YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRENEN ÖĞRENCİLERİN KONUŞMA MOTİVASYONUNUN DÜŞMESİNİN NEDENLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİ
Authors: Mercan Songül , Temizyürek Fahri 
Published: December 2024

Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde konuşma becerisinin kazandırılması ve geliştirilmesi dil öğretiminin önemli bir boyutunu oluşturur. Yenilenen Avrupa Ortak Başvuru Metninde eylem odaklı yaklaşım benimsenmiş ve üretici dil becerileri olan konuşma ve yazma becerilerinin geliştirilmesi ön plana alınmıştır. Eylem odaklı yaklaşımda dört temel beceri, görevler etrafında, projelere ve öğrenme senaryolarına dayalı olarak sosyal ortamda eyleme dönüştürülmelidir. Dil ve iletişim, ortak eylemin bir aracı olarak görülür. Öğretmenler moderatör görevindeyken öğrenciler sosyal aktörler olarak görülür ve öğrencilerin kendi kendine öğrenmeyi içselleştirmesine ve bireysel öğrenme tekniklerini geliştirmesine özen gösterilir. Yaklaşımda hedef dilde karşılıklı etkileşim yoluyla iletişim kurmak esastır. İletişim hem araç hem de amaçtır. Dili kullanarak öğrenme önemlidir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde eylem odaklı yaklaşım, görev temelli yaklaşım kullanılmaya başlanmış, dilin konuşma boyutuna daha çok ağırlık verilerek geliştirilmesinin önemine vurgu yapılmıştır. Bu anlamda konuşma motivasyonu dil öğrenimini çok yönlü olarak etkilemekte ve geliştirmektedir. Motivasyon kişiyi eyleme götüren, eylemi uygulamaya devam etmeyi sağlayan içsel bir durumdur. Motivasyon, davranışı, bilişi ve öğrenmeyi etkiler. Motivasyon, öğrenme ve başarıyı etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Konuşma motivasyonu yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dil gelişimini ve dili öğrenmeye devam etmesini etkileyen önemli bir etmendir. Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğreniminde konuşma becerisi ve motivasyonuna odaklanmakta ve öğrencilerin dil becerilerini geliştirme sürecinde karşılaştıkları zorlukları ve bu zorlukların konuşma motivasyonları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Öğrencilerin konuşma motivasyonunu düşüren etmenlerin belirlenmesi ve buna uygun olarak öğretim ortamının çeşitlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmayla yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin konuşma motivasyonunu etkileyen, düşüren nedenler belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER) 2023-2024 eğitim-öğretim yılında B1 düzeyinde Türkçe öğrenimi gören 30 öğrenciye yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve sonuçlar içerik analiziyle ortaya konmuştur. Türkçenin yapısal, biçim bilimsel, söz dizimsel, ses bilimsel özelliklerinin ve topluluk önünde konuşma kaygısının öğrencilerin konuşma motivasyonunu etkilediği sonucuna varılmıştır. Öğrenciler, Türkçenin yapı özelliklerinin zorluk yarattığını, söz dizimindeki farklılıkların, eklerin fazlalığının, ek yığılmalarının ve sesletim güçlüklerinin kendilerini yavaşlattığını veya konuşmaktan çekinmelerine yol açtığını ifade etmişlerdir. Çalışmanın bulguları, öğrencilerin dil öğrenme sürecine adaptasyonunu artırmak ve konuşma motivasyonlarını güçlendirmek için eğitimcilerin uygun yöntem ve teknikleri uygulamaları gerektiğini vurgulamaktadır. Bu çerçevede, öğrencilerin konuşma ve iletişim becerilerini geliştirecek etkinlikler ve teşvik edici öğrenme ortamları yaratmak önem taşımaktadır.