bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Penerapan metode cost plus pricing dengan pendekatan full costing dalam menentukan harga jual pada Gloria Cake and Cookies
Authors: Mongula Jermia , Pusung Rudy J. , Pinatik Sherly
Published: January 2025

In today's fiercely competitive business world, companies must innovate to stay ahead. The cost-plus pricing method is the simplest way to set a selling price by adding a mark-up or a percentage of expected profit.This study determines the application of the cost-plus pricing method with a full costing approach to determine the selling price of Gloria Cake and Cookies.The study uses qualitative descriptive research. The results show that the cost of production is smaller when using the cost plus pricing method. This is because it does not include detailed factory overhead costs, such as equipment and building depreciation. The full costing method includes all production costs. The results of the calculation of the selling price determination with the expected profit percentage of Gloria Cake and Cookies using the cost plus pricing method with a full costing approach of 12.47% for brudel cake products and 14.05% for marmer cake products resulted in more optimal profits, because all elements of costs incurred have been charged to the selling price of the product.
ЭФФЕКТИВНОСТИ ОКСИГЕНАТОВ НА ПОВЫШЕНИЕ ОКТАНОВОГО ЧИСЛА БЕНЗИНА С УСТАНОВКИ ЗАМЕДЛЕННОГО КОКСОВАНИЯ
Authors: Гилажов Е.Г. , Кулбатыров Д.К. , Уразгалиева М.Д. , Законова А.Е. , Максот К.Р.
Published: January 2025

Возрастание спроса на нефтегазовые продукты и их использование вызывает различные серьезные экологические проблемы в мире. Основную часть химического загрязнения окружающей среды составляют выхлопные газы двигателей внутреннего сгорания. В результате физико-механических процессов, происходящих в цилиндрах двигателя, выделяются комплексные соединения, состоящие из нескольких токсичных компонентов. Современным автомобилям требуется высокооктановое топливо с антидетонационными свойствами, характеризующееся октановыми числами двигателя 92, 95 и 98. Высокие антидетонационные характеристики достигаются либо путем глубокой модификации бензинов с использованием процессов каталитического крекинга, изомеризации, алкилирования, либо путем введения в топливо специальных высокооктановых присадок. В настоящее время бензин занимает одно из ведущих мест среди источников энергии первичного производства. Потребность человечества в нем, в его высоком качестве, больше, чем в любой другой фракции углеводородов. Поэтому к эксплуатационным свойствам автомобильного бензина предъявляются очень высокие требования, и проблема повышения качества бензина является одной из актуальных проблем химической промышленности.
В представленной работе было испытано влияние оксигенатов метил-трет-бутилового эфира (МТБЭ) и диметилэтинилкарбинола (ДМЭК) на повышение октанового числа бензина с установки замедленного коксования (УЗК). Результаты исследования показали, что повышение октанового числа бензина УЗК при добавлении ДМЭК и бинарной МТБЭ+ДМЭК присадки выше, чем при добавлении МТБЭ. По результатам исследований можно предположить, что, третичный ацетиленовый спирт – ДМЭК можно применить в качестве эффективной кислородсодержащей добавки для автомобильных бензинов. Применение ДМЭК может расширить ресурсы высокооктановых компонентов, снизить токсичность бензинов и отработанных газов. Позволит увеличить выпуск высококачественного товарного бензина для автомобильных двигателей.
МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ КЕН ОРЫНДАРЫН КЕШЕНДІ ИГЕРУ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ
Authors: Нұранбаева Б.М.
Published: January 2025

Қарастырлып отырған мақала қабаттан құрамында ванадий бар мұнайдың қалдық қорларын алу мәселесіне және сұйық ортадағы ванадий иондарымен отандық редоксполимерлердің өзара әрекет ету үрдістеріне арналған.
Мұнай және газ кен орындарын игеру және пайдалану тәсілдерін тиімділігін талдау, Қазақстан аумағында өндірудің тиімді технологиясын пайдалану және мұнайдан ванадий қабаттарынан мұнай өндіру қарқындылығы мен мұнайбергіштік коэффициентін арттыру болып табылады. Мұнай мен мұнай өнімдерінен ілеспе-өндірілетін ванадий, сонымен қатар, газ кен орындарын әзірлеу кезінде газды (гелий және т.б.) алудың инновациялық тәсілі ұсынылған, бұл әдіс мұнай-газ саласына отандық редоксполимерлер негізінде мұнай мен мұнай өнімдерінен ванадий мен басқа да металдарды алу үшін сорбциялық процестерді, сондай-ақ, газдарды бөлу кезінде мембраналық технологияны енгізу, бұл мұнай және газ кен орындарын кешенді игеру талаптарына сәйкес, мұнай газының сапасын және оны өндіру орнынан тұтынушыға дейін тасымалдау тиімділігін арттыру.
Мақалада қарастырылған талдау іске асыру қалдықтарды кәдеге жарату бойынша қазіргі заманның бірқатар табиғат қорғау міндеттерін шешуге, республиканың мұнай өндіру және мұнай өңдеу өңірлеріне техногендік экологиялық жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
ПОЛИСАХАРИД ПЕН МОНТМОРИЛЛОНИТ БИОНАНОКОМПОЗИТТЕРІНЕ КҮМІС НАНОБӨЛШЕКТЕРІН ИММОБИЛИЗАЦИЯЛАУ
Authors: Жақып Б.М. , Мусабеков Қ.Б. , Нурмаханова А.Е.
Published: January 2025

