bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
The ways of supporting motivation to learn in alternative modelof education – the perspective of parents of students at a younger school age
Authors: Makarewicz Marta
Published: February 2024

Wprowadzenie. Problematyka motywacji jest wciąż aktualna i z każdym rokiem zyskuje
na znaczeniu, zwłaszcza w kontekście edukacji i procesu uczenia się. Ludzkie działania
nie mają szans na zaistnienie bez motywacji – stanu, dyspozycji bądź czynnika, który sprawia,
że podejmujemy, realizujemy oraz kończymy określone przez nas czynności i zadania.
Środowisko rodzinne należy do najważniejszych miejsc kształtujących młodych ludzi,
gdzie bez trudu możemy odnaleźć warunki sprzyjające wysokiemu poziomowi motywacji
do uczenia się. Doświadczenia rodziców w zakresie motywowania dzieci do nauki ukazują
nam istotną rolę opiekunów w procesie ich edukacji.
Cel. Celem przeprowadzonych badań był opis, wyjaśnienie i interpretacja sposobów rozwijania
motywacji uczniów w alternatywnym modelu edukacji z perspektywy doświadczeń
rodziców.
Metoda. Etnografia edukacyjna.
Wyniki. Badani rodzice przedstawiają szereg różnorodnych sposobów wspierania motywacji
do nauki poprzez zaspokojenie potrzeby kompetencji, autonomii i relacji z innymi.
Badani dostrzegają znaczącą rolę wsparcia i jakościowej relacji dzieci z osobami dorosłymi
we wspieraniu motywacji do uczenia się dziecka. Istotne, z punktu widzenia badanych,
jest tworzenie warunków do praktycznego wykorzystywania nabytych umiejętności,
docenianie wysiłku i postępów dziecka, stosowanie oceniania kształtującego, oferowanie
wyzwań edukacyjnych oraz stwarzanie sytuacji wyboru zadań bądź aktywności. Prezentowane
przez rodziców sposoby stanowią przejawy wspierania motywacji wewnętrznej
dziecka.
Popularization of knowledge on the development specifications of adolescence in the family environment
Authors: Peret-Drążewska Paulina
Published: February 2024

Wprowadzenie. Okres adolescencji to czas zmian dokonujących się w wielu wymiarach
życia młodego człowieka. Jedną z nich są przeobrażenia w funkcjonowaniu w środowisku
rodzinnym, czego wynikiem jest konieczność ponownej refl eksji nad relacjami rodzic –
nastolatek. Zadanie to stoi głównie po stronie osób dorosłych. Istotna wydaje się zatem
znajomość psychospołecznych mechanizmów oraz zadań rozwojowych okresu adolescencji.
Cel. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na konieczność popularyzacji wiedzy na temat
specyfi ki rozwojowej okresu adolescencji w środowisku rodzinnym.
Materiały i metody. W pracy przedstawiono rozważania teoretyczne oscylujące wokół
psychospołecznej charakterystyki okresu młodości oraz dokonano analizy potrzeby popularyzacji
wiedzy na temat specyfi ki rozwojowej okresu adolescencji w środowisku rodzinnym.
Wyniki. Podkreślona w artykule potrzeba świadomości wagi niniejszej problematyki
wśród pedagogów może stanowić przyczynek do dalszych eksploracji naukowo-badawczych oraz działań praktycznych zmierzających do rozwoju relacji pomiędzy nastolatkami
a rodzicami.
Meaning, potential and evolution of the Polish family
Authors: Magda-Adamowicz Marzena
Published: February 2024

Wprowadzenie. Ewolucja polskiej rodziny dokonuje się pod wpływem przemian ustrojowych,
politycznych, ekonomicznych, społecznych i ustawodawczych. Sprawiają one, że
wiele zadań, jakie wcześniej pełniła rodzina, jest realizowanych poza nią. Obserwujemy
przejmowanie klasycznych funkcji rodziny przez wyspecjalizowane instytucje (np. prokreacja
w sztucznych warunkach laboratorium, wychowanie dziecka w żłobkach i przedszkolach,
opieka nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi w domach pomocy społecznej).
Wiele z tych kwestii poważnie narusza podstawowe zasady moralne i religijne.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie zmian w funkcjonowaniu polskiej rodziny.
Wyniki i wnioski. Ewolucja zachodząca w rodzinie widoczna jest w każdej sferze. Powoli
zachodzą przemiany polskiej rodziny, które mają charakter imitacyjny, na wzór zachodni.
Prawdopodobnie polska rodzina, osadzona w specyficznym kontekście kulturowo-historycznym,
podąży swoją drogą przemian. Na tę chwilę nie jest ona w pełni oczarowana
„ponowoczesnością”. Raczej okazuje się połączeniem właściwości późnej nowoczesności
z cechami tradycyjnej rodziny polskiej.
The role of mediation in protecting the child’s right to contact with a parent in the situation of a marriage, or an informal relationship, breakdown
Authors: Rajewska de Mezer Joanna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Socjalizujący wpływ rodziców, tzw. znaczących innych, ma zasadnicze
znaczenie dla kształtowania jednostki, sposobu jej funkcjonowania w społeczeństwie
i prawidłowego wykonywania ról społecznych (Modrzewski, 2012; Szacka, 2003). Wpływ
ten jest możliwy dzięki styczności występującej między rodzicami a dzieckiem podczas
sprawowania pieczy rodzicielskiej - opieki nad dzieckiem i wzajemnego kontaktu, który
kształtuje obie strony relacji. W przypadku rozpadu małżeństwa lub związku nieformalnego
i konfliktu między rodzicami, konieczne jest właściwe uregulowanie kontaktów dziecka
z rodzicem opuszczającym dom, mając na względzie dobro dziecka (Fagan, Churchill
2012). Jest to możliwe dzięki zastosowaniu instytucji mediacji.
Cel. Celem pracy jest ukazanie znaczenia kontaktu między rodzicem a dzieckiem w procesie
socjalizacji dziecka oraz edukacyjnej roli instytucji mediacyjnej wspierającej rodziców
w aktywnym i odpowiedzialnym kształtowaniu ich kontaktów z dzieckiem.
Materiał i metody. Analizie poddano publikacje, dane statystyczne oraz akty prawne regulujące
problem kontaktów rodziców z dzieckiem dla prawidłowego przebiegu procesu
socjalizacji dziecka oraz roli mediacji w regulacji kontaktów rodzicielskich w sytuacji
konfliktu między rodzicami dziecka.
Wyniki. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że mediacja daje skonfliktowanym
stronom (rodzicowi dziecka) wpływ na kształtowanie ich sytuacji, ponieważ ułatwia
osiągnięcie wzajemnie satysfakcjonującego porozumienia w zakresie opieki i kontaktu
z dzieckiem, stając się alternatywą dla sformalizowanych postępowań sądowych. Postępowanie
mediacyjne zawiera elementy edukacyjne - uczy rodziców aktywnego uczestnictwa
w podejmowaniu decyzji dotyczących ich dziecka i brania za nie odpowiedzialności. Pozwala
na wspólne, oparte na konsensusie, poszukiwanie najlepszych dla niego rozwiązań.
Psychological problems of families with children on the autism spectrum
Authors: Roszkowska Agnieszka , Trepka–Starosta Justyna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Diagnoza autyzmu jest ogromnym szokiem dla rodziców. Rodzice
muszą uporać się z wieloma problemami psychicznymi, ale także materialnymi oraz
terapeutycznymi związanymi z zaburzeniami ich dziecka. Zwłaszcza na początku, kiedy
oczekują na diagnozę, często nie wiedzą lub też nie dopuszczają do siebie myśli, co
będzie z dzieckiem i rodziną. Opieka i wychowanie potomka z zaburzeniami ze spektrum
autyzmu wiąże się z ogromnym obciążeniem psychicznym, emocjonalnym oraz
materialnym całej rodziny.
Cel. Celem podjętych badań było określenie specyfiki funkcjonowania rodzin, w których
u dzieci zdiagnozowano zaburzenia ze spektrum autyzmu, a zwłaszcza ustalenie czy posiadanie
małego dziecka (w wieku 3-6 lat) z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ma istotny wpływ na rodziców tych dzieci, głównie na obierane strategie radzenia sobie ze stresem
oraz ocenę funkcjonowania rodziny.
Materiały i metody. Skala Oceny Rodziny FACES-IV (Flexibility and Cohesion Evaluation
Scales) Davida H. Olsona w polskiej adaptacji Andrzeja Margasińskiego (2006,
2013), Kwestionariusz radzenia sobie w sytuacjach stresowych CISS N. S Endlera,
D. A. Parkera w polskie adaptacji Piotra Szczepaniaka, Jana Strelaua, Kazimierza Wrzesińskiego
(2012) oraz opracowana metryczka. Metryczka zawierała pytania dotyczące
płci, wieku, wykształcenia, miejsca zamieszkania, pracy zawodowej, liczby dzieci, struktury
rodziny oraz subiektywnej oceny sytuacji rodzinnej i materialnej.
Wyniki. Przeprowadzone badania zdecydowanie wykazały, że rodzice dzieci z zaburzeniami
ze spektrum autyzmu różnią się poziomem ogólnego funkcjonowania, poziomem
komunikacji w rodzinie, poziomem zadowolenia z życia rodzinnego, poziomem spójności
i elastyczności oraz wybieranymi strategiami radzenia sobie ze stresem.
Factors supporting social readaptation of sex offenders on the example of the Circles of Support and Accountability program – research review
Authors: Sadowska Magdalena
Published: February 2024

