Το σύστημα αντιμεταφοράς Na-Li (SLC) σε φυσιολογικά και υπερτασικά άτομα
Authors: Σαββόπουλος Χρήστος 
Published: January 2014

Σε 128 άτομα (74 άνδρες και 54 γυναίκες), που ταξινομήθηκαν σε 4 υποομάδες (Υποομάδα Α. Τριάντα τρεις δυσλιπιδαιμικοί/ υπερτασικοί, 19 άνδρες και 14 γυναίκες, ηλικίας 46,87 ±13,8 ετών, Υποομάδα Β. Τριάντα έξη δυσλιπιδαιμικοί/νορμοτασικοί, 23 άνδρες και 13 γυναίκες, ηλικίας 45,8 ±\11,6 ετών, Υποομάδα Γ. Τριάντα ένας νορμολιπιδαιμικοί/υπερτασικοί, 19 άνδρες και 12 γυναίκες, ηλικίας 45,8±15,3 ετών, Υποομάδα Δ-ομάδα μαρτύρων. Είκοσι οκτώ νορμολιπιδαιμικοί/νορμοτασικοί με διασταυρούμενη ηλικία και φύλο με τις άλλες ομάδες μελέτης, 13 άνδρες και 15 γυναίκες, 44,7±15,3 ετών) μελετήθηκε η δραστικότητα της αντλίας Na+-Li+ στα ερυθροκύτταρα, σύμφωνα με τη μέθοδο της Mitzy Canessa και συνεργατών. Η μέθοδος περιλαμβάνει τρία στάδια (1. Διαχωρισμός των ερυθροκυττάρων από το ολικό αίμα. 2. Εμπλουτισμός τους με λίθιο. 3. Προσδιορισμός της ερυθροκυτταρικής εκροής του λιθίου σε τρεις χρόνους (0', 15', 30'), σε δύο διαλύματα, περίσσειας Na+ και αντίστοιχο χωρίς Na+. Η διαφορά μεταξύ των τιμών εκροής του Li+ στα δύο διαλύματα, που υπολογίζεται με τη βοήθεια γραμμικής παλινδρόμησης (regression analysis) των μεταβολών της εκροής του Li σε κάθε διάλυμα σε συνάρτηση με τον χρόνο, χαρακτηρίζει τη δραστικότητα της αντιμεταφοράς Na+-Li+ (αντλίας Na+-Li+) σε mmoles Li / λίτρο ερυθρών / ώρα. Μετά την ανάλυση και τη στατιστική επεξεργασία που έγινε με τη την t-Student κατανομή, τα αποτελέσματα της μελέτης μας συνοψίζονται σταεξής: Η δραστικότητα της αντλίας Na+-Li+ παρουσίασε στατιστικά σημαντική αύξηση σε όλες τις ομάδες των ασθενών (δυσλιπιδαιμικοί/υπερτασικοί, δυσλιπιδαιμικοί/νορμολιπιδαιμικοί, νορμολιπιδαιμικοί/υπερτασικοί) σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου στο σύνολο των ατόμων και στους άνδρες (ρ<0,001). Στις γυναίκες, κατά τη σύγκριση κάθε ομάδας χωριστά με την ομάδα ελέγχου, δεν παρατηρείται στατιστικά σημαντική διαφορά στη δραστικότητα της αντλίας Na+-Li+ Na+-Li+ (p>0,05), γεγονός που αποδόθηκε στην αυξημένη τιμή (εντός όμως των φυσιολογικών ορίων) της δραστικότητας της αντλίας Na+-Li+ στις γυναίκες μάρτυρες έναντι της αντίστοιχης μέσης τιμής στους άνδρες μάρτυρες και της μέσης τιμής στο σύνολο των ατόμων της ομάδας ελέγχου (0,131 έναντι 0,078 και 0,106mmol Li+7 It ερυθρών/ ώρα αντίστοιχα). Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά κατά τη σύγκριση των τιμών της δραστικότητας της αντλίας μεταξύ των τριών ομάδων ασθενών τόσο στο σύνολο, όσο και ανά φύλο, με εξαίρεση μόνο την περίπτωση των αμιγώς δυσλιπιδαιμικών ανδρών, όπου παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση της δραστικότητας της αντλίας Na+-Li+ κατά τη σύγκριση με την ομάδα των δυσλιπιδαιμικών/υπερτασικών (ρ<0,01) που αποδόθηκε σε ποσοτική διαταραχή της χοληστερόλης, έστω και κοντά στα όρια σημαντικότητας (262,26 mg/dl έναντι 242,05 mg/dl, p=0,17), δεδομένου ότι αντίθετα οι διαφορές στις τιμές των τριγλυκεριδίων και της HDL – χοληστερόλης ήταν σαφώς μη σημαντικές (208,57 έναντι 204,84 mg/dl, p= 0,88 και 41,17 έναντι 39,79 mg/dl, ρ= 0,59 αντίστοιχα). Παρατηρήθηκε αυξημένη δραστικότητα της αντλίας Na+-Li+ στους αμιγώς δυσλιπιδαιμικούς άνδρες σε σχέση με τις αμιγώς δυσλιπιδαιμικές γυναίκες, που αποδόθηκε σε μία ευρύτερη-ποιοτική δυσλιπιδαιμική διαταραχή με σημαντικότατα στατιστικά μειωμένες τιμές HDL-χοληστερόλης (41,17 έναντι 60,46 mg/dl, p=0,002), ενώ οι μεν τιμές των τριγλυκεριδίων αν και αυξημένες δεν παρουσιάζουν στατιστική σημαντικότητα (208,57 έναντι 157,69 mg/dl, p=0,30), οι δε τιμές της χοληστερόλης παρουσιάζουν αρνητική συσχέτιση με αυξημένες τιμές στις γυναίκες έστω και κοντά στα όρια σημαντικότητας (262,26 mg/dl στους άνδρες έναντι 283,62 mg/dl στις γυναίκες, p=0,14). Συμπεραίνεται ότι: 1) Υπάρχει πολύ σημαντική αύξηση της δραστικότητας της αντλίας σε όλες τις ομάδες των ασθενών (αμιγώς δυσλιπιδαιμικοί, αμιγώς υπερτασικοί και δυσλιπιδαιμικοί/υπερτασικοί), σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. 2) Όταν συγκριθεί η μέση τιμή της δραστικότητας της αντλίας σε κάθε μία από τις τρεις ομάδες ασθενών μεταξύ τους, δεν παρατηρείται στατιστικά σημαντική διαφορά. 3) Η επίδραση των δύο παθολογικών καταστάσεων - υπέρτασης και δυσλιπιδαιμίας - στη λειτουργικότητα της αντλίας Na+-Li+, αυξάνει τη δραστικότητα της ανεξάρτητα από τη συνύπαρξη της άλλης παθολογικής κατάστασης, πιθανώς διότι ασκείται σε διαφορετικό επίπεδο. 4) Η συνύπαρξη των δυο καταστάσεων δεν οδηγεί σε αθροιστικό αποτέλεσμα, πιθανώς διότι και στις δυο νόσους που χαρακτηρίζονται από ετερογένεια παθογενετικών μηχανισμών και ευρημάτων, ένα μωσαϊκό γονιδιακών και περιβαλλοντικών παραγόντων αλληλοεπηρεάζονται κατά τρόπο που δεν οδηγεί σε άθροιση των επιμέρους δράσεων τους στη λειτουργία της αντλίας. 5) Στους άνδρες διατηρείται η στατιστικά σημαντική διαφορά στην αύξηση της δραστικότητας της αντλίας κατά τη σύγκριση των τριών ομάδων ασθενών με την ομάδα ελέγχου ενώ επιπλέον παρατηρείται σαφής στατιστικά σημαντική αύξηση της δραστικότητας της αντλίας κατά τη σύγκριση των δυσλιπιδαιμικών/νορμοτασικών με τους δυσλιπιδαιμικούς/ υπερτασικούς, που πρέπει να αποδοθεί στις αυξημένες συγκριτικά τιμές της χοληστερόλης, έστω και κοντά στα όρια σημαντικότητας δεδομένου ότι αντίθετα οι διαφορές στις τιμές των τριγλυκεριδίων και της HDL- χοληστερόλης ήταν σαφώς μη σημαντικές. 