bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Design and Development of a Novel Vapor Recompression Distillation Unit for Bio Ethanol Manufacturing Process
Authors: Rathnayake R.H. , Wijethunga I.B. , Nilmalgoda E.P.R.H.H.W.
Published: December 2024

Bioethanol is an environmentally friendly fuel source that offers significant advantages over fossil fuels, including lower emissions and sustainability. However, conventional distillation methods in bioethanol production are often associated with high energy consumption and inefficiencies. This research introduces a novel vapor recompression distillation unit, designed and fabricated to optimize the bioethanol manufacturing process. Addressing the high energy demands of traditional methods, this study proposes vapor recompression batch distillation as a more energy-efficient and effective solution, enhancing both the sustainability and productivity of bioethanol production. The system consists of two main units: a primary reactor and a calandria reactor, equipped with two programmable control mechanisms. To assess the performance and efficiency of the vapor recompression distillation unit, batch distillation experiments were conducted, measuring variables such as reactor vapor pressure, temperature, vapor flow rate, calandria reactor temperature, and the coefficient of performance (COP). Three distinct ethanol mixtures, derived from Sugar, Jackfruit, and Ice Cream Beans, were prepared as feedstock for the distillation process. Consistent water and yeast amounts were maintained across all mixtures, which were distilled over a period of approximately three hours. Key parameters including pH, electrical conductivity, density, and both kinetic and dynamic viscosity were analyzed for the first effect distillation samples. The study revealed a COP of 1.9851, indicating satisfactory distillation capability. The average conversion efficiency of the system was 25.89% in the first effect, with the Sugar solution achieving the highest ethanol concentration at 22.0%, and the Jackfruit sample the lowest at 18.1%. These results demonstrate the feasibility of using this system for ethanol distillation, significantly reducing both processing time and energy consumption.
Collecting Drawings and Prints in Russia: From the Beginning to the Present Day. Part I
Authors:   Pushkin State Museum of Fine Arts, Markova N.U.
Published: December 2024

Covering the period from the 17th century to the first decades of the 19th century, the article is the first part of the historical review of collecting drawings and prints in Russia. Based on extensive material of publications and collection complexes in Russian repositories, the author traces the history of the formation of interest in graphics in Russia, the gradual expansion of the collectibles — from engraving to drawing, from foreign graphics to Russian, and considers the factors that influenced collectors’ tastes, the changes in the structure of graphic collections, the development of expert knowledge among domestic collectors. The author’s conclusions are based on examples of famous collections of the imperial family, collections of J. Stelin, A.V. Olsufyeff, D.M. Golitsyn, N.B. Yussupoff, I.I. Baryatinsky, D.I. Fonvizin, etc.
Russian Images of the Saviour in Glory and Their Spread in the 15th Century
Authors: Khlebnikov D.V.
Published: December 2024

The emergence of the image of the Saviour in Glory with the symbols of Evangelists in the Russian iconostasis of the late 14th — early 15th centuries and the subsequent increase in number of such images should have had some reasons. Among them were some of the processes, discussed in the article, that began in the cultural, artistic and religious life of Russia shortly before and that continued in parallel with the development and dissemination of images of this kind: the widespread dissemination of some texts and, subsequently, images and changes in worship. These processes took place in the context of mainstreaming the idea of the Second Advent and the images of the Saviour in Glory in Greek art, which was supposed to provide samples for Russian icon painters, as well as iconographic, compositional and semantic base.
A IMPLEMENTAÇÃO DOS JUÍZES DE GARANTIAS E SUA CONTRIBUIÇÃO PARA A PROTEÇÃO DOS DIREITOS FUNDAMENTAIS NO PROCESSO PENAL BRASILEIRO: UM ESTUDO ACERCA DE EXPERIÊNCIAS EXITOSAS, BEM COMO OS DESAFIOS PARA A IMPLEMENTAÇÃO NA COMARCA DE FLORIANO
Authors: Damas Danyquely Lucena Vieira , Vieira Rita Priscila Santos Beserra , Silva Neto Geraldo Pereira da , Sousa Neto Bento Viana de
Published: December 2024

O presente artigo visa estudar, a partir de exemplos práticos, como o que ocorreu na comarca de Teresina, a importância da implementação do instituto dos juízes de garantias, bem como sua contribuição para a proteção dos direitos fundamentais durante a aplicação da lei processual penal, de forma a identificar os principais ganhos com a implementação no que se refere à proteção de direitos fundamentais no âmbito do processo penal. Serão ainda observados e questionados os problemas da  não implementação plena e especializada do instituto nas comarcas do interior, fazendo ainda um paralelo comparativo entre a comarca de Teresina, Estado do Piauí, que possui a implementação plena do juiz de garantia, atuando na análise de provas, no acompanhamento de inquéritos policiais e a Comarca de Floriano, Estado do Piauí, que ainda não implementou, de forma plena e especializada, referido instituto, pois o mesmo é aplicado apenas de forma parcial, havendo tão somente a realização de audiências de custódia, acarretando, assim, na ausência da eficácia do instituto. Portanto, objetiva problematizar e investigar a concretização plena do juiz de garantias, respeitando, assim, todos os direitos e garantias previstas durante a aplicação da lei penal na comarca de Floriano – PI.
CANABIDIOL COMO AUXÍLIO MEDICAMENTOSO PARA PESSOAS COM TRANSTORNO DO ASPECTRO AUTISTA (TEA): UMA REVISÃO DE LITERATURA
Authors: Silva Vitória Nascimento da , Quental Ocilma Barros de , Silva Macerlane de Lira , Lucena Gislayne Tacyana dos Santos , Silva Mylena Kelly Lima da , Martins Maria Alice Lopes
Published: December 2024

