Μελέτη του καρκίνου του προστάτου με την εφαρμογή μεθόδων ανοσοκυτταροχημείας, in situ υβριδισμού και ανάλυσης εικόνας
Authors: Μπάντης Αθανάσιος 
Published: August 2021

Διερευνήθηκε η βιολογική συμπεριφορά του καρκίνου του προστάτη, σε επιχρίσματα αποτυπωμάτων χειρουργικά εξαιρεθέντων καρκινωμάτων με τεχνικές ανοσοκυτταροχημείας, in situ υβριδισμού και ανάλυσης εικόνας. Για τον σκοπό αυτό εχρησιμοποιήθησαν νεοπλασματικοί δείκτες όπως Τελομεράση, δείκτες κυτταρικού πολλαπλασιασμού (PCNA, ki-67, ρ120), και δείκτες απόπτωσης (ρ53 και bcl-2) καθώς επίσης εκτιμήθηκε η πλοειδία του DNA των καρκινικών κυττάρων. Τα ευρήματα που προέκυψαν, συσχετίσθηκαν με τους κλασικούς προγνωστικούς παράγοντες και με την κλινική πορεία των ασθενών.Το υλικό της παρούσης μελέτης προέρχεται από 70 ασθενείς με εντοπισμένο αδενοκαρκίνωμα του προστάτου, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε ριζική οπισθοηβική προστατεκτομή. Η ηλικία των ασθενών κυμαινόταν από 59 έως και 75 έτη (μέση ηλικία 67,11 έτη).Αντικείμενο της μελέτης αποτέλεσαν επιχρίσματα αποτυπωμάτων των ως άνω εξαιρεθέντων καρκινωμάτων. Τα αποτυπώματα ελήφθησαν από διαφορετικά σημεία του χειρουργικού παρασκευάσματος, τα οποία μακροσκοπικά θεωρήθηκαν ύποπτα για κακοήθεια.Σε όλους τους ασθενείς είχε προηγηθεί λεπτομερής κλινικός και εργαστηριακός έλεγχος (διορθρικό υπερηχοτομογράφημα και βιοψία του προστάτη, αξονική τομογραφία, σπινθηρογράφημα οστών, τιμές PSA του ορού).Η ιστοπαθολογική διάγνωση πραγματοποιήθηκε με την χρήση τομών από τα ίδια δείγματα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν και για τα αποτυπώματα. Η σταδιοποίηση της νόσου, η οποία στηρίζεται στα χειρουργικά και ιστολογικά ευρήματα έγινε σύμφωνα με το σύστημα ΤΝΜ (ΤΝΜ systeri American Joint Committee of Cancer). Κανείς από τους ασθενείς δεν αντιμετωπίσθηκε με ανδρογονικό αποκλεισμό ή ακτινοβολία πριν από την χειρουργική επέμβαση.Σύμφωνα με την παθολογοανατομική εξέταση η νόσος ήταν σε αρχικά στάδια (T2a-T2b) σε 61 (87,2%) και σε προχωρημένα (T2c,T3a) σε 9 (12,8%) ασθενείς. Το άθροισμα κατά Gleason ήταν (2-6) σε 49 (70%) και >7 σε 21 (30%) περιπτώσεις. Η ιστολογική διαφοροποίηση των καρκινωμάτων ήταν υψηλή και μέτρια σε 60 (85,7%) και χαμηλή σε 10 (14,3%) περιπτώσεις. Οι προεγχειρητικές τιμές του PSA των ασθενών μας είχε ως εξής 0-9,9ng/ml σε 49 (70%) και >10 ng/πιΙ σε 21 (30%) ασθενείς.Η κατάδειξη της έκφρασης της Τελομεράσης μελετήθηκε με τη μέθοδο του in situ υβριδισμού. Η χρωστική έκφραση της Τελομεράσης στους πυρήνες των κυττάρων εκτιμήθηκε ως εξής: χρώση <5% αρνητική (-), 5-25% ασθενώς θετική (+), 26-74% μετρίως θετική (++) και 75-100% εντόνως θετική (+++). Η έκφραση των δεικτών κυτταρικού πολλαπλασιασμού και απόπτωσης κατεδείχθη με τη μέθοδο της ανοσοκυτταροχημείας και ειδικότερα με την τεχνική αβιδίνης βιοτίνης (ABC complex tecnique). Η πυρηνική έκφραση των δεικτών PCNA, ki-67, ρ-120, ρ53 και η κυτταροπλασματική έκφραση του bcl-2 εκτιμήθηκε ως εξής: έκφραση <10% αρνητική (-), 10-25% ασθενώς θετική (+), 26-74% μετρίως θετική (++) και 75-100% εντόνως θετική (+++). Η περιεκτικότητα των κυττάρων σε DNA (δείκτης DNA) εκτιμήθηκε με τη μέθοδο της ανάλυσης εικόνας (χρώση Feulgen και σύστημα SAMBA 2005 με υπολογιστή Compaq).Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τη μελέτη των μετρήσεων του δείκτη DNA και της έκφρασης της Τελομεράσης, των δεικτών κυτταρικού πολλαπλασιασμού και απόπτωσης συσχετίσθηκαν με το στάδιο της νόσου, το βαθμό διαφοροποίησης των καρκινωμάτων, το άθροισμα κατά Gleason και τις τιμές του PSA του ορού προεγχειρητικά.Θετική έκφραση της Τελομεράσης διαπιστώθηκε σε 62(88,6%) των επιχρισμάτων του προστάτου ενώ αρνητική σε οκτώ επιχρίσματα 8(11,4%). Στατιστικά σημαντική συσχέτιση παρατηρήθηκε μεταξύ της έκφρασης της Τελομεράσης και του αθροίσματος κατά Gleason (ρ<0,001), με την ιστολογική διαφοροποίηση του καρκινώματος (ρ<0,001) και με τα αυξημένα επίπεδα του PSA (PSA>10ng/ml) του ορού προεγχειρητικά. (ρ<0,002). Αντίθετα, δεν υπήρξε συσχέτιση μεταξύ της εκφράσεως της Τελομεράσης και του σταδίου της νόσου (ρ=0,56). Η πολυπαραγοντική ανάλυση της μελέτης μας για την έκφραση της Τελομεράσης έδειξε ότι η πιο σημαντική μεταβλητή ήταν το άθροισμα κατά Gleason (ρ=0,001) και οι τιμές του PSA του ορού (ρ=0,001).