bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Methylenetetrahydrofolate Reductase C677T
Authors: Spronk Kimberly J. , Olivero Anthony D. , Haw Marcus P. , Vettukattil Joseph J.
Published: October 2015

The incidence of congenital heart defects is higher in infants with mutation of methylenetetrahydrofolate reductase ( MTHFR) gene. The MTHFR C677T gene decreases the bioavailability of folate and increases plasma homocysteine, a risk factor for thrombosis. There have been no reported cases in the literature on the clinical implications of this procoagulable state in the setting of cyanotic heart disease, which itself has prothrombotic predisposition. Two patients with hypoplastic left heart syndrome developed postoperative thrombotic complications, both were homozygous for MTHFR C677T. We present these cases and highlight the implications of MTHFR mutation in the management of complex congenital heart disease.
Primary Cardiac Synovial Sarcoma Originating From the Mitral Valve Causing Left Ventricular Outflow Tract Obstruction
Authors: Prifti Edvin , Veshti Altin , Ikonomi Majlinda , Demiraj Aurel
Published: October 2015

An 11-year-old boy was admitted with complaints of syncope and convulsion. Echocardiogram revealed a mass measuring 2 × 4 cm related to the mitral subvalvular apparatus. The mass, which appeared to be attached to the anterolateral papillary muscle, protruded into the left ventricular outflow tract causing intermittent obstruction. The patient underwent surgical excision of the mass. Pathology confirmed the diagnosis of primary synovial sarcoma. At six months following the operation, a small mass measuring 1 × 1 cm was detected in the left ventricle. The patient underwent reoperation consisting of radical resection of the subvalvular apparatus and mitral valve replacement. Histology confirmed that the mass was cardiac synovial sarcoma. One year after surgery, the patient is doing well.
Heterotaxy Syndrome
Authors: Teele Sarah A. , Jacobs Jeffrey P. , Border William L. , Chanani Nikhil K.
Published: October 2015

A session dedicated to heterotaxy syndrome was included in the program of the Tenth International Conference of the Pediatric Cardiac Intensive Care Society in Miami, Florida in December 2014. An invited panel of experts reviewed the anatomic considerations, surgical considerations, noncardiac issues, and long-term outcomes in this challenging group of patients. The presentations, summarized in this article, reflect the current approach to this complex multiorgan syndrome and highlight future areas of clinical interest and research.
Innovation in Pediatric Cardiac Intensive Care
Authors: Maher Kevin O. , Chang Anthony C. , Shin Andrew , Hunt Juliette , Wong Hector R.
Published: October 2015

The word innovation is derived from the Latin noun innovatus, meaning renewal or change. Although companies such as Google and Apple are nearly synonymous with innovation, virtually all sectors in our current lives are imbued with yearn for innovation. This has led to organizational focus on innovative strategies as well as recruitment of chief innovation officers and teams in a myriad of organizations. At times, however, the word innovation seems like an overused cliché, as there are now more than 5,000 books in print with the word “innovation” in the title. More recently, innovation has garnered significant attention in health care. The future of health care is expected to innovate on a large scale in order to deliver sustained value for an overall transformative care. To date, there are no published reports on the state of the art in innovation in pediatric health care and in particular, pediatric cardiac intensive care. This report will address the issue of innovation in pediatric medicine with relevance to cardiac intensive care and delineate possible future directions and strategies in pediatric cardiac intensive care.
Entrepreneurial Relations of Pakistani Entrepreneurs
Authors: Pervaiz Abeer , Khan Mohammad Saud
Published: October 2015

This study aims at understanding entrepreneurial relations between Pakistani and Western entrepreneurs. It emphasizes the concept of national culture and tries to determine how Pakistani entrepreneurs are able to manage relations with their foreign clients in an economic downturn. The qualitative study consists of interviews conducted with various entrepreneurs of Pakistan. Political instability emerged as a major trial that most entrepreneurs faced, which in turn lead to reluctance, reliability, and trust issues among foreign investors. Despite cultural differences and economic challenges, Pakistani entrepreneurs are willing to work hard to maintain their relationships with foreign entrepreneurs.
Daily Family Routines of Italian and Ecuadorian Immigrant Mothers in Everyday Life
Authors: Rania Nadia , Migliorini Laura , Rebora Stefania , Cardinali Paola
Published: October 2015

This study compares Italian mothers’ and Ecuadorian immigrant mothers’ daily family routines. Thirty mothers took part in this investigation: 15 Italians ( M = 37.5 years, with ages ranging from 30 to 42 years) and 15 Ecuadorians ( M = 36.1 years, with ages ranging from 18 to 46 years and having lived in Italy for an average of 15 years), with children ranging in age from 4 to 8 years. The objective is to highlight the differences and similarities between the daily routines and family relations that characterize the lives of each of the two groups of participants. The instruments employed in service of these aims were in-depth interviews and diaries. The results showed similarities regarding the routines of Italian and Ecuadorian families. However, a relevant difference emerged regarding their perceptions of social support. Specifically, Italians receive more social support from their parents than do Ecuadorians, who are supported more by other relatives or by friends.
Experiencing Male Infertility
Authors: Hanna Esmée , Gough Brendan
Published: October 2015

This article examines the qualitative research literature that exists in relation to men’s experiences of male infertility. Since men have often been marginalized in the realm of reproduction, including academic research on infertility, it is important to focus on any qualitative research that gives voices to male perspectives and concerns. Given the distress documented by studies of infertile women, we focus in particular on the emotive responses and lived experiences of men in relation to infertility. In this article then, we present an analysis of the core themes across 19 qualitative articles, which include “infertility as crisis”; “emoting infertility- men as “being strong”’ “infertility as a source of stigma”; and the “desire for fatherhood.” In light of these insights, we identify key areas for future research and development including men’s emotional responses to infertility, how men seek support for infertility, the intersection between masculinity and infertility, the relationship between the desire to father and infertility, and the outcomes of infertility for men in terms of other aspects of their lives. We suggest that such research would facilitate making the experiences of men more central within our understandings of infertility within a field that has primarily been female focused.
The hematopoietic stem cell niche in homeostasis and disease
Authors: Calvi Laura M. , Link Daniel C.
Published: October 2015

The bone marrow microenvironment contains a heterogeneous population of stromal cells organized into niches that support hematopoietic stem cells (HSCs) and other lineage-committed hematopoietic progenitors. The stem cell niche generates signals that regulate HSC self-renewal, quiescence, and differentiation. Here, we review recent studies that highlight the heterogeneity of the stromal cells that comprise stem cell niches and the complexity of the signals that they generate. We highlight emerging data that stem cell niches in the bone marrow are not static but instead are responsive to environmental stimuli. Finally, we review recent data showing that hematopoietic niches are altered in certain hematopoietic malignancies, and we discuss how these alterations might contribute to disease pathogenesis.
Differential response to pulmonary rehabilitation in COPD: multidimensional profiling
Authors: Spruit Martijn A. , Augustin Ingrid M.L. , Vanfleteren Lowie E. , Janssen Daisy J.A. , Gaffron Swetlana , Pennings Herman-Jan , Smeenk Frank , Pieters Willem , van den Bergh Jan J.A.M. , Michels Arent-Jan , Groenen Miriam T.J. , Rutten Erica P.A. , Wouters Emiel F.M. , Franssen Frits M.E.
Published: October 2015

The aim of the present study was to profile a multidimensional response to pulmonary rehabilitation in patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD).