6) Στις γυναίκες, τόσο κατά τη σύγκριση των τριών ομάδων ασθενώνμεταξύ τους, αλλά ακόμη και κατά τη σύγκριση κάθε ομάδας χωριστά με την ομάδα ελέγχου, δεν παρατηρείται στατιστικά σημαντική διαφορά στη δραστικότητα της αντλίας Na+-Li+, γεγονός που πρέπει να αποδοθεί στην αυξημένη τιμή (εντός όμως των φυσιολογικών ορίων) της δραστικότητας της αντλίας Na+-Li+ στις γυναίκες μάρτυρες έναντι της αντίστοιχης μέσης τιμής στους άνδρες μάρτυρες και της μέσης τιμής στο σύνολο της ομάδας ελέγχου. 7) Η σχετικά αυξημένη δραστικότητα της αντλίας των μαρτύρων γυναικών έναντι των αντίστοιχων ανδρών (χωρίς να αναπτύσσεται υπέρταση ή δυσλιπιδαιμία εφόσον πρόκειται για φυσιολογικούς μάρτυρες) δυνατόν a contrario να σημαίνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή της αντλίας στην παθογένεια της αρτηριακής υπέρτασης ειδικά στους άνδρες. 8) Υπάρχει αυξημένη δραστικότητα της αντλίας Na+-Li+ στους αμιγώς δυσλιπιδαιμικούς άνδρες σε σχέση με τις αμιγώς δυσλιπιδαιμικές γυναίκες που πρέπει να αποδοθεί σε μία ευρύτερη-ποιοτική δυσλιπιδαιμική διαταραχή με σημαντικά μειωμένες τιμές HDL - χοληστερόλης στους άνδρες, ενώ οι μεν τιμές των τριγλυκεριδίων εμφανίζουν μη σημαντική αύξηση στους άνδρες, οι δε τιμές της χοληστερόλης παρουσιάζουν αντίθετα οριακή αύξηση στις γυναίκες. 9) Η ποιοτική διαταραχή της δυσλιπιδαιμίας, υπό την έννοια της συνδυασμένης διαταραχής (μεταβολών) περισσοτέρων λιπιδαιμικών παραμέτρων, φαίνεται ότι επηρεάζει τη δραστικότητα της αντλίας, ανεξάρτητα από την όποια επίδραση δυνατόν να επιφέρει η ποσοτική μόνο διαταραχή μιας λιπιδαιμικής παραμέτρου. Έτσι οι διαφορές τόσο στα επίπεδα της HDL χoληστερóλης όσο και σε αυτά των τριγλυκεριδίων του ορού είναι απαραίτητο να συνεκτιμηθούν παράλληλα με τις όποιες διαφορές στις τιμές της χοληστερόλης, προκειμένου να ερμηνευθούν οι μεταβολές της δραστικότητας της αντλίας στους δυσλιπιδαιμικούς ασθενείς των δύο φύλων. 10) Η καθιέρωση του προσδιορισμού της δραστικότητας της αντλίας Na+-Li+ στην κλινική πράξη στην αρτηριακή υπέρταση και στη δυσλιπιδαιμία, ή και ειδικότερα στους δυσλιπιδαιμικούς, ως δείκτου πρόγνωσης ανάπτυξης αρτηριακής υπέρτασης, απαιτεί περαιτέρω πειραματικές και κλινικές μελέτες, παραμένει πάντως μία ελκυστική προοπτική, δεδομένου ότι οι μεταβολές της δραστικότητας της, αντανακλούν ευρύτερα τις μεταβολές της διαμεμβρανικής διακίνησης ιόντων, ενός δηλαδή από τους κύριους παθογενετικούς μηχανισμούς ανάπτυξης ιδιοπαθούς αρτηριακής υπέρτασης.