bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Vlerësimi i procesit të degradimit të fenolit në ujra duke përdorur procese të avancuara oksidimi (AOP)
Authors: Nuro Aurel , Isik Mustafa , Alver Alper , Basturk Emine , Turgut Gokcenur , Murtaj Bledar , Shpati Kleva , Dama Aida
Published: December 2024

Ky studim prezanton të dhëna për analizat e fenolit në mostra uji dhe vleresimin e shpejtësisë së degradimit të tij në mjedise të ndryshme duke përdorur agjentë oksidimi të ndryshëm. Fenoli është një komponim i zakonshëm sidomos në ujrat e derdhjeve urbane. Ky komponim edhe pse është produkt i metabolizmit të organizmave të gjallë përfshirë dhe njeriun, klasifikohet si një komponim toksik dhe i rrezikshëm. Një tjetër burim i rëndësishëm i fenileve janë industria, degradimi i komponimeve të ndryshme (pesticide, PCB, etj) dhe nga proceset e hidratimit të komponimeve të benzenit dhe derivateve të tyre. Proceset e degradimit të fenolit në ujra janë vërejtur duke përdorur agjentë natyralë (drita UV, oksigjeni i ajrit, etj) dhe agjentë oksidimi si peroksidi i hidrogjenit, acidet e ndryshme, katalizatorë apo agjentë oksidimi të ndryshëm. Kombinime të këtyre agjentëve oksidativë janë marrë në studim gjithashtu (1; 2; 3).
Përdorimi i teknikës “Head space” në analizat e profileve kimike të bimëve aromatike dhe mjekësore
Authors: Nuro Aurel , Misini Miranda , Harizi Arben , Faiku Fatmir , Shpati Kleva , Shehi Ardit , Napuçe Aurora , Dama Aida
Published: December 2024

Ky studim sjell një teknikë të re ekstraktimi dhe analizimi në vendin tonë për profilin kimik të bimëve mjekësore dhe aromatike. Teknika “Head Space“ realizon ekstraktimin e komponimeve kimike të këtyre bimëve pa qënë e nevojshme të përdoren tretësa (ujë, toluen, hekzan, etanol, etj) pasi një fazë e ngurtë realizon adsorbimin e tyre dhe më pas procesi i desorbimit direkt në injektorin e aparatit të gas
kromatografit mundëson analizën kualitative dhe kuantitative të tyre. Teknika statike HS/SPME (Head Space Solid Phase Microextraction) u aplikua tek bimet e sherebelës nga zona e Gjilanit, Kosovë. Të dhënat e profileve kimike të kësaj bime do të merren me aparatin GC/FID (gaz kromatograf me dedektor në jonizim në flakë) dhe do të krahësohen me profilin kimik të vajit esencial të kësaj bime të marrë me
teknikën e hidrodistilimit me aparatin Clevengar [1; 2; 3].
Acidi abscisik molekula dhe hormoni më i ri në parandalimin e diabetit melitus.
Authors: Daliu Patricia , Schiano Elisabetta , Anunzziata Giuseppe
Published: December 2024

Sindroma metabolike ku përfshin një rreth vicioz midis diabetit, hipekolesterolemisë dhe hipertensionit është shndërruar në një problem global e cila po prek shumicën e popullatës. Sfidat e fundit të industrisë farmaceutike po orientohen drejt gjetjes së molekulave të reja kosto efektive dhe pa efekte anësore. Nisur nga evidencat shkencore mbi rolin e Acidi Abscisic (ABA) si fitomolekulë, por edhe si hormon
endogjen i prodhuar nga mamiferrët, në përmirësimin e parametrave metabolik, qëllimi i këtij studimi, ishte formulimi për herë të parë, i një nutraceutiku pilot dhe testimi placebo-kontroll në 70 vullnetarë të rastësishëm në fazën prediabetike për një periudhë 3 mujore, i glicemisë esëll, glicemisë pas ngrëniës, i përgjigjes inflamatore, hemoglobinës së glukozuar dhe lipidemisë. Rezultati më i rëndësishëm i këtij studimi ishte ulja e nivelit të proteinës C-reaktive PCR, markuesi kryesor i inflamacionit, në masën 28%
± 0,1 krahasuar me placebo. Për më tepër mungesa e luhatjeve të niveleve të insulinës në prani të hormonit ABA, dëshmon veprimin e tij si “insulin like” përmës nxitjes së numërit dhe ndjeshmërisë së receptorëve GLUT-4 në miocite dhe hepatocite duke mbrojtur në këtë mënyrë qelizat β-ta të pankreasit. Një rënie e ndjeshme në indeksin FPG ( nivelin plazmatik të glicemisë esëll) e në PPG( nivelin plazmatik
të glicemisë pas ngrënies) u vu re në grupin e trajtuar me ABA në krahasim me grupin placebo (p
Ekspozimi i dhëmbëve të përhershëm të impaktuar duke përdorur lazer diodë 980 nm
Authors: Bardhoshi Merita , Qorri Erda , Gravina Giovanni , Propis Fabio
Published: December 2024

Ky studim përfshiu 30 pacientë, të trajtuar për ekspozim të dhëmbëve të impaktuar, me një lazer diodë 980 nm, për arsye ortodontike. Periudha e trajtimit ishte nga maji 2013 deri në maj 2016 në Klinikën Stomatologjike Universitare në Tiranë. Periudha e ndjekjes ishte nga një javë, dy javë, deri në gjashtë muaj vlerësime të rezultateve. Kllapat janë vendosur menjëherë pas operacionit, për shkak të kushteve të mira të koagulimit.
Përmirësimi i edukimit për shëndetin seksual të adoleshentëve e të rinjve:një vështrim literature
Authors: Merkuri Lumturi , Qorri Erda , Dama Aida , Xhafaj Delina , Agolli Irida , Todhri Fjona
Published: December 2024

Edukimi seksual i pajis të rinjtë me njohuri, qëndrime dhe sjelljet e nevojshme për të bërë zgjedhje të informuara dhe të shëndetshme për seksin si dhe i ndihmon ata të reduktojnë shanset e tyre për t’u përfshirë në sjellje të rrezikshme seksuale. Rishikimi ynë synon të eksplorojë efektivitetin e ndërhyrjeve të edukimit seksual si një pjesë integrale e shëndetit të adoleshentëve dhe të rinjve.
Të dhëna të karakteristikave palinomorfologjike të bimës plantago arenaria krahasuar me 2 lloje të tjera të gjinisë plantago të Shqipërisë
Authors: Pupuleku Blerina , Kapidani Gëzim , Trokoliçi Klea , Qahja Anjeza
Published: December 2024