Dyspnoea, exercise performance, health status, mood status and problematic activities of daily life were assessed before and after a 40-session pulmonary rehabilitation programme in 2068 patients with COPD (mean forced expiratory volume in 1 s of 49% predicted). Patients were ordered by their overall similarity concerning their multidimensional response profile, which comprises the overall response on MRC dyspnoea grade, 6MWD, cycle endurance time, Canadian Occupational Performance Measure performance and satisfaction scores, Hospital Anxiety and Depression Scale anxiety and depression, and St George's Respiratory Questionnaire total score, using a novel non-parametric regression technique.

Patients were clustered into four groups with distinct multidimensional response profiles: n=378 (18.3%; “very good responder”), n=742 (35.9%; “good responder”), n=731 (35.4%; “moderate responder”), and n=217 (10.5%; “poor responder”). Patients in the “very good responder” cluster had higher symptoms of dyspnoea, number of hospitalisations <12 months, worse exercise performance, worse performance and satisfaction scores for problematic activities of daily life, more symptoms of anxiety and depression, worse health status, and a higher proportion of patients following an inpatient PR programme compared to the other three clusters.

A multidimensional response outcome needs to be considered to study the efficacy of pulmonary rehabilitation services in patients with COPD, as responses to regular outcomes are differential within patients with COPD.
Xenon triggers pro-inflammatory effects and suppresses the anti-inflammatory response compared to sevoflurane in patients undergoing cardiac surgery
Authors: Breuer Thomas , Emontzpohl Christoph , Coburn Mark , Benstoem Carina , Rossaint Rolf , Marx Gernot , Schälte Gereon , Bernhagen Juergen , Bruells Christian S. , Goetzenich Andreas , Stoppe Christian
Published: October 2015

Introduction

Cardiac surgery encompasses various stimuli that trigger pro-inflammatory mediators, reactive oxygen species and mobilization of leucocytes. The aim of this study was to evaluate the effect of xenon on the inflammatory response during cardiac surgery.

Methods

This randomized trial enrolled 30 patients who underwent elective on-pump coronary-artery bypass grafting in balanced anaesthesia of either xenon or sevoflurane. For this secondary analysis, blood samples were drawn prior to the operation, intra-operatively and on the first post-operative day to measure the pro- and anti-inflammatory cytokines interleukin-6 (IL-6), interleukin-8/C-X-C motif ligand 8 (IL-8/CXCL8), and interleukin-10 (IL-10). Chemokines such as C-X-C motif ligand 12/ stromal cell-derived factor-1α (CXCL12/SDF-1α) and macrophage migration inhibitory factor (MIF) were measured to characterize xenon’s perioperative inflammatory profile and its impact on migration of peripheral blood mononuclear cells (PBMC).

Results

Xenon enhanced the postoperative increase of IL-6 compared to sevoflurane (Xenon: 90.7 versus sevoflurane: 33.7 pg/ml; p = 0.035) and attenuated the increase of IL-10 (Xenon: 127.9 versus sevoflurane: 548.3 pg/ml; p = 0.028). Both groups demonstrated a comparable intraoperative increase of oxidative stress (intra-OP: p = 0.29; post-OP: p = 0.65). While both groups showed an intraoperative increase of the cardioprotective mediators MIF and CXCL12/SDF-1α, only MIF levels decreased in the xenon group on the first postoperative day (50.0 ng/ml compared to 23.3 ng/ml; p = 0.012), whereas it remained elevated after sevoflurane anaesthesia (58.3 ng/ml to 53.6 ng/ml). Effects of patients’ serum on chemotactic migration of peripheral mononuclear blood cells taken from healthy volunteers indicated a tendency towards enhanced migration after sevoflurane anaesthesia (p = 0.07).

Conclusions

Compared to sevoflurane, balanced xenon anaesthesia triggers pro-inflammatory effects and suppresses the anti-inflammatory response in cardiac surgery patients even though the clinical significance remains unknown.

Trial registration

This clinical trial was approved by the European Medicines Agency (EudraCT-number: 2010-023942-63) and at ClinicalTrials.gov (NCT01285271; first received: January 24, 2011).
Diagnostic accuracy of C-reactive protein and procalcitonin in suspected community-acquired pneumonia adults visiting emergency department and having a systematic thoracic CT scan
Authors: Le Bel Josselin , Hausfater Pierre , Chenevier-Gobeaux Camille , Blanc François-Xavier , Benjoar Mikhael , Ficko Cécile , Ray Patrick , Choquet Christophe , Duval Xavier , Claessens Yann-Erick ,   on behalf of the ESCAPED study group
Published: October 2015

Introduction

Community-acquired pneumonia (CAP) requires prompt treatment, but its diagnosis is complex. Improvement of bacterial CAP diagnosis by biomarkers has been evaluated using chest X-ray infiltrate as the CAP gold standard, producing conflicting results. We analyzed the diagnostic accuracy of biomarkers in suspected CAP adults visiting emergency departments for whom CAP diagnosis was established by an adjudication committee which founded its judgment on a systematic multidetector thoracic CT scan.

Methods

In an ancillary study of a multi-center prospective study evaluating the impact of systematic thoracic CT scan on CAP diagnosis, sensitivity and specificity of C-reactive protein (CRP) and procalcitonin (PCT) were evaluated. Systematic nasopharyngeal multiplex respiratory virus PCR was performed at inclusion. An adjudication committee classified CAP diagnostic probability on a 4-level Likert scale, based on all available data.

Results

Two hundred patients with suspected CAP were analyzed. The adjudication committee classified 98 patients (49.0 %) as definite CAP, 8 (4.0 %) as probable, 23 (11.5 %) as possible and excluded in 71 (35.5 %, including 29 patients with pulmonary infiltrates on chest X-ray). Among patients with radiological pulmonary infiltrate, 23 % were finally classified as excluded. Viruses were identified by PCR in 29 % of patients classified as definite. Area under the curve was 0.787 [95 % confidence interval (95 % CI), 0.717 to 0.857] for CRP and 0.655 (95 % CI, 0.570 to 0.739) for PCT to detect definite CAP. CRP threshold at 50 mg/L resulted in a positive predictive value of 0.76 and a negative predictive value of 0.75. No PCT cut-off resulted in satisfactory positive or negative predictive values. CRP and PCT accuracy was not improved by exclusion of the 25 (25.5 %) definite viral CAP cases.

Conclusions

For patients with suspected CAP visiting emergency departments, diagnostic accuracy of CRP and PCT are insufficient to confirm the CAP diagnosis established using a gold standard that includes thoracic CT scan. Diagnostic accuracy of these biomarkers is also insufficient to distinguish bacterial CAP from viral CAP.

Trial registration

ClinicalTrials.gov registry NCT01574066 (February 7, 2012)
Associations between single nucleotide polymorphisms in the FAS pathway and acute kidney injury
Authors: Bhatraju Pavan , Hsu Christine , Mukherjee Paramita , Glavan Bradford J. , Burt Amber , Mikacenic Carmen , Himmelfarb Jonathan , Wurfel Mark
Published: October 2015

Introduction

To determine whether single nucleotide polymorphisms (SNPs) in FAS and related genes are associated with acute kidney injury (AKI) in patients with acute respiratory distress syndrome (ARDS).

