ΦΙΞ FIX 120+ χρόνια αρχιτεκτονική 1893-2016+
Authors: Θεοδωροπούλου Θεοδώρα (Ντόρα) 
Published: September 2021

Στη διδακτορική διατριβή αναλύεται η ιστορία του κτιρίου FIX στη Λεωφόρο Συγγρού 53 και η παράλληλη πορεία της με την ιστορία της εταιρείας ΦΙΞ.Το ενδιαφέρον εστιάζεται στο συγκεκριμένο κτίριο, καθώς είναι ένα μνημείο Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής στο κέντρο της Αθήνας, το οποίο ακρωτηριάστηκε και εγκαταλείφθηκε για αρκετά χρόνια. Η εγκατάλειψη αποτελεί πράξη βίας και η μελέτη της ιστορίας του κτιρίου είναι ένας τρόπος ίασης, θεραπείας, μία πράξη αντίστασης. Aναλύεται το τραύμα στο κτίριο FIX και η θεραπεία του μέσα από τη μελέτη της ιστορίας του. Αντιλαμβάνομαι το κτίριο ως ένα σώμα -ως μία συνολική ψυχοσωματική οντότητα- στο οποίο αποτυπώνονται όλα τα κομμάτια της ιστορίας του, ακόμα και τα γκρεμισμένα ή αυτά που πλέον δεν φαίνονται.Δύο είναι οι βασικές ερευνητικές υποθέσεις οι οποίες απαντώνται μέσα στα είκοσι κεφάλαια της διατριβής: 1. Αποτυπώνονται και με ποιον τρόπο πάνω στο κέλυφος του κτιρίου FIX στη Λεωφόρο Συγγρού 53 οι διαφορετικές φάσεις της πορείας της εταιρείας ΦΙΞ, η οποία συνδέεται με την ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους;2. Μπορούμε με τη μελέτη της ιστορίας του κτιρίου να ανασυντάξουμε τη μνήμη του και τελικά το ίδιο το κτίριο; Να το θεραπεύσουμε;Το FIX ως μνημείο του Μοντέρνου Κινήματος είναι ένα μόνο κομμάτι της ιστορίας του. Το κτίριο ως μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς είναι μία υπόθεση τουλάχιστον 120 χρόνων. Μια ανατομική ματιά αποκάλυψε το αρχιτεκτονικό παλίμψηστο ενός κτιρίου που αποτελείται, όμως, από πολλά επιμέρους κτίρια διαφορετικών εποχών. Τεκμηριώνονται οι διαφορετικές φάσεις του κτιρίου και αναλύεται ο μηχανισμός του μετασχηματισμού και τα έντονα σημεία τομής στη γραμμή ζωής του κτιρίου, όπως αυτό του εκσυγχρονισμού του εργοστασίου από τον Τάκη Ζενέτο και το Μαργαρίτη Αποστολίδη το 1957, που με οδήγησε να μελετήσω το έργο του πρώτου, προκειμένου να κατανοηθεί η επέμβαση στο κτίριο FIX. Μέσα από την ανάλυση του κτιρίου διαπιστώνεται ότι αποτυπώνονται στο κέλυφός του οι αλλαγές στη διοίκηση και στον τρόπο λειτουργίας μίας μεγάλης ζυθοποιίας.Το είδος της έρευνας έχει την ιδιαιτερότητα ότι μελετά το κτίριο στο ιστορικό του βάθος, φτάνοντας όμως μέχρι και το σήμερα, στο παρόν, προβάλλοντάς το και στο αύριο, στο μέλλον. Η έρευνα στηρίζεται τόσο στην ιστορική μελέτη, μελέτη αρχειακού υλικού, όσο και στην έρευνα πεδίου. Ως πεδίο θεωρείται το ίδιο το κτίριο, το εργοτάξιο του EMΣΤ κατά τη διάρκεια της έρευνας, από το 2008 έως το 2016. Σημαντικό ρόλο έχουν και οι άνθρωποι που συνέβαλαν στην ιστορία του εργοστασίου, όπως ο Σωκράτης Αγγελίδης, πολιτικός μηχανικός και συνεργάτης του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου, μέλη της οικογένειας Φιξ καθώς και άνθρωποι που δούλεψαν στο εργοστάσιο. Μια έρευνα κινείται παράλληλα και συνδυάζει την απτή πραγματικότητα, την υλική έκφραση της αρχιτεκτονικής με την θεωρητική και ιστορική έρευνα στο κτίριο.Εξετάζεται, επίσης, η αρχιτεκτονική όλων των εργοστασίων και κτιρίων της εταιρείας ΦΙΞ, από τα οποία αρκετά είναι έργα του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου. Εξετάζονται, επίσης, η σχέση της αλυσίδας παραγωγής, δηλαδή των μηχανημάτων, με την αρχιτεκτονική του κτιρίου αλλά και η οικονομική πορεία της εταιρείας. Αναλύεται πώς μία επιχείρηση χρησιμοποιεί την αρχιτεκτονική ως μέσω προώθησης της εικόνας της και του προϊόντος της, ως μία πρωτοποριακή για την εποχή διαφήμιση.Μέσα από τη μελέτη της ιστορίας της αρχιτεκτονικής του κτιρίου και την ανασύνταξή του, διαμορφώνεται η εικόνα ενός αιώνα που πέρασε και αποτέλεσε τα θεμέλια για το νεότερο ελληνικό κράτος και την ελληνική αρχιτεκτονική του 20ου αιώνα.Όλα τα κομμάτια, τα θραύσματα της ιστορίας, είτε είναι σε μορφή προφορικής διήγησης, εγγράφου, σχεδίου, φωτογραφίας, είτε έχουν πιο άμεση υλική υπόσταση -το ίδιο το κτίριο- αντιμετωπίστηκαν ως τμήματα ενός συνόλου και έδωσαν το τελικό συνθετικό αποτέλεσμα σε ένα σώμα κειμένου,που συγκροτεί μία γνώση που επιτρέπει κριτική σκέψη και συλλογισμό για το κτίριο.