Μακροχρόνια ασφάλεια και παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης ανεπιθύμητων ενεργειών σε ασθενείς με ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου που λαμβάνουν αγωγή με βιολογικούς παράγοντες
Authors: Θεοδωράκη Ειρήνη 
Published: May 2023

Οι βιολογικοί παράγοντες χρησιμοποιούνται τις τελευταίες δεκαετίας με αυξανόμενο ρυθμό στη θεραπευτικήαντιμετώπιση των ιδιοπαθών φλεγμονωδών νόσων του εντέρου (IΦΝΕ). Ωστόσο, έχουν περιγραφεί αρκετέςανεπιθύμητες αντιδράσεις (AE) που αφορούν σε όλα τα φάρμακα αλλά κυριότερα στους αντι-ΤΝF (anti tumornecrosis factor – a) παράγοντες, λόγω πιθανά και της μακροχρόνιας χρήσης τους. Οι αντιδράσεις που έχουνsπεριγράφει αφορούν σχεδόν σε όλα τα συστήματα. Έχουν συζητηθεί αντιδράσεις από το δέρμα, από τοκαρδιαγγειακό, από το μυοσκελετικό, νευρολογικές εκδηλώσεις, αντιδράσεις υπερευαισθησίας είτε εκείνεςπου συσχετίζονται με την ανοσολογική διέγερση που μπορεί να προκαλούν οι βιολογικοί παράγοντες,λοιμώξεις και κακοήθειες.Στόχος της παρούσας ΔΔ είναι να μελετηθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες των βιολογικών παραγόντωνμακροπρόθεσμα και να αναζητηθούν πιθανοί παράγοντες που συσχετίζονται με την εμφάνισή τους.Στην 1η εργασία, χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο ειδικά σχεδιασμένο ώστε να περιλαμβάνει όλες τιςπιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες που μπορεί ο ασθενής να εντοπίσει. Απαντήθηκε από 147 ασθενείς με ΙΦΝΕυπό βιολογικούς παράγοντες και έγινε προσπάθεια συσχέτισης των ανεπιθύμητων ενεργειών βάση τωναπαντήσεων που δόθηκαν, με δημογραφικά ή κλινικά δεδομένα των ασθενών. Βρέθηκε ότι το κάπνισμα έχεισημαντική επίδραση στην εμφάνιση αρθραλγιών ή δερματικών βλαβών στους ασθενείς αυτούς. Επιπλέον,βρέθηκε σημαντική συσχέτιση του γυναικείου φύλου, αλλά και της εντατικοποιημένης δόσης του βιολογικούφαρμάκου με την εμφάνιση αρθραλγιών. Η εργασία αυτή δείχνει ότι η εμφάνιση των ΑΕ πιθανά μπορεί ναπροβλεφθεί σε κάποιες περιπτώσεις ασθενών, όπως είναι οι καπνιστές.Στη δημοσιευμένη 2η εργασία έγινε αναδρομική αναζήτηση των ανεπιθύμητων συμβαμάτων στους ασθενείςυπό infliximab και προσπάθεια συσχέτισης με τα διαθέσιμα κλινικά ή δημογραφικά χαρακτηριστικά. Η αρχικήυπόθεση αφορούσε κυρίως στα επίπεδα του φαρμάκου και τα αντισώματα έναντι αυτού στον ορό τωνασθενών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εμφάνιση των ανεπιθύμητων ενεργειών δε συσχετίζεται με ταεπίπεδα του φαρμάκου ή τα αντισώματα έναντι αυτού. Συσχετίζεται όμως η εμφάνιση των ΑΕ με τη διάρκεια12της νόσου (σε έτη). Το αποτέλεσμα αυτό είναι χρήσιμο στην αντιμετώπιση των ασθενών μας, ώστε να μηνυπάρχει δισταγμός στις περιπτώσεις που απαιτείται τροποποίηση στη χορήγηση του βιολογικού παράγοντα.Η 3η εργασία είχε στόχο την αναζήτηση πιθανής συσχέτισης της ανίχνευσης θετικών αντιπυρηνικώναντισωμάτων στον ορό των ασθενών με ΙΦΝΕ υπό infliximab (IFX) ή adalimumab (ADA) με κάποιον από τουςδιαθέσιμους κλινικούς εργαστηριακούς ή δημογραφικούς παράγοντες των ασθενών αυτών. Βρέθηκε ότι ηανίχνευση αντιπυρηνικών αντισωμάτων (ΑΝΑ) θετικών συσχετίζεται με χαμηλά επίπεδα βιολογικού φαρμάκουστον ορό και θετικό τίτλο αντισωμάτων, κυρίως για τους ασθενείς υπό infliximab. Η εργασία αυτή δείχνει ότιμπορούμε μέσα από μια ανεπιθύμητη ενέργεια όπως η ανίχνευση ΑΝΑ στον ορό να προβλέψουμε πιθανά τημη ικανοποιητική ανταπόκριση της νόσου στο φάρμακο, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουνδιαθέσιμα επίπεδα του φαρμάκου στον ορό.Συμπερασματικά, με τις εργασίες αυτές μελετήθηκαν οι ανεπιθύμητες ενέργειες των βιολογικών παραγόντωντόσο ως προς την κατεύθυνση των πιθανών συσχετίσεών τους με κλινικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά,όσο και ως προς την πιθανότητα χρήσης τους επικουρικά στην βέλτιστη αντιμετώπιση των ασθενών