Methods

We studied 401 (Caucasian N = 310 and African-American N = 91) patients aged ≥ 13 years with ALI who enrolled in the Fluid and Catheter Treatment Trial (FACTT) between 2000 and 2005 from 20 North American centers. We genotyped 367 SNPs in 45 genes of the Fas/Fas ligand pathway to identify associations between SNPs in Fas pathway genes and the development of AKI by day 2 after enrollment in FACTT, adapting Acute Kidney Injury Network (AKIN) criteria. Written informed consent was obtained from participants or legally authorized surrogates in the original FACTT study and available to use for secondary analysis.

Results

In Caucasian patients, we identified associations between two SNPs and the incidence of AKI (stage 1 and above): rs1050851 and rs2233417; both are found within the gene for nuclear factor of kappa light polypeptide gene enhancer in B-cells inhibitor, alpha (NFKBIA). For rs1050851 and rs2233417, the odds ratios (ORs) were 2.34 (95 % confidence interval (CI) = 1.58–3.46, p = 1.06 × 10−5, FDR = 0.003) and 2.46 (CI = 1.61–3.76, p = 1.81 × 10−5, FDR = 0.003) for each minor allele, respectively. The associations were stronger still for AKIN stage 2–3 with respective ORs 4.00 (CI = 2.10–7.62, p = 1.05 × 10−5, FDR = 0.003) and 4.03 (CI = 2.09–7.77, p = 1.88 × 10−5, FDR = 0.003) for each minor allele homozygote. We observed no significant association between these SNPs and AKI in the smaller subset of African Americans.

Conclusion

In Caucasian patients with ALI, the presence of minor alleles in two SNPs in NFKBIA was strongly associated with the development of AKI.

Trial registration

NCT00281268. Registered 20/01/2006.
Human in vitro induced T regulatory cells and memory T cells share common demethylation of specific FOXP3 promoter region
Authors: Bégin Philippe , Schulze Janika , Baron Udo , Olek Sven , Bauer Rebecca N. , Passerini Laura , Baccheta Rosa , Nadeau Kari C.
Published: October 2015

Background

The FOXP3 gene is the master regulator for T regulatory cells and is under tight DNA methylation control at the Treg specific demethylated region (TSDR) in its first intron. This said, methylation of its promoter region, the significance of which is unknown, has also been associated with various immune‐related disease states such as asthma, food allergy, auto‐immunity and cancer. Here, we used induced T regulatory cells (iTreg) as a target cell population to identify candidate hypomethylated CpG sites in the FOXP3 gene promoter to design a DNA methylation quantitative assay for this region.

Findings

Three CpG sites at the promoter region showed clear demethylation pattern associated with high FOXP3 expression after activation in presence of TGFβ and were selected as primary targets to design methylation‐dependent RT‐PCR primers and probes. We then examined the methylation of this ‘inducible‐promoter‐demethylated‐region’ (IPDR) in various FOXP3+ T cell subsets. Both naïve and memory thymic‐derived Treg cells were found to be fully demethylated at both the IPDR and TSDR. Interestingly, in addition to iTregs, both CD25− and CD25lo conventional memory CD4+CD45RA− T cells displayed a high fraction of IPDR demethylated cells in absence of TSDR demethylation.

Conclusion

This implies that the fraction of memory T cells should be taken in account when interpreting FOXP3 promoter methylation results from clinical studies. This approach, which is available for testing in clinical samples could have diagnostic and prognostic value in patients with immune or auto‐inflammatory diseases.
Human lung-resident macrophages express CB1 and CB2 receptors whose activation inhibits the release of angiogenic and lymphangiogenic factors
Authors: Staiano Rosaria I , Loffredo Stefania , Borriello Francesco , Iannotti Fabio Arturo , Piscitelli Fabiana , Orlando Pierangelo , Secondo Agnese , Granata Francescopaolo , Lepore Maria Teresa , Fiorelli Alfonso , Varricchi Gilda , Santini Mario , Triggiani Massimo , Di Marzo Vincenzo , Marone Gianni
Published: October 2015

Macrophages are pivotal effector cells in immune responses and tissue remodeling by producing a wide spectrum of mediators, including angiogenic and lymphangiogenic factors. Activation of cannabinoid receptor types 1 and 2 has been suggested as a new strategy to modulate angiogenesis in vitro and in vivo. We investigated whether human lung-resident macrophages express a complete endocannabinoid system by assessing their production of endocannabinoids and expression of cannabinoid receptors. Unstimulated human lung macrophage produce 2-arachidonoylglycerol, N-arachidonoyl-ethanolamine, N-palmitoyl-ethanolamine, and N-oleoyl-ethanolamine. On LPS stimulation, human lung macrophages selectively synthesize 2-arachidonoylglycerol in a calcium-dependent manner. Human lung macrophages express cannabinoid receptor types 1 and 2, and their activation induces ERK1/2 phosphorylation and reactive oxygen species generation. Cannabinoid receptor activation by the specific synthetic agonists ACEA and JWH-133 (but not the endogenous agonist 2-arachidonoylglycerol) markedly inhibits LPS-induced production of vascular endothelial growth factor-A, vascular endothelial growth factor-C, and angiopoietins and modestly affects IL-6 secretion. No significant modulation of TNF-α or IL-8/CXCL8 release was observed. The production of vascular endothelial growth factor-A by human monocyte-derived macrophages is not modulated by activation of cannabinoid receptor types 1 and 2. Given the prominent role of macrophage-assisted vascular remodeling in many tumors, we identified the expression of cannabinoid receptors in lung cancer-associated macrophages. Our results demonstrate that cannabinoid receptor activation selectively inhibits the release of angiogenic and lymphangiogenic factors from human lung macrophage but not from monocyte-derived macrophages. Activation of cannabinoid receptors on tissue-resident macrophages might be a novel strategy to modulate macrophage-assisted vascular remodeling in cancer and chronic inflammation.
A “World-Class” (Labor) Camp/us: Foxconn and China's New Generation of Labor Migrants
Authors: Ngai Pun , Koo Anita
Published: October 2015

The fact that in 2010 eighteen young workers attempted suicide at Foxconn production facilities in China has attracted worldwide attention. Drawing on research conducted in Foxconn factories in three regions of China—the Pearl River Delta, the Yangtze River Delta, and West China—the authors trace the development of the Foxconn Technology Group as a case that demonstrates the aggressive nature of capital expansion in China and its impact on the lives of Chinese workers. While the Foxconn Group produces Apple products for the world's consumers, it simultaneously produces a new Chinese working class, the majority of whom are young migrant laborers. The authors claim that in China the state played a significant role in accelerating global capital accumulation. The authors hope to make sense of the way that a state-capital alliance is shaping a new form of labor recruitment and labor use. This article analyzes the emerging labor regime, specifically, the use of student labor in the process of Foxconn's expansion in China. First, the article discusses the ways in which the state contributes to the rise of monopoly capital by supplying workers who are both cheaper and younger. Second, the article examines how the new labor regime, established by Foxconn, generates more pressure on workers, leading to increased levels of anxiety and desperation among young factory workers. The article's principal research question is how a labor crisis was structurally produced in a mega global factory regime, when a new youth working class was emergent in China.
Physical Gelation by Low-Molecular-Weight Compounds and Development of Gelators
Authors: Hanabusa Kenji , Suzuki Masahiro
Published: October 2015

