Η τιμωρία στο σχολείο και η ορθόδοξη χριστιανική αγωγή
Authors: Σίσκου Γιολάντα 
Published: September 2021

Το σχολείο, ως παιδαγωγικός οργανισμός, είναι επιφορτισμένο με τις διαδικασίες της μάθησης, της αγωγής και της κοινωνικοποίησης. Είναι όμως γεγονός, ότι η συνύπαρξη στο ίδιο χώρο μαθητών και εκπαιδευτικών συνδέεται με συγκρούσεις. Αυτές προκύπτουν εξαιτίας συμπεριφορών εκ μέρους των μαθητών, οι οποίες αξιολογούνται ως «απείθαρχες» από την πλευρά των δασκάλων και αντιμετωπίζονται με διάφορες κυρώσεις. Οι τιμωρίες στο σχολείο είναι ένα θέμα διαχρονικό και παγκόσμιο, όπως αποδεικνύεται από σύγχρονες αλλά και παλαιότερες βιβλιογραφικές αναφορές. Ερευνητές και εκπαιδευτικοί καλούνται, σύμφωνα με ψυχοπαιδαγωγικά κυρίως κριτήρια, να απαντήσουν στο ερώτημα, αν η χρήση των ποινών είναι σωστή και απαραίτητη ή όχι, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται υποστηρικτές των ποινών από τη μια πλευρά και αρνητές τους από την άλλη. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η παρουσίαση όχι τόσο της διάστασης μεταξύ των παιδαγωγικών απόψεων, ως προς το θέμα των ποινών, αλλά των κοινών τους σημείων και της σύνδεσής τους με τις θέσεις της Ορθόδοξης χριστιανικής αγωγής. Επί μέρους στόχος είναι η ενημέρωση για την κρατούσα κατάσταση σήμερα στη Β/θμια εκπαίδευση όσον αφορά στις ποινές, καθώς είναι θεσμοθετημένες από την πολιτεία σχεδόν από συστάσεως του νεοελληνικού κράτους. Για την πληρέστερη και αντικειμενικότερη παρουσίαση χρησιμοποιήθηκε επικουρικά έρευνα σε 316 εκπαιδευτικούς και 726 μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων, ώστε να καταγραφούν και οι δικές τους απόψεις πάνω στο θέμα. Ο βασικότερος στόχος όμως της διατριβής είναι η επισήμανση του ρόλου της Ορθόδοξης χριστιανικής αγωγής και των θεολόγων-καθηγητών στο θέμα των ποινών, εστιάζοντας κυρίως στην πρόληψή τους, όπως επίσης έμμεσα στη διαχείριση κρίσεων στην τάξη και το σχολείο γενικότερα, η οποία θα στηριζεται πρωτίστως στις αρχές της Ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης. Στη σύγχρονη βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές αντιφατικές απόψεις σχετικά με την ανατροφή των παιδιών. Το αποτέλεσμα κινδυνεύει να είναι μια απρόσωπη ανατροφή, η οποία στηρίζεται στον «ορθολογισμό» και οδηγεί σε μια αποστειρωμένη παιδαγωγική χωρίς νοηματοδότηση. Οι εκπαιδευτικοί δεν θα πρέπει να εξρτηθούν από οποιαδήποτε θεωρία η οποία θα υποδεικνύει ποιο είναι το σωστό Αν αποφύγουν τη σωματική κακοποίηση και προσεγγίσουν συναισθηματικά τους μαθητές τους, μέσα από την καθημερινή προσπάθεια και το ενδιαφέρον θα πετύχουν τους στόχο τους, δηλ. μια παιδεία με τρισυπόστατη διάσταση: εκπαίδευση-μόρφωση-καλλιέργεια ήθους.. Το σίγουρο είναι πως σύμφωνα με έρευνες, τα σχολεία που εφάρμοζαν διάφορες "καλές πρακτικές" είχαν να αντιμετωπίσουν λιγότερα περιστατικά παραβατικότητας. Κατά τη πορεία των ανθρώπων προς την τελείωση, βλέπουμε πως στις ανθρώπινες σχέσεις είναι αδύνατον να μην υπάρχουν προστριβές ή λάθη. Έτσι, λοιπόν, είναι αδιανόητο να μην υπάρχουν αντίστοιχα κανόνες και ποινές που θα τις περιορίζουν. Είδαμε πως η Ορθόδοξη χριστιανική αγωγή θέτει όρια, αποδέχεται κανόνες, επιβάλλει επιτίμια κατά περίπτωση, πάντα μέσα στα πλαίσια της οικονομίας, με δημοκρατικές διαδικασίες και με κριτήριο την πνευματική οικοδομή. Ο αυταρχισμός δεν έχει θέση σ΄αυτήν, αφού το πρότυπο της εν Χριστώ ζωής είναι η συγχώρηση.