Τα δικαιώματα των νοσηλευόμενων ασθενών με επικέντρωση στις επείγουσες και κρίσιμες ιατρικές καταστάσεις
Authors: Καρανίκα Έλλη 
Published: January 2014

Στη διατριβή έχουν συλλεχθεί, συστηματοποιηθεί, αλληλοσυνδεθεί και σχολιαστεί τα Δικαιώματα Ασθενών στον ευαίσθητο και δύσκολο, για ασθενείς και γιατρούς, τομέα των επειγουσών και κρίσιμων ιατρικών καταστάσεων. Ελήφθησαν υπόψη τα δικαιώματα όπως θα έπρεπε να γίνονται σεβαστά αλλά και όπως εφαρμόζονται στην καθημερινή ιατρική πραγματικότητα. Εκτενής αναφορά γίνεται, επίσης, σε συγκεκριμένα ηθικά και δεοντολογικά διλήμματα που συχνά προκύπτουν κατά την εφαρμογή των δικαιωμάτων του ασθενή. Η διατριβή στην πρώτη ενότητα πραγματεύεται βασικές έννοιες: την αυτονομία ως δικαίωμα και πνευματική ικανότητα, την πληροφόρηση και συναίνεση, την εμπιστευτικότητα και την ιδιωτικότητα, την προάσπιση των προσωπικών δεδομένων υγείας του ασθενή και την διαφύλαξη ιατρικού απορρήτου και ιατρικού φακέλου Στη δεύτερη ενότητα ασχολείται με την εξέλιξη των δικαιωμάτων των ασθενών: γίνεται ιστορική αναδρομή στις προόδους που σημειώθηκαν στην Ευρώπη, αναπτύσσονται συνοπτικά οι σημαντικότερες Διακηρύξεις Δικαιωμάτων των Ασθενών, περιγράφεται η σημερινή κατάσταση στην Ευρώπη και τα Όργανα προάσπισης των Δικαιωμάτων (Συνήγορος του Ασθενή, Ombusdman), σκιαγραφείται η κατάσταση στον τομέα δικαιωμάτων των ασθενών στην Ελλάδα, παρουσιάζονται το ισχύον νομικό πλαίσιο με τις θεσμοθετημένες Αρχές Προστασίας των, οι συγκεκριμένες αναφορές στους Κώδικες Ιατρικής Δεοντολογίας και αναπτύσσονται οι στρατηγικές προαγωγής των δικαιωμάτων ως κοινού στόχου στην Ευρώπη. Η τρίτη, τέταρτη και πέμπτη ενότητα αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, το ειδικό μέρος της διατριβής, που αναπτύσσεται σε δύο μέρη. Η τρίτη ενότητα αναφέρεται στα βασικά δικαιώματα του ασθενή κατά την απλή νοσηλεία και στην δύσκολη περιεγχειρητική περίοδο. Περιγράφονται αναλυτικά τα δικαιώματα που προβάλλουν στις σημαντικότερες φάσεις της σχέσης μεταξύ γιατρών και ασθενών στην διάρκεια της περιόδου αυτής: ενημέρωση, συναίνεση, κακής έκβασης, σοβαρές επιπλοκές, αιφνίδιο θάνατο, διαχείριση πένθους. Η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται την ενδονοσοκομειακή διακίνηση του ασθενή και τη χρήση υπηρεσιών επείγουσας ιατρικής: τα δικαιώματα στην επείγουσα φροντίδα, τα ηθικά διλήμματα στην εφαρμογή ή στην μη απόπειρα καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης, θίγονται ειδικές περιπτώσεις αναφορικά με αναζωογόνηση συγκεκριμένων ομάδων ασθενών καθώς και διάσημες νομικές υποθέσεις στη βιβλιογραφία, αναπτύσσεται ο προβληματισμός που υπάρχει διεθνώς σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών στις καταστάσεις που προκύπτουν στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (διακοπή θεραπείας, εγκεφαλικός θάνατος, δωρεά οργάνων, μεταμόσχευση κλπ) καθώς επίσης τα όρια και οι προϋποθέσεις άρνησης θεραπείας με εκτενή αναφορά σε ιδιαίτερες περιπτώσεις (π.χ.Μάρτυρες του Ιεχωβά). Η πέμπτη ενότητα αναφέρεται στα δικαιώματα σε ειδικές ομάδες ασθενών, σε επείγουσες και κρίσιμες καταστάσεις:φυσιολογικό τοκετό, καισαρική τομή, τεχνητή διακοπή κύησης, παιδιά και ανήλικους, ηλικιωμένους, ασθενείς υπό περιορισμό, αναισθητοποιημένους, εξαρτημένους, ψυχιατρικούς κλπ. Εκτενής αναφορά γίνεται στα Δικαιώματα των Ασθενών τελικού σταδίου, ιδιαίτερα στους καρκινοπαθείς με επικέντρωση στο δικαίωμα στην παρηγορητική αγωγή, στην αναλγησία και στα αίτια ανεπαρκούς χορήγησης οπιοειδών. Επιχειρείται, επίσης, η παρουσίαση της διασφάλισης ποιότητας νοσοκομειακών υπηρεσιών ως Δικαίωμα του Πολίτη, ως δυνητικού ασθενή. Τέλος παρουσιάζεται ο σύγχρονος προβληματισμός για τη διασφάλιση των Δικαιωμάτων του Ασθενή τόσο στην ιατρική εκπαίδευση όσο και την επιστημονική έρευνα Η διατριβή στο τέλος κάθε ενότητας παραθέτει εκτεταμένη βιβλιογραφία. Η διατριβή ολοκληρώνεται με την μελέτη των απαντήσεων 290 ασθενών σε τέσσερα νησιωτικά νοσοκομεία, που είχαν τηλεφωνική συνέντευξη από αναισθησιολόγο, με προτυπωμένο ερωτηματολόγιο, μετά από πρόσφατη προγραμματισμένη ή επείγουσα χειρουργική επέμβασή τους, με στόχο καταγραφή της ελληνικής πραγματικότητας στον τομέα σεβασμού των δικαιωμάτων νοσηλευομένων ασθενών, στην καθημερινή άσκηση της ιατρικής.