We discuss low-molecular-weight compounds, which undergo physical gelation, as gelators. There is a close relationship between crystallization and gelation with respect to the driving forces. Both crystallization and gelation are driven by noncovalent interactions such as hydrogen bonding, van der Waals forces, electrostatic interactions, and π–π interactions. Typical gelators, which include amino acid derivatives, trans-1,2-diaminocyclohexane derivatives, and cyclic(dipeptide)s, are discussed. A concept of “gelation-driving segment” has been proposed. Hydrogelators, functional gelators, and polymer-type gelators are developed by using gelation-driving segments.
Transcriptome-wide investigation of circular RNAs in rice
Authors: Lu Tingting , Cui Lingling , Zhou Yan , Zhu Chuanrang , Fan Danlin , Gong Hao , Zhao Qiang , Zhou Congcong , Zhao Yan , Lu Danfeng , Luo Jianghong , Wang Yongchun , Tian Qilin , Feng Qi , Huang Tao , Han Bin
Published: October 2015

Various stable circular RNAs (circRNAs) are newly identified to be the abundance of noncoding RNAs in Archaea, Caenorhabditis elegans, mice, and humans through high-throughput deep sequencing coupled with analysis of massive transcriptional data. CircRNAs play important roles in miRNA function and transcriptional controlling by acting as competing endogenous RNAs or positive regulators on their parent coding genes. However, little is known regarding circRNAs in plants. Here, we report 2354 rice circRNAs that were identified through deep sequencing and computational analysis of ssRNA-seq data. Among them, 1356 are exonic circRNAs. Some circRNAs exhibit tissue-specific expression. Rice circRNAs have a considerable number of isoforms, including alternative backsplicing and alternative splicing circularization patterns. Parental genes with multiple exons are preferentially circularized. Only 484 circRNAs have backsplices derived from known splice sites. In addition, only 92 circRNAs were found to be enriched for miniature inverted-repeat transposable elements (MITEs) in flanking sequences or to be complementary to at least 18-bp flanking intronic sequences, indicating that there are some other production mechanisms in addition to direct backsplicing in rice. Rice circRNAs have no significant enrichment for miRNA target sites. A transgenic study showed that overexpression of a circRNA construct could reduce the expression level of its parental gene in transgenic plants compared with empty-vector control plants. This suggested that circRNA and its linear form might act as a negative regulator of its parental gene. Overall, these analyses reveal the prevalence of circRNAs in rice and provide new biological insights into rice circRNAs.
Elemental tagging technology for the authentication of artworks
Authors: Ασλάνη Ιωάννα , Αλούπη - Σιώτη Ελένη , Καρύδας Ανδρέας-Γερμανός , Πασχάλης Βασίλης
Published: October 2015

Δεν παρατίθεται περίληψη.
"Και έγεινε φως". Δύο μεσοβυζαντινά πολυκάνδηλα του Μουσείου Μπενάκη
Authors: Βερύκοκου Μάρα
Published: October 2015

Δεν παρατίθεται περίληψη στα ελληνικά.
The Ministry of Foreign Affairs Building and its Interior Decoration: a Proposal by A. A. Palles in 1934
Authors: Καρδαμίτση-Αδάμη Μάρω
Published: October 2015

Δεν παρατίθεται περίληψη.
Erotic discourse in the iconography of Greek "folk" art
Authors: Delivorrias Angelos
Published: October 2015

Συνοψίζοντας πορίσµατα µιας ανέκδοτης εργασίας γύρω από την κοσµική τέχνη των µεταβυζαντινών χρόνων, η µελέτη αυτή στοχεύει ειδικότερα τη διερεύνηση της σχέσεως των ανδρικών προς τις γυναικείες µορφές, όπως την αποτυπώνουν δηµιουργίες κυρίως της προεπαναστατικής περιόδου. Το αντικείµενο ενός τέτοιου ερευνητικού προβληµατισµού έχει ουσιαστικά διαφύγει από τα επιστηµονικά ενδιαφέροντα των λαογραφικών, ανθρωπολογικών και εθνογραφικών σπουδών, προσκρούοντας και στην ελλιπή τεκµηρίωση των υλικών καταλοίπων του νεότερου ελληνικού πολιτισµού.

Σε µια σειρά έργων που έχουν να κάνουν µε τον εξοπλισµό της κατοικίας και στις συνθέσεις τους δεσπόζει ένα πλήθος από παραπληρωµατικά διακοσµητικά στοιχεία φυτικής προελεύσεως, οι εικονιζόµενες µορφές αφήνουν να προβάλλει ευδιάκριτα η γαµήλια διάσταση του νοηµατικού της περιεχοµένου. Με άξονα τον κανόνα της ιεραρχίας ο οποίος προτάσσει την αριστερή θέση ως ιεραρχικά πρωτεύουσα στη διηγηµατική ροή των παραστάσεων από τα αριστερά προς τα δεξιά, η ανίχνευση της εκφοράς του ερωτικού λόγου παίρνει ακόµα υπόψη της τη σηµασιολογική προτεραιότητα της καθιστής έναντι της όρθιας στάσεως σε συνάρτηση και µε το συµβολικό αντίκρισµα των δεδοµένων του περιβάλλοντος χώρου. Απ’ όσα παραδείγµατα αρθρώνουν την ανέλιξη της ερευνητικής διαδικασίας πιστοποιείται ότι ιεραρχικά προέχει άλλοτε η ανδρική µορφή (εικ. 4, 5, 7, 8-12, 14-17, 25, 28, 29, 31, 32, 33), άλλοτε όµως η γυναικεία (εικ. 18, 19, 20, 24, 26a-c, 30). Αυτό φαίνεται πως αντανακλά έναν βαθύτερο προβληµατισµό γύρω από τη σχέση των δύο φύλων και όχι το καταστάλαγµα µιας αποκρυσταλλωµένης άποψης. Το επιβεβαιώνει άλλωστε τόσο η συχνή εναλλαγή της ιεραρχικής τους τάξεως (εικ. 21-23a-b, 27), όσο και η πρόταξη της καθιστής έναντι της όρθιας στάσεως (εικ. 4, 19) η οποία µε την αντιθετική της ενίοτε επανάληψη (εικ. 35) πρέπει να αναδεικνύει µάλλον την ισότιµη εξοµοίωση των εικονιζόµενων (εικ. 34).

