Η θεωρία της δραστηριότητας στις τυπικές και άτυπες μορφές διδασκαλίας εννοιών των φυσικών επιστημών για παιδιά ηλικίας 5-9 ετών
Authors: Κολοκούρη Ελένη 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή ακολουθεί στο σχεδιασμό, την οργάνωση και την υλοποίησή της τις βασικές αρχές και τα χαρακτηριστικά της έρευνας-δράσης. Το θεωρητικό πλαίσιο αποτέλεσε η θεωρία της Δραστηριότητας η οποία εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού και της ανάλυσης δραστηριοτήτων των Φυσικών Επιστημών στις πρώτες βαθμίδες εκπαίδευσης. Ειδικότερα, επιχειρείται η σύνδεση της διδασκαλίας και της μάθησης στην προσχολική και πρώτη σχολική ηλικία σε πλαίσιο κοινωνικο-πολιτισμικό στις τυπικές και άτυπες μορφές διδασκαλίας. Η παρούσα διατριβή αποσκοπεί στην ενίσχυση της διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών όχι ως επιμέρους γνωστικό αντικείμενο αλλά στην επίτευξη μιας ευρύτερης έννοιας, που αποτελεί ζητούμενο για τη σύγχρονη εκπαίδευση και τις ανάγκες του σύγχρονου πολίτη και θα οδηγήσει σε μια δημόσια κατανόηση της επιστήμης. Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής διαμορφώθηκε ένα πρόγραμμα διδασκαλίας το οποίο αναπτύχθηκε σταδιακά και σπονδυλωτά και διατηρήθηκαν ορισμένες διδακτικές στρατηγικές και τεχνικές από την αρχή ως το τέλος. Σχεδιάστηκαν δύο διδακτικές παρεμβάσεις με τίτλους ‘Μπομπ Σφουγγαράκης και επίπλευση-βύθιση’ και ‘Χρώματα από το παρελθόν’ και οι αντίστοιχες δραστηριότητες των Φυσικών Επιστημών. Για τις ανάγκες της δεύτερης ενότητας του προγράμματος πραγματοποιήθηκε η συγγραφή μιας ιστορίας για το φως και τα χρώματα σε σχέση με τη θεωρία των χρωμάτων του Νεύτωνα. Ακολούθησε η εξέλιξη του καινοτόμου προγράμματος και η κατασκευή μιας πολυμεσικής εφαρμογής (animation) με το εκπαιδευτικό λογισμικό δημιουργίας και εφαρμογής κινουμένων σχεδίων scratch.Η πρακτική εφαρμογή του προγράμματος πραγματοποιήθηκε σε 4 τάξεις Νηπιαγωγείων και είχε διάρκεια 10 εβδομάδες. Για την επεξεργασία και ανάλυση των δεδομένων της παρούσας έρευνας επιλέχθηκε το λογισμικό ανάλυσης ποιοτικών δεδομένων Nvivo 9. Το σύνολο των δεδομένων που αρχειοθετήθηκε σταδιακά και αναλύθηκε είναι: 236 αρχεία βίντεο τύπου AVCHD, 179 σχέδια σε μορφή PDF, 2 κείμενα, ένα για κάθε ενότητα της διδακτικής παρέμβασης και 195 φωτογραφίες σε μορφή JPEG. Ο βασικός στόχος της αρχειοθέτησης και κατηγοριοποίησης των πρωτογενών εγγράφων της παρούσας έρευνας στο λογισμικό Nvivo 9 είναι η λεπτομερής διερεύνηση και ανάλυσή τους καθώς και η σύνδεση με το μεθοδολογικό πλαίσιο της θεωρίας και τα ερευνητικά ερωτήματα.Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων προκύπτει ότι η θεωρία της Δραστηριότητας προσφέρει ένα ευέλικτο πεδίο σχεδιασμού εκπαιδευτικών προγραμμάτων Φυσικών Επιστημών καθώς προσανατολίζεται προς τη μελλοντική κατάσταση εξέλιξης ενός συστήματος δραστηριότητας και προσφέρει ακόμη προοπτικές για επέκταση και ενσωμάτωση των προγραμμάτων αυτών στο ευρύτερο Αναλυτικό Πρόγραμμα. Η διδακτική αξιοποίηση των κινουμένων σχεδίων ως πολιτισμικό και διαμεσολαβητικό εργαλείο συμβάλλει στην προσέγγιση εννοιών των Φυσικών Επιστημών εφόσον συνδέεται με τα προσωπικά βιώματα και την κουλτούρα των παιδιών.Η συμβολή της παρούσας διατριβής στο πεδίο της έρευνας για τη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην προσχολική και πρώτη σχολική ηλικία εστιάζει στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε το οποίο προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για τη διδασκαλία και άλλων εννοιών των Φυσικών Επιστημών και πεδίο επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών.