bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
PERFORMANCE OF SPRINKLER AND DRIP IRRIGATION IN CULTIVATION OF CRYSTAL GUAVA (Psidium guajava L.) AT P.T. GGPPG 4 EAST LAMPUNG
Authors: Suprapto Suprapto , Idrus Muhammad , Darmaputra I Gde
Published: February 2025

The research was conducted at P.T. Great Giant Pineapple Plantation Group 4 (P.T. GGPPG4) Rajabasa Lama 1, Labuhan Ratu District, East Lampung Regency. One of the cultivated plant commodities is crystal guava (Psidium guajava L. cv. Kristal). In order for the crystal guava plants to grow well, the crystal guava plantations are irrigated by means of mini sprinkler irrigation on Block 408 P covering an area of ​​4.2 ha and by drip irrigation method on Block 412 N covering an area of ​​3.46 ha. The research objective was to determine the performance of mini sprinkler irrigation and the performance of drip irrigation on crystal guava production. The uniformity coefficient of drip irrigation water was only 77.20% which was considered sufficient, while for mini sprinkler irrigation it reached 88.49%, which was classified as good based on the classification of the value of the water uniformity coefficient. The condition of the soil water content before and after the application of irrigation water on crystal guava plantations by drip irrigation and mini sprinkler irrigation methods is still within the range of available soil water content so that crystal guava plants can grow and produce well. The total water use of crystal guava plants by drip irrigation method is 2,516 m3/ha, lower than the mini sprinkler irrigation method which reaches 3,260 m3/ha. Productivity of crystal guava irrigation water by drip irrigation at P.T. GGPPG4 reached 11.942 kg/m3, which was much higher than the productivity of crystal guava irrigation using mini sprinkler irrigation which was only 4.965 kg/m3.  Productivity of crystal guava water by drip irrigation at P.T. GGPPG4 is classified as very high, whereas with the mini sprinkler irrigation method it is classified as high.
СПЕЦИФИКА ПОДГОТОВКИ СПЕЦИАЛИСТОВ-МЕЖДУНАРОДНИКОВ К РАБОТЕ СО СРЕДСТВАМИ МАССОВОЙ ИНФОРМАЦИИ
Authors: Спицына С.Ю.
Published: February 2025

В статье рассматриваются особенности подготовки специалистов-международников, вызывающие необходимость вносить коррективы в образовательный процесс высших учебных заведений международного профиля. Автор утверждает, что эти особен­ности указывают на значимость обучения современного поколения специалистов-международников работе с печатными и электронными средствами массовой информации. К таким факторам относятся: процесс информатизации, информационная война, а также особенности образа мышления представителей "цифрового поколения". В статье особое внимание уделяется специфике и задачам программ и спецкурсов по работе с печатными и электронными СМИ в условиях изменяющихся реалий в обществе.

The article considers the peculiarities of training international specialists that recognize the necessity of making adjustments to the educational process of higher education institutions offering programmes in international relations. The author claims that these features point to the importance of training modern-day specialists in international relations how to work with print and electronic mass media. These factors are as follows: the process of computerization, information war, a peculiar way of thinking of digital natives. The article gives special attention to the specifics and aims of programmes and specialty courses in print and electronic media in response to changing realities in the society.
СИНЕРГЕТИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ ФОРМИРОВАНИЯ ТВОРЧЕСКОЙ АКТИВНОСТИ СТУДЕНТА В ОБУЧЕНИИ ДЕКОРАТИВНО-ПРИКЛАДНОМУ ИСКУССТВУ
Authors: САНЖЕЕВА Л.В.
Published: February 2025

Синергетика в современном педагогическом образовании обретает новые формы применения в педагогических исследованиях. Обоснование механизмов синергетического взаимодействия творческой деятельности студента с предметным миром искусства связано с проблемами активизации мыслительной и эмотивной сферы человеческого мозга. Что является необходимостью для формирования творческой активности в обучении декоративно-прикладному искусству, обусловленному профессиональными компетенциями высшего образования. Творческая деятельность студента также оказывает влияние на все виды обучения, формирующие профессиональные компетенции и развивающие качественное образование. Качество образования является приоритетным направлением в современной педагогике. В связи с этим исследование синергетических механизмов творческой деятельности студента покажет важную взаимосвязь активности и деятельности как компонентов качественного образования в процессе обучения студентов декоративно-прикладному искусству.

Synergetics in modern pedagogical education acquires new forms of application in pedagogical studies. The rationale for the mechanisms of synergetic interaction between the student's creative activity and the objective world of art is connected with the problems of activating the mental and emotional spheres of the human brain. What is the need for the formation of creative activity in teaching decorative and applied art, conditioned by the professional competences of higher education. The creative activity of the student also influences all types of education, forming professional competencies and developing quality education. The quality of education is a priority in modern pedagogy. In this regard, the study of synergistic mechanisms of the student's creative activity will show an important relationship between activity and activity as components of quality education in the process of teaching students to arts and crafts.
РАЗВИТИЕ ИНФОРМАЦИОННОЙ КУЛЬТУРЫ В ОРГАНАХ МЕСТНОГО САМОУПРАВЛЕНИЯ
Authors: ПРИБЫТКОВА Л.В.
Published: February 2025

В статье обосновывается необходимость в условиях информационного общества формирования новой профессиональной культуры управленческих кадров, включающей и такую важную составляющую, как информационная культура. Несмотря на значительный интерес к данным аспектам, недостаточно осмысленными остаются проблемное поле новой социальной реальности – деятельность органов местного самоуправления в условиях информационного общества. В связи с этим анализируется значение информационной культуры в деятельности органов местного самоуправления, выделены основные критерии оценки уровня информационной культуры в муниципальных образованиях: информационная компетенция муниципальных служащих, информационно-техническое обеспечение местного самоуправления и муници­пального управления, информационное взаимодействие между субъектами управления, информационная компетенция потребителей муниципальных услуг, информационно-правовое обеспечение деятельности органов местного самоуправления; выделены основные проблемы формирования и развития информационной культуры муниципальных служащих. В статье представлены статистические данные и результаты социологических опросов, иллюстрирующих уровень развития информационной культуры в органах местного самоуправления.