Në këtë studim, u përshkruan karakteristikat palinomorfologjike të bimës Plantago arenaria dhe u krahasuan ato me karakteristikat palinologjike të dy llojeve të tjera të gjinisë Plantago: major dhe lanceolata, referuar burimeve të literaturës palinologjike shqiptare.
Kokrrat e pjalmit të tre specieve: arenaria, major dhe lanceolata, rezultuan të ishin shumëporëshe me pore rrethore të pajisura me kontur, me operkulum dhe me membranë të hollë kokrrizore te llojet: arenaria dhe major. Numri i poreve luhatej nga 4 rrallë 3-5 te lloji lanceolata, 4-6 te lloji major dhe 4-6-8 te lloji arenaria. Ekzina paraqitej një shtresore, jo uniforme duke u paraqitur më e trashë afër poreve. Skulptura e saj paraqitej kodrinore me kodrinëza të vogla të ndara nga luginëza të cekëta te llojet: arenaria dhe major dhe me kodrinëza të gjera te lloji lanceolata. Përmasat më të mëdha u identifikuan te llojet: arenaria dhe lanceolata për diametrin e kokrrave të pjalmit, te Plantago lanceolata për trashësinë e ekzinës dhe te Plantago major për diametrin e porit dhe mezoporin (hapësirën ndërmjet poreve). Ndërkohë që përmasat më të vogla u vërejtën te Plantago major për diametrin e kokrrave të pjalmit dhe trashësinë e ekzinës dhe te lloji arenaria për diametrin e porit dhe mezoporin.
Sevoflurani dhe propofoli, anestetikë gjeneralë me ndikim nё statusin periodontal, tek pacientёt pediatrikë
Authors: Heta Samir , Robo Ilma , Sila Spiro , Thereska Dariel
Published: December 2024

Studimi ynё ka pёr qёllim të gjejë ndërlidhjen e mundshme të efektit të sevofluranit në shtimin e salivës dhe të ndikimit që ka ky efekt, tek statusi periodontal i fëmijëve. Këtë ndërlidhje e gjejmë edhe për krahasimin e dy anestetikëve të përgjithshëm, që janë sevoflurani dhe propofoli, por në këndvështrimin që këta dy anestetikë dallojnë nga njëritjetri nga mënyra e aplikimit.
Efektet dhe impakti psikologjik i dhunës në familje dhe ndaj partnerëve
Authors: Kafia Elisabeta , Ibrahimi Silva
Published: December 2024

Kjo trajtesë na prezanton me vizione bashkëkohore dhe të bashkërenduara të profilaksisë dhe ndërhyrjes në makro dhe mikro mjedisin familjar. Qartësimi mbi dukurinë nga ana e specialistëve, njohja me zhvillimin dhe ndikimin specifik e të përgjithshëm social është një gur i rëndësishëm themeli për rritjen dhe forcimin e shkencës të psikologjisë.
Zhvillimi i e-learning: Kërkimi shkencor në teknologji dhe didaktikë
Authors: Pepkolaj Lekë , Rexha Genta
Published: December 2024

Qëllimi i këtij artikulli është të nxjerrë në pah fuqitë e e-learning në procesin e mësimdhënies/ nxënies, duke gërshetuar rezultatet e kërkimit shkencor në didaktikë me përdorimin edukativ të teknologjive. Në veçanti, do të flasim për mbështetjen e teknologjive në modelet e nxënies duke shfrytëzuar mundësitë që na ofron e-learning, si dhe për vlerat që ka arritur e-learning dhe ndonjë vështirësi që paraqet, sidomos në ndryshimin e modeleve të punës, ku në disa raste nuk është i lehtë integrimi i teknologjisë. Artikulli do të shërbejë si një kuadër teorik] për kërkime specifike në këtë fushë, për disiplina të ndryshme.
Bitcoin si alternativë inovative e sistemit financiar aktual
Authors: Kaçani Krisdela
Published: December 2024

Gjatë dekadave të fundit, ne kemi parë një evolucion të madh në industrinë e shërbimeve financiare drejtuar nga risitë teknologjike.
Teknologjia ka qenë prej kohësh një partner i rëndësishëm në industrinë e shërbimeve financiare, duke siguruar përparime të reja, të nevojshme për industrinë e për të përmirësuar përpunimit dhe për të zgjeruar shërbimet e saj. Përmirësimet në kapacitetin e ruajtjes dhe
në shpejtësi kanë pasur një ndikim të thellë në menaxhimin e të dhënave dhe aftësive të shkëmbimit, me ulje shoqëruese në kosto, duke ofruar gjithashtu siguri më të lartë dhe eficiencë.
Ndikimi i bordit drejtues në performancën e sistemit bankar
Authors: Shima Joana
Published: December 2024

Gjatë dhjetëvjeçarëve të fundit, çështja e qeverisjes së korporatave është bërë gjithnjë e më e rëndësishme. Gjatë kësaj periudhe, shumë kriza financiare kanë nxjerrë në pah si një prej shkaqeve kryesore qeverisjen e dobët të korporatave. Ajo mbulon disiplina të ndryshme,
përfshirë financën, kontabilitetin, ligjin dhe jurisprudencën, menaxhimin, etikën e biznesit dhe politikëbërjen. Çdo krizë ka ngritur shqetësime mbi elemente të veçanta të qeverisjes së korporatave. Në literaturë, ekzistojnë qasje të ndryshme teorike për shpjegimin e qeverisjes së korporatave, të cilat përdorin terminologji dhe teknika të ndryshme. Këto qasje burojnë nga sisteme specifike ekonomike, sociale dhe ligjore, si dhe nga sfonde të ndryshme historike. Teoritë kryesore, njëkohësisht më të debatuarat, janë teoria e agjencisë dhe teoria e aktorëve [1]. Në kontrast me literaturën relativisht të pasur për qeverisjen e korporatave në përgjithësi, deri në krizën e fundit financiare të viteve 2007-2009, qeverisjes së korporatave në banka i është kushtuar pak vëmendje nga akademikët. Si një prej shkaqeve të dështimit të bankave, kriza identifikoi ndër të tjera edhe qeverisjen e dobët të korporatave.
Analizat kimike të përbërjes alkoolike dhe përmbajtjes të polifenoleve në verërat e tregut Shqiptar
Authors: Shehi Ardit , Nuro Aurel , Murtaj Bledar , Shëngjergji Dorina , Napuçe Aurora
Published: December 2024

