bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
The Role of Fiscal Policy in Economic Growth: A Comparative Analysis of Developed and Developing Countries
Authors: Islam Md. Shahinul , Amin Md. Al , Hossain Md. Billal , Imran SM Al , Jahan Nusrat , Asad Fahad Bin , Mamun Abdullah Al
Published: January 2025

This objective is to provide a comparative research study that explores the role that fiscal policy plays in economic growth, with a special focus on both industrialized nations and developing countries. The study will explore the effect that fiscal policy has on economic development. Another area that is examined in this study is the connection that exists between fiscal policy and economic development. Another way of putting it is that it is a convoluted link that, depending on the economic climate in which it is being evaluated, might take on a somewhat different aspect. Given the nature of the relationship that exists between fiscal policies and expanding economies, it may be difficult to comprehend the link. The role that fiscal policy plays in the process of economic growth is influenced by a variety of factors, each of which has its own unique effect. Factors such as the organization of the government and the economy, as well as the specific channels through which fiscal policies are implemented, are included in this category. There is a significant gap between the industrialized nations and the developing countries in terms of the significance that fiscal policy plays in the process of economic growth. This gap is particularly pronounced in the development countries. In order to accomplish the aim of shining light on these discrepancies, which will be accomplished via the evaluation of empirical data and theoretical frameworks, the purpose of this comparative research is to achieve the purpose of illuminating light. Over a variety of different routes, fiscal policy has the potential to impact economic development. When it comes to industrialized nations, fiscal management that is solid often results in lower interest rates, which in turn supports private investment and consumer activity. In contrast, successful fiscal policies may boost human capital development in poor countries by directing public expenditure on education and infrastructure in a targeted manner, which can result in long-term economic gains.
Linking Entrepreneurial Competencies and Financial Risk: Pathways to Sustainable Business Growth
Authors: Miguel Donald Cyndyl L. , Gemina Rosalie C. , Bustillo Ryan Christian Tagal
Published: January 2025

This study explores the relationship between entrepreneurial skills and financial risk tolerance among ambulant vendors operating in informal economies. Focusing on key competencies such as self-competency, risk management, and control focus, the research aims to determine how these skills influence vendors’ willingness to engage in financial risks, a vital factor for business growth and sustainability. Data collected from 152 ambulant vendors in Agusan del Sur was analyzed using Pearson’s correlation and multiple regression. The results show a strong positive correlation between entrepreneurial skills and financial risk tolerance, with self-competency emerging as the most influential factor. Higher self-efficacy entrepreneurs are more sure of handling financial uncertainty and grabbing chances. The study emphasizes the need of acquiring entrepreneurial competencies in order to improve financial decision-making and corporate resilience. It also emphasizes the importance of focused training initiatives to improve these competencies, therefore providing information for stakeholders and legislators endorsing unofficial economies
Ringed esophagus: all that glitters is not gold
Authors: Freidenson-Bejar Jeffrey , Bellido-Caparo Alvaro , Tagle Martin
Published: January 2025

We report the case of an elderly patient with progressive dysphagia to solids and later to liquids, and weight loss. The patient underwent an upper endoscopy, which showed multiple stenoses and trachealization. Biopsies were taken and a diagnosis of lymphocytic esophagitis was made. Pneumatic dilation to 12 mm was performed, and the patient recovered with no recurring symptoms. Dysphagia in the elderly should not be overlooked, and physicians should consider lymphocytic esophagitis as a differential diagnosis.
Enhanced Removal of Acetylsalicylic Acid Using Surfactant-Modified Natural Zeolites
Authors: Araneta Marvince John P. , Gaw Ethan Angelo P. , Seagan Christian Gabriel V. , Dolina Mark Nathaniel E. , Bonto Aldrin P. , Casalme Earl Conan G. , Salvador Arnel A. , Nuñez Julius Andrew P.
Published: January 2025

Widely consumed because of its analgesic properties, acetylsalicylic acid and its metabolites are considered as emerging contaminants identified in several regional water sources. Although sophisticated removal techniques such as microbial-degradation and electrochemical-membrane approaches are explored, the search for simpler adsorbent technologies remains popular. In this study, surfactant-modified natural zeolites were developed, characterized, and investigated for its adsorption performance for acetylsalicylic acid. Surfactant-modification using Hexadecyltrimethylammonium-bromide (HDTMA-Br) and Dioctadecyldimethylammonium-bromide (DODA-Br) at 100 and 200 % of the External Cation Exchange Capacity were employed. Zeolite samples were characterized for their thermal, crystallographic, morphological, and physicochemical properties. EDX data, FTIR spectra, and Zeta Potential data confirmed surfactant modification on the surface of the zeolite. XRD showed that modifications did not alter the crystallinity of the zeolites after modification. Batch adsorption experiments were carried out to examine adsorption isotherms in aqueous solutions at pH ≈ 7.5.  The linearity observed in Freundlich isotherm across all adsorbents suggests heterogenous surface adsorption sites of the base material. Bilayer-DODA-modified zeolites showed significantly promising sorption capacity for acetylsalicylic acid among all adsorbents due to anion exchange, electrostatic interaction, and hydrophobic interaction. This suggests the role of the bilayer and longer carbon chains in influencing adsorbent’s affinity towards acetylsalicylic acid.
HIGHLIGHTS

Successful Surfactant modification of Philippine Natural Zeolites.
Enhanced sorption of Acetylsalicylic Acid.
Exploration of One-tailed and Two-tailed cationic surfactants for monolayer and bilayer modification.

