Cercetari privind dermatopatiile la caprine
Authors: Μπουγκιούκ Μιρούνα-Ανδρέεα 
Published: September 2024

Η κατάσταση του δερματικού ιστού ως το κάλυμμα του σώματος των ζώων φαίνεται να του δίνει μια προνομιακή θέση όσον αφορά τη διάγνωση ασθενειών που εντοπίζονται σε αυτό το επίπεδο. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι πολλές λειτουργίες και οι περίπλοκες συνδέσεις με άλλα όργανα και συστήματα συχνά καθιστούν το δερματικό όργανο εξίσου δύσκολο στη διάγνωση με οποιοδήποτε άλλο όργανο λιγότερο προσβάσιμο στην κλινική εξέταση. Επομένως, μια σωστή δερματολογική διάγνωση απαιτεί προσεκτική συλλογή και ανάλυση επιζωοτολογικών, μορφοκλινικών και εργαστηριακών δεδομένων.Οι δερματοπάθειες στις κατσίκες συχνά εξαρτώνται από παράγοντες κινδύνου όπως το είδος, τα κλινικά σημεία, η ηλικία και η έκθεση του κοπαδιού σε δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες. Παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν δερματοπάθειες στις κατσίκες είναι: η ηλιακή ακτινοβολία (φωτοδερματίτιδα), η διατροφή (έλλειψη ιωδίου), η παρασιτική λοίμωξη (ψωρίαση), τα βακτήρια (σταφυλοκοκκική δερματίτιδα), οι μύκητες, οι ιοί (μεταδοτικό έκζεμα ή θηλώματα).Η συλλογή πληροφοριών για τη στατιστική μελέτη αποσκοπεί στην επιβεβαίωση δεδομένων σχετικά με την ταυτοποίηση του ζώου, το ιστορικό του και τις κλινικές εκδηλώσεις του.Η Διδακτορική Διατριβή με θέμα "Έρευνα για τις δερματοπάθειες στις κατσίκες" είναι δομημένη σε δύο μέρη: Μέρος Ι: Η τρέχουσα κατάσταση της γνώσης σχετικά με την αιτιοπαθογένεση, τη διάγνωση και τη θεραπεία των δερματοπαθειών στις κατσίκεςΜέρος II: Δική μου έρευναΤο Μέρος Ι περιγράφει τις πρωτογενείς μακροσκοπικές και μικροσκοπικές βλάβες του δέρματος, τις κύριες δερματοπάθειες στις κατσίκες και κάποιες έννοιες σχετικά με την συμπληρωματική θεραπεία των δερματοπαθειών στις κατσίκες σε βιολογικές εκμεταλλεύσεις. Στο Μέρος II, μελετήθηκαν οι κλινικές όψεις, η διάγνωση και η θεραπεία των κύριων δερματοπαθειών που παρατηρούνται στις κατσίκες, με έμφαση στη συζήτηση των διαγνωστικών μεθόδων αυτών των ασθενειών. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός πρωτοκόλλου διαβούλευσης και η καθιέρωση των κύριων αιτίων των ασθενειών, προκειμένου να υιοθετηθεί μια κατάλληλη θεραπευτική και προληπτική προσέγγιση. Για την ακριβή διάγνωση, εκτός από την λεπτομερή κλινική εξέταση και την αποξήλωση του δέρματος, ελήφθησαν βιοψίες δέρματος οι οποίες επεξεργάστηκαν με ιστοπαθολογική τεχνική για ενσωμάτωση σε παραφίνη, ακολουθώντας τα πέντε βήματα: συλλογή, σταθεροποίηση, ενσωμάτωση σε παραφίνη, τομή και χρώση.Αναφέρουμε περιπτώσεις ενδοκρινικής αλωπεκίας σε κατσίκες λόγω πρωτοπαθούς υποθυρεοειδισμού. Οι ιστολογικές βλάβες του δέρματος ήταν ενδεικτικές υποθυρεοειδισμού και περιλάμβαναν μυξέδημα, ατροφία τριχικών θυλάκων και μέτρια παρακαρωτίτιδα. Η επιβεβαίωση της διάγνωσης πραγματοποιήθηκε με εξέταση της δόσης θυροξίνης (T4), των οποίων οι τιμές ήταν 1.5 μg/dl στη μητέρα και 2.3 μg/dl στην κόρη. Τα φυσιολογικά όρια της θυροξίνης είναι 3.3-7.0 μg/dl. Το γεγονός ότι οι δύο κατσίκες ήταν μητέρα και κόρη υποδηλώνει γενετική προδιάθεση. Η εμφάνιση εκδηλώσεων ενδεικτικών υποθυρεοειδισμού σε ενδημικές περιοχές θα πρέπει να ανησυχήσει τους κτηνοτρόφους να λάβουν άμεσες προληπτικές μέτρα, συμπληρώνοντας ιώδιο στη διατροφή, ειδικά αν τα ζώα τρέφονται με ζωοτροφές με αντιθυρεοειδή δυναμικό. Η μεταδοτική έκζεμα (μεταδοτική πυοδερματίτιδα) είναι μια μολυσματική δερματίτιδα που πλήττει τα πρόβατα και τις κατσίκες, κυρίως τα χείλη των νεαρών ζώων. Η ασθένεια συνήθως είναι πιο σοβαρή στις κατσίκες απ' ότι στα πρόβατα. Οι άνθρωποι επηρεάζονται περιστασιακά μέσω άμεσης επαφής.Αναφέρουμε ένα επεισόδιο μεταδοτικής έκζεμα σε ενήλικες κατσίκες μετά από συμμετοχή σε έκθεση και στέγαση σε καταφύγιο όπου είχαν προηγουμένως στεγαστεί πρόβατα. Πιστεύουμε ότι η σοβαρή πορεία της ασθένειας οφείλεται σε τραύμα της στοματικής κοιλότητας λόγω κατανάλωσης φύλλων από το φυτό "πικραλίδα" (Pyrus spinosa).Κατά την ιστολογική εξέταση του δέρματος, βρέθηκαν επιδερμική υπερπλασία, παρακαρωτίτιδα, ακανθολύση και λεμφοπλασματοκυτταρικές διηθήσεις στο δέρμα στην αρχή της ασθένειας. Μετά την επικάλυψη της δευτερογενούς μόλυνσης, παρουσίασαν έλκη καλυμμένα με πύο και άφθονες κρούστες από νεκρωτικό απορρίμματα.Θεραπευτικά, χορηγήθηκε αλοιφή που περιείχε: κερί μέλισσας, γλυκερίνη, πανθενόλη, καλέντουλα, δεντρολίβανο, ρίγανη και χαμομήλι, και η κατάσταση των ζώων βελτιώθηκε. Τοπική θεραπεία εφαρμόστηκε με καθημερινά πλυσίματα με 1% μεθυλενό μπλε. Η κλινική ανάρρωση επήλθε μέσα σε δύο με τρεις εβδομάδες.Η παραφιλαρίωση είναι μια βιοελμινθίαση του υποδόριου συνδετικού ιστού, η οποία εξελίσσεται εποχικά και κλινικά εκδηλώνεται με αιμορραγικούς δερματικούς οζίδια, με περιπατητικό χαρακτήρα, γι' αυτό και αποκαλείται επίσης παρασιτική δερματορροΐα. Αναφέρουμε ένα επεισόδιο δερματικής φιλαρίωσης σε κατσίκες στη βόρεια Ελλάδα. Η διάγνωση της μόλυνσης από Parafilaria spp. έγινε βάσει των κλινικών χαρακτηριστικών, της μικροσκοπικής εμφάνισης των προνυμφών που εντοπίστηκαν στο εξίδρωμα και των ιστολογικών τομών του δέρματος. Απαιτείται περαιτέρω αξιολόγηση του τοπικού κοπαδιού και εξετάσεις ELISA ή PCR για την ταυτοποίηση των ειδών του παρασίτου. Επίσης, περιγράφεται μια έξαρση ψώρας