bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
The modern state of specialized psychiatric service for the population of the Moscow region
Authors: Poslavskaya I A
Published: March 2019

Aim. To perform the analysis of psychiatric service of the Moscow region and to determine the basic targerts to improve the availability of psychiatric service for the population of the Moscow region. Methods. The study included the methods of retrospective statistical observation based on the data from the official statistical forms of annual reports (forms №14, №30, №36) of psychiatric institutions of the Moscow region in 2013-2017. Results. The Moscow region is a territory of sustainable social economic development. In terms of fertility it takes the 1st place among the subjects of the Central Federal district, and 27th place in the Russian Federation. Specialized psychiatric care for the population of the Moscow region is provided in neuropsychiatric dispensaries, hospitals, day hospitals of psychiatric clinics, based on three principles: a differentiated approach to assist different patient cohorts, stepwise and continuity of care at different stages. Despite the restructuring of the psychiatric service and the widespread reduction of the number of beds in the Russian Federation, bed capacity of psychiatric hospitals in the Moscow Region remains at the same level, although there has been a negative dynamics in the work of the hospital bed from 354.3 days in 2013 to 329 in 2017. At the same time, the efficiency of day hospitals has increased: the length of stay of patients in the day hospital has decreased from 51 in 2013 to 39 days in 2017, the day bed turnover rate has increased from 5.5 to 5.9. In five years, the number of patients discharged from day hospitals has increased: 2 200 in 2013 and 2 521 in 2017. In the outpatient service there is a steady decrease in the number of dispensary patients (decreased from 71 413 to 69 364 in 5 years), and vice versa, the number of patients provided with counseling and treatment increased from 79 023 to 93 697. The number of diseases-related visits to a psychiatrist is decreasing. In 2013, 781 243 disease-caused and home visits occured, in 2017 - 496 540. Conclusion. The results of the conducted study indicate both positive tendencies and negative sides of psychiatric service for the population of the Moscow region, which should be taken into account when planning reorganization and optimization of functioning of psychiatric service in the modern conditions: increased number of day beds, establishing medical rehabilitation departments, reduction of inefficient hospital beds.
Esophageal-gastrointestinal-diaphragmatic murmur - a new objective sign of diaphragmatic hernias
Authors: Garanin A A , Osadchuk A M , Adyshirin-Zade E E
Published: March 2019

Aim. To present a description and scientific substantiation of a new objective sign in patients with hiatal hernias. Methods. The study included 127 patients with diaphragmatic hernia, who made up the group of patients, including 65 women and 62 men, mean age 56.2±11.4 years. The control group was represented by the results of a survey of 100 practically healthy people: 55 women and 45 men, the average age of 52.6±2.3 years. All patients included in the study group, underwent upper endoscopy and fluoroscopy of the esophagus and stomach with a suspension of barium sulfate, the results of which were compared with the data of auscultation of the chest. Results. The description and scientific substantiation of the physical sign of diaphragmatic hernias was presented, which is pathological peristalsis at four points of auscultation on the thorax. The factors that led to the choice of localization of the points at which auscultation of esophageal-gastrointestinal-diaphragmatic murmur is carried out in this pathology, are presented. Pathophysiological mechanisms causing the appearance of pathological peristalsis of the esophagus and stomach, which is the essence of the proposed symptom of hiatal hernia, were found and substantiated. Sensitivity and specificity of a new method of detecting diaphragmatic hernia were calculated, the positive and negative predictive values were determined. High efficiency of auscultation of abnormal motility as a diagnostic method was demonstrated. The frequency of clinical symptoms in patients with hiatal hernia and their comparison with the world experience of observation of patients with this pathology are shown. Conclusion. The proposed objective sign, which has a very high sensitivity and specificity, is an attempt to fill the currently existing «diagnostic gap» between the subjective sensations of a patient with diaphragmatic hernia and instrumental diagnostic methods that have certain limitations in application.
Gisberta ou a transvertebração de um corpo sem órgãos
Authors: Ielpo Rodrigo
Published: March 2019

Este artigo tem por objetivo pensar a criação dramatúrgica do espetáculo Gisberta, dirigido por Renato Carrera, a partir de um diálogo entre as reflexões de Gilles Deleuze e Félix Guattari sobre o conceito de “corpo sem órgãos” e o dispositivo que Marcel Proust chamará, no início de Du côté de chez Swann, primeiro volume de À la recherche du temps perdu, de transvertebração.
Some properties for \(\alpha\)-starlike functions with respect to \(k\)-symmetric points of complex order
Authors: Darwish H. E. , Lashin A. Y. , Sowileh S. M.
Published: March 2019

In the present work, we introduce the subclass \(\mathcal{T}_{\gamma ,\alpha
}^{k}(\varphi )\), of starlike functions with respect to \(k\)-symmetric points of complex order \(\gamma\) (\(\gamma \neq 0\)) in the open unit disc \(\vartriangle\). Some interesting subordination criteria, inclusion relations and the integral representation for functions belonging to this class are provided. The results obtained generalize some known results, and some other new results are obtained.
On almost polynomial structures from classical linear connections
Authors: Bednarska Anna
Published: March 2019

Let \(\mathcal{M}f_m\) be the category of \(m\)-dimensional manifolds and local diffeomorphisms and let \(T\) be the tangent functor on \(\mathcal{M}f_m\). Let \(\mathcal{V}\) be the category of real vector spaces and linear maps and let  \(\mathcal{V}_m\) be the category of  \(m\)-dimensional real vector spaces and linear isomorphisms. Let \(w\) be a polynomial in one variable with real coefficients. We describe all regular covariant functors \(F\colon \mathcal{V}_m\to\mathcal{V}\) admitting \(\mathcal{M}f_m\)-natural operators \(\tilde{P}\) transforming classical linear connections \(\nabla\) on \(m\)-dimensional manifolds \(M\) into almost polynomial \(w\)-structures  \(\tilde{P}(\nabla)\) on \(F(T)M=\bigcup_{x\in M}F(T_xM)\).
On the necessary condition for Baum-Katz type theorem for non-identically distributed and negatively dependent random fields
Authors: Łagodowski Zbigniew
Published: March 2019

