους δεν εμφάνισαν αντίστοιχες λειτουργικές και ανατομικές ασυμμετρίες. Οι προηγούμενοι τραυματισμοί των οπίσθιων μηριαίων αποτέλεσαν προστα- τευτικό παράγοντα για την πρόκληση νέων μυϊκών θλάσεων μη-επαφής σε αυτούς τους μύς (OR=0.15; 95% CI:0.029-0.791, p= 0.025). Οι ποδοσφαιριστές που εμφάνισαν έκκεντρες ισοκινητικές ασυμμετρίες στους ραχιαίους και πελματιαίους καμπτήρες της ποδοκνημικής (OR=4.25; 95% CI:1.135-19.411, p= 0.033)και είχαν βάρος πάνω από το μέσο όρο του δείγματος (OR=3.72; 95% CI:1.035- 51.530, p= 0.046) αντιμετώπισαν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν συνδεσμική κάκωση (διάστρεμμα) μη-επαφής στην ποδοκνημική, συγκριτικά με όσους δεν εμφάνισαν λειτουργικές ασυμμετρίες (έκκεντρης ισχύος) και είχαν σωματικό βάρος μικρότερο του μέσου όρου (<Μ). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Η συστηματική και μακροχρόνια ενασχόληση με το ποδόσφαιρο οδηγεί σε σημαντικές ασύμμετρες λειτουργικές και ανατομικές προσαρμογές, που συσχετίζονται άμεσα με την πρόκληση εξειδικευμένων μυϊκών και συνδεσμικών κακώσεων στα κάτω άκρα των αθλητών. Η αναγνώριση και ανάδειξη των αιτιολογικών αυτών παραγόντων τραυματισμών στο ποδόσφαιρο μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες συνθήκες πρόληψης τους μέσω της σχεδίασης εύστοχων προγραμμάτων εκγύμνασης και αποκατάστασης. Τα παραπάνω ευρήματα αναδεικνύουν την αξία της προ-αγωνιστικής αξιολόγησης των ποδοσφαιριστών που στοχεύει στην αναγνώριση και εξισορρόπηση των λειτουργικών ασυμμετριών μέσω εξατομικευμένων προγραμμάτων.