The article substantiates the need for the formation of a new professional culture of management personnel in the information society, which includes such an important component as information culture. Despite the considerable interest in these aspects, the problem field of the new social reality – the activities of local governments in the information society-remains insufficiently understood. In this regard, the importance of information culture in the activities of local governments is analyzed, the main criteria for assessing the level of information culture in municipalities are identified: information competence of municipal employees, information and technical support of local government and municipal administration, information interaction between the subjects of management, information competence of consumers of municipal services, information and legal support for the activities of local governments; the basic problems of formation and development of information culture of municipal employees are allocated. The article presents statistical data and the results of sociological surveys illustrating the level of development of information culture in local governments.
ПСИХИЧЕСКАЯ САМОРЕГУЛЯЦИИ КАК ЭЛЕМЕНТ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ НАДЕЖНОСТИ СПЕЦИАЛИСТОВ СИЛОВЫХ СТРУКТУР
Authors: ФЕДОТОВ А.Ю.
Published: February 2025

В статье рассмотрены некоторые аспекты изучения психической саморегуляции как важнейшего фактора профессиональной надежности специалистов силовых структур. Проанализированы психологические причины снижения надежности в ситуациях профессиональной деятельности как следствие существования закономерных противоречий между внешними и внутренними компонентами деятельности. Показана возможность преодоления существующих «барьеров» достижения профессиональной надежности различной детерминации на основе развития индивидуального стиля психической саморегуляции и его реализации в ситуациях профессиональной деятельности военнослужащих. Обозначены профессиональные возможности, которые появляются у специалиста благодаря развитой способности к психической саморегуляции.

The article deals with some aspects of the study of mental self-regulation as the most important factor of professional reliability of specialists of power structures. The psychological reasons of decrease of reliability in situations of professional activity as a consequence of existence of natural contradictions between external and internal components of activity are analyzed. The possibility of overcoming the existing "barriers" to achieve professional reliability of various determinations on the basis of the development of individual style of mental self-regulation and its implementation in situations of professional activity of military personnel is shown. The professional opportunities which appear at the expert thanks to the developed ability to mental self-regulation are designated.
ФАГОТ В СОВРЕМЕННОЙ ЭСТРАДНО-ДЖАЗОВОЙ МУЗЫКЕ: ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ИСПОЛНИТЕЛЬСКОЙ ПРАКТИКЕ И ОСОБЕННОСТИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКИ
Authors: ПРОЦЕНКО В.О.
Published: February 2025

В статье характеризуется одна из наименее освещенных в научной литературе сфер исполнительства на фаготе – эстрадно-джазовое музицирование. Автор рассматривает творчество ведущих представителей джазового исполнительского искусства на инструменте, определяет основные тенденции в этой сфере современной концертной практике, исследует теоретико-методологические основы обучения данному виду музицирования на инструменте. В заключении статьи рассматривается вопрос об открытии классов эстрадно-джазового исполнительства на фаготе. Автор приходит к выводу, что в случае обучения искусству джазового исполнительства в его «чистом» виде, подобная мера в фаготовой педагогике не нужна, поскольку востребованность таких исполнителей носит ограниченный характер. Автор полагает, что современных средств самостоятельной профессиональной подготовки вполне достаточно для того, чтобы фаготист, имеющий предрасположенность к джазовому исполнительству самостоятельно достиг в нем вершин мастерства. Однако, учитывая стилевые тенденции в современном сольном, ансамблевом и оркестровом академическом исполнительстве на фаготе, автор считает очень важным обучение в классах фагота некоторым элементам эстрадно-джазового искусства, таким как, например, типичные «эстрадные» штрихи, основы искусства свинга и т.д.

The article characterizes one of the least illuminated in the scientific literature spheres of performing on the bassoon – pop-jazz music. The author examines the work of the leading representatives of jazz performing art on the instrument, determines the main trends in this area of modern concert practice, explores the theoretical and methodological foundations of teaching this type of music playing on the instrument. In conclusion, the article deals with the question of opening classes of pop-jazz performance on the bassoon. The author comes to the conclusion that in the case of teaching the art of jazz performance in its "pure" form, such a measure in the bassoon pedagogy is not necessary, since the demand for such performers is limited. The author believes that modern means of self-training is enough for a bassist who has a predisposition to jazz performance independently reached the heights of skill in it. However, taking into account the style trends in modern solo, ensemble and orchestra academic performance on the bassoon, the author considers it very important to teach some elements of pop-jazz art in the bassoon classes, such as, for example, typical "pop" strokes, the basics of swing art, etc.
К ВОПРОСУ АДАПТАЦИИ ДЕТЕЙ В ЗАМЕЩАЮЩЕЙ СЕМЬЕ: ЛОКАЛЬНЫЙ АСПЕКТ
Authors: ЛЕГКОНОГИХ А.Н.
Published: February 2025

Развитие современного общества, интенсификация технических, технологических и инновационных процессов, тем не менее, не приводят к улучшению ситуации или нивелированию проблемы детского сиротства и внедрению детей в приемные (замещающие) семьи. Возможно, это связано с несовершенством российской системы контроля и поддержки «деятельности» замещающих семей, а также частичным непониманием приемными родителями своих социальных функций в этом контексте. Целью статьи ставится анализ факторов, влияющих на преимущества введения ребенка в замещающую семью, и адаптацию в новой семье с его эмоциональным и психологическим восприятием формируемой ситуации. Задачи определены исследованием локального аспекта адаптации детей в замещающей семье посредством проведения мониторинга потенциальных семей, планирующих усыновление детей-сирот. Научная новизна заключается не в обобщении критериев адаптации ребенка к новой семье и, как следствие, адаптации самой семьи, а в локализации данного аспекта с учетом специфики отдельного региона, его ментальности, культуры и других социальных и сегментационных характеристик, влияющих на решение данного вопроса. В связи с этим необходимо выявить потенциал отдельно взятого региона для реализации социальной политики по адаптации детей в замещающей семье.

