ИСТОРИЧЕСКИЕ ПРЕДПОСЫЛКИ ВОЗНИКНОВЕНИЯ ДВИЖЕНИЯ «БРАТЬЕВ МУСУЛЬМАН» И ОСНОВНЫЕ ИДЕИ (ХІХ-СЕРЕДИНА ХХвв.)
Authors: Алипбекова Г.Б. , Турекулова Ж.Е. 
Published: May 2024

1928 жылы Египеттің Исмаилия қаласында мектеп мұғалімі Хасан әл-Банна исламдық қағидаттар негізінде мұсылман қауымының мәдени-рухани бірегейлігін жаңғырту мақсатында және еуропалық отарлық саясатқа қарсы «Мұсылман бауырлар» қоғамының негізін қалады. Бастапқыда, ағартушылық-қайырымдылық ұйым ретінде қалыптасқан ұйым, қазіргі таңда Таяу Шығыс аймағындағы саяси ықпалға ие радикалды көзқарастағы қауымдастыққа айналып отыр. Осы орайда, ұсынылып отырған мақалада, ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Египетте қалыптасқан тарихи-саяси жағдайға талдау жасау арқылы, «Мұсылман бауырлар» ұйымның қалыптасуының негізгі мәселелері және тарихи алғышарттары қарастырылады. Бастапқы кезеңдегі ұйымның идеологиялық қондырғылары, жетекші идеяларына талдау жасалынады, сонымен қатар, сыртқы және ішкі факторлардың ұйым қызметіне ықпалы зерделенеді. ХІХ-ХХ ғасырлар тоғысындағы Абд ар-рахман әл -Кавакиби, Жамал ад-Дин әл-Ауғани мен Мухаммад Абдо сияқты мұсылман ағартушылары мен исламдық модерн ағымының өкілдерінің тұжырымдамаларының, Хасан әл-Баннаның саяси -идеялық көзқарастарының қалыптасуын-дағы ықпалдарына талдау жасалынады. 1928-1940 жылдардағы ұйымның қызметіне талдау жасау арқылы, «Мұсылман бауырлар» қозғалысының радикалдану үрдісінің себептері мен кезеңдері айқындалады.

В 1928 году в городе Исмаилия школьный учитель Хасан аль-Банна в целях восстановления культурно-духовной идентичности мусульманских стран на основе исламских ценностей и противостояния колониальной системе европейских стран основал организацию «Братья мусульмане». Религиозное движение на начальной стадии своей деятельности занималось в основном просветительской и благотворительной деятельностью. Однако, под влиянием внутренних и внешних факторов оно постепенно стало радикально настроенной политической силойна Ближнем Востоке. В научной статье рассматривается история становления религиозно -политического движения «Братья мусульмане» в контексте историко-политической ситуации в Египте ХІХ-ХХ вв., анализируются первоначальные идеологические платформы и ведущие идеи данного движения, изучается влияние внешних и внутренних факторов на деятельность организации, а также исследуется воздействие политико-идеологических концепций исламских просветителей и реформаторов Абд ар-Рахмана аль-Кавакиби, Джамаль ад-дина ал-Афгани и Мухаммадо Абдо на формирование взглядов Хасана ал-Банны, анализируются основные направления деятельности организации в 20-40 гг ХХ века, выявляются причины и тенденции радикализации религиозного движения.

In 1928, in the city of Ismailia, a school teacher Hassan al-Banna founded the Muslim Brotherhood organization in order to restore the cultural and spiritual identity of Muslim countries based on Islamic values and to oppose the colonial system of European countries. At the initial stage of its activity, the religious movement was mainly engaged in educational and charitable activities. However, under the influence of internal and external factors, it gradually became a radical political force in the Middle East. The scientific article examines the history of the formation of the religious and political movement “Muslim Brotherhood” in the context of the historical and political situation in Egypt in the 19th-20th centuries, analyzes the initial ideological platforms and leading ideas of this movement, studies the influence of external and internal factors on the activities of the organization, as well as it examines the impact of the political and ideological concepts of Islamic enlighteners and reformers Abd ar-Rahman al-Kawakibi, Jamal ad-din al-Afghani and Muhammad Abdo on the formation of the views of Hassan al-Banna, analyzes the main directions of the organization’s activities in the 20-40s of the twentieth century, reveals the causes and trends of radicalization of the religious movement.