Έκφραση μορίων προσκόλλησης στην Β-χρόνια λεμφογενή λευχαιμία και τα Β-χαμηλής κακοήθειας μη οζώδη λευχαιμικά λεμφώματα
Authors: Αγγελοπούλου Μαρία 
Published: August 2021

Τα μόρια προσκόλλησης (ΜΠ) είναι αντιγονικοί υποδοχείς στην επιφάνεια των κυττάρων που ενέχονται στις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις, καθώς και στην επαφή τους με την εξωκυττάρια ουσία. Τα ΜΠ καθορίζουν με τρόπο ειδικό τον ιστικό τροπισμό των λεμφοκυττάρων στα διάφορα λεμφικά όργανα. Οι παρατηρήσεις αυτές οδήγησαν στην υπόθεση ότι η έκφραση των ΜΠ μπορεί να εξηγήσει τον τρόπο διασποράς, τον ιστικό τροπισμό και την βιολογική συμπεριφορά των κακοήθων λεμφοϋπερπλαστικών νόσων, όπως αυτές εκφράζονται στην κλινική πράξη. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης κάποιων ΜΠ στα κύτταρα ασθενών με λευχαιμικά χρόνια λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα, έτσι ώστε να διαπιστώσουμε, 1) εάν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης των ΜΠ με την ιστική εντόπιση και βιολογία της νόσου, 2) κατά πόσο η έκφραση των ΜΠ είναι χαρακτηριστική για κάθε νοσολογική οντότητα και 3) εάν τα ΜΠ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν επιπρόσθετοι διαφοροδιαγνωστικοί δείκτες για τα νοσήματα αυτά. Μελετήσαμε 69 ασθενείς: 32 με Β-χρονία λεμφογενή λευχαιμία (Β-ΧΛΑ), 5 με λέμφωμα από μικρά λεμφοκύτταρα (ΛμΛ), 9 με λεμφοπλασματοκυτταρικό λέμφωμα (ΛΠΛ), 10 με λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα (ΛΚΜ), 6 με λέμφωμα σπληνός από λαχνωτά λεμφοκύτταρα (ΛΣΛΛ), 3 με λευχαιμία από τριχωτά κύτταρα (ΛΤΚ), 3 με Β-μονοκυτταροειδές λέμφωμα (Β-ΜονοΛ) και 1 με Β-προλεμφοκυτταρική λευχαιμία (Β-ΠΛΛ). Σε όλους μελετήθηκαν κύτταρα αίματος, σε έναν κύτταρα μυελού, σε 8 κύτταρα αμυγδαλών και σε 35 κύτταρα σπληνός. Τα ΜΠ που εξετάσαμε ήταν τα ακόλουθα: L-σελεκτίνη, CD54, CD44, CD11a, CD18 και CD11c. Για τον προσδιορισμό της έκφρασης των ΜΠ από τα κύτταρα της νόσου χρησιμοποιήθηκε κυτταρομετρία ροής, μετά από διαχωρισμό των μονοπυρήνων κυττάρων. Ως θετικές χαρακτηρίστηκαν εκείνες οι περιπτώσεις, στις οποίες όχι μόνο >25% των λεμφοκυττάρων ήταν θετικά στο εξεταζόμενο ΜΠ, αλλά και η μέση ένταση φθορισμού του θετικού πληθυσμού ήταν >1. Διαπιστώσαμε ότι το ΛΚΜ, το ΛΣΛΛ και η ΛΤΚ έχουν χαρακτηριστική του νοσήματος έκφραση ΜΠ, ενώ μεγαλύτερη ετερογένεια στα αποτελέσματα παρατηρήθηκε στην Β-ΧΛΛ, ΛμΛ και ΛΠΛ (πίνακας 1). Δαπιστώσαμε επίσης τις εξής συσχετίσεις: α) Ασθενείς με Β-ΧΛΛ σταδίου Rai 0 χαρακτηρίζονταν από στατιστικά σημαντικά υψηλότερη έκφραση της L-σελεκτίνης σε σχέση με ασθενείς που είχαν ιστική νόσο, β) Ασθενείς με σπληνική μορφή της Β-ΧΛΛ εξέφραζαν σε στατιστικά σημαντικά υψηλότερο βαθμό τα CD11a, CD18 και CD11c, από τους υπόλοιπους ασθενείς και σε χαμηλότερο βαθμό την L- σελεκτίνη. γ) Ασθενείς με Β-ΧΛΛ και ογκώδη λεμφαδενοπάθεια χωρίς σπληνομεγαλία παρουσίαζαν απουσία ή χαμηλή έκφραση όλων των μελετηθέντων ΜΠ, εκτός του CD44. δ) Τα λεμφοκύτταρα των αμυγδαλών ασθενών με Β-ΧΛΛ και διόγκωση των αμυγδαλών είχαν σημαντικά υψηλότερη έκφραση του CD11a και του CD18, ενώ είχαν σημαντικά μικρότερη έκφραση της L-σελεκτίνης συγκρινόμενα με τα λεμφοκύτταρα του αίματος των ιδίων ασθενών, ε) Ασθενείς με σπληνική μορφή ΛΠΛ παρουσίαζαν σημαντικά υψηλότερη έκφραση του CD54 σε σχέση με εκείνους με μη σπληνική μορφή, στ) Οι ασθενείς με σπληνική εντόπιση νόσου στο σύνολό τους, ανεξαρτήτως διάγνωσης, εξέφραζαν σε σημαντικά χαμηλότερο βαθμό την L-σελεκτίνη συγκρινόμενοι με τους υπόλοιπους ασθενείς. Τέλος διαπιστώσαμε ότι ο συνδυασμός της έκφρασης των Μ ΠΔιδακτορική Διατριβή Ιατρού Μαρίας Κ. Αγγελοπούλου 226αποτελεί χρήσιμο βοήθημα στην διαφορική διάγνωση των χρονιών λεμφοϋπερπλαστικών νόσων, τόσο στο σύνολο των ασθενών (πίνακας 1), όσο και στους ασθενείς που εμφανίζονται με λευχαιμική εικόνα και σπληνομεγαλία (πίνακας 2). Συμπερασματικά η έκφραση των ΜΠ στα λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα συσχετίζεται με τις διαφορετικές ιστικές εντοπίσεις και την βιολογική ετερογένεια των νοσημάτων σε σημαντικό βαθμό. Επίσης αποτελεί πολύτιμο εργαλείο στην διαφορική τους διάγνωση.