АНАЛИЗ СМЕРТНОСТИ ОТ НЕСЧАСТНЫХ СЛУЧАЕВ, ТРАВМ И ОТРАВЛЕНИЙ В РЕСПУБЛИКЕ КАЗАХСТАН
Authors: Р. Ни , Д.С. Смаилова , С.Е. Ибраев , К.Р. Акильжанов , А.М. Елисинова , А.М. Арингазина 
Published: October 2024

Актуальность. Травматизм имеет большую социально-экономическую значимость, поскольку приводит к высокому уровню нетрудоспособности и медико-социальным последствиям: инвалидности и смертности. Ежегодно во всем мире от травм умирает более 5 миллионов человек. Из насчитывающихся сейчас в мире 300 млн. инвалидов значительную часть составляют жертвы дорожно-транспортных происшествий. Цель: изучение смертности от несчастных случаев, травм и отравлений в Республике Казахстан. Материалы и методы. Проведен сравнительный ретроспективный анализ смертности от несчастных случаев, травм и отравлений в разрезе регионов Республике Казахстан за 2010-2020 годы по данным статистических сборников "Здоровье населения Республики Казахстан и деятельность организаций здравоохранения», в том числе Мединформ. Результаты исследования. За последние 10 лет по Республике Казахстан в динамике отмечается значительное снижение смертности от несчастных случаев, травм и отравлений. Наблюдается высокая смертность в 2004-2006 годах, варьируя в пределах 148-150,2 на 100 тыс.населения. В 2019 году среднереспубликанский показатель смертности от несчастных случаев, травм и отравлений составил 65,35 на 100 тыс.населения. Наблюдается высокий показатель смертности в Восточно-Казахстанской (108,66) и Северо-Казахстанской (107,14) областях . Самая низкая смертность зарегистрирована в г.Нур-Султан (38,02) и Кызылординской области (38,55). Заключение. Таким образом, в Казахстане в динамике отмечается снижение смертности от несчастных случаев, травм и отравлений. Несмотря на снижение смертности в регионах Северного Казахстана отмечается высокая смертность от несчастных случаев, травм и отравлений в данной части страны сравнительно с Южным и Западным Казахстаном.

Background. Injury has a great socio-economic importance, since it leads to a high level of disability and medical and social consequences: disability and mortality. More than 5 million people die from injuries worldwide every year. Of the 300 million people with disabilities in the world today, a significant proportion are victims of road traffic accidents. The aim: is to study mortality from accidents, injuries and poisoning in the Republic of Kazakhstan. Materials and methods. A comparative retrospective analysis of mortality from accidents, injuries and poisoning in the context of the regions of the Republic of Kazakhstan for 2010-2020 was carried out according to the statistical collections "Health of the population of the Republic of Kazakhstan and the activities of healthcare organizations", including Medinform. Results. Over the past 10 years, a significant decrease in mortality from accidents, injuries and poisoning has been observed in the dynamics of the Republic of Kazakhstan. There is a high mortality rate in 2004-2006, varying in the range of 148-150.2 per 100 thousand population. In 2019, the national average mortality rate from accidents, injuries and poisoning was 65.35 per 100 thousand population. There is a high mortality rate in the East Kazakhstan (108.66) and North Kazakhstan (107.14) regions. The lowest mortality rate was recorded in the city of Nur-Sultan (38.02) and the Kyzylorda region (38.55). Conclusion. Thus, in Kazakhstan, there is a decrease in mortality from accidents, injuries and poisoning in dynamics. Despite the decrease in mortality in the regions of northern Kazakhstan, there is a high mortality rate from accidents, injuries and poisoning in this part of the country compared to southern and western Kazakhstan.

Зерттеудің өзектілігі. Жарақаттанудың үлкен әлеуметтік-экономикалық маңызы бар, өйткені ол еңбекке қабілетсіздік пен медициналық-әлеуметтік салдардың жоғары деңгейіне әкеледі: мүгедектік пен өлім. Жыл сайын әлемде 5 миллионнан астам адам жарақаттан көз жұмады. Қазіргі таңда әлемдегі 300 млн. мүгедектің басым бөлігін жол-көлік оқиғаларының құрбандары құрайды. Мақсаты. Қазақстан Республикасында жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім-жітімді зерделеу болып табылады. Материалдары мен әдістері. "Қазақстан Республикасы халқының денсаулығы және денсаулық сақтау ұйымдарының қызметі" статистикалық жинағының, оның ішінде Мединформның деректері бойынша 2010-2020 жылдары Қазақстан Республикасының өңірлері бөлінісінде жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім-жітімге салыстырмалы ретроспективті талдау жүргізілді. Зерттеу нәтижелері. Соңғы 10 жылда Қазақстан Республикасы бойынша жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім-жітімнің айтарлықтай төмендеуі байқалады. 2004-2006 жылдары өлім-жітімнің жоғары болуы байқалады, 100 мың халыққа шаққанда 148-150,2 шегінде ауытқиды. 2019 жылы жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім-жітімнің орташа республикалық көрсеткіші 100 мың тұрғынға шаққанда 65,35-ті құрады. Өлім-жітімнің жоғары көрсеткіші Шығыс Қазақстан (108,66) және Солтүстік Қазақстан (107,14) облыстарында байқалады. Ең төменгі өлім-жітім Нұр-Сұлтан қаласында (38,02) және Қызылорда облысында (38,55) тіркелді. Қорытынды. Осылайша, Қазақстанда жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім-жітімнің төмендеуі байқалады. Солтүстік Қазақстан өңірлерінде өлім-жітімнің төмендеуіне қарамастан, елдің осы бөлігінде Оңтүстік және Батыс Қазақстанмен салыстырғанда жазатайым оқиғалардан, жарақаттардан және уланудан болатын өлім-жітімнің жоғары болуы байқалады.