ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ 1921-1922 ЖЫЛДАРДАҒЫ АШТЫҚҚА ҚАРСЫ КҮРЕСТЕ ШЕТЕЛДІК ҰЙЫМДАРДЫҢ РӨЛІ
Authors: Козыбаева М.М. 
Published: October 2023

Аннотация Статья посвященаособенностям голода 1921-1922 гг. в Казахстане и роли зарубежных организаций в борьбе с его последствиями. Автор в статье отмечает, что помимо советских органов (ЦК Помгол, Наркомпрод), Красной армии и органов ВЧК-ГПУ помощь голодающему населению Казахстана оказывали иностранные гуманитарные организации: Американская администрация помощи (АРА), Общество друзей квакеров (ОДК), Католическая миссия (миссия Ватикана), Межрабпомгол, Общество Красного Креста и другие. Данные организации осуществляли продовольственную и медицинскую помощь, сотрудничали с детскими домами и лечебными учреждениями, столовыми. Все гуманитарные организации работали на основании специальных соглашений, где прописывались условия о предоставлении им права безвозмездной перевозки продуктов по железным дорогам, выделении авто и гужевого транспорта, помещений и складов, охраны грузов, оборудования и обслуживания питательных пунктов, бесплатного пользования телеграфной и телефонной связью. В статье показаны районы их деятельности, специфика и результаты работы. Автор приходит к выводу, что зарубежные гуманитарные организации внесли большой вклад в дело борьбы с голодом, в короткий период времени осуществили большую продовольственную и медицинскую помощь, спасли тысячи людей от гибели. Ключевые слова: гражданская война, продразверстка, голод, советская власть, большевики, комиссии помощи голодающим, иностранные организации,гуманитарная помощь.

Мақала Қазақстандағы 1921-1922 жылдардағы ашаршылықтың ерекшеліктеріне және оның салдарымен күрестегі шетелдік ұйымдардың рөліне арналған. Мақалада автор кеңес органдарынан (Помгол Орталық Комитеті, Наркомпрод), Қызыл Армия мен Чека-ГПУ органдарынан басқа Қазақстанның аштықтан зардап шеккен халқына көмек көрсеткен шетелдік гуманитарлық ұйымдар: Американың көмек көрсету басқармасы, Квакер достары қоғамы, католиктік миссия (Ватикан миссиясы), Межрабпомгол, Қызыл крест қоғамы және т.б. Бұл ұйымдар азық-түлік пен медициналық көмек көрсетті, балалар үйлері мен емдеу мекемелерімен, асханалармен ынтымақтасады. Барлық гуманитарлық ұйымдар арнайы келісімдер негізінде жұмыс істеді, онда оларға темір жолдар арқылы азық-түлікті ақысыз тасымалдау құқығын беру, көлік пен ат көлігін, үй-жайлар мен қоймаларды бөлу, жүктерді қорғау, жабдықтар мен қоректік заттарға қызмет көрсету, телеграф пен телефон байланысын тегін пайдалану шарттары жазылған. Мақалада олардың қызметінің бағыттары, жұмысының ерекшеліктері мен нәтижелері көрсетілген. Автор ашаршылықпен күресуге шетелдік гуманитарлық ұйымдар үлкен үлес қосты, аз уақыт ішінде үлкен азық-түлік пен медициналық көмек көрсетті, мыңдаған адамдарды өлімнен аман алып қалды деген қорытындыға келеді. Түйін сөздер: азамат соғысы, азық-түлік реквизициясы, ашаршылық, Кеңес өкіметі, большевиктер, ашаршылыққа қарсы комиссиялар, шетелдік ұйымдар, гуманитарлық көмек.

Abstract The article is devoted to the peculiarities of the famine of 1921-1922 in Kazakhstan and the role of foreign organizations in the fight against its consequences. The author in the article notes that in addition to the Soviet bodies (Central Committee Pomgol, Narkomprod), the Red Army and the bodies of the Cheka-GPU, foreign humanitarian organizations provided assistance to the starving population of Kazakhstan: the American Relief Administration (ARA), the Society of Quaker Friends (SQF), the Catholic Mission (Mission Vatican), Mezhrabpomgol, Red Cross Society and others. These organizations provided food and medical assistance, cooperated with orphanages and medical institutions, canteens. All humanitarian organizations worked on the basis of special agreements, which stipulated the conditions for granting them the right to free transportation of products by rail, the allocation of cars and horse-drawn vehicles, premises and warehouses, the protection of goods, equipment and maintenance of nutrition points, free use of telegraph and telephone communications. The article shows the areas of their activities, the specifics and results of their work. The author comes to the conclusion that foreign humanitarian organizations have made a great contribution to the fight against hunger, in a short period of time they have provided great food and medical assistance, saved thousands of people from death. Keywords: civil war, food requisition, famine, Soviet power, Bolsheviks, famine relief commissions, foreign organizations, humanitarian aid.