Εκθέσεις εμπειρογνωμόνων για την πολιτική υγείας στην Ελλάδα (1920-2004)
Authors: Κουρής Γαβριήλ 
Published: September 2023

Στην πορεία ανάπτυξης του υγειονομικού συστήματος στην Ελλάδα, ιδιαίτερα από το 1920 και μετά, καταγράφεται μια αξιοσημείωτη προσπάθεια για τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων και βασισμένων σε στοιχεία πολιτικών - με απώτερο σκοπό την μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών υγείας - μέσω της σύνταξης ειδικών εκθέσεων και μελετών από ειδικούς εμπειρογνώμονες του τομέα της υγείας. Οι εν λόγω εκθέσεις έθεταν ως στόχο τη συγκέντρωση αξιόπιστης πληροφόρησης για την κατάσταση και τα προβλήματα του ελληνικού συστήματος υγείας και τη διαμόρφωση θέσεων, προτάσεων και πολιτικών που θα συνέβαλαν στην καλύτερη οργάνωση και λειτουργία των υγειονομικών υπηρεσιών καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης περίθαλψης. Μέσω αυτών επιδιωκόταν, επίσης, να υπάρξει η κατάλληλη ερμηνευτική και διαγνωστική προετοιμασία για τη θεσμοθέτηση και εφαρμογή των αλλαγών και μεταρρυθμίσεων που είχε ανάγκη το σύστημα υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες υγείας του πληθυσμού, τους διαθέσιμους πόρους και τους πολιτικο-κοινωνικούς παράγοντες που επηρέαζαν, σε κάθε περίοδο, τη λήψη των αποφάσεων στο υγειονομικό πεδίο. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα διδακτορική διατριβή, με τίτλο «Εκθέσεις εμπειρογνωμόνων για την πολιτική υγείας στην Ελλάδα (1920 – 2004): Κοινωνικές συνθήκες και πολιτική πραγματικότητα των μεταρρυθμίσεων» πραγματεύεται την εξέταση των σημαντικότερων εκθέσεων εμπειρογνωμόνων που συντάχθηκαν στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα, με κύριο σκοπό: α. τη διερεύνηση της συμβολής των εν λόγω πονημάτων στη διαμόρφωση της εθνικής πολιτικής υγείας, β. την αξιολόγηση του βαθμού συστηματικότητας των εκθέσεων σε ότι αφορά τη διαδικασία σχεδιασμού και εκπόνησης αυτών και γ. την ανάδειξη των μειζόνων τομέων και προτεραιοτήτων πολιτικής για την αναδιοργάνωση και μεταρρύθμιση του συστήματος και των υπηρεσιών υγείας, βάσει των προτάσεων και διαπιστώσεων των εμπειρογνωμόνων.Στο θεωρητικό μέρος της παρούσας, επιχειρείται μια επισκόπηση των ερμηνευτικών προσεγγίσεων και θεωρητικών υποδειγμάτων για την οργάνωση και λειτουργία των συστημάτων υγείας, τον τρόπο διοίκησης, χρηματοδότησης και παροχής των υπηρεσιών υγείας ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις κατευθύνσεις και επιδιώξεις των υγειονομικών μεταρρυθμίσεων, υπό το πρίσμα των σύγχρονων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα συστήματα και οι υπηρεσίες υγείας. Σε ότι αφορά το μέρος των πολιτικών, αρχικά επιχειρείται μια αποτύπωση των υγειονομικών πολιτικών που εφαρμόστηκαν στην Ελλάδα, από συστάσεως του Ελληνικού κράτους και εν συνεχεία επιχειρείται μία λεπτομερής μελέτη και ανάλυση των εκθέσεων εμπειρογνωμόνων που συντάχθηκαν, κατά την περίοδο 1920-2000, για να υποστηρίξουν τη διαδικασία μεταρρύθμισης του ελληνικού συστήματος υγείας, η οποία καταλήγει στη διερεύνηση και συζήτηση - ως ειδικής μελέτης περίπτωσης, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας - της έκθεσης της Οργάνωσης Υγείας της Κοινωνίας των Εθνών (1929). Τα ευρήματα και οι διαπιστώσεις που προκύπτουν στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής, αναδεικνύουν τη διάρκεια και την ένταση του προβληματισμού για τα μείζονα προβλήματα της πολιτικής υγείας στην Ελλάδα καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, ενώ την ίδια στιγμή προβάλλουν τη συμβολή των εκθέσεων εμπειρογνωμόνων στην προώθηση των αναγκαίων μεταρρυθμιστικών πρωτοβουλιών για την αναδιοργάνωση του συστήματος υγείας και στην υποστήριξη λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων στο πλαίσιο της εθνικής πολιτικής υγείας.