АНАЛИЗ РАСПРОСТРАНЕННОСТИ ЛИШНЕГО ВЕСА, ОЖИРЕНИЯ И НЕПРАВИЛЬНОГО ПИТАНИЯ СРЕДИ ПОДРОСТКОВ ВОСТОЧНО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ
Authors: К.Д. Турлыбекова , Т.К. Рахыпбеков , А.А. Котляр , З.А. Хисметова , Н.Е. Глушкова 
Published: October 2024

Введение. В большинстве стран мира болезни системы кровообращения занимают первое место в структуре смертности и являются основной причиной инвалидизации трудоспособного населения. В Республике Казахстан, как и во всех других регионах, отмечается омоложение данной группы заболеваний, что может быть связано с нарастанием факторов риска в популяции. Материалы и методы: Нами было проведено поперечное исследование 729 подростков-школьников Восточно-Казахстанской области по распространенности таких факторов риска, как лишний вес и приверженность к неправильному питанию. Антропометрическая оценка лишнего веса и ожирения по индексу массы тела, толщине подкапсульной и трицепсной кожной складки у участников исследования была проведена в соответствии со стандартами разработанными Центрами по Контролю Заболеваемости (CDC, USA). Оценка потенциальных факторов риска болезней системы кровообращения, таких как неправильное питание, произведена на основании протокола ВОЗ, Европейской инициативы по надзору за ожирением в детском возрасте (Childhood Obesity Surveillance Initiative). Результаты: В результате исследования было выявлено, что 13,99% девочек и 11,25% мальчиков имеют лишний вес или ожирение, при этом каждый четвертый подросток с лишним весом из материально обеспеченной семьи (25,7%). Фактор риска «неправильное питание» среди подростков ВКО распространен от 37% до 86,5%, более 52,8% опрошенных употребляют фаст-фуд более 3 дней в неделю. Выводы: Распространенность фактора риска развития ожирения и как следствие возможного развития БСК достаточно высокая, вне зависимости от пола, проживания в городской или сельской местности, а также дохода семьи. Присоединение Казахстана к проекту Европейской инициативы по надзору за ожирением в детском возрасте является важной инициативой для общественного здравоохранения республики по сохранению здоровья будущих поколений.

Background. In most countries, cardiovascular diseases occupy first place in the structure of mortality and became a major cause of disability in the population of working age. In Kazakhstan, as in all other regions, there is a rejuvenation of this group of diseases, that may be associated with an increase of risk factors in the population. Materials and methods. We carried out a cross-sectional study of 729 school aged adolescents of the East Kazakhstan region on the prevalence of risk factors such as overweight and adherence to unhealthy diet. Anthropometric assessment of overweight and obesity by body mass index, the thickness of the subcapsular and triceps skin fold in study participants was conducted in accordance with the standards developed by the Centers for Disease Control (CDC, USA). Assessment of potential risk factors for cardiovascular diseases, such as unhealthy diet, made on the basis of the WHO report, of the European initiatives for obesity surveillance in childhood (Childhood Obesity Surveillance Initiative). Results. The study revealed that 13.99% of girls and 11.25% of boys are overweight or obese, while one in four overweighted adolescent from financially secure families (25.7%). Risk Factor "unhealthy diet" among teenagers the East Kazakhstan Region distributed from 37% to 86.5%, more than 52.8% of the respondents consume fast food more than 3 days a week. Conclusions. The prevalence of obesity risk factors and as a consequence of the possible development of CVD is high, regardless of gender, rural or urban areas, as well as family income. Joining of Kazakhstan to the European project initiatives for obesity surveillance in childhood is an important initiative for the public health of the republic to strength the health of future generations.

Кіріспе. Дүниежүзі мемлекеттерінің көпшілігінде қанайналымы жүйесінің аурулары өлім –жітім құрылымында бірінші орын алады және жұмысқа жарамды тұрғындардың мүгедектігінің негізгі салдары болып табылады. Қазақтан Республикасында, басқа барлық өңірлер сияқты осы ауралыр тобының жастануы анықталуда, ол популяцияда қауіп факторларының өсуімен байланысты болуы мүмкін. Материалдар және әдістер: Бізбен артық салмақ және дұрыс тамақтанбау сияқты осындай қауіп факторларының таралулары бойынша Шығыс Қазақстан облысының 729 жасөспірім - оқушыларын көлденеңінен зерттеу өткізілді. Аурушаңдықты Бақылау бойынша Орталықтармен (CDC, USA) әдістелген стандарттарға сәйкес зерттеуге қатысушылардағы капсулаасты және трицепсті тері қыртыстарының қалыңдығы, дене салмағының индексі бойынша артық салмақты және семіздікті антропометриялық бағалау. Қайналымы жүйесі аурулары қаупі әлеуетті факторларын бағалау, дұрыс тамақтанбау сияқты балалар жасындағы семіздікті бақылау бойынша ДДС, Еуропалық бастамашылдығы хаттамасы негізінде өндірілді(ChildhoodObesitySurveillanceInitiative). Нәтижелер: Зерттеу нәтижесінде 13,99% қыздарда және 11,25% ұлдарда артық салмақ немесе семіздік, сонымен материалды ауқатты отбасынан әрбір төртінші жасөспірім артық салмағыменанықталды(25,7%). ШҚО жасөспірімдер арасында «дұрыс тамақтанбау» қаупі факторы 37% - 86,5% дейін таратылды, 52,8% аса сауалнамаланған аптасына 3 күннен аса фаст-фуд қолданады. Қорытындылары: ҚЖА дамуы мүмкіндігі салдары сияқты және семіздікті дамыту қаупі факторының таралуы өте жоғары, қалалық немесе ауылдық жерлерде тұрғанына , жынысына, сол сияқты отбасының табысына байланысты емес. Балалар жасындасеміздікті қадағалау бойынша Еуропалық бастамашылдық жобасына Қазақстанның қосылуы болашақ ұрпақтың денсаулығын сақтау бойынша республиканың қоғамдық денсаулық сақтау үшін маңызды бастама болып табылады.