bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Þegar Rumsfeld lokaði Keflavíkurstöðinni
Authors: Bjarnason Björn
Published: October 2023

Nýlega birtist vefsíða með gögnum Donalds Rumsfelds, varnarmálaráðherra Bandaríkjanna frá 20. janúar 2001 til 18. desember 2006. Gögnin á síðunni staðfestu þá skoðun mína að Rumsfeld hefði ráðið úrslitum um lokun Keflavíkurstöðvarinnar. Rumsfeld segir í ævisögu sinni Known and Unknown sem kom út í febrúar 2011: "Iceland was a wake-up call for me. If it was that hard to change our posture there changes elsewhere in the world would even be more difficult (bls. 304)." Af þessum orðum má draga þá ályktun að reynsla Rumsfelds af því að loka Keflavíkurstöðinni hafi ráðið miklu um framgöngu hans annars staðar. Sagan um brottför varnarliðsins er öðrum þræði lýsing á stjórnarháttum í Washington. Hvað eftir annað erum við minnt á að stóru ríkin ráða að lokum. Viðfangsefni stjórnenda annarra ríkja er að laga sig að aðstæðum án þess að fórna megin hagsmunum þjóða sinna. Þegar Ásta Möller mæltist til þess að ég ritaði þessa grein óskaði hún þess sérstaklega að ég lýsti þætti mínum í umræðum um varnarmálin undanfarin 20 ár. Í greininni leitast ég við að verða við þeirri ósk.
Fjarfundir  í  íslenskri  stjórnsýslu. Tæknileg  draumsýn  eða  raunhæfur  kostur?
Authors: Tryggvadóttir Ingveldur
Published: October 2023

Markmið greinarinnar er annars vegar að kanna hversu oft forstöðumenn ríkisstofnana ferðast á fundi í störfum sínum og hvort þeir nýta sér fjarfundabúnað til fundahalda og hins vegar að kanna kjöraðstæður til fjarfundahalda. Rýnt er í fræðilega umfjöllun um verkefnishópa og reynslu þeirra af notkun fjarfundabúnaðar til fundahalda og skoðað hvaða tegundir hópa henta best til að nýta sér slíkt fundaform. Útbúin var netkönnun með spurningalista í þeim tilgangi að afla upplýsinga um fjölda ferða forstöðumanna ríkisstofnana á fundi sem tengjast daglegum störfum og reynslu þeirra af notkun fjarfundabúnaðar til fundahalda. Netkönnunin var send til allra skráðra félaga í Félagi forstöðumanna ríkisstofnana og sýna niðurstöður hennar að forstöðumenn íslenskra ríkisstofnana ferðast tiltölulega oft á fundi í sínum störfum, jafnt innan sinna sveitarfélaga sem utan. Það kom jafnframt fram að u.þ.b. ¾ forstöðu manna sóttu fjarfundi síðastliðna tólf mánuði. Almennt séð eru forstöðumenn jákvæðir með reynslu sína af fjarfundum og margir hverjir vilja sjá aukningu á því fundaformi í stjórnsýslunni. Þá sýndu niðurstöður að forstöðumenn eru meðvitaðir um að fjarfundir spari tíma og fjármuni fyrir stofnanir sínar en þrátt fyrir það virtist vera hindrun í gangi sem kemur í veg fyrir að fjarfundafundaformið sé notað í ríkari mæli.
Ráðskast með stjórnarskrá
Authors: Kristinsson Gunnar Helgi
Published: October 2023

Úr niðurstöðum:
Að mínu viti er augljóst að niðurstaðan er hvorki nægilega upplýst né um hana nægileg samstaða til að hægt sé að setja lokapunkt við ferlið. Stór hluti hinnar sérfræðilegu vinnu er eftir, þar á meðal mat á einstökum tillögum og samhengi þeirra. En það skiptir líka máli að stór hluti hinnar pólitísku vinnu er eftir. Víða eru gerðar sérstakar kröfur til stjórnarskrárbreytinga um aukinn meirihluta til að stuðla að breiðri samstöðu um niðurstöðurnar. Á Íslandi virðist hins vegar ferlið hafa verið hannað til að koma í veg fyrir aðkomu þeirra sem höfðu efasemdir um róttæka uppstokkun stjórnarskrárinnar.