Modern society development and intensification of technical, technological, and innovation processes still do not help improve the situation of or neutralize the issue of children’s orphanage and children’s adoption by foster (substituting) families. Perhaps, it relates to imperfection of Russian system of control and support of substituting families’ ‘activities’ and foster parents’ partial misunderstanding of their social functions in this context. The aim of the article is analysis of factors influencing the advantages of a child’s introduction to a substituting family and his or her adaptation in the new family with his or her emotional and psychological perception of the established situation. The tasks are determined by studying a local issue of children’s adaptation in substituting families by monitoring potential families planning to adopt orphans. Research novelty lies in localization of the issue of child adaptation to a new family and, consequently, adaptation of the family itself considering specific features of each region, its mentality, culture, and other social and egmentation features influencing the solution of this issue rather than in generalization of criteria of this issue. Therefore, it is necessary to identify potential of each separate region for implementation of social policy of children adaptation in substituting families.
КУНСТКАМЕРЫ И ИХ ВЛИЯНИЕ НА ОФОРМЛЕНИЕ ЗАПАДНОЕВРОПЕЙСКОГО ФАРФОРА ПЕРВОЙ ПОЛОВИНЫ XVIII ВЕКА
Authors: Карякина Т.Д.
Published: February 2025

Статья посвящена влиянию придворных кунсткамер, а также дворцовых орнитонов и оранжерей на оформление западноевропейского фарфора XVIII века. Глубокий интерес к объектам природы, как привычным европейскому взгляду, так и экзотическим, оказал существенное воздействие как на выбор мотивов, которые использовались при изготовлении декоративных предметов, так и на их осмысление, которое из символико-аллегорического превращается в едва ли не документально-научное. В этом контексте автор анализирует разнообразный художественный материал, делая особый акцент на произведениях фарфора крупнейших европейских мануфактур: Мейсена, Вены, Доччи.

The article is devoted to the influence of court kunstkameras, as well as palace ornithons and greenhouses on the design of 18th century West European porcelain. Major interest in objects of nature, both familiar and the exotic European look, had a significant influence the choices of motives that were used in the manufacture of decorative objects and on their interpretation, which from symbolic-allegorical turns into almost document-scientific. In this context, the author analyzes a variety of artistic material, placing particular emphasis on the porcelain works of the largest European manufactories: Meissen, Vienna, Doccia.
СОВЕТСКАЯ УПРАВЛЕНЧЕСКАЯ МЫСЛЬ (1917-1939)
Authors: Лившин А.Я.
Published: February 2025

В статье рассматриваются особенности эволюции советской управленческой мысли со времени прихода большевиков к власти и до начала Второй мировой войны. Целью работы является выявление тех элементов управленческой мысли, которые, родившись в условиях политического и идеологического господства большевизма, имели и продолжают иметь универсальный и актуальный характер. Жесткий идеологический диктат фактически препятствовал формированию отечественной науки государственного управления, полностью лишив ее возможности сколько-нибудь самостоятельного высказывания. Несколько иначе обстояло дело в области теории управления экономикой - в 1920-е годы, в условиях относительной свободы научных дискуссий периода нэпа, увлечение руководства страны некоторыми западными управленческими концепциями (в первую очередь, тейлоризмом), нерешенности в теоретическом и практическом плане вопроса о соотношении плана и рынка, наблюдался взлет советской управленческой мысли. В противоположность этому, в 1930-е и 1940-е годы можно говорить об очевидном концептуальном застое. В отличие от предыдущего периода, исследования стали носить узкий, сугубо отраслевой характер. Однако, управленческая мысль, вынужденно разбивавшаяся «по отраслям», в ряде случаев и на ряде направлений добивалась серьезных достижений, а некоторые идеи, толчком к появлению которых послужил анализ процессов функционирования «командной» экономики, стали со временем новым словом в мировой науке.

The article covers features of evolution of Soviet managerial thought since Bolsheviks came to power until the beginning of the Second World War. The aim of the work is to identify those elements of managerial thought that, born under the conditions of political and ideological domination of Bolshevism, have had and continue to have universal and relevant nature. Hard ideological dictate actually impeded the developing of the national science of public administration while completely depriving it of the possibility of any autonomous statement. This was certainly not the case in the economic management theory – in the 1920s, in conditions of relative freedom of scientific discussions in the years of the NEP, when the country's leadership was fascinated by some Western management concepts (primarily Taylorism) and theoretical and practical aspects of the relationship between the plan and the market were not solved the rise of Soviet managerial thought has been observed. Conversely, the 1930s and 1940s have indicated an obvious conceptual stagnation. Unlike past period, the research seemed to have narrow, exclusively industrial character. However, managerial thought, forcedly broken “by industry”, in some cases and in a number of areas, achieved significant advances and some ideas, which were due to the analysis of the “command” economy processes, became with time a new word in world science.
К ВОПРОСУ О КОНЦЕПЦИИ СОЗДАНИЯ ЕДИНОЙ ВОСПИТАТЕЛЬНОЙ СИСТЕМЫ В ШКОЛАХ ПОДМОСКОВЬЯ
Authors: Мазуров А.Б. , Коптюбенко С.А. , Вяликова Г.С. , Яковлева Т.В. , Леонова А.В. , Губанова Н.Ф.
Published: February 2025

В статье изложена концепция авторского коллектива по использованию воспитательного потенциала образовательных организаций Московской области с учетом имеющихся проблем и способов их преодоления. Подчеркивается, что создание эффективной системы воспитательной работы предполагает четкое определение организационных и психолого-педагогических условий, грамотных методологических подходов и выбора оптимальных форм работы.

