Μετάβαση εφήβων και νέων με αναπηρία στην ενήλικη ζωή
Authors: Χρονοπούλου Έλενα 
Published: October 2021

Παρόλες τις προσπάθειες που έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες, η μετάβαση των ατόμων με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στην εργασία, τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και την ανεξάρτητη διαβίωση παραμένει ανεπαρκής. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε αφόρμηση για την παρούσα διατριβή, καθώς προβάλλει ως αναγκαιότητα τη διερεύνηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων μετάβασης και κατ’ επέκταση στην επιτυχία της μετάβασης στην ενήλικη ζωή. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση της κοινωνικής στήριξης, της αυτοεκτίμησης, του κέντρου ελέγχου, της εκπαίδευσης σε δεξιότητες μετάβασης ή/και της συμμετοχής σε δραστηριότητες μετάβασης και της επάρκειας των δεξιοτήτων και γνώσεων μετάβασης, σε εφήβους και νεαρούς ενηλίκους με οπτική αναπηρία, κινητική αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες. Περαιτέρω στόχοι της έρευνας είναι: 1) η διερεύνηση της επίδρασης των δημογραφικών και ατομικών χαρακτηριστικών των εφήβων και νεαρών ενηλίκων με οπτική αναπηρία, κινητική αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες: α) στην κοινωνική στήριξη που λαμβάνουν από το κοινωνικό τους δίκτυο, β) στην εκπαίδευση που έχουν λάβει σε δεξιότητες μετάβασης ή/και τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες μετάβασης και γ) στην επάρκεια δεξιοτήτων και γνώσεων μετάβασης, 2) η διερεύνηση των δημογραφικών/ ατομικών χαρακτηριστικών που λειτουργούν ως “προβλεπτικοί παράγοντες”: α) της κοινωνικής στήριξης που λαμβάνουν από το κοινωνικό τους δίκτυο, β) της εκπαίδευσης σε δεξιότητες μετάβασης ή/και της συμμετοχής σε δραστηριότητες μετάβασης και γ) της επάρκειας δεξιοτήτων και γνώσεων μετάβασης, 3) η διερεύνηση των συσχετίσεων που υπάρχουν μεταξύ των μεταβλητών που αφορούν α) στην κοινωνική στήριξη, β) στην αυτοεκτίμηση, γ) στο κέντρο ελέγχου, δ) στην εκπαίδευση σε δεξιότητες μετάβασης ή/και στη συμμετοχή σε δραστηριότητες μετάβασης και ε) στην επάρκεια δεξιοτήτων και γνώσεων μετάβασης, 4) η διερεύνηση των μεταβλητών που λειτουργούν ως “προβλεπτικοί παράγοντες” της επάρκειας δεξιοτήτων και γνώσεων μετάβασης, 5) η διερεύνηση των μεταβλητών που λειτουργούν ως “προβλεπτικοί παράγοντες” της αυτοεκτίμησης και του κέντρου ελέγχου και 6) η διερεύνηση των πιθανών διαφορών μεταξύ των τριών διαφορετικών ομάδων (οπτική αναπηρία, κινητική αναπηρία, μαθησιακές δυσκολίες) αναφορικά με: α) την κοινωνική στήριξη που λαμβάνουν από το κοινωνικό τους δίκτυο, β) την εκπαίδευση τους σε δεξιότητες μετάβασης ή/και τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες μετάβασης και γ) την επάρκειά τους σε δεξιότητες και γνώσεις μετάβασης.Στην έρευνα συμμετείχαν 169 άτομα, ηλικίας 15-29 ετών, με οπτική αναπηρία, κινητική αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες (γενικευμένες ή ειδικές), χωρίς άλλες αναπηρίες ή σοβαρά προβλήματα υγείας. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι κάποιοι ατομικοί παράγοντες, όπως η ύπαρξη και ο αριθμός των αδελφιών στην οικογένεια, η μόρφωση των γονέων, η ηλικία εμφάνισης και ο βαθμός της οπτικής αναπηρίας, η ηλικία διάγνωσης των μαθησιακών δυσκολιών και η συχνότητα αυτόνομης κίνησης, επηρεάζουν την κοινωνική στήριξη που λαμβάνουν οι συμμετέχοντες, την εκπαίδευσή τους σε δεξιότητες μετάβασης ή/και τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες μετάβασης και την επάρκειά τους σε δεξιότητες και γνώσεις μετάβασης. Επίσης, αναδεικνύεται η επίδραση της κοινωνικής στήριξης στην εκπαίδευση/συμμετοχή σε δεξιότητες/δραστηριότητες μετάβασης, στην επάρκεια γνώσεων και δεξιοτήτων μετάβασης, στην αυτοεκτίμηση και στο κέντρο ελέγχου των συμμετεχόντων, αλλά και η επίδραση της εκπαίδευσης/συμμετοχής σε δεξιότητες/δραστηριότητες μετάβασης, τόσο στην επάρκεια γνώσεων και δεξιοτήτων μετάβασης, όσο και στην αυτοεκτίμηση. Τέλος, αναδεικνύεται η σχέση μεταξύ της αυτοεκτίμησης και της επάρκειας γνώσεων και δεξιοτήτων μετάβασης.Τα ευρήματα της παρούσας διατριβής απαντούν σε βασικά ερευνητικά ερωτήματα που ενδιαφέρουν τη διεθνή επιστημονική κοινότητα και ταυτόχρονα μπορούν να συμβάλουν σημαντικά τα επόμενα χρόνια στο σχεδιασμό της μετάβασης και στην ανάπτυξη στοχευμένων προγραμμάτων μετάβασης για εφήβους και νεαρούς ενηλίκους με αναπηρία.