Let  \(\{ X_{\bf n}, {\bf n}\in \mathbb{N}^d \}\) be a random field of negatively dependent  random variables.  The complete  convergence results for negatively dependent  random fields  are refined. To obtain the main theorem several lemmas  for convergence of families indexed by \(\mathbb{N}^d\)   have been proved. Auxiliary lemmas have wider application to study  the random walks on the lattice.
On the existence of connections with a prescribed skew-symmetric Ricci tensor
Authors: Kurek Jan , Mikulski Włodzimierz
Published: March 2019

We study the so-called inverse problem. Namely, given a prescribed skew-symmetric Ricci tensor we find (locally) a respective linear connection.
Products of Toeplitz and Hankel operators on the Bergman space in the polydisk
Authors: Sobolewski Paweł
Published: March 2019

In this paper we obtain a condition for analytic square integrable functions \(f,g\) which guarantees the boundedness of products of the Toeplitz operators \(T_fT_{\bar g}\) densely defined on the Bergman space in the polydisk. An analogous condition for the products of the Hankel operators \(H_fH^*_g\) is also given.
The determination of titanium contained in Tytanit biostimulant employed to improve crops performance in natural environmental samples
Authors: Wasąg Joanna , Grabarczyk Malgorzata
Published: March 2019

The purpose of this work was to determinate the amount of titanium in different environmental water samples spiked with crop biostimulant Tytanit. The measurements were conducted using adsorptive stripping voltammetry (AdSV). The titanium complex with chloranilic acid was accumulated on mercury film silver based electrode (Hg(Ag)FE) at the potential -0.3 V. The analysis of natural water samples enriched with Tytanit, collected in the eastern part ofPolandconfirms that this procedure is fast and essential for the determination of titanium in environmental water samples.
Solid acidic FeCl3/Bentonite catalyzed solvent-free condensation: Synthesis, spectral studies and antimicrobial activities of some aryl hydrazine Schiff’s bases
Authors: Ananthi Vadamalai , Rajalakshmi Kaliyaraj , Muthuvel Inbasekaran , Thirunarayanan Ganesamoorthy
Published: March 2019

Some aryl hydrazide derivatives have been synthesized including 1-(3-chloro-4-nitrophenyl)-2-(3-substituted benzylidene) hydrazines by  FeCl3/Bentonite catalyzed solvent-free  condensation of  substituted phenyl hydrazine and aldehydes under microwave irradiation.  The yields of the hydrazides are more than 70%.  The synthesized hydrazides are characterized by the physical constants, micro analysis and spectroscopic data.  Effect of catalyst,  solvent effect  substituent effect and optimization of the catalyst was studied by the percentage of isolated yields.  From the catalyst optimization, the present study catalyst gave the better yield of products.  The antimicrobial activities of all synthesized of 1-(3-chloro-4-nitrophenyl)-2-(3-substituted benzylidene) hydrazines have been evaluated using Bauer-Kirby disc diffusion method.
Microplastics in the environment: characteristic, identification and potential risk
Authors: Bogusz Aleksandra , Oleszczuk Partyk
Published: March 2019

Plastics are widely used in industry as well as in a daily lives. Large amounts of plastics debris are delivered into environment, especially into aqueous ecosystems and transformed into microplastics. The present work describes microplastics as the marine environment contaminants, their sources and also methods of their identification in the environment. Moreover, the ability of plastics to acculumation of organic and inorganic contaminants and possible harmful effect on the aquatic organisms is also discussed in presented work.
Modification of polymeric materials bearing pendant epoxide groups
Authors: Pączkowski Przemysław , Gawdzik Barbara
Published: March 2019

The polymer containing desired functional group can be obtained by a direct-polymerization or post-polymerization modification. These functionalization methods offer different way of insertion of functionality into the polymeric materials. In the literature, scientist can meet with the descriptions of many techniques of functionalization process. This review article focuses on the pathway for post-polymerization modification of polymeric materials bearing pendant epoxide groups.
Między mądrością a potocznością edukacji geograficznej. Przykład brytyjski
Authors: Sadoń-Osowiecka Teresa Jadwiga
Published: March 2019

Autorka przedstawia ideę reformy edukacji brytyjskiej w odniesieniu do kategorii mądrości i potoczności (lub głupoty) w ujęciu Sternberga. Odwołuje się do dyskusji nad edukacją geograficzną toczonej w Wielkiej Brytanii. Celem artykułu jest analiza idei powerful knowledge i kreślonych wizji przyszłości brytyjskiej edukacji geograficznej dla wzbudzenia refleksji nad kondycją szkolnej geografii w Polsce. Koncepcja kreślona przez współczesnych brytyjskich geografów przypomina geografię, od której, w pogoni za  „nowoczesnością”, zdaje się odchodzić edukacja geograficzna w polskiej szkole.
 

 
Zapotrzebowanie na mieszkania komunalne i socjalne
Authors: Myna Artur Hubert , Dymek Waldemar
Published: March 2019

W pracy przedstawiono autorską metodę określania zapotrzebowania na mieszkania komunalne i socjalne. Zweryfikowano hipotezę, że sprzedaż mieszkań komunalnych nie zmieniła ich przestrzennej struktury i przestrzennego zróżnicowania zapotrzebowania na nie. Wysokie zapotrzebowanie na mieszkania komunalne i socjalne odnotowano w powiatach zachodniej i południowej Polski. W pracy potwierdzono możliwość gromadzenia danych niezbędnych do określenia zapotrz ebowaniana mieszkania komunalne i socjalne. Rekomenduje się ich pozyskiwanie co dwa lata na formularzu statystycznym od jednostek zarządzających bądź administrujących tego typu mieszkaniami.
Relacje między cyrkulacją atmosferyczną a sezonową temperaturą powietrza na obszarze Lubelszczyzny
Authors: Bartoszek Krzysztof
Published: March 2019

