ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ДІН САЛАСЫНДАҒЫ ПАТШАЛЫҚ РЕСЕЙДІҢ САЯСАТЫ
Authors: Абдиханова А.Ж. 
Published: January 2024

В научной среде вопрос колониальной политики русского царизма в области образования и религии на сегодняшний день является одним из самых актуальных проблем. Религия и образование неотделимая часть духовного порабощения. Такая политика проходила через миссионерство и насаждения русских школ. В предлагаемой публикации автор на основе документальных материалов анализирует процесс колониальной политики царизма в области образования и религии. Рассматривая политику правительства в данной области, можно утверждать, что направленность колониальной администрации в нерусских регионах страны была сфокусирована на упразднение национальных школ. Школы являлись центрами формирования этнической идентичности. Такая политика применялась ко всем колониальным окраинам Российской империи, в результате чего качество обучения в инородческих школах было низким, основной целью которого было воспитание прорусски ориентированного молодого поколения. В статье раскрываются основные принципы и методы миссионерской деятельности русской православной церкви в Казахстане. Показана политикавласти активно противодействующая распространению ислама, создавая благоприятные условия для распространенияправославной веры, в том числе насильственной. Рассматривается различные стороны процесса и последствия обращения коренного населения в православие. Ключевые слова: религиозная политика, русификация, христианизация, миссионерство,

Ғылыми ортада орыс патшалығының білім беру және дін саласындағы отаршылдық саясат мәселесі бүгінгі таңда ең өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Дін мен білім - рухани тәуелді етудің ажырамас бөлігі. Мұндай саясат миссионерлік және орыс мектептерінің ашу арқылы өтті. Ұсынылған басылымда автор деректі материалдар негізінде орыс патшалығының білім беру және дін саласындағы отаршылдық саясатының процесін талдауға бағытталған. Осы саладағы үкіметтің саясатын қарастыра отырып, Ресейдің орыс емес аймақтарындағы отаршыл әкімшіліктің бағыты ұлттық мектептерді жоюға бағыттал-ған деп айтуға болады. Мектептер этникалық бірегейлікті қалыптастыру орталықтары болды. Мұндай саясат Ресей империясының барлық отарланған аймақтарында қолданылды, нәтижесінде түземдік мектептерде оқыту сапасы төмендеді, оның негізгі мақсаты орыстарды қолдайтын жас ұрпақты тәрбиелеу еді. Мақалада Қазақстандағы Орыс Православие шіркеуінің миссионерлік қызметінің негізгі принциптері мен әдістері ашылады. Патшалық Ресей мен отаршылдық әкімшілік православиелік сенімнің, соның ішінде зорлық-зомбылықтың таралуына қолайлы жағдай жасай отырып, исламның таралуына белсенді қарсы тұрған саясатын көрсетеді. Жергілікті халықтың православие дініне өту процесінің әр түрлі аспектілері, орыстандыру саясатының салдары қарастырылады. Кілт сөздер: діни саясат, орыстандыру, христиандандыру, миссионерлік, мұсылмандық, Ислам, діни қызметкерлер, православие.

In the scientific community, the question of the colonial policy of Russian tsarism in the field of education and religion is one of the most pressing problems today. Religion and education are an inseparable part of spiritual enslavement. This policy was carried out through missionary work and the planting of Russian schools. In the proposed publication, the author analyzes the process of tsarist colonial policy in the field of education and religion on the basis of documentary materials. Considering the government's policy in this area, it can be argued that the orientation of the colonial administration in the non-Russian regions of the country was focused on the abolition of national schools. Schools were centers of ethnic identity formation. Such a policy was applied to all the colonial outskirts of the Russian Empire, as a result of which the quality of education in foreign schools was low, the main purpose of which was to educate a pro-Russian-oriented young generation. The article reveals the basic principles and methods of the missionary activity of the Russian Orthodox Church in Kazakhstan. The author shows the policy of the authorities actively opposing the spread of Islam, creating favorable conditions for the spread of Orthodox faith, including violent. Various aspects of the process and the consequences of the conversion of the indigenous population to Orthodoxy are considered. Keywords: religious policy, Russification, Christianization, missionary work, Islam, Islam, clergy, Orthodoxy.