Ασαφής συστημική θεωρία για τη λήψη αποφάσεων στη στρατηγική διαχείριση των υδατικών πόρων
Authors: Σπηλιώτης Μιχαήλ 
Published: August 2021

Η Στρατηγική Διαχείριση Υδατικών Πόρων είναι σύμφυτη με τη Συστημική θεώρηση σε έργα αξιοποίησης και προστασίας Υδατικών Πόρων. Η προσέγγιση με πολλαπλά κριτήρια αλλά και ευρύτερες θεωρήσεις όπως, οι πολλαπλές ομάδες ενδιαφερομένων που συμμετέχουν στην ιεράρχηση και επιλογή των λύσεων για το μέλλον αλλά και η περιπλοκότητα των φυσικών και ανθρώπινων συστημάτων επιβάλλουν τη χρήση μεθόδων Συστημικής θεωρίας και ειδικότερα πολυκριτηριακών μεθόδων. Ο κύριος σκοπός της Διδακτορικής Διατριβής είναι η ενσωμάτωση στη θεωρία της Πολυκριτηριακής Ανάλυσης αλλά και των άλλων μεθόδων της Συστημικής θεωρίας της αβεβαιότητας που ενυπάρχει σε όλη τη διαδικασία λήψης αποφάσεων με βάση τις αρχές και τις μεθοδολογίες της Ασαφούς Λογικής. Η διδακτορική διατριβή θα μπορούσε να χωρισθεί σε πέντε μέρη: Στο πρώτο μέρος περιλαμβάνεται η εισαγωγή όπου δίνονται μερικές βασικές έννοιες και προβληματισμοί για τη ΣΔΥΠ, τη Συστημική θεώρηση με έμφαση στην πολυκριτηριακή ανάλυση, μια πρώτη προσέγγιση της αβεβαιότητας καθώς και οι προσανατολισμοί και στόχοι της διδακτορικής διατριβής Στο δεύτερο μέρος γίνεται μία εκτεταμένη εισαγωγή στα ασαφή σύνολα, τους ασαφείς αριθμούς και την ασαφή αριθμητική, την αξιωματική θεμελίωση βασικών πράξεων των ασαφών συνόλων και βασικών αρχών της ασαφούς λογικής σε σύγκριση με αντίστοιχες αρχές της κλασικής λογικής. Επίσης, αναπτύσσονται τρόποι σύγκρισης των ασαφών αριθμών. Η ανάπτυξη των αρχών της ασαφούς λογικής έγινε με γνώμονα τις εφαρμογές που αναπτύχθηκαν στη συνέχεια. Το τρίτο μέρος της διατριβής αναφέρεται σε ασαφείς μεθόδους πολυκριτηριακής στήριξης αποφάσεων. Το τρίτο μέρος θα μπορούσε να διαχωριστεί σε ανάπτυξη μεθόδων με τη βοήθεια της ασαφούς λογικής και συνόλων, που καταλήγουν στην εύρεση της βέλτιστης λύσης και σε ασαφείς μεθόδους που καταλήγουν στην ταξινόμηση διακριτών εναλλακτικών. Σε αυτό το μέρος κύρια έμφαση δόθηκε στην ανάπτυξη ασαφών μεθόδων στη λήψη αποφάσεων με πολυκριτήρια με προσανατολισμό τα προβλήματα της ΣΔΥΠ. Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής με βάση τις υπάρχουσες μεθόδους της πολυκριτηριακής ανάλυσης έγινε ανάπτυξη ασαφών μεθόδων, οι οποίες συγκρίθηκαν με τις υπάρχουσες μεθόδους και προτάθηκαν πρωτότυπα συμπεράσματα και κατόπιν, με βάση τα συμπεράσματα, έγινε ανάπτυξη νέων καινοτόμων μεθόδων. Τα ρεύματα της πολυκριτηριακής ανάλυσης στα οποία επικεντρώθηκε η διδακτορική διατριβή είναι ο Πολυκριτηριακός μαθηματικός προγραμματισμός - με υποκατηγοριοποίηση τον εύκαμπτο ασαφή προγραμματισμό και τον προγραμματισμό δυνατοτήτων - και η πολυκριτηριακή ταξινόμηση διακριτών εναλλακτικών - με υποκατηγοροποποίηση την Πολυκριτηριακή θεωρία ολικού κριτηρίου με ιδιαίτερη έμφαση στο προτεινόμενο καινοτόμο μοντέλο της πολυεπίπεδης σύνθεσης, τους ασαφείς κανόνες στήριξης αποφάσεων με πολλαπλά κριτήρια, τις μεθόδους αποστάσεων και τη