Προσδιορισμός απορροφούμενων δόσεων ακτινοβολίας Χ από ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις κοιλίας σε παιδιά ηλικίας μέχρι 5 ετών
Authors: Φωτάκης Μιχαήλ 
Published: August 2021

Στην παρούσα μελέτη υπολογίστηκε η απορροφούμενη δόση οργάνων και η ενεργός δόση σε εξετάσεις κυστεοουρητικής παλινδρόμησης σε παιδιά ηλικίας έως 5 ετών στο Ακτινολογικό Εργαστήριο του Γενικού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης. Κατασκευάστηκαν με χρήση λογισμικού Η/Υ, τρία μαθηματικά ομοιώματα που προσομοίαζαν παιδιά νεογέννητα και ηλικίας ενός και πέντε ετών. Με την τεχνική Monte Carlo και με καταγεγραμμένα στοιχεία έκθεσης από τριάντα εξετάσεις παιδιών, υπολογίστηκαν οι δόσεις οργάνων σε όλα τα ακτινοευαίσθητα όργανα καθώς και η συνολική ενεργός δόση. Παράλληλα με δοσίμετρα TLD μετρήθηκε η δόση εισόδου και η δόση εξόδου σε κάθε παιδί και υπολογίστηκαν συντελεστές μετατροπής της δόσης εισόδου σε ενεργό δόση. Επίσης καταγράφηκαν τα σωματομετρικά χαρακτηριστικά ύψος, βάρος και ηλικία κάθε παιδιού και με υπερηχογραφική εξέταση σε 24 από αυτά, μετρήθηκαν οι τρεις διαστάσεις κάθε νεφρού. Η απορροφούμενη δόση εξαρτάται από την επιλεγόμενη τάση (KVp), τα mAs και τις διαστάσεις φωτεινού πεδίου. Η μέση δόση εισόδου της εξέτασης (ΚΟΠ) στην παρούσα εργασία είναι D= 3,8 mGy σε παιδιά έως 1 έτους και D= 4,68 mGy σε παιδιά ηλικίας 1-5 ετών. Οι τιμές της δόσης είναι συγκρίσιμες με άλλες εργασίες ή τεχνικές. Το μέσο μήκος του μεγάλου άξονα του αριστερού νεφρού είναι x= 63,5 ± 10,17 mm και του δεξιού νεφρού x= 60,95 ± 9,43 mm. Ο μέσος όγκος των αριστερών νεφρών μετρήθηκε να είναι 28,16 cm3 και των δεξιών νεφρών 28,09 cm3. Δεν μετρήθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά ανάμεσα στο μήκος και τον όγκο του αριστερού με το δεξιό νεφρό, ούτε στο μήκος νεφρού ανάμεσα σε άρρενες και θήλυ εξεταζόμενους. Τα αποτελέσματα είναι επίσης συγκρίσιμα με άλλες εργασίες. Η δόση εισόδου εξαρτάται από τα σωματομετρικά χαρακτηριστικά του εξεταζόμενου παιδιού, αλλά δεν ήταν δυνατός ο προσδιορισμός συγκεκριμένης μαθηματικής σχέσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα δοσίμετρα TLD κατέγραφαν μαζί με την ακτινολογική δόση εισόδου στο δέρμα του εξεταζόμενου παιδιού και δόση ακτινοσκόπησης η οποία ήταν ανεξάρτητη από την ηλικία και τα σωματομετρικά χαρακτηριστικά του εξεταζόμενου παιδιού. Οι απορροφούμενες δόσεις στα εσωτερικά όργανα είναι μεγαλύτερες, όσο μεγαλύτερη είναι η σωματομετρική ανάπτυξη του εξεταζόμενου παιδιού. Αυτό οφείλεται στα μεγαλύτερα στοιχεία έκθεσης που απαιτούνται και στη μεγαλύτερη δόση εισόδου που δέχεται το παιδί. Οι συντελεστές μετατροπής της δόσης εισόδου σε ενεργό δόση είναι μικρότεροι όσο αυξάνει η ηλικία του εξεταζόμενου παιδιού. Στα νεογέννητα παιδιά υπολογίστηκαν συντελεστές μετατροπής διπλάσιοι σε σχέση με παιδιά ηλικίας 1 έτους. Η μέση ενεργός δόση ανά λήψη σε άρρενες εξεταζομένους είναι Ε= 0,165 mSv και σε θήλεις εξεταζόμενες Ε= 0,162 mSv. Επίσης ανάμεσα στις τρεις ηλικιακές ομάδες (νεογέννητα, 1 & 5 ετών) των εξεταζόμενων παιδιών, οι μέσες ενεργές τιμές ανά λήψη δεν παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ενώ η μέση δόση εισόδου αυξάνει λόγω αυξημένων στοιχείων έκθεσης, όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία και συνεπώς η σωματομετρική διάπλαση του εξεταζόμενου παιδιού, τόσο ο συντελεστής μετατροπής της δόσης εισόδου σε ενεργό δόση μειώνεται. Από τις μετρήσεις της παρούσας εργασίας, προκύπτουν ορισμένα μέτρα τα οποία μπορεί να παρθούν για τη μείωση της δόσης, όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο 12. Επίσης τα αποτελέσματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τον καθορισμό δόσεων αναφοράς στην ακτινογραφική εξέταση πιθανής ύπαρξης κυστεοουρητικής παλινδρόμησης. Η τεχνική υπολογισμού δόσεων Monte Carlo και η χρήση μαθηματικών ομοιωμάτων, αποτελούν μια αξιόπιστη μέθοδο για τον υπολογισμό της δόσης οργάνων που δέχεται ο εξεταζόμενος. Τα μαθηματικά ομοιώματα που κατασκευάστηκαν μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης για τον υπολογισμό δόσεων και σε άλλες παιδιατρικές ακτινολογικές εξετάσεις.