GRAPHICAL ABSTRACT
САЯСИ ДИСКУРСТАҒЫ СПИЧРАЙТЕРДІҢ РӨЛІ: ПСИХОЛИНГВИСТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ СОЦИОЛИНГВИСТИКАЛЫҚ ТҰРҒЫДАН ЗЕРТТЕУДІҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ (ӘБІШ КЕКІЛБАЙҰЛЫНЫҢ ӘЗІРЛЕГЕН САЯСИ МӘТІНІ НЕГІЗІНДЕ)
Authors: А. М. Махамбетова
Published: January 2025

Мақала қазақтың көрнекті жазушысы, қаламгер-публицист Әбіш Кекілбайұлының қаламынан туған саяси мәтіндерді социолингвистикалық және психолингвистикалық тұрғыдан талдауға және саяси дискурстағы спичрайтер рөлінің маңыздылығын зерттеуге арналған. Қазіргі саяси жағдайда спичрайтерлердің қоғамдық пікір мен саяси стратегияның қалыптасуына әсерінің маңыздылығы күн сайын арта түсуде.
Зерттеу Кекілбайұлының Елбасына арнап дайындаған кезекті бір мәтініндегі тілдік бірліктерді талдауға және оның қаламынан туған мәтіндердің қоғамдық пікір мен саяси тәжірибенің қалыптасуына ықпалын көрсетуді көздейді. Автор спичрайтердің нанымды және әсерлі мәтін жасау үшін қолданатын әдістері мен стратегияларын, сондай-ақ олардың саяси контекстерде тілдік және мәдени нормаларды бейімдеп қолданудағы және өзгертудегі рөлін талдайды. Кекілбайұлының лингвистикалық құралдарды құбылтуы мен сөйлеу мәнеріндегі ерекшеліктер негізінде саяси көшбасшылардың тұлғасын құру бағытындағы ықпалына ерекше назар аударылады.
Зерттеудің мақсаты – Әбіш Кекілбайұлының нанымды саяси мәтін жасауда қолданған әдістері мен стратегияларын және олардың тілдік тәжірибе мен саяси дискурсқа әсерін талдау. Зерттеу спичрайтер қолданатын лингвистикалық құралдар мен стилистикалық құралдардың ерекшеліктерін анықтауға бағытталған, ол әлеуметтік лингвистикалық және психолингвистикалық талдаулар арқылы жүзеге асырылады.
Жұмыстың ғылыми болжамы: спичрайтер жасаған тілдік стратегиялар мен тактикалар саяси дискурстың қалыптасуы мен түрленуіне оң әсер етеді және қоғам алдында саяси көшбасшылардың бейнесін жасауда маңызды рөл атқарады.
Кілтті сөздер: спичрайтинг, саяси дискурс, социолингвистика, психолингвистика, мәтінді талдау, лингвистикалық стратегия.
ІЛИЯС ЖАНСҮГІРОВ ПОЭМАЛАРЫНЫҢ ЗЕРТТЕЛУ ЖАЙЫ (ЖАҢАША ПАЙЫМДАУ)
Authors: Ш. А. Кыяхметова  , М. Т. Джакыпбекова  , А. К. Жазыбекова
Published: January 2025

Мақалада І. Жансүгіров поэмаларының зерттелуі әлеуметтік-тарихи процестермен байланыстыра қарастырылып, қазақ әдеби сынының қалыптасу, даму ерекшеліктері ішкі заңдылықтары арқылы жаңаша пайымдалды.
Тарихи-әдеби құбылыстарды ұлтымыздың мүддесі тұрғысынан, әрі шынайы шындық арқылы зерттеу ғана ақиқатқа жол ашпақ. Осы тұрғыдан алып қарағанда, әдебиеттану ғылымының алдында тұрған міндеттердің күрделілігі айқындала түседі. ХХ ғасыр басындағы әдебиетті зерттеу таза әдеби мәселелерді шешумен қатар, тарихи дәуірдің тұтас бейнесін ұсынуға мүмкіндік береді. Бұл кезең әдебиеті бүгінде, ең алдымен, өз заманының мәселелеріне тікелей бағытталған әдебиет ретінде қабылданады.
Ілияс поэмаларының жанрлық табиғатын, олардың тарихи және әдеби негіздерін бірлікте қарастыру қазіргі әдебиеттану ғылымының алдында тұрған аса өзекті ғылыми мәселе болып табылады. Ілияс Жансүгіровтің поэма жанрына келу жолы мен осы жанрдағы ақындық дара ізденістерінің өз дәрежесінде зерттелмегендігі, поэмаларының басым бөлігі сыншылар назарына ілінбей, қарастырылмай келгендігі немесе біржақты қарастырылғандығы ашылды. Ілиястың поэмалары халқымыздың рухани қазынасына айналған көркемдік құндылық екені тұжырымдалып, қазіргі әдебиеттану ғылымында, ұлттық мәдениетте алатын орны айқындалды.
ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті тарихының тұтас көрінісін қайта құрудағы, көркемдік-эстетикалық даму бағыттарын тұтас пайымдаудағы Ілияс Жансүгіров шығармашылығының ролі айқындалды.
Кілтті сөздер: жаңаша пайымдау, Алаш дәуірі әдебиеті, ақын, поэма, зерттеу, әдеби сын, қазақ әдебиеттану ғылымы.
THE CITY TOPOS AS A SUBJECT IN THE GENRE OF URBAN FANTASY
Authors: C. K. Baran  , M. Amangazykyzy  , M. S. Orazbek  , A. A. Gilea
Published: January 2025

This article is devoted to the study of the urban fantasy genre, in which the city acts not merely as a backdrop but as an active subject of the narrative, influencing the plot and character development. The central hypothesis of this work is that the city’s subject nature is a key genre-defining identifier in the studied genre. The research relies on Jacques Lacan’s psychoanalytic method, which allows for the interpretation of urban elements in fantasy as symbolic constructions of the «Big Other» and the «Little Other». Within this approach, the city is viewed as a symbolic space that shapes the characters’ identities and structures their interactions. In urban fantasy, the urban topos functions both as the Big Other, representing cultural and social structures, and as the Little Other, reflecting the characters’ inner conflicts and processes of self-identification. The article also explores the historical development of the urban fantasy genre, from the works of Charles Baudelaire and Edgar Allan Poe to contemporary authors such as Neil Gaiman, Jim Butcher, and China Miéville. The contributions of these authors to the formation of the genre and the distinctive features of their works are analyzed. Special attention is given to the specificity of Kazakhstani literature, where the urban fantasy genre is currently underdeveloped. It is noted that in Kazakhstani literature, urban fantasy is not yet represented in its pure form, presenting opportunities for future authors and researchers.
Keywords: city, urban fantasy, genre, subject, Big Other, Little Other, psychoanalysis.
НЕОФИЦИАЛЬНЫЕ ИМЕНОВАНИЯ (ПРОЗВИЩА) КАК СПЕЦИФИЧЕСКИЙ ОБЪЕКТ ОНОМАСТИЧЕСКОЙ НОМИНАЦИИ
Authors: З. Т. Кайдаулова  , Г. Б. Мадиева
Published: January 2025