Мақалада табиғи полимерлер мен монтмориллониттен алынған бионанокомпозиттер құрамына күміс иондарының иммобилизациялану мүмкіндігі қарастырылған, және сонымен қатар альгин қышқылының натрий тұзы (Na-ALG), карбоксиметилцеллюлозаның натрий тұзы (Na-КМЦ) және натриймонтмориллонит (Na-MMT) қоспаларының бионанокомпозиттерінінің (BNC) құрамындағы күміс нанобөлшектерінің (Ag-NPs) суда ісіну кинетикасы, сондай-ақ олардан Ag⁺ иондарының бөлініп шығу кинетикасына әсерін зерттеу нәтижелері берілген. BNC құрамындағы Ag-NPs мөлшерінің жоғарылауымен оның беріктігі артып, ісінуі 2,5 есеге дейін төмендейтіні және Ag⁺ иондарының бөлініп шығу кинетикасы жоғарылайтыны көрсетілген. Бионанокомпозиттердің құрамындағы белсенді заттар мен полимерлерден басқа, композиттерден күміс иондарының бөлінуіне рН әсері зерттелді. Ерітіндінің рН жоғарылаған сайын күміс иондарының бөліну дәрежесі де жоғарылайтыны анықталды. Яғни, рН мәні 1,2-ден 7,4-ке дейін жоғарылаған сайын, күміс иондарының бөлініп шығу кинетикасы 3 есеге дейін артты . Зерттеу нәтижелері отандық монтмориллониттен және арзан, қолжетімді табиғи полимерлерден биологиялық ыдырайтын, сонымен қатар биожетімді композиттерді алуға мүмкіндік береді. Бұл жұмыста бионанокомпозиттердің құнды қасиеті болып табылатын Ag+ иондарының сулы ерітіндіге ұзақ шығуы үшін иммобилизация процесін оңтайландырып, «күміс монтмориллониті» және полисахаридтер негізінде пленкалар алу мүмкіндігі көрсетілді. Мақалада алынған нәтижелер бионанокомпозиттер өндірісін нақты өнеркәсіптік өндіріске енгізу мүмкіндігін дәлелдеуге негіз береді.
SPECTRAL ANALYSIS OF THE QUALITY OF THE AUDIT SERVICES MARKET
Authors: Tussibayeva G.S. , Sagindykova G.M. , Shakharova A.E. , Yussupov U.B.
Published: January 2025

The scientific article is aimed at studying a combination of qualitative and quantitative methods to identify problems related to the audit market, based on the analysis of interactions between all stakeholders that can be applied to the market of audit and related services that affect audit quality. General scientific and economic methods were applied to comprehensively achieve the goals and objectives of the research. The method of generalization allowed for a thorough analysis of the material and the formation of the research structure, while the interpretation and comparison methods helped assess the opinions of researchers and identify the key features of the development of the audit services market. A spectral analysis of the current audit services market and system in Kazakhstan was conducted, allowing the evaluation of the frequency characteristics of service quality over time or in relation to other parameters. Based on data analysis and statistical conclusions, findings about the current state of the audit services market in the Republic of Kazakhstan were made, factors affecting service quality were identified, and recommendations for improvement were proposed. The results of the spectral analysis underwent statistical processing, revealing significant patterns and differences between various audit organizations and situations.
КӘСІПОРЫНДАРДАҒЫ БАСҚАРУ ЕСЕБІ МЕН БАҚЫЛАУ ӘДІСТЕМЕСІН ДАМЫТУ
Authors: Мукушев Т.Б. , Жуматаева Б.А. , Сапарова Б.С. , Алтынбеков М.А. , Кожабергенова К.Д.
Published: January 2025

Бұл зерттеудің мақсаты коммерциялық ұйымдардағы басқарушылық есеп пен бақылаудың әдістемесін әзірлеу болып табылады. Зерттеу жұмысында басқарушылық есептің заманауи тәсілдері зерттеледі, қолданыстағы бақылау әдістері мен олардың нарықтық экономикадағы тиімділігі талданады. Әдістеме әдеби дереккөздерді жан-жақты талдауды, әртүрлі коммерциялық ұйымдардың менеджерлерімен сауалнамалар мен сұхбаттар түріндегі эмпирикалық зерттеулерді, сондай-ақ деректерді өңдеудің статистикалық әдістерін қолдануды қамтиды. Зерттеудің негізгі нәтижелері тиімді басқарушылық есеп пен бақылау бухгалтерлік есепті автоматтандыру жүйелері және деректерді талдау сияқты инновациялық технологияларды біріктіруді талап ететінін көрсетеді. Заманауи ақпараттық жүйелерді пайдалану бухгалтерлік есептің ашықтығы мен дәлдігін айтарлықтай арттыратыны анықталды, бұл өз кезегінде негізделген басқару шешімдерін қабылдауды жеңілдетеді. Зерттеу сонымен қатар жүйелі аудиттер мен ішкі шолуларды қоса алғанда, кешенді ішкі бақылау тәсілдерін енгізу тәуекелдерді азайтуға және ұйымның қаржылық тұрақтылығын жақсартуға көмектесетінін көрсетеді. Нәтижелердің тәжірибелік маңыздылығы оларды коммерциялық ұйымдарда ресурстарды басқаруды жақсарту, шығындарды оңтайландыру және бизнестің жалпы тиімділігін арттыру үшін қолдану мүмкіндігінде жатыр. Әзірленген әдістеме әртүрлі салалардың ерекшеліктеріне бейімделген неғұрлым жетілдірілген басқарушылық есеп пен бақылау жүйелерін құруға негіз бола алады. Осылайша, бұл зерттеу коммерциялық ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға көмектесетін жаңа тәсілдер мен құралдарды ұсына отырып, басқарушылық есептің теориясы мен тәжірибесін дамытуға елеулі үлес қосады.
ПОВЫШЕНИЕ КАЧЕСТВА ДРОБЛЕНИЯ РУДЫ ПРИ СКВАЖИННОЙ ОТБОЙКЕ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ПРОГРАММЫ MICROMINE МЕСТОРОЖДЕНИЯ ЖОЛЫМБЕТ
Authors: Қазбек А.Ә. , Ахметканов Д.К. , Абен Е.Х. , С.С. С.С.
Published: January 2025

