bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Comprehensive measurement of the prevalence of dementia in low- and middle-income countries: STRiDE methodology and its application in Indonesia and South Africa
Authors: Farina Nicolas , Jacobs Roxanne , Turana Yuda , Fitri Fasihah Irfani , Schneider Marguerite , Theresia Imelda , Docrat Sumaiyah , Sani Tara Puspitarini , Augustina Lydia , Albanese Emiliano , Comas-Herrera Adelina , Du Toit Petra , Ferri Cleusa P. , Govia Ishtar , Ibnidris Aliaa , Knapp Martin , Banerjee Sube
Published: June 2023

Background

A core element of the Strengthening Responses to Dementia in Developing Countries (STRiDE) programme was to generate novel data on the prevalence, cost and impact of dementia in low- and middle-income countries, to build better health policy. Indonesia and South Africa are two middle-income countries in need of such data.

Aims

To present the STRiDE methodology and generate estimates of dementia prevalence in Indonesia and South Africa.

Method

We conducted community-based, single-phase, cross-sectional studies in Indonesia and South Africa, randomly sampling participants aged 65 years or older in each country. Dementia prevalence rates for each country were generated by using the 10/66 short schedule and applying its diagnostic algorithm. Weighted estimates were calculated with national sociodemographic data.

Results

Data were collected between September and December 2021 in 2110 people in Indonesia and 408 people in South Africa. The adjusted weighted dementia prevalence was 27.9% (95% CI 25.2–28.9) in Indonesia and 12.5% (95% CI 9.5–16.0) in South Africa. Our results indicate that there could be >4.2 million people in Indonesia and >450 000 people in South Africa who have dementia. Only five participants (0.2%) in Indonesia and two (0.5%) in South Africa had been previously diagnosed with dementia.

Conclusions

Despite prevalence estimates being high, formal diagnosis rates of dementia were very low across both countries (<1%). Further STRiDE investigations will provide indications of the impact and costs of dementia in these countries, but our results provide evidence that dementia needs to be prioritised within national health and social care policy agendas.
Care for older forensic mental health patients: A consensus guidance document
Authors: Tomlin Jack , Walker Kate , Yates Jen , Dening Tom , Goethals Kris , Völlm Birgit , Griffiths Chris
Published: June 2023

Background

It is important to investigate the needs, experiences, and outcomes of older forensic mental health inpatients. In this consensus document, we offer practitioners working with older forensic inpatients recommendations to meet the unique older-age-related needs of this group.

Method

We report on the findings of a scoping review of service provision and age-responsive interventions for this population. We complement this with a review of qualitative studies investigating staff and patient views on age-responsive inpatient care.

Results

The guidance synthesizes this evidence into sections on: epidemiological studies of demographic, clinical, and legal profiles; qualitative studies; investigations of patient need; evidence for interventions tailored to this patient group; future directions for research; and finally, recommendations for practice. Forensic patients over the age of 50 years have a different set of psychological and physical health needs from their peers. There is a dearth of dedicated interventions and support to assist patients through secure services and into the community.

Conclusions

We suggest service providers involve older patients in treatment and service organization decisions, adapt interventions to be responsive to this group, train staff to recognize physical vulnerabilities and cognitive decline, and embrace methods of communication developed in other areas of care, such as dementia Care.
Team-Based Care in Oncology: The Impact of the Advanced Practice Provider
Authors: Pickard Todd , Williams Stephanie , Tetzlaff Eric , Petraitis Camille , Hylton Heather
Published: June 2023

Integration of APPs into care teams affects quality and safety for the oncology patient. Learn the best practices and understand the concepts of onboarding, orientation, mentorship, scope of practice, and top of license. Review how productivity and other incentive programs can be adapted to integrate APPs and focus on team-based metrics.
John Guillory, Meet Kwasi Wiredu: A 1990s Guide to the Future English Department
Authors: Jackson Jeanne-Marie
Published: June 2023

This article pairs the arguments of Cultural Capital with those of Ghanaian decolonial philosopher Kwasi Wiredu. Writing around the same time as Guillory, Wiredu proposes a distinctive mode of decolonization, one focused on concepts rather than syllabi or curricula. In Wiredu's argument, decolonization ought to be a genealogical project, disentangling African thought from colonial impositions. The goal is not simple opposition but the chance to enable located concepts’ and traditions’ mutual interrogation, so that a “decolonized” thinker is one who can make an informed choice as to what analytic lenses or worldviews can or should be defended. Even as literary studies continues to open up possible texts and traditions for study, the bottom has fallen out of a hiring market organized around periodizing categories and national literatures. Turning back to Wiredu and Guillory together might not only help us think more clearly about the politics of literary study but also construct a version of the field based on concepts rather than national-historical fields.
Social Capital: Epic Fantasy and the Magical School
Authors: McGurl Mark
Published: June 2023

The term “cultural capital” has entered the general lexicon of cultural criticism as a description of social prestige won through the acquisition of knowledge rather than monetary wealth. And, yet, for all its utility in delineating the form of value acquired by students in the study of literature in school, cultural capital has proven limited in its ability to explain the dynamics of the contemporary literary field at large. Addressing this limitation, this essay reintroduces a lesser-known term from the work of Pierre Bourdieu, “social capital,” exploring how it becomes strikingly visible in one of the dominant popular genres of our time, epic fantasy.
(Im)possible Futures
Authors: Wang Allegro
Published: June 2023

In a Western post – Cold War era, the pharmaceutical industry, state, and capitalism have merged to regulate gender and sexual normativity. According to Paul Preciado in Testo Junkie, the illicit and self-regulated use of hormones destabilizes gender and sexual binaries, a methodology that he calls “gender hacking.” This article argues, however, that an expanded interpretation of Preciado's historical narrative and understanding of hacking could better account for how race mediates gender and sexual normativity. This piece offers a rereading of Preciado's analysis on the historical regulation of gender and sexuality by analyzing how race has been used to justify medical experimentation and management as a starting point for an intersectional perspective on hacking. Further, by building on José Muñoz's and micha cárdenas's readings of queer and racial futurity in relation to communalism and non-Western kinship formations, this article contends that an expansion of “gender hacking” toward “queer hacking” can read the intersections of racial, gender, and sexual resistance as processes that create glitches in the sociopolitical code of racial capitalism. By examining hacking as a social, rather than biological or digital, phenomenon, queer hacking uses spatial relations, communalism, and visions of futurity to discuss how potential frameworks for kinships and identities that operate outside Western norms can be created.
Caenorhabditis elegansfor research on cancer hallmarks
Authors: Cerón Julián
Published: June 2023

