Η αποτελεσματικότητα περιεγχειρητικού προγράμματος φυσικοθεραπείας ως τμήμα των πρωτοκόλλων βελτιστοποίησης της ανάρρωσης μετά από χειρουργική επέμβαση
Authors: Καμπαρούδη Γεωργία-Μαρία 
Published: January 2024

Σκοπός: Οι ερευνητικές μελέτες μέχρι σήμερα έχουν εστιάσει κυρίως στα οφέλη της μετεγχειρητικής φυσιοθεραπείας χωρίς να συμπεριλαμβάνουν την προεγχειρητική φυσιοθεραπεία σύμφωνα με τις αρχές του ERAS. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να δείξει σε τι βαθμό η φυσικοθεραπεία, που εφαρμόζεται σε σύντομο χρονικό διάστημα πριν από τη χειρουργική επέμβαση καθώς και η έγκαιρη κινητοποίηση μετά από την επέμβαση μπορεί να επιταχύνει την επίτευξη της γρηγορότερης λειτουργικής αποκατάστασης. Μέθοδος: Πρόκειται για μια κλινικοεργαστηριακή τυχαιοποιημένη μελέτη όπου οι ασθενείς που συμμετείχαν ήταν των Πανεπιστημιακών Χειρουργικών Κλινικών της Θεσσαλονίκης. Στη μελέτη συμμετείχαν 180 ασθενείς κατανεμημένοι 1:1 στις δύο ομάδες. Οι ασθενείς κατανεμήθηκαν τυχαία (random) σε ομάδα παρέμβασης και ομάδα ελέγχου. Η ομάδα ελέγχου ακολουθήσε ενδονοσοκομειακό μετεγχειρητικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας ενώ η ομάδα παρέμβασης ακολούθησε συγκεκριμένο προεγχειρητικό και μετεγχειρητικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας. Τα κριτήρια επιλογής του προς μελέτη πληθυσμού ήταν, ασθενείς στους οποίους πρόκειται να γίνει Χειρουργική Επέμβαση κοιλίας ή συνδυασμένη θώρακος και κοιλίας, ηλικίας 18 ετών και άνω. Κριτήρια αποκλεισμού ήταν ασθενείς που το σκορ τους στην κλίμακα λειτουργικής ανεξαρτησίας ήταν μικρότερο από 25 στα πεδία που αφορούν κινητικότητα / μεταφορές, μετακίνηση, νοσούσαν από σοβαρή πνευμονική ή καρδιακή πάθηση η οποία δεν τους επιτρέπει να εκτελέσουν σωματική άσκηση, παρουσίαζαν κάποια γλωσσική ή ψυχολογική διαταραχή που τους εμπόδιζε στην κατανόηση και τήρηση του προγράμματος και δεν έδωσαν ενυπόγραφη τη συναίνεση τους. Για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το R Core Team (2021). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria στην έκδοση 4.2.3 μέσω της πλατφόρμας RStudio και συγκεκριμένα οι βιβλιοθήκες stats, tidyverse, rstatix, gtsummary, samplesizeCMH, lme4. Αποτελέσματα: Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ετέθη στο 5% και η ισχύς της μελέτης στο 80%. Για τις αριθμητικές μεταβλητές έγινε έλεγχος κανονικής κατανομής με δοκιμασία Shapiro – Wilks με επίπεδο σημαντικότητας 5% και με βάση το αποτέλεσμα για την κάθε μία συνοψίστηκαν με διάμεση τιμή και ενδοτεταρτημοριακό εύρος (IQR). Οι πρωτογενείς εκβάσεις ελέγχθηκαν και ως προς την διαφορά τους σε σχέση με την βασική προεγχειρητική μέτρηση. Όλες σχεδόν οι επιμέρους συγκρίσεις έδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές σε κάθε προεγχειρητική – μετεγχειρητική σύγκριση. Το FIM είναι στατιστικά σημαντικά μειωμένο στην πρώτη μετεγχειρητική εκτίμηση. Ίδια εικόνα παρουσιάζει και η μέτρηση με αλγόμετρο. Η κλίμακα VAS αυξάνεται στατιστικά σημαντικά στην πρώτη μετεγχειρητική εκτίμηση και μειώνεται σε τιμές ίσες με τις προεγχειρητικές στην τρίτη μετεγχειρητική εκτίμηση για την ομάδα ERAS, ενώ στην ομάδα μη-ERAS μειώνεται αλλά διατηρεί την στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση από την προεγχειρητική της κατανομή. Όσο αφορά τις επιπλοκές δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην συχνότητα εμφάνισης ομοίως και για τη θνησιμότητα. Το κόστος νοσηλείας δεν διέφερε στατιστικά σημαντικά παρά την υπεροχή της ομάδας non-ERAS. Συμπέρασμα: Στην παρούσα μελέτη αποδείχθηκε ότι ένα περιεγχειρητικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας μπορεί να βελτιώσει μετεγχειρητικούς δείκτες όπως τη γρηγορότερη λειτουργική αποκατάσταση του ασθενούς συμβάλλοντας στη μείωση της παραμονής στο νοσοκομείο και το κόστος νοσηλείας. Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στην καθιέρωση ενός τυποποιημένου προγράμματος αποκατάστασης, το οποίο θα ενημερώνεται από τις αρχές του ERAS, οι οποίες θα μπορούν να παρέχονται από ειδικούς φυσιοθεραπευτές ενδονοσοκομειακά και σε περιβάλλον εξωτερικής παραμονής