Εκτίμηση της ποιότητας ζωής σε ασθενείς με καρκίνο του φάρυγγα και του λάρυγγα
Authors: Ναλμπαντιάν Μαρία 
Published: January 2014

Εισαγωγή: Η εκτίµηση της ποιότητας τα τελευταία χρόνια αποτελεί σηµαντική παράµετρο της έρευνας του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου. Η διερεύνηση των παραγόντων που µπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής µετά την θεραπεία έχει σηµαντικές εφαρµογές στην αντιµετώπιση των ασθενών. Σκοπός: Ο σκοπός της παρούσας µελέτης είναι η εκτίµηση της ποιότητας ζωής ασθενών µε καρκίνο του φάρυγγα και του λάρυγγα, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει την θεραπεία τους και είναι ελεύθεροι νόσου. Μέθοδος: Τα ερωτηµατολόγια που επιλέχθηκαν ήταν του Ευρωπαϊκού Οργανισµού για την Έρευνα και Θεραπεία του Καρκίνου (EORTC). Το γενικό ερωτηµατολόγιο EORTC QLQ C30, και το ειδικό ερωτηµατολόγιο που απευθύνεται σε ασθενείς µε καρκίνο της κεφαλής και του τραχήλου EORTC QLQ H&N35. Το ειδικό ερωτηµατολόγιο για την κεφαλή και τον τράχηλο µεταφράσθηκε στα ελληνικά και σταθµίστηκε, σύµφωνα µε την διαδικασία που καθορίζεται από τον EORTC. Υλικό: Στην έρευνα έλαβαν µέρος 163 ασθενείς µε καρκίνο του λάρυγγα και του φάρυγγα που είχαν ολοκληρώσει µε επιτυχία την θεραπεία τους και ήταν ελεύθεροι νόσου. Η εντόπιση της νόσου ήταν στο λάρυγγα σε 131 ασθενείς (80,7%), στο ρινοφάρυγγα σε 24 ασθενείς (14,7%) και στο στοµατοφάρυγγα-υποφάρυγγα σε 8 ασθενείς (4,6%). Οι 143 ήταν άνδρες και οι 20 ήταν γυναίκες. Ο µέσος όρος της ηλικίας όλων των ασθενών ήταν τα 62,57 έτη (18-82). Αποτελέσµατα: Kατά τη διάγνωση, σε 36 ασθενείς (22,2%) η νόσος ήταν πρώτου σταδίου, σε 22 ασθενείς (13%) ήταν δεύτερου σταδίου, σε 64 ασθενείς (39,8%) ήταν τρίτου σταδίου και σε 41 ασθενείς (25%) ήταν τέταρτου σταδίου. Σε 88 ασθενείς (54,1%) η αντιµετώπιση της πρωτοπαθούς εστίας έγινε µε χειρουργική θεραπεία. Με ακτινοθεραπεία σαν πρώτη και µοναδική θεραπεία αντιµετωπίσθηκαν 38 ασθενείς (23,3%). Με συνδυασµό ακτινοθεραπείας και χηµειοθεραπείας σαν πρώτη θεραπεία αντιµετωπίσθηκαν 36 ασθενείς (22,6%). Υποτροπές εµφάνισαν συνολικά 21 ασθενείς (12,9%). Ο µέσος όρος του χρόνου παρακολούθησης µετά την ολοκλήρωση της θεραπείας ήταν 40,8 (2-158) µήνες. Τα ερωτηµατολόγια EORTC QLQ C30 και EORTC H&N35, έγιναv αποδεκτά από τους ασθενείς που συµµετείχαν στην έρευνα. Οι ασθενείς παρουσίασαν καλή λειτουργική κατάσταση, η οποία εκφράσθηκε από υψηλό µέσο όρο της βαθµολογίας στους λειτουργικούς τοµείς που κυµάνθηκε από 72,5 έως 88,6. Ο µέσος όρος της βαθµολογίας για τον τοµέα της υποκειµενικής εκτίµησης της ποιότητας ζωής ήταν 75,23. Στους τοµείς των συµπτωµάτων, η βαθµολογία ήταν χαµηλή, γεγονός που αντιστοιχεί σε µικρό βαθµό προβληµάτων. Στο EORTC QLQ C30 τον µεγαλύτερο µέσο όρο συγκέντρωσαν η δύσπνοια (23,8) και η αϋπνία (22,3). Στο EORTC QLQ H&N35 το µεγαλύτερο µέσο όρο εµφάνισαν τα προβλήµατα της οµιλίας (40,6), σεξουαλικότητας (35,78) και ξηροστοµίας (31,8). Οι ασθενείς ηλικίας µικρότερης των 40 ετών παρουσίασαν χειρότερα αποτελέσµατα. Οι γυναίκες ασθενείς µε καρκίνο του λάρυγγα παρουσίασαν καλύτερα