Për të gjitha mostrat e verës alkooli kryesor ishte etanoli. Në mostrat e verës të prodhuar në mënyrë tradicionale vihet re prezencë më e lartë e alkooleve me tri dhe katër karbone. Këto alkoole ndikojnë dhe në buketin e këtyre verërave të cilat janë lehtësisht të dallueshme nga prodhimet industriale, ku nivelet e tyre janë më të ulëta. Përmbajtjen më të madhe të polifenoleve gjithashtu e kanë verat të cilat prodhohen në mënyrë tradicionale (6; 7: 8).
Mbrojtja speciale për të miturit dhe gratë shtatzënë në punë
Authors: Sheqi Enea
Published: December 2024

Objektivi i këtij artikulli është trajtimi në mënyrë të detajuar dhe shpjegimi i mbrojtjes së kategorisë së veçantë të punëmarrësve gjatë marrëdhënies së punës. Kështu kjo trajtesë ofron një panoramë të kuadrit ligjor shqiptar të rregullave që ofrojnë sigurinë dhe shëndetin në punë në kuadrin e një prespektive ndërkombëtare dhe europiane.
Problematika e trajtimit të aktiveve biologjike në Shqipëri
Authors: JUPE Albana , Sulo Remzi , Bejko Ervis
Published: December 2024

Njësitë ekonomike që kanë në fokusin e tyre maksimizimin e fitimit duke zhvilluar një aktivitet bujqësor, janë në qendër të këtij punimi. Nëse në vitin 2016 numërohen të regjistruara rreth 321,358 njësi ekonomike, nga këto 10% merren me aktivitetin e bujqësisë ose rreth 1,287 njësi ekonomike që operojnë si person fizik ose juridik dhe 31,372 fermerë të cilët kanë një aktivitet bujqësor. Për qëllim të raportimit financiar, të gjitha njësitë ekonomike të regjistruara pranë organeve tatimore duhet që për njohjen dhe vlerësimin e aktive biologjike të përdorin standardin kontabël të kontabilitetit të përmirësuar 13. Zbatimi i këtij standardi është i rëndësishëm, duke e bërë të krahasueshëm informacionin kontabël mbi aktivet biologjike të ofruara nga këto shoqëri tregtare qё ushtrojnë aktivitet ekonomik në fushën e aktiveve biologjike. Qëllimi kryesor i këtij punimi është të theksojë problemet që hasen në praktikën kontabël të evidencës së aktiveve biologjike.
Si metodologji kërkimi do të përdoret analiza krahasuese midis udhëzimeve dhe direktivave që jep SKK 13 ose SNK 41 dhe mënyrës se si zbatohen gjatë raportimit financiar të aktiveve biologjike. Pavarësisht rëndësisë që kanë praktikat e ofruara nga SNK 41, SKK 13, mungesa e
kontabilitet bujqësor në programet e mësimdhënies në shkollat e larta pas viteve 1990 ka sjellë mangësi të theksuara dhe sfida që kontabilistët hasin gjatë zbatimit të këtij standardi. Për të nxjerrë përfundimet e këtij punimi, kemi analizuar pasqyrat financiare të njësive ekonomike që trajtojnë aktive biologjike, si dhe opinionet e kontabilistëve që ndërtojnë këto pasqyra. Problematika në vende të tjera është sjellë nëpërmjet rishikimit të literaturës përkatëse. Në fund, ne sjellim disa rekomandime që mund të sjellin përmirësime të praktikave kontabël në bujqësi.
Përparësitë dhe efektet e rendit juridik komunitar
Authors: Pano Entiola , Pano Erion
Published: December 2024

Themelimi i Bashkimit Europian imponoi nevojën për të “konceptuar” një sërë aktesh legjislative të cilat duhet të rregullonin marrëdhëniet mes Unionit dhe Shteteve Anëtare, mes Shteteve Anëtare, si dhe statusin dhe marrëdhëniet e çdo individi në komunitet. Fillimisht, duhej të përcaktohej mirë dhe qartë natyra dhe efektet e legjislacionit të Komunitetit. Institucionet duhej të ishin në gjendje të harmonizonin në
mënyrë efektive dhe të pavarur nga vullneti i Shteteve Anëtare, kushtet e ndryshme ekonomike, sociale dhe madje mjedisore. Kjo duhej bërë me anë të paketave ligjore në shumë Shtete Anëtare, me qëllimin për t’iu ofruar të gjithë shtetasve të Bashkimit kushtet më të mira të mundshme për jetesë. Nga ana tjetër, Institucionet e Bashkimit Europian nuk mund të ndërhynin në sistemet juridike të brendshme të Shteteve, më shumë sesa ishte e nevojshme.
Modernizimi urban me tipare socialiste i qyteteve tradicionale shqiptare
Authors: Mesi Agron
Published: December 2024

Në këtë tekst, vëmendje studimore do të marrë periudha e modernizimit socialist të Shqipërisë, dhe pikërisht një nga dukuritë më përfaqësuese të saj, siç qe ajo e trajtimit të trashëgimisë urbane të së kaluarës dhe e planifikimit për rimodelimin urban të saj me tipare socialiste. Në tërësinë e tij, modernizimi urban i Shqipërisë, në periudhën pas Luftës së Dytë, u konceptua dhe u trajtuar në vazhdën e tij dyzetepesë vjeçare si një projekt politik me kumte të mirëfillta ideologjike. Filli lidhës i të gjitha dukurive urbane të periudhës së socializmit do të ishte moderniteti si vizion dhe modernizimi si mision, si dhe përpjekja për të mundësuar materializim e tyre mbi territorin dhe shoqërinë shqiptare me ndërmjetësinë e ideologjisë komuniste dhe të sistemit politik të socializmit shtetëror. Qasja ideologjike çoi në centralizimin nga ana e shtetit të të gjitha koncepteve, politikave, projekteve e nismave konkrete për trajtimit e trashëgimisë urbane të qyteteve tradicionale dhe rimodelimin urban të tyre me tendencë modernizimin, por njëkohësisht duke shkëputur lidhjet e tyre me të kaluarën.
Analiza e kujtimeve të hershme si metodë për vlerësimin e diferencimin mes kategorive të ndryshme të ndryshme të çrregullimeve të ankthit
Authors: Hysenaj Irena , Kafia Elisabeta
Published: December 2024