W pracy dokonano oceny relacji między cyrkulacją atmosferyczną a sezonową temperaturą powietrza na Lubelszczyźnie w latach 1951-2010. Ponadto określono związki między występowaniem na tym obszarze ekstremalnie ciepłych i chłodnych pór roku z anomaliami ciśnienia atmosferycznego w regionie atlantycko-europejskim. Do tego celu wykorzystano klasyfikację typów cyrkulacji dla obszaru Europy Środkowo-Wschodniej oraz uśrednione sezonowe wartości temperatury powietrza, które pochodziły z 5 stacji meteorologicznych zlokalizowanych na obszarze badań lub w jego sąsiedztwie. Największy wpływ cyrkulacji powietrza na warunki termiczne na obszarze Lubelszczyzny dotyczył okresu zimowego, a najmniejszy wiosny. Zarówno w zimie, jak i latem, istotną rolę wykazywał strefowy przepływ powietrza, natomiast jesienią – cyrkulacja południkowa. W porównaniu do kierunku napływu powietrza, wyraźnie mniejszy wpływ na zmienność sezonowej temperatury powietrza wyrażał antycyklonalny, cyklonalny lub pośredni charakter cyrkulacji atmosferycznej. Istotny związek anomalii ciśnienia ze znacznymi dodatnimi lub ujemnymi odchyleniami temperatury powietrza od normy stwierdzono przede wszystkim w przypadku sezonów zimowych i letnich.
Porównanie wyników pomiarów meteorologicznych wykonanych przyrządami tradycyjnymi i automatycznymi (na przykładzie danych z Krakowa)
Authors: Matuszko Dorota , Nowak Radosław
Published: March 2019

Na przełomie XX i XXI wieku znacznie przyspieszył proces automatyzacji w polskiej służbie meteorologicznej. Na stacjach synoptycznych zainstalowano automatyczne stacje meteorologiczne fińskiej firmy Vaisala wraz czujnikami m.in. temperatury i wilgotności powietrza, ciśnienia powietrza, kierunku i prędkości wiatru. Od 2004 roku dane z przyrządów automatycznych zaczęły być danymi podstawowymi, a przyrządy obsługiwane przez obserwatorów były traktowane jako zapasowe. W styczniu 2014 roku większość przyrządów tradycyjnych na stacjach synoptycznych została wycofana z użytku (w tym termometry rtęciowe) i zastąpiona przyrządami automatycznymi. W wielu wypadkach nie przeprowadzono pomiarów porównawczych i nie wyliczono współczynników korygujących, zatem istnieje obawa, że została zerwana jednorodność serii pomiarowych,podstawowego warunku wszelkich badań klimatologicznych. Według instrukcji WMO (1983) wyniki pomiarów z nowych przyrządów należy weryfikować przynajmniej przez jeden rok. Celem niniejszego opracowania jest porównanie wyników pomiarów meteorologicznych wykonanych przyrządami tradycyjnymi i automatycznymi w 2014 roku na stacji naukowej Zakładu Klimatologii IGiGP UJ w Krakowie. Porównanie dotyczy wybranych elementów pogody, tj. sumy dobowej usłonecznienia, aktualnej temperatury powietrza w terminie pomiarowym, dobowej temperatury maksymalnej i minimalnej, aktualnej wilgotności względnej powietrza w terminie pomiarowym oraz sumy dobowej opadów atmosferycznych.
Ścieżki dydaktyczne w województwie lubelskim – stan i perspektywy rozwoju
Authors: Wojtanowicz Paweł
Published: March 2019

W artykule przedstawiono wyniki inwentaryzacji ścieżek dydaktycznych województwa lubelskiego.  Obok oceny ilościowego i jakościowego stanu tego typu szlaków, podjęto także próbę sformułowania zaleceń dotyczących ich modernizacji i uporządkowania. Istotną kwestią poruszoną w opracowaniu wydaje się być zestawienie podstaw prawnych regulujących tworzenie ścieżek dydaktycznych. Zaprezentowana została także propozycja zabiegów organizacyjnych prowadzących do ich optymalnego wykorzystania turystyczno-edukacyjnego.
Wilgotność względna i dni charakterystyczne w Lublinie w latach 1951-2015
Authors: Krzyżewska Agnieszka
Published: March 2019

W pracy przedstawiona została analiza zmienności czasowej wilgotności względnej w Lublinie w latach 1951-2015. Ponadto prześledzono dla wielolecia częstości występowania dni charakterystycznych pod względem wilgotności powietrza czyli dni z powietrzem suchym, umiarkowanie suchym, umiarkowanie wilgotnym i bardzo wilgotnym. Materiał źródłowy opracowania stanowiły terminowe wartości wilgotności względnej, której pomiary były wykonywane na stacji Obserwatorium Meteorologicznego UMCS, zlokalizowanej w centrum miasta. Na podstawie średnich dobowych wartości wilgotności względnej zdefiniowano dni suche (f≤55%), umiarkowanie suche (56-70%), umiarkowanie wilgotne (71-85%) i bardzo wilgotne (f≥86%). Dla wybranych charakterystyk zbadana została istotność statystyczna trendów testem Mann-Kendalla.

Średnia wartość wilgotności względnej w Lublinie w latach 1951-2015 wyniosła 77,9% i zmieniała się od 73,6% w 2005 r. do 83,3% w 1958 r. W analizowanym wieloleciu zaobserwowano istotny statystycznie trend malejący.

Najczęściej notowano dni wilgotne (średnio 150 dni w roku) oraz bardzo wilgotne (średnio 119 dni w roku). Dni umiarkowanie suchych i suchych występowały znacznie rzadziej – odpowiednio 80 i 16 dni w roku. Wyznaczone dla tych charakterystyk były istotne statystycznie w przypadku liczby dni z powietrzem suchym i umiarkowanie suchym (trend dodatni) oraz liczby dni z powietrzem bardzo wilgotnym (trend ujemny).
Synoptyczne uwarunkowania napływu mas powietrza arktycznego i zwrotnikowego nad Lubelszczyznę
Authors: Kaszewski Bogusław Michał , Bartoszek Krzysztof , Gluza Andrzej
Published: March 2019

