Αξιολόγηση της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) στη διάγνωση της φυματίωσης
Authors: Μίχος Αθανάσιος 
Published: August 2021

Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα υγείας παγκοσμίως. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου, είναι σημαντικά για τη μείωση της μετάδοσης του μυκοβακτηριδίου και τηΥκαλή έκβαση της νόσου. Οι συμβατικές μέθοδοι απομόνωσης και ταυτοποίησης του Μ, tuberculosis παρουσιάζουν μειονεκτήματα, όπως χαμηλή ευαισθησία ή απαιτούν 4-8 εβδομάδες για την ολοκλήρωσή τους. Τα τελευταία χρόνια, έχει γίνει σημαντική πρόοδος στη διάγνωση της φυματίωσης με τη χρήση μοριακών τεχνικών. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν, η εφαρμογή και αξιολόγηση της μεθόδου PCR για τη έγκαιρη διάγνωση διαφόρων κλινικών μορφών φυματίωσης.Συλλέχθηκαν 3457 δείγματα βιολογικών υλικών από ασθενείς με κλινική υποψία φυματίωσης και αξιολογήθηκαν 3180: 472 πτύελα, 193 βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα (BAL), 851 εγκεφαλονωτιαίο υγρό, 765 γαστρικό υγρό, 512 πλευριτικό υγρό, 74 περικαρδιακό υγρό, 104 πύο, 189 ούρα, 20 οστικό υλικό τα οποία εξετάστηκαν με PCR (Amplicor PCR MTB), χρώση για οξεάντοχα βακτήρια (Ziehl-Neelsen) και καλλιέργεια σε Lowenstein- Jensen. Επίσης, καταγράφηκαν κλινικά στοιχεία για τους ασθενείς από τους οποίους προέρχονταν τα δείγματα. Επιβεβαιωμένες περιπτώσεις φυματίωσης θεωρήθηκαν εκείνες που είχαν θετική καλλιέργεια για Μ.tuberculosis, πιθανές περιπτώσεις εκείνες με αρνητική καλλιέργεια, αλλά κλινική εικόνα, ακτινολογικά ευρήματα και λοιπό εργαστηριακό έλεγχο συμβατά με τη νόσο, Mantoux θετική, και ανταπόκριση στην αντιφυματική αγωγή, ενώ ότι δεν έπασχαν από φυματίωση οι ασθενείς, όταν η καλλιέργεια για Μ. tuberculosis ήταν αρνητική και δεν παρουσίαζαν κλινικά και εργαστηριακά ευρήματα συμβατά με τη νόσο.Στα δείγματα πτυέλων και BAL, η PCR ανίχνευσε Μ. tuberculosis DNA σε 32 από τις 34 (ευαισθησία 94,1%) επιβεβαιωμένες περιπτώσεις και σε 8 από τις 10 (ευαισθησία 80%) πιθανές περιπτώσεις πνευμονικής φυματίωσης, ενώ η PCR ήταν θετική σε 12 από 631 (ειδικότητα-" 98,1%) δείγματα από ασθενείς χωρίς επιβεβαιωμένη φυματίωση. Στα δείγματα ΕΝΥ, η PCR ήταν θετική σε 39 από τις 44 (ευαισθησία 88,6%) επιβεβαιωμένες περιπτώσεις και σε 14 από τις 17 (ευαισθησία 82,4%) πιθανές περιπτώσεις φυματιώδους μηνιγγίτιδας, ενώ η PCR ήταν θετική σε 23 από 807 (ειδικότητα 98,1%) δείγματα από ασθενείς χωρίς φυματίωση. Η PCR ήταν αρνητική σε όλα τα δείγματα ΕΝΥ (π=9%) από ασθενείς με μηνιγγίτιδα γνωστής αιτιολογίας εκτός φυματιώδους (μικροβιακή, ιογενή κ.τ.λ.,). Σε δείγματα από γαστρικό υγρό, η PCR ανίχνευσε μυκοβακτηριδιακό DNA σε 27 από 29 (ευαισθησία 93,1%) ασθενείς με επιβεβαιωμένη και σε 8 από 11 (ευαισθησία 72,8%), ασθενείς με πιθανή φυματίωση, ενώ η PCR ήταν θετική σε 12 από 736 (ειδικότητα 98,4%) δείγματα από ασθενείς χωρίς επιβεβαιωμένη φυματίωση. Από τα υπόλοιπα δείγματα (πλευριτικό υγρό, περικαρδιακό υγρό, πύο, ούρα, οστικό υλικό) Μ. tuberculosis DNA ανιχνεύθηκε σε 36 από 52 (ευαισθησία 69,2%) επιβεβαιωμένες και σε 14 από 18 (ευαισθησία 77,8%), πιθανές περιπτώσεις φυματίωσης, ενώ η PCR ήταν θετική σε 40 από 847 (ειδικότητα 95,2%) ασθενείς χωρίς επιβεβαιωμένη φυματίωση. Η ευαισθησία της PCR ήταν υψηλότερη στα δείγματα με θετική άμεση χρώση για οξεάντοχα βακτήρια. Η ολοκλήρωση της PCR απαιτεί 6.5 ώρες και το κόστος ανά δείγμα περίπου 70 €.Τα ευρήματα μας υποστηρίζουν ότι η PCR- Amplicor MTB αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο, με υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα, για την ταχεία διάγνωση διαφόρων μορφών φυματίωσης.