Adler theksoi në këndvështrimin e tij se mënyra e jetesës së një individi zhvillohet shumë herët. Si rezultat, ajo filloi në një moshë të re dhe përfundoi rreth moshës gjashtë vjeç. Kur flasim për stilin e jetesës, kemi të bëjmë me një vizion të idealizuar jo vetëm se si e shohim veten, por edhe se si arrijmë të shohim botën. ER-të shihen dhe përdoren gjithashtu si një mjet në psikoterapi sepse informacioni i mbledhur prej tyre mund të na japë potencialisht perspektivën e individit për të tjerët, se si ata e shohin dhe kuptojnë botën, dhe më e rëndësishmja, se si individi e sheh jo vetëm veten ose veten, por edhe njerëzit e tjerë dhe marrëdhëniet e tyre me ta. Fokusi i këtij studimi është interpretimi dhe përdorimi i Kujtimeve të Hershme si një mjet vlerësimi në diagnostikimin psikoterapeutik për ankthin. Në kuadër të këtij studimi, ne kërkojmë të identifikojmë temat tipike të Kujtimeve të Hershme (ER) të individëve me kategori të ndryshme të çrregullimit të ankthit përmes shqyrtimit të Kujtimeve të Hershme (ER), duke shqyrtuar rishikimin e literaturës nga studime të ndryshme. Prandaj, qasja e miratuar nga kjo analizë për këtë studim do të jetë kryesisht eksploruese dhe do të synojë të ofrojë gjetje të detajuara nga një rishikim
i literaturës së studimeve që janë kryer tashmë në mënyrë të ngjashme studime mbi kujtesën e hershme. Përmbajtja tematike nga situata personale kuptimplote do të vlerësohet për treguesit e mundshëm të përvojave emocionale (kategoritë që ndikojnë) dhe ngjarjet e jetës (përmbajtja dhe temat e procesit), të cilat përfaqësojnë tipare të përbashkëta të tipareve dhe çrregullimeve të ankthit klinik dhe nënklinik. Për të analizuar lidhjen e kujtimeve të hershme dhe temave të ndryshme të ankthit, studimi vendos bazën brenda teorisë kryesore të Adlers mbi ER-të.
Njohuritë e farmacistëve të rrjetit të hapur mbi praktikat dhe sjelljet në lidhje me farmakovigjilencën
Authors: Napuce Aurora , Ostreni Vera
Published: December 2024

Reaksionet e padëshiruara të barnave (ADR-të) janë një shkak madhor i sëmundshmërisë dhe vdekshmërisë të lidhur me barnat. Farmakovigjilenca është shkenca që luan një rol thelbësor në reduktimin e ADR-ve, kështu që zhvillimi i kësaj shkence është element kritik për një praktikë klinike efektive dhe të sigurtë. Materiali dhe metoda. Është kryer një vëzhgim ndër-seksional për të vlerësuar njohuritë, praktikat dhe sjelljet e farmacistëve të qytetit të Tiranës përsa i përket Farmakovigjilencës dhe raportimit të ADR-ve, pas ngritjes së qendrës së Farmakovigjilencës në Tiranë. Është përdorur një pyetësor i standardizuar për këtë qëllim dhe në këtë vëzhgim janë përfshirë 60 farmacistë. Rezultatet. Shumica e farmacistëve nuk kishin njohuri të mjaftueshme mbi farmakovigjilencën, vetëm 16.5% e të intervistuarve rezultuan se kishin njohuri mbi përkufi zimin dhe parimet e farmakovigjilencës. Përsa i përket raportimit të ADR-ve 20% rezultuan se dinin si të raportonin ADR-të. Gjithashtu, përqindja e raportimit të ADR-ve ishte jashtëzakonisht e ulët. Disa faktorë u panë që kanë ndikuar në mosraportimin e ADR-ve nga farmacistët. Nga këto faktorë përmendim informacionin jo të përshtatshëm nga pacientët, mungesën e formularëve të raportimit të ADR-ve në farmaci, si edhe paqartësinë e ekzistencës së qendrës së Farmakovigjilencës. Konkluzione. Rezultatet e këtij vëzhgimi treguan se farmacistët kanë njohuri të pamjaftueshme mbi konceptin e farmakovigjilencës dhe raportimin spontan të ADR-ve. Nevojiten programe edukimi për të rritur rolin e farmacistëve në procesin e raportimit të ADR-ve në mënyrë që të ketë një ndikim pozitiv në procesin e kujdesit ndaj pacientit.
Rehabilitimi implanto-protetik me materiale alternative nga titanium: Peek rast klinik
Authors: Qorri Erda , Ingletto R , Di Calisto V , Gashi B , Zaçe Ina , De Propris F
Published: December 2024

Për disa dekada titaniumi ka qenë materiali i preferuar për prodhimin e implanteve. Megjithatë në vitet e fundit është folur për disavantazhe të tij, shumë kërkime janë bërë për një material i cili mund të jetë akoma dhe më i mirë. PEEK është semikristalin termoplastikë me mekanikë shumë të mirë dhe veti kimike të rezistencës që janë mbajtur në temperatura të larta. Struktura kimike e këtyre ketoneve poliaromatikë jep një stabilitet në temperatura të larta (mbi 300° C), rezistencë ndaj agjentëve kimikë dhe dëmeve nga rrezatimet, kompatibilitet të lartë me shumë agjentë rinforcues si fi brat e xhamit dhe të karbonit, jep rezistencë më të madhe në krahasim me
shumë materiale. Në fund të viteve ’90 këto materiale ishin konsideruar si lider për zëvendësimin e metalit kryesisht në ortopedi. Ky raport përshkruan vendosjen e një implanti për të zëvendësuar dhëmbin 26 me një atrofi posteriore maksilare si rezultat i pneumatizacionit të sinusit maksilar që ka ulur ndjeshëm sasinë dhe lartësinë e kockës së mbetur.
Analiza kimike e vajit esencial për helichrysum italicum nga veriu i Shqipërisë
Authors: Nuro Aurel , Salihila Jonida , Shëngjergji Dorina , Napuce Aurora , Dama Aida
Published: December 2024