After decades of research, our knowledge of the complexity of cancer mechanisms, elegantly summarized as ‘hallmarks of cancer’, is expanding, as are the therapeutic opportunities that this knowledge brings. However, cancer still needs intense research to diminish its tremendous impact. In this context, the use of simple model organisms such as Caenorhabditis elegans, in which the genetics of the apoptotic pathway was discovered, can facilitate the investigation of several cancer hallmarks. Amenable for genetic and drug screens, convenient for fast and efficient genome editing, and aligned with the 3Rs (‘Replacement, Reduction and Refinement’) principles for ethical animal research, C. elegans plays a significant role in unravelling the intricate network of cancer mechanisms and presents a promising option in clinical diagnosis and drug discovery.
Ανάπτυξη μεθοδολογίας παραγωγής βελτιωμένων υαλοκεραμικών με χρήση βιομηχανικών αποβλήτων
Authors: Βασιλόπουλος Κωνσταντίνος
Published: June 2023

Στόχος της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη της δυνατότητας αξιοποίησης της ιπτάμενης τέφρας (ΙΤ) που παράγεται από τους σταθμούς παραγωγής της ΔΕΗ στην περιοχή της Πτολεμαΐδας για την παραγωγή υαλοκεραμικών προϊόντων με βελτιωμένες τελικές ιδιότητες. Αρχικά έγινε ο χαρακτηρισμός της ιπτάμενης τέφρας. Προσδιορίστηκε η κατανομή του μεγέθους και η μορφολογία των σωματιδίων που την αποτελούν και χαρακτηρίστηκε με μεθόδους κρυσταλλογραφικής ανάλυσης XRD και θερμικής ανάλυσης DTA και TG. Στη συνέχεια έγινε υαλοποίηση της ιπτάμενης τέφρας με χρήση συμβατικών ηλεκτρικών φούρνων και τεχνολογίας ταχείας ψύξης καθώς και με τη χρήση ηλιακών φούρνων. Ακολούθησε ο σχεδιασμός καινούργιων συστάσεων με βάση την ιπτάμενη τέφρα και την προσθήκη άλλων πρώτων υλών και δημιουργήθηκε μια σειρά μονολιθικών υαλοκεραμικών προϊόντων μετά από θερμική επεξεργασία των αρχικών γυαλιών. Ο χαρακτηρισμός των προϊόντων που παρήχθησαν έγινε με μεθόδους θερμικής ανάλυσης DTA, διαστολομετρίας, κρυσταλλογραφικής ανάλυσης XRD, ηλεκτρονικής μικροσκοπίας SEM, φασματοσκοπίας σύνθετης αντίστασης (impedance spectroscopy). Αξιολογήθηκε επίσης η χημική αντοχή των προϊόντων σε ουδέτερο, βασικό και όξινο περιβάλλον. Τελικά οι ύαλοι που κατασκευάστηκαν από ΙΤ με χαμηλή περιεκτικότητα σε SiO2 και προσθήκη SiO2 , Al2O3 και MgCO3 κρυσταλλώθηκαν με επιτυχία σε μονοφασικό υαλοκεραμικό αυγίτη (πυροξένιο) με πολύ καλή μικροδομή. Οι φυσικές και μηχανικές ιδιότητες των τελικών υαλοκεραμικών προιόντων σε συνδυασμό με τη μακροσκοπική τους όψη θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τη χρήση τους σαν δομικά και διακοσμητικά στοιχεία καθώς και σαν ηλεκτρικούς μονωτές.
Η χρήση αφηγήσεων στην αξιολόγηση αποτελεσμάτων της εκπαίδευσης των υποψηφίων εκπαιδευτικών - Η τεχνική της «πιο σημαντικής αλλαγής»
Authors: Κουκουνάρας Λιάγκης Μάριος , Παπαϊωάννου Μανώλης
Published: June 2023

Στο άρθρο διερευνάται η δυνατότητα μιας αφηγηματικής ερευνητικής προσέγγισης να αξιολογεί με επιστημονικό τρόπο τα αποτελέσματα της εκπαίδευσης υποψηφίων εκπαιδευτικών σε ένα πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης. Η έρευνα ήταν ποιοτική και πραγματοποιήθηκε την ακαδημαϊκή χρονιά 2021-2022 σε δύο φάσεις. Συμμετείχαν 73 φοιτητές/τριες από το Τμήμα Θεολογίας, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο πλαίσιο εφαρμογής του ετήσιου προγράμματος Πρακτικής Άσκησης. Μελετήθηκαν τα αποτελέσματα που έχει η Πρακτική Άσκηση υποψηφίων εκπαιδευτικών σε σχολικό περιβάλλον, όταν αυτή πραγματοποιείται μέσω εξατομικευμένης καθοδήγησης και εποπτείας (mentoring), και εξετάστηκε η χρήση μιας αφηγηματικής ερευνητικής προσέγγισης, της τεχνικής της «πιο σημαντικής αλλαγής» (Most significant change), στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της εκπαίδευσής τους. Τόσο η συλλογή όσο και η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκαν σε δύο χρονικές φάσεις στη διάρκεια του προγράμματος, με αξιοποίηση της θεωρητικής βάσης της συγκεκριμένης τεχνικής. Συγκεκριμένα, στο μέσο και στο τέλος της Πρακτικής Άσκησης ζητήθηκε από τους/τις φοιτητές/τριες να καταγράψουν την πιο σημαντική αλλαγή που είχαν βιώσει προσωπικά μέσα από την εμπειρία της Πρακτικής Άσκησης, ενώ στη συνέχεια διενεργήθηκε ανάλυση όλων των αφηγήσεων των αλλαγών με τη συμβολή ανεξάρτητων κριτών, ξεχωριστά για κάθε μία από τις δύο φάσεις της ερευνητικής διαδικασίας. Από την ανάλυση περιεχομένου των δεδομένων προκύπτει ότι τα αποτελέσματα από την Πρακτική Άσκηση των υποψηφίων εκπαιδευτικών σχετίζονται με το ακαδημαϊκό κομμάτι της διδασκαλίας και τη θεωρία της, ενώ ταυτόχρονα προκύπτουν αποτελέσματα που συνδέονται με τη διαμόρφωση εκπαιδευτικής επαγγελματικής ταυτότητας. Η έρευνα επιβεβαιώνει την επιστημονική αξιοπιστία της χρήσης αφηγηματικών ερευνητικών προσεγγίσεων (τεχνική της πιο σημαντικής αλλαγής) στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων μιας παρόμοιας εκπαιδευτικής παρέμβασης, ενώ αναδεικνύει σημαντικά κριτήρια για τον μελλοντικό σχεδιασμό προγραμμάτων Πρακτικής Άσκησης, με σκοπό την εκπαίδευση φοιτητών/τριών και υποψηφίων εκπαιδευτικών.
The Hellenic landscape and the renewable energy sources. a social survey (2022) and some considerations
Authors: Kosmopoulos Panos
Published: June 2023

The aim of this paper is to underline the urgent need for the application of R.E.S. in Greece, the related problems regarding the natural environment, the archaeological sites, the traditional architecture, and the existing contemporary urban environment. Some references to the theoretical approaches of the subject of environmental Aesthetics are also mentioned. The method to achieve conclusions has been a social survey of the opinions of Greek people, regarding their surrounding environment and the application of R.E.S..  Concluding the economic factor proves to be very important, primarily at the individual level and then at the social or national level, and the aesthetic factor seems to follow the economic one, but is also very important.
Daniel Stern’s research on formation of the self in relation with the other and on the change process in psychotherapy. Part II
Authors: Janusz Bernadetta
Published: June 2023

Celem artykułu jest zarówno prezentacja koncepcji rozwoju „ja” w relacji z opiekunem Daniela Sterna, jak również opisanie, w jaki sposób rdzenne aspekty „ja” manifestują się w procesie psychoterapii. Wnikliwa obserwacja dziecka od pierwszych chwil życia, połączona z obserwacją relacji pomiędzy matką a dzieckiem, zainspirowała Sterna do szczegółowej analizy tego, co wydarza się z chwili na chwilę w relacji terapeuta–pacjent. W prezentowanej pracy opisane zostaną procesy wyłaniania się „ja”, które nie tylko zawiadują rozwojem „ja” małego dziecka w relacji z opiekunem, ale również stają się podstawą doświadczania samego siebie w relacji z innym, w tym doświadczania siebie w relacji terapeutycznej. Świadomość dynamicznych procesów rozwoju „ja” ma szczególne znaczenie dla procesu psychoterapii, gdyż urzeczywistnianie się „ja”’ pacjenta w interpersonalnej relacji z terapeutą zakłada ciągłość i ewolucję doświadczania siebie w relacji z innym, począwszy od pierwszych miesięcy życia dziecka. W drugiej części pracy zostanie opisane zjawisko zmiany w procesie psychoterapii. Artykuł kładzie nacisk na dziejącą się „z chwili na chwilę” — formującą „ja” relację dziecka z opiekunem, i na „urzeczywistnianie się” tego intersubiektywnego wzorca w relacji pacjenta z terapeutą.
Inspirations for psychotherapy from Maurice Blanchot’s philosophy of literature
Authors: Szol Katarzyna Kamila
Published: June 2023

Praca stawia sobie za cel ukazanie inspiracji, jakie dla psychoterapeutów mogą płynąć z filozofii literatury Maurice’a Blanchota. Francuski pisarz, filozof i teoretyk literatury, w swoich pracach starał się uchwycić relację łączącą autora i czytelnika z dziełem. Swoje rozważania snuł z perspektywy realizacji pragnienia wejścia w dialog z samym byciem – źródłowym doświadczeniem. Wyodrębnienie i wskazanie czynników odpowiedzialnych za pełnienie funkcji terapeutycznych przez literaturę, stało się w niniejszej pracy podstawą poszukiwań odpowiedzi na postawione pytanie o obecność terapeutycznego wymiaru doświadczenia literatury w koncepcji dzieła francuskiego filozofa. Analiza teorii Bruna Bettelheima, opisującej rolę baśni w rozwoju dziecka, pozwoliła na wyszczególnienie kluczowych elementów sprzyjających procesowi integracji psychicznej i poszukiwaniu osobistego sensu przez odbiorcę. Przyrównując sesje psychoterapeutyczną do procesu tworzenia i odbioru dzieła psychoterapeuta pouczony zostaje przez Blanchota, jaką postawę winien przyjąć, chcąc wypełnić wymogi włączenia treści ukrytych do jawnych znaczeń, budowania zaangażowania emocjonalnego i pomieszczania emocji. W oparciu o lekturę tekstów Maurice’a Blanchota dowieść można, że rozważania filozofa wokół „obecności nieobecności” czyli samego bycia, śmierci oraz wymogów autentycznego czytania, stanowią treści, które dobrze przyswojone wspierać mogą psychoterapeutów w działaniach uznawanych przez Bettelheima za terapeutyczne.
Open and hidden reality of the psychotherapeutic ward - reflection on the possibilities of understanding and integration
Authors: Maślankowski Jacek
Published: June 2023