Wprowadzenie. Kanadyjski program Circles of Support and Accountability (CoSA)
skierowany jest do sprawców poważnych przestępstw seksualnych, których ofiarami
są dzieci. Program realizowany jest w społeczności lokalnej, do której wraca były więzień
i w której otacza się go wsparciem, uczy odpowiedzialności za swoje czyny oraz
pomaga przezwyciężyć bariery w procesie powrotu do życia na wolności. Wszystkich
tych zadań podejmuje się grupa wolontariuszy, nazywana kręgiem, której członkowie
dobrowolnie deklarują gotowość niesienia pomocy byłemu więźniowi w powrocie do
społeczeństwa i przyczyniają się do ochrony społeczności, w której ten człowiek przebywa.
Cel. Celem artykułu jest prezentacja założeń programu oraz wybranych czynników wspierających
readaptację społeczną sprawców przestępstw seksualnych w programie CoSA.
Materiały i metody. Artykuł został przygotowany w oparciu o analizę badań nad wybranymi
czynnikami efektywności programu CoSA.
Wyniki. Z dotychczas przeprowadzonych badań wynika, że takie czynniki, jak: odpowiednie
przygotowanie wolontariuszy niosących pomoc, wywoływanie zmian o charakterze
poznawczym u sprawców i w społeczności, motywacja zarówno wolontariuszy, jak
i więźniów, a także zbudowanie sieci wsparcia w najbliższym otoczeniu byłego skazanego,
pozwala zredukować ryzyko powrotu do przestępstwa seksualnego sprawców objętych
programem o kilkadziesiąt procent w porównaniu do sprawców spoza programu.
Education, labour market – spaces of common needs and goals
Authors: Wawrzonek Anna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Żyjemy w świecie społecznych konstrukcji i rekonstrukcji, w świecie
VUCA, w którym panują zmienność, niepewność, złożoność oraz niejednoznaczność
otaczającej nas rzeczywistości. Tym samym generuje on zapotrzebowanie na integralny
rozwój człowieka zaczynający się w rodzinie, a kontynuowany w zróżnicowanych przestrzeniach,
w których poszczególne jednostki funkcjonują. W podążaniu za zmianami, których
doświadczamy, warto wyeksponować dwie złożone sfery: edukację oraz rynek pracy,
które – po rodzinie – powinny odgrywać jedną z istotniejszych ról w rozwoju człowieka.
Cel. Celem niniejszego opracowania jest podzielenie się refleksjami dotyczącymi współzależności,
które łączą edukację i rynek pracy. W odniesieniu do przemian społecznych,
których częścią jesteśmy, szczególną uwagę chciałabym zwrócić na punkty styczne wskazanych
przestrzeni oraz zaproponować ich postrzeganie przez pryzmat wspólnych potrzeb
i celów, potraktować je jako system naczyń połączonych, w którym efektywność obu tych
sfer zależy od realizacji podobnych założeń.
Materiały i metody. Artykuł ma charakter przeglądowy, w którym wykorzystano metodę
analizy oraz syntezy literatury i raportów.
Wyniki. Analiza literatury skłania do wniosków, że rekonstrukcja podejścia do relacji edukacja
– rynek pracy pozwoli spojrzeć na jednostkę w sposób bardziej holistyczny, integrujący
różne role, w których funkcjonuje w ciągu życia. Zmieni sposób myślenia o edukacji,
jako o procesie którego głównym celem jest przygotowywanie jednostek do funkcjonowania
na rynku pracy, i otworzy szerszą perspektywę – rozwój i edukacja będą utożsamiane
z jednostką w ogóle, a nie wyłącznie z jej rolami.
The Order of the Smile and the awareness of children’s rights in the social space
Authors: Forma Paulina
Published: February 2024

