Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των οικονομικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων της διαχείρισης των υδατικών πόρων μέσω εμπορεύσιμων δικαιωμάτων χρήσης νερού
Authors: Τσιαράπας Αθανάσιος 
Published: February 2024

Η διατριβή αυτή έχει ως γνωστικό αντικείμενο τη διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των οικονομικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων της διαχείρισης υδατικών πόρων μέσω εμπορεύσιμων δικαιωμάτων χρήσης νερού. Στο επίκεντρο της διατριβής εντοπίζεται η αναγνώριση του νερού ως οικονομικού αγαθού, η εφαρμογή συστημάτων εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού για τη διαχείριση αυτού καθώς και η υιοθέτηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας στη διαχείριση υδατικών πόρων. Ο σκοπός της διατριβής είναι η διερεύνηση και αξιολόγηση του τρόπου λειτουργίας και της οικονομικής αποδοτικότητας ενός συστήματος εμπορεύσιμων δικαιωμάτων χρήσης νερού, το οποίο αναπτύσσεται στο πλαίσιο της διαμόρφωσης μιας πολιτικής διαχείρισης ενός υπόγειου υδροφορέα, τροποποιώντας βασικές παραδοχές της υφιστάμενης βιβλιογραφίας ως προς τις οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες λειτουργίας αυτού. Για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού πραγματοποιείται σε πρώτη φάση ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, η οποία οδηγεί στον εντοπισμό τεσσάρων σημείων, τα οποία αξίζουν περαιτέρω έρευνας και η διατριβή αυτή επιχειρεί να διερευνήσει. Τα σημεία αυτά είναι: πρώτον, η επίδραση της φυσικής εκροής του υπόγειου υδροφορέα στη διαμόρφωση πολιτικής διαχείρισης αυτού, δεύτερον, η επίδραση στρεβλώσεων ως προς τη μορφή της αγοράς στη διαμόρφωση πολιτικής διαχείρισης ενός υπόγειου υδροφορέα με βάση ένα σύστημα εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού, τρίτον, η διερεύνηση της οικονομικής αποδοτικότητας ενός συστήματος επαναχρησιμοποίησης-ανακύκλωσης νερού ως εναλλακτικής λύσης για τη διαχείριση ενός υπόγειου υδροφορέα έναντι ενός συστήματος εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού και τέταρτον, η επίδραση της μορφής της συνάρτησης προεξόφλησης στη διαμόρφωση μιας πολιτικής διαχείρισης ενός υπόγειου υδροφορέα με βάση ένα σύστημα εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού. Για τη διερεύνηση των ανωτέρω σημείων διαμορφώνεται ένα τυπικό πρόβλημα διαχείρισης ενός υπόγειου υδροφορέα, ο οποίος τελεί υπό την εποπτεία μίας υπηρεσίας υδάτων που εξετάζει το ενδεχόμενο εφαρμογής ενός συστήματος εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού για τη διαχείριση αυτού. Για την προσομοίωση της υδρολογικής συμπεριφοράς του υπόγειου υδροφορέα επιλέγεται ένα μοντέλο “bathtub”, σύμφωνα με το οποίο ο υδροφόρος ορίζοντας του υπόγειου υδροφορέα θεωρείται ότι έχει ομοιόμορφη στάθμη σε όλη του την έκταση. Για τη διερεύνηση του κάθε σημείου διαμορφώνεται και επιλύεται ένα διαφορετικό πρόβλημα δυναμικής βελτιστοποίησης. Ως περιοχή προέλευσης υδρολογικών και οικονομικών δεδομένων για τη διεξαγωγή προσομοιώσεων επιλέγεται μία περιοχή στη Βόρεια Ελλάδα. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν, δείχνουν, αρχικά, ότι η μη θεώρηση της φυσικής εκροής οδηγεί σε υπερεκτίμηση του οφέλους που προκύπτει από την κατανάλωση νερού και παράλληλα σε διαφορετική εκτίμηση της τιμής των εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού. Αποδεικνύεται, ακόμη, ότι όταν υπάρχει στρέβλωση στην αγορά των εμπορεύσιμων δικαιωμάτων υπάρχει απώλεια κοινωνικού οφέλους, η οποία διαχρονικά μπορεί να αγγίξει ακόμα και το 10% σε σχέση με τον τέλειο ανταγωνισμό, υπό ακραίες συνθήκες μονοπωλίου ή μονοψωνίου. Επίσης, συμπεραίνεται ότι ο αντίκτυπος των στρεβλώσεων μπορεί να περιοριστεί μέσω της αρχικής κατανομής δικαιωμάτων νερού από την υπηρεσία υδάτων. Έπειτα προκύπτει ότι για τιμές χρέωσης ανακυκλωμένου νερού έως και πέριξ των 0.20 €/m^3 μία πολιτική διαχείρισης που βασίζεται σε ένα σύστημα επαναχρησιμοποίησης-ανακύκλωσης νερού, μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη οικονομική αποδοτικότητα αυτού. Τέλος, προκύπτει ότι υπάρχει υψηλή ευαισθησία των εξαγόμενων αποτελεσμάτων ως προς τη συνάρτηση προεξόφλησης, η οποία έχει άμεση επίδραση στην κοινωνική ευημερία που προκύπτει από την κατανάλωση νερού, την υδρολογική συμπεριφορά του υπόγειου υδροφορέα και τη διαχρονική οικονομική αποδοτικότητα του συστήματος εμπορεύσιμων δικαιωμάτων νερού.