Tekst jest częścią aktualnego dialogu w zespole Ośrodka Leczenia Zaburzeń Lękowych i Afektywnych w Klinice Psychiatrii w Bydgoszczy, toczącego się wokół poszukiwań efektywnych strategii do tworzenia właściwego otoczenia dla pacjentów w ramach integracji procesów psychoterapii z innymi realizacjami terapeutycznymi. Jednocześnie treść wpisuje się w szerszy kontekst opisu czynników leczących na oddziałach psychiatryczno-psychoterapeutycznych, akcentując potrzebę spójnej konceptualizacji wynikającej z procesu diagnostycznego i aktywności pacjenta na różnych poziomach społeczności oddziału. Autor przywołuje powszechnie znane pojęcia przeniesienia, przeciwprzeniesienia i procesów równoległych, potwierdzając ich przydatność w uwspólnionym języku psychoterapeutów i personelu medycznego. Wskazuje jednocześnie na niebezpieczeństwa płynące z ograniczenia kontekstu terapeutycznego do diady psychoterapeuta–pacjent, podczas gdy nie odczytane zależności z aktywnym otoczeniem, jakim jest różnorodność oddziału, stale przynoszą nowe fakty jawne i niejawne. Autor przytacza swoje doświadczenie kliniczne, ilustrując casusami poszczególne opisy teoretyczne. W artykule podkreślony jest problem różnorodności rozpoznań wstępnych, stwarzający konieczność dostosowania oddziaływań terapeutycznych do możliwości pacjentów. Podkreślona jest przydatność metody nawet wobec różnorodności paradygmatów będących w zasobach personelu.
Life-course Factors and Later Life Health in Eastern and Western Europe
Authors: Abuladze Liili , Rudissaar Uku , Sakkeus Luule , Schwanitz Katrin
Published: June 2023

Human development and ageing are lifelong processes, where earlier life conditions and events are interlinked with later life outcomes. Patterns of inequality within and among cohorts emerge over time as products of the interplay between institutional arrangements and individual life, often dependent on childhood or earlier life circumstances. The life conditions and experiences of older adults in Eastern and Western Europe differ significantly, but whether their cumulative effects on later life outcomes vary across these two regions has not been compared. We explore the effects of socioeconomic position, the experience of a period of hunger, the dispossession of assets, and discrimination suffered by parents in respondents’ life courses on later life health inequalities in Europe. Self-reported health, everyday activity limitations, and cognitive functioning are the main outcomes that provide an adequate overview of different health domains. We mainly use data from the seventh wave of the Survey of Health, Ageing, and Retirement in Europe (SHARE 2017) and restrict our sample to respondents aged 65 and older from 26 European countries (N=41,566). We find that older people in Eastern Europe fare worse in self-rated health and everyday activity limitations than Western Europeans, while Eastern Europeans indicate somewhat better outcomes in cognitive functioning. A disadvantaged socioeconomic position in childhood and adulthood has the strongest association with all health outcomes, followed by the experience of hunger over the life course for the whole of Europe. However, we do not find diverging associations between life-course factors and health outcomes in Eastern and Western Europe. We argue that self-reported health, everyday activity limitations and cognitive functioning have to be analysed within their own frameworks and cannot yield conclusions that are uniform for all health outcomes. Moreover, major generalisations either about Eastern or Western Europe must be treated with caution as the regions have very different historical as well as demographic developments and thus cannot be treated as uniform.
* This article belongs to a special issue on “Demographic Developments in Eastern and Western Europe Before and After the Transformation of Socialist Countries”.
PERCEIVED DIFFICULTIES RELATED TO THE COVID-19 PANDEMIC AND RESILIENCE AMONG SCHOOL AND ACADEMIC TEACHERS IN POLAND
Authors: Boczkowska Magdalena , Gabryś Agnieszka
Published: June 2023

The current study aimed to investigate whether there are any differences between school teachers and academic teachers in Poland concerning perceived difficulties linked to the COVID-19 pandemic and resilience; and if so, to identify the differences. The respondents included 139 teachers, including school (n = 68) and academic teachers (n = 71) who completed The Resilience Assessment Scale (SPP-25) and the Scale of Perceived Difficulties Associated with the COVID-19 Pandemic (SOTCov19). Glass rank biserial correlation coefficient effect size for Mann-Whitney two-sample rank-sum test was used to determine whether there were any differences between school and academic teachers relating to perceived difficulties linked to the COVID-19 pandemic and resilience. The study shows that school and academic teachers differ significantly in terms of perceived difficulties related to the COVID-19 pandemic and resilience. Further, school teachers experience significantly greater difficulties relating to the COVID-19 pandemic and show less resilience than academic teachers.
CZAS WOLNY W HIERARCHII WAŻNOŚCI DZIAŁAŃ DZIECI I MŁODZIEŻY W ŚWIECIE ICT – OPINIE UCZNIÓW I NAUCZYCIELI
Authors: Baron-Polańczyk Eunika
Published: June 2023

W artykule przedstawiono fragment badań diagnostyczno-korelacyjnych o charakterze ilościowo-jakościowym, ustalających kompetencje informacyjne uczniów w zakresie wykorzystywania metod i narzędzi ICT. Podjęto w nim próbę odpowiedzi na pytanie o częstość korzystania przez dzieci i młodzież z ICT (hierarchię ważności działań) w obszarze pożytkowania czasu wolnego.Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego (ankietę i wywiad) oraz metody statystyczne. Zbadano 2510 uczniów i 1110 nauczycieli. Ustalono, że: 1) według zagregowanej hierarchii ważności działań spędzaniu czasu wolnego w cyberprzestrzeni uczniowie nadali najmniejszą wagę (miejsce piąte), a nauczyciele małą wagę (miejsce czwarte); 2) istnieje związek (korelacja: nikła, ujemna, negatywna – r  –0,06) między opinią uczniów a spostrzeżeniami nauczycieli co do częstości korzystania przez dzieci i młodzież z instrumentów ICT w celu spędzaniu czasu wolnego; 3) obliczenia wykazały istotne różnice statystyczne między częstością korzystania przez dzieci i młodzież z ICT jako formy spędzania czasu wolnego a: płcią, etapem kształcenia, miejscem (środowiskiem)nauki uczniów; 4) zauważalny jest niewielki rozdźwięk między opinią uczniów a nauczycieli, mało istotne „odseparowanie” świata dzieci i młodzieży („My”) od świata nauczycieli („Oni”).
Transformational processes in post-technogenic ecosystems of Kolomyia lignite and Yaziv sulfur deposits in Western Ukraine
Authors: Henyk Yaroslav , Popovych Vasyl , Zayachuk Vasyl , Dyda Oleksandra , Gociy Nataliya , Bosak Pavlo
Published: June 2023

