Διαδικτυακή εξάρτηση και ηλεκτρονική παραβατικότητα εφήβων που διαμένουν σε δημόσιες δομές παιδικής προστασίας στην Ελλάδα
Authors: Φιλιππίδης Γεώργιος 
Published: September 2021

Η παρούσα Διδακτορική Διατριβή μελετά τα σύγχρονα φαινόμενα της Διαδικτυακής εξάρτησης και της Ηλεκτρονικής Παραβατικότητας εφήβων και πως η κοινωνική εργασία, ως παρεμβατική κοινωνική επιστήμη μέσω του γνωστικού-συμπεριφορικού της μοντέλου, σχεδιάζει και εφαρμόζει σύγχρονα καινοτόμα προγράμματα πρόληψης και αντιμετώπισης των πολυσύνθετων αυτών φαινομένων.Συγκεκριμένα, σκοπός της ανά χείρας διατριβής είναι να ερευνήσει τα φαινόμενα της Διαδικτυακής Εξάρτησης και της Ηλεκτρονικής Παραβατικότητας των εφήβων που διαμένουν σε δημόσιες δομές παιδικής προστασίας στην Ελλάδα. Η συγκεκριμένη ομάδα εφήβων παρουσιάζει κάποια ιδιαίτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά που καθιστούν τη μελέτη της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επιστημονικά, τόσο ως προς την καινοτομία της έρευνας, όσο και ως προς κάλυψη της ανάγκης για περαιτέρω εξειδικευμένη έρευνα στις μελέτες που γίνονται τα τελευταία χρόνια για τα φαινόμενα της διαδικτυακής εξάρτησης και της ηλεκτρονικής παραβατικότητας. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για τη διεξαγωγή της παρούσας έρευνας βασίστηκε σε ποσοτική μέθοδο με τη διανομή δομημένου ερωτηματολογίου. Η έρευνα διεξήχθη σε 14 δημόσιες δομές παιδικής προστασίας των Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας που λειτουργούν σε όλη τη χώρα και φιλοξενούν εφήβους διαφόρων ηλικιακών ομάδων. Ο πληθυσμός της έρευνας ήταν 252 έφηβοι ηλικίας 11-18 ετών που διαβιούν μόνιμα στις δημόσιες αυτές δομές. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν αυξημένα ποσοστά διαδικτυακής εξάρτησης και ηλεκτρονικής παραβατικότητας για τους εφήβους του υπό μελέτη πληθυσμού μας, σε σχέση με το γενικότερο πληθυσμό εφήβων που έχει μελετηθεί σε αρκετές άλλες έρευνες τα τελευταία χρόνια. Επίσης, ανέδειξαν ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός και η περιθωριοποίηση που υφίσταται η συγκεκριμένη ομάδα εφήβων, εντείνουν και οξύνουν ακόμα περισσότερο τα ζητήματα τόσο της διαδικτυακής εξάρτησης, όσο και της αποκλίνουσας συμπεριφοράς στο Διαδίκτυο.Από τα τελικά συμπεράσματα της έρευνας διαφάνηκε ότι η απουσία οικογενειακού περιβάλλοντος στη συγκεκριμένη ομάδα εφήβων, η περιορισμένη εποπτεία που υφίστανται λόγω των σοβαρών ελλείψεων σε επιστημονικό προσωπικό, καθώς και σε προσωπικό κοινωνικής φροντίδας που εμφανίζουν στη χώρα μας οι δημόσιες δομές παιδικής προστασίας τα τελευταία χρόνια, ο σημαντικός ρόλος της επιρροής των συνομηλίκων ή των μεγαλυτέρων εφήβων που συμβιώνουν στις δομές αυτές, καθώς επίσης και ο στιγματικός και η περιθωριοποίηση που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι αυτοί από το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο ως «τα παιδιά των ιδρυμάτων», είναι μερικοί από τους κύριους εκλυτικούς παράγοντες που οδηγούν τη συγκεκριμένη ομάδα εφήβων σε αυξημένα ποσοστά διαδικτυακής εξάρτησης και ηλεκτρονικής παραβατικότητας, σε σχέση με τους υπόλοιπους εφήβους. Ωστόσο, στόχος της παρούσας διατριβής δεν είναι να στιγματιστούν, για άλλη μια φορά, οι έφηβοι που διαμένουν σε ιδρυματικά πλαίσια, αλλά να εντοπιστούν και να αναδειχθούν όλα εκείνα τα στερεοτυπικά πρότυπα που οδηγούν τους εφήβους αυτούς σε κοινωνικό αποκλεισμό, τόσο στον πραγματικό όσο και στον διαδικτυακό κόσμο. Με την ανάδειξη των βασικών αιτιών του προβλήματος, κατατίθενται στη συνέχεια καινοτόμες προτάσεις, μέσω του γνωστικού-συμπεριφορικού μοντέλου της κοινωνικής εργασίας, για την αντιμετώπιση τόσο των υπό εξέταση φαινομένων, όσο και της κοινωνικής απομόνωσης που υφίστανται οι έφηβοι των δημοσίων δομών παιδικής προστασίας στην Ελλάδα.