Wprowadzenie. Janusz Korczak, który inspirował autora idei Orderu Uśmiechu, pisał:
„nie ma dzieci – są ludzie, ale o innej skali pojęć, innym zasobie doświadczenia, innych
popędach, innej grze uczuć. Pamiętaj, że my ich nie znamy”. Zapobieganie i przeciwdziałanie
łamaniu praw dziecka stanowi jedno z wyzwań stojących przed współczesnymi
pedagogami. Zjawisko to nadal ma miejsce, a nawet nasila się i wciąż ukazują
się nowe jego aspekty. Wskazują na to wyniki badań, m.in. Brunona Hołysta (1991,
2000, 2011), Bronisława Urbana (2000), Janusza Surzykiewicza (2000, 2004), Grażyny
Miłkowskiej-Olejniczak (1999), Marka Michalaka (2020), potwierdzające konieczność
edukacji społeczeństwa w tym temacie, aby zwiększyć świadomość i wiedzę o prawach
dziecka.
Cel. Tekst ma na celu promocję tematu praw dziecka. Zagadnienie to mieści się w zakresie
problematyki społecznej. Artykuł ukazuje też potrzebę dialogu na temat idei Orderu
Uśmiechu, osadzonej w ramach teoretycznej pedagogiki J. Korczaka.
Materiały i metody. W artykule dokonano przeglądu literatury uwzględniającej istotność
pedagogiczną zagadnienia praw dziecka. W ramach pracy nad tekstem wykorzystano metodę
analityczno-syntetyczną, która pozwoliła przedstawić kontekst funkcjonowania Orderu
Uśmiechu w przestrzeni społecznej.
Wyniki. Ważna współcześnie problematyka, biorąca pod uwagę szereg aspektów pedagogiczno-
edukacyjnych i społecznych, może stanowić inspirację dla badaczy, zwłaszcza
na gruncie pedagogiki społecznej, psychologii, socjologii, jak również innych dziedzin
i dyscyplin naukowych.
Life styles as categories used for describing the execution of developmental tasks by adults with light intellectual disabilities
Authors: Bąbka Jarosław
Published: February 2024

Cel. Celem artykułu jest opisanie stylów życia dorosłych osób z lekką niepełnosprawnością
intelektualną.
Materiały i metody. Uwzględniając specyficzne możliwości intelektualne badanych osób
oraz trudności komunikacyjne, w celu zebrania materiału empirycznego wykorzystano
metodę dialogową. W badaniach wzięło udział dziesięć osób w wieku pomiędzy 25. a 45.
rokiem życia z orzeczeniem o niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim. Uzyskane
wyniki badań opracowano w perspektywie fenomenologiczno-hermeneutycznej.
Wyniki. Badane osoby z niepełnosprawnością intelektualną ze względu na analizowane
zadnia rozwojowe charakteryzują różne style życia. Badanych, w przypadku pracy zawodowej,
charakteryzuje zachowawczy styl życia, któremu odpowiada kategoria – „praca
jako źródło środków finansowych”, styl – ograniczony, którego dopełnia kategoria „praca
nie jest dla mnie”. Sytuację rodzinną charakteryzują następujące style: poszukujący –
„szukam kogoś bliskiego”, wycofujący – „tak jest dobrze. Nie wiem, czy sobie poradzę”,
a także nastawiony na działanie – „wejdę w związek małżeński”. Czas wolny badanych
charakteryzują następujące style: nastawiony na tu i teraz – „domocentryczny”, nastawiony na działanie – „aktywność sportowa”, poszukujący – „lubię zwiedzać”. W przypadku
kontaktów społecznych odnotowano styl zablokowany – „kontakty ograniczają się do rodziny
i tych, których znam”, styl nastawiony na działanie – „mam grono pełnosprawnych
znajomych i czuję się z nimi dobrze”. Aktywność obywatelską badanych charakteryzuje
styl zachowawczy – „głosuję w wyborach lokalnych, ale na tych, których znam”, styl zablokowany
– „nie znam się na polityce”.
Wnioski. Style życia są zależne od zasobów badanych oraz ograniczeń, wynikających
z niepełnosprawności intelektualnej, wcześniejszych doświadczeń oraz wsparcia społecznego.
Przemiany w myśleniu o osobach niepełnosprawnością intelektualną, ich dorosłości
i miejscu w świecie, otwierają przed nimi nowe możliwości dotyczące wyboru stylu życia.
Im jednostka posiada mniejsze zasoby, tym istnieje większe zapotrzebowanie na wsparcie
społeczne, które umożliwi jej wybór odpowiedniego stylu życia.
Digital balance and parental controls on mobile devices
Authors: Kopczyński Tomasz
Published: February 2024

Cel. Celem artykułu jest przedstawienie zjawiska demencji cyfrowej oraz działań podejmowanych,
aby je zminimalizować poprzez zastosowanie cyfrowej równowagi, która jest
coraz częściej dostępna w standardowych nakładkach na system Android. Ponadto artykuł
zwiera przegląd środków w postaci oprogramowania, aplikacji na urządzenia mobilne
działające w systemie Android, które pozwalają rodzicom lepiej monitorować czas spędzany
przed ekranem przez ich dzieci.
Metoda. Artykuł stanowi przegląd wybranych praktycznych rozwiązań wraz z teoretycznym
uzasadnieniem na podstawie literatury polskiej i światowej.
Wyniki. W artykule przedstawiono zagadnienia teoretyczne na podstawie przeglądu literatury
oraz zaprezentowano dostępne praktyczne rozwiązania problemów dotyczących
demencji cyfrowej u dzieci. Wpływ środowiska rodzinnego, braku świadomości rodziców
oraz ich podejście do tego tematu są bezdyskusyjne w procesie kształtowania się
postaw bezrefleksyjnego nadużywania multimediów przez dzieci. W wielu opracowaniach
nadmierne korzystanie z multimediów jest przedstawiane negatywnie, pomimo licznych
zalet, jakie nam one dają. Istnieje dużo rozwiązań w postaci aplikacji monitorujących, które
pozwalają na zminimalizowanie działań niepożądanych dla zdrowego rozwoju dzieci
i młodzieży.
Wnioski. Rodzice są pierwszymi osobami, które wprowadzają dzieci w świat multimediów,
pokazują im swoim zachowaniem, jak należy spędzać czas wolny oraz dają przyzwolenie na dowolne korzystanie z technologii (Lauricella, Wartella, Rideout, 2015). Trudno
uciec od digitalizacji niektórych obszarów ludzkiego życia. Tylko w pełni świadome
podejście rodziców i nauczycieli oraz umiejętne przedstawienie alternatywnych rozwiązań
w postaci wartościowej rozrywki mogą zminimalizować negatywne skutki uzależnienia
od smartfonów w rozwoju dzieci. Natomiast dostępne aplikacje w systemie Android pozwalają
rodzicom na monitorowanie danych czasowych związanych z ich użytkowaniem.
Image of the life of a family in a lignite mining region in the face of challenges posed by the transition away from coal
Authors: Dziubacka Krystyna
Published: February 2024

Cel. Celem podjętych rozważań jest refleksja nad gotowością mieszkańców (ich rodzin) w rejonie wydobycia węgla brunatnego do aktywnego włączenia się w proces transformacji węglowej. Rozważania te, prowadzone w oparciu wyniki badań przeprowadzonych w rejonie turoszowskim, mają stworzyć obraz życia mieszkańców i ich rodzin.
Metoda. Badania prowadzone były w oparciu o metodę sondażu diagnostycznego, z wykorzystaniem kwestionariusza wywiadu, zawierającego 39 pytań o charakterze otwartym
i zamkniętym, oraz o metody statystyczne, umożliwiające analizę zgromadzonego materiału empirycznego.
Wyniki. Przedstawiono podstawowe założenia transformacji węglowej, ze wskazaniem uwarunkowań korzystania z proponowanego przez Unię Europejską wsparcia dla regionów potencjalnie doświadczających jej skutków. Na tym tle dokonano charakterystyki potencjału (kapitału ludzkiego) badanych mieszkańców miasta Bogatynia, z zasygnalizowaniem zewnętrznych uwarunkowań (elementy polityki lokalnej i ponadlokalnej), manifestowanych postaw, przekonań, odniesień aksjologicznych, przekładających się na sposób myślenia o transformacji węglowej.
Wnioski. Mieszkańcy stojącego u progu transformacji węglowej rejonu turoszowskiego potrzebują wsparcia (tak finansowego, jak i edukacyjnego), pozwalającego im i ich rodzinom na korzystną z punktu widzenia jednostki i całej społeczności lokalnej adaptację do zmiany dyktowanej tzw. transformacją węglową.
About a (non) ideal wife in the times of dynamic changes: dilemmas and challenges
Authors: Herudzińska Małgorzata Helena
Published: February 2024

Cel. Podkreśla się, że współczesne małżeństwa, w porównaniu do tych, które żyły dawniej i korzystały z gotowych wzorców, opartych na czytelnej dominacji męża nad żoną, mają trudniejsze zadanie, polegające na współpracy w zakresie wypracowywania wzorów wzajemnych relacji. Wskazuje się na przymus kreowania ról rodzinnych. Celem artykułu jest charakterystyka: modelu świadomościowego idealnej żony; przeszkód (i ich przyczyn) w realizacji
wymogów roli żony przez współczesne kobiety (napięcie w roli); (nie)spełnionych oczekiwań żon wobec swoich mężów oraz umiejętności ich komunikowania współpartnerowi.
Metody. Analiza danych zastanych (m.in. urzędowych, ogólnodostępnych, wyniki badań innych badaczy) i wywołanych (badano kobiety żyjące w związku małżeńskim, z wykluczeniem osób w konflikcie okołorozwodowym; dobór próby – celowy realizowany ze strategią kuli śnieżnej; narzędzie badawcze – kwestionariusz wywiadu).
Wyniki. Dokonane analizy dają ogląd istniejących wyzwań i dylematów w wypełnianiu wymogów roli żony przez współczesne mężatki. Przede wszystkim nadmiar obowiązków (związany z pełnieniem roli gospodyni domowej, opiekunki czy matki, i niewystarczającym zaangażowaniem męża w prace na terenie gospodarstwa domowego) i brak czasu – to czynniki zakłócające pełnienie roli żony. W świadomości badanych istnieją utarte przekonania dotyczące tego, jakimi cechami powinna charakteryzować się wzorowa żona – wyniki ukazują nakładanie się tradycyjnego i nowoczesnego modelu współmałżonki, z przewagą tego pierwszego.
Wnioski. Rezultaty analiz zmuszają do postawienia m.in. pytania o to, co zrobić, aby współcześni małżonkowie mieli więcej sposobności na wspólne spędzanie czasu (tzw. „czasu we dwoje”). Przypominają o niebagatelnym znaczeniu komunikacji małżeńskiej w budowaniu poczucia szczęścia w małżeństwie.
Family conditions of linguistic development in the first years of a child’s life
Authors: Olejnik-Krupa Emilia
Published: February 2024

Cel. Artykuł jest wynikiem teoretycznej refleksji pedagogicznej. Analiza zgromadzonego materiału teoretycznego, który przedstawiam w niniejszym tekście, pokazuje związek między rozwojem językowym dziecka a świadomością, kulturą pedagogiczną rodziców i ich działaniami, które mogą ten proces stymulować.
Metoda. Analiza literatury przedmiotu.
Wyniki i wnioski. Rodzina jest podstawowym środowiskiem wychowawczym każdego dziecka. Jej oddziaływanie socjalizacyjno-wychowawcze jest szczególnie istotne w zakresie rozwinięcia sprawności językowej. Odpowiednia stymulacja i motywacja ze strony rodziców jest niezbędna do podejmowania prób doskonalenia języka przez dziecko. Przede wszystkim jednak mowa rodziców/opiekunów stanowi istotny wzorzec zachowań językowych.
Basic personality traits and social competences of the participants of the substitution therapy program and their role in the process of change
Authors: Rybczyńska-Abdel Kawy Dorota , Rybczyński Łukasz
Published: February 2024

Cel. Problematyka używania substancji psychoaktywnych ma sporą reprezentację w polskim dorobku naukowym, zwłaszcza w minionym 30-leciu. Wciąż jednak brak jest publikacji dotyczących tzw. grup specyficznych, które tworzą m.in. osoby problemowo używające jednej substancji – opioidów. W niniejszym artykule postanowiono przybliżyć zarys profilu osobowości osób uzależnionych od opioidów w aspekcie zależności między wybranymi cechami osobowości a kompetencjami społecznymi. Poznanie wskazanych
czynników odgrywa znaczącą rolę nie tylko w procesie terapii i resocjalizacji: we wczesnej fazie diagnozy polega ona na planowaniu pozytywnej zmiany, w okresie późniejszym pozwala tak zaplanować proces zmiany, aby zapobiec nawrotowi choroby.
Metoda. W badaniu wykorzystano wystandaryzowane testy psychologiczne (EPQ-R i KKS) oraz krótką ankietę. Zastosowano nieprobabalistyczny dobór próby. Badaniu poddano 50 osób uzależnionych od opioidów, uczestniczących w programie terapii substytucyjnej.
Wyniki i wnioski. Badania wykazały, że osoby neurotyczne deklarują większe problemy w sytuacjach wymagających bliskości z drugą osobą. Badania dostarczają wniosków dla praktyki terapeutycznej i resocjalizacyjnej. W programach tych warto
uwzględniać te formy pracy, które umożliwiają beneficjentom ćwiczenie pewności siebie i otwartości, oraz niewerbalne sposoby wyrażania uczuć, uwzględniające twórczą ekspresję. Kompetencje społeczne w zakresie intymności i bliskości można wzmacniać poprzez różne formy terapii, w tym dramy, treningi umiejętności i warsztaty, angażując dodatkowo rodziny uczestników terapii.
The actions taken by The United States Conference of Catholic Bishops to defend the family at the beginning of the 21st century
Authors: Kłos-Skrzypczak Aleksandra
Published: February 2024

