Erbaa Specıal Educatıon Applıcatıon School Socıal Skılls In Terms of Vısual Communıcatıon Desıgn The Examınatıon of The 1st Stage Coursebook
Authors: KUM Özlem 
Published: September 2022

Ders kitaplarındaki görsel tasarımın genel amacı öğrenciyi kitaba yakınlaştırmak, bilgi aktarımı sağlamak, kitabı ilgi çekici hâle getirmektir. Ders kitaplarındaki resimlemeler (illüstrasyonlar), yazılar (tipografi), kullanılan renkler
öğrenciye bilgi ve davranış kazandırma amacını güder. Tasarımdaki görsel kalite ve estetik öğrencilerin algılamasını kolaylaştırarak öğrencilerin estetik duygularının gelişmesinde ve kitap okuma alışkanlığı edinmelerinde rol oynamaktadır.
Ders kitaplarında öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerinin gelişmesi için hayal güçlerini etkileyen, estetik beğenilerini geliştiren, duygu dünyalarına hitap eden, zeka gelişimlerini etkileyen, öğrenim kazanımı için konu ve
içerik bütünlüğünü sağlaması açısından görsellere ihtiyaç vardır. Bu sebeple özel eğitim okullarında kullanılan ders kitap içeriklerinin tasarımlarının öğrenmeyi destekleyici nitelikte olması, tasarımsal yetkinliğinin öğrencilerin
öğrenme ve algı düzeylerine olumlu katkı sağlaması gibi temel parametrelerin ölçülmesi, değerlendirmesi önemlidir. Bu araştırmada Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Sosyal Beceriler 1’inci Kademe ders kitabının içeriğinde
barındırdığı görsellerin öğrencilerin algı düzeyine katkısı ve kitabın görsel tasarım açısından yeterliliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 2021-2022 yılları arasında Tokat/Erbaa Özel Eğitim Uygulama Okulu’nda görev yapan 26
özel eğitim öğretmenine sosyo-demografik bilgiler elde için demografik bilgi formu ve yarı yapılandırılmış açık uçlu soru formu uygulanmıştır. Açık uçlu soru formunda kitapta kullanılan görsel ve tasarımsal unsurların öğrencilerin
algı düzeyine uygunluğu, kitap içeriğindeki illüstrasyonların öğrenciler açısından ilgi çekiciliği, sayfa düzeni, kullanılan yazı fontu ve boyutu, kitap içeriğindeki görsellerde kullanılan renkler ile ilgili düşünceler, görsel
unsurlar ve tipografi ilişkisi, görsel unsurlar ve içerikte kullanılan yazı arasındaki uyumun öğrenmeye etkisi, kitaptaki boşluklar, sayfadaki doluluk oranı ve konu arasında dengeli tasarımsal bir dağılımın olup olmadığını analiz
edilmiştir. Çalışmanın etik izni Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik kurulundan alınan E-33490967-044-167686 sayılı 27.05.2022 tarihli izinle alınmıştır. Bu araştırma fenomenolojik yöntem
kullanılarak yapılmış nitel bir araştırma olup veriler odak grup görüşmesi ile toplanmıştır. Alan uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan formlar özel eğitim öğretmenlerine uygulandıktan sonra elde edilen verilerin içerik analizi
yapılmıştır. Verilerin analizi SPSS 25 istatistik paket programıyla yapılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Sosyal Beceriler 1’inci Kademe ders kitabının içeriğinde barındırdığı görsellerin öğrencilerin algı düzeyine
katkısı ve kitabın görsel tasarım açısından yeterliliğinin değerlendirildiğinde kitap içeriğinde tasarımsal sorunlar olduğu, tipografik düzenlemelerde tasarım ilkelere bağlı kalınmadığı ve renk çeşitlemesinin olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır. Ayrıca kullanılan görsel öğelerde hiyerarşik sorunlar mevcut olup ebatları ile ilgili düzenlemelerin yapılması gerekliliğinden söz edilebilir. Araştırmada sayfa düzenlemelerinin öğrenmeye katkı sağlamak yerine algılamayı
zorlaştırdığı, resim eşleme gibi uygulama etkinlik sayfalarında tasarımsal eksiklikler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kitaptaki boş/dolu alan değerlendirmesi amaca hizmet etmemektedir. Kullanılan görsel öğeler ve tipografide ebat/punto
sorunları yaşanmaktadır. Yapılan bu araştırma ile Sosyal Beceriler 1’inci Kademe ders kitabındaki tasarımsal sorun ve eksikliklerin öğrencilerin algı düzeyini olumsuz etkilediği, öğrenmeyi zorlaştırdığı, kitabın görsel tasarım
açısından yeterli olmadığı, eksikliklerin giderilerek kitap tasarımının geliştirilmesi gerektiği ortaya konmuştur.