Μελέτη γονοτοξικότητας συνδυασμών φυτοπροστατευτικών προϊόντων με in vivo δοκιμασίες
Authors: Γουμένου Μαρίνα-Παρασκευή 
Published: January 2014

Στην παρούσα διατριβή μελετήθηκε η in vivo γονοτοξικότητα 4 δυαδικών συνδυασμών σκευασμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των αντίστοιχων 8 μεμονωμένων σκευασμάτων, με τη δοκιμασία του μικροπυρήνα για την ανίχνευση χρωμοσωμικών βλαβών σε μυελό των οστών επίμυων και με τη δοκιμασία αλκαλικής εκχύλισης του DNA για την ανίχνευση θραύσεων αλύσου του DNA σε ηπατικό ιστό επίμυων. Οι δραστικές ουσίες των σκευασμάτων που μελετήθηκαν και οι μεταξύ τους συνδυασμοί τους ήταν οι εξής: atrazine & pendimethalin, paraquat & linuron, captan & carbendazim και thiram & thiophanate methyl. Για την εφαρμογή της δοκιμασίας της αλκαλικής εκχύλισης πραγματοποιήθηκε τροποποίηση και αξιολόγηση τόσο της τεχνικής της αλκαλικής εκχύλισης όσο και της μεθόδου του φθορισμομετρικού ποσοτικού προσδιορισμού του DNA. Για την αξιολόγηση της συχνότητας εμφάνισης μικροπυρήνα που προέκυψε ως αποτέλεσμα της δοκιμασίας του μικροπυρήνα, εφαρμόσθηκαν και συν-αξιολογήθηκαν διαφορετικές μη - παραμετρικές στατιστικές δοκιμασίες. Από τη μελέτη των 4 συνδυασμών και των 8 μεμονωμένων σκευασμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων προέκυψε ότι, υπό τις δεδομένες πειραματικές συνθήκες, χρωμοσωμικές βλάβες προκαλούνται από το συνδυασμό των σκευασμάτων του captan και του carbendazim και από τα μεμονωμένα σκευάσματα του carbendazim και του thiophanate methyl. Κυτταροτοξική δράση στον μυελό των οστών επίμυων παρατηρήθηκε για τους συνδυασμούς των σκευασμάτων α) του paraquat και του linuron, β) του captan και του carbendazim και γ) του thiram και του thiophanate methyl. Κυτταροτοξικότητα προέκυψε επίσης για τα μεμονωμένα σκευάσματα του linuron, του carbendazim, του thiram και του thiophanate methyl ενώ μία ασθενής μείωση του λόγου % PCE / RBC ως δείκτη κυτταροτοξικότητας παρατηρήθηκε και από τα σκευάσματα του paraquat και του captan. Πρόκληση θραύσεων αλύσου του DNA παρατηρήθηκε μόνο από τα μεμονωμένα σκευάσματα του paraquat, του linuron και σε μικρότερη ένταση και από το σκεύασμα της pendimethalin. Αλληλεπίδραση μεταξύ των συστατικών των σκευασμάτων, με αποτέλεσμα την σχετική μείωση της αναμενόμενης συχνότητας εμφάνισης ΜΝ, παρατηρήθηκε για το συνδυασμό των σκευασμάτων του captan και του carbendazim. Επίσης, παρατηρήθηκε μείωση της αναμενόμενης κυτταροτοξικότητας στον μυελό των οστών για το συνδυασμό των σκευασμάτων του paraquat και του linuron, ενώ μεγαλύτερη από την αναμενόμενη ήταν η κυτταροτοξικότητα του συνδυασμού των σκευασμάτων του captan και του carbendazim. Τέλος, αλληλεπίδραση με αποτέλεσμα την αναστολή της πρόκλησης θραύσεων αλύσου του DNA παρατηρήθηκε για το συνδυασμό των σκευασμάτων του paraquat και του linuron. Από το σύνολο των μελετών που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια της παρούσας διατριβής, καταδεικνύεται η αναγκαιότητα μελέτης των συνδυασμών σκευασμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, κατά τον ίδιο τρόπο που μελετώνται και οι μεμονωμένες δραστικές ουσίες αντί της πρόβλεψης της δραστικότητάς τους με βάση υπάρχοντα στοιχεία για τα συστατικά τους και υποθέτοντας μηδενική αλληλεπίδραση. Η ανάγκη αυτή είναι ακόμα πιο επιτακτική στην περίπτωση της μελέτης της γονοτοξικότητας καθώς η ύπαρξη τέτοιας επίδρασης αποτελεί σύμφωνα με την Οδηγία 91/414/EEC της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επαρκή αιτία για την απαγόρευση της χρήσης της δραστικής ουσίας, του σκευάσματος ή του συνδυασμού που την προκαλεί, στα κράτη μέλη της.