Η συσχέτιση των μαιευτικών παραγόντων με τον καρκίνο του μαστού στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο
Authors: Μπόθου Αναστασία 
Published: September 2021

Σκοπός και στόχος της έρευνας: Ο σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των παραγόντων κινδύνου του καρκίνου του μαστού. Ιδιαίτερα, κύριος στόχος της έρευνας ήταν η διερεύνηση της πιθανής συσχέτισης των μαιευτικών παραγόντων με τον καρκίνο του μαστού στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο. Υλικό-Μέθοδος: Στην έρευνα συμμετείχαν 391 γυναίκες, εκ των οποίων οι 238 ήταν γυναίκες που νοσούν από καρκίνο του μαστού, ενώ οι 153 ήταν υγιείς γυναίκες κατά τη συμμετοχή τους στην έρευνα. Το δείγμα προέρχεται από δύο κλινικές σε δύο νοσοκομεία της Ελλάδας. Η επιλογή του δείγματος έγινε με τυχαία δειγματοληψία από τις γυναίκες που προσέρχονταν στις δύο κλινικές, με σκοπό την εξασφάλιση της αντιπροσωπευτικότητας του δείγματος. Η ομάδα μελέτης περιελάμβανε γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού με ιστολογική ταυτοποίηση και οι οποίες συμπλήρωναν ένα ερωτηματολόγιο σχετιζόμενο με το ιατρικό τους ιστορικό. Η ομάδα ελέγχου αποτελούνταν από γυναίκες που επισκέπτονταν τις κλινικές και που είχε τεκμηριωθεί από την κλινική εξέταση, τον υπέρηχο των μαστών και/ή τη μαστογραφία (όπου αυτή ήταν εφικτή για λόγους ηλικίας) ότι κατά τη στιγμή της έρευνας δεν είχαν καρκίνο του μαστού. Οι γυναίκες αυτές συμπλήρωναν επίσης το αντίστοιχο ερωτηματολόγιο. Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS 20.0 (PASW Inc, Chicago, IL, USA). Αποτελέσματα: Ως επιβαρυντικοί μαιευτικοί-γυναικολογικοί παράγοντες για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού με στατιστική σημαντικότητα, αποδείχθηκαν: η πρώιμη εμμηναρχή (κατά το 12ο έτος της ηλικίας) (p=0,02), η μαστογραφική πυκνότητα ACR >C ή D (p=0,03), η ύπαρξη ευρήματος αυξημένου κινδύνου σε προηγούμενη βιοψία μαστού (p<0,001), αλλά και οι ακόλουθοι μη “κλασικοί” παράγοντες: το βάρος γέννησης του 1ου παιδιού: 2700-3800g (p=0,001), η χρήση θήλαστρου (p=0,003), η παρουσία επιπλοκών ή δυσκολιών κατά τον θηλασμό (p<0,001), η χορήγηση υποκατάστατου μητρικού γάλακτος στα νεογνά (OR=6), προφανώς ως αποτέλεσμα μειωμένου ποσοστού αποκλειστικού μητρικού θηλασμού και η εμφάνιση μαστίτιδας (p=0,04, OR=2). Από τους γενικούς παράγοντες, ως επιβαρυντικοί παράγοντες για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού με στατιστική σημαντικότητα, αποδείχθηκαν: η ύπαρξη ιστορικού συγγενή 1ου (OR=3,6) ή 2ου βαθμού (OR=1,6) με καρκίνο του μαστού, αλλά και oι ακόλουθοι μη “κλασικοί” παράγοντες: η ομάδα αίματος Α (p<0,001), το ιστορικό αλλεργίας (p<0,001), η αυξημένη ηλικία των γονέων κατά τη σύλληψη (p<0,001) και το αυξημένο βάρος γέννησης των ασθενών (≥3500g) (p<0,001). Επίσης, ως παράγοντες με τάση επιβάρυνσης αποδείχθηκαν: η μειωμένη συχνότητα του εμμηνορρυσιακού κύκλου (>35 ημερών) (OR=1,4), ο μεγάλος σε διάρκεια εμμηνορρυσιακός κύκλος (>6 ημέρες) (OR=2,2), οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση (OR=1,3), η αυξημένη ηλικία, το αρνητικό Rhesus (OR=1,4), ο σακχαρώδης διαβήτης της μητέρας των ασθενών κατά την κύηση (OR=1,3) και το ιστορικό 1ου και 2ου βαθμού συγγενών με καρκίνο εντέρου ή παγκρέατος. Ως ουδέτεροι μαιευτικοί-γυναικολογικοί παράγοντες, δηλαδή χωρίς συσχέτιση με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, αποδείχθηκαν: η σταθερότητα του εμμηνορρυσιακού κύκλου, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η χρήση ΑΟΔ, η χρήση ενδομήτριου σπειράματος, η αυξημένη οστική πυκνότητα, η ΟΘΥ, η ατοκία, η ύπαρξη πρόωρου τοκετού, η αυτόματη ή η τεχνητή έκτρωση, η έκτοπη κύηση, η θεραπεία γονιμότητας (p=0,178), η κύηση μετά από θεραπεία γονιμότητας, η πρόκληση τοκετού, ο τρόπος μαίευσης (φυσιολογικός τοκετός ή καισαρική τομή), η αυξημένη ηλικία κατά τη γέννηση του πρώτου (p=0,2) ή του τελευταίου παιδιού (p=0,474) και η διακοπή του θηλασμού με φαρμακευτική αγωγή (p=0,066). Ως ουδέτεροι γενικοί παράγοντες, αποδείχθηκαν: το ύψος, το BMI, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η λήψη ορμονών της μητέρας των ασθενών κατά την κύηση, ο τρόπος γέννησής τους (φυσιολογικός τοκετός ή καισαρική τομή), η παραμονή σε εντατική θεραπεία κατά τη νεογνική ηλικία και το ιστορικό συγγενή 1ου ή 2ου βαθμού με καρκίνο των ωοθηκών. Επιπρόσθετα, αποδείχθηκε η προστασία του θηλασμού έναντι του καρκίνου του μαστού όταν διαρκεί για ≥12 μήνες (αθροιστικά) (p=0,001). Ως παράγοντες με τάση προστασίας έναντι του καρκίνου του μαστού αποδείχθηκαν: ο αυξημένος αριθμός κυήσεων (≥5) (OR=0,8), η γέννηση ζώντων νεογνών αντί νεκρών (OR=0,1), η φυσική δραστηριότητα (>3 ώρες/εβδομάδα) (OR=0,5), η γέννηση <37 εβδομάδες και ο θηλασμός της ασθενούς κατά τη νεογνική ηλικία (OR=0,9). Συμπέρασμα: Ο καρκίνος του μαστού είναι πολυπαραγοντική νόσος. Η παρούσα διδακτορική διατριβή απέδειξε ότι δεν υπάρχουν μόνο οι γνωστοί “κλασικοί” παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού, αλλά υπάρχουν και άλλοι “μη κλασικοί” παράγοντες που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης προκειμένου να συμπεριληφθούν στους παράγοντες κινδύνου.