The article presents the concept of the author's team on the use of pedagogic capacity of educational organizations of the Moscow region, taking into account the existing problems and ways to overcome them. It is emphasized that the creation of an effective system of educational work involves a distinct determination of organizational, psychological and pedagogical conditions, proper methodological approaches and the choice of optimal forms of work.
ФЕНОМЕН ИНТЕГРАЛЬНОГО СОДЕРЖАНИЯ ПЕСЕННОГО ФОЛЬКЛОРА
Authors: Кривенко Ж.Д.
Published: February 2025

Статья посвящена фундаментальным вопросам содержания русского песенного фольклора. Опираясь на идеи В.Н. Холоповой, А.И. Щербаковой, И.А. Корсаковой, А.Г. Алябьевой, автор рассматривает содержание как универсальную составляющую человеческого сознания, проявляющуюся, в частности, посредством народной песни в целом, рождающейся как выражение народного мировоззрения, неотделимого от специфики традиционной крестьянской жизни в единстве с природой и на основе ее законов. Вся народная жизнь трактуется как единый обряд, продолжающий космические процессы, переплетающиеся с внутренней психологической жизнью, позволяющий человеку осознавать себя частью мироздания и жить в единстве со всем сущим, что ведет, естественно, к одухотворению природы и космоса. Этим определяется феномен интегрального музыкально-ритуального содержания песенного фольклора, претворяющийся во многом посредством народного тембра. В работе выявлен образ латентно присутствующего в народном сознании дуэта божественного и человеческого начал, что линейно отражено в структуре соотношения запева и ансамблевого подхвата, и высказывается убеждение, что данные свойства народной мышления необходимо учитывать также в процессе воспитания и подготовки профессиональных исполнителей народных песен.

The article is deals with the fundamental questions of the content of Russian song folklore. Based on the ideas of V.N. Kholopova, A.I. Shcherbakova, I.A. Korsakova, A.G. Alyabyeva, the author considers the content as a universal component of human consciousness, manifested, in particular, by means of a folk song as a whole, born as an expression of a popular worldview, inseparable from the specifics of traditional peasant life in unity with nature and on the basis of its laws. All national life is treated as a single ritual, continuing cosmic processes intertwined with the inner psychological life, allowing a person to realize himself as part of the universe and live in unity with all that leads, naturally, to the spiritualization of nature and the cosmos. This determines the phenomenon of the integral musical and ritual content of song folklore, which is largely implemented through the folk timbre. The work revealed an image of a duet of the divine and human beginnings that is latently present in the public consciousness, which is linearly reflected in the structure of the relationship of the refrain and ensemble sequel, and it is believed that these properties of folk thinking must also be taken into account in the process of educating and preparing professional performers of folk song.
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ ПРАКТИКИ ОБЕСПЕЧЕНИЯ КАЧЕСТВА ОБЩЕГО ОБРАЗОВАНИЯ В СТРАНАХ ЕВРОПЫ
Authors: Фасоля А.А.
Published: February 2025

В статье представлен обзор образовательных практик обеспечения качества образования в крупных европейских странах, системы образования которых являются общепризнанными и наиболее востребованными с точки зрения предоставления качественных образовательных услуг. Данное исследование представляется актуальным в условиях реализации в Российской Федерации, начиная с 2019 г., национальных проектов «Образование», «Наука», направленных, в числе других проектов, на обеспечение прорывного технологического и научно-технологического развития России.

The article presents an overview of the educational practices of ensuring the quality of education in large European countries, whose educational systems are generally recognized and most demanded in terms of providing quality educational services. This study appears relevant in the context of implementation in the Russian Federation, starting from 2019, the national projects “Education”, “Science”, aimed, among other projects, at ensuring breakthrough technological and scientific-technological development of Russia.
ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ СИСТЕМЫ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ЗАМЕЩАЮЩЕЙ СЕМЕЙНОЙ ЗАБОТЫ
Authors: Плахута О.Г.
Published: February 2025

В статье проведен краткий анализ представлений о модели профессиональной деятельности субъекта труда. На основе данных представлений разработана психологическая модель системы профессиональной замещающей семейной заботы, ядром которой является специалист по вопросам замещающей семейной заботы. Отмечается, что в настоящее время в системе жизнеустройства детей-сирот назрела острая практическая необходимость создания новой профессии с рабочим названием «специалист по вопросам замещающей семейной заботы». Подчеркивается необходимость подготовки таких специалистов в системе высшего профессионального образования. Особое внимание уделяется профессиологическому подходу, так как проблемы замещающей семейной заботы в рамках данного подхода рассматриваются впервые.

The article presents a brief analysis of ideas about the model of professional activity of the subject of labor. On the basis of these representations the psychological model of system of professional substituting family care which core is the specialist in questions of substituting family care is developed. It is noted that at present in the system of life of orphans there is an urgent practical need to create a new profession with the working title "specialist on issues of substitute family care". The necessity of training such specialists in the system of higher professional education is emphasized. Special attention is paid to the fact that this problem is considered for the first time within the framework of the professional approach.
АДАПТАЦИЯ ЛИЧНОСТИ КАК СПОСОБНОСТЬ
Authors: Лукашенко Д.В.
Published: February 2025

Адаптация является процессом, с которым личность сталкивается в повседневной жизни и деятельности. Основой адаптации личности в социальной среде является адаптивный потенциал. Представлен основной подход к адаптации личности как к сложному феномену, связанному с приспособлением, приноравливанием к параметрам среды, в которой взаимодействует личность. В статье рассматривается основное содержание адаптации личности в социальной среде через адаптивные модели и адаптивные стратегии. Адаптация рассмотрена как способность личности пластично применять адаптивные стратегии, за счет имеющихся адаптивных моделей. Обосновываются составляющие процесса адаптации через способность личности к адаптации в различных условиях с различными параметрами предъявляемые социальной среды при взаимодействии с ней. Отдельно анализируется адаптация через приобретение личностью ролей в процессе социального взаимодействия. Личность рассматривается как целостная система, которая достигает состояние равновесия при адаптации результатом которого является адаптированность.