Использование неофициальных именований (прозвищ) – обычное явление в жизни общества, поскольку они выполняют важную функцию как с точки зрения личности, называемых объектов, так и с точки зрения социума, сложившихся культурных традиций, народного имятворчества. Прозвища придают индивидуальность, сохраняют культуру общества, служат для дифференциации и идентификации. Цель нашего исследования – выявить лексико-семантические, структурные и мотивационные особенности, а также классификацию по происхождению наиболее часто используемых прозвищ по отношению к объектам (на материале городов Астаны и Алматы). Как особый тип наименований прозвища привлекают внимание своими уникальными качествами как чрезвычайно оригинальные примеры языка, общества, культуры, человеческих отношений, которые их формируют. Интерес к ним не ослабевает, поскольку прозвища, относящиеся к неофициальным именованиям, отражают взаимодействие языка, сознания и культуры, требующие осмысления на основе междисциплинарных исследований. Неофициальные именования внутригородских объектов (урбанонимы) не имеют официального статуса, но представляют уникальный лингвистический пласт для изучения, выражающий идентичность и культуру жителей мегагородов. В ходе лексико-семантического анализа выявлено, что неофициальные именования, используемые для объектов мегагородов Казахстана – Астана и Алматы, могут быть обусловлены с местной культурой, историей, общественными событиями и даже локальными легендами и сказками.
Ключевые слова: ономастика, урбанонимы, неофициальные именования, лексико-семантический анализ, словообразование, классификация.
ДРАМАТИЗМНІҢ ӘДЕБИ-ЭСТЕТИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯ РЕТІНДЕГІ ПОВЕСТЕРДЕГІ РӨЛІ
Authors: А. М. Смагулова  , К. А. Толеубаева
Published: January 2025

Мақалада жазушы Д. Досжанның «Үрей» повесінің негізгі идеясы мен авторлық ұстаным, сондай-ақ шығарманың мазмұны мен пішін бірлігі сияқты мәселелер жан-жақты қарастырылған. Туынды құрамындағы драматизм, оның туындау, айқын шарықтау сәттері, оған себепкер болған жайттар бейнеленген. Аталмыш мақала адам адам болып жаратылғаннан бері ымырасыз тартысқа түсіп келе жатқан жақсылық пен зұлымдықтың текетіресін, одан туындайтын түрлі драмалық коллизияларды әр кейіпкердің таным, көзқарас, ниет, мінез, пиғылы мен іс-әрекетін көрсету арқылы яғни солармен тығыз байланыста, органикалық бірлікті көрсетуге арналған. Драматизмнің әдеби-эстетикалық ұғым ретінде повесть жанрында алатын өзіндік орнын айқындау мақаламыздың мақсаты болып табылады. Зерттеу барысында тарихи-салыстырмалы, типологиялық байланыс әдістері қолданылды. Тәуелсіздікке қол жеткізген алғашқы жылдар, бұрын бәлендей нарықтық қатынасқа қатысты тәжірибесі жоқ жас мемлекеттің аяғынан тік тұруы, басқа елдермен байланысы, атқарушы биліктің жұмысы, іскер, білікті, рухани тұрғыдан биік, таза жандардың белсенділігі, сонымен қатар, озық та озат идеяларға қарсылық, тасада тұрып тас ату т.б. келеңсіз жайттар алуан түрлі драмалық коллизиялар ауқымында көрініс тапқаны ғылыми тұрғыдан дәйектелген. Зерттеудің нәтижесінде негізгі идеяны оқырманға ұсыну барысында қаламгер қолданған көркемдік тәсілдер жүйесі тиісті саралаудан өтті. Сонымен қатар, драматизмнің әдеби-эстетикалық ұғым ретінде повесть жанрында алатын өзіндік орнының ерекшеліктері талданды.
Кілтті сөздер: эстетика ұғымы, типология, тартыс, жанр, жалғастық қырлары, идеялық бағыттастық, сарындастық.
ДК. К. РОУЛИНГТІҢ «ГАРРИ ПОТТЕР» ӘДЕБИ ЕРТЕГІ ЖЕЛІСІНДЕ ҒАЖАЙЫП ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУЫ
Authors: Н. Б. Кыдырбаева  , Э. Т. Жанысбекова
Published: January 2025

Бүгінгі таңда әдеби ертегі қарқынды дамып жатқан жанрлардың бірі. Балалар мен ересектердің жүрегінен орын алып, әлемдік бестселлер туындыларға айналып та үлгеруде. Мақалада әдеби ертегілерде ғажайып ертегілер элементтерінің қолданылуы қарастырылады.
Мақаланың мақсаты ғажайып ертегінің композициялық элементтерін бестселлер туындыларда қолдануын анықтау. Дж. К. Роулингтің туындысына ертегінің формаларын, элементтерін, мотивтерін, сюжетін анықтауға арналған зерттеу жұмысы жасалды.
Бұл зерттеу жұмысында сапалық әдіс қолданылды, құрылымдылық талдау жасауда В. Я. Пропптың сюжеттік отыз бір функциясы мен ғажайып ертегілерге тән элементтер басшылыққа алынып, мәтінге морфологиялық талдау жасалынды.
Зерттеу барысында Гарри Поттер туындысындағы ғажайып ертегілерге тән сюжеттік композиция оның ішінде ғажйып ертегінің бастапқы және қорытынды формалары, ертегі сюжеті мен мотиві дәлелденді. Морфологиялық талдау ертегінің екі желісінде жасалып, функциялық құрылымы анықталды және морфологиялық символдары көрсетілді.
Гарри Поттер ғажайып ертегілерге элементтері мен сюжеттік мотивтері тән шығарма. Бұл шығарманың балалардың ғана емес, ересектердің де іздеп оқитын ертегісі болуы, біз зерттеп отырған мәселе мен зерттеу жұмыстарының өзектілігін көрсетеді.
Кілтті сөздер: сюжет, элементтер, мотив, әдеби ертегі, бастапқы форма, қорытынды форма.
ENTREPRENEURSHIP, INNOVATION, AND COMPETENCY-BASED EDUCATION - INTERVIEW WITH PROF. PAULO CÂMARA. ENGLISH VERSION
Authors: Câmara Paulo Wilton , De Boni Luis Alcides Brandini
Published: January 2025

