Ölçülülük ve Aşkınlık Erdemi: Affetme, Alçakgönüllülük ve Dindarlık İlişkisi
Authors: KORKMAZ Sezai 
Published: June 2020

Bu çalışmanın
amacı şemsiye erdemler olan ölçülülük ile aşkınlığın içine giren bir kısım alt erdemler
arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada pozitif psikolojinin teorik
zemini esas alınmıştır. Pozitif psikolojinin erdemler sınıflamasına göre
affetme ve alçakgönüllülük alt erdemi ölçülülük erdemine dâhil olurken
dindarlık alt erdemi ise aşkınlık erdemine girmektedir. Pozitif psikolojinin
erdemler sınıflamasında altı temel erdemin birbiriyle ilişkili olduğu
görülmektedir. Bu erdemler arasındaki ilişkilerin test edilmesi ve uygulama
alanına dökülmesi çalışmanın önemini artırmaktadır. Çalışmada değişkenler
arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla şu ölçekler kullanılmıştır; Heartland
Affetme Ölçeği, Thompson ve diğerleri tarafından geliştirilmiş, Bugay ve Demir
tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Alçakgönüllülük Ölçeği, Elliott tarafından
doktora çalışmasında geliştirilip, Sarıçam ve diğerleri tarafından Türk
kültürüne uyarlanmıştır. Dindarlık Ölçeği ise Ayten tarafından geliştirilmiştir.
Ayrıca araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu ve katılımcıları
aydınlatıcı ve bilgilendirici onam formu da çalışmada kullanılmıştır. Araştırma
modeli olarak dokümantasyon ve tarama yöntemi benimsenmiştir. Çalışmada ikiden
fazla değişken olduğundan tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli esas alınmıştır.
Araştırmaya 174 kişi katılmış olup, ölçeklerin toplam madde sayısı 44
olduğundan normallik ve örneklem seçimi şartlarını sağlamıştır. Araştırmaya
katılanların cinsiyete göre dağılımına bakıldığında 54’ü (%31) erkek, 120’si
(%69) kadındır. Örneklemin katılımcıları 17 ile 87 yaş aralığında ve çalışmanın
yaş ortalaması ise 32,34’tür. Analizler IBM SPSS paket programı ve yapısal
eşitlik modeli temelli Amos programıyla yapılmıştır. Analizde betimsel
istatistik, t-test, faktör analizi, güvenirlik analizi, Pearson korelasyonu ve
regresyon ağırlıkları kullanılmıştır. Araştırmanın t-test sonuçlarına göre
affetme, alçakgönüllülük ve dini davranış boyutunda cinsiyet grupları arasında
anlamlı düzeyde farklılaşma olmadığı görülmüştür. Dindarlık ve dini ibadet
boyutunda ise cinsiyet gruplarına göre erkekler ile kadınlar arasında
istatistiki olarak anlamlı düzeyde bir farklılaşma söz konusudur. Bu durumu
göre kadınlar erkeklere göre dindarlık ve dini ibadet boyutunda daha yüksek
puanlar almıştır. Korelayon ilişkilerine bakıldığında ise affetme ile
alçakgönüllülük, dindarlık, dini davranış boyutu ve dini ibadet boyutu arasında
istatistiki olarak anlamlı düzeyde ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Alçakgönüllülük
değişkeni ile dindarlık, dini davranış boyutu ve dini ibadet boyutu arasında
ise anlamlı düzeyde ve pozitif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon
ilişkileri bulgularına göre ise dindarlık, dini davranış ve dini ibadet boyutu,
affetme değişkenini yordamamıştır. Dindarlık, dini davranış boyutu ve dini
ibadet boyutunun alçakgönüllülük davranışını anlamlı düzeyde açıkladığı
saptanmıştır. Son olarak çalışmanın bulgularına göre dindarlık değişkeni,
affetme ile alçakgönüllülük değişkenleri arasındaki ilişki de aracı değişken
görevi görmemektedir.