Adaptation is a process that a person encounters in daily life and activities. The basis of the adaptation of the individual in the social environment is the adaptive potential. The basic approach to the adaptation of a person as a complex phenomenon connected with adaptation, adjustment to the parameters of the environment in which the person interacts is presented. The article discusses the main content of the adaptation of the individual in the social environment through adaptive models and adaptive strategies. Adaptation is considered as the ability of an individual to apply adaptive strategies plastically, at the expense of existing adaptive models. Substantiates the components of the process of adaptation through the ability of the individual to adapt in different conditions with different parameters shown by the social environment when interacting with it. Adaptation is analyzed separately through the acquisition by the individual of roles in the process of social interaction. Personality is considered as a complete system, which reaches a state of equilibrium during adaptation, the result of which is adaptation.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ РОБОТА NAO В КОРРЕКЦИИ РЕБЕНКА С АУТИЗМОМ
Authors: Литвинова Г.В. , Рязанцев А.Е.
Published: February 2025

Обозначена проблема исследования, направленная на поиск оптимальных путей воспитания, обучения детей с расстройствами аутистического спектра. Дается общий анализ методов коррекции. Представлен опыт использования человекоподобного робота-андроида в системе психологической помощи детям, имеющим расстройства аутистического спектра, направленный на активизацию интереса к познанию мира. Приводятся результаты ЭЭГ исследования головного мозга у ребенка с аутизмом.

The problem of research is indicated, aimed at finding the best ways of educating and educating children with autism spectrum disorders. A general analysis of correction methods is given. The experience of using a humanoid android robot in the system of psychological assistance to children with autism spectrum disorders, aimed at increasing interest in the knowledge of the world, is presented. The results of EEG studies of the brain in a child with autism are presented.
Au bout du tunnel. Vers un protocole d’analyse sémiotique des controverses écologiques : le cas du projet Lyon-Turin en France
Authors: Tassinari Carlo Andrea
Published: February 2025

L’article présente les premiers résultats d’un projet de recherche qui, à partir de l’hypothèse de l’Anthropocène, propose d’analyser les conflits écologiques comme des conflits interprétatifs régulés par des opérations de praxis énonciatives. Après avoir précisé l’intérêt de l’étude des controverses pour une sémiotique de la culture et avoir soutenu la pertinence d’une théorie étendue de l’énonciation pour les aborder, l’article analyse les matériaux issus d’enquêtes de terrain et d’archives sur le projet de nouvelle ligne ferroviaire entre Lyon et Turin, dans l’objectif de repenser les dynamiques des conflits environnementaux comme une chaîne d’actes sémiotiques.
Сравнение подходов к динамической адаптации расчетной сетки на распределенной вычислительной системе
Authors: Григорьев С.К. , Бай А.А.
Published: February 2025

В статье обсуждаются блочный и листовой подходы к динамической адаптации регулярных сеток. Целью работы является сравнение эффективности подходов при решении задач на распределенной вычислительной системе. Приведены описания подходов и особенностей реализации разностных схем с их помощью. Произведено сравнение эффективности подходов по быстродействию и количеству сеточных элементов при выполнении трехмерных расчетов развития неустойчивости типа Рэлея–Тейлора. При моделировании применена схема предиктор-корректор с использованием линейной интерполяции и метода HLL (схема годуновского типа). Адаптация сетки выполнялась в области перемешивания веществ. Проведены расчеты, результаты которых соответствуют априорным оценкам эффективности подходов.

The article discusses block-based and tree-based approaches to adaptive mesh refinement on regular meshes. Our goal is to compare the efficiency of approaches in solving problems on a distributed computational system. Descriptions of the approaches and features of the implementation of difference schemes using them are given. A comparison of the efficiency of the approaches in terms of speed and number of mesh elements when performing three-dimensional calculations of the development of Rayleigh–Taylor instability is made. The modeling used a predictor-corrector scheme, a Godunov-type scheme using linear interpolation, and the HLL method. Grid adaptation is applied in the area of mixing of substances. Experiments compliance of a priori estimates of the effectiveness of the approaches obtained as a result of the experiments.
Управление человеческими ресурсами как инструмент повышения конкурентоспособности АО «НАК «Казатомпром» ТОО «Каратау»: современные подходы и стратегии
Authors: Сулейменов О.Л. , Кадыров С.С. , Пыльной Р.В.
Published: February 2025

Исследование посвящено современным подходам управления человеческими ресурсами (HRM) как инструменту повышения конкурентоспособности предприятий. В работе рассматриваются ключевые элементы HRM и современные стратегии, включая компетентностный, инновационный, гибкий подходы, а также подход, ориентированный на благополучие сотрудников и HR как стратегического партнера. Анализируется, как эти подходы способствуют достижению бизнес-целей, повышению производительности, удовлетворенности сотрудников и устойчивости организаций. Примером служит ТОО «Каратау», где внедрение компетентностного и инновационного подходов в кадровую политику помогает компании адаптироваться к изменениям на рынке. Рекомендуется интеграция подхода «HR как стратегический партнер» для повышения конкурентоспособности, что включает участие HR в стратегическом планировании, разработку программ развития сотрудников, увеличение стратегической гибкости, снижение рисков и создание культуры постоянного улучшения.
СПОРТПЕН ШҰҒЫЛДАНАТЫН ЖӘНЕ СПОРТПЕН АЙНАЛЫСПАЙТЫН ОҚУШЫЛАРДЫҢ АҚЫЛ ОЙ МЕН ДЕНЕ ҚАБІЛЕТТЕРІН АРТТЫРУДЫ ГИГИЕНАЛЫҚ БАҒАЛАУ НЕГІЗДЕРІ
Authors: Туйебахов М.Д. , Кусайынова Э.И. , Текманова А.К. , Нұрбақыт А.Н. , Аликеева Г.М. , Бегимбетова Г.А. , Ержанова А.Е.
Published: February 2025

