Θεοτόκος και οικοφεμινισμός
Authors: Μπέμπης Βασίλειος 
Published: September 2021

Η διατριβή “Θεοτόκος και Οικοφεμινισμός”, προσεγγίζει την δυτική, χριστιανική, οικοφεμινιστική θεολογία (μία οικολογική θεολογία από φεμινιστική άποψη που αντιλαμβάνεται ως αλληλένδετα τα θέματα της περιβαλλοντικής κρίσης και των κοινωνικών ανισοτήτων σεξιστικού χαρακτηρα), μέσα από την Ορθόδοξη θεολογική κατανόηση της ζωής και της συμμετοχής της Θεοτόκου στο έργο της Θείας οικονομίας για τη σωτηρία του κόσμου. Κατά τον τρόπο αυτό επιχειρεί τη συγκρότηση μίας Ορθόδοξης χριστιανικής θεολογικής πρότασης, χρήσιμης για το διάλογο με εκπροσώπους του δυτικού οκοφεμινισμού που εκτιμούν τη σημασία της Θεοτόκου στην ευρύτερη “θεολογία της απελευθέρωσης”. Η διατριβή, περιγράφει στην εισαγωγή τα χαρακτηριστικά και την ιστορική εξέλιξη και ανάπτυξη της δυτικής φεμινιστικής, οικολογικής και οικοφεμινιστικής (ως σύνθεσης των δύο προαναφερθέντων) θεωρίας και θεολογίας και στη συνέχεια σκιαγραφεί τις Ορθόδοξες θεολογικές θέσεις με πνεύμα δημιουργικού διαλόγου και ακαδημαϊκής ειλικρίνειας και όχι “πολεμικής θεολογίας”. Μετά την εισαγωγή, το θέμα της διατριβής αναπτύσσεται σε τρία κεφάλαια, που αντιστοιχούν στα τρία βασικά κεφάλαια της Δογματικής (Δημιουργία - Απομάκρυνση από τον Θεό - Απολύτρωση). Το πρώτο κεφάλαιο που επιγράφεται “Δημιουργία και νέα Εύα”, αφού παρουσιάσει τις δυτικές οικοφεμινιστικές (γεωκεντρικές) και τις Ορθόδοξες (Θεοκεντρικές) θέσεις σχετικά με τη δημιουργία, τον Δημιουργό και τον προορισμό του ανθρώπου, εν συνεχεία επικεντρώνεται στο πρόσωπο της Θεοτόκου ως “νέας Εύας” κατά την πατερική διδασκαλία. Η “νέα Εύα” επιτυγχάνει την αρχή της πνευματικής αναδημιουργίας του κόσμου, γινόμενη “συναίτιος της σωτηρίας” διά της γέννησης του Χριστού στο σπήλαιο της Βηθλεέμ, στη φάτνη των ζώων. Το δεύτερο κεφάλαιο που επιγράφεται “Απομάκρυνση από τον Θεό και επιστροφή δια ‘Γης Αιγύπτου’ “, αφού παρουσιάσει τις δυτικές οικοφεμινιστικές και Ορθόδοξες θέσεις σχετικά με την απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό μέσω του προπατορικού (το οποίο δεν δέχεται η δυτική οικοφεμινιστική θεολογία) και του μεταπατορικού αμαρτήματος εν συνεχεία επικεντρώνεται στον Ηρώδη ως εκφραστή της απομάκρυνσης αυτής, στον διωγμό που υπέστη η Θεοτόκος, στη φυγή της στην “Γη Αιγύπτου” και την επιστροφή της με τον Χριστό στην Ιουδαία, ως επιστροφή από την “Γη της Αμαρτίας” στην “Γη της Επαγγελίας”. Το τρίτο κεφάλαιο επιγράφεται “Απολύτρωση και Θεοτόκος Γυνή” και αφού παρουσιάσει τις δυτικές οικοφεμινιστικές (εγκοσμιοκρατικές) και Ορθόδοξες (Χριστοκεντρικές) θέσεις σχετικά με τη έννοια της “Απολύτρωσης”, εν συνεχεία επικεντρώνεται στο πρόσωπο της Θεοτόκου και στο ρόλο που επιτελεί στο απολυτρωτικό σχέδιο του Θεού. Γίνεται αναφορά στην παρουσία της Θεοτόκου στον γάμο της Κανά (όπου φανερώνεται ως τύπος το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας) και στην παρουσία της Θεοτόκου στον Γολγοθά κατά την σταυρική θυσία του Χριστού. Στον επίλογο της διατριβής γίνεται μία ανακεφαλαίωση των βασικών της θέσεων και εκτιμάται ότι η θεολογική σημασία της Θεοτόκου θα κατανοηθεί επαρκώς από τη δυτική οικοφεμινιστική θεολογία, μόνο εάν γίνουν κατανοητές οι Ορθόδοξες θεολογικές θέσεις αναφορικά με τις διαφορές μεταξύ του Άκτιστου Θεού και του κτιστού κόσμου και της διάκρισης μεταξύ Θείας ουσίας και Θείων ενεργειών. Η εκτίμηση αυτή είναι και μία πρόταση για την συγγραφή μίας πιο ειδικής ακαδημαϊκής έρευνας που θα προωθήσει περαιτέρω το διάλογο της δυτικής οικοφεμινιστικής και της Ορθόδοξης θεολογίας.