O Transtorno do Espectro Autista (TEA) é uma condição neurológica complexa caracterizada por dificuldades na comunicação social, interação social e padrões de comportamento repetitivos. Enquanto as opções terapêuticas tradicionais para o TEA são amplamente utilizadas, o interesse no CBD como uma alternativa terapêutica tem crescido significativamente devido às suas propriedades anti-inflamatórias, ansiolíticas e neuroprotetoras. O presente artigo teve como objetivo realizar uma revisão sistemática da literatura científica, explorando estudos sobre os efeitos do CBD no TEA. A revisão sistemática da literatura ocorreu entre setembro e novembro do ano de 2024, através de pesquisas nas bases de dados PubMed e LILACS utilizando os descritores: “autismo”; “canabidiol” e “cannabis” devidamente cadastrados no Descritores em Ciências da Saúde (DeCS), mediante o cruzamento dos termos com o operador booleano AND. Os critérios de inclusão se tratavam de estudos dos últimos cinco anos em textos completos, já os de exclusão eram descartados por título ou resumo os estudos que não compreendiam com o objetivo da pesquisa, bem como artigos duplicados. Diante a pesquisa bibliográfica, compreende-se que o TEA possui diversas questões complexas, associados a déficits na comunicação e de ordem cognitivas, podendo haver dificuldades em seu tratamento apenas com a medicação farmacológica já utilizada. Dessa maneira, o CBD puro, quando administrado em baixas doses compreende-se como uma fonte segura e eficaz para tratar dos principais sintomas que acometem indivíduos com autismo. A presente pesquisa também pode contribuir para uma compreensão mais abrangente do papel do CBD no tratamento do TEA, fornecendo orientações para profissionais de saúde no campo do autismo de modo geral.
El tribadismo de Filenis en Marcial: otra posible interpretación el epigrama 9.40
Authors: Mañas Núñez Manuel
Published: December 2024

En el presente artículo estudiamos cómo se crea el personaje caricaturesco de Filenis, presentada como una mujer fea y tuerta (2.33, 4.65, 10.22, 12.22) y como una tríbada activa, andrógina y señaladamente varonil (7.67, 7.70, 9.29, 9.62). La culminación del personaje llega en el epigrama 9.40, donde Filenis promete a su marido un espectáculo de voyerismo, dejando que una chica inocente le lama su vulva y vagina. Así pasaba de cunnilinctrix a irrumatrix y adoptaba, aun sin saberlo, el papel sexual activo y viril que tanto anhelaba en 7.67. Este personaje representa el arquetipo de mujer que traspasa los límites, incapaz de controlar sus pasiones y que confunde la escala de valores sexuales. Filenis que, con su masculinidad, rechaza ser penetrada, incluso oralmente, e intenta ser únicamente activa, no se da cuenta de que, realizando sexo oral a las mujeres, no deja de ser una fellatrix y se troca en pasiva, resultando así penetrada oralmente.
Belchior
Authors: Perdigão Alberto
Published: December 2024

O artigo analisa o conteúdo de folhetos da literatura de cordel que abordam a vida, a obra e a morte do cantor e compositor brasileiro Antônio Carlos Belchior, que se fez conhecer por meio do título de sua canção de grande sucesso Apenas um rapaz latino-americano. A análise é feita por meio de oito critérios: infância, juventude e começo da carreira; latinidade e músicas; e sumiço, absolvição e legado. Acolhe a hipótese de que os referidos folhetos apresentam o artista com características semelhantes as dos personagens das narrativas tradicionais da literatura de cordel, em detrimento da imagem socialmente construída do rapaz latino-americano. Preliminarmente, discute aspectos relacionados à obra, à imagem e à latinidade pretendida de Belchior.
cultura ao alcance da mão
Authors: Rodrigues Catia Melissa Silveira
Published: December 2024

Esta investigação busca compreender o uso das novas tecnologias de informação e comunicação na formação e manutenção de uma identidade cultural. O chabot Estimada, acessado pelo WhatsApp e criado para divulgar a cultura de Florianópolis, busca oferecer referências que possam “manter vivas e acessíveis inúmeras informações relevantes sobre a cultura da cidade”[1]. A reflexão sobre os atributos e encargos do bot cultural se vale conceitualmente dos Estudos Culturais e da literatura relacionada à Inteligência Artificial e seu uso pela comunicação. O estudo resulta na compreensão do conteúdo que circula nesse ambiente digital e como esse meio atua, por vezes, na manutenção de práticas e poderes já há muito estabelecidos.
 
[1] Informação disponível na matéria “No aniversário de 348, a ‘Ilha do Silício’ ganhou boot cultural”. Acessível pelo link http://www.atlasbrasil.org.br/ranking, em 01/06/2024.
simbologia do artefato do festejo popular da Santíssima Trindade em Manaus-AM
Authors: Medins de Menezes Gleilson , Ferreira Fragata Gabriel
Published: December 2024

O presente ensaio fotográfico apresenta um artefato religioso como maior símbolo físico da religiosidade popular de um grupo de devotos com mais de 200 anos de tradição, denominado Santíssima Trindade, radicado na cidade de Manaus, no estado do Amazonas. A peça artesanal apresentada aqui por meio da iconicidade fotográfica remete à trindade católica: Pai, Filho e Espírito Santo. Como já foi destacado em edição anterior da RIF, este grupo descende do catolicismo e mantém eventuais sincretismos em seus ritos de adoração, contudo, sem abrir mão de sua autonomia identitária e peculiaridade de sua essência popular e folclórica.
42. NUTRITIONAL STATUS AND RELATED FACTORS IN STROKE PATIENTS WITH NASOGASTRIC TUBE FEEDING AT THE STROKE CENTER, PHU THO PROVINCE GENERAL HOSPITAL IN 2022
Authors: Ngoc Nguyen Huy , Viet Hoang Quoc , Doanh Truong Khuu
Published: December 2024

Objectives: Assessment of nutritional status and related factors in stroke patients with nasogastric tube feeding at the stroke center, Phu Tho province general hospital.
Methods: Cross-sectional descriptive study.
Results: Our study subjects were predominantly male, with a male-to-female ratio of 1.6:1. The age group 66–79 accounted for the highest proportion at 43.4%. At the time of hospital admission, the majority of patients (80%) had normal nutritional status (BMI: 18.5–24.9), while only 19.7% were malnourished (BMI < 18.5). The prevalence of malnutrition (BMI < 18.5) was highest in the ≥80 age group and showed an increase at discharge compared to admission (44.4% vs. 38.9%). Using the Subjective Global Assessment (SGA) method to evaluate nutritional status, the highest malnutrition rate was observed in the ≥80 age group. According to the SGA evaluation, 57.9% of patients with moderate malnutrition had a BMI < 18.5, while 60% of patients with severe malnutrition also had a BMI < 18.5. There was an association between malnutrition status at discharge (as assessed by SGA) and factors such as infection, mechanical ventilation, and diarrhea. No significant differences in nutritional status were observed between the two types of stroke. However, there was a relationship between the NIHSS clinical score and malnutrition status at discharge; patients with severe clinical admission (NIHSS ≥ 16) had an increased risk of malnutrition at discharge.
Conclusion: Stroke patients receiving nasogastric tube feeding showed an increased rate of malnutrition compared to the time of hospital admission. The proportion of malnourished patients (BMI < 18.5) in the ≥80 age group was the highest at admission (38.9%) and further increased at discharge (44.4%). The rate of malnutrition based on SGA scores was higher in patients with the following conditions: mechanical ventilation; infections; diarrhea; and an NIHSS clinical score of ≥16 at the time of admission.
49. A SYSTEMATIC REVIEW OF HEALTH ECONOMIC EVALUATIONS OF PD-(L)1 INHIBITORS FOR FIRST-LINE TREATMENT AMONG PATIENTS WITH HIGH PD-L1 EXPRESSION NON-SMALL CELL LUNG CANCER
Authors: Thanh Nguyen Tran Phuong , Huyen Tran Phuong , Han Nguyen Ngoc , Khoa Nguyen Trong , Trung Ly Quoc , Minh Le Hong , Phuong Nguyen Thi Lan , Ha Nguyen Thi
Published: December 2024

