Transforming information privacy behavior through experiential procedures
Authors: Πασπάτης Ιωάννης 
Published: April 2024

Οι νέες τεχνολογίες, όπως φορητές συσκευές που συνδέονται μόνιμα στο διαδίκτυο, επαυξημένη πραγματικότητα, κινητές συσκευές, καθώς και η επικράτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε ταυτότητα και η προσωπικότητα των ατόμων να είναι ορατές στον κόσμο. Προσωπικά δεδομένα χρηστών των νέων τεχνολογιών μπορούν να συλλεχθούν από ιδιώτες και επιχειρήσεις μέσω διαφόρων τεχνικών, συχνά χωρίς τα υποκείμενα των δεδομένων να το γνωρίζουν. Ενδεικτικά, προσωπικά δεδομένα συγκεντρώνονται χωρίς την ενεργό διαμεσολάβηση του υποκειμένου όταν χρησιμοποιεί μέσω προηγμένες τεχνολογίες που συνδέονται στο διαδίκτυο, π.χ. έξυπνα ρολόγια ή IoT συσκευές. Αντίστοιχα, πλήθος προσωπικών πληροφοριών διαμοιράζονται μέσω της πρόθυμης δημοσίευσης αυτών σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, όπως η δημοσίευση προσωπικών φωτογραφιών ή άλλων προσωπικών δεδομένων. Διάφοροι ερευνητές έχουν διερευνήσει τη ριψοκίνδυνη συμπεριφορά διαμοιρασμού προσωπικών δεδομένων και την αντίστοιχη έλλειψη ευαισθητοποίησης. Αντικείμενο αυτής της διατριβής αποτελεί η συμπεριφορά ιδιωτικότητας, η οποία περιλαμβάνει ενέργειες όπως αποκάλυψη προσωπικών πληροφοριών, εφαρμογή μέτρων προστασίας της ιδιωτικότητας και προσαρμογή των ρυθμίσεων ιδιωτικότητας. Η αποκάλυψη προσωπικών πληροφοριών μπορεί να είναι ριψοκίνδυνη καθώς μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, όπως κλοπή ταυτότητας, πλαστοπροσωπία, κ.ά. Διάφοροι ενδιαφερόμενο μπορεί να χρησιμοποιήσουν τα προσωπικά δεδομένα στις όφελός τους, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας προσαρμοσμένων διαφημιστικών καμπανιών και επιρροής στις επιλογές ψήφου σε εκλογές, όπως φάνηκε στην περίπτωση της Cambridge Analytica. Η παρατήρηση της συμπεριφοράς της ιδιωτικότητας των ανωτέρω χρηστών καθώς και οι τρόποι μετασχηματισμού της σε μία ασφαλέστερη βρίσκεται ερευνητικά στο προσκήνιο αρκετά έτη. Παρόλα αυτά, δεν φαίνεται να έχει βρεθεί κάποια μέθοδος ή δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που αξιόπιστα και αποδοτικά να μετασχηματίζει αυτή τη συμπεριφορά σε μία περισσότερο ασφαλή. Η παρούσα διατριβή επικεντρώθηκε σε τρεις στόχους για τη μελέτη και αντιμετώπιση του προαναφερθέντος ερευνητικού προβλήματος. Αρχικά προσδιορίσαμε τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά ιδιωτικότητας. Τα ευρήματα της έρευνάς μας αποκάλυψαν ότι υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την εν λόγω συμπεριφορά, τους οποίους συγκεντρώσαμε και συνθέσαμε υπό ένα ενιαίο πλαίσιο. Στη συνέχεια, μελετήσαμε τους επιστημονικούς κλάδους της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, της φιλοσοφίας και της υγείας για να ανακαλύψουμε μεθόδους μετασχηματισμού της συμπεριφοράς της ιδιωτικότητας. Η Γνωστική Θεωρία και η επέκτασή της, το Μοντέλο Πεποιθήσεων στην Υγεία, έχουν εφαρμοστεί σε διάφορους κλάδους για να διευκολύνουν το μετασχηματισμό μίας συμπεριφοράς. Συνδυάσαμε τις προαναφερθείσες θεωρίες με τους παράγοντες που καθορίζουν τη συμπεριφορά της ιδιωτικότητας ενός ατόμου. Στο πλαίσιο της μελέτης μας ανακαλύψαμε ότι οι αναφερόμενες θεωρίες εφαρμόζονται πιο αποτελεσματικά μέσω μεθόδων βιωματικής μάθησης και διδασκαλίας. Η έρευνά μας έδειξε ότι υπάρχει ευρεία επιστημονική συνέπεια ότι η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και ο Γνωσιακός Μετασχηματισμός Συμπεριφοράς (CBTx) έχουν δοκιμαστεί διεξοδικά και επιτυχώς στο παρελθόν ως μέθοδοι για την αλλαγή της συμπεριφοράς των ατόμων. Αυτές οι μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέσω ουδέτερων ερεθισμάτων, πρακτικών αξιολογήσεων και μεθόδων Παρακινητικών Συνεντεύξεων (MI). Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, αναπτύξαμε ένα νέο πλαίσιο μετασχηματισμού συμπεριφοράς ιδιωτικότητας (Privacy Behavior Transformation Framework - PBTF) το οποίο ενσωματώνει τις τρεις μεθόδους (δηλαδή ουδέτερα ερεθίσματα, πρακτικές αξιολογήσεις και μέθοδοι Παρακινητικών Συνεντεύξεων). Προκειμένου να επικυρώσουμε την αποτελεσματικότητα του προτεινόμενου πλαισίου διεξαγάγαμε μία εμπειρική μελέτη πέντε φάσεων. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν την επάρκεια και την αποδοτικότητα του προτεινόμενου Πλαισίου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στο σύνολο των συμμετεχόντων η συμπεριφορά ιδιωτικότητάς τους μετασχηματίστηκε σε μία περισσότερο ασφαλή. Σε ό,τι αφορά την αποδοτικότητα η μέθοδος των Ουδέτερων Ερεθισμάτων να παρουσίασαν τα καλύτερα αποτελέσματα μετασχηματισμού της εν λόγω συμπεριφοράς κατά δήλωση των συμμετεχόντων ακολουθούμενα από τη μέθοδο των Παρακινητικών Συνεντεύξεων και τις Πρακτικές Αξιολογήσεις κατά σειρά. Το προτεινόμενο πλαίσιο θα μπορούσε να ωφελήσει εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως δημόσια και ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια, που επιδιώκουν την εκπαίδευση των ατόμων σε σχέση με την προστασία των προσωπικών δεδομένων τους ή στην εφαρμογή νέων προσεγγίσεων για την ενίσχυση της συμπεριφοράς των ατόμων ως προς την προστασία της ιδιωτικότητας τους προς μια πιο προστατευτική συμπεριφορά. Επιπλέον, το πλαίσιό μας (PBTF) παρέχει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για πρόσθετη έρευνα σχετικά με μεθόδους μετασχηματισμού της συμπεριφοράς της ιδιωτικότητας ενός ατόμου.