В ходе исследования, направленного на повышение качества дробления руды при скважинной отбойке с использованием программы Micromine, возникли некоторые вызовы, не зависящие от инженера по буровзрывным работам. В частности, отсутствовала литологическая блочная модель, необходимая для точного моделирования, которую геологическая служба не смогла предоставить. Также геомеханический отдел сообщил о невозможности составления блочной модели, а программное обеспечение ShotPlus не поддерживало формат, предложенный для создания модели. В связи с этим было принято решение о предоставлении информации в письменной и графической формах после картирования. Несмотря на эти ограничения, использование программы Micromine позволило достичь улучшения параметров дробления руды, что подтверждает эффективность применения данной технологии.
ҚАЗАҚСТАН ЖАСТАРЫНЫҢ КӘСІПКЕРЛІК ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУҒА ЫҚПАЛ ЕТЕТІН ЖӘНЕ КЕДЕРГІ КЕЛТІРЕТІН ФАКТОРЛАРДЫ ТАЛДАУ
Authors: Сайымова М.Д. , Мауина Ғ.А. , Байдалинова А.С. , Сағындықова Г.М.
Published: January 2025

Кәсіпкерлік кез келген елдің экономикалық дамуының маңызды аспектісі болып табылады, әсіресе жұмыссыздық пен кедейлік сияқты күрделі мәселелер әлі де сақталып отырған дамушы мемлекеттер үшін [1]. Жоғары жұмыссыздық деңгейі, білім деңгейінің төмендігі және сыбайлас жемқорлықтың кең таралуы жағдайында жастардың кәсіпкерлік ойлау қабілетін қалыптастыру өте маңызды [1]. Оларға креативтілік, тәуекелдерді басқару және проблемаларды шешу дағдылары сияқты негізгі құзыреттерді бере отырып, кәсіпкерлік ойлау барлық мамандықтағы білім алушылардың еңбек нарығындағы құндылығын айтарлықтай арттырады [2]. [Кәсіпкерлік ойлауды дамыту бағдарламаларының танымалдығы артып келе жатқанына қарамастан, олардың жастардың жұмыспен қамтылуы мен мансабына ұзақ мерзімді әсерін зерттеу шектеулі болып қалуда [3]. Бұл мақала осы олқылықтың орнын толтырып, Қазақстан Республикасындағы жастардың кәсіпкерлік ойлау қабілетін қалыптастыруға әсер ететін факторлар мен қазіргі жағдайды талдауды мақсат етеді.
Ғылыми мақалада кәсіпкерлік тұжырымдамасы бойынша қазіргі әдебиеттердің жағдайы қорытындыланып, зерттеушілерге оның шығу тегі, тамыры мен эволюциясын жақсы түсінуге мүмкіндік берді. Автор жастарды балалық шақтан бастап кәсіпкер болуға шақырады. Өз күш-жігерінің нәтижесінде олар кәсіпкерлік тәжірибені, дағдылар мен қабілеттерді, сондай-ақ кәсіпкерлік қиындықтарды шешу қабілетін дамытады. Мақалада жастардың кәсіпкерлік ойлау қабілетін дамыту алғышарттары талданады. Зерттеу әдістері: Мақалада зерттеудің гипотезасы анықталғаннан бастап қолданылған сауалнама және оған құрастырылған сұрақтар, оларды талдау барысында статистикалық есетпеу тәсілдері авторлармен жүйелі қолданылды.
Кәсіпкерлік ойлаудың негізгі аспектілері бөлініп көрсетіледі. Кәсіпкердің сыртқы және ішкі ортасының факторлары зерттеліп, олардың ойлау тәсіліне және кәсіпкердің іс-әрекет ету тәсіліне әсері негізделеді. Кәсіпкерлік ойлаудың дамуына қарай кәсіпкерліктің эволюциясының негіздемелері мен бағыттары қалыптастырылады.
Кәсіпкерлікті жастар арасында насихаттаудағы осал тұстар анықталады.
ЖАНУАРЛАР МАЙЛАРЫНЫҢ КОРРОЗИЯҒА ҚАРСЫ ҚАСИЕТТЕРІН ТӘЖІРИБЕЛІК ЗЕРТТЕУ
Authors: Охапова К.Т. , Шуханова Ж.К. , Бондаренко В.П. , Сагитова Г.Ф.
Published: January 2025

Коррозия процестерін зерттеу және металдарды коррозиядан қорғау әдістері мен қабаттарын  жасау қазіргі ғылыми-техникалық мәселелердің өзектілігіне жатады.  Металлды коррозиядан қорғаудың кең тараған түрі- өндірістік жағдайларда агрессивті ортамен жанасатын металлдар мен қорытпалардың  коррозия жылдамдығын төмендетуге мүмкіндік беретін ингибиторларды қолдану болып табылады.  Қазіргі уақытта  экологиялық таза технологияларды пайдалана отырып, металдар мен қорытпаларды қорғауға арналған , жануарлар  шикізаты  негізіндегі  қол жетімді, улы емес және арзан коррозия ингибиторларын жасау «табиғи» химия саласындағы жетекші тенденциялардың бірі болып табылады.
Бұл жұмыста 1,0 моль/л агрессивті ортада  СТ3 көміртекті болатқа  жануар  майының коррозияға қарсы тиімділігі гравиметриялық әдіспен зерттелді. Агрессивті орта ретінде түзды және қышқылды ерітінділер алынған.  Ингибитордың  тиімділігі қалыпты стандартты орта жағдайында 0,5-2,0 г/л  мөлшерінде зерттелген. Болат пластиналарының әртүрлі агерссивті ортада масасының жоғалуын   негізге алып, жалпы 1 жылда кететін массалық шығынды есептей отырып, жануар майы қосылған ерітіндінің болат пластинасының коррозияға қарсы көрсеткішінің  проценттік тиімділігі анықталды. Жоғары тиімділікке болат пластина бетіндегі ингибитордың өздігінен физиосорбциялануы есебінен қол жеткізілетіндігі анықталды. Нәтижесінде жануар майы болат пластиналарының  бетінде жылтыр қорғаныс қабатын түзіп, оның массасының жоғалуына кедергі келтіретіндігі айқындалды.   Сонымен қатар ингибитор концентрациясының жоғарылауы коррозияға қарсы тиімділіктің артуын  көрсетті.
INFLUENCE OF CARBONISED RICE HUSK FILLER ON CHANGES IN DEFORMATION AND STRENGTH PROPERTIES OF POLYETHYLENE DURING THERMAL AGEING
Authors: Alikulov A.Zh. , Vernigorov K.B. , Nechipurenko S.V. , Yermukhambetova B.B. , Bushkov V.V. , Irmukhametova G.S. , Stoyanov O.V. , Kazakov Y.M. , Efremov S.A.
Published: January 2025

