Ο ρόλος της ιντερλευκίνης-1 στην επαγωγή της φλεγμονής στις οροαρνητικές σπονδυλαρθρίτιδες σχετιζόμενες με τη νόσο Crohn
Authors: Βουνοτρυπίδης Περικλής 
Published: January 2014

Εισαγωγή: H ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (ΙΦΝΕ) και οι οροαρνητικές σπονδυλαρθρίτιδες (ΣπΑ) μοιράζονται κοινά επιδημιολογικά, κλινικά και παθοφυσιολογικά γνωρίσματα. Δεδομένα συσχέτισης των δύο καταστάσεων στο επίπεδο των κυτταροκινών και συγκεκριμένα της IL-1 ελλείπουν. Η ανάγκη συσχέτισης υφίσταται όχι μόνο λόγω της συνύπαρξης των δύο νοσημάτων αλλά και της θεώρησης ότι αποτελούν διαφορετική έκφραση του ίδιου νοσήματος. Σκοπός: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό τη διερεύνηση του ρόλου της IL-1 σε ασθενείς με εντεροπαθητική ΣπΑ σχετιζόμενη με τη νόσο Crohn (NC). Στοχεύει να καταδείξει τυχόν μεταβολές της στις δύο διακριτές οντότητες την αμιγή NC και τη συνοδευόμενη από εξωεντερικές – αρθρικές εκδηλώσεις. Ασθενείς και μέθοδοι: Μελετήθηκαν 74 ενήλικες ασθενείς, 48 άνδρες και 26 γυναίκες, οι οποίοι πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής στη μελέτη. Από αυτούς οι 34 είχαν NC, οι 26 ελκώδη κολίτιδα (EK) και οι 14 ΣπΑ. Οι ασθενείς βρίσκονταν στην πλειονότητά τους σε θεραπεία με τροποιητικά φάρμακα. Ελήφθη η έγγραφη συγκατάθεσή τους και η μελέτη εγκρίθηκε από την επιστημονική επιτροπή του Νοσοκομείου. Χρησιμοποιήθηκαν οι δείκτες CDAI (Crohn’s Disease Activity Index) για τη ΝC, ο δείκτης BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index για τις ΣπΑ και ο δείκτης SCCAI (Simple Colitis Clinical Activity Index) για την ΕΚ, σε συνδυασμό με ενδοσκοπικά και ιστολογικά ευρήματα για τον καθορισμό της ενεργότητας της κάθε νόσου. Μετά από αιμοληψία την ημέρα της κλινικής και ενδοσκοπικής αξιολόγησης μετρήθηκαν η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) και τα επίπεδα της IL-1α , IL-1β , IL-1Ra και του TNFα. Ο προσδιορισμός των κυτταροκινών έγινε με μέθοδο ELISA μέσω πλατφόρμας ελέγχου 10 κυτταροκινών FIDIS Human Cytokine 10-plex kit (BMD Biomedical Diagnostics, Marne la Vallee, France). Για την στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS Standard Version 17.0 για Windows (SPSS Inc., USA). Υπολογίστηκε για όλες τις μεταβλητές ο αριθμητικός μέσος (median) της κάθε παραμέτρου μαζί με την 5η και 95η εκατοστιαία θέση ή/και την ελάχιστη και 16 μέγιστη τιμή. Για τη σύγκριση των τιμών των μεταβλητών χρησιμοποιήθηκαν μη παραμετρικές δοκιμασίες, αφού αυτές δεν ακολουθούσαν κανονική κατανομή. Για τις συγκρίσεις μεταξύ 2 ομάδων (μη συζευγμένες παρατηρήσεις) χρησιμοποιήθηκε η μη παραμετρική δοκιμασία Mann-Whitney, ενώ για περισσότερες από 2 ομάδες