МНЕНИЕ СПЕЦИАЛИСТОВ ФИЛИАЛОВ НАЦИОНАЛЬНОГО ЦЕНТРА ЭКСПЕРТИЗЫ И ДЕПАРТАМЕНТОВ КОМИТЕТА ОХРАНЫ ОБЩЕСТВЕННОГО ЗДОРОВЬЯ О ДЕЯТЕЛЬНОСТИ И СОСТОЯНИИ ОРГАНИЗАЦИИ САНИТАРНО-ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОЙ ЭКСПЕРТИЗЫ
Authors: Г.А. Бимуратова , В.Л. Резник , Е.Е. Дурумбетов , О.Т. Касымов 
Published: November 2024

Актуальность. Организации санитарно-эпидемиологической экспертизы - филиалы РГП на ПХВ «Национальный центр экспертизы» (далее - НЦЭ) Комитета охраны общественного здоровья Министерства здравоохранения Республики Казахстан (далее – КООЗ МЗ РК) выполняют лабораторные исследования в сфере обеспечения гарантий государства гражданам РК на санитарно-эпидемиологическое, экологическое благополучие и радиационную безопасность [11]. Основными заказчиками лабораторного контроля в рамках ГСЭН выступают Департаменты охраны общественного здоровья (далее - ДООЗ) КООЗ МЗ РК [1,4,5,10]. В связи с происходящими преобразованиями в системе обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения необходимо определить роль и место взаимодействующих структур [5,8,12]. В статье представлены результаты изучения мнения специалистов филиалов НЦЭ и ДООЗ о некоторых вопросахдеятельности и состояния организаций санитарно-эпидемиологической экспертизы. Цель работы: изучить мнение специалистов филиалов НЦЭ и ДООЗ о деятельности и состояния организаций санитарно-эпидемиологической экспертизы по вопросам оснащенности, кадрового состояния, объема и качества выполняемых исследований, уровню внутрисекторального взаимодействия НЦЭ-ДООЗ, различных аспектов удовлетворенности трудовой деятельностью. Материалы и методы: В качестве социологического метода исследования применено анкетирование специалистов филиалов НЦЭ и ДООЗ. Анализ и обработка полученных данных произведены с использованием компьютерных программ SPSS, MS Ехсеl. Применён статистический метод исследования - рассчитывались статистические показатели интенсивности, экстенсивности, средняя ошибка для относительных показателей и оценки степени достоверности различий с помощью двухвыборочного t – критерия Стьюдента для независимых выборок. Полученные данные подвергнуты сравнительному анализу. Результаты исследования: на основе мнения специалистов НЦЭ и ДООЗ о состоянии и деятельности филиалов НЦЭ высветился ряд проблемных вопросов по оснащению лабораторным оборудованием, укомплектованности кадрами, перечню и объемам проводимых исследований, взаимодействию НЦЭ-ДООЗ. Выводы: недостаточные перечень и качество проводимых филиалами НЦЭ лабораторных исследований, оснащение современным оборудованием и профессиональный уровень кадров филиалов НЦЭ, необходимо сокращение сроков получения результатов лабораторных исследований и усиление взаимодействия в системе ДООЗ-НЦЭ.