Restoration of post-tech ecosystems of the Western region of Ukraine takes place both through natural self-overgrowth with vegetation and through the implementation of phytomeliorative measures - artificial afforestation of disturbed areas. These processes have been studied on post-technogenic territories of Kolomyia lignite and Yaziv sulfur deposits. Transformational processes in the study area are caused mainly by three factors: natural succession of vegetation (from the emergence of mosses and pioneering species of grasses and trees to the formation of stable plant communities); human economic activity (phytomeliorative measures for sowing grasses and creating forest crops) and cattle grazing (appearance of fruit tree species in phytocenoses). Transformational processes in edaphotopes are primarily determined by two factors - the natural succession of vegetation and erosion processes. Due to the long process of restoration of disturbed ecosystems in post-man-made areas, relatively complex and rich in species composition stable plant communities are gradually formed, which contribute to the formation of embriozems, identification of soil genetic horizons, increasing the thickness of the soil profile and approximating the physical and mechanical properties of the upper layers of the soil to the properties of natural zonal soils. The species composition and structure of vegetation in the post-technogenic territories of Kolomyia lignite and Yaziv sulfur deposits of the Western region of Ukraine have been determined. The study showed that the dendroflora of post-technological areas is represented by 59 species of tree plants.Changes in the components of phytocenoses and edaphotopes are presented and the factors of transformation processes in disturbed ecosystems are analyzed. Stages of natural succession of vegetation in post-technogenic territories of lignite and sulfur deposits have been established. Physico-chemical properties of the formed embriozems were analyzed and their comparative analysis with zonal soils was carried out. It is established that the processes of vegetation restoration and soil formation in post-technogenic territories cause the gradual formation of complex plant groups and relatively stable and stable natural ecosystems.
Dwindling Ground Water Table: An Ecological Study of Southern Haryana
Authors: Vikramaditya
Published: June 2023

The dwindling ground water level is one of the critical issues that plague India in the present times. This research study primarily has its basis in the secondary data, gathered from the Ministry of Water Resources. The main aim of the present research study is to highlight the issues related to ground water in various parts of India with the main focus on southern part of Haryana state. The spatial pattern of the ground water depth is studied using the secondary data from various sources. The water table depth and fluctuation maps in Arch GIS 9.3 are analysed by making use of geological analysis extension. The water elevation is examined by employing the Kriging estimator. Also, the different ways of prevention that can help in checking the quick dwindling of ground water table are discussed so that the sustainable use of ground water can be encouraged and achieved. It is observed that the menace of ground water depletion has posed alarming threat to the states of Punjab, Haryana, Uttar Pradesh and some south Indian states. This is attributed mainly to the agricultural, industrial and human needs amidst the ever-rising rate of population in India. In the southern Haryana, the Mahendergarh district and Firozpur block of Mewat area have been identified as most critical zones in relation to water depletion. The study suggests judicious and sustainable use of water resources so as to check the alarming dwindling of the ground water table.
Synergistyczne i antagonistyczne działanie przeciwutleniające w dwuskładnikowych mieszaninach wybranych polifenoli i kwasu L-askorbinowego
Authors: Głowacka Marta , Zielińska Agnieszka
Published: June 2023

Witaminy, związki fenolowe i karotenoidy są najczęściej występującymi w owocach i warzywach naturalnymi substancjami antyoksydacyjnymi. Przeciwutleniacze chronią komórki przed oksydacyjnym uszkodzeniem przez reaktywne formy tlenu i inne rodniki. Pomiędzy tymi składnikami mogą zachodzić interakcje zarówno wzmacniające efekt antyoksydacyjny, jaki i go osłabiający. Przykładami tych interakcji są: synergizm, charakteryzujący się tym, że efekty wywoływane przez składniki w mieszaninie są wyższe, a antagonizm, gdy efekty są niższe, niż wynikałoby to z sumy działania poszczególnych składników stosowanych oddzielnie. Jeśli pomiędzy poszczególnymi badanymi substancjami interakcje nie zachodzą, a wartość oczekiwana i obserwowana nie różnią się istotnie od siebie, możemy zaobserwować efekt addytywny. Ze względu na zwiększające się zainteresowanie naturalnymi antyoksydantami, są one szeroko stosowane w suplementach diety oraz kosmetykach. Dzięki wiedzy na temat możliwych interakcji można tworzyć produkty handlowe o lepszych właściwościach przeciwutleniających, jednocześnie optymalizując proces ich powstawania. W publikacji przedstawiono wyniki badań interakcji pomiędzy kwasem askorbinowym a wybranymi kwasami fenolowymi, flawonoidami i kumarynami. Właściwości antyoksydacyjne oznaczono metodami FRAP, ABTS, Folina-Ciocalteu’a oraz DPPH. Na podstawie pomiarów określono działania antagonistyczne, synergistyczne lub addytywne mieszanin w porównaniu do czystych związków.
Preferencje kulinarnego wykorzystania roślin strączkowych w aspekcie ich właściwości prozdrowotnych
Authors: Bienia Bernadetta , Bogacz Anna , Dykiel Magdalena , Krochmal-Marczak Barbara
Published: June 2023

Celem pracy było przeprowadzenie pilotażowego badania preferencji ankietowanych w zakresie kulinarnego wykorzystania roślin strączkowych (bobowatych grubonasiennych) w aspekcie ich właściwości prozdrowotnych. Badania ankietowe zostały przeprowadzone wśród 120 osób, w 2021 roku na obszarze całego kraju, w formie elektronicznej z wykorzystaniem formularza Google. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że badani rzadko spożywają rośliny strączkowe, ale mają świadomość ich wysokiej wartości odżywczej i prozdrowotnej. Główną motywacją do ich spożywania jest akceptacja sensoryczna (smak) oraz możliwość przygotowywania różnorodnych dań. Najczęściej przygotowywanymi potrawami z nasion roślinstrączkowych były fasola po bretońsku, zupa fasolowa lub stosowanie ugotowanych nasion jako dodatek do sałatek warzywnych. Spośród właściwości prozdrowotnych roślin strączkowych, respondenci najczęściej wskazywali na regulację pracy jelit, niski indeks glikemiczny, profilaktykę chorób serca i miażdżycy.
Substancje antyżywieniowe w wybranych roślinach rolniczych
Authors: Sikorska Anna , Gugała Marek , Zarzecka Krystyna , Domański Łukasz
Published: June 2023

