Ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές και εποπτικό πλαίσιο υπό το πρίσμα της πολιτικής οικονομίας
Authors: Τριαντόπουλος Χρήστος 
Published: September 2021

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή αναπτύσσεται μία προσέγγιση συγκριτικής ανάλυσης των ευρωπαϊκών συστημάτων καπιταλιστικής οργάνωσης υπό τα δεδομένα της φάσης χρηματοπιστωτικής υπερβολής της καπιταλιστικής οικονομίας. Φάση, κατά την οποία, πριν από το ξέσπασμα της κρίσης του 2007/2008 η χρέωση των δρώντων ήταν υπερδιπλάσια του παραγόμενου προϊόντος και το μέγεθος του χρηματοπιστωτικού συστήματος ήταν πενταπλάσιο της πραγματικής οικονομίας. Πρόκειται για την προσέγγιση των μοντέλων χρηματοπιστωτικής οργάνωσης, η οποία συνιστά την επέκταση της προσέγγισης των μοντέλων καπιταλιστικής οργάνωσης και δη της εμπλουτισμένης με τη «μία φάση πριν» εκδοχή της. Στον πυρήνα της, ως δομικός δρών κάθε μοντέλου, εντοπίζεται το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ως εκφραστής της ζωτικής για την καπιταλιστική οικονομία χρηματοπιστωτικής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα δρα σε ένα περιβάλλον στρατηγικής διάδρασης με τους άλλους δομικούς δρώντες και θεσμούς της καπιταλιστικής οικονομίας, με τους οποίους επιτυγχάνεται συγκεκριμένης φύσης συντονισμός που συνεισφέρει στην αποτελεσματικότητα της δραστηριότητας των δρώντων του συγκεκριμένου μοντέλου. Οι διαδράσεις, λοιπόν, που διαμορφώνονται μεταξύ των δρώντων σε υποπεδία της διαμεσολαβητικής δραστηριότητας, αλλά και στο πλαίσιο ενός πλέγματος «θεσμικών συμπληρωματικοτήτων», προσδιορίζουν τη φύση του συντονισμού που επιτυγχάνεται, προσδίδοντας «χαρακτήρα» στο μοντέλο χρηματοπιστωτικής οργάνωσης ανάλογα με τη φύση του συντονισμού. Τα αποτελέσματα της εμπειρικής διερεύνησης καταδεικνύουν την ανθεκτικότητα της φύσης του συντονισμού, καθώς παρατηρείται σε αρκετές περιπτώσεις μία ενδιαφέρουσα συνέχεια μεταξύ μοντέλων καπιταλιστικής οργάνωσης και μοντέλων χρηματοπιστωτικής οργάνωσης, υπογραμμίζοντας ότι, παρά την εξέλιξη -και μεταβολή- της φύσης της καπιταλιστικής οικονομίας, η φύση του συντονισμού διατηρεί τα δομικά χαρακτηριστικά της. Έτσι, εντοπίζονται ο συντονισμός με όρους δυνάμεων της αγοράς στα αγορακεντρικά συστήματα, ο συντονισμός με όρους στρατηγικής συνεργασίας των δρώντων της αγοράς στα τραπεζοκεντρικά συστήματα και ο συντονισμός με όρους παρέμβασης του κράτους στην αγορά στα κρατικοκεντρικά συστήματα. Η ανθεκτικότητα της φύσης του συντονισμού προκύπτει -σε σημαντικό βαθμό- και από την επέκταση της προσέγγισης των μοντέλων χρηματοπιστωτικής οργάνωσης στο πεδίο της εποπτείας της χρηματοπιστωτικής δραστηριότητας, όπως προκύπτει από την οπτική των εκδοχών εποπτείας της χρηματοπιστωτικής οργάνωσης. Πρόκειται, ειδικότερα, για τα παραδοσιακά εποπτικά πλαίσια που εντοπίζονται στα κρατικοκεντρικά συστήματα, τα μερικώς εξελιγμένα εποπτικά πλαίσια που χαρακτηρίζουν, κυρίως, τα τραπεζοκεντρικά συστήματα και τα εξελιγμένα εποπτικά πλαίσια των αγορακεντρικών συστημάτων. Αυτή, λοιπόν, η ανθεκτικότητα της φυσιογνωμίας του συντονισμού, έστω και με αποκλίσεις, μέσα σε ένα περιβάλλον καπιταλιστικής εξέλιξης, συνιστά σημαντική ένδειξη της δυσκολίας αλλαγής της φύσης μιας πολιτικής οικονομίας και δη των καταβολών της, ενώ οι τύποι του συντονισμού και οι σχετικές τάσεις αποτυπώνουν τη χρόνια «διαμάχη» για τον «έλεγχο» της οικονομικής δραστηριότητας ανάμεσα σε κράτος και αγορά, με τη στρατηγική συνεργασία των δρώντων να βρίσκεται στο μεσαίο χώρο αυτού του ιδιότυπου «ανταγωνισμού».