θεωρία των σχέσεων υπεροχής (Γαλλική σχολή) στις οποίες έγινε ενδελεχή μελέτη. Παράλληλα, διερευνήθηκε η ανάλυση αποφάσεων με πολλαπλούς παίκτες και πολλαπλά κριτήρια. Στο τέταρτο μέρος παρατίθενται διάφορα χαρακτηριστικά προβλήματα της ΣΔΥΠ, όπου για πρώτη φορά στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής (δε στηρίχθηκαν σε παραδείγματα από τη βιβλιογραφία), δοκιμάσθηκαν οι αναφερόμενες από τη βιβλιογραφία ή προτεινόμενες καινοτόμες μέθοδοι. Στην πραγματικότητα τα προβλήματα τα ίδια καθοδήγησαν σε μεγάλο βαθμό την επιλογή των μεθόδων, τα συμπεράσματα και πολλές φορές τις καινοτόμες νέες μεθόδους. Σε πολλές περιπτώσεις αναπτύχθηκε λογισμικό σε γλώσσα Matlab προκειμένου να εφαρμοσθούν οι προτεινόμενες μέθοδοι. Με αυτόν τον τρόπο παράγονται μεθοδολογίες σε χαρακτηριστικά προβλήματα της Σ.Δ.Υ.Π. Στο τελευταίο μέρος ανήκουν τα συμπεράσματα της διατριβής και οι μελλοντικές κατευθύνσεις για έρευνα. Οι μεθοδολογίες που ανεπτύχθησαν αντιμετωπίζουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά προβλήματα της Σ.Δ.Υ.Π: - Σχεδιασμός αρδευτικού δικτύου υπό πίεση με την καινοτόμο χρήση του ασαφούς (εύκαμπτου) ακέραιου προγραμματισμού, υιοθετώντας ασαφείς περιορισμούς για το ύψος πίεσης και περιορισμούς ακέραιους διακόπτες. - Διαχείριση πολλαπλών υδατικών πόρτου στον αγροτικό τομέα, με τη χρήση του ασαφούς προγραμματισμού των στόχων, για τη συνδυασμένη χρήση επιφανειακών και υπογείων νερών, λαμβάνοντας υπ' όψιν και το κοινωνικό - οικονομικό κριτήριο. Εφαρμόζεται η προτεινόμενη από τη διδακτορική διατριβή καινοτόμος υβριδική προσέγγιση και η αντισταθμιστική προσέγγιση του προγραμματισμού των στόχων. - Ανάπτυξη σεναρίων Δ. Υ.Π. σε υπεραντλούμενο υδροφόρο ορίζοντα και ταξινόμησή τους, με περίπτωση εφαρμογής τον υδροφόρο ορίζοντα του Βελεστίνου. Διαμορφώνονται σενάρια με τεχνικές βελτιστοποίησης όπου εκτός των άλλων, εξετάζεται η χρήση του εύκαμπτου προγραμματισμού που αντιμετωπίζει τη σύγκρουση των στόχων και την ασάφεια στους περιορισμούς προκειμένου να παραχθεί συμβιβαστική λύση. Τα σενάρια που διαμορφώθηκαν ταξινομούνται με τεχνικές ασαφούς πολυκριτηριακής ταξινόμησης με βάση τις διμερείς συγκρίσεις και τις συναρτήσεις βαθμολόγησης. - Ευέλικτο μοντέλο στρατηγικής διαχείρισης σε συνθήκες έλλειψης νερού, υιοθετώντας τον προγραμματισμό δυνατοτήτων με τη δυνατότητα οι μεταβλητές απόφασης να είναι ασαφείς αριθμοί, δίνοντας τη δυνατότητα σε ευέλικτες αποφάσεις για ακραίες υδρολογικές συνθήκες. Καίριο θέμα που αναδεικνύεται είναι ο τρόπος ερμηνείας των ασαφών ανισοτήτων, οπότε διαμορφώνονται στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής διάφορα μοντέλα. - Διερεύνηση της καρστικής διασύνδεσης μεταξύ δύο υδρολογικών λεκανών εφαρμόζοντας την ασαφή γραμμική παλινδρόμηση με τροποποιήσεις για το μοντέλο της α.γ.