Background: The interview was conducted with Professor Paulo Wilton da Luz Câmara, who serves as an associate professor at the University of Vassouras, general coordinator of postgraduate lato sensu programs, and deputy coordinator of the Master's in Environmental Sciences. The Professor has extensive academic and corporate experience. Objectives: The main objectives were to understand the importance of corporate experience in the role of a professor and researcher, discuss the evolution of public entrepreneurship policies in Brazil, understand the role of incubators, explore research on renewable energies in the defense sector, and learn about planned innovations for postgraduate programs. Methods: The interview was conducted in a semi-structured format with open-ended questions. The audio was transcribed for subsequent analysis and content structuring. Results: Corporate experience significantly influences academic performance. There has been relative improvement in public entrepreneurship policies, but the involved bodies lack specific knowledge. Incubators are necessary tools to foster entrepreneurship and innovation. The main challenges in renewable energy research for defense are awareness and organizational policy. Planned innovations for postgraduate programs include connecting education levels, shared management, and an open committee. Discussion: The Professor highlights the importance of practical corporate experience in enriching academic performance, noting advances in entrepreneurship policies while emphasizing the need for more specific knowledge. Incubators are seen as essential to fostering entrepreneurship and innovation. In the field of renewable energy applied to defense, challenges are related to awareness and organizational policy. Conclusion: The interview underscores the relevance of practical corporate experience in enriching academic performance and the need to improve entrepreneurship policies. Incubators are fundamental to fostering entrepreneurship and innovation. Research on renewable energies in defense faces challenges of awareness and organizational policy. Planned innovations for postgraduate programs aim for greater integration and participation.
D-DIMER A RISK FACTOR ASSOCIATED WITH C-REACTIVE PROTEIN FOR PREDICTING THE SEVERITY OF INFECTION BY COVID-19
Authors: SARHAN Dhamya Kadhim , SHARBA Intisar Razzaq , MOHAMMED Zainab Basim
Published: January 2025

Background: COVID-19, caused by SARS-CoV-2, has unresolved mortality risk factors and clinical course, highlighting the need for further research. Aims: The study aimed to asses D-dimer and C-Reactive Protein (CRP) as the risk factors for severity covid-19 and who are less capable of surviving. Methods: A retrospective study conduct of COVID-19 in adult inpatients aged >20 at Al-sadder and Alamal Hospital in Iraq. Demographics, clinical trials, treatments, and viral RNA samples were analyzed. The study involved 100 patients, with 67 discharged and 33 hospitalized died. The majority of the participants 45% were aged < 40, but 55% were aged >40 years. Results: A significant and 57% were male 37(55.2%) Survivor vs. 20 (60.6%) non-survivor, p=0.024), more than 43% were female (30(44.8%) Survivor vs. 13(39.4%) non-survivor, p=0.010. Patients had underlying comorbidities (66%), survivor 37(55%), and non-survivor 29(87%). The most prominent comorbidity in non-survivors more than survivors was diabetic mellitus 85%, asthma 58%, stroke 48%, renal failure 42%, heart strake 33%, and hypertension 18%. The study found significant differences in WBC, lymphocyte count, D-dimer, Ferritin, CRP, and LDH levels in non-survivors compared to survivor patients, with a positive correlation between D- dimer and these parameters. The ROC analysis curve showed CRP with a high AUC of 80.2%, 87.9% sensitivity, and 37.3% specificity, while D-dimer and LDH had AUCs of 0.74.9 and 70%, respectively. Discussion: The study found that older age, higher d-dimer, ferritin, CRP, and LDH are associated with disease severity and higher mortality risk in adult COVID-19 patients. Conclusions: These biomarkers could aid in early detection of disease progression signs and better patient management
Fiddler crab (Brachyura: Ocypodidae) inventory from the Parita Gulf, Panama
Authors: Lombardo González Roberto C.
Published: January 2025

We present the most recent inventory of fiddler crabs for the Gulf of Parita, covering both ecological and tourist sites of interest. Six sites in the gulf were sampled, where 22 species were identified. The most represented genus was Leptuca with 12 species. The inventory includes the new report of Leptuca tallanica, increasing the total number of fiddler crab species in the Panamanian Pacific to 32 and to 39 for the country.
Cuidado y manejo del perico piqui blanco Bbrotogeris Jugularis), Panamá, 2023
Authors: Camarena Félix , Tejada Koraima , Villalaz Virgilio , Ruiz Nadiezhda , Calderón Ricardo , Pimentel Silverio D. , Pinto Miguel , Arosemena Lourdes , Rodríguez Katherin
Published: January 2025

Año tras año, al inicio de la época seca en el área de Los Santos, cientos de nidos de Brotogeris jugularis son abiertos, y los pichones son sacados de sus nidos y llevados a las casas de los criadores. El objetivo de esta investigación es analizar los cuidados y el manejo aplicados a las especies de perico piqui blanco (Brotogeris jugularis) capturadas en la región de Los Santos, República de Panamá. La población está compuesta por jóvenes criadores, de entre 12 y 18 años, de varias instituciones educativas en la provincia de Los Santos. Los sujetos de estudio son específicamente los pericos piqui blanco (barbi naranja), y la muestra se centra en 50 estudiantes de estos colegios, representando parte de la comunidad de criadores de esta especie.
El tipo de muestra seleccionada para definir el grupo de observación fue no aleatorio. Se utilizó el muestreo no probabilístico, ya que la selección de los individuos se hizo de forma directa y a conveniencia, dado que la población de criadores de estas aves es pequeña y algunos no brindan la información requerida. Los resultados reflejan que el 90% prefiere criar pericos piqui blanco, el 48% respondió que crían de 1 a 3 individuos, y el 46% de los encuestados reportó que se les mueren de 1 a 3 pericos. El estado actual de conservación del perico piqui blanco en la región de Los Santos es vulnerable, por lo que se propone implementar un plan de educación ambiental de manera puntual.
Efecto de la sobreexpresión de CCL1 (I-309) en las espinas dendríticas de neuronas del hipocampo
Authors: Adames-Torres Lorena L. , Madrid L Alanna S. , Mata A. Kevin G. , Flores-Cuadra Julio A. , Britton Gabrielle B. , Villarreal Alcibiades E. , Carreira F. María B.
Published: January 2025