Substancje antyodżywcze (antinutritional substances, nieodżywcze, antyżywieniowe, przeciwżywieniowe) są to związki naturalnie występujące w roślinach, które mogą ograniczać lub uniemożliwiać wykorzystanie składników odżywczych lub szkodliwie wpływać na organizm człowieka. Substancje pierwotne, takie jak: białka, węglowodany (polisacharydy nieskrobiowe) oraz tłuszcze roślinne stanowią materiał zapasowy, budulcowy oraz energetyczny dla roślin. Wtórne substancje antyżywieniowe to związki o charakterze białkowym, do których zaliczane są produkty przemian biochemicznych. Związki te nie pełnią żadnych funkcji o charakterze odżywczym. Ich rolą jest ochrona roślin przed szkodnikami, drapieżnikami, drobnoustrojami, grzybami i pleśniami oraz niekorzystnymi warunkami hamującymi ich wzrost i rozwój. Niniejszy artykuł stanowi przegląd dostępnej literatury, dotyczący naturalnie występujących wtórnych substancji antyżywieniowych, takich jak: glukozynolany, glikoalkaloidy, inhibitory trypsyny i chymotrypsyny, taniny, saponiny sterolowe, lektyny, glikozydy cyjanogenne alkilorezorcynole. Substancje te występują w wybranych roślinach rolniczych należących do rodzin: Brassicaceae (Cruciferae), Solanacea, Fabaceae, Poaceae. Pokarmy pochodzenia roślinnego charakteryzują się wysokim potencjałem zdrowotnym, dlatego nie należy wykluczać ich z diety mimo obecności substancji antyodżywczych.
Ziemniak kolorowy – uprawiany wczoraj, dziś, jutro
Authors: Zarzecka Krystyna , Ginter Agnieszka , Gugała Marek , Mystkowska Iwona
Published: June 2023

W pracy przedstawiono pochodzenie ziemniaka (Solanum tuberosum L.) i jego introdukcję do Europy i Polski. Omówiono wartość odżywczą i właściwości prozdrowotne bulw z uwzględnieniem odmian o kolorowym miąższu. Scharakteryzowano najważniejsze składniki chemiczne bulwy ziemniaka. Liczne badania wykazały, że bulwy odmian kolorowych, w porównaniu do odmian o miąższu białym i żółtym, zawierają więcej związków polifenolowych, kwasu chlorogenowego i kwasu askorbinowego oraz duże ilości antocyjanów, których w odmianach tradycyjnych brakuje. Doniesienia naukowe wskazują, że ziemniak powinien stanowić część zdrowej diety ze względu na właściwości antyoksydacyjne mające duże znaczenie w profi-laktyce zdrowotnej.
Topinambur (Helianthus tuberosus L.) źródło substancji prozdrowotnych
Authors: Mystkowska Iwona , Zarzecka Krystyna , Dadej Angelika , Kosińska Beata , Ginter Agnieszka
Published: June 2023

Celem pracy był przegląd literatury naukowej dotyczącej substancji prozdrowotnych występujących w topinamburze, tj.: aminokwasy egzogenne, peptydy, białka, błonnik pokarmowy, oligosacharydy, polisacharydy, alkohole wielowodorotlenowe, witaminy, składniki mineralne, kwasy tłuszczowe, cholina i lecytyna oraz substancje fitochemiczne. Topinambur dzięki tym substancjom uważany jest za żywność funkcjonalną, której wartości odżywcze wywierają korzystny wpływ na wiele funkcji organizmu. Poza funkcją żywieniową wykazuje właściwości dietetyczne i prebiotyczne, polegające na poprawie stanu zdrowia i zmniejszeniu występowaniawielu chorób. Uważany jest za środek przeczyszczający, żółciopędny, moczopędny, działający tonizująco na żołądek dzięki inulinie - prebiotykowi hamującemu rozwój patogennych bakterii w jelitach. Substancje prozdrowotne sprawiają, że Helianthus tuberosus polecany jest szczególnie osobom z owrzodzeniem żołądka i dwunastnicy oraz diabetykom.
Między świątynią a laboratorium – pisma ksieni Hildegardy z Bingen we współczesnej fitoterapii
Authors: FrÖhlich Sebastian
Published: June 2023

Popularność „medycyny Hildegardy” w Polsce zauważalna jest od lat i przyczynia się zarówno do powstawania rodzimych poradników, jak i tłumaczenia zagranicznych tekstów o metodach leczenia, przepisach na ziołowe mieszanki czy dietach,które miała stosować u swoich pacjentów uznana za świętą germańska benedyktynka. Wraz z – często bezkrytyczną – afirmacją zasad przedstawianych jako pochodzących od Hildegardy z Bingen pojawiają się również głosy nieprzychylne, taksamym opracowaniom, jak również Causae et curae czy Physica, których zarzuty nie są bezzasadne. Niniejsza praca jest próbą odpowiedzi na te dwa skrajne stanowiska oraz znalezienia płaszczyzn, na których możliwe jest zastosowanie zaleceń oraz myśli pism hildegardiańskich w kontekście fitoterapii, ale również problemów związanych ze zmianami zachodzącymi w wysokorozwiniętych społeczeństwach.
use of social media and perception of body image and sense of coherence
Authors: Kłonowska Martyna , Radlińska Iwona
Published: June 2023

Introduction and objective: One of the important factors that affect body perception is the beauty and body standards promoted by media and culture. Social media use can affect users' self-perception and sense of coherence. The study aimed to assess whether and how social media impact for body perception and sense of coherence. 
Materials and methods: The study was conducted using an online questionnaire with a sample of 190 individuals, differentiated by gender. The Sense of Coherence Scale (SOC-29), Body Esteem Scale for Adolescents and Adults (BESAA), and a questionnaire developed for the study were utilized.
Results: In the study group, as the daily time spent on social media increased, the sense of manageability (rho = -0.171, p = 0.018) and meaningfulness (rho = -0.166, p = 0.022), as well as the overall coherence score (rho = -0.155, p = 0.033), decreased. Longer usage of social media platforms was associated with lower scores on the appearance scale (rho= -0.260; p<0.001) and weight scale (rho= -0.240; p=0.001), while remaining independent of the scores on the attribution scale (p>0.05).
Conclusions: The study shows that excessive use of social media can lead to a deterioration in body image and the amount of time spent on social media can contribute to the level of coherence. Conclusions highlight the need for implementing measures for the safe use of social media platforms and introducing psychoeducation on self-worth, body acceptance, and a sense of coherence, especially among young individuals.
The amplification of the bullwhip effect in the electronics industry under the influence of panic buying
Authors: Urbańczyk Tomasz
Published: June 2023

Cel: Celem niniejszego artykułu było zbadanie przyczyn i skutków niedoborów w  dostawach półprzewodników dla przemysłu motoryzacyjnego i elektronicznego w  2021 roku, opisanie zachowań menedżerów przedsiębiorstw, które się do tego przyczyniły, a także przedstawienie propozycji wzmocnienia odporności sieci dostaw na impulsy popytowe poprzez ich digitalizację oraz transparentność przepływów informacyjnych i rzeczowych.