Model tradycyjnej, nuklearnej rodziny w amerykańskim społeczeństwie odszedł
w zapomnienie, co potwierdzają dane statystyczne zestawiające liczbę zawieranych
małżeństw z liczbą przeprowadzanych rozwodów na przestrzeni ostatnich kilku dekad.
Cel: Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie działań Konferencji Amerykańskich Biskupów Katolickich na rzecz promocji instytucji małżeństwa i rodziny.
Metoda: W ramach prac nad tekstem wykorzystano metodę analityczno-syntetyczną, która pozwoliła przedstawić szereg inicjatyw podejmowanych na rzecz rodziny
z wykorzystaniem najnowszych osiągnięć techniki.
Wnioski: W obliczu trudności amerykański Kościół podejmuje inicjatywy skierowane do osób nie tylko wierzących, lecz także do poszukujących oraz niewierzących.
Zrozumiały język, różnorodne kanały komunikacji, ciekawa forma przedstawiania treści – wszystko to ma na celu „wypromować” życie małżeńsko-rodzinne wśród członków amerykańskiego społeczeństwa.
Help and support perspective in parental kidnapping in the light of particular mediation procedures
Authors: Wojtkowiak Monika
Published: February 2024

W artykule poruszono kwestię porwań i uprowadzeń rodzicielskich jako zjawisk
będących coraz częściej elementem współczesnej rzeczywistości i następstwem zachodzących w niej zmian. Dokonano rozróżnienia definicyjnego między porwaniem
i uprowadzeniem rodzicielskim, a także wskazano wielorakie uwarunkowania wskazanego problemu. Skoncentrowano się na fakcie, że wspomniane zjawisko może być
identyfikowane zarówno z kryzysem rodzicielstwa, jak i niedostatkiem dojrzałości czy
świadomości pedagogicznej rodziców. Rodzi to pytania o możliwość zaradzenia ryzyku porwań/uprowadzeń na większą skalę.
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie porwań/uprowadzeń jako elementu kryzysu i wskazanie możliwych dróg udzielenia wsparcia.
Metody: Przeanalizowano dostępne w procedurze polskiego i międzynarodowego
prawa narzędzia pomocy, skoncentrowano się w głównej mierze na analizie teoretycznej
potrzeb w zakresie poszerzenia wsparcia dla rodzin z opisywanym problemem. Fragmenty wypowiedzi rodziców, którzy znaleźli się w przedstawionej sytuacji, mają stanowić egzemplifikację opisywanego problemu.
Rezultaty: Wskazano formy zarówno poradnictwa dla poszczególnych członków
rodziny, jak i podejmowania w procedurze pomocowej zabiegów zmierzających do
poprawienia komunikacji i usprawnienia opieki nad dzieckiem w sytuacji samotnego
rodzicielstwa. Szczególną uwagę poświęcono mediacji w sytuacji uprowadzenia/porwania rodzicielskiego jako optymalnej formie pracy pomocowej poprawiającej komunikację i mającej duży potencjał profilaktyczny w zapobieganiu porwaniom/uprowadzeniom na przyszłość.
Wnioski: Wnioski odwołują się do propozycji usprawnienia procedur pomocowych
i zaradczych w opisywanym problemie
The dialogue in foster care (on the example of the Biala Podlaska district)
Authors: Wołosiuk Beata
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu była analiza problemu komunikacji werbalnej dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i rodzinnych domach dziecka.
Metody: W badaniach zastosowano dwie metody – sondaż diagnostyczny i studium indywidualnych przypadków.
Rezultaty: Analiza wyników pozwoliła stwierdzić występowanie licznych problemów dotyczących rozwoju komunikacji werbalnej zarówno w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, jak i w rodzinnych domach dziecka.
Wnioski: Na podstawie przeprowadzonych badań można zauważyć poważne problemy związane z komunikacją werbalną. Zaburzenia, które najczęściej występują wśród dzieci, to opóźniony rozwój mowy i dyslalia.
Narrative training in the family
Authors: Rostek Irmina
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest pokazanie rodziny jako środowiska istotnego dla rozwoju kompetencji narracyjnej dzieci. Kompetencja narracyjna definiowana jest jako umiejętność właściwego rozumienia, odtwarzania i tworzenia opowieści, z uwzględnieniem ich językowej złożoności oraz relacyjnego charakteru.
Metody: Na podstawie literatury przedmiotu opisane zostały prawidłowości dotyczące stymulującego charakteru narracyjnych wymian rodzinnych dla prawidłowego rozwoju dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem wymian między rodzeństwem. Materiałem ilustrującym przebieg treningu narracyjnego w rodzeństwie są zebrane w warunkach naturalnych, w ciągu trwającej cztery miesiące obserwacji, narracje dwóch braci (cztero- i ośmiolatka).
Rezultaty: Pierwsze zebrane narracje badanych dzieci różnią się w obszarze zawartości treściowej – z preferencją wobec odtwarzania negatywnych, obiektywnych zdarzeń przez młodszego i konfliktów wewnętrznych, zwieńczonych pozytywnym
zinternalizowanym rozwiązaniem, przez starszego z narratorów. W toku wzajemnych wymian narracyjnych modelowaniu ulega zarówno treść, jak i struktura narracji. Wymiany narracyjne między rodzeństwem stymulują ich uczestników do refleksji, elastyczności, negocjacji, wytrwałości i konsekwencji oraz umiejętności radzenia sobie z dystraktorami.
Wnioski: Wnioski płynące zarówno z analizy literatury, jak i wstępnych badań empirycznych skłaniają do zwrócenia większej uwagi na znaczenie „wystarczająco dobrego” rodzeństwa jako istotnego elementu systemu rodzinnego wpływającego na rozwój narracyjny człowieka.
Family with deaf siblings in the light of Sibling of Deaf Adult (SODA)
Authors: Kocoń Malwina , Malik Natalia , Michalczyk Anna
Published: February 2024

