AZƏRBAYCANIN ZUVAND GEOBOTANİK ƏRAZİSİNDƏ TƏNƏFFÜS SİSTEMİ XƏSTƏLİKLƏRİNİN MÜALİCƏSİNƏ DAİR ETNOFARMAKOLOJİ TƏDQİQAT
Authors: C.İ. İsayev , E.M. Hacıyeva , X.N. Mustafayeva , K.M. Yaqubov , N.T. Babayeva , N.M. Səfərova , A.İ. Qədimli , G.S. Cəfərova 
Published: October 2024

Məqalədə Azərbaycan Respublikasının Zuvand (Diabar) geobotanik ərazisində 3 il müddətində aparılmış etnofarmakoloji tədqiqat haqqında məlumat verilmişdir. 50 respondent arasında sorğu aparılmış, müəyyən edilmişdir ki, yaşı 61 və daha çox olan şəxslərdə xalq təbabəti ilə bağlı məlumatlar daha çoxdur. Aparılan etnofarmakoloji tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, 19 fəsiləyə aid 45 bitki növü tənəffüs sistemi xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilir. Bu bitkilərə aid etnofarmakoloji tədqiqat göstəriciləri hesablanmış və onlara aid statistik işləmələr yerinə yetirilmişdir. Aydın olmuşdur ki, Lamiaceae, Asteraceae və Rosaceae fəsiləsinə daxil olan bitkilərdən daha çox istifadə edilir. Əksər dərman bitkiləri müalicə məqsədilə əsasən dəmləmə və bişirmə şəklində tətbiq edilir. Dərman bitkilərinin istifadə olunan hissələri arasında ot, meyvə, yarpaq və çiçəklər üstünlük təşkil edir. Müəlliflərin fikrincə, təqdim edilən məqalə istər tibb işçilərinin, istərsə də əhalinin diqqətini bitki mənşəli vasitələrə yönəltmək baxımından faydalı olacaqdır. Alınan nəticələr dərman bitkilərindən yeni və effektli müalicə vasitələrinin hazırlanması istiqamətində araşdırmaların aparılmasını aktuallaşdırır.

В статье представлена информация об этнофармакологических исследованиях, проводимых в геоботанической зоне Зуванд (Диабар) Азербайджанской Республики в течение 3 лет. Был проведен опрос среди 50 респондентов, и установлено, что больше информации о народной медицине имеют люди в возрасте 61 года и старше. В результате проведенных этнофармакологических исследований установлено, что при лечении заболеваний органов дыхания используется 45 видов растений, принадлежащих к 19 семействам. Рассчитаны показатели этнофармакологических исследований используемых растений и выполнена их статистическая обработка. Установлено, что чаще всего используются растения семейства Lamiaceae, Asteraceae и Rosaceae. Большинство лекарственных растений в основном используются в виде настоев и отваров. Среди используемых частей лекарственных растений преобладают травы, фрукты, листья и цветы. По мнению авторов, представленная статья будет полезна с точки зрения привлечения внимания как медицинских работников, так и общественности к фитопрепаратам. Полученные результаты доказывают актуальность проведения исследований в направлении разработки новых и эффективных средств из лекарственных растений.

The article provides information about ethnopharmacological studies conducted in the geobotanical zone of Zuvand (Diabar) of the Azerbaijan Republic for 3 years. A survey was conducted among 50 respondents, and it was found that people aged 61 years and older have more information about traditional medicine. As a result of ethnopharmacological studies, it was established that 45 plant species belonging to 19 families are used in the treatment of respiratory diseases. The indicators of ethnopharmacological studies of the plants used were calculated and their statistical processing was performed. It has been established that the most commonly used plants are the families Lamiaceae, Asteraceae and Rosaceae. Most medicinal plants are mainly used in the form of infusions and decoctions. Among the parts of medicinal plants used, herbs, fruits, leaves and flowers predominate. According to the authors, the presented article will be useful in terms of attracting the attention of both medical workers and the public to herbal medicines. The results obtained prove the relevance of research towards the development of new and effective remedies from medicinal plants.