Ο ρόλος του γραμματισμού υγείας στην επικοινωνία ιατρών με δημοσιογράφους
Authors: Λουίζου Ελένη 
Published: October 2024

Σκοπός: Στόχος της εργασίας είναι να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίον οι Έλληνες ιατροί και οι εξειδικευμένοι δημοσιογράφοι υγείας προσεγγίζουν, κατανοούν και διαχειρίζονται τον Γραμματισμό Υγείας, καθώς και η αποτελεσματικότητα της μεταξύ τους επικοινωνίας και συνεργασίας. Μέθοδοι: Για την υλοποίηση των στόχων της έρευνας, επιλέχθηκε η μέθοδος των ποιοτικών συνεντεύξεων σε βάθος ενώ ακολουθήθηκε η σκόπιμη δειγματοληψία για τους ιατρούς και η σκόπιμη δειγματοληψία σε συνδυασμό με δειγματοληψία χιονοστιβάδας για τους δημοσιογράφους. Για τη διενέργεια των ποιοτικών συνεντεύξεων δημιουργήθηκαν δύο οδηγοί συνέντευξης οι οποίοι βασίστηκαν στην κριτική αξιολόγηση της προηγούμενης γνώσης, μέσω της Βιβλιογραφικής Συστηματικής Ανασκόπησης. Πραγματοποιήθηκαν τριάντα (n=30) συνεντεύξεις με δημοσιογράφους υγείας και τριάντα (n=30) συνεντεύξεις με ιατρούς. Για την ανάλυση των δεδομένων επιλέχθηκε η μέθοδος της (επαγωγικής) θεματικής ανάλυσης. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η έννοια του Γραμματισμού Υγείας δεν έχει εισαχθεί στον ιατρικό και δημοσιογραφικό χώρο στην Ελλάδα. Οι ιατροί και δημοσιογράφοι φάνηκαν να μην γνωρίζουν ότι οι μέθοδοι και τα εργαλεία επικοινωνίας που χρησιμοποιούσαν για να γίνουν αντιληπτοί από τους ασθενείς και το κοινό αντίστοιχα, σχετίζονται με τον Γραμματισμό Υγείας. Τα μεγαλύτερα εμπόδια που περιορίζουν τους ιατρούς να αναπτύξουν τον Γραμματισμό Υγείας ενός ασθενούς, είναι η έλλειψη χρόνου, οι δυσλειτουργίες του ελληνικού συστήματος υγείας, η επιρροή τρίτων, νοοτροπίες και η εκλαΐκευση της ιατρικής ορολογίας. Η διεπαγγελματική συνεργασία ιατρών και δημοσιογράφων, για να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να ξεπεράσει ορισμένα σημεία τριβής τα οποία μπορεί να προέρχονται από την έλλειψη εκπαίδευσης και εξειδίκευσης, την εκλαΐκευση της ιατρικής πληροφορίας, την εργασιακή πίεση, τις διαφορές στην κουλτούρα των δύο επαγγελμάτων, τις διαφορετικές προσδοκίες και στόχους αλλά και τα προσωπικά χαρακτηριστικά της κάθε πλευράς. Ένα σημαντικό σημείο τριβής της συνεργασίας είναι ότι οι δημοσιογράφοι αλλά και οι ιατροί, συχνά έχουν έλλειψη εκπαίδευσης ώστε να συνεργάζονται αποτελεσματικά μεταξύ τους. Η δημοσιογραφική εξειδίκευση στο ρεπορτάζ υγείας φάνηκε ότι βασίζεται κυρίως στην εργασιακή εμπειρία και όχι στην εκπαίδευση. Όσον αφορά στην πανδημία, φαίνεται ότι η συνολική επικοινωνιακή διαχείριση της υγειονομικής κρίσης ήταν προβληματική, έστελνε λάθος μηνύματα στον τελικό αποδέκτη που ήταν το ευρύ κοινό, με αρνητικές συνέπειες, όπως η απώλεια της εμπιστοσύνης από μέρος του κοινού στην επιστήμη. Επιπρόσθετα, καταγράφηκε η υποτίμηση του ρόλου του Γραμματισμού Υγείας στη διαχείριση της πανδημίας από την πλευρά της Πολιτείας. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της μελέτης αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης της ιατρικής εκπαίδευσης σε θέματα Γραμματισμού Υγείας. Για τη βελτίωση της συνεργασίας ιατρών και δημοσιογράφων θα μπορούσαν δοθούν ευκαιρίες διεπαγγελματικής κατάρτισης και εκπαίδευσης ενώ είναι σημαντική η ενθάρρυνση της εξειδίκευσης στον δημοσιογραφικό χώρο. Αντιμετωπίζοντας τα πιθανά σημεία τριβής, οι δύο ομάδες θα μπορούν να συνεργαστούν αποτελεσματικότερα για την καλύτερη ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού σε θέματα που σχετίζονται με τον Γραμματισμό Υγείας αλλά και για την καλύτερη σύνδεση μεταξύ της ιατρικής έρευνας και της κοινωνίας.