Problematyka rodzeństwa pełnosprawnego mającego siostrę lub brata z niepełnosprawnością wciąż stanowi przedmiot zainteresowań badawczych wielu krajowych i zagranicznych naukowców. Analiza literatury przedmiotu wskazuje jednak na deficyt opracowań naukowych dotyczących rodzeństwa SODA oraz ich głuchego brata lub siostry.
Cel: Celem przedstawionych w niniejszym tekście badań było uzyskanie informacji na temat stosunku SODA do niepełnosprawności głuchego rodzeństwa, ich komunikacji oraz wzajemnych relacji.
Metody: Badanie zostało przeprowadzone na podstawie jakościowej strategii weryfikacji empirycznej, tj. Metodzie Indywidualnych Wywiadów Pogłębionych (IDI). Objęto nim rodzeństwo trojga dorosłych słyszących posiadających głuchego brata.
Rezultaty: Rezultaty przeprowadzonych badań ujawniły przede wszystkim występowanie bariery komunikacyjnej pomiędzy SODA a głuchym rodzeństwem. Niemożność swobodnej komunikacji wpłynęła negatywnie na ich wzajemne relacje.
Analiza danych empirycznych ukazała również, jakie zmiany w perspektywie temporalnej zachodziły w świadomości, postrzeganiu i stosunku SODA do brata i jego głuchoty oraz co było ich podłożem.
Wnioski: Przyglądając się uzyskanym wynikom badań, można wysnuć wniosek, że
przyczyną większości sytuacji trudnych, które przytaczali badani respondenci, jest bariera komunikacyjna. Wszakże podstawą budowania relacji międzyludzkich, a zwłaszcza między rodzeństwem, jest wzajemna komunikacja. O pełną komunikację pomiędzy
rodzeństwem powinni zadbać rodzice, a tego w przypadku tej rodziny zabrakło. Opis sytuacji i wyniki przeprowadzonych badań nie budzą wątpliwości, że rzeczywistość SODA i ich głuchego rodzeństwa wymaga dalszych eksploracji, a także – być może – wsparcia społecznego.
Parental attitudes in the perception of students with ADHD
Authors: Ochojska Danuta , Pasternak Jacek
Published: February 2024

Cel: Celem prowadzonych badań była analiza porównawcza postaw rodzicielskich w retrospektywnej ocenie studentów z ADHD i osób nieujawniających tego typu dysfunkcji. Istotne było również ustalenie, jak badani z ADHD, w zależności od płci, oceniają subiektywnie postawy rodzicielskie matek i ojców.
Metody: Do analizy sytuacji w rodzinie zastosowano wywiad własnej konstrukcji, opracowany przez autorów kwestionariusz do diagnozy ADHD oparty o Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Badania Zaburzeń Psychicznych i zgodny z DSM-5 oraz Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców (KPR-Roc) M. Plopy.
Rezultaty: Badania pokazują, że zarówno synowie, jak i córki z deficytem uwagi oraz nadruchliwością istotnie częściej niż osoby z grupy porównawczej postrzegali obydwoje rodziców jako niekonsekwentnych i nadmiernie ochraniających, a matki jako bardziej wymagające. Mężczyźni z ADHD częściej niż kobiety z tej grupy oceniali matki jako niekonsekwentne, a postawy ojców jako odrzucające.
Wnioski: Percepcja postaw rodziców przez dzieci z ADHD jest rezultatem specyfiki zachowań osób z ADHD wchodzących w interakcje z członkami rodziny, ale wynika również ze wzajemnych oddziaływań różnych czynników, na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Istotne jest wczesne podjęcie oddziaływań edukacyjnych i terapeutycznych skierowanych nie tylko do dzieci z ADHD, lecz także obejmujących cały system rodzinny.
The cultural and religious conditions for shaping the national identities of Pomeranian families in the 19th and early 20th centuries – an outline of the issues
Authors: Śpica Paweł
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest ukazanie kulturowych i religijnych uwarunkowań kształtowania tożsamości narodowych pomorskich rodzin w XIX i w początkach XX wieku oraz niejednokrotnie skomplikowanych wyborów tożsamościowych ich członków.
Metody: Artykuł został napisany w nurcie badań historyczno-oświatowych. Główną zastosowaną metodę stanowiła krytyczna analiza źródeł.
Wyniki: W rezultacie przeprowadzonych badań udało się uchwycić dynamikę przemian w zakresie rozumienia i pojmowania tożsamości narodowych przez Pomorzan różnych warstw społecznych i grup etnicznych w XIX i w początkach XX wieku.
Wnioski: W XIX i w początkach XX wieku Pomorze Nadwiślańskie było zamieszkane przez ludność niemiecką, polską i kaszubską. W związku z kresowym charakterem regionu, miejscowa społeczność niejednokrotnie stawała przed poważnymi dylematami dotyczącymi określenia własnej tożsamości (w tym identyfikacji narodowej).Do XIX wieku tożsamość zbiorowa – stanowiącej sporą część tamtejszego społeczeństwa – ludności chłopskiej, w dużej mierze była kształtowana przez pryzmat różnic wyznaniowych. Różnice te wywierały istotny wpływ na funkcjonowanie miejscowych rodzin jeszcze w pierwszej połowie XX wieku, a przez środowiska polityczne i opiniotwórcze były wykorzystywane do realizacji celów narodowych. Świadomość narodowa rodzin pomorskich kształtowała się bowiem w kontekście działań podejmowanych przez opozycyjne względem siebie władze pruskie i polski ruch narodowy.
Protection of maternity and infant care in the Second Republic of Poland in the light of chosen trade magazines
Authors: Bartkowiak Edyta
Published: February 2024

