H επίδραση της εκπαίδευσης στο άγχος και στη διάρκεια νοσηλείας ασθενών που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση καρδιάς
Authors: Καλογιάννη Αντωνία 
Published: September 2021

Σκοπός της μελέτης ήταν ο έλεγχος της υπόθεσης ότι: η προεγχειρητική εκπαίδευση μπορεί να μειώσει το άγχος και τη διάρκεια νοσηλείας των ασθενών που υποβάλλονται σε προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση καρδιάς.Υλικό και μέθοδος.Διενεργήθηκε πειραματική μελέτη, με δημιουργία ομάδας ελέγχου και παρέμβασης. Τριακόσιοι ενενήντα πέντε (395) ασθενείς που θα υποβάλλονταν σε προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση καρδιάς, τυχαία κατανεμήθηκαν σε ομάδα παρέμβασης (Ν=205) και ομάδα ελέγχου (Ν=190). H παρέμβαση περιελάμβανε προφορική και γραπτή εκπαίδευση σχετικά με την επέμβαση, την νοσηλεία και την ενεργητική συμμετοχή στην αυτοφροντίδα. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με: α) την Κλίμακα μέτρησης άγχους STAI τύπου Υ (Self Evaluation Questionnaire STAI form Y) β) με έντυπο για την καταγραφή των δημογραφικών στοιχείων, των κλινικών και χειρουργικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Για τον έλεγχο διαφορών στις μετρήσεις του άγχους αλλά και για την εκτίμηση του βαθμού μεταβολής στο χρόνο χρησιμοποιήθηκε η ANOVA. Η ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης με τη διαδικασία διαδοχικής ένταξης/αφαίρεσης χρησιμοποιήθηκε για την εύρεση ανεξάρτητων παραγόντων που σχετίζονται με τη μεταβολή του άγχους. Τα επίπεδα σημαντικότητας ήταν αμφίπλευρα και η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο 0,05. (SPSS 18.0). Αποτελέσματα. Ο βαθμός μείωσης του μόνιμου και προσωρινού άγχους διέφερε σημαντικά μεταξύ των ομάδων, με την ομάδα παρέμβασης να σημειώνει τη μεγαλύτερη μείωση στο χρόνο παρακολούθησης. Το προσωρινό άγχος των ασθενών ηλικίας άνω των 75 ετών δεν σημείωσε σημαντική μείωση (p>0,05). Περισσότερο άγχος, πριν την εισαγωγή, είχαν οι παχύσαρκοι (ΒΜΙ>30) συγκριτικά με τους υπέρβαρους (ΒΜΙ: 25-29,9) (p=0,013) και πριν την έξοδο, οι υπέρβαροι είχαν σημαντικά λιγότερο άγχος σε σύγκριση τόσο με τους ασθενείς με φυσιολογικό ΒΜΙ (<25) όσο και με τους υπέρβαρους (p=0,005 και p=0,001 αντίστοιχα). Το προσωρινό άγχος των ασθενών με επιπλοκές στη μονάδα ήταν υψηλότερο μετά την εισαγωγή (p=0,007) και πριν την έξοδο (p=0,004). Αντίθετα, το προσωρινό άγχος ασθενών με επιπλοκές στο θάλαμο παρουσίασε μείωση (p=0,049). Δεν βρέθηκε σημαντική διαφορά ως προς τις επιπλοκές στη μονάδα μεταξύ της ομάδας ελέγχου (28,4%) έναντι των ασθενών (30,7%) της ομάδας παρέμβασης (p=0,615), ούτε ως προς τις επιπλοκές στο θάλαμο [ομάδα ελέγχου 15,3% έναντι ομάδας παρέμβασης 11,2%, (p=0,235)].Η λοίμωξη στέρνου ήταν συχνότερη στην ομάδα ελέγχου (p<0,004), ενώ οι αρρυθμίες ήταν συχνότερες στην ομάδα παρέμβασης (p<0,041). Η ομάδα (p<0,001), ο βαθμός αυτοεκτίμησης της επικινδυνότητας (p=0,008) και η βαθμολογία στην κλίμακα μόνιμου άγχους πριν την εισαγωγή (p<0,001) βρέθηκαν να σχετίζονται ανεξάρτητα με τη μεταβολή του προσωρινού άγχους. Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στον ρυθμό επανεισαγωγών μεταξύ των ομάδων (p = 0,394). Συμπεράσματα. Η προεγχειρητική εκπαίδευση με την μορφή της παροχής γνώσεων και συμβουλών σε θέματα αυτοφροντίδας μπορεί να επιφέρει μείωση του προεγχειρητικού και μετεγχειρητικού άγχους των ασθενών που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση καρδιάς. Αντίθετα δεν είναι αρκετά αποτελεσματική ως μεμονωμένη παρέμβαση, στη μείωση της νοσηρότητας και διάρκειας νοσηλείας των ασθενών. Συνιστάται η ενσωμάτωση της εκπαίδευσης στην πάγια προεγχειρητική και μετεγχειρητική νοσηλευτική φροντίδα των ασθενών που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση καρδιάς