Management and lifelong training of human resources in education services and educational organizations
Authors: Μπούχτσης Μαρίνος 
Published: July 2024

Στην Ελλάδα, το σύστημα οργάνωσης της δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης πρέπει να βασίζεται εξ ολοκλήρου σε όσα προβλέπει το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για το παιδαγωγικό σύστημα και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Αυτό έχει θετικές και αρνητικές συνέπειες για την ελληνική εκπαίδευση. Τα βασικά θετικά σημεία είναι ότι όλοι οι δάσκαλοι και οι μαθητές ακολουθούν ένα σαφές και καθορισμένο πρόγραμμα σπουδών, ενώ το προσωπικό πρέπει να συμπεριφέρεται με συγκεκριμένο τρόπο που προβλέπει το Υπουργείο. Από την άλλη πλευρά, η ηγεσία του σχολείου έχει πολύ περιορισμένη ικανότητα και ικανότητα να προωθήσει την αλλαγή και να οργανώσει τη μονάδα με έναν καινοτόμο και, ίσως, πιο αποτελεσματικό τρόπο. Έτσι, η ευελιξία τους είναι περιορισμένη και το σύστημα παραμένει ανελαστικό και δύσκολο στη διαχείριση. Η εκπαίδευση είναι ο βασικός θεσμικός μηχανισμός παραγωγής, συσσώρευσης και διάδοσης γνώσεων, δεξιοτήτων, ικανοτήτων και στάσεων και έχει πολυδιάστατες εκπαιδευτικές, οικονομικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και πολιτικές λειτουργίες με οφέλη σε όλα τα θέματα της οικονομίας (άτομα, οικογένειες, οργανώσεις, τοπική κοινωνία και κράτος). Η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (TQM) είναι μια καθαρά ανθρωποκεντρική θεωρία οργάνωσης και διαχείρισης. Βασίζεται στην αποτελεσματική αξιοποίηση και ανάπτυξη των δυνατοτήτων των εργαζομένων και προσφέρει τις συνθήκες εκείνες στις οποίες το ανθρώπινο δυναμικό μπορεί να αναπτύξει και να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του και να αναπτυχθεί περαιτέρω. Αυτό το νέο «κίνημα» για τη βελτίωση της ποιότητας έχει αναγνωρίσει και προωθήσει σε μεγάλο βαθμό τον θεμελιώδη ρόλο και τη σημασία του ανθρώπινου δυναμικού και έδωσε τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να οικοδομηθεί μια νέα προοπτική και «ιδεολογία», για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων με την ταυτόχρονη αποτελεσματική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας ήταν η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Βέροιας (Ημαθίας) και των Ιωαννίνων για βασικά θέματα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού (τρόποι επιλογής διδακτικού προσωπικού και στελεχών εκπαίδευσης, ευκαιρίες κατάρτισης και εκπαίδευσης, ο τρόπος της ανάπτυξής τους και της παροχής ίσων ευκαιριών, ζητήματα αξιολόγησης της εργασίας τους και του έργου των διευθυντών σχολείων, των παραγόντων κινήτρων στην εργασία τους, ζητήματα υγείας και ασφάλειας στη σχολική μονάδα). Το θέμα προσεγγίστηκε με εκτεταμένη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αλλά και πρωτογενή ποσοτική έρευνα, η οποία διεξήχθη, βάσει ενός πλήρως δομημένου ερωτηματολογίου, το οποίο διανεμήθηκε σε εκπαιδευτικούς των σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Βέροιας και Ιωαννίνων. Η ποσοτική έρευνα αναλύθηκε μετά τη συλλογή των δεδομένων και την καταγραφή των ευρημάτων. Ο πληθυσμός της έρευνας ήταν οι εκπαιδευτικοί της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Περιφέρειας Ηπείρου και Κεντρικής Μακεδονίας. Το σχολικό έτος 2021-2022 που συγκεντρώθηκαν τα στοιχεία στο Νομό Ημαθίας (Βέροια) υπηρετούσαν 928 εκπαιδευτικοί δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στο Νομό Ιωαννίνων 1026 εκπαιδευτικοί δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 463 εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης των Περιφερειών Ηπείρου και Ημαθίας. Στην παρούσα έρευνα, η αξιοπιστία του ερωτηματολογίου ενισχύθηκε καθώς διασφαλίστηκε η ανωνυμία των εκπαιδευτικών που αποτέλεσαν το δείγμα της έρευνας, στοιχείο που δίνει την ευκαιρία να συλλεχθούν ειλικρινείς απαντήσεις και επιπλέον επιλέχθηκε δείγμα συμμετεχόντων καταλλήλων να απαντήσουν στις ερωτήσεις της έρευνας. Τα αποτελέσματα αυτής της εργασίας αναδεικνύουν μια σειρά από επιμέρους αδυναμίες που διατρέχουν τη διοίκηση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα συνολικά. Επιπλέον, είναι προφανές ότι αυτές οι αδυναμίες πηγάζουν από την απουσία ολιστικής προσέγγισης στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στην εκπαίδευση.