The influence of a new filler of natural origin on the thermal oxidation process of high-pressure polyethylene has been studied. The studied filler is carbonized rice husk, a waste product of agricultural production. It has been established that CSF exhibits some thermostabilising effect, preventing the decrease of deformation and strength characteristics of the polymer after its exposure for 3 hours at 170ºC. The introduction of CSF allows to keep the yield strength at the level of 77% (10% wt. CSF) and 46% (5% wt. CSF), while for unfilled aged LDPE this index does not exceed 3% of the initial sample. The breaking stress of the filled samples remains at the level of the unoxidized ones. A synergetic effect was revealed when the investigated filler and standard antioxidant Irganox 1010 were used. At the introduction of 10% wt. of CSF and 0,2% wt. of phenolic stabilizer, there is no decrease in destructive stress after the thermal aging of the material.
НЫНЕШНЕЕ СОСТОЯНИЕ СЕЛЬХОЗФОРМИРОВАНИЙ В РЕСПУБЛИКЕ КАЗАХСТАН И ТЕНДЕНЦИИ ИХ РАЗВИТИЯ В СОВРЕМЕННЫХ УСЛОВИЯХ
Authors: Сагинова С.А. , Сапарова Д.А. , Стукач В.Ф.
Published: January 2025

Целью данной статьи является исследование современного состояния и перспектив развития сельскохозяйственных формирований в Республике Казахстан на основе прогнозов. В работе проводится анализ основных аспектов сельского хозяйства, таких как производство, инвестиции, развитие растениеводства и животноводства, и рассматриваются перспективы их трансформации в современных условиях.
Применяемая методология для анализа развития сельскохозяйственных формирований в Республике Казахстан охватывает комплексный подход, который включает в себя как количественные, так и качественные методы анализа, а также широкий спектр информационных источников для обеспечения достоверности и объективности получаемых результатов.
Базой данной работы являются эконометрические вычисления на основе анализа экономических показателей, влияющих на развитие сельскохозяйственных формирований с различными формами собственности в Республике Казахстан. Прогнозный анализ будущих трендов их развития позволит совершенствовать планирование в организациях и предприятиях АПК, а также в процессе принятия управленческих решений по улучшению ситуаций в отраслях сельского хозяйства. Полученные результаты могут быть использованы для обмена информацией и в процессе принятия управленческих решений, а также для предоставления рекомендаций по улучшению ситуации в отраслях АПК Республики Казахстан.
APPLICATION OF AGGLOMERATIVE CLUSTERING FOR FORMING SKILL COMMUNITIES OF JOB VACANCIES
Authors: Ramazanova V. , Sambetbayeva M. , Tokhmetov A. , Lamasheva Zh. , Serikbayeva S.
Published: January 2025

One of the traditional methods for community detection in knowledge graphs is agglomerative clustering. Agglom-erative hierarchical clustering is a widely used type of hierarchical clustering for grouping objects based on their similarity. This method follows a bottom-up approach, beginning with each individual data point considered as an independent cluster, which are then continuously merged based on a similarity threshold between clusters. This paper focuses on the use of agglomerative clustering for analyzing skills extracted from job postings on an online recruitment platform. It describes the approach to data collection, processing, and subsequent clustering, providing an overview of linkage methods between clusters and examples of the application of various coefficients for quantitative assessment of cluster quality. An analysis of bilingual clusters in Russian and English is conducted, al-lowing for an evaluation of the versatility and adaptability of the proposed approach to analyzing the multilingual labor market in Kazakhstan. It was found that agglomerative clustering methods hold significant potential for identi-fying structured groups of skills, which can enhance the understanding of labor market trends and needs. The analysis of clusters formed in different languages confirmed the universality and adaptability of the proposed ap-proach to multilingual data.
ПРОГРАММНО-АППАРАТНЫЙ КОМПЛЕКС ДАКТИЛОСКОПИЧЕСКОЙ ИДЕНТИФИКАЦИИ ЧЕЛОВЕКА
Authors: Мазаков Т.Ж. , Шорманов Т.С. , Мазакова А.Т. , Алиаскар М.С. , Бургегулов А.Д. , Саметова А.А. , Исимов Н.Т. , Джомартова Ш.А.
Published: January 2025

В работе рассматривается разработка системы дактилоскопической идентификации, объединяющей программное обеспечение и аппаратные компоненты. Предложенная система, основанная на использовании микроконтроллера Arduino и сканера отпечатков пальцев FPM10A, предназначена для выполнения операций по хранению, обработке, идентификации и визуализации данных отпечатков пальцев. Для идентификации личности были выбраны особенности структуры папиллярных линий на пальцах рук.
Экспериментальные исследования подтвердили устойчивость разработанной системы к изменениям масштаба, поворотам изображений и небольшим искажениям.
From Disconnection to Inclusion: Advancing Financial Services in Zambia Through USSD Technology
Authors:   Student - School of Electrical & Electronic Engineering, Department of Electrical & Electronic Engineering, School of Engineering, University of Zambia, Lusaka, Zambia, mabvuto Mwale , banda Dani ,   PhD MSc (Sheffield), MRP-Telecoms (West Indies), MA-International Studies (Nairobi), BSc (UNZA), DipTM (Sheffield College), PEIZ, REng, MZIHRM, Chartered MCIPD, MInstP, CPhys - Lecturer in Electrical & Electronic Engineering, Department of Electrical & Electronic Engineering, School of Engineering, University of Zambia, Lusaka, Zambia
Published: January 2025