αποτελέσµατα από τους άνδρες στην συνολική ποιότητα ζωής και στην οµιλία. Το επίπεδο εκπαίδευσης δεν βρέθηκε να επηρεάζει σηµαντικά την ποιότητα ζωής Ο τόπος κατοικίας επηρέασε µε στατιστικά σηµαντική διαφορά τους τοµείς της συναισθηµατικής κατάστασης, των προβληµάτων στις κοινωνικές επαφές και της οµιλίας. Tα καλύτερα αποτελέσµατα έδωσαν οι κάτοικοι των µικρών πόλεων. Η αύξηση του χρόνου παρακολούθησης, βελτίωσε σηµαντικά τους τοµείς της κοινωνικότητας, των οικονοµικών επιπτώσεων, της σεξουαλικότητας, του φαγητού σαν κοινωνική εκδήλωση και του αισθήµατος ασθενείας. Οι υπόλοιποι λειτουργικοί τοµείς, και τα συµπτώµατα της δύσπνοιας, του βήχα, της αϋπνίας, της ξηροστοµίας, της δυσκολίας διάνοιξης του στόµατος και των οδοντικών προβληµάτων παρουσίασαν σταθερότητα στον χρόνο.. Ο βήχας ήταν το µόνο σύµπτωµα που παρουσίασε επιδείνωση µετά τα τρία χρόνια παρακολούθησης. Η συνολική ποιότητα ζωής παρουσίασε βελτίωση που δεν ήταν στατιστικά σηµαντική Οι ασθενείς µε καρκίνο του ρινοφάρυγγα παρουσίασαν τα χειρότερα αποτελέσµατα στους περισσότερους τοµείς της ποιότητας ζωής. Οι ασθενείς µε καρκίνο του λάρυγγα είχαν περισσότερα προβλήµατα οµιλίας και βήχα. Το στάδιο της νόσου βρέθηκε να επηρεάζει σηµαντικά 11 τοµείς µεταξύ των οποίων και την συνολική ποιότητα ζωής. Το ιστορικό υποτροπής επηρέασε αρνητικά τους τοµείς των φυσικών λειτουργιών, της κοινωνικότητας, των αισθητηριακών διαταραχών, της οµιλίας, των προβληµάτων στις κοινωνικές επαφές και του βήχα. Το είδος θεραπείας επηρέασε την ποιότητα ζωής, αναδεικνύοντας καλύτερα αποτελέσµατα για την ακτινοθεραπεία σαν µοναδική θεραπεία ακολουθούµενη από την χειρουργική θεραπεία και τέλος τον συνδυασµό ακτινο-χηµειοθεραπείας. Οι ασθενείς µε ολική λαρυγγεκτοµή έδωσαν σηµαντικά χειρότερα αποτελέσµατα από το σύνολο των υπόλοιπων ασθενών σε επτά τοµείς (κοινωνικότητα, αισθητηριακές διαταραχές, οµιλία, προβλήµατα στις κοινωνικές επαφές, σεξουαλικότητα, αίσθηµα ασθένειας και βήχα) ενώ καλύτερα αποτελέσµατα έδωσαν σε έξι τοµείς (πόνου, δυσκαταποσίας, ξηροστοµίας, κολλώδους σάλιου, οδοντικών προβληµάτων και δυσκολίας διάνοιξης του στόµατος). Στα προβλήµατα στην οµιλία συγκέντρωσαν βαθµολογία 72,2 που είναι από τις υψηλότερες που αναφέρονται. Οι ασθενείς που χρησιµοποιούσαν φωνητική βαλβίδα έδωσαν σηµαντικά καλύτερα αποτελέσµατα από αυτούς µε οισοφάγειο οµιλία. Συµπεράσµατα: Τα αποτελέσµατα της έρευνας για την ποιότητα ζωής των ασθενών µε καρκίνο του φάρυγγα και του λάρυγγα ήταν ικανοποιητικά και συγκρίσιµα µε αυτά που αναφέρονται στην διεθνή βιβλιογραφία. Ο παράγοντας που βρέθηκε να επηρεάζει µε στατιστική σηµαντικότητα την συνολική ποιότητα ζωής στο µοντέλο της γραµµικής παλινδρόµησης ήταν το στάδιο της νόσου. Το γεγονός αυτό βέβαια, δεν είναι ανεξάρτητο από τις πιο επιθετικές θεραπείες που απαιτούνται όταν η διάγνωση της νόσου γίνεται σε προχωρηµένο στάδιο. Σαν τελικό συµπέρασµα τονίζεται η σηµασία της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου. που είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για εξασφάλιση υψηλών ποσοστών επιβίωσης µε καλύτερη ποιότητα ζωής.