Metodyka: Badanie oparto na źródłach wtórnych i pierwotnych. Przeprowadzono analizę danych wtórnych w  postaci raportów polskich spółek giełdowych produkujących urządzenia elektroniczne za lata 2019 i 2021 pod kątem rotacji zapasów. Rok 2019 traktowany jest jako bazowy, tj. jeszcze przed pandemią Covid-19. Z kolei rok 2021 prezentuje okres, w którym producenci urządzeń elektronicznych doświadczali już istotnych opóźnień w dostawach półprzewodników. W odniesieniu do źródeł pierwotnych zostały przeprowadzone wywiady z jednym producentem półprzewodników i trzema producentami urządzeń elektronicznych.

Wyniki: Wzrost popytu na komponenty elektroniczne, wydłużenie czasów dostaw i ograniczenie ich dostępności spowodowało, iż producenci urządzeń elektronicznych w obawie przed postojami produkcyjnymi zwiększyli swoje zakupy i zapasy, tym bardziej nakręcając spiralę popytu i niedobory komponentów. Decyzje o powiększaniu zapasów w pewnym stopniu opierały się na praktyce dokonywania zakupów w panice i świadczyły o braku transparentności w łańcuchach dostaw.

Implikacje: Autor proponuje wdrożenie digitalizacji i transparentności sieci dostaw w miejsce dokonywania zakupów w panice, co w znacznym stopniu zredukowałoby przestoje produkcyjne producentów samochodów i urządzeń elektronicznych, jak również negatywne konsekwencje finansowe związane z postojami produkcyjnymi i złomowaniem przestarzałych zapasów.

Słowa kluczowe: efekt byczego bicza, zakupy dokonywane w panice, niedobory półprzewodników, zakłócenia w łańcuchu dostaw, Covid-19

Typ artykułu: Artykuł badawczy
Rola krytyki historycznej a społeczne zapotrzebowanie na obraz przeszłości narodowej w XIX wieku – refleksje historyka historiografii
Authors: Julkowska Violetta
Published: June 2023

Tematem artykułu jest bezpośredni i pośredni wpływ krytyki przednaukowej i naukowej na kształtowanie opinii publicznej w zakresie oceny prac historycznych i zapotrzebowania na określony obraz przeszłości narodowej w XIX stuleciu. W artykule przytoczono argumenty na rzecz tezy, że istotną rolę w przekazie informacji o pracach historycznych powstających pod zaborami i na emigracji odegrała prasa codzienna i periodyczna. Dopiero wraz z profesjonalizacją badań historycznych krytyka przeniosła się do wyspecjalizowanych pism, zawężając tym samym dyskusję nad kształtem historiografii do kręgu specjalistów.
Powieść neosarmacka - aksjologia, ideologia, polityka
Authors: Bohuszewicz Paweł
Published: June 2023

Artykuł stanowi próbę opisu dotąd nieopisywanego zjawiska, jakim jest powieść neosarmacka, czyli dłuższa forma narracyjna, której świat przedstawiony opowiada o XVII-wiecznej Rzeczpospolitej. Ta przynależna do popkultury odmiana powieści reprezentowana jest przez pisarstwo Rafała Dębskiego, Jacka Komudy, Konrada T. Lewandowskiego, Macieja Liziniewicza czy Jacka Piekary. Niezbyt interesujące jako utwory literackie powieści neosarmackie stają się zjawiskiem ciekawym, gdy potraktuje się je jako swoiste urządzenia aksjologiczno-ideologiczno-polityczne. Aksjologiczne – ponieważ reprezentują one pewien system wartości; ideologiczne – ponieważ w niejawny sposób przedstawiają je jako naturalne; polityczne – ponieważ ich podstawowym żywiołem jest konflikt i ponieważ powieść neosarmacka jest fantazją o życiu wspólnoty. Egzemplifikacją tych trzech wymiarów powieści neosarmackiej jest powieść Charakternik Jacka Piekary wybrana jako przykład z uwagi na jej reprezentatywność.
Jacek Staszewski (1933-2013) - historyk i nauczyciel
Authors: Wieczorek Agnieszka
Published: June 2023

Artykuł jest wspomnieniem o życiu i działalności naukowej oraz dydaktycznej Profesora Jacka Staszewskiego.
„Tak […] zostałem autorem niepoprawnym” – rozmowa z Krzysztofem Obremskim
Authors: Bohuszewicz Paweł
Published: June 2023

Rozmowa z Profesorem Krzysztofem Obremskim z okazji jubileuszu 70-lecia.
Role of Mancala Games in Human Evolution, Cultural Development, and Education: An Anthropological Inquiry
Authors: Zhang Jian , Liu Yingdan , Yin Zijun , Abbas Safdar , Qin Shengdong
Published: June 2023

Mancala games, a diverse category of traditional board games played across cultures worldwide, bear resemblances to chess in their significance to human evolution and cultural progress. Drawing from anthropological investigations, this research uncovers the adaptability of mancala games to farming, marine, and nomadic cultures, tracing their origins to ancient Egypt and their subsequent spread among diverse civilizations in Africa, Malaysia, and China. This study highlights the extensive contributions of mancala games across various educational domains, encompassing moral, intellectual, physical, and aesthetic education, all of which foster comprehensive human development. By examining the cultural, historical, and educational dimensions of mancala games, this research unveils their profound impact on human societies throughout history, shedding light on their enduring significance. Mancala games emerge as powerful tools for promoting moral reasoning, critical thinking abilities, strategic planning skills, physical coordination, and cultural understanding. They embody cultural traditions, transmit ancestral knowledge, and foster social cohesion. Through their entertainment value and ability to shape and enrich human experiences, mancala games weave a cultural tapestry that intertwines with human societies, both past and present.
Effect of physical activity on body weight of elementary school children
Authors: Aleksy Patrycja , Grot Martina , Nigowski Maciej , Sobecko Ewelina , Grajek Mateusz , Krupa-Kotara Karolina
Published: June 2023