Financial inclusion remains a critical challenge in Zambia, particularly in rural areas where access to financial services is hindered by inadequate digital infrastructure. This paper explores the role of Unstructured Supplementary Service Data (USSD) technology as a cost-effective and accessible solution for bridging the digital divide. While urban areas benefit from robust digital infrastructure, rural populations face limited internet connectivity, making USSD a pivotal tool for delivering financial services via GSM networks.Simulations conducted for this study highlight disparities in performance metrics such as latency, transaction throughput, and session failure rates between urban and rural areas. For example, simulated latency in rural regions averages 250 ms compared to 150 ms in urban areas. Despite these challenges, USSD adoption rates are significant, with 60% of users being women and 30% being rural entrepreneurs.This study contributes to the field by emphasizing the potential of USSD to empower underserved populations, particularly women and small-scale entrepreneurs in rural Zambia. Recommendations include optimizing technical infrastructure, extending session timeouts, and improving scalability to enhance the reliability and efficiency of USSD services.
İktidar Mücadelesi ve Eğitim
Authors: Bartan Faruk
Published: January 2025

Bu kitap, siyasal iktidarın eğitim üzerindeki etkilerini ve bu iki dinamik arasındaki karşılıklı etkileşimi kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Siyasal iktidar, eğitimi sadece bireylerin bilgi ve beceri kazandığı bir alan olarak değil, aynı zamanda toplumsal değerleri ve düşünce biçimlerini şekillendirmek için stratejik bir araç olarak kullanır. Eğitim politikaları ise iktidar mücadelelerinin kritik bir sahnesine dönüşür. Bu bağlamda, eğitim sistemi, tarih boyunca farklı ideolojik çatışmaların etkisi altında kalmıştır.
Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana, Türk eğitim sistemi, Tevhid-i Tedrisat Kanunu, 28 Şubat kararları ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli gibi önemli müdahalelerle şekillenmiştir. Bu müdahaleler, laik-seküler ve muhafazakâr değerler arasındaki çatışmaların etkisiyle hem toplumsal bölünmelere hem de ideolojik ayrışmalara zemin hazırlamıştır. Eğitim sistemi, müfredat değişiklikleri, öğretmen politikaları ve okul yönetimi gibi alanlar üzerinden farklı ideolojilerin etkisi altına girmiştir.
Kitap, Türk siyasal kültürüne özgü lider odaklı yapı ve ideolojik ayrışmaların eğitim politikalarına yansıyan etkilerini analiz etmektedir. Müfredatın ideolojik olarak yönlendirilmesi, öğretmen politikalarındaki taraflılık ve toplum mühendisliği çabalarının eğitim üzerindeki sonuçları ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır. Bu çabaların, toplumun bütünleşmesi yerine bölünmesini derinleştirdiği ve eğitim sistemini sürdürülemez bir yapıya dönüştürdüğü vurgulanmaktadır.
Sonuç olarak, kitap, Türkiye’deki eğitim sisteminin başarısızlıklarının temel nedenlerini ortaya koymakta ve bu sorunların, toplumsal farklılıklar, ideolojik çatışmalar ve şeffaf olmayan politikalar gibi unsurlardan kaynaklandığını belirtmektedir. Eğitim politikalarının daha adil, şeffaf ve kapsayıcı bir yapıya kavuşturulması gerektiği ifade edilmekte; aksi takdirde, eğitim sisteminin toplumsal çatışmaları artırmaya devam edeceği öngörülmektedir. Kitap, okuyucuya eğitim ve siyaset ilişkisine dair tarihsel, sosyolojik ve eleştirel bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır.
Infinitely many sign-changing solutions for an asymptotically linear and nonlocal schrodinger equation
Authors: Qiu Ruowen , You Renqing , Zhao Fukun
Published: January 2025

In this article, we consider the  nonlocal schrodinger equation $$ -\mathcal{L}_K u+V(x)u=f(x,u),\quad x\in\mathbb{R}^N,  $$ where \(-\mathcal{L}_K\) is an integro-differential operator and  \(V\) is coercive at infinity, and \(f(x,u)\) is asymptotically linear  for \(u\) at infinity. Combining minimax method and invariant set of  descending flow, we prove that the problem possesses infinitely many  sign-changing solutions. 
For more information see https://ejde.math.txstate.edu/Volumes/2025/07/abstr.html
The Impact of Marketing Strategies on the Buying Behaviour of Airline Travellers in Pakistan
Authors: Hammad Zafar  , Fakhre Alam Siddiqui  , Hasan Yasir
Published: January 2025

The research focuses on details about various factors influencing airline travelers and the impact of marketing strategies in shaping consumer behavior. The behavior industry, which is related to strategic marketing applications, is one of the fastest available modes of transport for passengers or cargo. The key findings show the critical determinants: price, baggage policies, HSE measures, comfort commitment, and ground services. These fundamental elements lead consumers to make decisions, but they will also give airlines a chance to improve their marketing strategy. Thus, airline companies can increase and retain the customer base and profits by targeting advertisements, developing competitive pricing, and rendering personalized services according to customer expectations. The study has emphasized the importance of customer-centric marketing to understand how such a concept can be applied to achieve continuous growth and competitiveness within the aviation sector.
Impact of Problem based Learning on Critical Thinking of students in the subject of Science at Elementary Level
Authors: Fayyaz Ahmad  , Dr. Muhammad Aqeel Raza  , Najam Abbas  , Asif Ali
Published: January 2025

