The Relationship Between Ethnic Identity and Personality Traits in Armenians in the Titular Nation and the Diaspora in Russia
Authors: Berberyan Asya , Tepanyan Satenik 
Published: May 2023

In recent years, the problems of ethnicity and ethnic identity have come to the fore for researchers internationally. Processes of globalization and the ongoing growth of migration predetermine ethnic diversity and accentuate the significance of ethnic identity in both mono- and polyethnic societies. The study is relevant due to the importance of the problem of ethnic identity in the rapidly changing world. The article presents research on the concept and essence of ethnic identity. The study explores the various definitions of the phenomenon of identity, as well as the types of ethnic identity. The article provides insight into the conditions of the development of ethnic identity and its formation, as well as an analysis of the relationship between the types of ethnic identity and personality traits. It highlights the differences between the types of ethnic identity and the evaluation of feelings related to ethnic identity in different sociocultural environments. The aim of the given article is to study the types of ethnic identity, the evaluation of feelings related to ethnicity, and the personality traits of Armenians in different sociocultural situations – namely, within the Republic of Armenia and the Russian Federation. To achieve this, a study was conducted with 40 respondents (ethnic Armenians residing in Armenia and in the Russian diaspora). The results of our study allowed us to identify statistically significant differences in the types of ethnic identity and evaluations of feelings related to ethnic identity in the two groups. Within the titular nation, the significantly prevailing response was “norm or positive ethnic identity”, with “ethnic fanaticism” and “ethnic indifference” following closely. The least represented was “ethnic nihilism”. In the diaspora samples, “norm or positive ethnic identity” prevailed significantly as well, but the second and third most prominent results – “ethnic indifference” and “ethnic fanaticism” – were switched. The least represented results were “ethnic nihilism” and “ethnic egoism”. According to the assessment of feelings related to ethnic identity, the majority of the representatives of the titular nation noted strong positive feelings related to ethnic identity (pride) and calm confidence in relation to their ethnic identity. Strong positive feelings (pride) and normal evaluation of feelings related to ethnicity (calm confidence) were also noted in the conditions of the diaspora but with lower rates. A higher number of respondents from the diaspora as compared to the participants from the titular nation gave a negative evaluation of their feelings in relation to their ethnic identity. Correlation analysis of the obtained results revealed a link between the types of ethnic identity and the personality traits in Armenians under different sociocultural conditions. The differences among the representatives of the two studied groups can be explained by the sociocultural situation, i.e. being a part of the titular nation or the diaspora. The influence of the titular nation in whose territory the representatives of the diaspora live causes the duality of their situation.
Վերջին տարիներին էթնիկության և էթնիկ ինքնության խնդիրները բազմաթիվ հետազոտողների ուսումնասիրության կենտրոնում են։ Գլոբալիզացիայի գործընթացները և միգրացիայի շարունակական աճը կանխորոշում են էթնիկ բազմազանությունը և ընդգծում էթնիկ ինքնության կարևորությունը ինչպես միազգ, այնպես էլ բազմազգ հասարակություններում: Այս ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է արագ փոփոխվող աշխարհում էթնիկ ինքնության խնդրի կարևորմամբ։ Հոդվածում ներկայացված է «ինքնություն» հասկացության և դրա էության ուսումնասիրությունը: Դիտարկվել են ինքնություն հասկացության տարբեր սահմանումներ, առանձնացվել են էթնիկ ինքնության տիպերը, բացահայտվել են էթնիկ ինքնության զարգացման և դրա ձևավորման պայմանները, վերլուծվել են էթնիկ ինքնության տիպերի և անձնային առանձնահատկությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև էթնիկ ինքնության տիպերի և էթնիկ ինքնության հետ կապված զգացմունքների գնահատման տարբերությունները տարբեր սոցիալ-մշակութային միջավայրերում: Սույն հոդվածի նպատակն է ուսումնասիրել էթնիկ ինքնության փոխկապակցվածությունը վերջինիս զգացմունքների գնահատման հետ, ինչպես նաև հայերի անձնային առանձնահատկությունները երկու տարբեր սոցիալ-մշակութային միջավայրերում` Հայաստանի Հանրապետությունում և Ռուսաստանի Դաշնությունում: Այդ նպատակով հեղինակները հարցում են իրականացել 40 հայաստանաբնակ և Ռուսաստանի սփյուռքում բնակվող էթնիկ հայերի շրջանում։ Ուսումնասիրության արդյունքները վեր են հանել էթնիկ ինքնության տիպերի և վերջինիս հետ կապված զգացմունքների գնահատման վիճակագրորեն նշանակալի տարբերությունները հարցվողների երկու խմբի՝ հայաստանաբնակ և ՌԴ տարածքում բնակվող էթնիկ հայերի միջև։ Տիտղոսային էթնիկ խմբի հարցվածների շրջանում գերակշռում էր «նորմա կամ դրական էթնիկ ինքնություն» սանդղակը։ Հաջորդ առավել ընդգծված սանդղակներն են «էթնոֆանատիզմը» և «էթնիկ անտարբերությունը»։ Տիտղոսային էթնիկ խմբի հարցվողների մեջ ամենաքիչը արտահայտված է «էթնոնիհիլիզմը»։ Սփյուռքի ներկայացուցիչների շրջանում ևս առավել տարածված է «նորմա կամ դրական էթնիկ ինքնություն» սանդղակը, սակայն երկրորդ և երրորդ առավել ընդգծվածները՝ «էթնիկ անտարբերությունը» և «էթնոֆանատիզմը», փոխվել են տեղերով։ Սփյուռքի ներկայացուցիչների մեջ ամենաքիչը արտահայտված են «էթնոնիհիլիզմը» և «էթնոէգոիզմը»։ Էթնիկ պատկանելիության հետ կապված զգացմունքների գնահատումը ցույց է տվել, որ տիտղոսային էթնիկ խմբի ներկայացուցիչների մեծ մասն ունի էթնիկ ինքնության ուժեղ դրական հուզական գունավորում (հպարտություն) և նորմալ հուզական գունավորում (հանգիստ վստահություն) սեփական ինքնության նկատմամբ: Սփյուռքի ներկայացուցիչների շրջանում նույնպես գերակշռում են էթնիկական ինքնության ուժեղ դրական հուզական գունավորումը (հպարտությունը) և էթնիկ ինքնության նորմալ հուզական գունավորումը (հանգիստ վստահություն), բայց ավելի ցածր ցուցանիշներով։ Ի տարբերություն տիտղոսային էթնիկ խմբի ներկայացուցիչների` սփյուռքահայ ավելի մեծ թվով հարցվածներ հուզական գունավորման բացասական գնահատական են տվել։ Հետազոտության արդյունքների վիճակագրական վերլուծությունը թույլ է տվել բացահայտել հայերի էթնիկ ինքնության տիպերի և անձնային առանձնահատկությունների միջև կապը տարբեր սոցիալ-մշակութային պայմաններում՝ հայ տիտղոսային էթնիկ խմբի ներսում և ռուսական սփյուռքում: Հետազոտված երկու խմբի ներկայացուցիչների տարբերությունները պայմանավորված են սոցիալ-մշակութային միջավայրով: Նրանց դիրքորոշման երկակիությունը պայմանավորված է այն տիտղոսային էթնիկ խմբի ազդեցությամբ, որի կողքին նրանք բնակվում են։
Аннотация В последние годы проблемы этничности и этнической идентичности активно обсуждаются исследователями во многих странах. Процессы глобализации и непрерывного роста миграции предопределяют этническое разнообразие и подчёркивают значение этнической идентичности как в моно-, так и в полиэтнических обществах. Актуальность исследования обусловлена значимостью проблемы этнической идентичности в стремительно меняющемся мире. В статье представлено исследование понятия и сущности идентичности. Рассмотрены различные определения феномена идентичности, выделены типы этнической идентичности. Раскрыты условия развития этнической идентичности и её формирования. Проанализирована взаимосвязь типов этнической идентичности и особенностей личности, а также различия в типах этнической идентичности и оценке чувств, связанных с этнической идентичностью, в различной социокультурной среде. Целью данной статьи является исследование взаимосвязи этнической идентичности, оценки чувств, связанных с этнической принадлежностью, а также особенностей личности армян в различной социокультурной среде – в Республике Армения и Российской Федерации. Для данной цели нами было проведено исследование, в котором приняли участие 40 респондентов (этнические армяне, проживающие на территории Армении и в российской диаспоре). Результаты нашего исследования позволили нам выявить статистически значимые различия в типах этнической идентичности и оценке чувств, связанных с этнической принадлежностью, между двумя группами респондентов – этническими армянами, проживающими в Республике Армения и этническими армянами, проживающими на территории РФ. У респондентов титульного этноса превалирующей являлась шкала «норма или позитивная этническая идентичность». Далее по выраженности следовали шкалы «этнофанатизм» и «этническая индифферентность». Наименее представленной у респондентов титульного этноса стала шкала «этнонигилизм». У представителей диаспоры наиболее часто встречаемой также стала шкала «норма или позитивная этническая идентичность», однако вторая и третья по выраженности шкалы «этническая индифферентность» и «этнофанатизм», поменялись местами. Наименее представленной у представителей диаспоры оказались шкалы «этнонигилизм» и «этноэгоизм». Оценка чувств, связанных с этнической принадлежностью, показала, что у большинства представителей титульного этноса наблюдается гиперпозитивная эмоциональная окрашенность этнической идентичности (гордость) и спокойная уверенность в отношении собственной идентичности. Среди представителей диаспоры также превалируют гиперпозитивная эмоциональная окрашенность этнической идентичности (гордость) и нормальная эмоциональная окрашенность этнической идентичности (спокойная уверенность), но c более низкими показателями. В сравнении с представителями из титульного этноса, большее число респондентов из диаспоры дали негативную оценку эмоциональной окрашенности этнической идентичности. Статистический анализ полученных результатов исследования позволил выявить взаимосвязь между типами этнической идентичности и особенностями личности армян в различных социокультурных условиях – в титульном армянском этносе и в российской диаспоре. Различия между представителями двух исследованных групп можно объяснить социокультурной средой – проживанием в титульном этносе или в диаспоре. Влияние титульного этноса, на территории которого проживают представители диаспоры, выступает причиной двойственности их положения.