Cel: Rozpatrzenie problematyki opieki nad matką i dzieckiem w okresie międzywojennym, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii niechcianego i trudnego macierzyństwa oraz zagrożonego dzieciństwa w oparciu o czasopisma branżowe: „Opieka nad Dzieckiem”, „Życie Dziecka” i „Życie Młodych”.
Metody: Analiza dokumentów i źródeł drukowanych.
Wyniki: Przedstawiono założenia i najważniejsze formy opieki doraźnej, i instytucjonalnej nad macierzyństwem i niemowlętami realizowane w okresie II Rzeczypospolitej.
Wnioski: Analiza projektów i poczynań praktycznych w zakresie ochrony macierzyństwa i niemowląt prezentowanych na łamach przytoczonych czasopism uświadamia, że w okresie międzywojennym istniały przesłanki do rozwiązania problemu porzucania dzieci i samotnego macierzyństwa. Autorzy podejmujący tę problematykę przyczyniali się nie tylko do popularyzowania problemów i zadań w zakresie ochrony macierzyństwa, ale również samej wiedzy o opiece nad dzieckiem. Pomogli w tworzeniu zaplecza sprzyjającego podejmowaniu działań w tym zakresie. Promowali uznane, a pożądane społecznie formy opieki, jak np. stacje opieki nad matką i dzieckiem. Zaprezentowane działania miały również swój udział w kształtowaniu się podstaw pedagogiki opiekuńczej, zarówno w obszarze pojęciowym, jak i metodycznym.
The role of parents and the school in the education of child-expatriates following the example of The Tadeusz Kościuszko Polish School of Native Subjects
Authors: Zamecka-Zalas Olga
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest przybliżenie dziejów Polskiej Szkoły Przedmiotów Ojczystych im. Tadeusza Kościuszki w Londynie oraz zwrócenie uwagi na rolę nauczycieli i rodziców w podtrzymywaniu tradycji, i kultury polskiej w edukacji dzieci, i młodzieży polskiej na emigracji.
Metody: W celu realizacji problemu badawczego, zastosowano metodę monograficzną, krytykę analizy dokumentów i dotychczasowego piśmiennictwa w tym zakresie. Techniki, które zastosowano to analiza wewnętrzna i zewnętrzna dokumentów, analiza
jakościowa i ilościowa oraz analiza formalna dokumentów.
Wyniki: Rezultatem przeprowadzonych badań jest przedstawienie historii ponad 60-letniej działalności Polskiej Szkoły Przedmiotów Ojczystych im. T. Kościuszki w Londynie, jednej z największych szkół tego typu w Europie. Prezentacja różnych formy współpracy kadry pedagogicznej i rodziców w procesie wychowania narodowego i edukacji dzieci, której celem jest utrzymanie polskości, zapewnienie dzieciom i młodzieży podstaw języka polskiego, przekazanie wiedzy o historii i geografii Polski oraz wpojenie miłości do ojczyzny, jej kultury, tradycji oraz wychowanie młodego pokolenia.
Wnioski: Wielką zasługą szkoły jest fakt wychowania kilku pokoleń młodych Polaków, urodzonych i wykształconych w Anglii, wrośniętych w społeczeństwo angielskie, ale świadomych swoich korzeni, swoich więzi z polskością i dumnych ze swojego pochodzenia. Szkoła poszerza horyzonty swoich wychowanków i pielęgnuje polskie tradycje, przekazuje dziedzictwo kulturowe, historię, język i religię, uczestnicząc w obchodach z okazji świąt narodowych, uroczystości patriotycznych, prelekcjach i wykładach historycznych. Wysoko wykwalifikowane grono nauczycielskie naucza języka
polskiego, historii, geografii Polski i religii oraz wychowuje uczniów w duchu wiary katolickiej. Oddani swojej pracy rodzice, wchodzący w skład Zarządu Koła Rodzicielskiego, wspomagają pracę nauczycieli i kierownictwo placówki. Szkoła cały czas się rozwija i zapewnia uczniom i nauczycielom jak najlepsze warunki do osiągania kolejnych sukcesów.
Karaim’s traditions and educational aspirations in the 19th/20th century (outline of the problem)
Authors: Wróblewska Urszula
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest ukazanie specyfiki wychowania karaimskiego, form i metod
kształcenia religijnego oraz działań oświatowych, które były zdeterminowane przez
sytuację społeczno-polityczną ziem polskich i strukturę zawodową Karaimów.
Metody: Poprzez zastosowanie analizy źródeł, tj. dokumentów zdeponowanych
w archiwach litewskich, uzupełnionych o analizę prasy karaimskiej i wywiady z najstarszymi
Karaimami.
Wyniki: Rodziny karaimskie kultywowały tradycje swoich przodków, a umiłowanie
do nauki było przekazywane kolejnym pokoleniom. Źródłem kształtowania postaw
karaimskich była rodzina, pierwotne i najbliższe środowisko wychowawcze, które
wpajało dziecku wartości religijne i uczyło języka macierzystego. Pomimo znaczenia
środowiska rodzinnego to jednak wychowanie w znacznym stopniu zależało od sytuacji
finansowej i statusu społecznego rodziny. W gminach karaimskich w XIX/XX wieku
przy kienesach funkcjonowały tradycyjne szkółki religijne zwane midraszami. W przekazywaniu
wiedzy religijnej ważną rolę pełnili nauczyciele, którzy uczyli zasad i praktyk
religii oraz języka karaimskiego.
Wnioski: Ze względu na znaczenie autorytetów wychowawczych wychowanie
w społeczności karaimskiej w XIX wieku oparte było na modelu kultury postfiguratywnej,
w której wzorce kulturowe młodszemu pokoleniu przekazuje generacja starsza,
posiadająca doświadczenia i wiedzę.
Forms of aid provided to families of soldiers during the World War I – Łódź Citizen Social Agency for Families of Reservists
Authors: Sosnowska Joanna
Published: February 2024

