Μελέτη των επιπτώσεων της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς και της θεραπευτικής της αντιμετώπισης στην ποιότητα ζωής των ασθενών
Authors: Μαράκης Θεόδωρος 
Published: September 2021

Σκοπός: Η διερεύνηση των αντιλήψεων των ασθενών για τις επιπτώσεις της υγρού τύπου ηλικιακής εκφύλισης ωχράς στην ποιότητα ζωής τους και του βαθμού ικανοποίησής τους από τη θεραπευτική τους αντιμετώπιση, καθώς και των παραγόντων που σχετίζονται με αυτές. Ασθενείς και μέθοδοι: 191 ασθενείς από το τμήμα αμφιβληστροειδούς του Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» συμπλήρωσαν τα μεταφρασμένα ερωτηματολόγια SF-12 Health Survey (επίπεδο υγείας), Macular disease Dependent Quality of Life questionnaire (MacDQoL) και Impact of Vision Impairment (IVI) (ποιότητα ζωής), και Macular Disease Treatment Satisfaction Questionnaire (MacTSQ, ικανοποίηση από θεραπεία) με προσωπικές συνεντεύξεις. Έγιναν μετρήσεις της μακρινής όρασης (πίνακας ETDRS), κοντινής όρασης (κάρτες Rosenbaum και Colenbrander) και ευαισθησίας στην αντίθεση (contrast sensitivity, πίνακες Pelli-Robson). 102 ασθενείς επανεξετάστηκαν ένα χρόνο αργότερα και συμπλήρωσαν τα MacDQoL, IVI και MacTSQ. Αποτελέσματα: Αρχικά έγινε η εγκυροποίηση των Ελληνικών MacDQoL, IVI και MacTSQ. Για την αξιοπιστία επαναλαμβανόμενων μετρήσεων 20 ασθενείς συμπλήρωσαν τα MacDQoL, IVI και MacTSQ για δεύτερη φορά μετά από δύο εβδομάδες και υπολογίστηκαν οι συντελεστές συσχέτισης intraclass (MacDQoL 0.78-0.99, IVI 0.86-0.98 και MacTSQ 0.88-0.98). Η εσωτερική συνέπεια βρέθηκε επίσης ικανοποιητική ( MacDQoL συντελεστής α Cronbach=0.952 , MacTSQ α=0.837). Στο MacDQoL βρέθηκαν οι κλίμακες δραστηριότητες, αμηχανία και οικογενειακή ζωή, στο MacTSQ οι κλίμακες αποτελεσματικότητα, ενημέρωση και άνεση, επίπτωση. Το IVI αναλύθηκε με τη χρήση του μοντέλου Rasch και βρέθηκαν οι κλίμακες διάβασμα και πρόσβαση στην πληροφόρηση, κινητικότητα και ανεξαρτησία, συναισθηματική ευεξία. Από την ανάλυση του MacDQoL με την εφαρμογή του μοντέλου Rasch προέκυψε το αναθεωρημένο MacDQoL με βαθμολογία επίπτωσης μόνο και οι κλίμακες περιορισμού δραστηριοτήτων και κοινωνικής και συναισθηματικής ευεξίας. Για την αξιολόγηση της συγκλίνουσας εγκυρότητας των MacDQoL και IVI υπολογίστηκαν οι συντελεστές Spearman με τις μετρήσεις όρασης (MacDQoL ρ=0.31-0.46, IVI ρ=0.40-0.67) και τις κλίμακες του SF-12 ( MacDQoL ρ=0.21-0.30, IVI ρ=0.28-0.47). Η συγκλίνουσα εγκυρότητα του MacTSQ διερευνήθηκε με τον υπολογισμό των συντελεστών Spearman με τις κλίμακες του SF-12 (ρ=0.21-0.26) και το MacDQoL (ρ=0.17-0.21). Η ανταποκρισιμότητα των MacDQoL και IVI αξιολογήθηκε με τον υπολογισμό συντελεστών Pearson ανάμεσα στη μεταβολή των βαθμολογιών τους και στις μεταβολές των μετρήσεων όρασης. Βρέθηκαν στατιστικά σημαντικοί για το MacDQoL με τη μεταβολή της μακρινής όρασης και της κοντινής όρασης του χειρότερου οφθαλμού, ενώ για το IVI με τη μεταβολή της μακρινής και κοντινής όρασης . Για τη συνολική βαθμολογία του MacDQoL βρέθηκαν προβλεπτικοί παράγοντες η μακρινή όραση καλύτερου και χειρότερου οφθαλμού, η διάρκεια της νόσου, το χρονικό διάστημα από την τελευταία ένεση και η ψυχική υγεία. Προβλεπτικοί παράγοντες για τις 3 κλίμακες του IVI βρέθηκαν η μακρινή όραση του καλύτερου και χειρότερου οφθαλμού και οι κλίμακες του SF-12. Για την κλίμακα συναισθηματικής ευεξίας αρνητικός προβλεπτικός παράγοντας ήταν η διάρκεια της νόσου. Για το ερωτηματολόγιο MacTSQ, κοινός προβλεπτικός παράγοντας για τις 3 κλίμακές του βρέθηκε η ψυχική υγεία, ενώ ο ισχυρότερος προβλεπτικός παράγοντας της κλίμακας αποτελεσματικότητα ήταν η μακρινή όραση του καλύτερου οφθαλμού. Αρνητικός προβλεπτικός παράγοντας για τις κλίμακες αποτελεσματικότητα και ενημέρωση και άνεση βρέθηκε το επίπεδο εκπαίδευσης, ενώ αρνητικός προβλεπτικός παράγοντας της κλίμακας ενημέρωση και άνεση ήταν ο συνολικός αριθμός των ενέσεων. Βρέθηκε ότι με το πέρασμα του χρόνου οι γυναίκες και οι ασθενείς χαμηλότερης μόρφωσης καταγράφουν χαμηλότερη βαθμολογία στο MacDQoL σε σχέση με τους άνδρες και τους ασθενείς με υψηλότερο επίπεδο μόρφωσης, ανεξάρτητα από τη μεταβολή της όρασης. Στατιστικά σημαντική μεγαλύτερη επιδείνωση με την πάροδο του χρόνου παρουσίασαν στην κλίμακα διάβασμα οι ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας σε σχέση με τους νεότερους. Όσον αφορά στο βαθμό ικανοποίησης από τη θεραπεία βρέθηκε ότι αυτός αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, περισσότερο αλλά όχι σε στατιστικά σημαντικό βαθμό στους έγγαμους άνδρες με σταθεροποίηση της όρασης και με λιγότερες ενέσεις στο μεσοδιάστημα. Συμπεράσματα: Οι Ελληνικές εκδόσεις των ερωτηματολογίων MacDQoL, IVI και MacTSQ έδειξαν επαρκή εγκυρότητα, αξιοπιστία και ανταποκρισιμότητα, και οι κλίμακές τους είναι κατάλληλες για την αξιολόγηση των ασθενών στην Ελλάδα. Αναδείχθηκε ο σημαντικός ρόλος της ψυχικής υγείας των ασθενών ως ισχυρός προβλεπτικός παράγοντας τόσο της ποιότητας ζωής τους, όσο και του επιπέδου ικανοποίησης από τη θεραπεία.