Ο ερωτικός λόγος όταν δεν εκφέρεται χορευτικά (εικ. 1, 2, 3, 4), µελοποιείται µε τη συνοδεία ενός µουσικού οργάνου (εικ. 5-12, 14-18) ή µε την προσφορά ενός άνθους (εικ. 27, 29, 32-34), και σπανιότερα µε ένα ποτήρι κρασί για την ευόδωση της συνοµιλίας (εικ. 30, 33, 34). Σε ορισµένες µάλιστα περιπτώσεις τονίζεται από την υπόσχεση της θαλπωρής και της άνεσης την οποία αναδίνει η ανάπαυλα του καθίσµατος και το κάπνισµα στον ασφαλή χώρο του σπιτιού (εικ. 4, 19, 34, 35) ή σε ένα ειδυλλιακό τοπίο (εικ. 20).
Δημήτριος Κωνστάντιος (1950-2010). Εργοβιογραφικό σημείωμα
Authors: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ Νικόλαος Δ.
Published: October 2015

no abstract
Το θωράκιο με το γοργόνειο στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Εικονογραφικά και τοπογραφικά της πρωτοβυζαντινής Κορίνθου
Authors: ΘΕΟΧΑΡΗΣ Γιάννης
Published: October 2015

Η εικονογραφική ανάλυση του θωρακίου με το γοργόνειο στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών (ΒΧΜ 317) δείχνει ότι ο διάκοσμός του ανήκει στο κεφάλαιο της πολεμικής κατά των δαιμονικών ειδώλων. Μέσα από τον συσχετισμό της εικονογραφίας του με το μαρτύριο του αγίου Λεωνίδη προτείνεται η ταύτιση του κρηναίου οικοδομήματος στο Λέχαιον, όπου βρέθηκε το θωράκιο, με αγίασμα αφιερωμένο στον Λεωνίδη και τις συμμάρτυρές του.
Κεραμική με λευκό πηλό από ανασκαφές στη Θήβα
Authors: ΚΟΙΛΑΚΟΥ Χαρίκλεια
Published: October 2015

Από την κεραμική που έχει συγκεντρωθεί από τις σωστικές ανασκαφές στην πόλη της Θήβας παρουσιάζονται έξι αγγεία κατασκευασμένα με λευκό πηλό. Τα αγγεία που χρονολογούνται από τον 10ο έως το τέλος του 11ου αι. προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη με την οποία οι δεσμοί με την πόλη της Θήβας είναι γνωστοί αυτή την περίοδο.
«Ὁ συνέχων τὰ πέρατα, τάφῳ συσχεθῆναι κατεδέξω, Χριστέ». Κεντητός Επιτάφιος του Μητροπολίτη Βελιγραδίου Ισιδώρου (1415-1423) από την Αθωνική Μονή Αγίου Παύλου
Authors: ΜΕΡΤΖΙΜΕΚΗΣ Νικόλαος
Published: October 2015

Ο ενεπίγραφος επιτάφιος του «μητροπολίτη Ισιδώρου» (1415-1423) από την αθωνική μονή Αγίου Παύλου συγκαταλέγεται ανάμεσα στα χαρακτηριστικά παραδείγματα του λειτουργικού τύπου, συνδυάζει με επιτυχία το λειτουργικό στοιχείο με τις μορφές της Θεοτόκου και του αγίου Ιωάννη που είναι ακόμα δευτερεύοντα, και ίσως αποτελεί ένα από τα πρώτα μεταβατικά στάδια από τον λειτουργικό τύπο στην καθιέρωση του ιστορικού χαρακτήρα επιταφίου ως αμφίου. Κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορική εξέλιξη του λειτουργικού αυτού πέπλου, καθώς εντάσσεται στα πρωιμότερα παραδείγματα επιταφίων με απεικόνιση των προσώπων του Επιταφίου Θρήνου.
Η ανανέωση της βυζαντινής παράδοσης στα χειρόγραφα εικονογραφημένα χρησμολόγια του 16ου αιώνα
Authors: ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗΣ Νίκος
Published: October 2015

Το άρθρο επιχειρεί να θέσει ορισμένα βασικά ερωτήματα για τη μελέτη των 30 εικονογραφημένων χειρόγραφων χρησμολογίων του 16ου αιώνα, τα οποία περιέχουν τους χρησμούς του Λέοντος του σοφού (PG 107, 1129-1140). Αποδεικνύεται ότι ορισμένα, τουλάχιστον, από τα χρησμολόγια παρουσιάζουν νοηματικές και τεχνοτροπικές συμφωνίες με δυτικοευρωπαϊκά (κυρίως ιταλικά) αντίστοιχα χειρόγραφα, και επίσης με παραστάσεις εκ πρώτης όψεως άσχετες, που προέβαλλαν την ιδεολογία της Renovatio Mundi. Το είδος των συγκεκριμένων κοινών νοημάτων, καθώς και η μόνιμη, ισχυρή αντίφαση ανάμεσα στην παράδοση και τη συγχρονία, που όφειλαν να διαχειριστούν οι Έλληνες χρησμολόγοι, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τις εικονογραφικές επιλογές και το τεχνοτροπικό ιδίωμα της εικονογράφησης των χρησμών.
Ἐν τόπῳ τῆς χλόης. Κυπριακή εικόνα Δέησης στα Τριάντα της Ρόδου
Authors: ΜΑΣΤΡΟΧΡΗΣΤΟΣ Νικόλαος
Published: October 2015

Στο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Τριάντα της Ρόδου αποκαλύφθηκε πρόσφατα μια κυπριακή εικόνα Δέησης, χρονολογημένη με επιγραφή στα 1514, στην οποία εικονίζονται γονυπετείς ο κεκοιμημένος αναγνώστης Παύλος και η σύζυγός του. Οι σωζόμενες επιγραφές και η σύγκριση με σύγχρονα κυπριακά παράλληλα, σε συνδυασμό με τον εντοπισμό του έργου εκτός Κύπρου, καταδεικνύουν τη σημασία του.
An Alternative to Illustration: Marginalia figurata in the Codex Coislin 88 of the Bibliothèque Nationale
Authors: LINARDOU Kalliroe
Published: October 2015

Η παρούσα μελέτη εξετάζει μια σειρά ευφάνταστων και άγνωστων μέχρι σήμερα εικονιστικών σχολίων περιθωρίου (marginalia figurata) στον κώδικα Coislin 88 της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Παρισιού και εστιάζει στη διατύπωση κάποιων προβληματισμών που αφορούν στον εικαστικό χαρακτήρα της γραφής. Μεταξύ άλλων προτείνεται ότι τέτοιου τύπου εικονιστικά σχόλια περιθωρίου μπορεί να λειτουργούσαν και ως εναλ- λακτική εικονογράφηση. Τέλος, ο κώδικας χρονολογείται με ασφάλεια στο β ́ μισό του 11ου αιώνα και αποδίδεται τεκμηριωμένα στο βιβλιογραφικό εργαστήριο της μονής Κελλιβάρων του Όρους Λάτρος.
Αδημοσίευτη χάλκινη κεφαλή αυτοκράτορα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και το τέλος της αρχαιότητας
Authors: ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Γιώργος
Published: October 2015

Δημοσιεύεται εδώ χάλκινη κεφαλή που ανακαλύφθηκε το 1910 στο Παλαιόκαστρο (αρχ. Μητρόπολη) Καρδίτσας. Ως προς την τεχνοτροπία και τις τεχνικές λεπτομέρειες, το έργο ανήκει στην ύστερη αρχαιότητα. Παρουσιάζει κάποιες ομοιότητες με έργα της εποχής της Τετραρχίας, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζει επιρροές από την ιερατικού τύπου απεικόνιση του αυτοκράτορα που εισήγαγε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος. Υποστηρίζεται ότι πιθανότατα παριστάνει αυτοκράτορα και χρονολογείται στο α ́ μισό του 4ου αιώνα.
Binbirkilise Revisited: The 1887 Photographs of John Henry Haynes
Authors: OUSTERHOUT Robert
Published: October 2015