Cel: Bezpośrednio po wybuchu I wojny światowej na terenach objętych konfliktem
starano się nieść pomoc mieszkańcom miast, wsi i osad – nie uwikłanym wprawdzie
bezpośrednio w konflikt, ale codziennie doświadczającym trudów wojennej egzystencji.
Wśród osób najbardziej narażonych na konsekwencje działań wojennych były dzieci
i ich rodziny, także te, w których ojcowie, jako żołnierze rezerwy, udali się na front.
Jednostką, która w Łodzi opiekowała się takimi rodzinami było Łódzkie Kuratorium
Obywatelskie nad Rodzinami Rezerwistów. Powołano je już w początkach wojny,
w sierpniu 1914 roku, na mocy przepisów wydanych dwa lata wcześniej przez rosyjskie
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Zadaniem Kuratorium była weryfikacja stanu
materialnego danej rodziny i udzielanie koniecznego wsparcia.
Celem artykułu jest ukazanie sposobu działania Łódzkiego Kuratorium Obywatelskiego
nad Rodzinami Rezerwistów w czasie I wojny światowej, głównie form pomocy
i opieki nad rodzinami żołnierzy, w tym opieki nad dziećmi.
Metody: Badania historyczno-pedagogiczne prowadzono metodą analizy źródeł,
polegającą na ustaleniu faktów i odkrywaniu ich ogólnego sensu w kontekście stawianych
pytań badawczych.
Wyniki: Działalność pomocowa sprawowana przez Kuratorium na terenie miasta
miała dwojaką formę. Były to w głównej mierze zasiłki pieniężne udzielane osobom
dorosłym (matkom i najbliższym krewnym) oraz dzieciom, za które kupowano przede
wszystkim żywność, lekarstwa i opał. Inną formą pomocy, z której korzystały dzieci
rezerwistów – sieroty i półsieroty, było zagwarantowanie im miejsca pobytu w łódzkich
przytułkach, schroniskach, domach sierot bądź u krewnych.
Wnioski: Jak wynika z dokumentacji źródłowej, w kwietniu i maju 1916 roku na
urzędowych listach osób uprawnionych do podjęcia pieniędzy, będących w dyspozycji
Łódzkiego Kuratorium Obywatelskiego nad Rodzinami Rezerwistów, widniało ponad
16 tysięcy rodzin rezerwistów wcielonych do armii rosyjskiej. Zaproponowane formy
pomocy (dotacje finansowe, opieka w instytucjach) okazały się skuteczne. W czasie
I wojny rodziny rezerwistów w Łodzi mogły liczyć na systematyczne wsparcie.
An interwar family as portrayed by “Dom Rodzinny” (1925–1933)
Authors: Michalska Iwonna
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest odtworzenie przesłania, kierowanego przez redaktorów
tygodnika „Dom Rodzinny”, dodatku do dziennika „Słowo Pomorskie”, wydawanego
w Toruniu od 1921 roku, który zawierał „wzory życia” dla katolickich rodzin.
Metody: W prowadzonych badaniach czasopiśmienniczych wykorzystano metodę
analizy treści.
Wyniki: Rezultaty badań dziewięciu roczników pisma pozwalają na stwierdzenie,
że obszarami, na które zwracano szczególną uwagę było utrwalanie wiary oraz dostarczanie
wiedzy z zakresu zagadnień religijnych i kościelnych, kształtowanie postaw patriotycznych
poprzez przypominanie skomplikowanej historii kraju, narodowych bohaterów
i wielkich Polaków, określanie roli kobiety w środowisku domowym i społecznym,
uczulanie na dbałość w wychowywaniu dzieci, układanie relacji między członkami
rodziny oraz znajomymi.
Ponadto czasopismo dążyło do tego, aby współczesna rodzina katolicka nie była
oderwana od otaczającej rzeczywistości i od pojawiających się w niej różnych tendencji
i nowości. Otwarcie autorów tekstów na świat owocowało krzewieniem idei krajoznawstwa,
zachęcaniem poznawania odległych kultur, propagowaniem czytelnictwa, informowaniem o nowinkach technicznych, a nawet dyskretnym podpowiadaniem dokonywania
wyboru wygodnych, praktycznych, niedrogich i modnych ubiorów dla rodziców
i dzieci.
Wnioski: Treści zamieszczane na łamach „Domu Rodzinnego” jednoznacznie
wskazują, że redakcja pisma zmierzała do wywierania wielowymiarowych wpływów na
swoich czytelników. Pragnęła, aby z jednej strony rodzina stanowiła ostoję wiary, była
przesycona miłością do Ojczyzny, znajdowała się pod opieką dobrej żony, matki, gospodyni
i obywatelki, z drugiej – pozostawała mocno zakorzeniona w ówczesnym
świecie, umiejętnie korzystając z oferowanych przez niego zdobyczy i propozycji.
The closing down of publishing houses and Catholic press in Poland in the second half of the forties of 20th century
Authors: Chmielewski Witold
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest ukazanie ograniczania i stopniowej likwidacji wydawnictw
oraz prasy katolickiej w Polsce po drugiej wojnie światowej.
Metody: W publikacji zastosowano metody właściwe dla historii wychowania i historii
prasy.
Wyniki: Realizacja zadania likwidacji wydawnictw oraz prasy katolickiej w Polsce
wynikała z komunistycznych założeń ideologicznych niesuwerennego państwa polskiego,
znajdującego się pod silnym wpływem Związku Sowieckiego, zmierzających do
zlaicyzowania polskiego społeczeństwa, a zwłaszcza jego młodego pokolenia. W przeciągu
kilku powojennych lat doprowadzono do zamknięcia zdecydowanej większości
katolickich wydawnictw, drastycznego zmniejszenia liczby książek i tytułów czasopism.
Nakłady istniejącej jeszcze prasy i wydawanych książek były niewielkie
i stały w wyraźnym kontraście z szybko rosnącymi publikacjami o charakterze propagandowym
i marksistowskim, popieranymi przez władzę.
Wnioski: Artykuł oparty został o nieznane źródła archiwalne. Podstawowy wniosek
z tego artykuł można sprowadzić do konstatacji, że podjęty temat jest bardzo ważny
społecznie, obszerny i wymaga dalszych, dogłębnych badań.
Cooperation between parents and teachers. Sources of inspiration of contemporary synergy in the pedagogical thought of the polish enlightenment
Authors: Musiał Ewa
Published: February 2024

Cel: Proces szeroko pojmowanej edukacji rozpoczyna się w rodzinie, a gdy dziecko
osiągnie wiek obowiązku szkolnego – realizowany jest równolegle w dwóch środowiskach.
Ani szkoła, ani rodzina nie mogą spełniać swych funkcji bez ścisłego współdziałania.
Świadomi tej zależności byli przedstawiciele Oświecenia w Polsce. Przesłaniem
artykułu jest ukazanie źródeł inspiracji współczesnej synergii w relacji rodzice –
nauczyciele w myśli pedagogicznej tej właśnie epoki.
Metody: Monografia pedagogiczna.
Wyniki: Problem relacji rodziców i nauczycieli, głównie w aspekcie współdziałania
tych środowisk, od dawna widoczny w polskiej myśli pedagogice, zawsze traktowany
był bardzo poważnie. W epoce oświecenia, w której kwestia wychowania miała
szczególne znaczenie ze względu na swoją rolę w procesie wyprowadzenia jednostki ze
świata mitu i zabobonu ku wyzwalającemu blaskowi rozumu. Na podstawie przeanalizowanych
źródeł ukazano, że tylko efektywna współpraca rodziców i nauczycieli polegająca
na ciągłym, wzajemnym uzupełnianiu się, aby gwarantować dziecku możliwie
najwięcej doświadczeń niezbędnych do jego harmonijnego rozwoju. Wskazania o charakterze etycznym, dotyczące wzajemnych stosunków nauczycieli i rodziców uczniów,
charakterystyczne idee dla myśli pedagogicznej polskiego oświecenia, a mogące inspirować
współcześnie działania na rzecz kreowania optymalnych warunków współpracy
rodziców i nauczycieli.
Wnioski: Ważne jest, aby relacje rodziców i nauczycieli w klimacie partnerstwa,
ukierunkowanego na współpracę wypełniły powstającą przestrzeń rodzinno-szkolną.
W dużej mierze na barkach nauczycieli spoczywa odpowiedzialność za jakość współpracy
z rodzicami. Taki rodzaj relacji wyklucza postrzeganie ich jako kogoś gorszego
w hierarchii, a wymaga w pewnym stopniu partnerskiego traktowania. To od otwartej,
szczerej i spójnej postawy nauczycieli zależy powodzenie i jakość kontaktów z rodzicami.
Okazywanie życzliwości i zrozumienia wobec problemów i sytuacji życiowej
dziecka i jego rodziny stanowi o sukcesie wzajemnych interakcji.
Living with a disabled child. The multidimensional adaptation of parents
Authors: Parchomiuk Monika
Published: February 2024

Cel: Opracowanie ma charakter przeglądowy. Podjęta w nim analiza dotyczy doświadczeń
rodziców wychowujących dzieci z niepełnosprawnością. Jej celem jest wyłonienie
charakterystycznych aspektów przystosowywania się matek i ojców do życia
z dzieckiem niepełnosprawnym, wykraczających poza tradycyjne wskaźniki.
Metody: Przeprowadzono systematyczny przegląd literatury polskiej i obcej, opisującej
zagadnienia rodzicielskich doświadczeń w sytuacji niepełnosprawności dziecka.
Wyniki: W opracowaniu pokazano dynamikę i złożoność rodzicielstwa, zaznaczającą
się w przebiegu życia. Zobrazowano tendencje wskazujące na zmiany pozytywne,
zachodzące w osobistym i społecznym funkcjonowaniu rodziców, ale również potwierdzające
obecność aspektów negatywnych.
Wnioski: W artykule pokazano użyteczność zastosowania koncepcji transformacji
w wyjaśnianiu istoty złożonych doświadczeń rodziców.