π. που προτάθηκαν στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής. - Ορθολογικός Προγραμματισμός Ελλειμματικών Αρδεύσεων με τη χρήση της Ασαφούς Λογικής, υιοθετώντας το προτεινόμενο μοντέλο της πολυεπίπεδης σύνθεσης και την επιλογή κατάλληλων ασαφών τελεστών. Για το τελευταίο επίπεδο της σύνθεσης εξετάζεται επιπλέον, η χρήση των διμερών συγκρίσεων με βάση τις συναρτήσεις βαθμολόγησης. - Εκτίμηση του Υδατικού Δυναμικού Καρστικής Υφάλμυρης Πηγής με περίπτωση μελέτης την υφάλμυρη καρστική πηγή του Αλμυρού (Ηράκλειο - Κρήτη). Κρίσιμη παράμετρος αποδεικνύεται η ποιότητα του νερού της πηγής, η οποία αντιμετωπίζεται πολυκριτηριακά. Για τον προσδιορισμό του δυναμικού της πηγής χρησιμοποιείται η μεθοδολογία της min - τομής για το πόσιμο νερό κυρίως και η μεθοδολογία της ασαφούς ταξινόμησης σε προκαθορισμένες κατηγορίες. Οι μεθοδολογίες που επιλέχθηκαν αναφέρονται σε ένα μεγάλο εύρος χαρακτηριστικών προβλημάτων που αναφύονται στη ΣΔΥΠ, όπως για παράδειγμα συστήματα διανομής νερού, συνδυασμένη χρήση επιφανειακού και υπογείου νερού στο αρδευτικό τομέα, ελλειμματικές αρδεύσεις, περίπτωση υποβαθμισμένου υδροφόρου ορίζοντα, διανομή νερού σε ακραίες συνθήκες, υφάλμυρες πηγές, καρστική επικοινωνία υδρολογικών λεκανών και συνολική διαχείριση νερού για μία ολοκληρωμένη ενότητα. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα κυριότερα συμπεράσματα τα οποία συνιστούν και τη συμβολή της διδακτορικής διατριβής στην προώθηση της επιστημονικής έρευνας. Η εφαρμογή του εύκαμπτου γραμμικού ακέραιου προγραμματισμού στο σχεδίασμά αρδευτικού δικτύου υπό πίεση με την καινοτόμο θεώρηση των ασαφών περιορισμών για το ύψος πίεσης, εξασφαλίζει ευέλικτο και οικονομικότερο σχεδίασμά. Η έννοια της ασαφούς αποτελεσματικής λύσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μορφοποίηση ισόρροπων σεναρίων στη Σ.Δ.Υ.Π., με δεδομένη την πολλαπλότητα των στόχων που ανακύπτουν στη Σ.Δ.Υ.Π. αλλά και την ασάφεια στους περιορισμούς π.χ. στην περίπτωση ανάπτυξης σεναρίου σε υπεραντλούμενο υδροφόρο ορίζοντα. Προτείνονται μεθοδολογίες του εύκαμπτου προγραμματισμού των στόχων για τη διαχείριση πολλαπλών υδατικών πόρων στο γεωργικό τομέα. Η καινοτομία έγκειται στην υιοθέτηση ασαφών μεθόδων προγραμματισμού των στόχων, για τη συνδυασμένη αξιοποίηση επιφανειακών και υπόγειων νερών στον αγροτικό τομέα, όπου εκτός από το κριτήριο της υδατικής κατανάλωσης σε σχέση με τη μηνιαία διαθεσιμότητα νερού, λαμβάνονται υπ' όψιν κοινωνικό - οικονομικά κριτήρια. Προτείνονται σύνθετα μοντέλα πολυεπίπεδης σύνθεσης, ενώ εκτός των άλλων μεθόδων επινοήθηκε καινοτόμος μεικτή τεχνική προγραμματισμού των στόχων και ασαφούς θεώρησης που επιτυγχάνει ισορροπημένες λύσεις ενώ ταυτόχρονα, αποφεύγονται τα βάρη στο τελευταίο επίπεδο της σύνθεσης. Αναπτύχθηκε καινοτόμος μεθοδολογία για την ευέλικτη στρατηγική διαχείριση νερού σε συνθήκες έλλειψης νερού, με τη βοήθεια του προγραμματισμού δυνατοτήτων. Αποτέλεσε καινοτόμο επιλογή, οι μεταβλητές απόφασης να είναι Α.Σ.Τ.Α., δίνοντας τη δυνατότητα για μία ευέλικτη και προσαρμόσιμη απόφαση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες υδατικής διαθεσιμότητας. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι κατά την εφαρμογή του προγραμματισμού δυνατοτήτων, το πεδίο των εφικτών λύσεων εξαρτάται από τον τρόπο ερμηνείας των ασαφών ανισοτήτων. Επιπλέον, προτάθηκαν καινοτόμες τεχνικές για τις οποίες διερευνήθηκαν τα πλεονεκτήματά τους και οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους σε σχέση με τη ρύθμιση των κόμβων διαθεσιμότητας νερού. Το μοντέλο της ασαφούς γραμμικής παλινδρόμησης μπορεί να εφαρμοσθεί για την προσπάθεια ερμηνείας της διασύνδεσης μεταξύ δύο υδρολογικών λεκανών εφαρμόζοντας ένα στοιχειώδες υδατικό ισοζύγιο. Προτάθηκε το μοντέλο του απλού υδατικού ισοζυγίου να καθορίζει το μοντέλο της ασαφούς γραμμικής παλινδρόμησης με την τροποποίηση της συνάρτησης στόχου και με υιοθέτηση περιορισμών μη αρνητικότητας για τους ασαφείς συντελεστές. Το προτεινόμενο καινοτόμο μοντέλο της ασαφούς πολυεπίπεδης σύνθεσης μπορεί να εφαρμοσθεί για τον ορθολογικό προγραμματισμό ελλειμματικών αρδεύσεων με την εννοιολογική επιλογή κατάλληλων ασαφών τελεστών. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται μία ολιστική αντιμετώπιση για τον προγραμματισμό ελλειμματικών αρδεύσεων που ενσωματώνει επιπλέον, την ασάφεια στην παραγωγή από την ελλειμματική άρδευση. Εν συνεχεία, για το τελευταίο επίπεδο της σύνθεσης εξετάζεται η χρήση των διμερών συγκρίσεων με βάση τις συναρτήσεις βαθμολόγησης. Εξήχθησαν χρήσιμες παρατηρήσεις για το μοντέλο της ασαφούς πολυεπίπεδης σύνθεσης και τη χρήση των ασαφών τελεστών στα επιμέρους στάδιά του, καθώς και την κρισιμότητα της επιλογής του ασαφούς τελεστή στο τελευταίο στάδιο της σύνθεσης. Εναλλακτικά προτάθηκε η κατασκευή σύνθετων μη γραμμικών συναρτήσεων αξιών με τη βοήθεια της διατύπωσης ασαφών κανόνων με πολλαπλά κριτήρια. Οι ασαφείς κανόνες μπορούν να εφαρμοσθούν και σε άλλες μη επακριβώς καθορισμένες έννοιες και διαδικασίες. Ωστόσο, η χρήση των ασαφών τελεστών σε σύνθετες περιπτώσεις πολλαπλών κριτηρίων σε πιο περίπλοκα συστήματα είναι μάλλον απλουστευτική και μη αξιόπιστη. Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη πολλαπλών κριτηρίων προϋποθέτει σημαντικό αριθμό ασαφών κανόνων για τους οποίους μπορούν να υπάρχουν πολλές αμφιβολίες για τη μαθηματικοποίησή τους, αλλά πολύ περισσότερο στην Ελλάδα υπάρχει έλλειψη δεδομένων για την τεκμηρίωση μίας διαδικασίας μάθησης. Οπότε, από τη θεωρητική ανάλυση αλλά και την εφαρμογή των πολυκριτηριακών μεθόδων στα προβλήματα της Σ.Δ.Υ.Π. που είναι από τη φύση τους πολυκριτηριακά, προκύπτει ότι οι ασαφείς μέθοδοι που εδράζονται στη Γαλλική σχολή επιτυγχάνουν μία περισσότερο ολιστική αντιμετώπιση των πραγμάτων εξασφαλίζοντας περισσότερο την ισόρροπη ικανοποίηση των κριτηρίων. Το προτεινόμενο μοντέλο από τη διδακτορική διατριβή της πολυεπίπεδης σύνθεσης δε μπορεί να δώσει αξιόπιστα αποτελέσματα σε πολύπλοκα προβλήματα με μεγάλο αριθμό κριτηρίων. Το προτεινόμενο, από τη διδακτορική διατριβή, μοντέλο του συστήματος στήριξης αποφάσεων αποτελούμενο από ασαφείς κανόνες δεν είναι εύκολα εφαρμόσιμο στον Ελληνικό χώρο λόγω της πολυπλοκότητας των συστημάτων της Σ.