Objectives: To summarize evidence on the cost-effectiveness of PD-(L)1 inhibitors as first-line therapy in patients with high PD-L1 expression non-small cell lung cancer.
Methods: A systematic review following the PRISMA guidelines was conducted, searching PubMed, Embase, Scopus, and health technology assessment agency websites up to September 24, 2022. Eligible studies evaluated the economic outcomes of PD-(L)1 inhibitors as first-line treatment for high PD-L1 expression non-small cell lung cancer. Study quality was assessed using the CHEERS and QHES checklists
Results: 17 eligible studies were included, mostly from high-income countries (HICs), using model-based analyses from healthcare system or third-party payer perspectives. Pembrolizumab was cost-effective compared to chemotherapy in most HICs, except Singapore, but not against pembrolizumab-platinum combinations in Sweden. In China, its cost-effectiveness was uncertain. Cemiplimab was cost-effective compared to pembrolizumab or chemotherapy in the US. Atezolizumab showed inconsistent results depending on willingness-to-pay (WTP) thresholds in the US and China. Drug price significantly impacted cost-effectiveness results. Quality scores ranged from 18–22.5/28 (CHEERS) and 71.5–92.5/100 (QHES).
Conclusion: Cost-effectiveness of PD-(L)1 inhibitors for the first-line NSCLC treatment varied by country, comparator, model setting, and WTP. Policymakers should use country- and healthcare system-specific economic evaluation to guide their decision-making on resource allocation.
6. KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, SỰ TUÂN THỦ CỦA ĐIỀU DƯỠNG VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ CAN THIỆP NGUY CƠ LOÉT TỲ ĐÈ TẠI BỆNH VIỆN THÀNH PHỐ THỦ ĐỨC
Authors: Anh Hoàng Lê Phương , Trâm Vũ Thị Ngọc , Đức Nguyễn Linh , Dịu Kim Thị
Published: December 2024

Đặt vấn đề: Theo tổ chức Nghiên cứu Y tế và Chất lượng “Loét áp lực đã được định nghĩa là một vùng áp lực không giải phóng thường trên một điểm xương nhô lên dẫn đến thiếu máu cục bộ, chết tế bào và hoại tử mô”. Loét áp lực đại diện cho một gánh nặng chi phí đáng kể, ảnh hưởng đến thời gian nằm viện và chăm sóc kéo dài.
Mục tiêu: Xác định tỷ lệ điều dưỡng có kiến thức, thái độ, tuân thủ đúng trong việc đánh giá và can thiệp nguy cơ loét tỳ đè theo thang điểm Braden và các yếu tố liên quan.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang tại Bệnh viện thành phố Thủ Đức từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2023 trên đối tượng điều dưỡng đang làm việc tại khoa nội trú, với cỡ mẫu thực tế là 158. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS phiên bản 22.0. Các yếu tố liên quan đến tuân thủ thuốc được xác định bằng kiểm định T-test, Fisher’s exact và ANOVA.
Kết quả: Kiến thức của ĐD khá tốt (điểm TB là 30,19±2,19), thái độ ở mức khá (TB là 3,62±0,54), sự tuân thủ khá tốt với tỉ lệ đạt là 62,7%. Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa kiến thức với thái độ của ĐD (p<0,001). Không tìm thấy mối liên quan giữa kiến thức, thái độ và sự tuân thủ. Nhưng có mối liên quan giữa Kiến thức, Thái độ đến các thành tố bên trong của Sự tuân thủ
18. RỐI LOẠN LIPID MÁU VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI BỆNH TIỀN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG ĐẾN KHÁM SỨC KHỎE TẠI BỆNH VIỆN C ĐÀ NẴNG
Authors: Ánh Huỳnh Thị Ngọc , Tuyết Ngô Thị , Lĩnh Nguyễn Thị Hồng , Tùng Nguyễn Trọng
Published: December 2024

Đặt vấn đề: Người bị tiền đái tháo đường nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời sẽ chuyển sang đái tháo đường. Rối loạn lipid máu ở người bệnh đái tháo đường làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch. Do đó việc phát hiện sớm rối loạn lipid máu ở những người bệnh tiền đái tháo đường để can thiệp và điều trị kịp thời giúp làm chậm quá trình phát triển của bệnh và phòng ngừa các biến chứng nặng do đồng mắc gây ra, giảm chi phí điều trị, tăng chất lượng sống cho người bệnh là cần thiết. Mục tiêu: Xác định tỷ lệ rối loạn lipid máu và tìm hiểu một số yếu tố liên quan ở người bệnh tiền đái tháo đường đến khám sức khỏe tại bệnh viện C Đà Nẵng.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu: mô tả cắt ngang. Chọn 242 người bệnh đến khám sức khỏe tại BV C Đà Nẵng từ tháng 11/2022 đến tháng 5/2023 được xác định là tiền ĐTĐ, ghi nhận các thông tin liên quan đến người bệnh về tuổi, giới, nghề nghiệp, huyết áp, BMI, hút thuốc lá và tiền sử gia đình mắc bệnh ĐTĐ qua phiếu thu thập thông tin, được làm các xét nghiệm Glucose máu lúc đói, HbA1c, Cholesterol toàn phần, Triglycerid, HDL-c. Số liệu sau khi thu thập được xử lý bằng phần mềm thống kê y học Stata 14.0.
Kết quả: Tỷ lệ RLLPM là 83,06%; không RLLPM là 16,94%. Rối loạn của TC, TG và LDL-c chiếm tỷ lệ cao (60,74%; 52,89% và 52,89%). Rối loạn 2 thành phần lipid chiếm 36,36%, rối loạn 4 thành phần lipid máu chiếm 2,48%. Có mối liên quan giữa tình trạng RLLPM với tăng huyết áp và tiền sử gia đình mắc bệnh ĐTĐ (p ≤ 0,05). Không có mối liên quan giữa tình trạng RLLPM với tuổi, giới và nghề nghiệp, BMI và hút thuốc lá (p > 0,05).
Kết luận: Tỉ lệ mắc RLLPM trên người bệnh tiền ĐTĐ là 83,06%; trong đó tỷ lệ rối loạn TC, TG và LDL-c lần lượt là 60,74%; 52,89% và 52,89%. Rối loạn 2 thành phần lipid chiếm tỷ lệ cao nhất 36, 36% chứng tỏ tiền ĐTĐ là một yếu tố nguy cơ cao dẫn đến RLLPM.
19. ĐÁNH GIÁ HOẠT TÍNH KHÁNG KHUẨN, KHÁNG NẤM IN VITRO VÀ IN SILICO CÁC DẪN CHẤT IMIDAZOL-4,5-DICARBOXAMID TỔNG HỢP
Authors: Vân Võ Thị Cẩm , Tấn Mai Thành , Phương Huỳnh Nguyễn Hoài
Published: December 2024

