Αισθητικό και πολιτικό στη μετανεωτερικότητα
Authors: Κουμασίδης Ιορδάνης 
Published: August 2021

Στην παρούσα διατριβή ερευνούμε τις συσχετίσεων αισθητικού-πολιτικού κατά τη μετανεωτερικότητα (ή μεταμοντέρνο). Εισαγωγικά, επιχειρείται ο ορισμός του μεταμοντέρνου. Στο δεύτερο κεφάλαιο ερευνώνται οι θεωρητικές προϋποθέσεις του μεταμοντέρνου σε σχέση με την πολιτική οικονομία και τον καπιταλισμό. Παρουσιάζεται η προσέγγιση του Φουκώ σχετικά με την πολιτική πρακτική του (νέο)φιλελευθερισμού, του Μπελ για τη μεταβιομηχανική κοινωνία, καθώς και η ανάπτυξη και στροφή της σκέψης των Μποντριγιάρ και Λυοτάρ επί της πολιτικής οικονομίας, όπως και η συνεπακόλουθη μαρξιστική κριτική. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με μια αποτίμηση της συγκαιρινής κατάστασης, όπου επισημαίνεται η επιστροφή του οικονομικού υποκειμένου μέσω της αισθητικής. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται μια κριτική επισκόπηση της ιστορίας των αισθητικών θεωριών με έμφαση στις πολιτικές τους σημασιοδοτήσεις, καταλήγοντας στον 20ό αιώνα και στον μεταμοντερνισμό. Παρουσιάζονται τα ζητήματα του παιγνιώδους, ρευστού, εικονοκλαστικού αισθητικού και της αμφισβήτησης της πρωτοπορίας. Το κεφάλαιο κλείνει με την παράθεση ορισμένων παραδειγματικών μεταμοντέρνων αισθητικών πράξεων με πολιτική νοηματοδότηση. Στο τέταρτο κεφάλαιο ερευνάται η κατάσταση της συγκαιρινής πολιτικής πράξης στις αισθητικοποιημένες της εκδοχές και η σκέψη των Λυοτάρ, Ρόρτυ, Μποντριγιάρ. Επισημαίνεται η μαρξιστική κριτική, τα ζητήματα του φασισμού, της μεταδημοκρατίας και της βιοπολιτικής, ενώ παρατίθενται ενδεικτικές περιπτώσεις αισθητικοποιημένων πολιτικών πρακτικών. Στο πέμπτο κεφάλαιο εξετάζεται η μεταμοντέρνα αισθητικοποίηση της ηθικής και οι συνέπειες της στο πολιτικό πεδίο. Εξετάζονται ο μεταμοντέρνος ηθικός σχετικισμός βάσει της άρνησης του κανονιστικού, των αξιακών συστημάτων και του νοήματος, καθώς και οι αντιφάσεις του. Στο έκτο κεφάλαιο διατρέχονται οι αμφιδρομίες της συμπλοκής της φύσης της ιστορίας της τέχνης/αισθητικής με την μεταμοντέρνα άρνηση α) μιας γραμμικής ιστοριογραφίας και β) της έννοιας της προόδου. Στο έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζεται το ζήτημα του χώρου: ερευνώνται οι πολιτικές/αισθητικές σημασιολογήσεις του και οι απαρχές της μεταμοντέρνας προσέγγισης στην αρχιτεκτονική. Δια της πραγμάτευσης του ρόλου της ύλης στην αισθητική, εστιάζουμε στο βασικό χαρακτηριστικό της μεταμοντέρνας εποχής: τον άυλο, εικονικό χώρο με κύρια πραγμάτωση το διαδίκτυο. Στο όγδοο κεφάλαιο ερευνάται η εικόνα ως γλωσσικό συμβάν. Επιπλέον, η αισθητικοποιημένη πολιτική της λειτουργία, όπως και η παραστατικότητα στο πλαίσιο του μεταμοντέρνου, ενώ στο ένατο κεφάλαιο ερευνάται η παρεμβολής της τεχνολογίας στην άσκηση της πολιτικής αλλά και στο αισθητικό φαινόμενο. Στο δέκατο κεφάλαιο επισκoπούνται οι θεωρήσεις του υποκειμένου από τη νεωτερικότητα ως σήμερα, εξετάζονται οι λειτουργίες του υποκειμένου εντός της αισθητικής και της πολιτικής ενώ παρατίθεται η βασική επιχειρηματολογία υπέρ της αποσάρθρωσης, έκλειψής του κατά τη μετανεωτερικότητα και ο συνεπαγόμενος σχετικισμός που συνδέεται με αυτό. Στο ενδέκατο κεφάλαιο παρακολουθούνται οι κρίσιμες σημασίες της ετερότητας και της διαφοράς και οι διακλαδώσεις τους στις συναφείς με την πολιτική και την αισθητική θεματικές (πολιτισμός, παγκοσμιοποίηση, μαζική κουλτούρα). Η μεταμοντέρνα αισθητική προσεγγίζεται ως το κατ' εξοχήν σύστημα διαφορών, ενώ εξετάζεται και η δυνατότητα μιας πολιτικής της διαφοράς. Στο επιλογικό κεφάλαιο επανεξετάζονται οι συγκλίσεις αισθητικού-πολιτικού Παρατίθενται ορισμένα ακόμα παραδείγματα αισθητικοποιημένων πολιτικών πράξεων και πολιτικοποιημένων αισθητικών πρακτικών. Συγκεφαλαιώνονται οι βασικές αντιφάσεις της όλης συζήτησης περί μεταμοντέρνου και αυτή ορίζεται ως μια από τις σημαντικότερες της εποχής μας, παρ' όλη τη σύγχυση που προκάλεσε και προκαλεί.