Η τοποθεσία των πρώιμων βυζαντινών χρόνων του Binbirkilise (οι χίλιες και μία εκκλησίες), κοντά στην επαρχία Καραμάν στη Λυκαονία, είναι περισσότερο γνωστή από την τεκμηρίωση του 1907 του Sir William M. Ramsay και της Gertrude Bell. Άγνωστη σε αυτούς, ωστόσο, ήταν η επίσκεψη το 1887 του Αμερικανού αρχαιολόγου John Henry Haynes, ο οποίος φωτογράφισε τους ναούς 8, 10, 13, 32 και 39. Εξαιτίας σοβαρών φθορών στα κτήρια μεταξύ του 1887 και του 1907, οι φωτογραφίες του Haynes παρέχουν σημαντικές λεπτομέρειες των κτηρίων, οι οποίες δεν ήταν γνωστές στους μεταγενέστερους ερευνητές.
Οι τοιχογραφίες δύο κατεδαφισμένων ναών των Αθηνών
Authors: ΚΑΛΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ Τούλα Τ.
Published: October 2015

Παρουσιάζονται τα σχέδια και η καταγραφή του 1843 από τον Paul Durand των ναών που υπήρχαν στη θέση της σημερινής Μητρόπολης Αθηνών, του Αγίου Νικολάου του 16ου αιώνα και της Παναγίας Κανδήλη, αρχιτεκτονικό υλικό των οποίων χρησιμοποιήθηκε κατά την οικοδόμηση του νέου ναού (1848 κ.ε.).
Ο καλλιτεχνικός «δυϊσμός» στην εντοίχια εκκλησιαστική ζωγραφική του 16ου αιώνα στην Ελλάδα. Συμβολή στη μελέτη του γραπτού κοσμήματος
Authors: ΣΕΜΟΓΛΟΥ Αθανάσιος
Published: October 2015

Στο άρθρο εξετάζονται ορισμένα από τα γραπτά κοσμήματα σε εντοίχιους διακόσμους μεγάλων μοναστικών συνόλων του 16ου αιώνα στον Άθω, Μετέωρα και Ήπειρο. Διαπιστώνεται η διαφορετική εικαστική αντίληψη που διέπει το κόσμημα ανάμεσα στους κρήτες αγιογράφους και αντίστοιχα στους καλλιτέχνες της σχολής της Βορειοδυτικής Ελλάδος. Σχολιάζονται οι καλλιτεχνικές επιλογές σε συνάρτηση με το ιστορικό περιβάλλον και τις πολιτιστικές συνθήκες των περιοχών δράσης τους.
Οι γραμματικές γνώσεις των ζωγράφων. Ένα παράδειγμα σχετικού προβληματισμού από τη Μάνη
Authors: ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗ Μαρία
Published: October 2015

Στο άρθρο αυτό παρουσιάζεται ενδεικτικά ένα παράδειγμα από ένα πρόγραμμα έρευνας για το επίπεδο της παιδείας των ζωγράφων ή, ειδικότερα, των υπεύθυνων «γραφέων» των επιγραφών που συνοδεύουν τις παραστάσεις στους ναούς, καθώς και των αφιερωματικών επιγραφών που συχνά σώζονται σ’αυτούς. Ως τέτοιο παράδειγμα έχει χρησιμοποιηθεί η μαρτυρία των επιγραφών που σώζονται σε μία ομάδα μνημείων του τέλους του 10ου αιώνα στη Μάνη. Η σχετική μαρτυρία συγκρίνεται με αντίστοιχα στοιχεία από δύο μνημεία της ίδιας περίπου εποχής, στην Καππαδοκία.
Αμφίγραπτη παλαιολόγεια εικόνα στη Νίσυρο
Authors: ΚΑΤΣΙΩΤΗ Αγγελική
Published: October 2015

Εξετάζεται αμφίγραπτη εικόνα με την Παναγία και τον άγιο Νικόλαο, που φυλάσσεται στη Μονή της Παναγίας Σπηλιανής στη Νίσυρο. Από την αρχική ζωγραφική της εμπρόσθιας όψης με τη δεξιοκρατούσα Οδηγήτρια δεν σώθηκε τίποτα. Η πίσω όψη, με τον άγιο Νικόλαο χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 14ου αιώνα. Η εικόνα, αποτέλεσε πιθανόν προϊόν της καλλιτεχνικής παραγωγής της Ρόδου, δωρεά του ενοικιαστή της Νισύρου, ροδίτη άρχοντα Δραγονίνο Κλαβέλλη προς τους κατοίκους του νησιού.
Παρατηρήσεις στην αρχιτεκτονική του ναού της Παναγίας Παντοβασίλισσας στην Τρίγλεια της Βιθυνίας
Authors: ΜΑΜΑΛΟΥΚΟΣ Σταύρος
Published: October 2015

Ο ναός της Παναγίας Παντοβασίλισσας στην Τρίγλεια της Βιθυνίας, ο οποίος έχει χρονολογηθεί με τη μέθοδο της δενδροχρονολόγησης λίγο μετά το 1336, αποτελεί μια ιδιόρρυθμη παραλλαγή του τύπου των σύνθετων τετρακιονίων σταυροειδών εγγεγραμμένων, που χαρακτηρίζεται από έκδηλο πειραματισμό με τον νάρθηκα ενοποιημένο με τον κυρίως ναό. Στη σύνθεση των όψεων του ναού, όπως και στη διάρθρωση του εσωτερικού του, διαπιστώνεται επίσης ένας ιδιότυπος πειραματισμός
Ο ναός της Παναγίας στο Πισκοπιό της Σύρου
Authors: ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ Κλήμης
Published: October 2015

Ο ναός της Παναγίας στο Πισκοπιό της Σύρου ανήκει στον τύπο του μεταβατικού σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού και πιθανόν στη βραχεία παραλλαγή του τύπου κατά την οποία τα δυτικά γωνιακά διαμερίσματα δεν επικοινωνούν με το δυτικό σκέλος του σταυρού. Έχει υποστεί μετασκευή, κατά την οποία καθαιρέθηκαν οι κόγχες του Ιερού και της Προθέσεως. Διατηρούνται τμήματα μαρμάρινου θωρακίου τέμπλου. Χρονολογείται με επιφύλαξη στον 11o αιώνα.
Η απεικόνιση των οπωρών στην παλαιοχριστιανική τέχνη. Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης
Authors: ΜΑΡΚΗ Ευτέρπη
Published: October 2015

Το άρθρο πραγματεύεται το πότε και γιατί αρχίζει η απεικόνιση των οπωρών στην τέχνη της Θεσσαλονίκης, τα απεικονιζόμενα είδη δέντρων, φυτών και φρούτων, καθώς και τον τρόπο της καλλιτεχνικής τους διαπραγμάτευσης, στις νεκρικές τοιχογραφίες και στα εντοίχια και επιδαπέδια ψηφιδωτά από τον 3ο έως τον 7ο αιώνα.