Mục tiêu: Imidazol-4,5-dicarboxamid (I45DC) mang nhóm morpholin đã cho thấy nhiều tác dụng sinh học phong phú. Nghiên cứu nhằm mục đích đánh giá thêm hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của nhóm hợp chất này, sử dụng các phương pháp in silico để giải thích kết quả.
Phương pháp: Phương pháp thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm in vitro: phương pháp khuếch tán trên thạch. Phương pháp đánh giá hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm in silico: bao gồm các bước: xây dựng 10 mô hình docking phân tử, đánh giá mô hình bằng phương pháp redocking, dock các chất nghiên cứu vào 10 mô hình và đánh giá dựa trên điểm số docking. Đặc tính dược động học và độc tính (ADMET) được đánh giá bằng phần mềm ADMETlab2.0.
Kết quả: Các chất thử nghiệm không thể hiện hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm trên các chủng vi khuẩn, vi nấm thử nghiệm. Kết quả in silico cho thấy 10 chất đều được dock thành công vào 10 đích tác động thường gặp của vi khuẩn và vi nấm. Kết quả ADMET cho thấy các chất khó tan và độc tế bào.
Kết luận: Kết quả in silico không phù hợp với kết quả in vitro. Kết quả này có thể được giải thích do các chất thử nghiệm có thể không tạo được các liên kết quan trọng với đích tác động hoặc do đặc tính dược động học (tính tan) chưa tốt.
22. TỔNG QUAN CÁC THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG SỬ DỤNG TRONG Y HỌC CHÍNH XÁC ĐIỀU TRỊ UNG THƯ
Authors: Tùng Hoàng , Vân Trương Mai , Hà Nguyễn Thị , Phương Nguyễn Thị Lan , Trâm Nguyễn Thị Huyền
Published: December 2024

Mục tiêu: Nghiên cứu hiện tại nhằm khái quát đặc điểm các thiết kế thử nghiệm lâm sàng (TNLS) trong y học chính xác bệnh ung thư, và tóm tắt các TNLS đã và đang được triển khai trong lĩnh vực ung thư học chính xác.
Phương pháp: Chúng tôi tìm kiếm trên PubMed các nghiên cứu đến ngày 19 tháng 9 năm 2024 và trích xuất thông tin từ các bài báo liên quan.
Kết quả: Trong y học chính xác, thiết kế giỏ đánh giá hiệu quả của một liệu pháp hướng đích trên nhiều loại ung thư có cùng một thay đổi phân tử, trong khi các thiết kế chùm đánh giá hiệu quả của nhiều liệu pháp cho các tình trạng hồ sơ phân tử khác nhau trong cùng một loại ung thư. Thiết kế nền tảng có sự linh hoạt để đánh giá đồng thời nhiều liệu pháp so với một nhóm chứng duy nhất. Ngoài ra, các thiết kế bạch tuộc, thiết kế linh hoạt, thiết kế liền mạch, và thiết kế N-trong-1 cũng được đề cập trong y văn. Trong số 34 TNLS liên quan đến ung thư học chính xác, có 27 nghiên cứu sử dụng thiết kế giỏ, thiết kế chùm, và thiết kế nền tảng.
Kết luận: Các TNLS trong tương lai có thể tích hợp tiến bộ công nghệ và lý thuyết để tăng cường cá nhân hóa điều trị và cải thiện quản lý ung thư.
31. TỔNG QUAN VỀ CƠ CHẾ ỨC CHẾ XANTHIN OXIDASE CỦA CÁC DẪN CHẤT FLAVONOID TRONG ĐIỀU TRỊ GOUT
Authors: Trang Nguyễn Thị Thu , Thư Huỳnh Thị Anh , Nga Trần Thị Thúy , Đạt Trần Hữu , Đạt Trần Hữu , Bình Đinh Thị Thanh , Huệ Đặng Thị Mỹ , Lưu Nguyễn Duy , Hương Trần Quế
Published: December 2024

Flavonoid là các hợp chất phenolic tự nhiên, là thành phần hoạt chất được bổ sung dồi dào từ chế độ ăn uống. Flavonoid đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu do tính an toàn, hiệu quả, ít tác dụng phụ trong ức chế hoạt động xanthin oxidase (XO) trong điều trị Gout. Nhiều flavonoid cho thấy khả năng ức chế XO tương tự allopurinol. Trong nội dung bài tổng quan này, các nghiên cứu về ức chế hoạt động XO và điều trị Gout của flavonoid được phân tích và đánh giá từ các khía cạnh của mối quan hệ cấu trúc hóa học và tác dụng sinh học. Kết quả chỉ ra rằng tương tác kỵ nước rất quan trọng trong việc liên kết flavonoid với XO. Khả năng ức chế XO tăng khi ái lực tương tác kỵ nước tăng lên trong nhóm flavon và flavanol. Cấu trúc phẳng với liên kết đôi C2=C3 trên vòng C và vòng benzopyran của flavonoid được chứng minh có lợi cho cạnh tranh liên kết với cơ chất của XO và ức chế XO. Ngoài ra, bài viết cũng cung cấp những góc nhìn mới về những hạn chế của nghiên cứu hiện nay nhằm mục đích thúc đẩy sự phát triển và ứng dụng chuyên sâu của flavonoid.
33. ĐẶC ĐIỂM VIÊM NÃO KHÁNG THỂ-NMDAR TẠI BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 1
Authors: Hương Nguyễn Hoàng Thiên , Quy Dư Tuấn , Khanh Trương Hữu , Hùng Nguyễn Thanh
Published: December 2024