La acumulación irregular de la proteína ?-amiloide (A?), la proteína tau hiperfosforilada y la neuroinflamación son factores que afectan la función neuronal en la Enfermedad de Alzheimer (EA). La neuroinflamación asociada a la EA podría causar el daño sináptico por sí mismo o exacerbar el daño causado por la acumulación de A?. Se ha detectado un aumento de la citocina CCL1 (I-309) en el suero de sangre periférica de personas con Deterioro Cognitivo Leve (DCL) y con la EA, por lo que se propone que puede ser útil como un biomarcador diagnóstico del DCL y la EA. El objetivo general de este estudio fue evaluar el efecto de la sobreexpresión de la proteína CCL1 (I-309) en las espinas dendríticas de las neuronas localizadas en el hipocampo. Se utilizó ratas Sprague Dawley (N=6) como modelo animal, a quienes se les realizó cirugías estereotáxicas para inocular la sobreexpresión de CCL1. Se realizó la tinción de Golgi a los cerebros de las ratas, se utilizó un criostato para realizar los cortes histológicos y se evaluó la densidad de las espinas dendríticas mediante microscopia óptica. El ANOVA de una vía no mostró diferencias significativas (p>0.05) entre el grupo con sobreexpresión de CCL1 al compararlo con el grupo control y con el grupo con sobreexpresión A?1-42+CCL1. Se concluyó que la sobreexpresión de CCL1 no modifica significativamente la densidad de espinas dendríticas en el hipocampo.
Valoración de hongos endófitos asociados a la vegetación de senderos en la Reserva Forestal El Montoso, Tres Puntas, Herrera, Panamá
Authors: De La Cruz Alexis
Published: January 2025

Los hongos endófitos son microorganismos que habitan en plantas, siendo un grupo diverso y polifilético, cuya relación ecológica con plantas es mutualista y en otros casos es negativa para la planta. Este estudio expone datos cuantitativos de la evaluación de hongos endófitos en vegetación en los Senderos Río La Villa, Reserva Forestal El Montuoso. La Reserva Forestal El Montuoso está localizada en el distrito de Las Minas, provincia de Herrera, República de Panamá. Por tal motivo se evaluó la ocurrencia de hongos endófitos miceliales en vegetación y su relación en anuros, mediante muestreo de hojas e hisopado de anuros a lo largo de los senderos, y consecuente aislamiento de cepas para identificación taxonómica. Para ello, se muestreó en los Senderos Río La Villa. Se identificaron 10 géneros: Alternaria sp., Lecythophora sp., Aureobasidium sp., Scedosporium sp., Exophiala sp., Rhinocladiella sp., Curvularia sp., Phialophora sp.La prueba Binomial para establecer diferencia en la frecuencia de ocurrencia de hongos endófitos miceliales arrojó un valor de Z = -2.6458, p < 0.05. De 2 muestras de anuros diferentes, solo 1 presentó esporas de Helminthosporium sp. y Lecythophora sp.. Se concluye que el género Lecythophora fue predominante en los resultados tomados y que los anuros poseen capacidad de transportar esporas de hongos endófitos.
tortuga laúd (Dermochelys Coriacea) un gigante del pacífico de Panamá en peligro
Authors: Flores Coiba Eric E. , Murcia-Moreno Daniel , De La Cruz Joelbin
Published: January 2025

La tortuga Laúd es la tortuga marina más grande, y se distingue por su caparazón blando. Su dieta principal consiste en medusas y zooplancton, lo que las hace vulnerables a la ingestión de plástico. Las poblaciones de tortuga Laúd enfrentan amenazas significativas, especialmente en el Pacífico, donde la captura ilegal de huevos y la pesca incidental son problemas graves. La subpoblación del Pacífico Oriental Tropical está en peligro crítico de extinción según la UICN, principalmente debido a la disminución de sitios de anidación y la depredación humana y animal de los nidos. A pesar de los esfuerzos de conservación, las poblaciones han disminuido drásticamente en las últimas décadas. Es por ello que, este ensayo da una perspectiva de la situación actual de la tortuga Laúd en el Pacifico panameño. Actualmente, Panamá juega un papel crucial en la conservación de la especie mayormente en sus costas atlánticas, y en menor medida en la costa pacífica incluyendo viveros artificiales y redes de conservación. Sin embargo, se necesita una mejor coordinación entre las instituciones y una mayor aplicación de las normativas existentes. La ciencia ciudadana y el monitoreo continuo son esenciales para identificar y proteger los sitios de anidación restantes, mientras que la educación ambiental es crucial para involucrar a comunidades locales en la conservación a largo plazo. Este panorama subraya la urgencia de acciones coordinadas a nivel regional y local para evitar la extinción de la tortuga Laúd, protegiendo sus hábitats críticos y reduciendo las amenazas humanas y ambientales.
CONCEPTUAL AND IDEOLOGICAL FOUNDATIONS OF SOUTH KOREA'S POLICY IN CENTRAL ASIA
Authors: Kagazbaeva E. , Sakenova А. , Kazybekova U.
Published: January 2025

The article examines the conceptual foundations of foreign policy strategies that underpin South Korea's cooperation with Central Asian countries. The political and economic significance of the Central Asian region is growing in the global arena. South Korea aims to establish its own distinct position in the region by utilizing foreign policy tools, including the 'Global Korea' strategy, providing official development assistance to Central Asian countries and implementing the 'New North Policy'. Nonetheless, the implementation of South Korea's foreign policy strategies concerning Central Asian countries is complicated by the dynamic nature of similar strategies employed by major regional players, including China, the United States, Japan, and Russia.In both domestic and foreign science, the Central Asian region has not garnered the attention it deserves regarding the economic interests of the Republic of Korea. Analyzing South Korea's foreign policy strategies towards Central Asian countries reveals that, although these strategies have several positive aspects, there are also shortcomings in their implementation.The authors conclude that South Korea has diversified its traditional relationships in recent years and made considerable efforts to strengthen bilateral relations with partners in Eurasia, aiming to leverage the resources available through the continental Eurasian partnership. The Republic of Korea perceives the Central Asian countries as a potential resource to countering China's influence in the Asian region, while also serving as a crucial counterbalance to Russia's position in the Eurasian continental policy.
КУРДСКАЯ ДИАСПОРА КАЗАХСТАНА В НОВОЙГЕОПОЛИТИЧЕСКОЙИГЕОЭКОНОМИЧЕСКОЙРЕАЛЬНОСТИ
Authors: Кубашев А.Е.
Published: January 2025