Background. The Sanitary and Epidemiological Expertise Institutions - the branches of the RSE the National Expertise Center (hereinafter referred to as the NEC) of the Republic of Kazakhstan Ministry of Health, Public Health Protection Committee (hereinafter referred to as the RK MoH, PHPC) execute laboratory research in the field of ensuring the state guarantees to the citizens of the Republic of Kazakhstan for sanitary, epidemiological, ecological well-being and radiation safety [11]. The main customers of laboratory control within the SSES (State Sanitary and Epidemiological Surveillance) are the Departments of public health protection (hereinafter - DPHP) RK MoH, PHPC [1,4,5,10]. In connection with the ongoing transformations in the system of ensuring the sanitary and epidemiological welfare of the population, it is necessary to determine the role and place of the interacting structures [5,8,12]. The article presents experts of NCE branches and DPHP results and opinions of the study of some activity issues and the current state of the organization of the sanitary and epidemiological expertise. The purpose of the work: to study the opinion of the specialists of NEC and DPHP about the Sanitary-epidemiological expertise performance and current state in terms of the issues of available equipment, Human Resources, volume and quality of the executed studies, level of the intra-sectoral interaction of NCE branches – DPHP, different aspects of job satisfaction. Materials and methods: As a sociological survey methods there were questionnaires of specialists of the NEC branches and DPHP applied. The obtained data processing and analysis are done using computer programs SPSS, MS Excel. The statistical method of study was used - statistical indices of intensity, extensiveness, average error for relative indices and estimation of the degree of reliability of differences were calculated using the two-sample t-criteria of Student for independent samples. The data obtained are subjected to a comparative analysis. Results of the research: on the basis of the NEC and DPHP experts pinionon about the status and activities of the NEC branches a number of problematic issues were raised regarding the provision of laboratory equipment, staffing, the list and volumes of research conducted, and the interaction of NEC-DOOZ. Conclusions: insufficient list and quality of laboratory research carried out by the NEC branches, modern equipment availability and the NEC branches staff professional level, it is necessary to shorten the time for obtaining laboratory research results and to strengthen interaction in the DPHP - NEC system.

Кіріспе: Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама ұйымдары - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті (бұдан әрі - ҚР ДСМ ҚДСК) «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ-ғы РМК (бұдан әрі - ҰСО) филиалдары мемлекеттің ҚР азаматтарына санитариялық-эпидемиологиялық, экологиялық салауаттылығына және радиациялық қауіпсіздігіне кепілдік беруін қамтамасыз ету саласындағы зертханалық зерттеулерді орындайды [1]. МСЭҚ шеңберінде зертханалық бақылаудың негізгі тапсырыс берушілері ҚР ДСМ ҚДСК Қоғамдық денсаулық сақтау департаменттері болып табылады. Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық салауаттылығын қамтамасыз ету жүйесіндегі болып жатқан өзгерістерге байланысты өзара іс-қимыл жасайтын құрылымдардың рөлін және орнын анықтау қажет [,2,3,4]. Мақалада ҰСО филиалдары және ҚР ДСМ ҚДСК департаменттері мамандарының санитариялық-эпидемиологиялық сараптама қызметі және оны ұйымдастыру жағдайы туралы пікірін зерттеу нәтижелері көрсетілген. Жұмыс мақсаты: ҰСО филиалдары және ҚР ДСМ ҚДСК департаменттері мамандарының зертханалық жабдықпен жарақтандыру, кадрлармен толықтырылу, ҰСО филиалдарының жүргізетін зерттеулер тізбесі жіне көлемі, ҰСО- ҚДСД сектораралық өзара іс-қимыл мәселелері бойынша пікірлерін зерттеу Материалдар және әдістер: Социологиялық зерттеу ретінде ҰСО және ҚДСД филиалдары мамандарына сауалнама жүргізу қолданылды. Алынған деректерді талдау және өңдеу SPSS, MS Ехсеl компьютерлік программаларын қолдану арқылы жүргізілді.Зерттеудің статистикалық, әдісті қолданылды, t- Стьюдент критерийін қолдана отырып, интенсивтіліктің, экстенсивтіліктің статистикалық көрсеткіштері, салыстырмалы көрсеткіштерге арналған орташа қателікті және айырмашылықтар дұрыстығы есептелді. Алынған деректерге салыстырмалы талдау жасалды (сандық, сапалық, микрожүйелік). Зерттеу нәтижелері: ҰСО филиалдарының қызметінде зертханалық жабдықпен қамтамасыз ету, кадрлармен толықтыру, жүргізілетін зерттеулер тізбесі және көлемі, ҰСО-ҚДСД өзара іс-қимыл жасауы бойынша проблемалы мәселелер анықталды. Қорытынды: ҰСО филиалдары жүргізетін зерттеулердің тізбесі аз және сапасы нашар, заманауи жабдықпен қамтамасыз ету жеткіліксіз және кадрлардың кәсіби деңгейі төмен, зертханалық зерттеулер нәтижелерін алу мерзімдерін қысқарту қажет және ҰСО-ҚДСД жүйесінде өзара іс-қимыл жасауды күшейту керек.