Đặt vấn đề: Viêm não kháng thể-NMDAR (N-methyl D aspartate receptor-antibody encephalitis) là dạng viêm não tự miễn phổ biến nhất ở trẻ em, hiện đã có tỷ lệ mới mắc vượt qua các nguyên nhân viêm não do nhiễm trùng theo các số liệu mới nhất tại Hoa Kỳ và Châu Âu. Khu vực miền Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay chưa có nhiều dữ liệu lâm sàng về bệnh lý đang nổi lên này. Chúng tôi thực hiện nghiên cứu nhằm xác định các đặc điểm lâm sàng của viêm não kháng thể-NMDAR tại Bệnh viện Nhi Đồng 1.Mục tiêu: Xác định tỷ lệ các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị viêm não kháng thể- NMDAR tại Bệnh viện Nhi Đồng 1.Phương pháp: Nghiên cứu quan sát tiến cứu từ tháng 3/2020 đến tháng 12/2022 tại Bệnh viện Nhi Đồng 1.Kết quả: Viêm não kháng thể-NMDAR được ghi nhận ở 23 trường hợp nhập viện. Biểu hiện lâm sàng chủ yếu là triệu chứng tâm thần (73,9%), rối loạn nhận thức (69,6%), thay đổi ngôn ngữ (69,6%), cử động bất thường (69,6%) và loạn động (65,2%). Điện não đồ đặc trưng bởi delta brush (13,0%) và sóng chậm (52,2%). Tổn thương não trên MRI tập trung ở hệ viền limbic (65,2%), đồi thị (39,1%), não giữa (39,1%) và tiểu não (30,4%). Điều trị bao gồm truyền tĩnh mạch methylprednisolone (91,3%), immunoglobulin (39,1%), cyclophosphamide (30,4%) và rituximab (17,4%). Thời gian nằm viện có trung vị là 38 ngày. Có 1 trường hợp (4,3%) tử vong. Không có sự khác biệt đáng kể về đặc điểm lâm sàng giữa viêm não kháng thể-NMDAR dương tính và viêm não kháng thể-NMDAR âm tính.Kết luận: Viêm não kháng thể-NMDAR là bệnh lý mới nổi với số ca mắc mới ngày càng nhiều. Xem xét điều trị sớm liệu pháp miễn dịch khi nghi ngờ viêm não kháng thể-NMDAR.
35. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG CỦA BỆNH NHÂN UNG THƯ DẠ DÀY TẠI KHOA TIÊU HÓA BỆNH VIỆN THỐNG NHẤT
Authors: Vũ Hà
Published: December 2024

Mục tiêu: Ung thư dạ dày thường có tiên lượng xấu khi phát hiện ở giai đoạn muộn. Chúng tôi đánh giá đặc điểm các bệnh nhân ung thư dạ dày thông qua việc hỏi bệnh sử, tiền căn và các cận lâm sàng như nội soi, CT bụng, giải phẫu bệnh. Qua đó giúp chẩn đoán ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm.Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu và tiến cứu được tiến hành tại Bệnh viện Thống Nhất. Bệnh nhân được chẩn đoán ung thư dạ dày từ tháng 01/2023 đến 02/2024, được đưa vào nghiên cứu. Nghiên cứu đánh giá về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, đặc điểm mô bệnh học của các bệnh nhân ung thư dạ dày.Kết quả: Trong số 74 bệnh nhân, nam giới chiếm tỉ lệ 73%. Tuổi trung bình: 65,05 ±10,59. Lí do nhập viện thường gặp nhất ở các bệnh nhân ung thư dạ dày là đau bụng thượng vị (84%). Tiền căn nhiễm Hp ở các BN ung thư dạ dày chiếm tỉ lệ 8,1%, tiền căn gia đình ung thư đường tiêu hóa là 10,8%. Vị trí tổn thương trên nội soi thường gặp nhất là góc bờ cong nhỏ (31,1%) và hình thái tổn thương thường gặp nhất là ung thư dạng loét (chiếm 54,1%). Phân loại giai đoạn TNM dựa trên CT-scan bụng đều là giai đoạn IB trở lên (94,1%). Tất cả bệnh nhân đều có kết quả giải phẫu bệnh là Carcinôm tuyến.Kết luận: Tỉ lệ phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn muộn còn cao. Do vậy việc nắm bắt đầy đủ các yếu tố nguy cơ và triệu chứng ở giai đoạn sớm của ung thư dạ dày là cực kì quan trọng, góp phần tầm soát và điều trị kịp thời cho bệnh nhân, giúp cải thiện tiên lượng sống còn cho bệnh nhân.
45. NHIỄM NẤM CANDIDA SPP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở BỆNH NHÂN VIÊM ÂM ĐẠO TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y TÂN TẠO NĂM 2024
Authors: Phương Nguyễn Thụy Khánh , Hùng Thái Quang , Vương Trần Trinh , Hồng Trần Thị , Thảo Trần Ngọc , Nghĩa Trần Quốc , Vinh Lê Đức
Published: December 2024

Mục tiêu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang thực hiện trên 270 bệnh nhân bị viêm âm đạo đến khám tại bệnh viện Đại Học Y Tân Tạo, Long An với mục tiêu xác định tỷ lệ nhiễm nấm, loài nấm và các yếu tố liên quan.Phương pháp nghiên cứu: Thu thập dữ liệu thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi thiết kế sẵn, kết hợp với khám phụ khoa. Nhiễm nấm Candida spp được xác định bằng xét nghiệm soi trực tiếp, nuôi cấy định loài trên môi trường Sabouraud và Chromagar Candida.Kết quả: Tỷ lệ nhiễm nấm Candida spp âm đạo là 15,9%. C. albicans chiếm 79,1%, kế tiếp là C. glabrata 16,3%, C. krusei và C. tropicalis cùng tỷ lệ 2,3%. Phụ nữ cư ngụ tại thành thị có tỷ lệ viêm âm đạo do Candida spp cao gấp 2,57 so với nông thôn (KTC95%: 1,14 – 5,88, p = 0,02); phụ nữ sử dụng thuốc ngừa thai có tỷ lệ viêm âm đạo do Candida spp cao gấp 4,49 lần (KTC95%: 2,22 – 9,08, p < 0,001); Phụ nữ sử dụng kéo dài các thuốc không rõ loại có tỷ lệ nhiễm Candida spp cao gấp 3,51 lần so với không dùng thuốc (KTC95%: 1,17 – 10,55, p = 0,025)
Non-Disclosure Agreement as a Form Legal Protection of the Owner Trade Secret in Employment Agreements
Authors: Siregar Fitri Yanni Dewi , Ramadhan Muhammad Citra , Zulyadi Rizkan
Published: December 2024

