The association of health literacy and e-health literacy with caring concepts among carers of people with dementia
Authors: Ευθυμίου Αρετή-Χριστίνα 
Published: February 2024

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, υπάρχει αύξηση των τεχνολογικών καινοτομιών. Η προσβασιμότητα σε ευάλωτες ομάδες αποτελεί προτεραιότητα για τους εκπαιδευτές και τους επαγγελματίες υγείας. Η πρόσβαση υπηρεσιών μέσω του διαδικτύου θα μπορούσε να διευκολύνει τους οικογενειακούς φροντιστές ατόμων με άνοια στην καθημερινότητα τους. Οι φροντιστές ατόμων με άνοια αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της επιβάρυνσης της φροντίδας, συναισθήματα άγχους, κατάθλιψης, ενοχής, κάνουν αυξημένη χρήση αντικαταθλιπτικών και είναι πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Επιπρόσθετα αντιμετωπίζουν προβλήματα στη φροντίδα των ασθενών λόγω της φύσης της νόσου και των συνοδών προβλημάτων μνήμης και συμπεριφοράς τους. Οι υπηρεσίες για φροντιστές μπορεί να περιλαμβάνουν εκπαιδευτικές πλατφόρμες και ιστοσελίδες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και άλλες διαδραστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες τηλεϊατρικής και εφαρμογές για στήριξη και νοητική ενδυνάμωση. Η προσφορά και η ζήτηση αυτών των υπηρεσιών διαφοροποιείται στις χώρες της Ευρωπαϊκής ένωσης και επηρεάζονται από τις ψηφιακές δεξιότητες και τις στάσεις του πληθυσμού στην τεχνολογία. Η Εγγραμματοσύνη σε θέματα για την υγεία (Health Literacy-HL) και η Ψηφιακή Εγγραμματοσύνη σε θέματα για την υγεία (eHealth Literacy-eHL) είναι δύο έννοιες που μπορούν να διευκολύνουν τους φροντιστές να ψάξουν, να βρουν , να αξιολογήσουν και να εφαρμόσουν πληροφορίες σχετικές με την άνοια μέσω διαφορετικών πηγών (φίλοι, συγγενείς, γείτονες, επαγγελματίες υγείας, διαδίκτυο). Αυτή η μελέτη ερευνά το επίπεδο της Εγγραμματοσύνης σε θέματα για την υγεία (HL) και την Ψηφιακή Εγγραμματοσύνη σε θέματα για την υγεία (eHL) και τις συσχετίσεις τους με τις άλλες μεταβλητές για τη φροντίδα. Η έρευνα είναι μία περιγραφική μελέτη συσχετίσεων και η μεθοδολογία ακολουθεί 5 φάσεις. Αρχικά, πραγματοποιήθηκαν 2 αναζητήσεις διερεύνησης και δύο βιβλιογραφικές αναζητήσεις για την εύρεση σχετικών μελετών. Κατά δεύτερον, εγκυροποιήθηκαν τα εργαλεία που δεν ήταν διαθέσιμα στην Ελληνική γλώσσα. Η τρίτη φάση περιελάμβανε την ομάδα σύγκλισης απόψεων για την ελληνική ορολογία του Health Literacy και eHealth Literacy. Στη συνέχεια, ακολούθησανη πιλοτική και η έρευνα πεδίου. Συνολικά, 174 πρωτοβάθμιοι φροντιστές ατόμων με άνοια (76%γυναίκες, ν=132) και 67 δευτεροβάθμιοι φροντιστές (οικογένεια, φίλοι, γείτονες που στηρίζουντους πρωτοβάθμιους φροντιστές και τα άτομα με άνοια) συμμετείχαν στη μελέτη. Οι πρωτοβάθμιοι φροντιστές συμπλήρωσαν μία δια ζώσης έρευνα για το επίπεδο της HL και της eHL, τη χρήση του διαδικτύου, τη χρήση του διαδικτύου για την εύρεση πληροφοριών για την άνοια, την αυτό-αποτελεσματικότητα στη φροντίδα, τις στρατηγικές αντιμετώπισης, τις αντιλήψεις για τη φροντίδα και την κοινωνική στήριξη. Οι δευτεροβάθμιοι φροντιστές συμπλήρωσαν την έρευνα για την HL, την eHL και δημογραφικά στοιχεία. Σε αυτή την έρευνα, οι πρωτοβάθμιοι φροντιστές αναφέραν υψηλό επίπεδο eHL (29.21/40,Τ.Α=4.8) και HL (13.64/16, Τ.Α.=1.92). Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρουν και οι δευτεροβάθμιοι φροντιστές (eHL =30.54/40, Τ.Α.=4.34 and HL=13.09, Τ.Α.=2.05). Η ανάλυση συστάδων εμφάνισε 3 προφίλ φροντιστών: 1) φροντιστές με υψηλή HL, eHL και αυτό-αποτελεσματικότητα, 2) φροντιστές με προβληματικές στρατηγικές αντιμετώπισης και αρνητικές αντιλήψεις για τη φροντίδα, 3) φροντιστές με υψηλή HL, eHL και ισχυρό κοινωνικό δίκτυο. Οι φροντιστές με υψηλή HL ήταν πιο πιθανό να δηλώσουν υψηλή eHL, αυτό-αποτελεσματικότητα για την ανακουφιστική φροντίδα και τη διαχείριση των διαταραχών συμπεριφοράς. Οι φροντιστές με υψηλή eHL είναι πιο πιθανό να δηλώσουν θετικές αντιλήψεις για τη φροντίδα και στρατηγικές αντιμετώπισης εστιασμένες στο συναίσθημα. Οι φροντιστές ατόμων με άνοια σε αυτό το δείγμα ανέφερε ικανοποιητικό επίπεδο HL καιeHL, μιας και δρουν για τη φροντίδα ενός άλλου ανθρώπου. Οι υπηρεσίες που είναι σχεδιασμένες να καλύπτουν τις ανάγκες του πληθυσμού με αυτό το προφίλ HL και eHL θα μπορούσαν να ενισχύσουν την βιωσιμότητα των υπηρεσιών μέσω διαδικτύου. Επιπλέον, οι νοσηλευτές και άλλοι επαγγελματίες υγείας εάν αποκτήσουν τα εργαλεία αναγνώρισης φροντιστών με χαμηλή HL, θα μπορούσαν να παρέχουν υπηρεσίες σχεδιασμένες για τις ανάγκες των φροντιστών και την ενίσχυση των HL δεξιοτήτων τους.