Η εφαρμογή προγραμμάτων εργασιακού αθλητισμού ως μέσο βελτίωσης της υγείας και δεικτών παραγωγικότητας των εργαζομένων
Authors: Τριγώνης Ιωάννης 
Published: August 2021

Η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη, οι νέες ανάγκες και προτεραιότητες που έθεσε ο άνθρωπος και η σύγχρονη κοινωνία, απομάκρυναν την φυσική δραστηριότητα από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, με αποτέλεσμα την έξαρση προβλημάτων υγείας, όπως η υπέρταση, οι καρδιοπάθειες, η παχυσαρκία, ο διαβήτης, η οστεοπόρωση (Titze, Martin, Seiler, Stronegger, Marti, 2001). Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνήσει τις επιδράσεις της εφαρμογής προγραμμάτων υγείας και άσκησης στον Ελληνικό εργασιακό χώρο, τόσο στην υγεία των εργαζομένων, όσο και στα οικονομικά και στα κέρδη των επιχειρήσεων με την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων, μέσω της βελτίωσης της ικανοποίησης τους από τις συνθήκες εργασίας. Το δείγμα αποτελούνταν από 150 εργαζομένους της επιχείρησης ΕΛΑ1Σ με έδρα την Αθήνα. Από αυτούς οι 120 αποτέλεσαν την πειραματική ομάδα, ενώ οι υπόλοιποι 30 σχημάτισαν την ομάδα ελέγχου. Την πειραματική ομάδα αποτέλεσαν 61 άνδρες και 59 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας 39.92 χρόνια, με τυπική απόκλιση 7.58, ενώ την ομάδα ελέγχου αποτέλεσαν 15 άνδρες και 15 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας 40.93 χρόνια, με τυπική απόκλιση 9.23. Στο σύνολο του δείγματος ο μέσος όρος ηλικίας ήταν 40.12 χρόνια, με τυπική απόκλιση 7.92 και το εύρος κυμάνθηκε από 23 έως 61 χρόνια. Για την αποτελεσματική διεξαγωγή της έρευνας συμμετείχαν ο υπεύθυνος ερευνητής καθώς επίσης και δέκα (10) καθηγητές φυσικής αγωγής, υπάλληλοι της εταιρίας που εργαζόταν στο γυμναστήριο της επιχείρησης. Το παρεμβατικό πρόγραμμα άσκησης και υγείας διήρκησε 22 εβδομάδες, ήταν σχεδιασμένο με την αρχή της εξατομικευμένης εξάσκησης, και περιελάμβανε ασκησιολόγιο για την βελτίωση των παραγόντων της φυσικής κατάστασης και ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με ομιλίες και διαλέξεις με θέματα σχετικά με την υγεία κι την άσκηση. Επίσης πραγματοποιήθηκαν δραστηριότητες αθλητικής αναψυχής και παιχνίδια. Τα μέλη της πειραματικής ομάδας συμμετείχαν στο πρόγραμμα άσκησης 5 φορές την εβδομάδα, ενώ η ομάδα ελέγχου δεν ακολούθησε κανένα πρόγραμμα κινητικής δραστηριότητας για το ίδιο διάστημα εντός ή εκτός χώρου εργασίας. Πραγματοποιήθηκαν αρχικές και τελικές μετρήσεις στην πρώτη και τελευταία εβδομάδα του παρεμβατικού προγράμματος κατά τις οποίες αξιολογήθηκαν τα παραπάνω στοιχεία της φυσικής κατάστασης, το σωματικό βάρος και το ποσοστό του σωματικού λίπους, και για τις δύο ομάδες και με τις ίδιες συνθήκες διεξαγωγής των μετρήσεων/τεστ. Παράλληλα, στο σύνολο του δείγματος της έρευνας, δόθηκε και συμπληρώθηκε ερωτηματολόγιο που αξιολογούσε την επίγνωση του ρόλου της σωστής διατροφής και άσκησης στην υγεία, τα επίπεδα του καθημερινού στρες και της έντασης, το επίπεδο της υπερέντασης, την κλίμακα ικανοποίησης των εργαζομένων, την παραγωγικότητα των εργαζομένων μέσω της ικανοποίησης από τις συνθήκες εργασίας και τις απόψεις τους για την σχέση σωματικής άσκησης και παραγωγικότητας. Χρησιμοποιήθηκε η περιγραφική στατιστική, η ανάλυση συχνοτήτων για να διαπιστωθεί η συχνότητα εμφάνισης επί της % της κάθε μεταβλητής, και για μία περιληπτική παρουσίαση των δεδομένων. Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν η ανάλυση διακύμανσης (Anova) και η ανάλυση πολλαπλής διακύμανσης επαναλαμβανόμενων μετρήσεων (Manova Repeated Measures), για να διαπιστωθούν πιθανές στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ αρχικών και τελικών μετρήσεων μεταξύ πειραματικής ομάδας και ομάδας ελέγχου. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ της αρχικής και τελικής μέτρησης για την πειραματική ομάδα, σε αντίθεση με την ομάδα ελέγχου που δεν παρουσίασε ανάλογη διαφοροποίηση από μέτρηση σε μέτρηση. Συγκεκριμένα, οι εργαζόμενοι της πειραματικής ομάδας, παρουσίασαν βελτίωση στο τεστ επίγνωσης του ρόλου της σωστής διατροφής και άσκησης στην υγεία, πιθανότητα λόγω της παρακολούθησης των διαλέξεων και ομιλιών κατά την διάρκεια του παρεμβατικού προγράμματος. Υπήρξε μείωση των επιπέδων του καθημερινού στρες και έντασης, όπως και της υπερέντασης στους εργαζομένους της πειραματικής ομάδας από την αρχική στην τελική μέτρηση, ενώ η ομάδα ελέγχου δεν παρουσίασε καμία διαφοροποίηση. Παρόμοια βελτίωση στην κλίμακα ικανοποίησης διαπιστώθηκε μόνο για την πειραματική ομάδα. Όσον αφορά τις φυσιολογικές παραμέτρους διαπιστώθηκε μόνο για την πειραματική ομάδα, μείωση του σωματικού βάρους και του ποσοστού σωματικού λίπους, βελτίωση της μυϊκής συναρμογής, της ευλυγισίας, της δύναμης, της μυϊκής αντοχής και της εκρηκτικότητας. Αντίθετα, υπήρξε μείωση στην καρδιοαναπνευστική ικανότητα των εργαζομένων της πειραματικής ομάδας, πιθανόν λόγω μη επιλογής του κατάλληλου τεστ αξιολόγησης του συγκεκριμένου παράγοντα. Καμία διαφοροποίηση από την αρχική στην τελική μέτρηση δεν διαπιστώθηκε για την ομάδα ελέγχου. Λαμβάνοντας υπόψη συγκεντρωτικά τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, διαπιστώνεται η αναγκαιότητα της εφαρμογής προγραμμάτων άσκησης και υγείας στον Ελληνικό εργασιακό χώρο, για την βελτίωση της υγείας των εργαζομένων, και την έμμεση αύξηση της παραγωγικότητάς τους μέσω της βελτίωσης της κλίμακας ικανοποίησής τους από τις συνθήκες εργασίας. Τέλος, προτείνεται η παροχή κινήτρων από το κράτος και την κεντρική διοίκηση στις επιχειρήσεις του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για την οργάνωση και εφαρμογή προγραμμάτων υγείας και άσκησης στον εργασιακό χώρο.