Επιμόρφωση εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε καινοτόμες δράσεις ενίσχυσης συναισθηματικών δεξιοτήτων
Authors: Μπασματζίδου Μαρία 
Published: October 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως κύριο σκοπό τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας της επιμόρφωσης εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, σε καινοτόμες δράσεις, για την ενίσχυση συναισθηματικών δεξιοτήτων, ώστε να ενδυναμωθούν επαγγελματικά και προσωπικά. Επιμέρους στόχοι της έρευνας τέθηκαν: i) Η διερεύνηση των επιμορφωτικών αναγκών των εκπαιδευτικών ώστε να υποστηριχθούν με γνώσεις και πρακτικές, για εμπλουτισμό της καθημερινής εκπαιδευτικής διαδικασίας. ii) Η ανίχνευση της μεταβολής των γνώσεων και συναισθημάτων των μαθητών, κατά τη διαδικασία της επιμόρφωσης. iii) Η σκιαγράφηση της αλλαγής των σχέσεων στη σχολική τάξη. iv) Η αποτίμηση της καινοτομίας του προσφερόμενου επιμορφωτικού υλικού, για την καλλιέργεια των κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων.Η επιμόρφωση διάρκειας έξι εβδομάδων (26.02.2017-09.04.2017), πραγματοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος 2016-2017 και συμμετείχαν εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.Επιλέχθηκε ως ερευνητική μέθοδος η εξ αποστάσεως επιμόρφωση έρευνα-δράση σε καινοτόμες πρακτικές θεατρικών δράσεων. Βασικό εργαλείο αναφοράς της έρευνας αποτέλεσε το ιστολόγιο με τίτλο «Θεατροπαίζοντας εξ αποστάσεως» στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://theatropaizontas.blogspot.gr, το οποίο σχεδιάστηκε από την ίδια την ερευνήτρια, για την υλοποίηση της επιμόρφωσης. Για τις ανάγκες της έρευνας αξιοποιήθηκε η μέθοδος των εστιασμένων συνεντεύξεων, σχεδιάστηκαν ερευνητικά εργαλεία ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων για τη συλλογή δεδομένων, και οργανώθηκε πρωτότυπα το επιμορφωτικό υλικό. Πραγματοποιήθηκε ανάλυση και επεξεργασία όλων των συλλεχθέντων δεδομένων και για την εξαγωγή συμπερασμάτων συνεκτιμήθηκαν τα έργα των μαθητών, το παραγόμενο εκπαιδευτικό υλικό των τάξεων, φωτογραφίες από τις δράσεις, ιχνογραφήματα, ηχογραφημένα αρχεία και κείμενα.Στο πλαίσιο της επιμορφωτικής παρέμβασης έρευνας-δράσης, σχεδιάστηκαν εβδομαδιαίες θεματικές ενότητες, ως επεισόδια θεατρικού εργαστηρίου. Οι στόχοι των εβδομαδιαίων θεματικών ενοτήτων τέθηκαν σύμφωνα με τους άξονες της θεωρίας της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (Salovey & Mayer) και του μοντέλου κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων (Casel). Το μεθοδολογικό πλαίσιο των βιωματικών δράσεων των θεματικών ενοτήτων ακολούθησε τις αρχές του θεατρικού παιχνιδιού, προκειμένου να οργανωθεί το πλαίσιο μάθησης επίτευξης του σκοπού και των στόχων της επιμόρφωσης έρευνας-δράσης. Τα επεισόδια του εργαστηρίου, οργανώθηκαν με αφορμή ένα λαϊκό παραμύθι-ιστορία, «Οι περιπέτειες ενός ταξιδευτή», το οποίο επεκτάθηκε με τη φαντασία της ερευνήτριας, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι στόχοι κάθε θεματικής ενότητας. Η ιστορία που παρουσιαζόταν πολυμεσικά, με χρήση βίντεο, μουσικής και αισθητικών στοιχείων τέχνης, αποτελούσε την αφόρμηση για την υλοποίηση των θεατρικών δράσεων. Στο τέλος της επιμορφωτικής παρέμβασης, μέσα από συζήτηση και αναστοχασμό, ακολουθούσε η αναστοχαστική πλαισίωση για την ανίχνευση των ενδείξεων της επίτευξης των συναισθηματικών στόχων. Τις δύο πρώτες εβδομάδες υλοποίησης, το επιμορφωτικό υλικό ήταν μόνο θεωρητικό. Τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες, οι εκπαιδευτικοί, καλούνταν ως ερευνητές των δικών τους πρακτικών, να εφαρμόσουν στο πεδίο δράσης της τάξης τους τις βιωματικές θεατρικές δράσεις που επέλεγαν, ύστερα από μελέτη του προσφερόμενου θεωρητικού υλικού.Συνοπτικά η ανάλυση των αποτελεσμάτων κατέδειξε ότι η εξ αποστάσεως επιμορφωτική παρέμβαση έρευνα-δράση, ανταποκρίθηκε σε μεγάλο βαθμό στις προσδοκίες των εκπαιδευτικών για νέες γνώσεις, καινοτόμες πρακτικές και εμπλουτισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας, συνδέοντας τη θεωρία με την πράξη. Οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί με την ενεργή συμμετοχή τους, με ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσεων, ενδυναμώθηκαν επαγγελματικά και προσωπικά. Σε ρόλο συντονιστή-εμψυχωτή, βοήθησαν τους μαθητές τους να αποκτήσουν νέες γνώσεις και να καλλιεργήσουν τις συναισθηματικές τους δεξιότητες. Στο πλαίσιο της έρευνας-δράσης, μέσα από τις καινοτόμες δράσεις του προσφερόμενου επιμορφωτικού υλικού, επιτεύχθηκε επίσης ένας πολύ σημαντικός στόχος: βελτιώθηκαν σε μεγάλο βαθμό οι σχέσεις εκπαιδευτικών-μαθητών και οι σχέσεις των μαθητών μεταξύ τους.