Курдская диаспора в Казахстане — одна из многих этнических групп, проживающих в многонациональной стране. Курды, чья родина находится в регионе, охватывающем части современных Турции, Ирана, Ирака и Сирии, исторически мигрировали по разным причинам в той геополитической реальности. Казахстан стал домом для курдской диаспоры, чья жизнь и культура тесно переплелись с местной историей. Сегодня в новой геополитической и геоэкономической реальности курдская диаспора в Казахстане занимает особое место в этнокультурной мозаике страны. Благодаря своей богатой истории, уникальной культуре и активному участию в общественной жизни, курды стали важной частью казахстанского общества. Несмотря на все трудности, с которыми сталкивались представители этого народа, они сумели сохранить свои традиции и внести значительный вклад в развитие Казахстана.
ТҮРКІ МЕМЛЕКЕТТЕР ҰЙЫМЫНЫҢ (ТМҰ) ҚАЛЫПТАСУЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАНМЕН ТҮРКИЯНЫҢ РӨЛІ
Authors: Тұралин Е.М. , Кошербаев Ж.Д. , Тюлебеков Т.Б.
Published: January 2025

1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін,әлемде халқының басым көпшілігі түркі этносынан тұратын тәуелсіз мемлекеттер пайда болды. Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан жәнеТүрікменстан сияқты елдердің тәуелсіздікке қол жеткізуі түркі әлемінің геосаяси және мәдени ықпалдастығының жаңа дәуірін бастады. Бұған дейін халықаралық деңгейде мойындалған жалғыз түркітілдес мемлекет Түркия болған еді [1]. Осы тарихи кезеңде Түркия Республикасының бұл елдермен мәдени, экономикалықжәне саяси байланыстарды нығайтуға деген ұмтылысыерекше маңызды рөл атқарды. 2009 жылы Нахчыванда өткен саммит Түркі мемлекеттер ұйымының (ТМҰ) құрылуының басты қадамы болды. Ұйым 2009 жылға дейін де бар болған, бірақбасқа форматта. Түркітілдес мемлекеттердің саммиттері 1990 жылдардың басынан бері өткізіліп келеді. Бұл ұйым түркі елдерінің ортақ тарихи, мәдени және экономикалық мұрасына негізделген ынтымақтастықты тереңдету үшін құрылды. Қазақстан, өзінің көпвекторлы сыртқы саясатының арқасында, ТМҰ-ныңнегізін қалаушы елдердің бірі ретінде танылып, Еуразия аймағында тұрақтылық пен бейбітшілікті нығайтуға үлкен үлес қосты. Ал Түркия өзініңхалықаралықсаяси тәжірибесі мен экономикалық күшін пайдаланып, ТМҰ-ныңхалықаралық беделін арттыруда және оны нығайтуда маңызды рөл атқарды. 1992 жылы Анкарада түркітілдес мемлекеттер басшыларының алғашқы саммиті өтті. Бұл жиын түркі әлемін біріктіруге жәнеТүркі кеңесініңинфрақұрылымын қалыптастыруға бағытталған маңызды қадам болды. Түркия мен Қазақстан арасындағы тығызбайланыс осы процестің табысты жүзеге асуына негіз болды. 2009 жылыТүркі кеңесінің институционалдық негізін қалаған Нахчыван келісімі қабылданды, бұл екі елдің ынтымақтастығын стратегиялық деңгейге көтерді.МақаладаҚазақстан мен Түркияның ТМҰ-ның институционалдық құрылымдарын қалыптастырудағы үлесі, екі елдің ортақ экономикалық және саяси бастамаларды іске асырудағы серіктестігі кеңінен талданады. Сонымен қатар, ТМҰ-ның түркі елдерінің мәдени интеграциясын тереңдетуге және аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қосқан үлесі зерттеледі. Авторлар Қазақстан мен Түркияның ТМҰ аясындағы көшбасшылық рөлін ерекше атап өтіп, ұйымның болашақ даму перспективаларына баға береді. Бұл зерттеу түркітілдес мемлекеттердің халықаралық ынтымақтастығыныңжаңа мүмкіндіктерін анықтауға арналған маңыздығылыми еңбектердің бірі болып табылады.
ФАКТОРЕВРОСКЕПТИЦИЗМА В СТРАНАХ ЕВРОПЕЙСКОГО СОЮЗА: СОСТОЯНИЕ И СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
Authors: Нигманов Т.А. , Таштемханова Р.М.
Published: January 2025

В последниегоды политики-популисты привлекают все большее внимание как среди избирателей, так и среди академического сообщества. Особым видомпопулизма можно считать евроскептицизм,который становится все более заметным трендом в электоральной политике стран Европейского союза. На последних избирательных кампаниях в целом ряде стран евроскептики усиливают свои позиции, а в некоторыхиз них дажеприходят к власти.Авторы статьи поставили цель сравнить между собой представителей этого теченияиз разных стран, выявить сходства и различия. Это необходимо для понимания, почему даннаяполитическая мысль становится все более популярной, а также сделатьпрогнозы на предстоящие электоральные кампании. Главным опасением, связанным с ростом популярности евроскептиков в отдельныхстранах, является вопрос дальнейшего существования Европейского союза.Для ответа на него необходимо проанализировать,почему риторика евроскептиков находит отклик у избирателей. Авторами статьи был проведен сначала качественныйконтент-анализ избирательных программ партий и политиков евроскептическоготолка из 5 стран Европейского союза, а затем проведен сравнительный анализ для выявления основных лейтмотивов евроскептической риторики. На основе полученных данных было выяснено, что вне зависимости от страны и актуальной ситуации, евроскептики эксплуатируют миграционную проблему, преувеличивая ее масштабы, а также обвиняя во всем действующие национальные правительства и Европейский союз. Такой поверхностный подход позволяет утверждать, что евроскептически настроенные политики являются популистами. Более того, это оказывает своевоздействие на всемирный тренд роста и усиления популизмаю.
INDIA AND THE CARIBBEAN COMMUNITY (CARICOM): TOWARDS A GREATER UNDERSTANDING AND COOPERATION
Authors: Mahabir Dr. Raghunath , Ganpat Mr. Keron
Published: January 2025