Celem opracowania jest charakterystyka częstości i uwarunkowań synoptycznych napływu mas powietrza arktycznego i zwrotnikowego nad obszar Lubelszczyzny. Ich występowanie w ujęciu regionalnym określono dla godziny 12 UTC na podstawie dolnych map synoptycznych PIHM/IMGW z okresu 1951-2010. Do oceny uwarunkowań synoptycznych napływu analizowanych mas powietrza wykorzystano kalendarz typów cyrkulacji dla Lubelszczyzny. Częstość napływu mas powietrza arktycznego w ciągu roku wynosiła 13,4%. Największy udział tych mas występuje wiosną, z maksimum w kwietniu (20,4%), najmniejszy zaś latem (w lipcu i sierpniu poniżej 5%). Rzadziej notuje się napływ powietrza zwrotnikowego (4,1% wszystkich dni w roku). Najczęściej nad Lubelszczyzną występuje ono w lecie (z maksimum w lipcu – 9,2%), natomiast najrzadziej w zimie (< 1%). W latach 1951-2010 zaznaczyły się istotne zmiany w częstości napływu nad Lubelszczyznę mas arktycznych (wzrost średnio o 8 dni na 10 lat) i zwrotnikowych (wzrost o blisko 3 dni na 10 lat). Udział mas arktycznych zwiększył się w zimie, jesieni i na wiosnę, mas zwrotnikowych zaś w lecie. We wszystkich porach roku największe prawdopodobieństwo występowania powietrza arktycznego notowano podczas typów cyrkulacji ze składową północną i północno-wschodnią, najmniejsze zaś w typach warunkujących adwekcję powietrza z południa i południo-zachodu. W przypadku powietrza zwrotnikowego największe prawdopodobieństwo jego wystąpienia notuje się podczas napływu powietrza z kierunków E-SE-S-SW. Niezależnie od pory roku, podczas występowania powietrza arktycznego i zwrotnikowego wykazano występowanie wyraźnych anomalii, zarówno temperatury powietrza na powierzchni izobarycznej 850 hPa, jak i średniej grubości warstwy powietrza między powierzchnią izobaryczną 850 i 1000 hPa.
Analysis of the impact of nano-zinc, nano-iron, and nano-manganese fertilizers on chickpea under rain-fed conditions
Authors: Sabaghnia Naser , Janmohammadi Mohsen
Published: March 2019

Nanotechnology is an emerging field of science widely exploited in many scientific fields but its application in agriculture is rarely studied in the world. In the current study, application of nanotechnology in agricultural via the application of some micronutrient nano-fertilizers (nano-zinc, nano-iron, and nano-manganese) and different sulfur fertilizers have been investigated. Three levels of sulfur fertilizer (S1: no application, S2: 15 Kg ha-1, S3: 30 Kg ha-1) and three micronutrients nano-fertilizer (Nano1: nano-chelated zinc, Nano2: nano-chelated iron, and Nano3: nano-chelated manganese) were studied on some morphophysiological traits of chickpea. Results showed that the first two principal components of treatment × trait (TT) biplot accounted to 56% and 18% respectively of total variation. The vertex treatments in polygon biplot were S1-Nano2, S1-Nano3, S2-Nano1, S3-Nano1, and S3-Nano2 which S3-Nano1 treatment indicated high performance in day to maturity, plant height, first pod height, primary branch per plants, secondary branch per plant, number of pods per plant, number of seeds per plant and 1,000 seed weight. According to vector-view biplot, seed yield was positively associated with the number of pods per plant, harvest index and day to maturity. The ideal treatment identified the S3-Nano1 (30 kg ha-1 sulfur plus nano-chelated zinc) that might be used in selecting superior traits and it can be considered as the candidate treatment. The ideal trait of biplot showed that seed yield had the highest discriminating ability and they were the most representative and as the final target trait of producers, it has the ability of discrimination among different treatm ents. The best fertilizer treatment for obtaining of high seed yield was identified in the vector-view function of TT biplot as S3-Nano1 (30 kg ha-1 sulfur plus nano-chelated zinc).
Red list of vascular plants of the Lublin Region
Authors: Cwener Anna , Michalczuk Wiaczesław , Krawczyk Rafał
Published: March 2019

The aim of this study is to present the updated list of rare and threatened vascular plant species in the Lublin province. The threatened species categories are presented according to the IUCN criteria. The regional list contains 408 species (that makes up 25% of the Lublin Region flora); 56 of which are considered critically endangered, 81 represent endangered species, 51 belong to the category of vulnerable species, and 49 are near threatened species, respectively. The presence of 37 species has not been confirmed and therefore they are listed as regionally extinct (RE). Of the total number of species, 134 are rare, but because the data about those species is insufficient, they have been classified as DD category (data deficient). The species of the genera: Alchemilla, Callitriche, Hieracium, Oenothera, Rosa, Rubus and Taraxacum have not been evaluated (NE category). Other species – those whose occurrence is doubtful and all neophytes were defined as not applicable (NA). The endangered taxa occur mostly in dry grasslands, deciduous forests, wetlands, and calcareous weed communities of cereal crops.
Vascular plants in the Cemetery of the Meritorious (Cmentarz Zasłużonych) in Poznań (Poland)
Authors: Czarna Aneta
Published: March 2019

The Cemetery of the Meritorious is the oldest preserved burial site in the city of Poznań (western Poland). It was created in 1808, but after World War II it was subject to gradual devastation. In 1961, it was classified as a historic site, completely protected by law and cared for by the Cultural Heritage Officer. Field research shows that the vascular flora of the cemetery is composed of 140 taxa: 15 in the trees, 26 in the shrubs, and 99 in the herbaceous plants. The flora comprises 84 taxa (57.1%) that were planted there. Most of them are herbaceous: 45 species (30.6%), including 14 native (9.5%) and 31 alien ones (21.1%). Plants with symbolic meanings are represented by 13 taxa in the trees, 16 in the shrubs, and 30 in the herbaceous plants. Currently, however, the symbolism of cemetery plants is of little significance, as they are cultivated primarily because of their ornamental value. Special attention was paid to groundcover plants, represented by 37 species (25,2%), including 21 taxa introduced a long time ago and 16 recently (during the last 10 years or so).
Roses (Rosa spp.) in old cemeteries in the Wielkopolska region (W Poland)
Authors: Czarna Aneta
Published: March 2019

This paper presents all taxa of the genus Rosa recorded in 2005–2015 in old cemeteries in Wielkopolska. In the past, roses were frequently planted in cemeteries as ornamentals, contributing to their beauty and specific atmosphere, but they also had many symbolic meanings. Today, historical roses are rare. As a result of floristic research in 2,169 old, neglected cemeteries in Wielkopolska, 35 taxa of roses were found. These include 21 alien taxa and 6 taxa new to Poland.
Assessment of genotype × trait interaction of rye genotypes for some morphologic traits through GGE biplot methodology
Authors: Yari Samaneh , Sabaghnia Naser , Pasandi Mokhtar , Janmohammadi Mohsen
Published: March 2019