Кіріспе. Оқу-тәрбие үрдісінің қазіргі жағдайлары оқушылардың психикалық және физикалық көрсеткіштеріне жоғары талаптар қояды. Оқу жүктемесін күшейту және цифрлық технологияларды кеңінен қолдану жағдайында денсаулықты нығайту, когнитивтік функцияларды және дене шынықтыруды жақсарту мәселелерінің маңыздылығы артып келеді. Бұл мақсаттарға жетудің ең қолжетімді және тиімді әдістерінің бірі — жүйелі дене белсенділігі. Жаттығу тек физикалық денсаулыққа ғана емес, сонымен қатар танымдық қабілеттерге, соның ішінде зейін, есте сақтау және ойлау жылдамдығына оң әсер етеді. Сонымен қатар, жеткіліксіз физикалық белсенділік және физикалық белсенділік созылмалы аурулардың дамуының, оқушылардың үлгерімінің төмендеуі мен өмір сүру сапасының нашарлауының қауіп факторларына айналады. Дегенмен, мектеп оқушыларының психикалық және дене қабілеттеріне тұрақты спорт түрлерінің әсерін сандық бағалауға қатысты мәселелер әлі де жеткілікті зерттелмеген. Зерттеудің мақсаты – спортпен шұғылданатын және айналыспайтын мектеп оқушыларының физикалық және психикалық дамуына әлеуметтік-гигиеналық факторлардың әсерін зерттеу. Зерттеу әдістері. Зерттеу білім беру ұйымдарында 14-18 жас аралығындағы оқушылардың қатысуымен өткізілді. Іріктеме екі топты қамтыды: тұрақты спортпен айналысатын оқушылардың (негізгі топ) және отырықшы өмір сүру салтын ұстанатын оқушылар (бақылау тобы). Қатысушылардың жалпы саны 200 адам, топтар арасында біркелкі бөлінген. Сауалнамалар, физикалық қабілеттерді тексеру және өмір салтын бағалау сияқты гигиеналық зерттеу әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижелері бойынша оқушылар арасындағы бақылау тобында айқын көрінетін ұйқының және ашық ауада болудың жетіспеушілігін байқалды. Физикалық белсенділік пен денсаулықтың ең жақсы көрсеткіштері, физикалық өнімділік арасындағы тікелей байланыс атап өтілді. Қорытынды. Дене белсенділігі оқушылардың физикалық және танымдық дамуына оң әсер ететіндігіне куә болдық. Ұйқының және қозғалыс белсенділігінің жетіспеушілігі оқушылардың денсаулық жағдайын төмендететін негізгі факторлар болып табылады.
АССОЦИАЦИЯ ФУНКЦИОНАЛЬНОГО СТАТУСА МИОКАРДА И РЕМОДЕЛИРОВАНИЯ ОРГАНОВ ДЫХАНИЯ ПРИ ХРОНИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ ЛЁГКИХ (обзорная статья)
Authors: Ибраева Л.К. , Аубакирова М.К. , Алина А.Р. , Бачева И.В. , Базарова Н.К. , Канеев И.Э. , Тажиханова С.С.
Published: February 2025

Введение: Хроническая обструктивная болезнь лёгких и интерстициальные заболевания лёгких — это тяжелые многофакторные заболевания, которые наносят значительный ущерб для системы здравоохранения ввиду того, что они являются причиной инвалидизации и летального исхода пациентов за счет лёгочно-сердечной недостаточности. В настоящее время имеется много противоречивых данных о поражении сердца при хронических заболеваниях лёгких. В связи с этим является актуальным изучение ассоциации ремоделирования органов дыхания и миокарда при хронических заболеваниях лёгких. Цель исследования: анализ данных международной медицинской литературы о патогенетических механизмах ремоделирования органов дыхания при хронических заболеваниях лёгких и их ассоциаций с функциональным статусом миокарда. Материалы и методы: проводился анализ полнотекстовых обзоров с 2018 по 2023 год по теме исследования, источников, индексируемых в базах данных электронной библиотеки Google Академия, Pubmed, Web of Science. Было найдено 51 публикация, после прочтения аннотаций было отобрано 34 публикации. В обзор включались статьи на английском языке. Для поиска ключевых слов использовался словарь Medical Subject Headings (MeSH) таких как: лёгочная гипертензия, ремоделирование дыхательных путей, идиопатический лёгочный фиброз, хроническая обструктивная болезнь лёгких. Результаты и обсуждения: В данном обзоре литературы представлена актуальная информация о патогенетических механизмах изменений структуры лёгочной ткани и развитии лёгочной гипертензии при хронических заболеваниях лёгких. Рассмотрена роль гипоксической лёгочной вазоконстрикции в формировании ремоделирования стенки лёгочных сосудов. Проведен систематический анализ литературы о диагностических методах раннего выявления лёгочной гипертензии у пациентов с хроническими заболеваниями лёгких. В результате чего определено, что на ранних этапах формирования лёгочной гипертензии, только лишь катетеризация правых отделов сердца способна выявить увеличение давления в лёгочной артерии. В то время как остальные визуализирующие методы диагностики такие как электрокардиограмма, эхокардиография, компьютерная томография способны определить лёгочную гипертензию на поздних этапах формирования, когда компенсаторные механизмы правых отделов сердца не способны справиться с возросшим давлением в лёгочной артерии для осуществления сократительной функции миокарда, что приводит к формированию гипертрофии правых отделов сердца, правожелудочковой недостаточности.
МЕДИЦИНАЛЫҚ ҰЙЫМДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІН ЫНТАЛАНДЫРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЖҰМЫС НӘТИЖЕЛЕРІНЕ ӘСЕРІ (ӘДЕБИ ШОЛУ)
Authors: Нарымбаева Н.Н. , Жұмағұл Г.Қ. , Шакенова А.Б. , Мәдиярқызы Н. , Жумадуллаева А.Н. , Назарова Л.З. , Рахметова В.С.
Published: February 2025

