UKRAYNADA SOSİAL-STRESS ŞƏRAİTİNDƏ TÖRƏNƏN HƏYƏCAN-DEPRESSİYA POZUNTULARI İLƏ ƏLAQƏLİ PSİXOSOSİAL DEZADAPTASİYA
Authors: Borysenko V.V. , Kydon P.V. , Kazakov O.A. , Shynder V.V. , Hryn K.V. , Fysun Yu.O. , Isakov R.I. , Herasymenko L.O. 
Published: August 2024

The article presents the result of psychosocial maladaptation issues arising in the social conditions and stress situation in Ukraine. Research has been conducted on 124 patients diagnosed with excitement-depression disorder (F.4.1.2) according to ICD-10. The modern stressful pace of life, high demands on the adaptive mechanisms of the psyche during the pandemic and war have caused an increase in the prevalence of anxiety and depressive disorders, accompanied by various manifestations of psychosocial maladaptation which is an independent phenomenon that can be both a predictor and a consequence of mental pathology. The results of the pathopsychological characteristics of psychosocial maladaptation in patients with anxiety and depressive disorders indicate a complex, multifactorial nature of the development of maladaptation in these patients. According to the analysis in patients of this group were the following pathopsychological factors: high personal and situational anxiety, the presence of severe anxiety disorders, moderate and severe depressive states. The situation of excessive informational stress against the background of social stress in Ukraine influenced the formation of the informational type of maladaptation. Traits of over-control and pedantry, which intensified stress, contributed to an increase in the level of reactive anxiety. The combination of personality traits and the development of frustration mechanisms contributed to a decrease in nervous and mental stability and further complicated adaptive responses to informational stress. The formation of psychosocial maladaptation is determined by a high level of personal anxiety, the presence of depression (80.1%) and anxiety disorders (97.2%), a high level of social stress and low accessibility of subjectively most important values (material security, self-confidence, interesting work).

Məqalədə Ukraynada olan sosial şərait və stress vəziyyətində insanlarda törənən həyacandepressiya pozuntularına qarşı yaranan psixososial dezadaptasiya məsələləri əks etdirilmişdir Tədqiqata XBT-10 üzrə həyacan-depresiya pozuntusu (F.4.1.2) diaqnozu qoyulmuş 124 pasiyent cəlb edilmişdir. Xəstələrdə psixososial dezadaptasiyanın xüsusiyyətləri araşdırılarkən dezadaptasiyanın inkişafının çoxamilli xarakterdə olduğu müşahidə edilmişdir. Xəstələrin bu kateqoriyasında aşağıdakı parapsixoloji amillər aşkar edilmişdir: yüksək fərdi və situativ həyacanlılıq, aşkar nəzərə çarpan həyəcanlarına pozuntularının olması, orta ağırlıqlı və ağır dərəcəli depressiv vəziyyət. Ukrayna şəraitində olan sosial stress fonunda Ukraynada yaranmış dərin informasion stress vəziyyəti dezadaptasiyanın informasion tipinin formalaşmasına əsas vermişdir. Yüksək dərəcədə nəzarət və pedantizm şəraiti stress vəziyətini gücləndirməklə, reaktiv həyəcanlanma vəziyyətinin dərinləşməsinə səbəb olur. Şəxsiyyət xüsussiyyətləri ilə, frustrasiya mexanizmlərinin birgə pozuntuları sinir-psixi müvazinətin zəifləməsinə və informasion stressə qarşı adaptasion reaksiyaların get-gedə mürəkkəbləşməsinə səbəb olur. Psixososial dezadaptasiyanın formalaşması şəxsi həyəcan hissinin yüksək səviyyəsi, depresiya vəziyyəti (80,1 %) və həyəcanlanma pozuntuları (97,2 %) ilə sosial gəginliyin yüksək səviyyəsi və subyektiv olaraq vacib hesab edilən dəyərlərin (maddi təminat, özünüifadəetmə, sabahkı günə imid və inam, maraqlı iş şəraiti) ilə müəyyənləşdirilir.

В статье освещены вопросы изучения психосоциальной дезадаптации больных c тревожно-депрессивными расстройствами в условиях социальных и стрессовых событий в Украине. В исследовании приняли участие 124 пациента с тревожно-депрессивными расстройствами. Пациентам установлен диагноз (F41.2) в соответствии с МКБ-10. Современный напряженный темп жизни, высокие требования к адаптационным механизмам психики в условиях пандемии и войны обусловили увеличение распространенности тревожно-депрессивных расстройств, сопровождающихся различными проявлениями психосоциальной дезадаптации, что является самостоятельным явлением, которое может являться как предиктором так и следствием психической патологии. Результаты патопсихологической характеристики психосоциальной дезадаптации у пациентов с тревожно-депрессивными расстройствами выявляет сложный, многофакторный характер развития дезадаптации. Анализ результатов обследования пациентов диагностируют следующие патопсихологические факторы: высокая личностная и ситуативная тревожность, наличие выраженных тревожных расстройств, среднетяжелые и тяжелые депрессивные состояния. Ситуация чрезмерного информационного стресса на фоне социального стресса в Украине повлияла также и на формирование выраженного информационного типа псыхосоциальной дезадаптации. Черты сверхконтроля и педантизма, усиливавшие стресс, способствовали повышению уровня реактивной тревожности пациентов. Сочетание личностных особенностей и развитие механизмов фрустрации способствовали снижению нервно-психической устойчивости и дальнейшему снижению адаптационных реакций на информационный стресс. По результатам исследования установлено, что формирование психосоциальной дезадаптации определяется высоким уровнем личностной тревожности, наличием депрессивных (80,1%) и тревожных расстройств (97,2%), высоким уровнем социальной напряженности и низкой доступностью субъективно важнейших ценностей (материальной обеспеченности, самореализации, уверенности в себе, наличие интересной работы).