This study was designed to assess the impact of problem based learning on students’ critical thinking in science at elementary level. Major objectives of the study were to examine critical thinking’s of the students, to practice problem based learning through activities, and to evaluate critical thinking of the students after problem based activities. The study population was encompassed all students of 8th grade (20172) within District Muzaffar Garh. Sample consisted of total 50 students from within the same district. Twenty five students out of 40 were selected from Government Boys Elementary School Arshad Abad by using simple random technique as experimental group. Twenty five students out of 27 were selected from Government Boys Elementary Khara by using simple random technique as control group. The designs of study were pretest-posttest and Quasi experimental in nature. Problem based learning treatment pattern was applied. During 16-week treatment duration, the experimental group and the control group were treated with problem-based learning and taught through traditional lecture-based methods respectively. Data was collected from the control and experiment groups before and after four month problem-based learning through pre-test and posttest. After data collection, analysis of the data collected done through descriptive statistics by using mean, median, mode and standard deviation (SD) and inferential statistics by using t-test. Paired sample t-test was applied to measure   significance difference value between the means of experimental and control group. T-test value is greater between experimental group and control groups in pretest than the significance value that shows there is significance statistical difference between experimental group and control group performances in pretest. Performance of experimental group is better. Value of T-test is greater between experimental and control groups in posttest than the significance value  shows there is significance statistical difference in experimental and control groups performances in posttest. Experimental group performance is better. The experimental group performed better as compared to performance of control group in both pretest and posttest. But the difference in means of pretest of experimental and control group is very small than difference in means of posttest of experimental group and control groups. It depicts through problem based learning students’ critical thinking is highly improved.
Peningkatan Hasil Belajar Kognitif Siswa Melalui Penerapan Model Pembelajaran Make A Match
Authors: Sele Yunawati , Tekliu Rince A. A. , Oetpah Fincensius , Sila Vinsensia Ulia Rita
Published: January 2025

Masalah rendahnya hasil belajar kognitif siswa merupakan tantangan yang dialami oleh guru di SD Negeri Noebesa. Penelitian tindakan kelas ini dilakukan dengan tujuan untuk meningkatkan hasil belajar siswa melalui penerapan model pembelajaran Make a Match. Instrumen yang digunakan berupa instrumen soal tes hasil belajar kognitif serta lembar observasi keterlaksanaan pembelajaran dengan model Make a Match. Penelitian melibatkan siswa kelas IV SD Negeri Noebesa dan penelitian dilaksanakan sebanyak tiga siklus. Setiap siklus dilaksanakan melalui tahapan perencanaan, pelaksanaan, observasi dan refleksi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa terjadi peningkatan hasil belajar siswa kelas IV SD Negeri Noebesa melalui penerapan model pembelajaran Make a Match. Hal tersebut terlihat dari peningkatan nilai rata-rata hasil belajar kognitif siswa dari nilai rata-rata 49,85 pada siklus pertama menjadi 68,04 pada siklus kedua dan 83,32 pada siklus ketiga dengan ketuntasan belajar siswa meningkat hingga 83,33 %. Keberhasilan tersebut dipengaruhi oleh keterlaksanaan pembelajaran yang semakin optimal, suasana belajar yang interaktif dan menyenangkan serta peningkatan kerja sama dan motivasi siswa dalam proses pembelajaran. Refleksi dan perbaikan berkelanjutan pada setiap siklus juga turut mendukung keberhasilan pembelajaran sehingga menunjukan potensi model pembelajaran Make a Match dalam menciptakan pembelajaran yang efektif dan mencapai hasil belajar yang optimal.
Kesiapan Guru Sosiologi Mengimplementasikan Kurikulum Merdeka
Authors: Wahyulianingsih Sri , ST Ramlah  , Datuk Amirulah , ARIFIN Arifin
Published: January 2025

Kurikulum merupakan suatu yang dinamis, oleh karenanya guru dituntut untuk menyesuaikan diri terhadap perubahan sistem pembelajaran. Banyak keluhan dari para penyelenggara pendidikan utamanya guru bahwa perubahan kurikulum menuntut mereka lebih banyak belajar, namun terdapat sebagian guru yang tidak mampu melakukan hal tersebut. Penelitian ini bertujuan mengetahui kesiapan guru sosiologi dalam mengimplementasikan kurikulum merdeka di MAN Kota Kupang; dan mendeskripsikan mengatahui faktor penghambat guru sosiologi dalam mengimplementasikan kurikulum merdeka di MAN Kota Kupang. Penelitian ini merupakan penelitian kualitatif deskriptif yaitu menjelaskan suatu gejala, kondisi, atau keadaan. Sehingga peneliti dapat memperoleh gambaran yang luas dan mendalam tentang fenomena-fenomena dan kenyataan-kenyataan yang ada pada subjek. Teknik pengumpulan data menggunakan observasi partisipan, wawancara mendalam, dan telaah dokumen. Sumber data data utama adalah guru sosiologi, kepala madrasah, dan wakil kepala madrasah bidang kurikulum. Penilitian dianalisis menggunakan analisis interaktif menurut Miles dan Huberman.
Hasil penelitian ini menunjukkan beberapa temuan. Pertama, guru sosiologi MAN kota kupang telah siap dalam mengimplementasikan kurikulum merdeka yang dilihat dari 4 indikator kesiapan yakni 1) kesiapan kognitif, guru telah memahami kurikulum merdeka, mampu menyusun modul ajar dan penilaian serta menjalankan pembelajaran sesuai dengan karakteristik kurikulum merdeka, 2) kesiapan fisik, guru sosiologi memiliki riwayat kesehatan yang baik sehingga tidak menganggu kinerja guru, 3) kesiapan psikologis, guru sosiologi memiliki minat dan motivasi dalam mengimplementasikan kurikulum merdeka, 4) kesiapan finansial, madrasah telah memiliki sarana dan prasarana yang lengkap dalam pengimplementasian kurikulum merdeka. Kedua terdapat  beberapa faktor penghambat dalam pengimplementasian kurikulum merdeka diantaranya yakni 1) guru sosiologi merasa sedikit kesulitan dalam modul ajar karena awal pembelajaran harus ada tes diagnostik, kriteria ketuntasan minimal ditiadakan sehingga guru merasa kesulitan terhadap patokan keberhasilan siswa, 2) dalam penilaian pembelajaran terdapat dua raport yaitu penilaian akademik dan raport penilaian projek, hal ini membuat guru harus menambah waktu yang panjang, dan 3) terdapat guru-guru yang masih sedikit bingung dan khawatir dalam menyusun kegiatan projek yang sesuai dengan karakteristik peserta didik.
Native advertising as rhetorical camouflage
Authors:   Politehnica University Timișoara, Ciurel Daniel
Published: January 2025