BACKGROUND: Physical activity is an extremely important part of diet and carries a number of health-promoting benefits towards health. A distinction is made between exercise-related physical activity and spontaneous physical activity. The diet of school-aged children is of particular importance, due to the development of the body. The consequence of low physical activity with an inadequate diet generates the development of various diseases. Purpose: The purpose of this study is to evaluate the impact of physical activity on the body weight of students of elementary schools 1 and 2 in Radzionków. Material and methods: The study included 260 students of grades I-VIII of Elementary Schools Nos. 1 and 2 in Radzionków. A proprietary questionnaire addressed to the parents of the students containing questions about the students' anthropometric measurements, physical activity and eating habits was used to conduct the study. Results: Physical activity is at a high level. Most children had a normal body weight. Among the students surveyed, 71% indicated that they mainly spend their free time in active form. Students participate in swimming classes in the greatest number. Several times a week (55%) children attend extra-curricular activities. Consumption of sweets and fast food is at a low level. Eating the recommended daily serving of fruits and vegetables affects only 43% of children. Among the most commonly consumed beverages, 84% of children choose water at 1-1.5 liters per day. Conclusions: A significant part of the study group has a normal body weight, so it can be assumed that physical activity combined with appropriate eating habits has a health-promoting effect on body weight.
Multiple sclerosis - A review of recent advances in diagnostics and treatments
Authors: Wiśniewska Klaudia , Ostańska Agnieszka , Szafran Adrianna , Terelak Wiktor , Ciechański Marcin , Witkowska Edyta , Piasek Laura , Godek Grzegorz , Więcław Kacper , Stańko Katarzyna
Published: June 2023

Introduction: Multiple sclerosis is a common chronic neuroinflammatory disease of the CNS with an autoimmune basis. It is the most common non-traumatic disorder that leads to disability in young adults. It occurs 3x more often in women. The quality of life of people suffering from multiple sclerosis is often significantly reduced.
Objective: The purpose of this review is to analyze the latest information on the characteristics, diagnosis and treatment of patients with multiple sclerosis.
Methods and matherials: A review of the literature available in the PubMed database published between 2016 and 2022, using the following keywords: "multiple sclerosis"; "pathogenesis"; "immunology"; "genetics"; “diagnostics” and "treatment."
State of knowledge: Currently, there is no effective cure for multiple sclerosis but therapeutic options have increased over the past few years. Unfortunately, the effectiveness of disease-modifying therapies is too low and they cannot stop the progressive neurodegenerative process in the CNS. A recent development is the option of MS therapy using stem cells. This is to overcome the loss of nerve cells and increase the repair capacity of endogenous myelin.
Conclusions: Although knowledge of the pathogenesis of the disease has advanced tremendously in recent years and many new therapeutic options have emerged, our knowledge is still incomplete. This poses a challenge for creating more drugs and halting the progression of the disease.
Kariera Samuela Hieronima Kociełła jako przyczynek do badania mechanizmów awansu urzędników skarbu litewskiego w drugiej połowie XVII wieku
Authors: Bobiatyński Konrad
Published: June 2023

W artykule przedstawiono przebieg kariery pisarza skarbowego litewskiego Samuela Hieronima Kociełła (zm. 1685). Zgromadził on pokaźny majątek, świadcząc usługi finansowe najważniejszym litewskim rodom magnackim (głównie Radziwiłłom i Sapiehom). Znaczące sukcesy odniósł także w działalności politycznej, wiążąc się ze stronnictwem pacowskim i stając się jego czołowym aktywistą na sejmiku oszmiańskim. Spuścizna, jaką po sobie zostawił, położyła trwałe fundamenty pod awans społeczno-ekonomiczny rodziny.
Reformy systemu zarządzania miastem Kownem w latach 1764–1794
Authors: Glemža Liudas
Published: June 2023

W artykule skupiono uwagę na reformach systemu zarządzania miastem Kownem w latach 1764–1794 i nowych urzędnikach wyłonionych w wyniku reform. Wprowadzane zmiany i nowe przepisy wdrażano powoli, dopiero po 2 latach po uchwaleniu ustawy z 1764 r. wybrano pierwszego nowego urzędnika – instygatora. Następnie pojawiły się małe lokalne inicjatywy reformatorskie. Zmiany, które przyniosły reformy, wpłynęły jednak na miejscową społeczność, zaostrzyły sprzeczności między członkami magistratu. W rezultacie sami mieszkańcy Kowna zaprosili do miasta złożoną ze szlachty Komisję Dobrego Porządku, której działalność w latach 1787–1790 była związana z zaostrzeniem kontroli finansowych. Pomimo zmian wprowadzonych przez Sejm Czteroletni oraz grodzieński, kontrola finansowa miasta i dokumentacja pozostały w rękach instytucji zarządzanych przez szlachtę. Od 1792 r. ze względu na ciągłe zmiany w systemie zarządzania miastem, wywołane wstrząsami politycznymi, nowo wybrani urzędnicy miejscy tuż po rozpoczęciu pracy byli zmuszeni oddawać swoje urzędy innym (tj. nowym lub dawnym) urzędnikom.
„Zakon szlachecki”: rola szlachty podlaskiej w dziejach prowincji litewskiej franciszkanów konwentualnych (druga połowa XVIII – początek XIX w.)
Authors: Drungilas Jonas
Published: June 2023

Artykuł analizuje przyczyny aktywnego wstępowania szlachty podlaskiej do klasztoru franciszkanów w Drohiczynie w okresie od drugiej połowy XVIII do początku XIX w. na podstawie danych Memoriału franciszkanów wileńskich. Ukazuje to w pewnym stopniu znaczenie mnichów z tego regionu dla litewskiej prowincji franciszkanów.