Διερεύνηση του βλαστικού πολλαπλασιασμού του δασικού είδους Pyrus spinosa Forskk. και της περιεκτικότητάς του σε ενδογενείς χημικές ουσίες με φαρμακευτική δράση
Authors: Αλεξανδρή Στυλιανή 
Published: July 2022

Στην παρούσα εργασία, για πρώτη φορά, αποκλειστικά για το είδος Pyrus spinosa Forskk. στο πρώτο μέρος της εργασίας: προσδιορίστηκε η περιεκτικότητα σε ολικές φαινόλες και η αντιοξειδωτική ικανότητα των φύλλων γκορτσιάς για τους μήνες Ιούνιο-Οκτώβριο 2020 για τρία ώριμα άτομα της περιοχής της Αγίας Αναστασίας Χαλκιδικής. Και στα τρία δέντρα οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ολικών φαινολών βρέθηκαν στα μεγάλα φύλλα του Ιουνίου (26,65, 31,40 και 41,30 mg GAE/g χλωρού φύλλου, στα δέντρα 1, 2 και 3 αντίστοιχα). Οι υψηλότερες τιμές αντιοξειδωτικής ικανότητας προσδιορίστηκαν στα μεγάλα φύλλα όλων των δέντρων τον Ιούλιο για το δέντρο 1 (43,12 μg AAE/g χλωρού φύλλου), το Σεπτέμβριο για το δέντρο 2 (55,20 μg AAE/g χλωρού φύλλου), ενώ για το δέντρο 3 τον Ιούνιο (60,00 μg AAE/g χλωρού φύλλου). Διερευνήθηκε, επίσης, η περιεκτικότητα στις ενδογενείς αυτές ουσίες των μεγάλων φύλλων των τριών δέντρων για τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο σε δύο διαδοχικά έτη (2020, 2021). Βρέθηκε ότι τον Ιούνιο τόσο οι ολικές φαινόλες όσο και η αντιοξειδωτική τους ικανότητα διατηρήθηκαν στα ίδια επίπεδα και στα δύο έτη. Πραγματοποιήθηκε προσδιορισμός των παραπάνω ενδογενών ουσιών και της αντιοξειδωτικής τους ικανότητας σε μεγάλα φύλλα 32 ώριμων γενοτύπων γκορτσιάς τεσσάρων διαφορετικών περιοχών της Κεντρικής Μακεδονίας κατά τον Ιούνιο 2021. Τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ολικές φαινόλες και αντιοξειδωτική ικανότητα παρουσίασαν oι γενότυποι ΑΑ2 και ΑΑ3 (ολικές φαινόλες:44,86 και 46,32 mg GAE/g χλωρού φύλλου, αντίστοιχα), (αντιοξειδωτική ικανότητα ΑΑ2: 70,31 και ΑΑ3:71,21 μg AAE/g χλωρού φύλλου) της περιοχής της Αγίας Αναστασίας. Υψηλή αντιοξειδωτική ικανότητα παρουσίασε και ένας γενότυπος της Χαλκιδικής (Χ4: 71,11 μg AAE/g χλωρού φύλλου). Από την ανάλυση της γενετικής ποικιλότητας 32 ώριμων γενοτύπων των τεσσάρων περιοχών με τη χρήση μοριακών δεικτών ISSR βρέθηκε ότι σχηματίζουν τέσσερεις διακριτές ομάδες ανά περιοχή. Έγινε συσχέτιση των μορφολογικών γνωρισμάτων, των ολικών φαινολών και της αντιοξειδωτικής ικανότητας των γενοτύπων αυτών με τους μοριακούς δείκτες. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας: διερευνήθηκε και αναπτύχθηκε πρωτόκολλο μικροπολλαπλασιασμού της γκορτσιάς. Στο στάδιο της παραγωγής πολλαπλών βλαστών βρέθηκε ότι η παραμονή τους για μία εβδομάδα σε ένταση φωτισμού 10 μmol.m-2 s-1 και στη συνέχεια για άλλες 4 εβδομάδες σε 35 μmol.m-2s-1 ήταν η καλύτερη με τοποθέτηση των εκφύτων στο υπόστρωμα Pear Medium 1 με 5 μΜ ΒΑΡ. Καλύτερη ριζοβολία επιτεύχθηκε με την διαδικασία της γρήγορης εμβάπτισης 20’’ σε 49,0 μΜ ΙΒΑ εξίσου στα υποστρώματα τροποποιημένου MS ρίζωσης (79%) και Pear Medium 1 (80%). Μελετήθηκε, επίσης, για πρώτη φορά η χρήση αποξηραμένων ινών λούφας (Luffa cylindrica L.) σε υγρό υπόστρωμα και συγκρίθηκε με στερεά υποστρώματα. Τα καλύτερα αποτελέσματα για την επιμήκυνση παρατηρήθηκαν σε υγρό υπόστρωμα Pear medium 1 με 5 μΜ ΒΑΡ (4,74 εκ.), ενώ η προσθήκη 10 μΜ ΒΑΡ απέδωσε τους περισσότερους βλαστούς/έκφυτο (9,45). Η θετική επίδραση του υγρού υποστρώματος επιβεβαιώθηκε και από τα υψηλότερα επίπεδα χλωροφύλλης. Η βέλτιστη διαδικασία ρίζωσης (100%) και ανάπτυξης ριζικού συστήματος περιλάμβανε το στάδιο έναρξης ριζοβολίας σε στερεό υπόστρωμα και το στάδιο ανάπτυξης ριζών σε υγρό. Τα φυτάρια εγκλιματίστηκαν επιτυχώς (87,5%) σε περλίτη. Αναδείχθηκαν οι ωφέλειες της χρήσης υγρού υποστρώματος με λούφα σε οικονομικό επίπεδο (μείωση κόστους κατά 52%), επίπεδο χειρισμών, ανάπτυξης και ποιότητας φυτικού υλικού.