Η επαγγελματική εξουθένωση στο χώρο της ψυχικής υγείας
Authors: Τριανταφύλλου Ευγενία 
Published: September 2021

Η επαγγελματική εξουθένωση θεωρείται ως «ένα σύνδρομο συναισθηματικής εξάντλησης,αποπροσωποποίησης και περιορισμένης προσωπικής εκπλήρωσης, που αναπτύσσεταικυρίως στους επαγγελματίες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε άλλους ανθρώπους»(Maslach & Jackson,1986).Σκοπός της μελέτης. Με την παρούσα μελέτη επιδιώκονται τα εξής:1. Η εκτίμηση και σύγκριση του επιπέδου εξουθένωσης (και άλλων συσχετιζόμενωνμεταβλητών) επαγγελματιών ψυχικής υγείας διαφόρων ειδικοτήτων, που εργάζονται σεδιαφορετικού τύπου ψυχιατρικές δομές, δηλαδή σε ενδονοσοκομειακά ψυχιατρικά τμήματα καισε εξωνοσοκομειακές – κοινοτικές δομές.2. Η σύγκριση του επιπέδου εξουθένωσης και άλλων μεταβλητών μεταξύ επαγγελματιώνυγείας, που απασχολούνται σε ενδονοσοκομειακά ψυχιατρικά και νευρολογικά τμήματα.3. Η διερεύνηση των υποκειμενικών παραγόντων (π.χ. κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, ικανοποίηση από την εργασία, στρατηγικές αντιμετώπισης αγχογόνωνκαταστάσεων κ.ά.) και περιβαλλοντικών - εργασιακών μεταβλητών (π.χ. στρεσογόνεςεργασιακές συνθήκες και διαθέσιμοι εργασιακοί πόροι) που συσχετίζονται με την ανάπτυξη τουσυνδρόμου της επαγγελματικής εξουθένωσης. Επιδιώκεται, επιπλέον, να ελεγχθεί εάν μεταξύτων ανεξάρτητων παραγόντων που σχετίζονται με την επαγγελματική εξουθένωση, υπάρχουνμεταβλητές που διαμεσολαβούν και επιδρούν στη μεταβολή (μείωση ή αύξηση) των τιμών τουσυνδρόμου.Δείγμα και ερωτηματολόγια: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 365 επαγγελματίες υγείαςδιαφορετικών ειδικοτήτων, εργαζομένων σε ενδονοσοκομειακά ψυχιατρικά και νευρολογικάτμήματα Δημοσίων Νοσοκομείων, καθώς επίσης σε ψυχιατρικές εξωνοσοκομειακές –κοινοτικές δομές, στην περιοχή της Αττικής. Ορισμένα από τα ερωτηματολόγια πουχρησιμοποιήθηκαν είναι: το Ερωτηματολόγιο Καταγραφής Επαγγελματικής Εξουθένωσης τηςMaslach (Maslach & Jackson,1986), το Ερωτηματολόγιο Ποιότητας Ζωής του Π.Ο.Υ. -WHOQOL-BREF - σύντομη μορφή (WHOQOL Group, 1995,1998), το ΕρωτηματολόγιοΙκανοποίησης της Minnesota (Weiss et al, 1967), η Κλίμακα Στρατηγικών ΑντιμετώπισηςΑγχογόνων Καταστάσεων (Lazarus & Folkman, 1984), Δελτίο κοινωνικοδημογραφικώνχαρακτηριστικών & χαρακτηριστικών των εργασιακών συνθηκών κ.ά.Στατιστική ανάλυση: Εφαρμόστηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS,18.0. Διεξήχθησαναναλύσεις όπως: Student’s t-test, o παραμετρικός έλεγχος ανάλυσης διασποράς (ANOVA), οσυντελεστής συσχέτισης του Pearson ή του Spearman (r), η γραμμική και ιεραρχική ανάλυσηπαλινδρόμησης κ.ά.Αποτελέσματα - συμπεράσματα: Οι επαγγελματίες των εξωνοσοκομειακών δομώνεμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης και μικρότερη επιβάρυνση σεόλους τους συσχετιζόμενους υποκειμενικούς και εργασιακούς παράγοντες, συγκριτικά με τουςσυναδέλφους των ενδονοσοκομειακών ψυχιατρικών τμημάτων. Οι νοσηλευτές ψυχικής υγείαςεμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα εξουθένωσης στους περισσότερους παράγοντες τουσυνδρόμου και μεγαλύτερη επιβάρυνση στις περισσότερες μεταβλητές, συγκριτικά με τουςεπαγγελματίες των άλλων ειδικοτήτων. Επίσης, εντοπίστηκαν σημαντικές συσχετίσεις τηςεξουθένωσης με τις υποκειμενικές και εργασιακές μεταβλητές της μελέτης. Ορισμένεςστρατηγικές αντιμετώπισης αγχογόνων καταστάσεων διαμεσολαβούν και επιδρούν σημαντικάστη μεταβολή των τιμών του συνδρόμου. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης μπορούννα αξιοποιηθούν για το σχεδιασμό παρεμβάσεων πρόληψης και αντιμετώπισης τηςεξουθένωσης των επαγγελματιών ψυχικής υγείας και, εν τέλει, για την εξασφάλιση τουκαλύτερου δυνατού επιπέδου παροχής υπηρεσιών στους ψυχικά πάσχοντες.