Qëllimi i këtij studimi është të paraqesë të dhënat kimike për karakterizimin kimik të vajit esencial të bimës të llojit Helichrysum italicum nga verilindja e Shqipërisë. Bimët janë marrë në gusht 2014. Helichrysum italicum është një bimë e familjes të Asteraceaeteve. Ajo quhet ndonjëherë bimë “kerri” për shkak të erës të fortë të gjetheve të saj. Ajo rritet në të thatë, në vende shkëmbore ose rërë, pothuajse në të gjithë territorin e Shqipërisë dhe gjithashtu në vendet e Mesdheut. Bima prodhon vaj esencial nga lulet, i cili është përdorur për qëllime mjekësore. Vaji është anti-infl amator, fungicid, dhe me veti për regjje. Vaji zbut djegiet dhe lëkurën e dëmtuar e të rrudhur. Ai është përdorur si një fi ksues në parfumeri dhe ka një aromë intensive (1; 2; 3; 4; 5). Metodat: Lulet dhe bimët e thara në ajër ishin subjekt i hidrodistilimit në aparatin Clevengar të rekomanduar nga Farmakopeia Evropiane për 8 orë për të përftuar vajin esencial të Helichrysum
italicum. Përbërja kimike e vajit esencial u analizua duke përdorur teknikën GC/FID. Vajrat esenciale të secilës mostër Helichrysum italicum u injektuan në aparatin Varian 450 GC. Kollona kapilare VF-1ms (30 m x 0.33 mm x 0.25 um) u përdor për ndarjen e komponentëve kimikë të vajit esencial. Konkluzionet: Limoneni, Kurkumeni dhe Linaleoli u identifi kuan si komponimet kryesore për të gjitha mostrat e vajit esencial të mostrave të Helichrysum italicum nga Veriu i Shqipërisë (6; 7; 8).
Rezorbimi i rrënjëve gjatë trajtimit ortodontik
Authors: Dodaj Ela , Subashi Fation
Published: December 2024

Rezorbimi i rrënjëve është një situatë në të cilën mund të gjenden shpesh ortodontët gjatë rutinës së tyre të përditshme. Faktorët e rezorbimit klasifi kohen në mekanikë dhe biologjikë. Pasoja të trajtimit ortodontik mund të jenë njollat e bardha të dekalcifi kimit, recesionet gingivale dhe problemet e tjera periodontale, po komplikacioni më i shpeshtë është rezorbimi i rrënjëve. Rezorbimi i rrënjës në rastet e trajtimit ortodontik është patologjik, dhe çon në humbje të cementit apo të dentinës nga rrënja e dhëmbit.
Mungesa e informimit publik në lidhje me përdorimin e dekongjestionantëve të sferës së ORL-së
Authors: Hankollari Joana
Published: December 2024

Në American Journal of Emergency Medicine (2007) bëri bujë raportimi i rastit të një pacienti 45 vjeçar, që pësoi ishemi cerebrale pas një historie të gjatë të përdorimit të nafazolinës nazale. Pacienti nuk kishte faktorë risku për evente cerebrovaskulare. Në shumë studime botërore është ngritur hipoteza që përdorimi i pa bazuar në guidelines botërore i dekongjetionantëve të sferës së ORL shkakton probleme neurologjike, kardiovaskulare.
Studime mbi bashkëveprimin e kompleksit egf/egfr nëpërmjet rezonancës plazmonike të sipërfaqes
Authors: Hysomema Johana
Published: December 2024

Anomalitë e receptorit për faktorin e rritjes së epidermës (EGFR) janë të pranishme në të gjitha aspektet e procesit të karcinogjenezës: shumëfi shim qelizor, bllokim i apoptozës (vdekje qelizore e programuar), angiogjenezë dhe metastatizim. Shprehja mbi normën e EGFR
është raportuar në lloje të ndryshme tumoresh, kryesisht në atë të kolonit, të qafës dhe kokës apo të mushkërive, në të cilët korrelon me rezultate klinike të dobëta. Modifi kimet e mekanizmit të aktivizimit të EGFR, që ndodh pas bashkëveprimit me ligandin e tij natyral (EGF), dhe/ose ndërhyrja në rrugët e transduksionit brendaqelizor të sinjalit të këtij receptori, vlerësohen si strategji premtuese për zhvillimin e terapive të reja dhe selektive kundër karcinomave. Në këtë kontekst, ky studim fokusohet në ekzaminimin e bashkëveprimit EGF/EGFR nëpërmjet rezonancës plasmonike të sipërfaqes (SPR) duke përdorur tre modele të ndryshme eksperimentale.
Kafeina, gjenotipet e cyp1a2 dhe rreziku i infarktit të miokardit
Authors: Zeneli Suela , Dama Aida
Published: December 2024

Infarkti i Miokardit është një nga patologjitë me rrezik për jetën. Qëllimi i këtij studimi është njohja e lidhjes mes konsumit të kafes me sëmundjet kardiovaskulare. Metodat: Studimi është realizuar duke grumbulluar informacione nga farmacitë e rrjetit të hapur në Tiranë, në Q.S.U.T. “Nënë Tereza” dhe në Durrës. Për çdo pacient u morën të dhëna mbi moshën, profesionin, përdorimin e kafesë, duhanit, pijeve energjike, aktivitetin fi zik dhe historinë familjare. Të dhënat janë përpunuar në mënyrë statistikore. Janë marrë edhe mostra - rast – kontroll për të përcaktuar në mënyrë eksperimentale lidhjen mes konsumit të kafesë, gjenotipeve të CYP1A2 me rrezikun për IM.
Efektet e përdorimit të barnave psikotrope në etiologjinë dhe parandalimin e sjelljes deviante
Authors: Ibrahimi Silva
Published: December 2024

Studimet psikiatrike, me qëllim ndryshimin e sjelljeve, janë natyrisht një nga gurë themelet më të rëndësishme të disiplinës së shëndetësisë së sotme. Të dhënat e grumbulluara nga studimi 6 mujor i rasteve të reja të adoleshentëve me impuls të pakontrolluar dhe ego resiliencë të ulët me përshkrim me psikotrope kanë dhënë një tablo të lidhjes mes llojit të përdorur të barit psikotrop dhe nivelit të reagimit që ai bar ka krijuar në parandalimin e zhvillimit të mëtejshëm të sjelljes deviante.
Efektet anësore të rirrezatimit në konkomitancë me kimioterapinë tek pacientët me kancer rekurent të kokë-qafës
Authors: Kozma Elvisa , Sallaku Agim
Published: December 2024