Effective interpretation of the data on breeding programs is important at all stages of plant improvement and the genotype by trait (GT) biplot was used for two-way wheat dataset as genotypes with multiple traits. For this propose, 18 rye genotypes with specific characteristics were evaluated in randomized block design with four replications. The GT biplot for rye dataset explained 61% of the total variation of the standardized data (the first two principal components explained 40 and 21% respectively). The polygon view of GT presented for 11 different traits of rye cultivars showed six vertex cultivars as G1, G3, G6, G8, G11 and G13 whose genotype G8 had the highest values for most of the measured traits. Generally based on vector view, ideal genotype and ideal tester biplots, it was demonstrated that the selection of high seed yield will be performed via seed number per spike, first internode weight, number of spike per area and harvest index. These traits should be considered simultaneously as effective selection criteria evolving high yielding rye cultivars because of their large contribution to seed yield. The genotypes G8 and G7 following to genotypes G3, G18 and G19 could be considered for the developing of desirable progenies in the selection strategy of rye improvement programs.
The influence of selective COX-2 inhibitor on phase of healing surgical wounds: proliferation and secretion of bFGF by endothelial cells
Authors: Jasiak Łukasz , Kowalczyk Mateusz , Mazan Paula , Kowalczyk Edward , Sienkiewicz Monika , Jóźwiak-Bębnista Marta , Wiktorowska-Owczarek Anna
Published: March 2019

The process of wound healing consists of the following phases: inflammation, proliferation, remodeling. Non-steroidal antiinflammatory drugs may be important in this process, especially in a stage called angiogenesis. For this reason, it was decided to investigate the effect of selective COX-2 (cyclooxygenase 2) inhibitor (NS-398) on the proliferation of endothelial cells and their ability to secrete bFGF (fibroblast growth factor) for vascular endothelial cells (HMEC-1). For determination of the secretion of bFGF in a cell line HMEC-1 immunosorbent ELISA assays were used. In turn, the cell proliferation assay was performed using the MTT method. Using MTT method, it was found that NS-398 at 10 μM did not affect cell viability. Whereas selective COX-2 inhibitor at 100 μM decreased cell viability in a statistically significant manner and inhibited the proliferative effect of 100 μg/mL LPS at concentrations of 10 and 100 μM. In the further step, application of NS-398 (10 and 100 μM) with LPS (100 μg/mL; inflammatory environment) reduced the secretion of bFGF in a statistically significant manner. The investigations showed that NS-398 has an antiangiogenic effect which is based on reducing the proliferation of vascular endothelial cells and inhibiting the secretion of bFGF- factor responsible for angiogenesis during wound healing.
Effects of Forchlorofenuron (CPPU) treatment on fruit properties in the fruit of common guava
Authors: Sabaghnia Zeiynab , Nahandi Fariborz Zaree
Published: March 2019

The common guava is a small tree from Myrtacaeae family which is cultivated for its fruits. Researches have explored new methods to promote fruit yields and quality of crops. Application of Forchlorofenuron or CPPU (with Molecular Formula: C12H10CIN3O) improves the fruit size as well as its quality, but there has not been an investigation evaluating its effects on common guava fruit under field conditions. This research was performed to study the effects of different doses of CPPU (0, 10, 20 and 40 mg L-1) on common guava fruit size and quality characteristics under field conditions. Analysis of variance and LSD (least significant differences) mean compression indicated that total soluble solids, total acidity, ascorbic acid or vitamin C, fruit firmness, phenolics, 1,1-Diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH), polygalacturonase, pectin methyl esterase and ethylene were significantly different in most traits and CPPU-40 produced high means. The principal components (PC) analysis explained 95% of the total variation and the first two principal components (PC1 and PC2) explained 78% and 17% of the total variation, respectively. According to biplot, CPPU-40 had the highest values for all of the measured traits except DPPH, ethylene and polygalacturonase. The most prominent relations by biplot were a strong positive correlation among phenolics, fruit firmness, total acidity, total soluble solids and ascorbic acid as indicated by the small obtuse angles between their vectors. The measured traits were grouped into two clusters and cutoff point verified via Wilks’ lambda statistics. Cluster I consisted of three traits (ascorbic acid or vitamin C, fruit firmness and ethylene) while cluster II included total soluble solids. Findings of this study suggest that CPPU can be used as an effective growth regulator to improve the size and quality of common guava fruit.
Etnolingwistyka daleka i bliska
Authors: Głaz Adam
Published: March 2019

Autor stwierdza, że sytuację lubelskiej etnolingwistyki, jej wartość i możliwość zaistnienia w szerszym kontekście międzynarodowym, należy postrzegać na tle zbliżonych koncepcji językoznawczych (niekoniecznie funkcjonujących pod tą samą nazwą) wypracowanych w świecie zachodnim lub czerpiących z zachodnich tradycji lingwistycznych. Reprezentują je publikowane w niniejszym tomie „Etnolingwistyki” (27) artykuły autorstwa Gary’ego Palmera, Berta Peetersa, Ireny Vankovej oraz Przemysława Łozowskiego i AnnyWłodarczyk-Stachurskiej, które autor omawia. Postuluje podjęcie działań mających na celu promocję myśli lubelskiej na Zachodzie oraz pozyskanie do współpracy badaczy stamtąd.
DARBAS (WORK) in selected Lithuanian discourses
Authors: Smetona Marius , Smetoniene Irena
Published: March 2019

