ASSESSMENT OF DETERMINANTS OF PRIVATE CAPITAL IN THE EUROPEAN UNION AND KAZAKHSTAN
Authors: Рахматуллаева Д.Ж. , Какижанова Т.И. , Андабаева Г.К. , Rakhmatullayeva D. , Kakizhanova T. , Andabayeva G. 
Published: September 2023

Қазақстан тек тікелей шетел инвестициясын (ТШИ) тартып қана қоймай, жеке капиталдың ұлттық нарығын да дамытуы тиіс. Жеке капитал, банктік несиелер сияқты дәстүрлі қаржылық тетіктерге балама ретінде, компаниялар мен стартаптарға өтімділікке қол жеткізуге мүмкіндік береді. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, 2008 жылғы қаржы дағдарысы мен геосаяси өзгерістерден кейін ТШИ ағындары құлдыраған жағдайда, керісінше, жеке капиталмен мәмілелер көлемінің ұлғаюы байқалды. Мақалада шетел тәжірибесін талдау мақсатында қаржылық дағдарыстан бері осы күндерге дейінгі кезең аралығында Еуропа елдері бойынша жалпы РЕ көлемі, венчурлық капитал, сатып алу/өсу капиталы сияқты тікелей жеке инвестициялардың қол жетімді деректері мен олардың детерминанттары арасындағы байланысты бағалау үшін панельдік регрессия теңдеулері құрылды. Модельдеу нәтижелері салық түсімінің төмен үлесі және бизнес еркіндігі индексінің өсуі тікелей инвестицияларға оң әсер ететінін көрсетеді. Сондай-ақ, ЖІӨ-нің үлкен мәні жеке меншікті капиталдың белсенділігін арттыратыны белгілі болса, ал бәсекелестіктің күшеюі сауда көлемінің теріс сальдосына себеп болады, ал меншік құқығы индексінің теріс мәні бәсекелес компаниялардың шектеулі мүмкіндіктерін растайды. Мақалада осы модельдің негізінде Қазақстандағы PE динамикасы мен оған әсер ететін факторлар арасындағы байланысты бағалау мүмкіндіктері қарастырылды. Сонымен қатар, елдегі жеке капитал нарығын ынталандыру және қолдау үшін ұсыныстар жасалды. Алынған зерттеу нәтижелерін Қазақстан жеке капитал нарығындағы мемелекеттік саясат бағыттарын анықтау үрдісінде зерттеушілер, кәсіпкерлер, инвестициялық жобаларды ұйымдастырушылар, инвесторлар пайдалануы мүмкін.

Kazakhstan should attract foreign direct investment (FDI) and develop a national private capital market. Private equity, as an alternative to traditional financial mechanisms such as bank loans, allows companies and start-ups to access liquidity. Global experience shows that when FDI flows fell after the 2008 financial crisis and geopolitical changes, on the contrary, there was an increase in private equity transactions. The paper created panel regression equations to estimate the relationship between available private equity data for European countries and their determinants, such as total PE, venture capital, and purchase/growth capital, for the period after the financial crisis until now, to analyze the foreign experience. The simulation results show that the low share of tax revenues and the growth of the business freedom index have a positive effect on direct investment. In addition, although the high value of GDP increases private capital activity, increased competition leads to a negative trade balance. The property rights index's negative value confirms competing companies' limited capacity. Based on this model, the paper considered the possibility of modeling the relationship between the dynamics of PE in Kazakhstan and the factors affecting it. In addition, the authors made proposals to stimulate and support the private equity market in the country. The study's results can be used by researchers, entrepreneurs, organizers of investment projects, and investors in determining the direction of public policy in the private capital market of Kazakhstan.