This research will be motivated by the existence of a potential violation of the franchisor's trade secrets related to information containing economic value in the field of technology and/or business whose confidentiality is maintained. The problem faced is that the Confidentiality Agreement or what is often referred to as the Non-Disclosure Agreement increasingly feels the need to use it in every cooperation agreement as a form of trade secret protection. This study aims to find out and understand the urgency of confidential information being made or included in a cooperation agreement clause, especially with regard to trade secrets. The confidentiality agreement regulated in the cooperation contract, the legal basis more or less refers to article 1338 of the Civil Code (KUHPer). The analytical method in this study uses normative legal research, which is a process to find legal rules, legal principles and legal doctrines to answer existing legal issues. Normative legal research is carried out to produce arguments, theories or new concepts as prescriptions in solving the problems at hand. The approach used is statutory and conceptual. The data collection instruments were observation, documentation studies and interviews, while data analysis used descriptive analysis.

Keywords: Non Disclosure Agreement; Legal protection; Trade Secret; Employment agreement
Methodology of the study of factors of life support of the population and economic security of the region
Authors:   JSC «Institute of Regional Economic Research», Moscow, Russian Federation, Stolyarova A.N. , Kulduev U.M. ,   Office of the Federal Treasury for the Republic of Dagestan, Makhachkala, Russian Federation, Zhuravlev K.K. ,   State Educational Institution of Higher Education of the Moscow Region «State Social and Humanitarian University», Kolomna, Russian Federation
Published: December 2024

Analysis of modern literature in the field of spatial development and socio-economic regions showed the relevance of developing a methodology for studying factors of population life support and economic security of the region. The proposed article examines the tools for studying the form of economic space and the environment of population life, and also defines the parameters of the formation of public needs in the region
ANALYSIS OF THE SERVICE INFRASTRUCTURE IN THE SECTORAL AND REGIONAL ASPECTS
Authors:   Russian State University named after A.N. Kosygin, Moscow, Russian Federation, Zharov V.G. , Androshina I.S. ,   National Research University «Moscow Power Engineering Institute», Moscow, Russian Federation
Published: December 2024

This article analyzes the current state of service infrastructure in the industry and regional aspects. It is shown that the service infrastructure has a wide range of potential implementation types. This makes this area attractive for economic entities from various industries at the local and regional scale. The conducted analysis of the information resources of the service infrastructure revealed the presence of shortcomings that affect the formation of a balanced system for the provision of services accepted by the customer and made it possible to specify the mechanisms for studying the innovative activities of service infrastructure enterprises in the context of digitalization of the economy, taking into account industry and regional specifics in the current conditions and for the future. The conclusion is substantiated that the activities of economic entities in the service infrastructure integrated into the system of economic relations of the state should be based on the priority of continuously improving the quality of life of citizens. The paper proposes to achieve this through the development of service products for the service infrastructure, managed from a single center
Quality of the urban environment as a driver for sustainable economic development of the territory
Authors:   Joint Stock Company «Institute  of Regional Economic Research», Moscow, Russian Federation, Zvorykina T.I.
Published: December 2024

This article is devoted to the description of the results of the research of scientific approaches to understanding and interrelation of urban environment improvement and economic sustainability of the territory. It concludes that the state of urban improvement is a direct indicator of the positive or negative development of the city's economy. It proposes a method and model for assessing the impact of improving the state of the urban environment on the stability of the regional economy, and also provides a description of the influence of various factors on this process, including justified coefficients showing the sensitivity of GRP growth to changes in each factor of the urban environment
Pha trộn, lồng ghép thể loại trong tiểu thuyết của John Maxwell Coetzee
Authors: Bùi Điền Nguyên
Published: December 2024

John Maxwell Coetzee sinh vào năm 1940, tại thủ đô lập pháp Cape Town (Nam Phi). Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu của trào lưu văn chương hậu hiện đại. Tiểu thuyết của Coetzee đậm đà dấu ấn hậu hiện đại khi có những cách tân mới mẻ trong kỹ thuật sáng tác - pha trộn, lồng ghép thể loại. Bài nghiên cứu này tập trung khai thác sự pha trộn, lồng ghép thể loại trong tiểu thuyết của Coetzee ở hai khía cạnh: pha trộn, lồng ghép các thể loại văn học và pha trộn, lồng ghép các thể loại khác. Từ đây, góp phần khai thác, lí giải bi kịch của con người trong cuộc sống; đồng thời thấy được dấu ấn độc đáo của nhà văn trong phương thức sáng tác.
Khảo sát mức độ nhận biết về tầm quan trọng của giấc ngủ và đánh giá chất lượng giấc ngủ bằng thang đo PSQI đối với sinh viên năm thứ nhất Trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
Authors: Tô Thị Bích Thủy
Published: December 2024

Nghiên cứu nhằm khảo sát mức độ nhận biết về tầm quan trọng của giấc ngủ đối với sinh viên đang học năm thứ nhất tại Trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh và đánh giá chất lượng giấc ngủ thông qua việc sử dụng các chỉ số đo chất lượng giấc ngủ PSQI. Nghiên cứu sử dụng phương pháp xây dựng bảng hỏi khảo sát, gồm hai phần chính là khảo sát mức độ nhận biết về tầm quan trọng của giấc ngủ đối với sinh viên và đánh giá chất lượng giấc ngủ thông qua bảng câu hỏi đo chất lượng giấc ngủ PSQI phiên bản tiếng Việt. Kết quả khảo sát cho thấy, tổng điểm PSQI trung bình của sinh viên là 4,24 (SD = 2,64); có 88,3% sinh viên tự đánh giá chất lượng giấc ngủ của mình là tốt, trong khi thông qua kết quả khảo sát cho thấy chỉ có 68,5% số người tham gia mới thực sự có chất lượng giấc ngủ tốt (tổng điểm PSQI ≤ 5); tỷ lệ sinh viên có chất lượng giấc ngủ kém là 31,5% (tổng điểm PSQI > 5).
Thư viện đại học với công tác đào tạo năng lực công nghệ thông tin -truyền thông cho người sử dụng thư viện
Authors: Trần Linh Phương
Published: December 2024