Autorzy analizują językowo-kulturowy obraz litewskiej pracy na podstawie danych leksykograficznych i tekstowych. Wykorzystują w opisie materiał Słownika języka litewskiego (LKŽ) oraz Słownika współczesnego języka litewskiego (DLKŽ) i ustalają, że sposób definiowania znaczeń w obu źródłach znacznie się różni, jest odbiciem dawnych i odpowiednio – współczesnych poglądów na pracę. W dokumentacjach słownikowych widoczne są elementy wiejskiego rozumienia pracy jako ciężkiej, mozolnej działalności człowieka, wykonywanej z obowiązku i jednocześnie niosącej radość, będącej podstawą życia. Wydobyte zostały też, udokumentowane w słownikach, cechy ideologii sowieckiej, zwłaszcza wywyższanie pracy i podporządkowanie jej człowieka. Dane pochodzące z kilku dyskursów (literackiego, ideologicznego, prawniczego i publicystycznego) dostarczają nowych sposobów postrzegania pracy. Ciężka praca została opisana przez klasyków literatury K. Donelaitisa, D. Poškę i J. TumasaVaižgantasa, którzy ukazali jej sens, poetyzując i uszlachetniając pracę, wywyższając i heroizując jej wykonawców. Dyskurs ideologiczny akcentuje patriotyczny sens pracy, prawniczy rozważa znaczenie prawa dla człowieka. Najbardziej wieloaspektowo jest przedstawiana praca w dyskursie publicystycznym: jest ona wartością, honorem, obowiązkiem; dostarcza satysfakcji, jeżeli jest ciekawa; może być traktowana jako hobby, niewymagające wielkiego wysiłku.
Ludowe sposoby wzmagania plenności roślin (na przykładzie grochu i kapusty)
Authors: Prorok Katarzyna
Published: March 2019

Autorka na przykładzie grochu i kapusty – dwóch warzyw powszechnie uprawianych i spożywanych dawniej na wsi polskiej – omawia ludowe sposoby wpływania na plenność roślin. Za podstawę analizy przyjmuje bogaty materiał XIX- i XX-wieczny (różnogatunkowe teksty folkloru oraz zapisy wierzeń i opisy praktyk), pochodzący z kartoteki Słownika stereotypów i symboli ludowych, którego tom Rośliny jest obecnie opracowywany.

Zabiegi mające sprawić, że głowy kapusty będą duże i twarde, a strączki grochu pełne, miały przede wszystkim charakter religijny i/lub magiczny i w dużej mierze oparte były na wierze w sprawczą moc słowa. Źródłem „mocy wegetacyjnej” mogło być kilka sfer, m.in.: sacrum (np. Bóg, Pan Jezus, Matka Boska i święci uprawiający w kolędach ziemię gospodarza i tym samym zapewniający obfitość plonów), „kosmos” (np. gwiazdy i fazy księżyca wyznaczające korzystny/niekorzystny czas siewu), przyroda (np. inne rośliny sadzone na zagonach dla odwrócenia uroków) oraz człowiek i jego ciało (np. tańce na urodzaj wyzwalające i przekazujące siły witalne).
Praca ludzka – wartość ekonomiczna czy etyczna?
Authors: Liszcz Teresa
Published: March 2019

Przeważająca większość ekonomistów uważa, że praca, czy też zdolność do pracy, jest towarem, a wynagrodzenie za pracę (płaca) – ceną tego towaru, którą, co do zasady, kształtuje rynkowe prawo popytu i podaży. Zwracają oni jednak uwagę, że „rynek pracy” jest silnie reglamentowany.

Pogląd o towarowym charakterze pracy (zdolności do pracy) zarobkowej podzielają niektórzy, nieliczni raczej, przedstawiciele nauki prawa pracy. Według nich, umowa o pracę jest w istocie umową kupna – sprzedaży siły roboczej za cenę w postaci wynagrodzenia. Uznając pracę za towar, podkreślają oni jednak specyficzny charakter owego towaru, mianowicie nierozerwalny związek pracy z osobą pracownika, implikujący konieczność jego ochrony, głównie przy pomocy prawa pracy, ale odpowiednio zliberalizowanego.

Autorka, tak jak większość specjalistów prawa pracy, opowiada się przeciwko towarowej koncepcji pracy. Jest ona bowiem niezgodna z osobową godnością człowieka, dla którego praca jest nie tylko najwłaściwszym sposobem zdobywania środków utrzymania, ale także źródłem rozwoju jego człowieczeństwa. Człowiek angażuje w pracę całą swoją osobę, a nie tylko zdolność do pracy. Ze względu na prawo do życia i obowiązek jego podtrzymywania, władze publiczne powinny zapewnić każdemu możliwość zarobkowania własną pracą, a w przypadku jej braku – świadczenia majątkowe na utrzymanie pracownika i jego rodziny.
O aktualnych zadaniach etnolingwistyki
Authors: Bartmiński Jerzy
Published: March 2019

O aktualnych zadaniach etnolingwistyki jako subdyscypliny badawczej i rocznika o tej nazwie  („Etnolingwistyka”  1988–2015) wypowiada się  redaktor naczelny pisma. Uważa, że z dwóch zasad,  które u podstaw etnolingwistyki słowiańskiej stawiał Nikita Tołstoj – wymiar ogólnosłowiański i jedność języka i kultury – aktualność  zachowała głównie ta druga zasada, tj. traktowanie języka jako źródła wiedzy o człowieku i społeczności  i podstawy budowania własnej tożsamości  (indywidualnej, narodowej, regionalnej, zawodowej). Program  lingwistyki kulturowej był realizowany przez redakcję rocznika i autorów piszących na jego łamach w latach 1988–2015 z nastawieniem na różne gatunki folkloru, na problemy językowego obrazu świata, w ostatnich numerach pisma – na studia szczegółowe dotyczące semantyki wybranych  konceptów kulturowych (rodzina, demokracja, równość, otvetstvennost’ itp.). Tak uprawiane badania etnoligwistyczne – szukające „kultury w języku”, w semantycznej warstwie  form językowych – zbliżają etnolingwistykę  (zwłaszcza w jej wariancie kognitywnym)  do zachodniej lingwistyki kulturowej. Etnolingwistyka słowiańska traktowana jako lingwistyka kulturowa, obierając za wyróżniony  przedmiot swoich zainteresowań  semantykę nazw wartości, ma szanse wejść w partnerski dialog z zachodnią lingwistyką antropologiczną i wnieść do wspólnych badań nad wartościami swój oryginalny wkład. Propozycją ram dla takiego dialogu jest międzynarodowe konwersatorium etnolingwistyczne  EUROJOS.
Jakie dane są relewantne etnolingwistycznie?
Authors: Niebrzegowska-Bartmińska Stanisława
Published: March 2019