Nga viti 2012-2015 janë ritrajtuar 20 pacientë me kancer rekurent të parezekueshëm të kokë-qafës pas një trajtimi të mëparshëm me kirurgji dhe/ose radiokimioterapi. U ritrajtuan 16 meshkuj dhe 4 femra me moshë mesatare 58 vjeç (47-75vjeç). Pacientët u paraqitën me Karnofsky Performance State 60-80%. Ata u trajtuan me radioterapi tredimensionale të hiperfraksionuar në konkomitancë me Cisplatin javore 40mg/m². Intervali mesatar midis trajtimit të parë dhe të dytë radioterapeutik ishte 25 muaj (12-59muaj). Doza e radioterapisë së parë varionte midis 50-66Gy dhe e rirrezatimit midis 30-40Gy. Gjatë ritrajtimit dhe ndjekjes së pacientëve u vlerësuan të gjitha efektet anësore.
Trendi i kolonive të bletës mjaltore në Shqipëri dhe faktorët kërcënues
Authors: Kuliçi Manjola
Published: December 2024

Pjalmuesit dhe polenizimi kanë vlera ekonomike, mjedisore dhe social-kulturore të shumëfishta të njohura në të gjithë botën. Qëllimi ynë për realizimin e këtij studimi ka qenë njohja e faktorëve kërcënues për këta pjalmues me një rëndësi të madhe, duke e ndihmuar bletarin në identifikimin e burimeve kërcënuese dhe marrjen e masave parandaluese në kohën e duhur. Për të kryer këtë studim, u shpërndanë pyetësorë në 66 parqe në rrethe të ndryshme të Shqipërisë, si dhe u bënë vëzhgime në terren. Vlera mesatare e humbjeve të bletëve në periudhën e fundit të dimrit dhe fillimit të pranverës 2016-2017 ka qenë 30-45%. Në bazë të humbjeve i klasifikuam rrethet në dy grupe: 1) Ato me mesatare të ulët të humbjeve të kolonive (40%): në Bulqizë, Dibër, Tiranë, Librazhd, Korçë, Ersekë, Lushnje dhe Durrës. Ndër faktorët kryesorë që mund të kenë shkaktuar këto humbje dimrin e kaluar, renditen: patogjenët dhe grabitqarët, faktorët mjedisorë dhe praktikat bletërritëse. Megjithëse pati humbje të konsiderueshme dimrin e kaluar, trendi afatgjatë i bletarisë në Shqipëri është në rritje.
Politika euro- mesdhetare ndaj migracionit
Authors: Marku Erjon , Marku Alketa
Published: December 2024

Pas përfundimit të bipolarizimit dhe me hapjen e kufijve, gjithnjë e më shumë persona migruan nga Lindja në Perëndim. Arsyet janë në shumicën e rasteve të diktuara nga arsyet ekonomike, demografike, politike dhe të tjera. Por mbi të gjitha, hapja e kufijve bën që
Europa të bëhet më e vetëdijshme për dy modelet demografike që paraqiten në të dy anët e Mesdheut. Vende europiane që tradicionalisht kanë qenë të njohura si vende të emigracionit, në një kohë të shkurtër u shndërruan në vende imigrimi, kjo mbi të gjitha për pozicionin e
tyre gjeografik. Ky fenomen çoi kështu në shfaqjen e një ndjenje të përgjithshme të frikës, kërcënimit dhe pakënaqësisë. Reagimi i BE-së, i pasuar nga marrëveshjet e bashkëpunimit për të luftuar fenomenin e emigracionit të paligjshëm, politikat dhe orientimet strategjike ndaj migracionit, do të jenë objekt i këtij punimi.
Roli i suplementeve dhe vitaminave në uljen e progresit të sëmundjes kronike të veshkave
Authors: Spahia Nereida , Rroji Merita , Idrizi Alma , Barbullushi Myftar
Published: December 2024

Sëmundja kronike e veshkave (SKV) është një gjendje e pakthyeshme dhe progresive, me incidence dhe prevalence të konsiderueshme, e cila prek rreth 10% të popullatës adulte në mbarë. Ecuria e SKV është progresive drej stadit përfundimtar dhe nevojës për terapi renale zëvendësuese. Ulja e progresit SKV, vazhdon të jetë një prej sfidave më të mëdha të nefrologjisë, megjithë zhvillimet shumë pozitive të viteve mtë fundit. Ndërhyrjet dietike dhe terapeutike mbeten një strategji e preferuar dhe e këshillueshme në trajtimin konservativ të SKV në adultë, me qëllim shtyrjen dhe mundësisht shmangien e trajtimit renal zëvendesues me dializë. Në këtë rishikim të shkurtër te literatures dhe të udhëzuesve klinikë të përditësuar, trajtohet roli i suplementeve në uljen e progresit të SKV. Më specifikisht trajtohet roli i ketoanalogeve dhe aminoacideve esenciale si shoqërues të dietave hipoproteinike, rekomandimet e marrjeve energjitike, roli i suplementeve të kalçiumit dhe Vit D, hekurit, Vit B12 dhe folateve në SKV, me fokus uljen e progresit. Gjithashtu trajtohen suplementet e acideve yndyrore të pasaturuara.
Konsumi i kripës në pacientët me sëmundje renale kronike
Authors: Spahia Nereida , Rroji Merita , Idrizi Alma , Barbullushi Myftar
Published: December 2024

Konsumi i kripës është një zgjedhje që ka të bëjë me modifikimin e stilit të jetës. Në pacientët me sëmundje renale kronike kripa ka një efekt domethënës mbi hipertensionin, proteinurinë, mortalitetin kardiovaskular, mortalitetin në përgjithësi dhe progresin e sëmundjes renale kronike. Ky material është një rishikim i shkurtër i proçeseve pathofiziologjike që shoqërojnë konsumin e tepruar të kripës në pacientët me sëmundje renale kronike, rezultateve të studimeve klinike dhe rekomandimeve të linjave udhëzuese të KDIGO mbi konsumin e kripës.
Theoretical Approaches to the Quality of Public Expenditure: Public Choice, Transparency and Management by Results
Authors: Silva Arraes Jeremias Pereira da , Lopes Bezerra Antonio Marcio , Barros Yara Carvalho , Alcantara Lucas Teles De , Da Costa Guilherme Luis , Mendonça Fábio Lúcio Lopes de
Published: December 2024