This article explores the evolvingrelationship between India and the Caribbean Community (CARICOM), emphasizing the need for greater understandingand cooperation in a rapidly changing globallandscape. As both regions navigate challenges such as economic diversification, climate change, security issues and cultural exchange, the paper adopts a constructivists approach and highlights the historical ties and shared values that form the foundation of their partnership. It examines key areas of potential collaboration, including trade, technology, education, security and sustainable development, while also addressing obstacles that hinder deeper engagement. Through a comprehensive analysis of diplomatic initiatives, bilateral agreements, and grassroots exchanges, this study aims to provide actionable recommendations for enhancing India-CARICOM relations. Ultimately, the article advocates for a strategic partnershipthat leverages the unique strengths of both regions to foster mutual growth and resilience in an interconnected world.
RETHINKING REGIONAL INTEGRATION: A COMPARATIVE ANALYSIS OF MERCOSUR AND THE EAEU
Authors: Hor K.W.C. , Kydyrbek F.A. , Kukeyeva F.T.
Published: January 2025

This academic article investigates the processes of regional integration within MERCOSUR, a trade bloc in South America, and the Eurasian Economic Union (EAEU), a regional organization in Eurasia. The objective is to identify the primary drivers, challenges and outcomes that have defined these distinct regional integration efforts.Applying a comparative analysis framework, the article scrutinizes thefactors that influence the varying degrees of success and the obstaclesencountered by MERCOSUR and the EAEU. Along with a comprehensive overview ofthe establishment, development and current conditions of these two regional organizations, the analysis takes into account both internal and external influences affectingeach bloc, including their governance structures, inter-member staterelations, and external economic pressures. Furthermore, it acknowledges the difficulties faced by each bloc, such as political instability, economic inequalities, and the implications of external geopolitical circumstances. While MERCOSUR and EAEU initiatives represent distinct regional integration models, a comparative analysis reveals a nuanced and multifaceted landscape where shared challenges and opportunities coexist alongside unique contextual factors. The findings yield valuable insights into the intricatedynamics and diverse implications of regional integration, extending beyond conventional economic and political considerations to include sociocultural,geopolitical, and sustainable development aspects that have profound and far-reaching consequences forthe participating countries.This research enriches the fields of international relations and comparative political economy by enhancing the understanding of the differing regional integration processes and the determinants of their success or failure. The results provide actionableinsights for policymakers engaged in regional integration initiatives, emphasizing best practices and potential challenges in promoting effective andsustainable regional collaboration. The study highlights the necessity of considering a wide range of dimensions –economic, political, sociocultural and environmental –when assessing regional integration efforts.
Anayasa Mahkemesi Kararlarında Aşamalar ve Süreler: Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri Merkezli Bir Değerlendirme
Authors: ayata ahmet
Published: January 2025

Yargılamaların makul sürede tamamlanması Anayasa Mahkemesinin önüne bireysel başvurular yoluyla gelen kararlar kadar Mahkemenin kendi kararları açısından da önem arz etmektedir. Bireysel başvurular ile normların yargısal denetiminin etkinliği, sürecin uzunluğuyla ters orantılıdır. Anayasaya aykırılığı ileri sürülen ve mahkemece iptal edilen normların yürürlüğe girdiği günden iptal kararının Resmi Gazetede yayımlandığı güne kadar (yürürlükleri ertelenmediği takdirde) yürürlükte kalmaları öngörülmektedir. Süreç boyunca yasama yetkisinin yahut yürütmenin ilk elden düzenleyici işlem yetkisinin kaçınılmaz olarak anayasanın üstünlüğü ilkesine tercih edildiği anlaşılmaktadır. Doktrinel hukuk çalışmalarından farklı olarak cumhurbaşkanlığı kararnameleri şeklindeki normların yargısal denetim süreçlerine odaklanan bu çalışma, betimleyici bir araştırma olup sosyo-legal çalışmalar kapsamında değerlendirilebilir. Çalışma cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin ilk kararın verildiği 22/01/2020 tarihinden 15/10/2023 tarihine kadarki kararlarla sınırlandırılmıştır. Çalışmada öncelikle Anayasa Mahkemesi’nin paylaştığı istatistiklerde yer almayan sürelerin norm bilgi bankası aracılığıyla elde edilmesi yoluna gidilmiştir. İlgili norm denetimi kararlarının, normun yayımlanması, ilk inceleme, karar gibi farklı aşamaları dikkate alınarak ne kadarlık bir sürede verildiği tespit edilmiş ve bu süreler kanunlarla mukayeseli biçimde değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra mahkemenin cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin kararları detaylandırılmıştır. Anayasaya aykırılığı ileri sürülen cumhurbaşkanlığı kararnameleri için bir ya da daha fazla hükmünün iptal edilmesi durumunda karar süresinin iptal talebinin reddedildiği kararlara göre %70 daha uzun olduğu tespit edilmiştir. İptal kararı alma sürecinin tabiatının gereği olarak iptal kararlarının daha uzun sürede alındıkları ileri sürülebilir. Ancak bu durum norm denetiminin etkinliğine ve işlevselliğine ilişkin kaygı vericidir.
Karşılıksız İleri Düzenleme Tarihli Çekin İcra Takibine Etkisi Üzerine Bir Değerlendirme (Çek Kanunu m. 3/8)
Authors: Kılınç Ayşe
Published: January 2025