Aftanmálsgrein: Upphaflega flutt sem erindi á ráðstefnu Háskóla Íslands í samvinnu við háskólana á Bifröst, Reykjavík og Akureyri föstudaginn 9. nóvember 2012 "Eru þingmenn bundnir af niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu um breytingar á íslensku stjórnarskránni?" Heiti erindisins var "Á byrjunarreit eða í endatafli: Hvar stendur stjórnarskrárvinnan?"
Icelandic media firms viewed from the perspective of agency theory
Authors: Kolbeins Guðbjörg Hildur
Published: October 2023

It has previously been proposed that agency theory (principal-agent approach) might be applied to media organizations to understand how media owners make sure that their companies are managed according to their wishes. Thus, the purpose of the present study was to investigate: a) whether agency theory is applicable to three Icelandic media companies, and b) how the theory manifests itself in the management practices of these companies. The media companies that were examined were: the Icelandic National Broadcasting Service (RÚV ohf.), 365 miðlar ehf. and Árvakur hf. Qualitative interviews were conducted with three editors-in-chief, two CEOs/publishers, the director general of RÚV and the news director of RÚV in May of 2012. Two of the interviewees were also part- owners of the media companies.
The results indicated that it is, indeed, possible to analyze management practices of media organizations from the perspective of agency theory. However, it varies how much the companies are driven by profit maximization, for instance – on which agency theory places an optimum emphasis. The media house 365 miðlar ehf. turned out to be the best example of how the underlying constructs of agency theory are incorporated into the management practices of a media organization.
Sigríður Dúna Kristmundsdóttir: Ólafía - ævisaga Ólafíu Jóhannsdóttur
Authors: Styrkársdóttir Auður
Published: October 2023

Fimm ár eru liðin frá því bók Sigríðar Dúnu Kristmundsdóttur um Björgu C. Þorláksson kom út og sópaði til sín bæði lesendum og verðlaunum. Margir hafa beðið næstu bókar með eftirvæntingu, en ljóst var að hún myndi borin saman við Björgu og kannski dæmd af því fyrst og fremst - með réttu eða röngu. Og nú er bókin semsé komin. Hún er hálft sjötta hundrað blaðsíður og fylgir settum reglum um fræðilegan frágang sem truflar þó ekkert textann. Pappírinn í bókinni er mjög lesvænn og metnaður af hálfu útgáfunnar augljóslega mikill. Ljósmyndir eru fjölmargar og setja skemmtilegan svip á bókina. Kápumynd er einföld og grípandi og ljósmyndin sem prýðir hana er vel valin. Um varir konunnar leikur hálfgert Mónu Lísu bros - eins og hún viti eitthvað merkilegt og sé rétt í þann mund að opinbera þá vitneskju. Bókin Ólafía býður upp á nánari kynni af margbrotinni persónu, sem einnig var afar brothætt og farnaðist misvel í lífsins ólgusjó.
Þórunn Erlu Valdimarsdóttir: Upp á Sigurhæðir - saga Matthíasar Jochumssonar
Authors: Káradóttir Ásdís
Published: October 2023

Saga Matthíasar Jochumssonar (1835-1920) eftir Þórunni Erlu Valdimarsdóttur er engin smásmíði, frekar en Matthías sjálfur, fyrirferðarmikill að því er virðist í hverju sem hann tók sér fyrir hendur, áberandi í orði og æði. Þótt titill bókarinnar, Upp á Sigurhæðir, sé ekki þrunginn lítillæti er hins vegar ekkert stórgert við söguna. Hér er nostrað við hvert smáatriði. Margra ára heimildavinna liggur að baki og yfirgripsmikil rannsókn á lífshlaupi Matthíasar.
Guðmundur J. Guðmundsson: Síðasta þorskastríðið - útfærsla fiskveiðilögsögunnar í 200 mílur
Authors: Burgess Kristján Guy
Published: October 2023

