УНИВЕРСИТЕТТІҢ БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫНДА АТ КӘСІБИ СТАНДАРТТАРЫНЫҢ ТАЛАПТАРЫН ПАЙДАЛАНУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Authors: Абдиев К.С. , Жасандыкызы М. , Примбетова Г.С. 
Published: July 2024

Исследована проблема отражения требований профессиональных стандартов отрасли ИТ в содержании образовательных программ университетов. Проведен анализ содержания образовательных программ, включенных в Реестр. В результате определены наиболее часто используемые профстандарты, изучено их содержание. Основными проблемами сопоставления содержания двух документов определены: отсутствие единого методологического подхода при их разработке; формальное использование названий профстандартов, без проекции их требований в результаты обучения; отсутствие свойств измеримости в формулировке требований к знаниям и навыкам, необходимых для выполнения трудовых функций профессий. Для изучения точек зрения представителей бизнеса и преподавателей университетов проведен опрос методом удобной выборки. Результаты показали, что в ИТ-компаниях, при приеме на работу практически не используются требования профстандартов. Представители вузов отмечают, что требования профстандартов должны быть детализированы, чтобы их можно было включать в содержание программ. Главной формой сотрудничества названо участие работодателей в разработке программ вузов. Результаты исследования могут быть использованы при разработке новых образовательных программ и систем оценивания готовности выпускников к профессиональной деятельности.

Жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларының мазмұнында АТ саласы кәсіптік стандарттарының талаптарын көрсету мәселесі зерттелді. Реестрге енгізілген білім беру бағдарламаларының мазмұнына талдау жүргізілді. Нәтижесінде жиі қолданылатын кәсіби стандарттар анықталып, олардың мазмұны зерделенді. Екі құжаттың мазмұнын салыстырудың негізгі проблемалары анықталды: оларды әзірлеуде бірыңғай әдіснмалық тұрғының болмауы; кәсіптік стандарттар атауларын олардың талаптарын оқыту нәтижелерінде көрсетпей, формалды пайдалану; кәсіптердің еңбек функцияларын орындау үшін қажетті білім мен дағдыларға қойылатын талаптарды тұжырымдау кезінде өлшемділік қасиеттердің болмауы. Бизнес өкілдері мен университет оқытушыларының көзқарастарын зерделеу үшін ыңғайлы іріктеу әдісі арқылы сауалнамажүргізілді. Нәтижелер компанияларда жұмысқа қабылдау кезінде кәсіби стандарттар талаптары іс жүзінде қолданылмайтынынкөрсетті. Жоғары оқу орындарының өкілдері кәсіптік стандарттар талаптарын бағдарламалардың мазмұнына енгізу үшін нақтылап өзгерту қажеттілігін атап көрсетеді. Екі жақтың ынтымақтастығының негізгі түрі ретінде жұмыс берушілердің университет бағдарламаларын әзірлеуге қатысуыекендігі аталады. Зерттеу нәтижелерін жаңа білім беру бағдарламаларын және түлектердің кәсіби қызметке дайындығын бағалау жүйесін әзірлеуде пайдалануға болады

The problem of reflecting the requirements of professional standards of the IT industry in the content of educational programs of universities has been studied. An analysis of the content of educational programs included in the Register was carried out. As a result, the most frequently used professional standards were identified and their content was studied. The main problems of comparing the content of two documents are identified: the lack of a unified methodological approach in their development; formal use of the names of professional standards, without projection of their requirements into learning outcomes; lack of measurability properties in the formulation of requirements for knowledge and skills necessary to perform the labor functions of professions. To study the points of view of business representatives and university professors, a survey was conducted using a convenience sampling method. The results showed that in IT companies, the requirements of professional standards are practically not used when hiring. Representatives of universities note that the requirements of professional standards must be detailed so that they can be included in the content of programs. The main form of cooperation is the participation of employers in the development of university programs. The results of the study can be used in the development of new educational programs and systems for assessing graduates’ readiness for professional activity.