Intercultural education and the development of responsibility
Authors: Παπαγεωργίου Ελευθερία 
Published: December 2022

Σε πολλά μέρη του κόσμου οι συνεχείς μεταναστευτικές ροές διαμορφώνουν μια νέα πολυπολιτισμική πραγματικότητα. Ο ρυθμός μετανάστευσης τα τελευταία χρόνια προς το ευρωπαϊκό έδαφος διαφέρει σε σχέση με το παρελθόν όσον αφορά στις χώρες και στις συνθήκες προέλευσης των εισερχόμενων πληθυσμών. Χώρες όπως η Ελλάδα, που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν η πρώτη επιλογή των μεταναστευτικών πληθυσμών, σήμερα καλούνται να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες ανάγκες των πολυπολιτισμικών κοινωνιών. Ως εκ τούτου, η κοινωνική ένταξη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και βασίζεται στη διαπολιτισμική εκπαίδευση που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τόσο των εισερχομένων όσο και των πληθυσμών υποδοχής.Λαμβάνοντας υπόψη τις αμέτρητες δυνατότητες της σωματικής δραστηριότητας και του αθλητισμού για την κοινωνική ένταξη, αναγνωρίζεται ότι οι εκπαιδευτικοί και οι προπονητές πρέπει να είναι σε θέση να δημιουργήσουν ένα διαπολιτισμικό περιβάλλον μάθησης και πολλές ευκαιρίες στα αντίστοιχα πλαίσια. Ως εκ τούτου, ο κύριος σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να υποστηρίξει τους εκπαιδευτικούς φυσικής αγωγής και τους προπονητές ως προς την αποτελεσματική παροχή διαπολιτισμικής εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς στα τμήματά τους. Για να επιτευχθεί αυτό, έγινε προσπάθεια σχεδιασμού, εφαρμογής και αξιολόγησης ενός προγράμματος για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση μέσω της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού.Το μάθημα αυτό σχεδιάστηκε ως μάθημα επιλογής σε πανεπιστημιακό επίπεδο για προπτυχιακούς εκπαιδευτικούς και προπονητές, για να τους βοηθήσει να βελτιώσουν τη μελλοντική επαγγελματική τους ποιότητα σε πολυπολιτισμικά πλαίσια και βασίστηκε στις κατευθύνσεις ενός ευρωπαϊκού Erasmus+ έργου, με τίτλο «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση μέσω Φυσικής Δραστηριότητας, Προπονητικής κι Εκπαίδευσης» (EDU:PACT). Η ερευνήτρια συμμετείχε αρχικά σε αυτό το έργο και εκπαιδεύτηκε για να ενεργήσει η ίδια ως εκπαιδεύτρια προπονητών και εκπαιδευτικών. Στη συνέχεια, η ερευνήτρια αφού πραγματοποίησε τη σχετική βιβλιογραφική ανασκόπηση, σχεδίασε, εφάρμοσε κι αξιολόγησε ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης στη διαπολιτισμική εκπαίδευση για προπτυχιακούς εκπαιδευτικούς και προπονητές.Η παρούσα έρευνα χωρίστηκε σε τρία στάδια (μελέτες) για την επίτευξη του προαναφερθέντος σκοπού. Για τις ανάγκες της πρώτης μελέτης, πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με ακαδημαϊκούς και εν ενεργεία εκπαιδευτικούς και προπονητές για να αποκτηθεί μια επισκόπηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης μέσω της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού. Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη μελέτη είχε ως στόχο τη διερεύνηση των σκέψεών τους σχετικά με πιθανές προκλήσεις των πολυπολιτισμικών τμημάτων στη φυσική αγωγή και στον αθλητισμό, και τις απόψεις τους σχετικά με τα βασικά στοιχεία ενός αποτελεσματικού προγράμματος επιμόρφωσης στη διαπολιτισμική εκπαίδευση.Η δεύτερη μελέτη περιελάμβανε συνεντεύξεις με Έλληνες εφήβους οι οποίοι δέχτηκαν πρόσφατα συνομήλικους πρόσφυγες στα σχολεία. Κατά τη διάρκεια αυτών των συνεντεύξεων, επιχειρήθηκε να διερευνηθεί η στάση των συμμετεχόντων απέναντι στον επιπολιτισμό των προσφύγων και ο πιθανός ρόλος της σωματικής άσκησης και του αθλητισμού σε αυτή τη διαδικασία. Τέλος, οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν τόσο από τους ακαδημαϊκούς, εκπαιδευτικούς και προπονητές όσο και από τους Έλληνες έφηβους χρησιμοποιήθηκαν για τον σχεδιασμό ενός προγράμματος επιμόρφωσης για προπτυχιακούς εκπαιδευτικούς και προπονητές στη διαπολιτισμική εκπαίδευση (τρίτη μελέτη).Το πρόγραμμα αυτό εφαρμόστηκε ως διαδικτυακό μάθημα επιλογής, λόγω της πανδημίας του Covid-19, σε τριτοετείς φοιτητές φυσικής αγωγής και αθλητισμού (N=41), οι οποίοι επέλεξαν εθελοντικά το μάθημα (πειραματική ομάδα) και συγκρίθηκαν με άλλους φοιτητές του 3ου έτους (N=88) που δεν επέλεξαν αυτό το μάθημα (ομάδα ελέγχου). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το παρόν διαδικτυακό μάθημα είχε θετικό αντίκτυπο στις στάσεις, στις δεξιότητες και στις γνώσεις των συμμετεχόντων ως προς τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και προτείνεται ως ένας αποτελεσματικός κι ευέλικτος δομικός οδηγός για την επιμόρφωση μελλοντικών εκπαιδευτικών και προπονητών στη διαπολιτισμική εκπαίδευση.