Η μισθολογική πολιτική του δημοσίου τομέα στο πλαίσιο εφαρμογής των μεσοπρόθεσμων προγραμμάτων δημοσιονομικής σταθερότητας
Authors: Βασιλάκος Σωτήριος 
Published: June 2022

Η δεκαετής οικονομική κρίση που ταλάνισε την Ελλάδα είχε τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία οφείλονται, κυρίως, στα δομικά προβλήματα του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας του κοινωνικοπολιτικού συστήματος της Χώρας εδώ και πολλά χρόνια. Απάντηση στα προβλήματα αυτά και σε συνέχεια της βαθιάς ύφεσης κατά το έτος 2009, αποτέλεσε η προσφυγή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης, με κύριο στόχο την αποφυγή πιστωτικού γεγονότος, με αντάλλαγμα η Χώρα να λάβει κάποια μέτρα αφενός μεν δημοσιονομικής προσαρμογής, προκειμένου να περιορίσει τα ελλείμματα, αφετέρου δε μεταρρυθμίσεων για να μπορέσει να επανέλθει σε ρυθμούς ανάπτυξης που θα είναι βιώσιμοι. Το σύνολο του προγράμματος προσαρμογής στηρίχτηκε στη λεγόμενη εσωτερική υποτίμηση. Πράγματι, η άσκηση περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής αποτελεί το βέλτιστο εργαλείο σταθεροποίησης μιας ανοικτής οικονομίας, που λειτουργεί σε καθεστώς σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών, όπως οι χώρες της ευρωζώνης. Ωστόσο, στη χώρα δεν υπήρχε η χρονική δυνατότητα αντιμετώπισης των προβλημάτων και εξισορρόπησης του συστήματος μέσω της μέσο-βραχυχρόνιας προσαρμογής μισθών και τιμών και έπρεπε η προσαρμογή να επιβληθεί άμεσα μέσω νομοθετικών παρεμβάσεων. Οι παρεμβάσεις αυτές τέθηκαν σε οριακό δικαστικό έλεγχο, ο οποίος, επί της ουσίας, συν διαμόρφωσε την ασκούμενη μισθολογική πολιτική. Αντικειμενικός στόχος της έρευνας αποτέλεσε ο έλεγχος του τρόπου επιβολής των περιοριστικών μισθολογικών μέτρων σε όλους τους δημοσίου υπαλλήλους και λειτουργούς του δημοσίου, προκειμένου να διαπιστωθούν αναποτελεσματικότητες της ασκούμενης μισθολογικής πολιτικής. Στην εργασία τίθενται ερωτήματα αναφορικά με τα εάν υπάρχει κάποια συσχέτιση επί των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων και λειτουργών του δημόσιου τομέα και πόσο διαφορετικά αντιμετωπίστηκαν οι διάφορες κατηγορίες προσωπικού δημόσιων υπαλλήλων, ποιες κατηγορίες επιβαρύνθηκαν περισσότερο από τη δημοσιονομική προσαρμογή και για ποιους λόγους. Η εργασία υποστηρίζει και ελέγχει ταυτόχρονα ότι οι μειώσεις των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων και λειτουργών δεν επιβλήθηκαν στο πλαίσιο ενός ενοποιημένου προγράμματος σταθερότητας, με όμοιο και αναλογικό τρόπο. Τα επιβαλλόμενα μέτρα σε συνδυασμό με τις εκ δοθείσες δικαστικές αποφάσεις συν διαμόρφωσαν έντονες διαφορετικότητες.Στο πρώτο μέρος, η παρούσα μελέτη αναφέρεται και αναλύει τη περίοδο της οικονομικής κρίσης και επικεντρώνεται στα μέτρα που λήφθηκαν στο πλαίσιο ανάσχεσή της. Επίσης, πραγματοποιείται πρωτογενής επισκόπηση της νομολογίας του ΣτΕ αναφορικά με την εφαρμογή μέτρων εισοδηματικής πολιτικής που επιβλήθηκαν στο πλαίσιο προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής της Χώρας, κατά τη περίοδο 2010-2018 καθώς και επισκόπηση της ελληνικής κυρίως βιβλιογραφίας και αρθρογραφίας, η οποία πραγματεύτηκε νομικά ζητήματα που αναφύονται με αφορμή την έκδοση των παραπάνω δικαστικών αποφάσεων. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται τα εφαρμοζόμενα κατά την περίοδο 2010-2018, μέτρα μισθολογικής πολιτικής, για κάθε κατηγορία προσωπικού και ενσωματώνονται πίνακες με το σύνολο των διαμορφούμενων αποδοχών και των ποσοστών μεταβολής τους. Επίσης, καταγράφονται τα συμπεράσματα της έρευνας και επιχειρείται απάντηση των βασικών ερωτημάτων, όπως αυτά διατυπώνονται εισαγωγικώς.