Η εξέλιξη του βρογχικού άσθματος
Authors: Πορπόδης Κωνσταντίνος 
Published: January 2014

Σκοπός: Η διερεύνηση της εξέλιξης του βρογχικού άσθματος μετά από 12 χρόνια και ο προσδιορισμός των παραγόντων που την επηρεάζουν. Ασθενείς και μέθοδοι: 163 ασθενείς (83 άνδρες και 80 γυναίκες) περιλήφθηκαν στη μελέτη. Αυτοί προσήλθαν για πρώτη φορά στο εξωτερικό ιατρείο βρογχικού άσθματος της Πνευμονολογικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης στο διάστημα 1989-1993 (πρώτο στιγμιότυπο) και κλήθηκαν για επανεξέταση στη διετία 2003-5 (δεύτερο στιγμιότυπο). Στα 2 στιγμιότυπα οι ασθενείς συμπλήρωσαν ειδικό ερωτηματολόγιο και υποβλήθηκαν σε σπιρομέτρηση, δοκιμασία μεταχολίνης και δερματικά τεστ. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε 3 ομάδες βαρύτητας στο πρώτο στιγμιότυπο, ανάλογα με τα στάδια βαρύτητας της GINA του 1993 (Ήπιο (FEV₁>80%), μέτριο (FEV₁=60-80%), βαρύ (FEV₁<60%)) και αντίστοιχα εντάχθηκαν σε ανάλογες ομάδες στο δεύτερο στιγμιότυπο. Καταγράφηκαν οι μεταβολές της εξέλιξης της βαρύτητας στα δύο στιγμιότυπα και αναζητήθηκε ο ρόλος των παραμέτρων: αρχική τιμή του FEV₁, ηλικία, φύλο, ατοπία, ύπαρξη ρινίτιδας, διάρκεια συμπτωμάτων μεταξύ των δύο στιγμιοτύπων, κάπνισμα και ευαισθησία στη μεταχολίνη. Αποτελέσματα: Στο πρώτο στιγμιότυπο, στο ήπιο άσθμα εντάχθηκαν 95 ασθενείς, στο μέτριο 45 και στο βαρύ 23, ενώ στο δεύτερο στιγμιότυπο στο ήπιο άσθμα εντάχθηκαν 107, στο μέτριο 44 και στο βαρύ 12 . Μεταξύ των 3 ομάδων στο πρώτο στιγμιότυπο παρατηρήθηκε μικρότερης βαρύτητας άσθμα στις γυναίκες (p=0,001), στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (p=0,001) και σε ασθενείς με ρινίτιδα (p=0,005), ενώ στο δεύτερο στιγμιότυπο, μικρότερης βαρύτητας άσθμα παρατηρήθηκε σε ασθενείς που είχαν ρινίτιδα στο πρώτο στιγμιότυπο (p=0,002), ενώ μεγαλύτερης βαρύτητας άσθμα παρατηρήθηκε σε ασθενείς με μεγαλύτερη ηλικία (p=0,004), σε ασθενείς με μεγαλύτερη διάρκεια συμπτωμάτων (p=0,006) και σε καπνιστές (πακέτα έτη) (p=0,001). Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της βαρύτητας έπαιξε η βρογχική υπεραντιδραστικότητα τόσο στο πρώτο στιγμιότυπο όσο και στο δεύτερο στιγμιότυπο (p=0,005, p=0,016), όπου ασθενείς με μεγάλη ευαισθησία ανήκαν σε βαρύτερη ομάδα. Μελετώντας την επαναταξινόμηση των ασθενών από μία ομάδα βαρύτητας σε άλλη ηπιότερη μεταξύ των 2 στιγμιοτύπων, παρατηρήθηκε ότι η εξέλιξη του βρογχικού άσθματος επηρεάζεται ευνοϊκά και από το φύλο (υπέρ των ανδρών με p<0,001), τη διακοπή του καπνίσματος, την ύπαρξη ρινίτιδας στο πρώτο στιγμιότυπο, καθώς και τη χαμηλότερη ευαισθησία στη δοκιμασία πρόκλησης με μεταχολίνη στο πρώτο στιγμιότυπο. Η συνεχής λήψη θεραπείας (p<0,05) και η αντιμετώπιση του άσθματος με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή (p<0,05), επηρέασε θετικά την πρόγνωση του άσθματος. Αντίθετα, η ατοπία, και το θετικό οικογενειακό ιστορικό άσθματος, δεν αποτέλεσαν στατιστικά σημαντικούς παράγοντες για την εξέλιξη του άσθματος. Συμπέρασμα: Το βρογχικό άσθμα φαίνεται να έχει ευνοϊκή εξέλιξη μετά από 12 χρόνια παρακολούθησης σε ειδικό εξωτερικό ιατρείο. Η εξέλιξή του επηρεάζεται θετικά από τη μικρή ηλικία έναρξης, τη διακοπή του καπνίσματος, την ύπαρξη ρινίτιδας στο αρχικό στάδιο, το ανδρικό φύλο, και τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής. Η αρχική βρογχική υπεραντιδραστικότητα και ο FEV₁ αποτελούν δείκτες βαρύτητας άσθματος και σχετίζονται σημαντικά με την εξέλιξή του.