Ο ρόλος της εκπαιδευτικής ηγεσίας στη διαχείριση της πολυπολιτισμικής σύνθεσης του σύγχρονου σχολείου και στη διαμόρφωση πλουραλιστικής εσωτερικής εκπαιδευτικής πολιτικής
Authors: Καραδήμου Μαρία 
Published: February 2023

Η αυξημένη μετανάστευση των τελευταίων ετών στον ελλαδικό χώρο έχει ως αποτέλεσμα την έντονη ποικιλομορφία στα σχολεία από την οποία απορρέουν πλήθος νέων αναγκών που απαιτούν σωστή διαχείριση για την αποφυγή μελλοντικών προβλημάτων. Το βασικό αυτό ρόλο καλείται να επιτελέσει ο ηγέτης εκπαιδευτικός αφού όπως υποστηρίζεται και βιβλιογραφικά ο τρόπος εφαρμογής της ηγεσίας του έχει άμεση επίδραση στα μαθητικά παράγωγα, με τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών να θεωρούνται βαρύνουσας σημασίας στη σκιαγράφηση μιας αποτελεσματικής ηγεσίας. Στην παρούσα μελέτη έγινε προσπάθεια διερεύνησης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανά την Ελλάδα με τη χρήση ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου με σκοπό τη σκιαγράφηση του τρόπου εφαρμογής της εκπαιδευτικής ηγεσίας στο σύγχρονο σχολείο και της πρόθεσης των εκπαιδευτικών να αναλάβουν ενεργό ρόλο στη συνδιαμόρφωση εσωτερικής εκπαιδευτικής πολιτικής για ζητήματα ετερότητας του σχολείου τους. Το συνολικό δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 1052 εκπαιδευτικοί. Σε πρώτο επίπεδο πραγματοποιήθηκε καταγραφή των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών στους άξονες, εκπαιδευτική διοίκηση, διαχείριση ανθρωπίνων σχέσεων, συνεργασία με την κοινωνία και διαχείριση αναλυτικών προγραμμάτων από τον ηγέτη εκπαιδευτικό τους και στη συνέχεια καταγράφηκε η πρόθεση των ίδιων να αναλάβουν ενεργό ρόλο στους παραπάνω άξονες. Ακολούθησε ο έλεγχος επίδρασης του κοινωνικού προφίλ του δείγματος στις αντιλήψεις τους και επί των δηλώσεων πρόθεσής τους ανάμεσα στις αποφάνσεις του κάθε άξονα. Στη συνέχεια εφαρμόστηκε έλεγχος συσχέτισης στις αποφάνσεις ανάμεσα στους άξονες, θέλοντας να εξεταστεί ο πολυδιάστατος ρόλος του ηγέτη εκπαιδευτικού. Επιπρόσθετα, διερευνήθηκε αν οι αντιλήψεις τους για τον ηγέτη εκπαιδευτικό δύνανται να λειτουργούν ως προβλεπτικοί δείκτες στην πρόθεσή τους καθώς και αν τα δημογραφικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν την προγνωστική ικανότητα. Στη συνέχεια οι αποφάνσεις ταξινομήθηκαν βάσει νέων κριτηρίων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία παραγόντων όπως η δημοκρατική άσκηση διοίκησης, η συμπερίληψη στη διοίκηση, η κριτική προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και η θετική στάση στην ετερότητα. Πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι συσχέτισης επί των νέων παραγόντων τόσο ανάμεσα στις αποφάνσεις εκάστοτε παράγοντα, όσο και στις αποφάνσεις ανάμεσά τους, ενώ τα δημογραφικά χαρακτηριστικά ελέγχθηκαν αν λειτουργούν ως προβλεπτικοί δείκτες. Η ύπαρξη συσχετίσεων οδήγησε σε αναλύσεις διαμεσολάβησης ενώ ο καταλυτικός ρόλος των δημογραφικών χαρακτηριστικών οδήγησε σε αναλύσεις ρύθμισης. Από τα ευρήματα που προέκυψαν, η παρούσα έρευνα σκιαγραφεί το προφίλ ενός ηγέτη εκπαιδευτικού απαλλαγμένου από παλαιού τύπου συγκεντρωτικά κατάλοιπα που ασπάζεται μετασχηματιστικού τύπου μορφές ηγεσίας καθώς και την έκδηλη ανάγκη των εκπαιδευτικών να αναλάβουν ενεργό ρόλο στο εκπαιδευτικό γίγνεσθαι. Αναδείχθηκε η ανάγκη τόσο των γυναικών, όσο και των αναπληρωτών να αναλάβουν ευθύνες και να αλλάξουν παγιωμένες αντιλήψεις που τους θέλουν στο περιθώριο. Επιβεβαιώθηκε ότι ο σύγχρονος ηγέτης εκπαιδευτικός οφείλει να αποτελεί εκτός από εκτελεστικό όργανο διοίκησης, πηγή έμπνευσης για τους συμπορευτές του. Βάσει του ολιστικού μοντέλου των Brauckman και Πασιαρδή (2008), αναδείχθηκε η πολυδιάστατη φύση του ηγέτη εκπαιδευτικού και η ανάγκη για ταυτόχρονη εφαρμογή πολλών στιλ ηγεσίας. Επιπρόσθετα, τα ευρήματα ανέδειξαν ανατροπή της μέχρι τώρα εικόνας αξιοποίησης της ιεράρχησης των βασικών αναγκών του Maslow στην εκπαιδευτική διοίκηση, αφού διαφάνηκε ότι οι τελευταίες θέσεις της πυραμίδας δεν επαφίονται απλώς στην ατομική προσπάθεια. Τέλος, αναδείχθηκε η ανάγκη των ανδρών και των εκπαιδευτικών μεγαλύτερης ηλικίας για εξωτερική ενεργοποίηση αναφορικά με την ανάληψη ρόλων.