Кіріспе. Медициналық көмектің сапасы медицина қызметкерлерінің біліктілігі мен қызығушылығына тікелей байланысты, бұл мотивациялық факторларды зерттеуді ерекше өзекті етеді. Эмпирикалық зерттеулерге шолу мотивация мен медициналық қызмет көрсету сапасының, сондай-ақ пациенттердің қанағаттануының арасындағы байланысты көрсетеді. Зерттеудің мақсаты. Медицина ұйымдары қызметкерлерінің мотивациясы және оның жұмысқа әсерін әлемдік және отандық зерттеулерді талдау арқылы анықтап, тиімді ынталандыру жүйесін құруға ықпал ететін ұсыныстар әзірлеу. Материалдар мен әдістер. Scopus, Web of Science, PubMed, Google Scholar, Е-library ғылыми дерекқорларынан әлем бойынша медицина қызметкерлерін жұмысқа ынталандыру мен мотивациялық факторлар туралы отандық және шетелдік авторлардың мақалаларына шолу жасалды. Әдеби шолуға енгізілген басылымдар орыс және ағылшын тілдеріндегі толық мәтінді мақалаларды қамтыды. Нәтижелері. Медицина қызметкерлерінің мотивациясы әр елде түрлі мақсатта зерттелген. Көптеген жарияланымдар медицина қызметкерлерінің ынталандыруларын қаржылық және қаржылық емес түрлерге бөледі. Денсаулық сақтау жүйесінің тиімділігі үшін қызметкерлердің жұмысқа қанағаттануын және ынталандыру әдістерінің маңыздылығын дұрыс түсінудің рөлі зор. Қорытынды. Мақаланың соңында медициналық мекемелердің басшыларына жұмыс процестерін жақсартуға және көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға бағытталған тиімді ынталандыру стратегияларын әзірлеу және енгізу бойынша ұсыныстар берілген.
УЧAСКЕЛІК МЕДБИКЕЛЕРІНІҢ ЖҰМЫС УAҚЫТЫНЫҢ ШЫҒЫНДAРЫ
Authors: Нурланқызы С. , Сейдуанова Л. , Құмар А. , Абикулова А. , Ахметжан А.
Published: February 2025

Кіріспе: Медицинaлық қызметкердің aмбулaтoриялық жaғдaйдa жұмыс уaқытын ұтымды бөлу және пaйдaлaну – еңбек нәтижелерін, көрсетілген медицинaлық қызметтің қoлжетімділігі мен тиісті сaпaсын қaмтaмaсыз етудегі бaсты мaңызғa ие. Oсы aрқылы медицинaлық ұйымдaрдaғы еңбек өнімділігін aрттыруғa, қызмет нәтижелілігін жaқсaртуғa және oртa медицинaлық персoнaлдың өз лaуaзымдық міндеттерін тиімді aтқaруынa мүмкіндік беруге бoлaды. Зерттеудiң мaқсaты: Тaрaз қaлaсындaғы емхaнaның мейірбике қызметкерлерінің жұмыс уaқытын бөлуді зерттеу Зерттеу әдiстерi: Зерттеу бaрысындa Тaрaз қaлaсындaғы емхaнaның 67 медбикесінің жұмыс күнінің құрылымы 10 күн ішінде aрaлaс бaқылaу әдісімен зерттелді. Жұмыстың негізгі элементтері мен өзін-өзі бaқылaу әдісі көрсетілген aлдын-aлa жaсaлғaн нысaндa жұмыс күнін суретке түсірудің сaндық әдісі қoлдaнылды. Жұмыс күні бoйы медбикелердің бaрлық уaқыт шығындaры тіркелді. Бір жұмыс күніндегі уaқыттың oртaшa сaны және жұмыстың әртүрлі элементтерінің үлес сaлмaғы есептелді. Зерттеу нәтижелері: Учaскелік мейірбикелердің жұмыс күнінің oртaшa ұзaқтығы 9 сaғaтты құрaйтынын aнықтaды. Хрoнoметрaждық зерттеу нәтижелері бoйыншa дәрігермен кaбинетте жұмыс істейтін учaскелік медбикенің жұмыс уaқытының ең көп үлесін құжaттaмaмен жұмыс істеуге (43%), негізгі қызметке (27%), жеке қaжетті уaқытқa (14%), көмекші қызметке (7%,) қызметтік әңгімелесуге (5%) және өзге де жұмыстaрғa (4%) жұмсaйтыны көрсетілді. Қoрытынды: Учaскелік медбикенің aмбулaтoриялық қaбылдaудa жұмыс уaқытын бөлуді тaлдaу нәтижелері құжaттaмaмен oрындaлaтын жұмыстың үлкен көлеміне бaйлaнысты пaциентпен oртaшa бaйлaныстa бoлу уaқытын ұтымсыз пaйдaлaнғaнын көрсетеді.Тиімсіз жұмыс негізгі екі aспектімен бaйлaнысты: медицинaлық персoнaлдың aуыр жүктемесі және құжaттaрдың есепке aлу-есеп беру сaнының ұлғaюынa бaйлaнысты пaциентпен жұмыс істеу уaқытының қысқaруы. Медицинaлық персoнaл қызметінің тиімділігі еңбекті ұтымсыз ұйымдaстыруғa бaйлaнысты төмендейді, бұл жұмыс уaқытының жoғaлуынa және медицинa қызметкерлері қызметінің нәтижелілігінің төмендеуіне әкеледі.
ӘМБЕБАП ПРОГРЕССИВТІ ПАТРОНАЖ МОДЕЛІ: ЖҮКТІ ӘЙЕЛДЕР ПАТРОНАЖЫ ЖӘНЕ МЕЙІРГЕРЛЕРДІҢ РӨЛІ (ӘДЕБИ ШОЛУ)
Authors: Қуанай А.М. , Ермуханова Л.С. , Шаштыгарина Д.М. , Таушанова М.К. , Артыкбаева М.A. , Куспангалиева Г.С. , Журабекова Д.С.
Published: February 2025