This paper aims to identify the rhetorical strategies of the paid covert advertising that matches the aspect and function of the digital media environment in which it appears. With an expanding use of new formats on different platforms and devices, native advertising is a creative alternative to traditional digital ads. The disguised advertisements can effectively avoid both ad blockers and consumer resistance to persuasion, as they are less intrusive forms of commercial content. Native advertising is a hybrid genre, which tends to blur the boundaries between promotional and editorial content, digital news outlets and advertising agencies, publishers and marketers, because of its use of rhetorical camouflage.
A case study on cancel culture discourse: The theatre of the absurd
Authors: Scalcău Ana
Published: January 2025

The present paper has two main objectives: one is to explore the ways in which political correctness may affect the world of the theatre, the other is to observe the characteristics of the cancel culture discourse. I define cancel culture as one of the many manifestations of political correctness which refers either to promoting or boycotting people and their work for politically correct reasons. The paper is divided into three parts: a presentation of the immediate context in which the discourse was created, a description of the linguistic features of discourse and an analysis of these characteristics from a pragmatic, rhetorical and logical perspective.
D’une crise à l’autre. Remarques sur la conceptualisation métaphorique de la (perma)crise
Authors:   Politehnica University Timișoara, Penteliuc-Cotoşman Luciana
Published: January 2025

Inscrite dans l’horizon des préoccupations linguistiques suscitées depuis quelque temps par les différentes manifestations de la permacrise, notre recherche se focalise essentiellement sur les expressions métaphoriques liés à la crise économique, à la pandémie et à la guerre, qu’elle approche dans une perspective diachronique et comparative, socio-culturelle et transdisciplinaire, permettant d’éclairer les échanges et les migrations inter-domaines, ainsi que la récurrence et la pérennité de quelques métaphores conceptuelles solidement ancrées dans l’imaginaire collectif de la crise. En s’appuyant sur un corpus tiré de la presse française, généraliste et spécialisée, depuis le XIXe siècle jusqu’à présent, notre recherche suit cette piste de réflexion et débouche sur quelques observations portant sur la dynamique du langage de la crise conjuguant changement et permanence, temps court et temps long, néologie terminologique et conceptualisation métaphorique.
A study on the global risk effect on the foreign direct investment level
Authors: Kemives Aleksandar , Jovanović Marko
Published: January 2025

This study aims to determine the impact of global risks on the dynamics of foreign direct investment (FDI) trends in the countries of the Visegrad group (V4) and the Republic of Serbia. The results obtained in this study demonstrate that in the period from 1990 to 2018, Poland attracted the most FDI among the V4-group countries and that the FDI amount is greatly dependent on exposure to global risks. Based on the available data, the analyzed relationship is projected for the period up to 2022. The expected volume of future FDI is different for each of the countries, and it is believed that Hungary could receive the most FDI among the countries of the V4 group. Moreover, the Republic of Serbia could be a follower of the V4 group regarding the expected FDI because of its increasing economic development, as well as significant possibilities for further economic growth.
Analysis of the role of FDI in the economic growth and environmental protection with particular reference to certain economic sectors in Serbia
Authors: Radovanović Jelena , Radosavljević Katica , Pătărlăgeanu Roxana
Published: January 2025

The aim of this research is to determine the extent to which foreign direct investment (FDI) inflows impact specific economic sectors in Serbia from the standpoint of environmental protection, in addition to economic growth. Foreign direct investments (FDI) are a key factor for economic growth and sustainable development, but they can have negative consequences for the environment. The study analyses FDI inflows in Serbia, focusing on their environmental impact, especially in light of global crises such as the COVID-19 pandemic and the war in Ukraine. The applied methods in this research include deduction and induction, synthesis, specialization, generalization, as well as the case study method. The findings reveal that FDI in industries with significant environmental burdens is increasing, while investments in environmental protection are declining, highlighting the need for an urgent regulatory response. The research suggests the necessity for a more detailed analysis of FDI in sectors such as agriculture, energy, and processing, where environmental and economic impacts are particularly significant. Future studies should focus on the development of environmental policies that balance investment attraction with sustainability.
The nexus between foreign direct investments and labour productivity: Panel data approach
Authors: Ercegovac Dajana , Beker-Pucar Emilija
Published: January 2025

This research uses country-level data to examine if foreign direct investments affected labour productivity in selected Emerging European Economies in the more extended period 1997-2017. The panel data analysis includes the comparison of macro panel estimations on the total sample and the estimations with robust micro-panel methods and dummy variables in the two analysed sub-periods. Robust estimations support the evidence of a significantly positive link between foreign direct investments and labour productivity in the Western Balkans, Visegrad Group and the Baltic States after the Global Financial Crisis. Furthermore, there is evidence that foreign direct investments positively affected labour productivity growth on the total sample level. Based on the empirical evidence, the authors suggest that policymakers in the Western Balkans should establish measures to promote more significant foreign investments to boost labour productivity and real economic growth.
A journey into the history of distance education: From correspondence courses to education during the COVID-19 pandemic
Authors: Radojević-Aleksić Ivona , Moretić-Mićić Snežana
Published: January 2025

