Η στάθμιση της κλίμακας CAN στον ελληνικό πληθυσμό και η εκτίμηση των αναγκών των χρονίως και σοβαρά ψυχικά πασχόντων
Authors: Στεφανάτου Πενταγιώτισσα 
Published: August 2021

Σκοπός της μελέτης η οποία διενεργήθηκε ήταν να ελέγξει τις ψυχομετρικές ιδιότητες της ελληνικής μετάφρασης του Camberwell Assessment of Need (CAN), ενός εργαλείου το οποίο κατασκευάστηκε προκειμένου να εκτιμά σε ατομικό επίπεδο τις σύνθετες κλινικές, κοινωνικές και βασικές ανθρώπινες ανάγκες ατόμων με σοβαρή ψυχική διαταραχή. Για τη διεξαγωγή της μελέτης χρησιμοποιήθηκε η ελληνική μετάφραση της ερευνητικής έκδοσης του εργαλείου: CAN–R 3.0. Επιμέρους στόχοι της μελέτης ήταν: 1) να ελεγχθεί η αξιοπιστία μεταξύ βαθμολογητών (interrater reliability) και η αξιοπιστία ελέγχου-επανελέγχου (test-retest reliability) του εργαλείου, 2) να ελεγχθεί η συγχρονική εγκυρότητα (concurrent validity) του εργαλείου με την χρήση ως εξωτερικών κριτηρίων εργαλείων υποκειμενικής εκτίμησης της ποιότητας ζωής και της αναπηρίας - συγκεκριμένα με την χρήση των κλιμάκων WHOQOL-BREF και WHODAS 2.0, 3) να διερευνηθούν οι σχέσεις μεταξύ των αναγκών, της ποιότητας ζωής, της αναπηρίας/λειτουργικότητας & της ψυχοπαθολογίας, 4) να εντοπιστούν οι πιθανές διαφορές του προφίλ των αναγκών έτσι όπως εκτιμάται αφενός από τους ίδιους τους ασθενείς και αφετέρου από τους επαγγελματίες υγείας. Χορηγήσαμε το CAN-R σε δυο διαφορετικά χρονικά διαστήματα, με απόσταση 15 ημερών, σε 53 πάσχοντες από σχιζοφρένεια όπως και στους επαγγελματίες υγείας/ πρόσωπα αναφοράς, των ασθενών αυτών. Επιπλέον, στους 53 ασθενείς του δείγματός μας χορηγήσαμε τις κλίμακες WHOQOL-BREF, WHODAS 2.0 και PANSS. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης μας: 1) προέκυψε ότι η ελληνική μετάφραση του CAN διαθέτει εξαιρετική αξιοπιστία μεταξύ βαθμολογητών και αξιοπιστία ελέγχου-επανελέγχου, 2) τεκμηριώθηκε ισχυρότερα η συγχρονική εγκυρότητα του CAN-R γενικότερα, δηλαδή η εδραίωση της δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην ελληνική μετάφραση του εργαλείου, 3) βρέθηκε ότι όσο αυξάνει ο αριθμός των αναγκών που δεν καλύπτονται τόσο υποβαθμίζεται η ποιότητα ζωής των ασθενών, 4) οι στατιστικά σημαντικές αρνητικές συσχετίσεις που προέκυψαν μεταξύ αναγκών και αναπηρίας όπως και μεταξύ αναγκών και ψυχοπαθολογίας παραπέμπουν σε μια πιθανή αιτιολογική σχέση μεταξύ των ανωτέρω δεικτών θεραπευτικού αποτελέσματος 5) βρέθηκε υψηλή συμφωνία μεταξύ προσωπικού και ασθενών ως προς την εκτίμηση των αναγκών των τελευταίων σε αντίθεση με τα ευρήματα των περισσοτέρων προηγούμενων μελετών, πιθανά εξαιτίας της σταθερότητας της θεραπευτικής σχέσης και της συχνής παρακολούθησης για το 65% των υποκειμένων του δείγματός μας.O έλεγχος των ψυχομετρικών ιδιοτήτων του CAN-R απέδειξε ότι η ελληνική μετάφραση του εργαλείου διαθέτει εξαιρετική αξιοπιστία και εγκυρότητα. Η χορήγηση του CAN θα επιτρέψει την διεξαγωγή αξιόπιστων και έγκυρων εκτιμήσεων των αναγκών στον ελληνικό χώρο σε ερευνητικό επίπεδο και σε κλινικό επίπεδο. Η παρούσα μελέτη αλλά και όσες ακολουθήσουν με τη χρήση του CAN-R αναμένεται να συμβάλλουν στην ενίσχυση του κινήματος για την ισότιμη συμμετοχή των χρηστών των υπηρεσιών στη λήψη αποφάσεων, από τον θεραπευτικό σχεδιασμό σε ατομικό επίπεδο ως την χάραξη της κοινωνικής πολιτικής στο χώρο της ψυχικής υγείας, με απώτερο στόχο την διασφάλιση της ποιότητας ζωής τους. .