Δυσραφικές ανωμαλίες και λειτουργική αποκατάσταση της ορθοπρωκτικής διαμαρτίας
Authors: Σίμηνας Σωτήριος 
Published: January 2014

Οι ορθοπρωκτικές διαμαρτίες (ΟΠΔ) είναι συγγενείς ανωμαλίες με συχνότητα που υπολογίζεται σε 1 στις 2500-5000 γεννήσεις. Οι ΟΠΔ συνοδεύονται από δυσραφικές διαταραχές (ανωμαλίες του ουραίου τμήματος της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού και δυσγενεσίες του ιερού οστού) σε ποσοστό που υπολογίζεται από 33-50%. Η συνύπαρξη αυτή μπορεί να έχει σοβαρή επίδραση στην αντιμετώπιση, την πρόγνωση και τον έλεγχο των λειτουργιών της αφόδευσης και της ούρησης, ενώ οι δυσραφικές βλάβες μπορούν επίσης να προκαλέσουν συμπτωματολογία που περιλαμβάνει κινητικές και αισθητικές διαταραχές των κάτω άκρων. Στόχος της διατριβής ήταν η διερεύνηση της λειτουργικής επίπτωσης της ύπαρξης δυσραφικών ανωμαλιών σε ασθενείς με ΟΠΔ. Υλικό - Μέθοδοι: Μελετήθηκαν 32 ασθενείς με ΟΠΔ: 26 ασθενείς (1η ομάδα) που είχαν αντιμετωπιστεί χειρουργικά στο παρελθόν κατά την περίοδο 1995-2004 και επανακλήθηκαν για έλεγχο, και 6 νέοι ασθενείς (2η ομάδα) που αντιμετωπίστηκαν κατά την περίοδο 2006-2009 επί τη βάσει του πρωτοκόλλου της μελέτης. Όλοι οι ασθενείς υπεβλήθησαν: 1. Σε πλήρη λειτουργικό έλεγχο: α) της αφόδευσης με βάση τη βαθμολογία Krickenbeck, β) της ούρησης συμπεριλαμβανομένου ουροδυναμικού ελέγχου επί ενδείξεων νευροκυστικής δυσλειτουργίας) γ) του μυοσκελετικού συστήματος των κάτω άκρων 2. Σε απεικονιστικό έλεγχο: α) με τη χρήση μαγνητικής τομογραφίας (MRI) προεγχειρητικά και μετεγχειρητικά προκειμένου να διερευνηθεί η ύπαρξη δυσραφικών ανωμαλιών, να αξιολογηθεί ο βαθμός υποπλασίας των ορθοπρωκτικών σφιγκτήρων και η συμμετρική θέση του ορθού σε σχέση με τους σφιγκτήρες β) με απλές ακτινογραφίες λεκάνης - ιερού οστού για τη διερεύνηση οστικών δυσγενετικών βλαβών και τον υπολογισμό του ιερού δείκτη γ) με υπερηχογράφημα σπονδυλικής στήλης και δ) με διάβαση παχέος εντέρου. Τα αποτελέσματα από τον λειτουργικό και απεικονιστικό έλεγχο αναλύθηκαν στατιστικά για τη διερεύνηση ύπαρξης συσχετίσεων. Αποτελέσματα - Συμπεράσματα: Από τους 32 ασθενείς 15 ήταν αγόρια και 17 κορίτσια, με μέση ηλικία τα 8,46 ± 5,1 έτη. Οι ασθενείς που αντιμετωπίστηκαν χειρουργικά ήταν 30. Οι ασθενείς με υψηλές διαμαρτίες, οι ασθενείς με ορθοπροδομικό συρίγγιο, και οι άρρενες ασθενείς με ατρησία πρωκτού-ορθού χωρίς συρίγγιο (20 ασθενείς) υπεβλήθησαν σε οπίσθια οβελιαία πρωκτοκτοορθοπλαστική, ενώ σε 9 ασθενείς με χαμηλές διαμαρτίες και ορθοπερινεϊκά συρίγγια, έγινε περινεϊκή πρωκτοπλαστική. 18/32 ασθενείς (56%) εμφάνιζαν κάποιου είδους δυσραφική ανωμαλία (διαμαρτίες νωτιαίου μυελού σε 12 από τους 32 ασθενείς, οστικές διαμαρτίες σε 17 από τους 32 ασθενείς). Η αυξημένη αυτή συχνότητα ήταν ανεξάρτητη της βαρύτητας της ΟΠΔ. Η διερεύνηση με MRI της σπονδυλικής στήλης για ύπαρξη δυσραφικής βλάβης και μετεγχειρητικά για τον έλεγχο της σφιγκτηριακής μυϊκής μάζας και της συμμετρικής τοποθέτησης του ορθού, βρέθηκε ότι ήταν μια πολύ χρήσιμη και αντικειμενική απεικονιστική μέθοδος, γεγονός το οποίο υποστηρίζει ότι η απεικονιστική αυτή μέθοδος πρέπει να χρησιμοποιείται σε όλους τους ασθενείς με ΟΠΔ. Η ύπαρξη νωτιαίων η οστικών δυσραφικών βλαβών (καθήλωση νωτιαίου μυελού, λιπωματώδεις βλάβες, παθολογικός ιερός δείκτης, απλασία ιερών σπονδύλων) επιδείνωνε τον μετεγχειρητικό έλεγχο των ορθοπρωκτικών σφιγκτήρων και χειροτέρευε μια θεωρητικά καλή λειτουργική πρόγνωση με βάση τα προεγχειρητικά δεδομένα της ΟΠΔ. Είναι απαραίτητη η λεπτομερής ενημέρωση των γονέων για την επιβάρυνση της πρόγνωσης που επιφέρει η δυσραφική βλάβη, καθώς και η επιθετική παρακολούθηση και αντιμετώπιση. Από τα έως τώρα βιβλιογραφικά δεδομένα δεν προκύπτει λειτουργικό όφελος από τη νευροχειρουργική αποκαθήλωση του νωτιαίου μυελού.