Trong bối cảnh phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, sự hiểu biết và khả năng ứng dụng thành thạo công nghệ thông tin - truyền thông không chỉ giúp người sử dụng thư viện nâng cao khả năng sử dụng thông tin một cách hiệu quả mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện các năng lực cá nhân. Chính vì thế, công tác đào tạo năng lực công nghệ thông tin – truyền thông ngày càng cần thiết và đặt ra thách thức mới đối với công tác đào tạo của nhà trường cũng như hoạt động thư viện đại học. Bài viết này cung cấp tổng quan hệ thống các nghiên cứu liên quan đến việc đào tạo năng lực công nghệ thông tin - truyền thông tại các trường đại học, qua đó làm rõ vai trò của thư viện trong việc cung cấp nguồn tài nguyên và hoạt động hỗ trợ đào tạo năng lực trên. Đồng thời, bài viết cũng làm rõ những thách thức của thư viện và các giải pháp trong việc thúc đẩy sự phát triển năng lực công nghệ thông tin - truyền thông cho cộng đồng người sử dụng thư viện.
Adaptive Control of Three-Level UPQC via ANFIS for Enhanced Power Quality: A MATLAB/Simulink-Based Evaluation
Authors: Manku Priya
Published: December 2024

This paper presents a comprehensive study of a three-level Unified Power Quality Conditioner (UPQC) controlled by Adaptive Neuro-Fuzzy Inference System (ANFIS) and its simulation in MATLAB/Simulink. The UPQC is designed to enhance power quality by simultaneously mitigating voltage sags, swells, and harmonic distortions while providing voltage regulation. The proposed ANFIS controller leverages the advantages of both fuzzy logic and neural networks, allowing for adaptive learning and improved performance in dynamic environments. Simulation results demonstrate the effectiveness of the ANFIS controller in comparison to traditional Proportional-Integral (PI) and fuzzy controllers. Key performance metrics, including response time, settling time, and steady-state error, are evaluated across various operating conditions. The findings indicate that the ANFIS-controlled UPQC outperforms both the PI and fuzzy controllers in terms of rapid response and robustness, making it a promising solution for advanced power quality management in modern electrical systems. This research contributes to the growing body of knowledge on intelligent control strategies for power quality enhancement, emphasizing the potential of ANFIS in improving the performance of UPQC systems.
THE DICTATOR AND HIS TIME: THE IMAGE OF PRIMO DE RIVERA IN THE ROMANIAN PRESS. CASE STUDY: THE NEWSPAPER "ADEVĂRUL" (1923-1930)
Authors:   Universitatea „Ștefan cel Mare” din Suceava, Dinu Bălan
Published: December 2024

A principios del siglo XX, la prensa rumana prestó mucha atención a los acontecimientos de la convulsa escena política española. En este artículo nos referiremos al modo en que la complicada historia de España durante los años de la dictadura instaurada por el general Miguel Primo de Rivera (1923-1930) se reflejó en las columnas de uno de los diarios rumanos más importantes de la época, "Adevărul" ("La Verdad"), un periódico de izquierdas que adoptó una postura crítica con la dictadura. Para el periodo de referencia, 1923-1930, hemos identificado más de 100 textos (noticias, correspondencia, notas breves, comentarios, etc.). Se distribuyen de forma desigual a lo largo del septenio, aunque la tendencia es al aumento del número (la mayor parte del material se publica a principios de 1930, coincidiendo con el final del régimen de Primo de Rivera y su muerte). Predominan los artículos de información general o de opinión. A pesar del limitado número de materiales periodísticos, son dignos de interés porque indican –además de la preocupación por informar al público rumano sobre las realidades españolas– un interés de la sociedad rumana por las realidades del país ibérico, generando, desde este punto de vista, una perspectiva imagológica sui generis, que se superpone a la generada por la orientación ideológica de ese periódico, democrática y republicana, en un interesante juego de planos o espejos paralelos.
CAMEROON DIASPORA AND THE AMBIGUITY OF DUAL NATIONALITY/CITIZENSHIP IN CAMEROON
Authors:   Pan African University Institute of Governance , Humanities and Social Sciences Soa (Cameroon), Martin Dieka Mukete
Published: December 2024

There is increase attention in scientific literature on the relationship between governments and their diasporas. This relationship is characterized by the response given to diasporic needs such as the right to vote in their countries of origin, dual nationality and governance in general. Cameroon is no exception. The nationality law in Cameroon however does not provide for dual nationality and/or citizenship. This poses a real challenge and dilemma to the diasporic community between retaining Cameroonian nationality while in foreign land with the need to be able to enjoy the advantages offered to their citizens. The second challenge stems from the fact that the nationality law although it does not provide for dual nationality, some nationals and/or members of the diaspora can be seen possessing foreign passports while still recognized as Cameroonian citizens. These “dual nationals” are sometimes officials, sporters or even identified form their political affiliations. This poses a real problem of ambiguity in the application of the nationality law. Such ambiguity and subjectivity despite the law is often decried by the Cameroonian diaspora who suggests several measures such as the amendment of this law to embrace dual nationality for every citizen, or a strict application of this law, thereby promoting impartiality and equality in rights and obligations.
WARMIŃSKO-MAZURSKIE VOIVODSHIP SOCIETY AIDING UKRAINE AND REFUGEES FROM UKRAINE AFTER 24 FEBRUARY 2022 – SELECTED ASPECTS
Authors:   University of Warmia and Mazury in Olsztyn, Teresa Astramowicz-Leyk
Published: December 2024

