Συγκριτική μελέτη επαγγελματιών εκπαίδευσης και επαγγελματιών υγείας ως προς τη στάση τους στη χρήση φαρμάκων και η διασύνδεσή τους με το ψυχολογικό προφίλ, τα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά τους και την αγωγή υγείας
Authors: Βρυώνη Ευαγγελία 
Published: November 2022

Οι υπάρχουσες μελέτες τόσο για την αναπαράσταση όσο και για τη στάση των ανθρώπων στα φάρμακα δεν είναι αρκετές και υπάρχει έλλειψη της έρευνας του πληθυσμού πάνω σε αυτό το ζήτημα.Σκοπός: Η διερεύνηση επαγγελματιών εκπαίδευσης και επαγγελματιών υγείας ως προς τη στάση τους στη χρήση φαρμάκων και η διασύνδεση με το ψυχολογικό προφίλ και τα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά τους. Επιμέρους στόχοι της έρευνας ήταν η διερεύνηση της σχέσης της χρήσης φαρμάκων με: α) το κοινωνικό προφίλ, β) ψυχοπαθολογία, γ) άγχος για την καρδιακή λειτουργία, δ) αντιμετώπιση οικογενειακών κρίσων ε) παροδικό και μόνιμο άγχος και στ) Προσωπικότητα.Μέθοδος: Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Νηπιαγωγών του Παν/μίου Ιωαννίνων από τον Ιανουάριο του 2013 έως τον Απρίλιο του 2019 και καθορίστηκε το δείγμα της παρούσας μελέτης να αποτελέσουν εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και επαγγελματίες υγείας. Συνολικά δόθηκαν ερωτηματολόγια σε 400 άτομα. Τελικά, στην παρούσα μελέτη συμμετείχαν εθελοντικά 313 άτομα. Πιο συγκεκριμένα, τα ερωτηματολόγια τα συμπλήρωσαν 86 (ποσοστό 48,9%) ιατροί, 90 (ποσοστό 51,1%) νοσηλευτές, 82 (ποσοστό 63,1%) παιδαγωγοί προσχολικής ηλικίας, και 48 (ποσοστό 36,9%) παιδαγωγοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: α) Το Τεστ προσωπικότητας (Eysenck Personality Questionnaire) β) Κλίμακα Μέτρησης της Κρίσης στην Οικογένεια (F-COPES) γ) η Κλίμακα Ψυχοπαθολογίας (Symtom Checklist 90-R - SCL-90), και δ) Κλίμακα Φόβου του Πόνου (FPQ), ε) το Τεστ προσανατολισμού της ζωής (LOT-R) στ) Κλίμακα μέτρησης άγχους για την καρδιακή λειτουργία (Cardiac Anxiety Questionnaire-CAQ), ζ) η Κλίμακα Βιωματικών Σχέσεων (ECRI) και ακόμη ένα ερωτηματολόγιο κοινωνικο-δημογραφικών στοιχείων και ερωτήσεων στάσης και αυτοαναφερόμενων στοιχείων απέναντι στα φάρμακα και τη χρήση τους.Αποτελέσματα: Μονοπαραγοντική και πολυπαραγοντική ανάλυση εφαρμόσθηκε για τη στατιστική επεξεργασία των δεδομένων, από την οποία προέκυψε, ότι: α) οι Εκπαιδευτικοί διαφέρουν ως προς τη στάση τους απέναντι στα φάρμακα από τους Επαγγελματίες Υγείας μια και οι ταυτίσεις και επιδράσεις των τελευταίων με τις βασικές τους σπουδές είναι θετικές με τη φαρμακοχρησία. Πιο συγκεκριμένα, το 35% περίπου των επαγγελματιών υγείας θεωρεί ότι ανήκει σε εκείνους τους ανθρώπους που κάνουν μεγάλη χρήση φαρμάκων έναντι του 5% περίπου των Παιδαγωγών, και το 50% των επαγγελματιών υγείας του δείγματος θεωρούν ότι μπορούν να αποφασίζουν μόνοι τους για τη χρήση κάποιων φαρμάκων, σε αντίθεση με το 13,9% των εκπαιδευτικών. Ακόμη, οι 4 στους 10 περίπου από το σύνολο των επαγγελματιών υγείας θεωρούν ότι κάποια φάρμακα είναι απαραίτητα για την ποιότητα της ζωής τους και συνηθίζουν να αντιμετωπίζουν τους πόνους τους με τη χρήση παυσιπόνων, β) η στάση των Επαγγελματιών Υγείας και των φοιτητών Σχολών Υγείας του δείγματος απέναντι σχεδόν σε όλες τις κατηγορίες φαρμάκων είναι ιδιαίτερα θετική. Ακόμη, ιδιαίτερα ενδιαφέρον παρουσιάζει η στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων στη χρήση όλων των κατηγοριών φαρμάκων εξαιρώντας εκείνα κατά της αυπνίας και της ενίσχυσης της σεξουαλικότητας στις οποίες δεν παρατηρείται στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων. Πιο συγκεκριμένα, το 50% περίπου των επαγγελματιών υγείας κάνουν συχνή χρήση παυσίπονων έναντι του 29,6% των Παιδαγωγών. Περί του 36% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση αντιβιωτικών έναντι του 4,5% των εκπαιδευτικών. Ακόμη, το 37% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση δερματολογικών φαρμάκων έναντι του 7,6% των εκπαιδευτικών, το 38,1% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση αντισταμινικών φαρμάκων έναντι του 6,2% των εκπαιδευτικών, το 32,2% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση κορτιζονούχων φαρμάκων έναντι του 6,1% των εκπαιδευτικών, το 35,4% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση οφθαλμολογικών κολλυρίων έναντι του 6,9% των εκπαιδευτικών, το 32,1% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση αντιεμετικών φαρμάκων έναντι του 1,5% των εκπαιδευτικών, το 32,9% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση αντιδιαρροικών φαρμάκων έναντι του 2,3% των εκπαιδευτικών, το 33% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση φαρμάκων κατά της δυσκοιλιότητας έναντι του 2,3% των εκπαιδευτικών, το 34,5% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση ορμονών έναντι του 2,3% των εκπαιδευτικών, το 43,5% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση βιταμινών έναντι του 10,7% των εκπαιδευτικών, το 37,5% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση συμπληρωμάτων διατροφής έναντι του 5,3% των εκπαιδευτικών, το 36,2% περίπου του συνόλου των επαγγελματιών υγείας του δείγματος κάνουν συχνή έως πάρα πολύ συχνή χρήση φυτικών φαρμάκων έναντι του 1,5% των εκπαιδευτικών. Οι δε 4 στους 10 περίπου από το σύνολο των επαγγελματιών υγείας κάνουν συχνή έως πολύ συχνή χρήση φαρμάκων για την καταρροή, οι 8 στους 10 κάνουν συχνή έως πολύ συχνή χρήση φαρμάκων για τον πονοκέφαλο έναντι των 3 στους 10 και των 6 στους 10 αντίστοιχα για το δείγμα των εκπαιδευτικών, γ) δεν υπάρχουν στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ της χρήσης συγκεκριμένων φαρμάκων στους φοιτητές παιδαγωγικών σχολών με τους επαγγελματίες εκπαιδευτικούς σε αντίθεση με τους φοιτητές των σχολών υγείας και τους επαγγελματίες υγείας. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης οδηγούν σε επαναπροσδιορισμό ορισμένων απόψεων αναφορικά με τη στάση των επαγγελματιών υγείας απέναντι στα φάρμακα και στη φαρμακοχρησία. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να επικεντρωθούν σε παράγοντες που οδηγούν τους επαγγελματίες υγείας να κάνουν μεγάλη χρήση φαρμάκων. Παρά τους περιορισμούς της μελέτης μας, πιστεύουμε ότι υπάρχουν σημαντικές πτυχές στην παρούσα μελέτη για τους ερευνητές καθώς και τους επαγγελματίες που εργάζονται στον τομέα της πρόληψης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα παρουσίαζε η μελέτη των διαφορών της στάσης απέναντι στα φάρμακα σε συγκεκριμένες ειδικότητες της ιατρικής και της νοσηλευτικής κάτι που θα μας επέτρεπε να συσχετίσουμε τις επιπτώσεις της εκπαίδευσής τους και των επαγγελματικών τους ταυτίσεων.