This theoretical essay addresses the quality of public spending based on the theories of Public Choice, Algorithmic Transparency and Accountability, and Management by Results. The objective is to provide a multidimensional analysis of how efficiency, transparency, and accountability in public management can be improved, using these different theoretical perspectives and applying them to the context of public administration in Brazil. The essay explores how these theories can be applied to improve efficiency, transparency, and accountability in public management, especially when there is a growing demand for public services and a limitation of financial resources.
DIRECTIONS FOR PLANNING PROCESSES OF IMPROVING THE QUALIFICATIONS OF STAFF OF AN INDUSTRIAL ENTERPRISE IN ACCORDANCE WITH THE NEEDS OF THE DIGITAL ECONOMY
Authors:   Griboyedov Moscow University, AREFEVA ALISA ALEXANDROVNA
Published: December 2024

In vocational education, as in the economy and society as a whole, digitalization is accompanied by a certain uncertainty and a feeling that it is necessary to act quickly. This article is aimed at theoretical substantiation of practical directions for planning processes for advanced training of personnel of an industrial enterprise in accordance with the needs of the digital economy. To achieve the goal of the article, the following tasks were set and solved: a description of digitalization trends in vocational training and advanced training is presented; an analysis of changes in the main elements of the advanced training system in response to new trends in the digital economy was carried out; directions for planning processes for advanced training of personnel of an industrial enterprise have been developed and justified so that the system of advanced training remains functional in the long term. The proposed planning directions contain three strategic axes and goals for each of them: strategic axis 1: development of proposals for advanced training in accordance with the needs of the digital economy, goal: development of new advanced training programs related to digital professions and their implementation within the framework of initial and continuous professional and technical training; strategic axis 2: use of digital technologies to improve advanced training, goal: promoting the use of digital tools as educational support in institutions of further vocational and higher education; strategic axis 3: development of an approach to cooperation at all levels, goal: strengthening the management and approach to cooperation at all levels (ministries, enterprises, employers, training structures). It is substantiated that in the context of a shortage of qualified human resources, the creation of special programs for advanced training and advanced training could be a good lever to meet the needs of industrial enterprises in the digital economy, always looking for talent, as well as to strengthen the profile of students, allowing them to work on specific and complex projects. The use of the proposed directions for planning advanced training processes in the activities of industrial enterprises will make it possible to use the possibilities of flexible structuring of advanced training plans in order to be able to adapt them to new circumstances, while taking advantage of continuous professional training.
THEORETICAL ASPECTS OF COMPETITIVENESS BASED ON PROJECT MANAGEMENT
Authors:   Research Institute of Humanities under the Government of the Republic of Mordovia, DERGUNOV MIKHAIL OLEGOVICH
Published: December 2024

In this case, the effect of the relationship between project management and the competitiveness of companies. Various conceptual approaches to understanding competitiveness and practical recommendations for their implementation are examined using the example of the «Miratorg» company. The article presents several effective tools that can improve the efficiency of the company's project activities, which has had a positive effect on its financial performance and market positioning. Competitiveness has become an important factor for organizations seeking to prosper in today's dynamic business environment. To solve this problem, this paper examines the synergy between project management strategies and the competitiveness of enterprises. The work uses various fundamental principles of competitiveness and puts forward ideas on how companies can use these concepts in their evidence. Since the «Miratorg» company in this behavior requires the use of innovative methods in project management. These tools allowed us to improve the projects of the implementation processes, which, in turn, led to a significant increase in financial performance and an expansion of our presence in the market. Delving into the practical applications of theoretical constructs, the mathematical paper bridges the gap between abstract concepts and real-world results. It provides a roadmap for organizations seeking to improve their competitiveness through operational project management. «Miratorg» has demonstrated the transformative potential of successful project management methodologies to ensure sustainable growth and independence in a highly competitive environment. This study clarifies the connection between theoretical foundations and practical implications in the field of project management and competitive performance. It applies a slow approach to project management and provides valuable insights for companies seeking to strengthen their market position and improve financial sustainability.
PROBLEMS OF MEDIA CONSUMPTION OF POLITICAL CONTENT «DIGITAL YOUTH» (REGIONAL ASPECT)
Authors:   Kazan Federal University, MOROZOVA GALINA VIKTOROVNA , GUSEV SVYATOSLAV NIKOLAEVICH
Published: December 2024

The article integrates theoretical developments and the results of empirical studies of the dynamics of the main parameters of the political status of Russian students according to the monitoring of the media practice of students at universities in Kazan, their interest in political life events, their orientations and attitudes to participate in politics over the past ten years. Student youth, being not so much an age group as a special socio-psychological and creative category of people, is traditionally the most active part of society. The educational process, providing students with knowledge about the world of politics, the organization and implementation of power, the activities of political institutions, thereby provides the upper threshold of awareness of current events in the world of politics. At the same time, training forms skills and abilities to operate the information received, motivates understanding of the knowledge received, development of one's own position, one's own point of view on current political events, which turns students into an active force of socio-political changes. The influence of the transformation of the media environment and its digitalization on the multilevel nature of the media queries of this group of young people, their structure, and prioritization of issues has been revealed. The motivation of student youth consumption of political content, preferences of sources of information about politics and the level of trust in them were studied. The results of the analysis of the content for the period April 2016 and April 2022, published by Rosmolodezh on the sites Vkontakte, Rutube, Tiktok, Yandex Zen and Telegram for information support of the social development policy of the younger generation, substantiate the importance of these platforms as tools of public authorities that pattern the media consumption of young people and create conditions for their self-realization.
THE MIDDLE CLASS IN RUSSIA AND BELARUS: APPROACHES TO THE DISTRIBUTION OF SOCIAL GROUPS OF URBAN AND RURAL POPULATION
Authors:   Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod, ZAKHAROVA SVETLANA GERMANOVNA , ZIANKOVA LARYSA PETROVNA ,   Belarusian State University of Economics, YASHIN SERGEY NIKOLAEVICH ,   Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod
Published: December 2024