 
Βυζαντινό άρωμα στο έργο του Francesco Sansovino
Authors: ΜΑΛΤΕΖΟΥ Χρύσα
Published: October 2015

Το βιβλίο του Francesco Sansovino με τίτλο Venetia città nobilissima et singolare, τυπωμένο το 1581, αποτελεί έναν τουριστικό, όπως θα τον χαρακτηρίζαμε σήμερα, οδηγό. Στην παρούσα μελέτη συγκεντρώνονται και εξετάζονται οι πληροφορίες στον οδηγό που αναφέρονται στον βυζαντινό κόσμο, ιδιαίτερα στις σχέσεις Βυζαντίου και Βενετίας.
Domenikos Theotokopoulos, The Baptism of Christ. A Recent Acquisition of the Municipality of Heraklion, Crete
Authors: VASSILAKI Maria , CORMACK Robin
Published: October 2015

Παρουσιάζεται ένα άγνωστο έργο με τη Βάπτιση του Χριστού, που ο Δήμος Ηρακλείου Κρήτης απέκτησε το 2004 μέσω δημοπρασίας του οίκου Christie’s του Λονδίνου. Το έργο εμφανίστηκε στην αγορά ως δημιουργία του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Η μελέτη αυτή ενισχύει την απόδοση του έργου στον κρητικό ζωγράφο και υποστηρίζει ότι έγινε με την άφιξη του νεαρού ζωγράφου στη Βενετία το 1567. Αποτελούσε φύλλο τριπτύχου και μάλιστα την εσωτερική πλευρά του δεξιού φύλλου. Εντοπίζεται ακόμα μια παράσταση από το ίδιο τρίπτυχο, που σήμερα φυλάσσεται στο Agnes Etherington Art Centre του Πανεπιστημίου Kingston στον Καναδά, απεικονίζει την Προσκύνηση των Ποιμένων και ίσως αποτελούσε την εσωτερική πλευρά του αριστερού φύλλου του τριπτύχου. Στην περίπτωση αυτή τα δυο φύλλα του τριπτύχου έχουν ακριβώς την ίδια θέση με τις αντίστοιχες παραστάσεις στο γνωστό τρίπτυχο της Μόδενας, που φέρει την υπογραφή του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
More about the Rare Iconography of the Descent into Hell
Authors: SMIRNOVA Engelina
Published: October 2015

Η εικονογραφία της Εις Άδου Καθόδου στη ρωσική τέχνη, από το δεύτερο τέταρτο του 14ου αιώνα και εξής, εμφανίζει ορισμένες σπάνιες ιδιομορφίες: το επεισόδιο με μορφές αγγέλων που νικούν τις δυνάμεις του κακού, καθώς και τις μορφές γυναικών της Παλαιάς Διαθήκης που παριστάνονται πίσω από την Εύα (για παράδειγμα η Σάρα, η Ρεβέκκα, η Ραχήλ, η Ρούθ και η Ασενέθ). Στην τέχνη της ύστερης μεσαιωνικής περιόδου συναντούμε μερικές φορές ακόμη και 16 μορφές γυναικών. Για τη ρωσική κοινωνία αυτή η εικονογραφική παραλλαγή υπογράμμιζε την ενότητα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Η σπουδαιότητα των γυναικείων μορφών μπορεί να αποδοθεί σε πιθανή επίδραση σλαβονικών προ-χριστιανικών παραδόσεων.
Η αρχιτεκτονική του συγκροτήματος των Αγίων Αναργύρων στο Κάτω Σαγκρί Νάξου
Authors: ΜΑΜΑΛΟΥΚΟΣ Σταύρος
Published: October 2015

Το οικοδομικό συγκρότημα των τριών, ναών του κτήματος Μπογιατζόγλου, στο Κάτω Σαγκρί της Νάξου αφιερωμένο στους Αγίους Αναργύρους, στην Αγία Μαρίνα και στον Άγιο Ανδρέα, αλλά αναφερόμενο ως «Άγιοι Ανάργυροι», είναι ένα από τα λιγότερο γνωστά βυζαντινά μνημεία του νησιού. Σκοπός της μελέτης είναι η εξέταση της σύνθετης οικοδομικής ιστορίας και της αρχιτεκτονικής των τριών ναών, και μέσω αυτής η συμβολή στη μελέτη της βυζαντινής αρχιτεκτονικής των νησιών του Αιγαίου.

 
Νεότερες παρατηρήσεις για το μαρμάρινο τέμπλο του Ταξιάρχη Λοκρίδας
Authors: ΣΥΘΙΑΚΑΚΗ-ΚΡΙΤΣΙΜΑΛΛΗ Βασιλική
Published: October 2015

Κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης των αρχιτεκτονικών μελών του τέμπλου του Ταξιάρχη της Άγναντης προέκυψαν νέα στοιχεία, τα οποία τροποποιούν τη χρονολόγηση και αποκατάσταση που είχε προτείνει ο Αν. Ορλάνδος. Τα μαρμάρινα μέλη μπορούν να διακριθούν σε δύο ομάδες, που διαφέρουν στο διάκοσμο, στην εκτέλεση και στην ύλη. Η ύπαρξη δύο κατασκευαστικών φάσεων τεκμηριώνεται από την παρουσία υποδοχών στήριξης ξύλινου επιστυλίου στην άνω επιφάνεια του επιστυλίου του κεντρικού τμήματος, το οποίο καταργήθηκε με την προσθήκη του κοσμήτη. Η τεχνική της εκτέλεσης και ο κλασικίζων διάκοσμος της πρώτης ομάδας οδηγεί στη χρονολόγηση της ανέγερσης του ναού και της κατασκευής του τέμπλου στο α΄ μισό του 12ου αι., ενώ ο ανατολίζων διάκοσμος και η επιπεδόγλυφη τεχνική των γλυπτών της δεύτερης φάσης μάς επιτρέπουν να προσδιορίσουμε την περίοδο της ανακατασκευής στα τέλη του 13ου ή στις αρχές του 14ου αι.