Кіріспе. Мақаланың шолуында әлемнің кейбір елдерінде және Қазақстанда патронаждық мейіргерлердің жұмысы талданады, сондай-ақ жүкті әйелдердің әмбебап прогрессивті патронажының моделі бойынша оны іске асырудағы мейіргер рөліне баса назар аудара отырып, әдістемелік нұсқаулықтар мен бұйрықтар қаралады. Бұл әдістемелік нұсқаулық патронаждық мейіргерлер үшін практикалық ұсынымдар мен іс-қимыл алгоритмдерін білдіреді. Әдістемелік нұсқаулық патронаждың негізгі кезеңдерін сипаттайды, жүкті әйелдердің әртүрлі санаттарымен әр кезеңде мейіргерлердің міндеттерін егжей-тегжейлі ашады. Шолудың мақсаты. Жүкті әйелдердің әмбебап прогрессивті патронаж моделін және оны іске асыруда мейіргерлердің рөлі мен функцияларын талдау. Материалдар мен әдістер. Іздеу стратегиялары әртүрлі дерекқорларда электрондық іздеумен әзірленді және Pubmed, Medline, Google Scholar дерекқорлары пайдаланылды. Іздеуде келесі кілт сөздер: мейіргер ісі, патронаж, жүкті әйелдер патронажы, күтім жасау, патронаждық мейіргер қолданылды. Іздеуді кеңейту үшін іздеу сөздері және сөз тіркестері логикалық операторлардың көмегімен біріктірілді. Нәтижелер. Әмбебап-прогрессивті патронаж моделінің ерекшеліктері, Қазақстандағы жүкті әйелдерге арналған патронаждық қызметтің жүйесі, және патронаждық сапарларды жоспарлау тәртібі қарастырылған. Атап айтқанда, әмбебап тәсіл бойынша барлық жүкті әйелдерге міндетті жоспарлы сапарлар жасалса, прогрессивті тәсіл бойынша қауіп тобындағы әйелдерге жеке жоспар бойынша қосымша патронаждар жүргізіледі. Қазақстанда жүктілік кезіндегі патронаж 12-ші және 32-ші апталарда жүзеге асырылады, ал патронаж қызметі әмбебап және прогрессивті пакеттерге бөлінеді. Патронаждық сапарларды жоспарлауда учаскелік халық санағы мен жүкті әйелдер тіркелімі негізге алынады, ал мейіргерлер сапар алдында нұсқау алып, апта соңында есеп береді. Қорытынды. Қорытындылай келе, ұсынылған шолу жүктілік пен босануды тиімді жүргізуде мейіргердің маңызды рөлін растайды. Халықаралық және қазақстандық тәжірибе, әдістемелік нұсқаулар мен алгоритмдер мейіргерлік істі дамытуға ықпал етеді. Патронаждың әр кезеңінде мейіргер функцияларын жүйелеу медициналық көмек сапасын арттырады.
ASSESSMENT OF PUBLIC AWARENESS OF RISK FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF CHRONIC RENAL FAILURE
Authors: Burkutov Y. , Nurbakyt A.N. , Makhanbetkulova D.N. , Moiynbayeva Sh.M.
Published: February 2025

Background. Chronic renal disease is a significant problem for the healthcare systems of many countries, as its treatment requires significant economic costs. This problem is especially relevant since chronic renal failure is often diagnosed at late stages, when kidney dysfunction is already irreversible. One of the key measures to prevent chronic renal disease is raising public awareness of early symptoms and risk factors, which contributes to timely seeking of medical care. However, studies show that most people are insufficiently aware of risk factors such as smoking, poor diet, lack of physical activity, diabetes, gender, high blood pressure, cardiovascular diseases (including heart failure and previous heart attack), as well as increased stress levels and obesity. Increasing public awareness of these risks can be an important step in the prevention and early diagnosis of chronic renal disease. Purpose of the study. To determine the level of respondents’ awareness regarding the risk factors contributing to the development of chronic kidney failure. Materials and methods. The study was a cross-sectional (one-time) survey conducted in a healthcare facility. Patients participated in the survey while seeking medical care. The survey was conducted anonymously. A total of 79 respondents participated, of whom 43.0% were male (34) and 57.0% were female (45). Results. The survey results revealed that most respondents were insufficiently informed about the risk factors associated with renal diseases. According to the study participants, the most common risk factors leading to the development of chronic kidney failure are excessive stress, obesity, and high blood pressure. Conclusions. Patients who are aware of potential risks can adopt lifestyle changes, including improving their diet, quitting harmful habits, and engaging in regular physical activity, which positively impacts kidney health. Early diagnosis and management of risk factors help slow the progression of chronic kidney failure, reducing the need for costly treatments in the later stages.
Expanding Access to Previously Inaccessible 5-Membered N-Heteroarynes
Authors: Belli Roman , Humke Jenna , Pullarat Sanu , Plasek Erin , Kargbo Sallu , Roberts Courtney
Published: February 2025

We previously reported the synthesis of an inaccessible 7-aza-2,3-indolyne through stabilizing interactions with nickel. This was achieved via intramolecular Suzuki coupling (i.e. oxidative addition and transmetallation) with ortho-borylaryl bromide derivatives of 7-azaindole. However, in the development of this work, the same conditions were not successful for other het-eroarynes. Herein, we sought to expand the strategy to additional inaccessible five-membered heteroarynes and gain insights into that factors that lead to successful aryne formation. Five new classes of heteroarynes derived from indole, pyrrolopyrim-idine, and the remaining isomers of azaindole were accessed. Transmetallation studies show that aryne formation depends on the electronics of the heteroarene. A borate complex of 4-azaindole was isolated and characterized via NMR spectroscopy and crystallographically. This complex could be promoted to undergo transmetallation through the installation of an electron-donating substituent. To demonstrate the utility of heteroarynes as a newly accessible functional group, a one-pot difunctionalization was achieved across these classes of heterocycles using the newly accessible heteroaryne complexes.