The article focuses on the problem of the allocation of the middle class in Belarus and Russia. The authors' collective has raised primary statistical information corresponding to the factor approach to managing the quality of life of the population, which takes into account not only monetary income, including income as dividends on invested capital, labor income, but also income from entrepreneurial activity (often not included in official statistics), from personal subsidiary farming and summer cottages, social benefits from the consolidated state budget.The conducted research indicates a significant difference in the diagnosis of the middle class in urban and rural areas, the degree of social stratification of the population. A more detailed differentiation of the population by the level of available resources, including income from personal subsidiary farming in urban and rural areas, was carried out in Belarus based on a sample study of 6,000 households. The final effectiveness of the social policy of income equalization in Russia and Belarus is estimated by comparing the positions of the Lorentz curve over the past 10 years and the specific weights of the quintile social groups of the population. An analysis of the structure of consumer spending of five quintel social groups of the population in Russia and Belarus, when determining the boundaries of the middle class, revealed the need to take into account the indicator of housing supply, which is important for satisfaction with the quality of life of citizens. Diagnostics of the middle stratum of the population in the context of urban and rural areas made it possible to develop recommendations both on improving the statistical methodology for identifying the middle class and on improving social policy.
DEVELOPMENT OF PROFESSIONAL COMPETITIVENESS OF FUTURE SPECIALISTS IN THE RESTAURANT INDUSTRY
Authors:   Kazan National Research Technological University, MUKHAMETZYANOVA AISYLU YUNUSOVNA
Published: December 2024

Currently, along with the issues of personnel shortage in the catering industry, the issue of qualifications and competitiveness of future specialists in this field of work is acute. Despite the acute shortage of personnel in the industry, employers carefully approach the selection of personnel for enterprises, since the success of their company depends on it. For the employer, the success of a specialist and the desire to improve their professional skills in the chosen field are important. In the modern labor market, the success and qualifications of a specialist are the result of his active work to improve his professional competencies, both during training at the stage of secondary vocational education, and his self-education and self-development throughout his professional career, which directly depends on his competitiveness and demand in the labor market. So what methods of motivation and what teaching tools should a teacher have to achieve such results? With such a rapid technological process, it is necessary to introduce new innovative technologies into the training system. With the current actualization of blue-collar jobs, the interest of modern youth in secondary vocational education is increasing. It is important at this stage to introduce new, modern teaching technologies to improve the quality of education and student interest. In this work, the author describes ways to develop the competitiveness of future specialists in the restaurant industry by conducting professional tests for students, improving the material and technical base, as well as through effective interaction between the educational institution and leading enterprises, to successfully achieve the goals. The basis of the study is the State Autonomous Professional Educational Institution «International College of Service», one of the leading colleges specializing in the training of specialists in the field of tourism and hospitality in the Republic of Tatarstan.
THE ROLE OF THE MENTORING INSTITUTE IN THE DEVELOPMENT OF EDUCATION IN THE FIELD OF INFORMATION TECHNOLOGY
Authors:   Kazan National Research Technological University, STARSHINOVA TATYANA ALEKSANDROVNA , KIIKO ROMAN VIKTOROVICH
Published: December 2024

The article is devoted to the development of the IT industry and the problem of the shortage of qualified personnel in this sector, with an emphasis on the current needs of the labor market. The key aspects of the education system are considered in the context of reforms aimed at improving the professional training of personnel for the IT sector. In the light of digital transformation, it is noted that strategic planning needs to be implemented in educational programs to ensure compliance with industry expectations and accelerate the development of skills among students and teachers. One of the key tasks is to improve the quality of teaching through continuing education and professional retraining programs, which is especially important in the context of the rapid growth of the IT industry. The article analyzes various educational models, including blended learning programs and consistent skill development. Special attention is paid to the mentoring system, which plays an important role in supporting both students and teachers. The article also discusses the need to integrate regional and local practices into national initiatives. The article emphasizes the importance of developing a mentoring system aimed at improving professionalism and retaining qualified personnel in the field of education. This contributes to the development of key competencies among teachers, their adaptation to modern educational standards and the formation of a sustainable training system for the IT sector. Mentoring in this particular area of education plays a leading, fundamental role in the preparation of a qualified specialist and cannot be replaced by other educational approaches. Currently, most players in the education market understand it in a narrow sense as student support. But the classical understanding of mentoring is much broader, and it seems important to extend it to education in the field of information technology. Global digitalization trends determine the importance of information technology in accelerating economic growth and creating infrastructure for the development of the digital economy. The importance of training highly qualified specialists who are necessary for the development of the digital economy and the successful integration of information technologies into educational and professional processes is emphasized.
Construction of the RDH Stegosystem Based on the Statistical Properties of Image Areas
Authors: Merzlyakova E. Yu.
Published: December 2024

This article discusses the reversible data hiding (RDH) method for raster images. The statistical properties of the container are taken into account by dividing the image into coherent regions using a wildfire method and collecting statistics of the least significant bits to form an embedded sequence with a given distribution. The INP interpolation method is used to divide the image into a part for collecting statistical properties of the container and a part for embedding information. Obtaining a sequence of bits with a given distribution is provided by an arithmetic decoder. The constructed stegosystem has an embedding capacity of 0.6 bits/pixel. RS steganalysis is carried out on the basis of BOSS_v1.01 images and the properties of the resulting containers are assessed based on visual distortion indicators.
One Problem of Structural Optimization of Data Transmission Networks
Authors: Kalney A. M. , Rodionov A. S.
Published: December 2024

The article discusses issues of analysis and structural optimization of multi-level data transmission networks using the random hypernetwork model. It is argued that the main level subjected to destruction under the influence of the external environment and affecting the performance of the network as a whole is the physical level, but in structural terms physical destruction primarily affects the channel level. In turn, failures at the link level affect the organization of work of the network and higher levels; in particular, they require the redistribution of flows including the rebuilding of virtual channels.

A brief overview of multi-level network models used for the analysis and structural optimization of data transmission networks for various purposes (in particular sensor monitoring networks) is presented, a description of a random hypernetwork is given and some problems of increasing the reliability of the functioning of networks at the network level in the event of possible failures of channels and network nodes are discussed, that is, disruption of its operation at the link level. As indicators of the reliability of the network layer of the network, the possibility (probability) of data transmission between a pair of nodes in principle or via established virtual channels and the mathematical expectation of the number of nodes capable of transmitting data to the central node are considered.

The goals of structural optimization are the best placement of virtual channels in the known structure of the channel network and the placement of base stations in network nodes which connection with the central node is considered to be reliable.