Αντι-DNA μονοκλωνικά αυτoαντισώματα
Authors: Ζαννίκου Μαρκέλλα 
Published: September 2021

Αντισώματα με ικανότητα διείσδυσης σε ζώντα κύτταρα (CPAbs) ανευρίσκονται στον ορό ασθενών με Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο (ΣΕΛ) και σε ποντικούς με πειραματική νόσο. Στο Eργαστήριο Ανοσολογίας του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ παράχθηκε μια σειρά από μονοκλωνικά αντισώματα (mAbs) έπειτα από σύντηξη μη εκκριτικών μυελωματικών κυττάρων NSO με σπληνοκύτταρα από μη ανοσοποιημένα αρσενικά ποντίκια (NZBxNZW) F1, τα οποία εμφανίζουν αυθόρμητο σύνδρομο λύκου σε ηλικία εννέα μηνών. Αφού προσδιορίστηκαν τα υβριδώματα που εκκρίνουν αντι-DNA mAbs με ικανότητα διείσδυσης σε ζώντα κύτταρα (CPAbs), αυτά απομονώθηκαν και στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε ενδελεχής έλεγχος ως προς τα ανοσολογικά χαρακτηριστικά τους, τα χαρακτηριστικά διείσδυσης και την επακόλουθη βιολογική δράση τους. Ειδικότερα, διερευνήθηκε ο ρόλος της φυσικής σύνδεσης των CPAbs με το DNA και άλλα συστατικά του πυρήνα στη διεισδυτικότητα και τη βιολογική δραστικότητά τους, ενώ μελετήθηκε και η πιθανή επίδρασή τους στον αγγειογενετικό φαινότυπο των ενδοθηλιακών κυττάρων. Συνολικά επιλέχθηκαν πέντε mAbs, εκ των οποίων τρία CPAbs (2 IgG2a: 10D2, 2C6 και ένα IgG2b: 5D3Α8) και δύο μη διεισδυτικά mAbs (ένα IgG2a: Η9.3 και ένα IgG2b: 1C5) ως αρνητικοί μάρτυρες. Τα 10D2, 5D3A8, 2C6 και H9.3 αναγνώριζαν κυρίως το nDNA και τις ιστόνες, σε διαφορετικό βαθμό, ενώ το 1C5 αναγνωρίζει κυρίως την ακτίνη. Τα τρία CPAbs αναγνώριζαν ωστόσο και διάφορα άλλα αντιγόνα όπως ακτίνη και καρβονική ανυδράση, εκφράζοντας ένα διακριτό πρότυπο πολυδραστικότητας. Τα αντισώματα που απομονώθηκαν από τα υπερκείμενα καλλιέργειας των υβριδωμάτων βρέθηκαν να διεισδύουν σε όλες τις κυτταρικές σειρές (καρκινικές και μη), κυρίως στον πυρήνα (10D2, 5D3, 2C6) ή/και στο κυτταρόπλασμα, εμφανίζοντας όμως διαφορετικό πρότυπο διείσδυσης. Από τη μελέτη των παραμέτρων διείσδυσης, δείχθηκε πως εκείνη συντελείται τάχιστα, σε όλες τις υπό εξέταση συγκεντρώσεις των αντισωμάτων, μέσω ενός ειδικού μηχανισμού που δεν απαιτεί ενέργεια. Σημαντικές διαφορές στα χαρακτηριστικά διείσδυσης των υπερκειμένων κυτταροκαλλιέργειας συγκριτικά με τα απομονωμένα CPAbs διαπιστώθηκαν στην προσπάθεια απομόνωσης των τελευταίων σε μεγάλη ποσότητα. Φάνηκε ότι η διείσδυση των τριών πολυδραστικών CPAbs, ενισχύθηκε σημαντικά από την παρουσία των πυρηνικών μορίων DNA και ιστονών και ιδιαίτερα των νουκλεοϊστονών, ευνοώντας τον πυρηνικό εντοπισμό τους. Ως προς τη βιολογική τους δράση, δείχθηκε πως τα CPAbs υδρολύουν τόσο το πλασμιδιακό όσο και το γενωμικό DNA σε διαφορετικό βαθμό το καθένα (δράση DΝΑse Ι) και παρόλο που προκαλούν απόπτωση σε σημαντικό ποσοστό κυττάρων HeLa, δεν φαίνεται να επηρεάζουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό. Αντίθετα, σε ενδοθηλιακά κύτταρα HUVEC, τα CPAbs ανέστειλαν τον πολλαπλασιασμό τους και μείωσαν σημαντικά τη μετανάστευσή τους. Παράλληλα, αύξησαν την επιβίωση των κυττάρων, δρώντας συνεργιστικά με τον VEGF. Συμπερασματικά, τρία μονοκλωνικά CPAbs προερχόμενα από ποντικούς με αυθόρμητη νόσο που προσομοιάζει τον ΣΕΛ, διαθέτουν ένα διαφορετικό προφίλ πολυδραστικότητας, διείσδυσης και βιολογικής δράσης. Οι παραπάνω διακριτές ιδιότητες των τριών CPAbs προσθέτουν νέα γνώση ως προς i) την κατανόηση της παθογένεσης αυτοάνοσων νοσήμάτων, όπως ο ΣΕΛ, και ii) την αξιοποίησή τους per se για θεραπευτικούς σκοπούς.