από Sarcoptes που επηρεάζει σχεδόν όλα τα ζώα σε μια φάρμα γαλακτοπαραγωγών κατσικιών. Αυτή η κνησμώδης δερματική νόσος έχει οδηγήσει προοδευτικά σε δραματική μείωση της παραγωγής γάλακτος. Οι βλάβες των επηρεαζόμενων κατσικιών ήταν τυπικές της ψώρας από Sarcoptes, με χαρακτηριστικά χρόνια και γενικευμένη-διάχυτη μορφή. Η ιστολογική εξέταση έδειξε την παρουσία παρασιτικών στοιχείων κάτω από τις κρούστες, στην επιφάνεια του δέρματος ή στα τριχικά θυλάκια, καθώς και δερματικό διήθημα πλούσιο σε ηωσινόφιλα. Παρατηρήθηκε επίσης έντονη παρακαρωτίτιδα και η παρουσία παρασιτικών διαδρόμων στο δέρμα. Όλα τα ζώα του κοπαδιού υποβλήθηκαν σε θεραπεία με διάλυμα μοξιντεκτίνης 1% ενέσιμο, σε δόση 0.2 mg/kg, που χορηγήθηκε υποδορίως κάθε 15 ημέρες, συνολικά τέσσερις φορές.Αναφέρουμε ένα επεισόδιο χοριοπτικής ψώρας με σοβαρή εξέλιξη σε νεαρά ζώα σε μια μεικτή φάρμα κατσικιών και προβάτων, πιστοποιημένη ως βιολογική, στην οποία δεν είχε εφαρμοστεί πρόγραμμα χημικής πρόληψης κατά των παρασίτων. Οι δερματικές βλάβες ήταν πολύ εντυπωσιακές στα νεαρά ζώα, αποτελούμενες από έντονη υπερκεράτωση και την παρουσία αιμορραγικών ρωγμών στις επιφάνειες κάμψης των αρθρώσεων των γονάτων. Η ιστολογική εξέταση του δέρματος έδειξε την παρουσία παρασιτικών στοιχείων κάτω από τις κρούστες στην επιφάνεια του δέρματος, έντονη υπερκεράτωση και παρακαρωτίτιδα, καθώς και παρουσία πύου κάτω από τις κρούστες. Στο δέρμα παρατηρήθηκε υπερπλασία ινών κολλαγόνου [ίνωσις], εκφυλισμένοι τριχικοί θύλακες, ιδρωτοποιούς αδένες με επεκτεινόμενο επιθήλιο, εκτασία, μειωμένοι σε όγκο σμηγματογόνοι αδένες. Η θεραπεία περιλάμβανε Ιβερμεκτίνη 0.2 mg/kg κάθε δύο εβδομάδες, με τρεις χορηγήσεις, και κλινική ανάρρωση επιτεύχθηκε μετά από 25-30 ημέρες. Αναφέρουμε ένα επεισόδιο δερματομυκήτωσης σε κατσίκες σε φάρμα που βρίσκεται σε ενδημική περιοχή υποθυρεοειδισμού. Η ασθένεια εκδηλώθηκε κλινικά με οζώδη δερματίτιδα, εντοπισμένη στο πρόσωπο και το λαιμό, με τάση να επεκτείνεται στις πλευρές του θώρακα. Με πίεση, τα οζίδια εκκρίνουν κηρώδες εξίδρωμα.Η ιστολογική εξέταση του δέρματος αποκάλυψε πλήθος παρασίτων Demodex caprae σε διάφορα στάδια ανάπτυξης στα τριχικά θυλάκια και άφθονο νεκρωτικό απορρίμματα στην επιφάνεια του δέρματος. Στο δέρμα, παρατηρήθηκαν υπολείμματα εκφυλισμένων τριχικών θυλάκων και άφθονο διήθημα γλυκοζαμινογλυκανών (μυξέδημα) ενδεικτικό υποθυρεοειδισμού. Χρησιμοποιήθηκε συμπληρωματική ή μη συμβατική θεραπεία σε βιολογικές εγκεκριμένες φάρμες λόγω των περιορισμών που επιβάλλει το σύστημα αυτό, αλλά διαπιστώθηκε ότι η αποτυχία να ακολουθηθεί αυστηρό πρωτόκολλο πρόληψης παρασιτώσεων οδήγησε σε σοβαρές μορφές της νόσου.