The war in Ukraine started in 2014, but the unprovoked Russian aggression on this country on 24 February 2022 was an unprecedented event – the first of this kind since the end of World War II. This aggression triggered one of the largest humanitarian crises in Europe. Over 4 million refugees crossed the Ukrainian border during the first six days of the war, whereas 1.83 million arrived in Europe from Syria during the entire 2015. Most of the refugees from Ukraine came to Poland. Polish society, NGOs, and local and central government organisations greatly aided Ukrainian refugees. According to the main study hypothesis, the regional authorities and the “minority” churches in the Warmin sko-Mazurskie Voivodship, situated a considerable distance from Ukraine but neighbouring the Kaliningrad Oblast of the Russian Federation, were greatly involved in aiding refugees from Ukraine. The research problems in the study questions included: 1) what was the extent of the aid provided to refugees from Ukraine, organised by the Voivodship governor as the government representative in the region? 2) what was the extent of the aid provided to the refugees by the local government of the Voivodship of Warmia and Mazury, whose twin region is the Rivne Oblast? 3) what is the extent of the aid provided by the “minority” churches operating in the voivodship under study? 4) how did the aid provided by the University of Warmia and Mazury, cooperating for years with Ukrainian universities (especially with the Lviv Technical University, National University of Ivan Frank in Lviv and the National University of Ostroh Academy), manifest itself? This paper presents the involvement of the central and local governments of the Warmin sko-Mazurskie Voivodship, as well as the aid of “minority” churches and the University of Warmia and Mazury in Olsztyn, which resulted in the positive verification of the study hypothesis. The institutional and legal analysis was the leading method.
Wybrane problemy fiskalne rozwoju wsi. Wprowadzenie do problemu
Authors: Kulawik Jacek
Published: December 2024

Rozwój wsi jest wielorako uwarunkowany i jednocześnie osadzony w ekonomiczno-społecznym rozwoju ponadlokalnym i regionalnym, a w ślad za tym także i w ogólnym rozwoju gospodarczym. Bardzo rzadko jednak wśród jego uwarunkowań występują zmienne finansowe, a w tym fiskalne. Zmniejszenie tej luki poznawczej, o dużym znaczeniu także dla polityki regionalnej i rolno-żywnościowej, jest zatem głównym celem artykułu. Osią analizy jest przy tym teoria i dorobek praktyczny federalizmu fiskalnego, będącego subdyscypliną finansów publicznych. Zgodnie z tym najpierw przedstawiono ogólne założenia federalizmu fiskalnego i środowiskowego, następnie skoncentrowano się na kontrowersjach związanych z decentralizacją fiskalną, by potem przejść do między jurysdykcyjnej konkurencji i kooperacji. W tle tej części analizy znajduje się model Charlesa M. Tiebouta, który jest jednym z ciekawszych ujęć mechanizmu rozwoju lokalnego i regionalnego. W końcowej części artykułu zaprezentowano kluczowe elementy teorii dóbr klubowych Jamesa M. Buchanana jako narzędzia do optymalizacji wielkości jednostek lokalnych.
Assessment of Clinical Reasoning During a High Stakes Medical Student OSCE
Authors: Siegelman Jeffrey , Bernstein Lisa , Goedken Jennifer , Lewin Linda , Schneider Jason , Ward Martha , Stoddard Hugh
Published: December 2024

Background & Need for Innovation: Objective Structured Clinical Examinations (OSCEs) are commonly employed to assess clinical skills. While several existing tools address components of clinical reasoning, including the Assessment of Reasoning Tool, none are calibrated for competency-based assessment of medical students (UME) in an OSCE setting.
Goal of Innovation: We sought to create a clinical reasoning assessment for use in a high-stakes, summative medical student OSCE.
Steps taken for Development and Implementation of innovation: A minimum-competency OSCE was administered to medical students following their required clinical clerkships. We developed a tool to assess clinical reasoning of medical students at the conclusion of their required clinical clerkships and deployed it during a minimum-competency OSCE exam given at that time. The highest level of the modified tool represented minimum acceptable performance for examinees.
Evaluation of Innovation: The scores and analyses provided evidence to support the use of this tool. Examinees’ performance on clinical reasoning tasks was comparable with their overall performance on the OSCE. The sub-scores for clinical reasoning accurately distinguished successful examinees from those who did not meet the minimum performance level, providing support for the use of the tool in this high stakes setting.
Critical Reflection: This tool was found to be useful and defensible to assess medical students’ clinical reasoning. Expanded evidence for generalizability of the tool and its utility in other settings will need to be garnered through multi-center implementation and study.
Türkiye’de Orman Bölge Müdürlüklerinin orman yol yapımı ve bakımı maliyetlerinin k-medoid kümeleme yöntemi ile kümelenmesi
Authors: Akay Anıl Orhan
Published: December 2024

Giriş ve Hedefler Orman yolları, odun üretimi, silvikültürel müdahaleler gibi aktivitelerin gerçekleştirilmesi için önemli altyapılardır. Bu bağlamda, bu aktivitelerin sürekli olarak yapılabilmesi için belirli dönemler halinde hem orman yollarının yapımı hem de inşaatı yapılan orman yollarının bakımı söz konusu olmaktadır. Söz konusu bu yol yapım ve bakım aktiviteleri yüksek maliyet oluşturan aktivitelerdir. Bu bağlamda, farklı faktörler nedeniyle (topoğrafik koşullar, iklimsel koşullar, odun üretimi vb.) orman yolu yapımı ve orman yol bakımı aktivitelerinin maliyetleri bölgesel olarak değişkenlik gösterebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 2015-2023 yılları arasında 28 adet orman bölge müdürlüklerinde gerçekleştirilen ortalama orman yolu yapımı ve orman yolu bakımı maliyet değerlerini dikkate alarak, orman bölge müdürlüklerini kümelemektir.
Yöntem Çalışmada kümeleme analizi yöntemi olarak k-medoid kümeleme yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular 2015-2023 yılları arası Türkiye geneli ortalama orman yolu yapım maliyetinin 5.223,13 $/km olduğu, orman yolu bakım maliyetinin ise 73,96 $/km olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlarına göre ise orman bölge müdürlüklerinin maliyetler açısından beş kümeye ayrılarak bölgesel olarak farklı dağılım gösterdiği, üç kümenin ortalamasının hem orman yolu yapım hem de orman yolu bakım değişkeni açısından Türkiye ortalaması üstünde olduğuna ulaşılmıştır. Bu kümelerde bulunan orman bölge müdürlüklerinin ağırlıklı olarak Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde dağılım gösterdiği belirlenmiştir.
Sonuçlar Çalışmada kullanılan yöntem, orman yolu yapım ve bakım maliyetleri açsından ilgili orman bölge müdürlüklerinin mekânsal olarak değerlendirilmesine imkân sağlamıştır. Bu bağlamda ulaşılan sonuçlar planlama aşamasında ilgili aktiviteler için oluşturulan bütçelerin mekânsal olarak doğru biçimde dağıtılmasına katkı sağlayacaktır. İlerleyen çalışmalarda, il, orman işletme müdürlüğü veya orman işletme şefliği ölçeğinde kümeleme analizleri yapılıp bölgesel maliyet durumları daha kapsamlı ortaya koyulabilir.