Δ.Υ.Π. και της έλλειψης εμπειρίας στην ολοκληρωμένη διαχείριση υδατικών πόρων. Οι μέθοδοι των αποστάσεων δεν μπορούν να ενσωματώσουν την επιδίωξη των ισόρροπων κριτηρίων ενώ ο ορισμός του ιδεατού και περισσότερο του αντί- ιδεατού σημείου παίζει ιδιαιτέρως σημαντικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα, επιλογή που είναι εντελώς υποκειμενική. Το δικαίωμα στην αρνησικυρία αλλά και ο κανόνας της συνεπαγωγής για την ολική σύνθεση, όπως και η φύση της διμερούς σύγκρισης έρχεται να μειώσει τον υποκειμενισμό στη λήψη της απόφασης και να οδηγήσει σε πιο ορθολογικές αποφάσεις. Θα πρέπει να αναφερθεί, για την ομαλή ροή του κειμένου, ότι από την ανασκόπηση της πλέον πρόσφατης βιβλιογραφίας προκύπτει ότι οι μέθοδοι της Γαλλικής σχολής στηρίζονται στις διμερείς συγκρίσεις, ενώ ενσωματώνουν πολλές έννοιες της ασαφούς λογικής. Με τη βοήθεια της ασαφούς λογικής και συνόλων θεμελιώνεται η ισχυρή προτίμηση και αδιαφορία ως συνάρτηση της ασθενούς προτίμησης. Επίσης, ορθολογικοποιείται η ολική σύνθεση της συμφωνίας και της διαφωνίας με τη χρήση των ασαφών τελεστών. Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής προτάθηκε ο τελικός δείκτης αρνησικυρίας να προκόψει με τη χρήση ευρύτερων θεωρήσεων για το ασαφές συμπλήρωμα ή εναλλακτικά με τη χρήση των ασαφών συνεπαγωγών, οι οποίες δίνουν έμφαση στο δικαίωμα στην αρνησικυρία. Η ερμηνεία και γενίκευση της Γαλλικής σχολής στα πολυκριτήρια με τη χρήση της ασαφούς λογικής είναι καίρια για την εκμετάλλευση των σχέσεων υπεροχής, δηλαδή για την εξαγωγή των τελικών συμπερασμάτων. Διαπιστώθηκε ότι η εκμετάλλευση των σχέσεων υπεροχής είναι απλούστερη με τη χρήση της ασαφούς λογικής σε σχέση με τις κλασικές μεθόδους, γιατί η σχέση ισχυρής προτίμησης και αδιαφορίας ορίζεται ασαφώς και όχι με κλασσικό τρόπο ερμηνείας της ισχυρής προτίμησης και της αδιαφορίας που χρησιμοποιείται στην Electre. Προτάθηκε καινοτόμο μοντέλο που στηρίζεται στον κανόνα: «της άρνησης της συνεπαγωγής, ότι ο κανόνας της πλειοψηφίας των κριτηρίων συνεπάγεται την ολική διαφωνία» για την ολική σύνθεση. Κοντολογίς, μία εναλλακτική με υψηλή αντισταθμιστική επίδοση με αντίστοιχη ανισόρροπη ικανοποίηση των κριτηρίων, ακυρώνεται. Πράγματι, διαπιστώθηκε ότι σε σχέση με άλλες θεωρήσεις η θεώρηση του κανόνα της συνεπαγωγής για την ασθενή προτίμηση και για καθαρές ροές της ασθενούς προτίμησης έδωσε προτίμηση στο πλέον συμβιβαστικό σενάριο που προέκυψε από τον ασαφή γραμμικό προγραμματισμό με πολλαπλούς στόχους (κοινωνικό-οικονομικούς, περιβαλλοντικούς, αξιοποίησης υδατικών πόρων) στη διαχείριση του περιβαλλοντικά υποβαθμισμένου υδροφόρου ορίζοντα. Συχνά το οικονομικό ή άλλο κριτήριο έλκεται σε υψηλές λύσεις που δεν εξασφαλίζουν όμως την ισόρροπη ανάπτυξη αλλά και τους περιβαλλοντικούς στόχους. Η σύνθεση με βάση τη συνεπαγωγή στα προβλήματα της Σ.Δ.Υ.Π. εξασφαλίζει με αυστηρό τρόπο την επίτευξη ισόρροπων λύσεων. Ένας τρόπος εκμετάλλευσης των ασαφών σχέσεων υπεροχής είναι η ταξινόμηση σε προκαθορισμένες κατηγορίες η οποία διακρίνεται σε διατεταγμένες κατηγορίες και μη διατεταγμένες κατηγορίες. Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής διαπιστώθηκε κατά την εφαρμογή ότι είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα και πιο ερμηνεύσιμη επιλογή, τα κατώφλια προτίμησης και ισοδυναμίας να ορίζονται συναρτήσει των κατωφλίων για κάθε εικονική εναλλακτική. Τεκμηριώθηκε επίσης, η χρήση της αυστηρής προτίμησης για την κατάταξη σε διατεταγμένες κατηγορίες. Με βάση τις παραπάνω επισημάνσεις ανεπτύχθησαν καινοτόμες πολυκριτηριακές μεθοδολογίες για την εκτίμηση του υδατικού δυναμικού καρστικής Υφάλμυρης Πηγής μεταβλητής ποιότητας. Κρίσιμη παράμετρος αποδεικνύεται η ποιότητα του νερού της πηγής, η εκτίμηση της οποίας αντιμετωπίζεται πολυκριτηριακά. Για τον προσδιορισμό του δυναμικού της πηγής χρησιμοποιείται η μεθοδολογία κατάλληλης συνάρτησης συμμετοχής και της min - τομής κυρίως για το πόσιμο νερό και η μεθοδολογία της ασαφούς ταξινόμησης σε προ - καθορισμένες κατηγορίες για το νερό που προορίζεται για αρδευτική χρήση με ενσωματωμένους τους κανόνες της ασαφούς αρνησικυρίας της Γαλλικής σχολής. Η ασάφεια αναφύεται από την αβεβαιότητα στη σύγκριση των προτύπων με τα δείγματα ή στην περιοχή ποιότητας μεταξύ της (MAC) και της (GV). Η προσέγγιση της min τομής είναι καταλληλότερη για την εκτίμηση των ποσοτήτων για πόσιμο νερό, ενώ η πολυκριτηριακή μέθοδος είναι πιο ευέλικτη για τον προσδιορισμό του νερού που προορίζεται για άρδευση. Διαμορφώθηκαν δύο εναλλακτικές ολοκληρωμένες καινοτόμες μεθοδολογίες για την εκμετάλλευση των ασαφών σχέσεων υπεροχής που είναι η κατάταξη με βάση την έννοια της μη κυριαρχούμενης εναλλακτικής και ολοκληρωμένων συναρτήσεων αξιών. Προτάθηκε η χρήση των συναρτήσεων βαθμολόγησης που ενσωματώνουν το δικαίωμα στην αρνησικυρία και την περίπτωση των ασαφών δεδομένων, ενώ η ολική σύνθεση προκύπτει από την ασαφή λογική και είναι αυτή που καθορίζει τις ροές. Τεκμηριώθηκε η προτίμηση στην καθαρή ροή της ασθενούς προτίμησης για τις συναρτήσεις βαθμολόγησης με την απόδειξη χαρακτηριστικών θεωρημάτων. Επινοήθηκε η κατάταξη των εναλλακτικών με βάση τη ροή μη κυριαρχούμενης εναλλακτικής που όπως αποδείχθηκε θεωρητικά και στις εφαρμογές, είναι κατάλληλη μόνο για μία πρώτη διαλογή των εναλλακτικών. Η μέθοδος των συναρτήσεων βαθμολόγησης μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη καινοτόμου μοντέλου προγραμματισμού με μεταβλητές 0/1 για τη συνάρτηση στόχου, οπότε με την υιοθέτηση κατάλληλων περιορισμών διαμορφώνεται ένα μοντέλο καθορισμού ενός συνόλου εναλλακτικών σε ένα σύστημα υδατικών πόρων. Για τη διεύρυνση της οπτικής του θέματος προτείνεται η εμπλοκή πολλαπλών παικτών στην πολυκριτηριακή ταξινόμηση. Αναπτύχθηκε καινοτόμος μέθοδος ασαφούς "Delphi", δηλαδή μία επαναληπτική διαδικασία προσδιορισμού των βαρών ή και άλλων παραμέτρων με τη μορφή ασαφών αριθμών (για τη διαδικασία πολυκριτηριακής προσέγγισης της ΣΔΥΠ) και τη χρήση των μέτρων ομοιότητας.