Çek, TTK m. 780 vd. hükümlerine göre kambiyo senedidir. Çekin kambiyo senedi niteliğini kazanabilmesi için birtakım unsurları taşıması gerekir. Bu unsurlardan biri de düzenleme tarihidir. Ancak düzenleme tarihinin çekin fiilen düzenlendiği gerçek düzenleme tarihi olmasına gerek yoktur. Diğer bir ifadeyle, düzenleme tarihi olarak çekin düzenlediği tarihten sonraki bir tarih de yazılabilir. Bu durumda ise ileri düzenleme tarihli çek meydana gelir. İleri düzenleme tarihli çekle ilgili olarak TTK ve 5941 sayılı Çek Kanunu’nda düzenlemeler yer almaktadır. Bu düzenlemelerden biri de Çek Kanunu’nun m. 3/8’de kabul edilen hükümdür. Belirtilen hükme göre, üzerinde yazılı tarihten önce ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması durumunda, bu çekle ilgili olarak icra takibi yapılması mümkün değildir. Yine Çek Kanunu geçici m. 3/5 hükmünde de üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce 31.12.2025 tarihine kadar çekin ibrazının geçersiz olduğu kabul edilmiştir. İşte bu çalışmanın konusunu; karşılıksız çıkan ileri düzenleme tarihli çekle ilgili olarak icra takibi yapılmasının takip hukuku bakımından sonucu oluşturmaktadır.
Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmayan Ülkelere Gönderilen Türk İşçilerin Geçirdikleri İş Kazasından Sosyal Güvenlik Kurumunun Sorumluluğu
Authors: Kayırgan Hasan
Published: January 2025

Yabancı ülkede faaliyet gösteren Türk şirketleri çoğu zaman işçileri de ülkemizden temin etmektedir. Bu tür çalışmalar sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanan ülkelerde gerçekleşebileceği gibi sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde de çalışma söz konusu olabilir. Türk işçiler, sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde çalışmalarında çeşitli sağlık sorunları ile karşılaşabilir, hatta iş kazalarına maruz kalabilir. İşte iş kazası sonucunda meydana gelebilecek sürekli engellilik durumunda sosyal güvenlik kurumunun sorumlu olup olamayacağı Yargıtay kararları ile çözümlenmiştir. Şayet sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkede kurulmuş bir şirket nezdinde çalışma gerçekleşmişse sosyal güvenlik kurumunun herhangi bir sorumluluğunun bulunmayacağı kabul edilmiştir. Durum böyle olmakla birlikte Türk işçinin tüm işlemleri Türkiye’de kurulu şirket yapıldığı da bilinen bir gerçektir. Bu bakımdan organik bağ kurulması suretiyle Türkiye’den gönderilen Türk işçi olarak kabul edilmeli ve 5510 sayılı Kanun’un 5-g bendine göre hareket edilmelidir.
Platform Sürücülerinin Hukuki Statüsü: Birleşik Krallık Örneği
Authors: Nalbant Mustafa
Published: January 2025

Günümüzde internetin yaygınlaşmasıyla birlikte web siteleri ve uygulamalar aracılığıyla sürücüler ve müşteriler eşleştirilmekte, geleneksel işçi-işveren ilişkilerinden farklı iş ilişkileri ortaya çıkmaktadır. İfade edilen çalışma biçimi "platform çalışma" veya "gig economy" olarak adlandırılmakta ve “Deliveroo”, “Uber” gibi örnekler dünya çapında önde gelen örnekleri arasında gösterilmektedir. Ancak ifade edilen bu çalışma türünde tipik bir is sözleşmesinin en göze çarpan bağımlılık unsurunun erozyonuna uğraması nedeniyle tipik iş sözleşmesinin sınırlarını aşılmaktadır ancak yeni bir işçi sınıfının doğup doğmadığı ya da yeni bir hukuki statüye ihtiyaç olup olmadığını sorularını gündeme getirmektedir. Ülkemizdeki yasal mevzuat ifade edilen ihtiyaca cevap vermekten uzaktır. Bahsedilen hususta, yasal mevzuatında farklı statüleri (işçi/çalışan/bağımsız çalışan) içeren Birleşik Krallık'taki platform sürücülerinin hukuki statülerine ilişkin güncel mahkeme kararları bulunmaktadır. Söz konusu nedenle bu çalışma karşılaştırmalı hukuk prensipleri çerçevesinde ülkemizdeki eksikliği Birleşik Krallık’taki güncel mahkeme kararlarıyla ifade etmeyi amaçlamaktadır.
“Kayıp Trilyon” Davası Sürecinin Siyasi Partilerin Mali Denetimi Perspektifinden Analizi
Authors: Güler Fatih , Karaönder İlker
Published: January 2025

Türk siyasal sisteminde siyasi partilerin mali denetimi görevi Anayasa Mahkemesi tarafından yerine getirilmektedir. Anayasa Mahkemesinin bu görevi yerine getirirken ortaya koyduğu performans karara bağlanma süreleri ve yerindelik denetimi bağlamında haklı bir şekilde eleştirilmiştir. Kanun koyucu, Anayasa Mahkemesi tarafından ortaya konan “aktivist” mali denetim perspektifine 2011 yılında kabul ettiği 6111 sayılı Kanun ile cevap vermiştir. Bütün bu eleştirilere rağmen Anayasa Mahkemesi tarafından ortaya konan siyasi partilerin mali denetimi pratiği siyasal hakların kullanılmasını ortadan kaldıracak bir seviyeye hiçbir zaman ulaşmamıştır. En azından bu durum siyasi partilerin mali denetimi görevinin görece tarafsız olarak kabul edilebilecek bir kurum olan Anayasa Mahkemesi tarafından yürütülmesinin haklılığına işaret etmektedir. Refah Partisi 16 Ocak 1998 tarihinde Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmıştır. Refah Partisinin 1997 yılı kesinhesaplarının 18 Şubat 1998 tarihinde yayımlanan bir genel müdürlük “tebliğine” dayanılarak Maliye Bakanlığı bürokratları tarafından denetlenmesiyle başlayan ve 28 Şubat siyasi iklimi altında devam eden süreç çalışmada hukuki bir bakış açısıyla incelenmiştir. Bu çerçevede çalışmada dönemin medyası tarafından “Kayıp Trilyon Davası” olarak adlandırılan dava sürecinin öncesi, Anayasa Mahkemesinin tutumu, ceza ve hukuk davası süreci, mahkumiyet ve özel af kararı incelenmiştir.