Autorka rozważa kwestię danych branych pod uwagę przy analizach w ramach etnolingwistyki jako dyscypliny badawczej stawiającej sobie za cel rekonstrukcję językowego obrazu świata. Typy danych rozpatruje w kontekście nazw subdyscyplin (etnolingwistyka etymologiczna, dialektologiczna, onomastyczna) i przedmiotu badań (etnolingwistyka kognitywna). Szczególną uwagę skupia na typach danych wykorzystywanych w ramach etnolingwistyki ludowej i narodowej. Analizuje pod tym kątem wyobrażenie bylicy w Słowniku stereotypów i symboli ludowych oraz domu w Leksykonie aksjologicznym Słowian i ich sąsiadów, omawia utrwalenie cech w danych systemowych, tekstowych i ankietowych. Jako typy danych relewantnych etnolingwistycznie w opisie językowego obrazu świata uznaje nie tylko system, teksty i ankietę, lecz także dane „przyjęzykowe”, dane „negatywne” i dane „wyzerowane”, związane z „polską mapą niepamięci” i „pamięcią utajnioną”.
Some aspects of snake euphemisms in Lithuanian names based on appearance, habitat, and behaviour
Authors: Smetona Marius
Published: March 2019

Każdy naród posiada swoją własną, ukształtowaną przez tradycję wizję świata, która znajduje odbicie w jego języku etnicznym. Na przykładzie wielu różnych języków można obserwować, w jaki sposób zjawiska zakazane, objęte tabu, funkcjonują w otaczającej nas przestrzeni. Różnego rodzaju zakazy mają związek z językowym tabu, kiedy wyraz obdarzony mocą magiczną podlega eufemizacji. Bywa on wówczas używany zamiast wyrazów niebezpiecznych, które w przekonaniu mówiących mogą przyciągać nieszczęścia, choroby czy też aktywizować działanie istot demonicznych. Używając eufemizmów, rozmówca może porozumiewać się z otaczającym go światem bez obawy naruszenia tabu. Celem niniejszego artykułu jest opis eufemizmów dotyczących nazw żmii w języku litewskim. Jest on oparty na klasyfikacji semantycznej nazw eufemistycznych przyjętej dla języka litewskiego. Materiał do badań został wyekscerpowany z różnorodnych słowników i tekstów folkloru. W artykule została przeanalizowana tylko nieduża część eufemizmów związana z nazwami żmii, jednak stanowi ona najliczniejszą grupę eufemizmów dotyczących zwierząt. Zjawisko to można łatwo wytłumaczyć żmije na Litwie dość długo były uważane za istoty święte i dopiero wpływ wierzeń chrześcijańskich przyczynił się do zmiany tego (pozytywnego) nastawienia i przypisania im wartościowania negatywngo. Litewskie nazwy eufemistyczne tych gadów można podzielić na dawne, powstałe jeszcze w okresie przedchrześcijańskim, i późniejsze, ukształtowane po rozpowszechnieniu się wierzeń chrześcijańskich.
Językowo-kulturowy obraz pszenicy (triticum) w języku polskim
Authors: Bartmiński Jerzy , Kaczan Anna
Published: March 2019

Celem artykułu jest rekonstrukcja językowo-kulturowego obrazu pszenicy w języku polskim. Rekonstrukcja ta oparta jest na założeniach tzw. definicji kognitywnej, która wychodzi poza postulaty semantyki strukturalnej, uwzględnia wszystkie składniki konotowane przez wyrażenie językowe, uwzględnia relacje przedmiot – nazwa przedmiotu i nie ma charakteru encyklopedycznego. Podstawę materiałową stanowią dane językowe (słownictwo i frazeologia oraz teksty kliszowane w szerokim wachlarzu gatunków (m.in. zagadki, przysłowia, przepowiednie, pieśni w różnych odmianach gatunkowych, bajki, legendy, pisana poezja chłopska) i „przyjęzykowe” (etnograficzne zapisy wierzeń i praktyk) pochodzące z kartoteki Słownika stereotypów i symboli ludowych, którego tom Rośliny jest obecnie opracowywany.
Nijakość w języku i neutralność w literaturze jako sygnał odmienności kulturowej?
Authors: Pieciul-Karmińska Eliza
Published: March 2019

W myśl koncepcji „językowego obrazu świata” struktura gramatyczna może podpowiadać określone treści, uwypuklać je i akcentować, sprzyjając powstawaniu swoistego „świato-oglądu” (unikatowego i często nieprzetłumaczalnego). Taką strukturą jest rodzaj nijaki w języku niemieckim, gdyż jego częstsze użycie spowodowane jest brakiem końcówek rodzajowych w formach czasownika, oraz faktem, iż wszystkie zdrobnienia (posiadające końcówkę „-chen”, „-lein”) są z zasady rodzaju nijakiego (stąd chociażby zaskakująca dla polszczyzny gramatyczna nijakość „dziewczyny” w języku niemieckim). Szczególnie istotny jest w tym kontekście zaimek „es”, który nie tylko zastępuje rzeczowniki w rodzaju nijakim, lecz spełnia ponadto szereg istotnych funkcji gramatycznych. Nieprzypadkowo Siegmund Freud wybrał „das Es” jako nazwę dla opisywanej przez siebie kategorii dziecięcości (tłumaczonej na język polski za angielskim przekładem mylnie jako „id”).

Produktywność i częstotliwość użycia rodzaju nijakiego pozostawia oczywiście ślad. W literaturze pięknej kategoria ta służy nie tylko do wyrażania treści związanych z nijakością/dziecięcością, lecz werbalizuje również zjawiska związane z neutralnością/uniwersalnością, co pokazuję na przykładach zaczerpniętych z baśni braci Grimm i Ernsta Theodora Amadeusa Hoffmana oraz współczesnej literatury dziecięcej (książek Paula Maara). Następnie chciałabym zapytać, co dzieje się z kategorią nijakości w sytuacji przekładu na język polski i czy jej redukcja wiąże się wyłącznie z faktem nieprzekładalności językowej i „terrorem polszczyzny”, czy może być także nieświadomym (a może świadomym) odrzuceniem tej kategorii na rzecz dychotomizacji świata na żywioł męski i żeński.
Na przykładzie jednego zjawiska gramatycznego pokazuję, w jaki sposób elementy języka manifestują się w literaturze i czy mogą stanowić barierę kulturową w sytuacji przekładu na inny język.
Z dziecięcych refleksji nad językiem
Authors: Manasterska-Wiącek Edyta
Published: March 2019