χρησιμοποιήθηκε η μη παραμετρική δοκιμασία Kruskal-Wallis analysis of variance (ANOVA). Για τη συσχέτιση των μεταβλητών χρησιμοποιήθηκε ο μη παραμετρικός συντελεστής συσχέτισης Spearman r. Για τη σύγκριση των ποσοστών χρησιμοποιήθηκε η δοκιμασία Fisher’s exact. Το όριο της στατιστικής σημαντικότητας τέθηκε στο 0,05. Αποτελέσματα: Η επίπτωση της αρθρίτιδας σε ασθενείς με NC ήταν 29.4% και της EK 30.8%. Όσον αφορά την εντερική εντόπιση στη NC με βάση τα ενδοσκοπικά ευρήματα διαπιστώθηκαν ασθενείς με προσβολή μόνο του λεπτού εντέρου (29.4%), με μικτή προσβολή λεπτού και παχέος εντέρου (23.5%) και τέλος με προσβολή μόνο του παχέος εντέρου (47.1%). Οι ασθενείς με ΕΚ είχαν αποκλειστικά προσβολή του παχέος εντέρου. Από το σύνολο των πασχόντων από αρθρίτιδα, επτά ασθενείς (50%) εμφάνιζαν μη ειδικές αλλοιώσεις στη βιοψία του εντέρου οι οποίες δεν δύνανται να ταξινομηθούν ως ΙΦΝΕ. Είκοσι ασθενείς με NC (58.8%) και ίδιος αριθμός με EK (76.9%) εμφάνιζαν ενεργό νόσο. Οι μισοί από τους ασθενείς με ιστορικό αρθρίτιδος εμφάνιζαν ενεργό αρθρική νόσο. Πολλαπλές συγκρίσεις κατέδειξαν: 1) στατιστική διαφορά στα επίπεδα της IL-1α μεταξύ ενεργού και ανενεργού ν.Crohn (11.2 vs 3.9 pg/ml; p=0.034) όχι όμως στις υπόλοιπές κυτταροκίνες. 2) Μεταξύ ενεργού και ανενεργού αρθρίτιδας τα επίπεδα των IL-1α και IL-1Ra βρέθηκαν να έχουν στατιστική διαφορά, οριακά η πρώτη (20 vs 3.9 pg/ml; p=0.06) και σημαντικά η δεύτερη (16.9 vs 14.8 pg/ml; p=0.033). 3) Διαφορές μεταξύ ενεργού και ανενεργού ΕΚ διαπιστώθηκαν στα επίπεδα της IL-1β (3.7 vs 2.3 pg/ml; p=0.054) και του ανταγωνιστή υποδοχέα της, IL-1Ra (15.9 vs 12.7 pg/ml; p=0.023). 4) Ασθενείς με NC χωρίς την παρουσία αρθρίτιδος εμφανίζουν σημαντικές μεταβολές της IL-1α στη φάση της ενεργότητας (p=0.022). 5) Μεταξύ ασθενών με ενεργό νόσο Crohn και ενεργό αμιγή αρθρίτιδα δεν διαπιστώθηκαν διαφορές σε καμία από τις κυτταροκίνες. 6) Ασθενείς με αμιγή ενεργό αρθρίτιδα συγκριτικά με το σύνολο των ασθενών με ανενεργό αρθρίτιδα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων με NC και EK σε ύφεση εμφανίζουν διαφορά ως προς τα επίπεδα της IL-1α (20 vs 3.9 pg/ml; p=0.01). Συμπεράσματα: Η IL-1α σχετίζεται με την εμφάνιση της NC και τη διαιώνισή της όπως και με την ανάπτυξη των ΣπΑ συμπεριλαμβανομένης και της εντεροπαθητικής ΣπΑ. Η συμμετοχή του λεπτού εντέρου στη NC χαρακτηρίζεται από υψηλότερα επίπεδα IL-1α συγκριτικά με άλλες θέσεις προσβολής. Η IL-1β και ο ανταγωνιστής IL-1Ra σχετίζονται με τις εξάρσεις της ελκώδους κολίτιδος σε ασθενείς υπό θεραπεία. Η φαρμακευτική αγωγή και συγκεκριμένα το είδος κάθε φαρμακευτικής ουσίας επηρεάζει κατά διαφορετικό τρόπο το σύμπλεγμα της IL-1 αλλά και τον TNFα.