Πολυδιάστατη γηριατρική αξιολόγηση και εκτίμηση ποιότητας ζωής και ανοχής στη θεραπεία σε ηλικιωμένους ασθενείς με ανεγχείρητο μη-μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία
Authors: Καραμπεάζης Αθανάσιος 
Published: September 2021

Σκοπός της ερευνητικής εργασίας ήταν η αξιολόγηση της Πολυδιάστατης Γηριατρικής Αξιολόγησης και των επιμέρους παραμέτρων αυτής όπως η λειτουργική ανεξαρτησία, η συνοδός νοσηρότητα, η πολυφαρμακία, η τυχόν υποκείμενη καταθλιπτική συνδρομή, η διανοητική έκπτωση, η διαταραχή της θρέψης και η παρουσία γηριατρικών συνδρόμων, ως προγνωστικά και προβλεπτικά εργαλεία για την εκτίμηση της τοξικότητας από τη χημειοθεραπεία, ηλικιωμένων ασθενών με ανεγχείρητο Μη-Μικροκυτταρικό Καρκίνο του Πνεύμονα. Ο καρκίνος είναι νόσος των ηλικιωμένων με το 60% των νέων διαγνώσεων καρκίνου και το 70% της θνησιμότητας από καρκίνο να αφορούν ασθενείς άνω των 65 ετών. O καρκίνος του πνεύμονα είναι ο συχνότερος καρκίνος στον ανεπτυγμένο κόσμο με μέση ηλικία διάγνωσης τα 71 έτη. Ο μή-μικροκυτταρικός τύπος αποτελεί το 85% περίπου των διαγνώσεων καρκίνου πνεύμονα και η διάγνωσή του γίνεται κατά κανόνα σε προχωρημένα στάδια με τη συνδυασμένη κυτταροτοξική χημειοθεραπεία να αποτελεί τη θεραπεία εκλογής σε μή μοριακά επιλεγμένους ασθενείς με καλή λειτουργική κατάσταση. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς γενικά υπο-αντιπροσωπεύονται στις κλινικές μελέτες ενώ τα δεδομένα από τυχαιοποιημένες μελέτες χημειοθεραπείας σε ηλικιωμένους με μεταστατικό ΜΜΚΠ είναι αντικρουόμενα, με συνέπεια η βέλτιστη θεραπευτική επιλογή για αυτό τον πληθυσμό να αποτελεί αντικείμενο συνεχιζόμενης έρευνας. Η διαδικασία της γήρανσης είναι εξατομικευμένη και η χρονολογική ηλικία δεν αντανακλά πάντοτε τη “βιολογική” ηλικία. Έτσι υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στον πληθυσμό των ηλικιωμένων ανάλογα με το μοντέλο γήρανσης. Για την πολύπλευρη αξιολόγηση του ηλικιωμένου ογκολογικού ασθενή προτείνεται η εφαρμογή της Πολυδιάστατης Γηριατρικής Αξιολόγησης (ΠΓΑ) η οποία αποτελείται από σταθμισμένα ερωτηματολόγια και δοκιμασίες που αξιολογούν τη λειτουργική, συναισθηματική και γνωστική κατάσταση, τα συνοδά νοσήματα, τη θρέψη, τη πολυφαρμακία, τη παρουσία γηριατρικών συνδρόμων και την οικογενειακή και κοινωνικο-οικονομική κατάσταση, με στόχο την εξατομίκευση της θεραπευτικής αντιμετώπισης.Στη παρούσα μελέτη, 201 ασθενείς με εκτεταμένο ΜΜΚΠ που υποβλήθηκαν σε χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής (ν=138) ή σε θεραπεία διάσωσης (ν=63) στα πλαίσια πέντε κλινικών μελετών φάσης ΙΙ και ΙΙΙ της ΕΟΕΟ ειδικά σχεδιασμένων για ηλικιωμένους ασθενείς εκτιμήθηκαν προοπτικά με την εφαρμογή ΠΓΑ και ταξινομήθηκαν σε τρεις κατηγορίες, ως «ικανοί» ή «fit» (30,3%), «ευπαθείς» ή «vulnerable» (45,8%) και «εύθραυστοι» ή «frail» (23,9%), σύμφωνα με τα κριτήρια Balducci. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν τα 75 έτη (65 ως 92 έτη) ενώ 53% και 42% αυτών ήταν άνω των 75 και 80 ετών, αντίστοιχα. Σύμφωνα με τη μονοπαραγοντική και πολυπαραγοντική ανάλυση των παραμέτρων της ΠΓΑ, οι κύριοι προβλεπτικοί παράγοντες για σοβαρού βαθμού τοξικότητα από τη θεραπεία ήταν η ηλικία ≥ 75 ετών, το επηρεασμένο PS=2, η κατηγορία non-fit και η χορήγηση θεραπείας με συνδυασμό κλασσικού κυταροτοξικού και βιολογικού παράγοντα, ενώ σημαντικοί προβλεπτικοί παράγοντες για ανταπόκριση στη θεραπεία ήταν το στάδιο της νόσου και η θεραπεία με συνδυασμό αντινεοπλασματικών παραγόντων. Προγνωστικοί παράγοντες για την επιβίωση των ασθενών ήταν η λειτουργική κατάσταση κατά PS, η χορήγηση συνδυασμένης χημειοθεραπείας και η γνωσιακή κατάσταση.Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης κατέδειξαν ότι η διενέργεια της ΠΓΑ σε ηλικιωμένους ασθενείς με εκτεταμένο ΜΜΚΠ είναι εφικτή και μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες με προβλεπτική αξία για την τοξικότητα από τη θεραπεία και προγνωστική αξία για την έκβαση της νόσου. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη καθημερινή κλινική πρακτική για την εξατομίκευση της θεραπείας των ηλικιωμένων ασθενών. Επίσης, μπορούν να συμβάλλουν στη κλινική έρευνα με την πιθανή χρήση των προγνωστικών παραμέτρων ως παραγόντων διαστρωμάτωσης των ηλικιωμένων ασθενών σε κλινικές μελέτες αλλά και ως παράμετροι που προτείνεται να αξιολογηθούν περαιτέρω στα πλαίσια της έρευνας για την ανάπτυξη των βέλτιστων εργαλείων γηριατρικής αξιολόγησης.