The history of distance learning has witnessed a remarkable evolution, from its inception as correspondence courses to its pivotal role in the era of the COVID-19 pandemic. This paper presents a historical overview of the significant milestones and transformations in distance learning, highlighting the technological advancements, pedagogical approaches, and social shifts that have shaped its development. Beginning with the establishment of correspondence courses, which allowed learners to access education regardless of geographic constraints, distance learning gradually embraced audiovisual technologies, such as radio and television, enhancing the delivery and interactivity of educational content. The advent of the internet and digital platforms propelled distance learning to new heights, enabling global access to knowledge through online courses and Massive Open Online Courses (MOOCs). However, it was the outbreak of the COVID-19 pandemic that catapulted distance learning to the forefront of education worldwide. School closures necessitated a rapid transition to online and remote learning, highlighting the critical role of distance learning in maintaining educational continuity. The pandemic also underscored challenges such as the digital divide, the need for digital literacy, and the importance of inclusive resource access. Despite these challenges, the history of distance learning demonstrates its resilience, adaptability, and transformative power in expanding educational access and promoting lifelong learning. Looking ahead, it is crucial to build upon the lessons learned and leverage technology to enhance the quality, accessibility, and inclusivity of distance learning in a post-pandemic era.
Factors of recognition and respecting individual differences in the educational process from the students' point of view
Authors: Šindić Aleksandra , Kadum Sandra , Lepičnik-Vodopivec Jurka
Published: January 2025

The theoretical framework of this study consists of the concepts of individualization, inclusion, and individual abilities (differences) of preschool children in the educational process. Considering the importance of identifying and respecting individual abilities (differences) of children for their complete and optimal development in the educational process in kindergarten, we studied the attitudes of preschool education students of the first and second cycle of the university study in three countries (Bosnia and Herzegovina, Croatia and the Republic of Slovenia) about that issue. The aim of this quantitative cross-sectional design study was to investigate students' attitudes towards the factors of recognition and respecting individual abilities (differences) of preschool children in the educational process. Relevant data were collected using the scaling technique with respect for ethical principles. Factor analysis of the obtained data identified two factors that indicate the students' point of view: recognition and respecting children's non-cognitive abilities (differences) and recognition and respecting children's cognitive abilities (differences) and a statistically significant difference was found between the factors in favor of the second factor.
Workplace mobbing: Attitudes of employees in the private and public sectors in the city of Split
Authors: Bandalović Gorana , Šuljug-Vučica Zorana , Maretić Gorana
Published: January 2025

Regardless of whether it is the private or public sector, mobbing at the workplace represents one of the significant problems of today's society and can occur anytime and anywhere in the work environment. Processes of abuse take place every day, leave a whole series of consequences on the individual, and very quickly turn from an individual problem into a social problem. The aim of the paper is to examine the attitudes of employees in the private and public sector in the city of Split (Croatia) on workplace abuse. The paper presents the results of a survey conducted in Split in 2022 on a sample of 300 participants aged 18 to 65. The obtained results show that the participants most often associate mobbing with bullying, abuse and violence, especially those employed in the private sector, while those employed in the public sector associate mobbing with the media, colleagues and superiors. Approximately half of the participants experienced mobbing, but a significantly smaller number of them reported it. They are aware of the causes of mobbing and its consequences, as well as certain characteristics of the mobber, and they could recognize him/her if they met him/her. Training on appropriate reactions to mobbing for all employees according to the participants would be the best way to prevent further abuse in the workplace. A positive shift is reflected in the results according to which participants would report mobbing in the future if they would experienced or noticed it, which can certainly help in the future processes of prevention.
Integrating the green law into the sustainability of economic entities
Authors: Spalević Žaklina , Vićentijević Kosana
Published: January 2025

Main findings reveald in this paper give ideas for future research. This paper discusses the Sustainable Development Goals (SDGs), Corporate Social Responsibility (CSR), and Environment, Society, and Governance (ESG) as foundational elements that promote a comprehensive approach to business sustainability. The focus is on exploring the circular economy and how sustainability reports can facilitate the achievement of the UN's SDGs.
Model for the assessment of process failure mode and effect analysis maturity level in the automotive industry toward industry 4.0 trends
Authors: Banduka Nikola , Petrović Tijana , Komatina Nikola
Published: January 2025

According to the international industry standards, the Process Failure Mode and Effect Analysis (PFMEA) is an obligatory tool for the risk assessment in the automotive industry. Due to FMEA transition in the automotive industry (2019th), PFMEA has been subjected to a series of transformations and improvements, where the substantial change is the risk estimation. However, although it is an essential tool for the reliability assessment, the formal PFMEA is still not sufficiently compatible with the ongoing Industry 4.0 trends. Consequently, practitioners have increasing needs for guides that could support them to implement PFMEA toward Industry 4.0 in their companies. This study aims to ease this shift by proposing a novel model for the assessment of PFMEA maturity level, which considers four PFMEA maturity levels; where the first level corresponds to the manual handling of reports; while the level-four corresponds to the fully automated PFMEA. The overall maturity level was calculated by accounting the eight significant influential factors. Since each of the influential factors has a different degree of influence, their importance can be calculated by applying some Multi-Criteria Decision-Making method or by direct assessment. Finally, the usage of the proposed maturity model was demonstrated by the case study, and obtained results proved that the proposed model is suitable and applicable in a real production environment in the automotive industry, with the emphasis that it could be extended for other industries.
Mining in medieval Serbia
Authors: Fostikov Aleksandra
Published: January 2025

Mining, also known as Montanindustrie, in the territory of medieval Serbia had a long road of development, from surface mining to dizzying achievements which began with the arrival of the Old Saxons in the 13th century. Thanks to their influence, or the combination of technological development and available raw materials, Serbia underwent a general economic rise and as early as the first half of the 15th century it accounted for the production of one quarter or one fifth of silver in Europe. However, the Old Saxon influence was not limited only to mining, but it also included the development of mining towns, as well as craft industry. That is why this paper elaborates on the development of mining in the territory of medieval Serbia from its settlement until its fall under the Ottoman rule, with the aim of exploring long-term processes which substantially affected the change not only in the economy, but in society as well.