Celem niniejszego artykułu jest lingwistyczna analiza wypowiedzi dziecięcych pod kątem ich refleksji (językowej i metajęzykowej) nad przyswajanym językiem. Badanie będzie próbą odpowiedzi na pytanie, na jakich poziomach, w jakim wymiarze badane dzieci obserwują mowę oraz jak mówią o języku za pomocą samego języka. O ile na gruncie psychologii odnotowuje się prace poświęcone metajęzykowi, o tyle w lingwistyce trudno dotrzeć do badań skoncentrowanych na metajęzyku tak specyficznego użytkownika języka, jakim jest dziecko. Niejednorodność poglądów psychologów odnośnie do rozumienia pojęcia świadomości (meta)językowej pozwala mimo wszystko oprzeć analizę na podstawowym założeniu, że o zachowaniach językowych – by mogły zostać uznane za metajęzykowe – można mówić wtedy, kiedy człowiek wykonuje je świadomie, kiedy posiada zdolność refleksji nad językiem oraz wykazuje intencję kontrolowania własnej aktywności.

Część empiryczna artykułu, obfitująca w liczne wypowiedzi dzieci świadczące o ich refleksji nad językiem, pozwoliła na wyciągnięcie konkretnych wniosków: dzieci myślą o tym, co i jak mówią, analizują wypowiedzi swoje oraz innych; refleksji dziecięcej podlegają różne poziomy języka: fonologiczny, leksykalny, składniowy, analizują i różnicują skład morfemowy leksemów, zwracają uwagę na stałe połączenia wyrazów, identyfikują określony rejestr językowy oraz kwestie stylistyczne dotyczące użycia wyrazów, nie operując sprawnie aparatem pojęciowym są w stanie same wymyślić własny, umieją bawić się słowami oraz ich znaczeniami.
„Cały kraj serdecznie wita swego pierwszego obywatela”. Przebieg obchodów 60. rocznicy urodzin Bolesława Bieruta na łamach „Trybuny Ludu”
Authors: Bednarczyk Michał Jan
Published: March 2019

W Polsce powojennej czołową postacią był Bolesław Bierut, prezydent RP w latach 1947–1952, od 1948 r. I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W rozprawie podjęto temat propagandowego obrazu obchodów 60. rocznicy urodzin Bieruta, ukazanego w artykułach „Trybuny Ludu”, naczelnym organie prasowym PZPR. W dniach 18–19 kwietnia 1952 r. opublikowano 30 wzmianek poświęconych obchodom, w tym listy gratulacyjne i potwierdzenia wykonania zobowiązań podjętych dla uczczenia wydarzenia przez zakłady pracy i osoby prywatne. Oficjalne ceremonie miały stanowić element kultu jednostki Bieruta. Widoczne są także podobieństwa z uroczystościami związanymi z osobą Józefa Stalina, które wpłynęły na krajowe obchody, a poszczególne etapy przygotowań były nawiązaniem do rytuału odbywającego się na Kremlu. Opis przedstawianych wydarzeń był przesiąknięty propagandą wzorowaną na tej rozpowszechnionej w Związku Radzieckim. Celem było pokazanie, w jak uroczysty sposób społeczeństwo czciło rocznicę, wizja ta nie była jednak bezkrytycznie przyjmowana przez czytelników.
Księgi nauk puszkarskich Jana Radziwiłła. Unikatowy przykład włoskiego importu na polski grunt zabytków wojskowego piśmiennictwa technicznego
Authors: Furman Michał
Published: March 2019

Podczas pobytu na dworze książęcym w Ferrarze w latach 40. XVI w. Jan Radziwiłł otrzymał w darze od Herkulesa II d’Este anonimowy rękopis włoskiego dziełka poruszającego zagadnienia z dziedziny sztuki puszkarskiej. Z myślą o wzbudzeniu w wykształconej części braci szlacheckiej większego zainteresowania wojskową literaturą techniczną i tym samym zainaugurowania na gruncie polskim polemiki wokół nauk puszkarskich, najprawdopodobniej już po powrocie do kraju manuskrypt ten został przez niego przetłumaczony na język polski, przeredagowany i zatytułowany O tajemnicach puszkarskich, każdemu rycerskiemu człowiekowi potrzebnych (Wilno 1547 [?]). Zamierzeniem tego artykułu jest prezentacja historii pierwowzoru staropolskiego podręcznika technicznego na marginesie dyskusji prowadzonej w polskich i europejskich kręgach piśmienniczych na temat sprawy puszkarskiej.
Z rozważań nad wiejskim budownictwem, czyli szlachecki (ziemiański) dwór widziany oczami Karola Martina
Authors: Przegaliński Andrzej
Published: March 2019

Tekst źródłowy, zaczerpnięty z Kalendarza Astronomiczno-Gospodarskiego Jana Jaworskiego (1860), jest opisem modelowego zespołu majątkowego złożonego z domu mieszkalnego (dworu), podwórza i przylegającego doń folwarku. Opis sporządzony przez Karola Martina, architekta i teoretyka architektury, stanowił w epoce pomocny punkt odniesienia dla ziemiaństwa pragnącego unowocześniać swoje dobra, dostosowując je przy tym do wyzwań związanych z upowszechnianiem się na wsi kapitalistycznego modelu pracy. Niewielki tekst źródłowy może być także dzisiaj, jak sądzę, interesującym materiałem dla osób pasjonujących się dziejami ziemiaństwa.
Rejestry chorągwi arkebuzerskich braci Jarosza (Hieronima) i Krzysztofa Pigłowskich z 1651 r. Edycja źródłowa
Authors: Staręgowski Bartosz
Published: March 2019

Jednymi z najważniejszych dokumentów pozwalających poznać funkcjonowanie armii staropolskiej są rejestry popisowe, będące aktami skarbowo-wojskowymi. Od ich rzetelnego sporządzenia zależała właściwa wypłata żołdu żołnierzom za ich służbę. Przedstawiony rejestr dotyczy dwóch chorągwi arkebuzerskich braci Jarosza (Hieronima) i Krzysztofa Pigłowskich, którzy w 1651 r. przeszli z zaciągu samorządowego na państwowy. Rejestry zostały sporządzone w październiku 1651 r. i były podstawą do wyliczenia żołdu za czwarty kwartał.