 
A Sketch Plan of Late Antiquity in Athens
Authors: BOURAS Charalambos
Published: October 2015

Το αδέξιο χάραγμα στο δάπεδο του προπύλου του Πομπείου των Αθηνών απεικονίζει ένα κυκλικό κτήριο με προσθήκη ιερού στα ανατολικά και προθαλάμου στα δυτικά. Πιθανότατα παριστάνει ένα παλαιοχριστιανικό περίκεντρο εκκλησιαστικό κτήριο. Η σπανιότητα αρχιτεκτονικών σχεδίων της εποχής κάνει το χάραγμα άξιο προσοχής.
Ο εικονογραφικός τύπος του δεμένου σε δέντρο κριού στην παράσταση της θυσίας του Αβραάμ κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους
Authors: ΠΑΝΕΛΗ Ελισάβετ
Published: October 2015

 Παρουσιάζονται παραστάσεις, κυρίως των παλαιοχριστιανικών χρόνων, με το εικονογραφικό θέμα του δεμένου σε δέντρο κριού, που εικονίζεται σε σαρκοφάγους των επαρχιών της Ρωμαϊκής επικράτειας (π.χ. Γαλλία, Ισπανία), σε σαρκοφάγο στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και σε ψηφιδωτά δαπέδου εβραϊκών συναγωγών. Το γεγονός, ότι το θέμα αυτό δεν απαντά καθόλου σε σαρκοφάγους της Ρώμης, σε συνδυασμό με το ότι η ύπαρξη δεμένου σε δέντρο κριού δεν απαντά σε χωρία της Π. Διαθήκης, καθιστά πιθανή την υπόθεση ότι προήλθε από τις Ομιλίες Πατέρων της Εκκλησίας στις οποίες και γίνεται προσπάθεια ερμηνείας του
Eudokia Makrembolitissa's Orthodox Miscellany: Cod. Paris. gr. 922
Authors: ANDERSON Jeffrey C.
Published: October 2015

Ο κώδικας της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Παρισιού με αρ. 922 δημιουργήθηκε για την αυτοκράτειρα Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα, σύζυγο του Κωνσταντίνου Ι΄ Δούκα (1059-1067), σε μια χρονική στιγμή μεταξύ των ετών 1061/62 και 1067. Η αυτοκράτειρα εικονίζεται μαζί με την οικογένειά της στην αρχή του χειρογράφου. Το περιεχόμενο του βιβλίου εξετάζεται σε σύγκριση με άλλες, παρόμοιες συλλογές, καθώς σκοπός ήταν να καλυφθούν ζητήματα της Ορθοδοξίας τα οποία η αυτοκράτειρα έπρεπε να γνωρίζει για την εκτέλεση των επίσημων κρατικών καθηκόντων της.
Εικόνα του Χριστού Παντοδύναμου στη μονή Κουτλουμουσίου και η τάση επιστροφής στα πρότυπα της ζωγραφικής του Πρωτάτου κατά τον 16ο αιώνα
Authors: ΣΙΩΜΚΟΣ Νικόλαος Δ.
Published: October 2015

Από το παλαιό τέμπλο της Μονής Κουτλουμουσίου στο Άγιον Όρος έχει σωθεί η δεσποτική εικόνα του Χριστού Παντοδύναμου. Τα εικονογραφικά και τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά του έργου είναι στοιχεία γνώριμα της κρητικής σχολής και απαντούν στο έργο του Θεοφάνη. Εντούτοις, οι διαφορές που διαπιστώνονται στο πλάσιμο και στην απόδοση του σωματικού όγκου της μορφής φανερώνουν μια τάση επιστροφής στα πρότυπα της ζωγραφικής του Πρωτάτου, φαινόμενο που στα περί το 1540 χρόνια ανιχνεύεται, επίσης, στον τοιχογραφικό διάκοσμο του καθολικού της Μονής Κουτλουμουσίου, του ναού της Μολυβοκκλησιάς κ.α.
Παρατηρήσεις στη διαμόρφωση του διακονικού κατά τη μέση και την ύστερη βυζαντινή περίδο
Authors: ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ Φλώρα , ΜΑΜΑΛΟΥΚΟΣ Σταύρος
Published: October 2015

Αντικείμενο της μελέτης είναι η εξέταση ορισμένων επιβεβλημένων από λειτουργικές ανάγκες ιδιομορφιών που παρατηρούνται στη διαμόρφωση του χώρου του διακονικού στους ναούς της Μέσης και της Ύστερης βυζαντινής περιόδου. Πρόκειται άλλοτε για μικροαλλαγές, οι οποίες δεν προκαλούν σοβαρή ανισορροπία στη σύνθεση, και άλλοτε για μεγάλες διαφοροποιήσεις στη μορφή των παραβημάτων, οι οποίες χαρακτηρίζουν το ανατολικό τμήμα των ναών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χώρος διακονικού δεν περιλαμβανόταν καθόλου στον σχεδιασμό του ναού. Σε έναν αρκετά μεγάλο αριθμό βυζαντινών ναών, ο χώρος που αντιστοιχεί στο διακονικό επικοινωνούσε είτε μόνο με το Ιερό Βήμα, οπότε χρησίμευε ως κλειστό σκευοφυλάκιο, είτε μόνο με τον κυρίως ναό, οπότε λειτουργούσε ως παρεκκλήσιο, ή είχε χρήση «προσκυνηματική», καθώς σε αυτόν ήταν τοποθετημένη κάποια λατρευτική εικόνα.
Έργα ξυλογλυπτικής στη μονή Ιβήρων Αγίου Όρους (17ος και 18ος αιώνας)
Authors: ΛΙΑΚΟΣ Δημήτριος Α.
Published: October 2015

Στη μελέτη αυτή παρουσιάζονται έργα ξυλογλυπτικής του 17ου και του 18ου αι. στη Μονή Ιβήρων. Τεκμηριώνεται η εξελικτική πορεία της ξυλογλυπτικής στο Άγιον Όρος και επισημαίνονται οι επιμέρους παράμετροι (τεχνική, τεχνοτροπία, καλλιτεχνικές επιδράσεις, προέλευση τεχνιτών) που την προσδιορίζουν και τη διαμορφώνουν στο σύνολό της κατά τη διάρκεια των δύο αυτών αιώνων.
Byzantine Cutlery: an Overview
Authors: PARANI Maria G.
Published: October 2015

Το συγκεκριμένο άρθρο πραγματεύεται τη χρήση μαχαιροπίρουνων στο βυζαντινό τραπέζι από τον 4ο μέχρι και τα μέσα του 15ου αιώνα μ. Χ., όπως αυτή μπορεί να ανασυσταθεί με βάση αρχαιολογικά τεκμήρια, σχετικές αναφορές σε γραπτά κείμενα, αλλά και εικαστικές μαρτυρίες. Παρά την αποσπασματικότητα των πηγών, τα μέχρι στιγμής δεδομένα είναι αρκετά για να αναδειχθεί ο ρόλος των βυζαντινών μαχαιροπίρουνων, όχι μόνο ως χρηστικών αντικειμένων, αλλά και ως μέσων για την επίδειξη της κοινωνικής και οικονομικής θέσης των κατόχων/χρηστών τους.
Ισλαμικά αγγεία από τις συλλογές του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου
Authors: ΜΠΟΡΜΠΟΥΔΑΚΗ Μαρία
Published: October 2015

Αντικείμενο της μελέτης είναι μία ομάδα ισλαμικών αγγείων του 14ου και 15ου αιώνα από τις συλλογές του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου. Ανάμεσά τους μια ιρανική κούπα που ανήκει στην κατηγορία των κεραμικών τύπου Σουλταναμπάντ, τα οποία κατασκευάζονταν στα εργαστήρια του Κασάν (14ος αι.). Δείγματα της διάδοσης του ύφους των ιρανικών κεραμικών στην Αίγυπτο και τη Συρία αποτελούν όστρακα του Μουσείου. Την εποχή των Μαμελούκων αξιωματούχων παράγονται στην Αίγυπτο κεραμικά με εγχάρακτα και γραπτά θέματα του 14ου και 15ου αι., αντικείμενα αυτού του τύπου εκπροσωπούνται στη συλλογή του Μουσείου.