Frailty and subjective memory complaints in healthy older individuals
Authors: Μαργιώτη Ελένη 
Published: November 2023

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη σχέση μεταξύ της υποκειμενικής γνωστικής έκπτωσης (SCD) και της ευπάθειας. Η SCD αναφέρεται στην αυτοαναφερόμενη γνωστική εξασθένηση χωρίς αντικειμενικά ελλείμματα, ενώ η ευπάθεια είναι ένα πολυδιάστατο σύνδρομο που περιλαμβάνει προβλήματα υγείας, πτώσεις, αναπηρίες και μειωμένη λειτουργικότητα. Οι δύο αυτοί παράγοντες σχετίζονται με γνωστική έκπτωση και αυξημένη συχνότητα εμφάνισης άνοιας. Παρά τη σύνδεσή τους με τη γνωστική έκπτωση, ο αιτιώδης ρόλος και η συσχέτιση μεταξύ SCD και ευπάθειας δεν είναι καλά τεκμηριωμένα. Η παρούσα μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από την Ελληνική Διαχρονική Έρευνα για τη Γήρανση και τη Διατροφή (HELIAD), η οποία είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας πολλών πανεπιστημίων και ιδρυμάτων. Το πρώτο άρθρο πραγματοποίησε μια συγχρονική ανάλυση με 1.454 συμμετεχόντων ηλικίας 65 ετών και άνω. Τα ευρήματα έδειξαν ότι η χαμηλότερη εκπαίδευση, το γυναικείο φύλο και η χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση σχετίζονται τόσο με την ευπάθεια όσο και με τα παράπονα για SCD. Διαφορετικοί τύποι παραπόνων SCD συνδέθηκαν σημαντικά με την ευπάθεια, με τα προβλήματα σχετικά με μαθηματικό συλλογισμό και εκτελεστικές λειτουργίες να παρουσιάζουν την ισχυρότερη συσχέτιση. Η μελέτη πρότεινε ότι τα παράπονα SCD θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως ένας έγκυρος δείκτης για την πρόβλεψη της ευπάθειας σε γνωστικά υγιείς ηλικιωμένους, βοηθώντας την προληπτική αξιολόγηση και την εφαρμογή παρεμβάσεων για υγιή γήρανση. Το δεύτερο άρθρο παρουσίασε τη διαχρονική μελέτη που περιελάμβανε 975 συμμετέχοντες, από το αρχικό δείγμα, ηλικίας 65 ετών και άνω. Αποκάλυψε ότι οι υγιείς ηλικιωμένοι ενήλικες που ανέφεραν παράπονα SCD σχετικά με τον προσανατολισμό ή είχαν τουλάχιστον τρία παράπονα σχετικά με τη μνήμη είχαν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης ευπάθειας στο μέλλον. Επιπλέον, τα άτομα με ευπάθεια είχαν περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με ήπια γνωστική διαταραχή ή άνοια, τονίζοντας τη σημασία της χρήσης ερωτηματολογίων για τα SCD που καλύπτουν πολλαπλούς γνωστικούς τομείς για τη διάγνωση και τη διαχείριση της ευπάθειας σε κλινικά περιβάλλοντα. Για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ενός ευρέως αποδεκτού ορισμού για τα παράπονα SCD, το τρίτο άρθρο περιέγραψε μια συνεργατική προσπάθεια με την Alzheimer's Association International Society to Advance Alzheimer's Research and Treatment (ISTAART) και την πρωβουλία Subjective Cognitive Decline Initiative (SCD-I). Η μελέτη αυτή συνέδεσε στοιχεία από ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς σχετικά με τα παράπονα για SCD από διεθνείς μελέτες γήρανσης. Πιο αναλυτιικά, με την εναρμόνιση δεδομένων από 24 μελέτες και 40 διαφορετικά ερωτηματολόγια χρησιμοποιώντας τη θεωρία απόκρισης ερωτήματος, οι ερευνητές καθιέρωσαν ένα κοινό μετρικό μοντέλο για την αυτοαντιλαμβανόμενη γνωστική λειτουργία από όλες τις διεθνείς μελέτες. Τα στοιχεία που επηρέασαν περισσότερο την ακριβή μέτρηση των παραπόνων για SCD περιλάμβαναν γενικά και ειδικά υποκειμενικά παράπονα σχετικά με τη μνήμη αλλά και γενικευμένη ανησυχία, παράπονα σχετικά με την εκτελεστική λειτουργία και παράπονα σχετικά με τη λειτουργία της γλώσσας. Τα ευρήματα αυτά θα καθοδηγήσουν τη δημιουργία νέων ερωτηματολογίων αυτοαντιλαμβανόμενης γνωστικής λειτουργίας, επιτρέποντας κοινές αναλύσεις σε διεθνείς μελέτες και ενισχύοντας την έρευνα για τη γήρανση και την άνοια. Συνοψίζοντας, η έρευνα της διατριβής συμβάλλει στη γνώση σχετικά με τη σχέση μεταξύ της SCD και της ευπάθειας, αναδεικνύοντας τη σημασία της έγκαιρης ανίχνευσης και παρέμβασης και στην προώθηση της υγιούς γήρανσης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων ενηλίκων. Η προσπάθεια για την τυποποίηση των αξιολογήσεων της SCD ανοίγουν επίσης το δρόμο για μια πιο ολοκληρωμένη έρευνα στον τομέα της γνωστικής έκπτωσης και της γήρανσης.