Á þeim degi sem þetta er skrifað er þess minnst í íslenskum og breskum fjölmiðlum að 32 ár eru liðin frá því að verulega sló í brýnu milli Íslendinga og Breta í síðasta þorskastríðinu. Þann 11. desember 1975 veittu tveir breskir dráttarbátar varðskipinu Þór fyrirsát þar sem það leitaði vars í vondu veðri í Seyðisfirði. Helgi Hallvarðsson skipherra lýsti því að dráttarbátarnir hafi ætlað að sökkva Þór og Helgi fyrirskipaði að fallbyssuskoti skyldi skotið að herskipunum. Þetta var eina fasta skotið sem hleypt var af í síðasta þorskastríðinu og færði deilurnar á nýtt stig. Íslenskum stjórnvöldum þótti atvikið svo alvarlegt að þau kröfðust þess að málið yrði tekið fyrir hjá öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Helgi skipherra hafði ekki heimild til að hleypa af skoti en sagði síðar: "Nauðsyn brýtur stundum lög."
Björn Jónsson: Fyrsti vestur-íslenski feministinn - þættir úr baráttusögu Margrétar J. Benedictsson
Authors: Styrkársdóttir Auður
Published: October 2023

Margrét Jónsdóttir varð án efa ein merkari Íslendinga sem fluttist vestur um haf eftir harðindaárin miklu á ofanverðri 19. öld. Við lestur bókar Björns Jónssonar verða lesandanum ljósar þær mörgu ástæður sem lágu að baki því að tugir þúsunda Íslendinga ákváðu að segja skilið við allt sem þeim var kunnugt og kært og halda á vit óvissunnar - já, hreinlega snúa baki við öllu og öllum kunnuglegum og kærum og láta kylfu ráða kasti í ókunnu landi. Flestir mátu stöðuna hreinlega svo að ekki gæti hún versnað. Höfundur bókarinnar um Margréti greinir m.a. frá því að erfiðleikar við að halda lífi í skepnum í þeirri kuldatíð sem lagðist yfir landið á árunum 1880-1887 hafi haft mikil áhrif á þá ákvörðun hennar að fara vestur árið 1887, en hún fékk meðal annars þann starfa sem vinnukona að gefa lömbum saltað og reykt hrossakjöt í stað þeirrar töðu sem hvergi var að fá. Hún gerði lömbin sem sagt að kjötætum, og má með sanni segja að hér hafi flest orðið hey í harðindum! Í gnægtaborði nútímans er okkur hollt að minnast þeirra tíma þegar landið okkar hefur andað svo köldu að hér var tæplega líft mönnum og skepnum. Þeir tímar geta komið fyrirvaralítið.
Sigmundur Ernir Rúnarsson: Guðni af lífi og sál - saga þjóðar, manns og stormasamra átaka
Authors: Hermannsson Birgir
Published: October 2023

Hers vegna er maður á besta aldri og í fullu fjöri að gefa út æviminningar sínar? Við þessari spurningu er auðvitað ekkert einhlítt svar. Guðni Ágústsson er landsþekktur og litríkur persónuleiki og því líklegt að minningar hans njóti vinsælda. Hitt skiptir þó meira máli að Guðni er nýtekinn við sem formaður Framsóknarflokksins og er bókinni augljóslega ætlað að dýpka skilning þjóðarinnar á formanni elsta stjórnmálaflokks þjóðarinnar, hvað hann stendur fyrir og hvaðan hann kemur. Síðast en ekki síst er bókinni ætlað að varpa ljósi á nokkur deilumál sem mikilvægt er fyrir Guðna að slá striki undir og gera grein fyrir hlut sínum í þeim. Þessi mál eru stuðningur Íslands við innrás Bandaríkjanna í Írak, fjölmiðlamálið og brotthvarf Halldórs Ásgrímssonar úr embætti forsætisráðherra og formanns Framsóknarflokksins. Mest nýmæli eru af frásögn Guðna af hinu síðastnefnda, enda átökin á bak við tjöldin harðari en fram hefur komið hingað til.
Einar Már Jónsson: Bréf til Maríu
Authors: Steingrímsson Guðmundur
Published: October 2023

Það er afskaplega vel þegið verk á Íslandi að vel skrifandi maður skuli setjast niður og setja hugsanir sínar á blað. Sjálfstæðar viðureignir Íslendinga við hugmyndasöguna af því tagi sem Einar Már Jónsson hefur hér skrifað af mikilli andagift eru alltof fátíðar. Kostur þessarar bókar, sem er bréf höfundar til tiltekinnar Maríu, er það hversu vel hún er skrifuð. Höfundur nær oftsinnis slíku flugi í hinum hugmyndafræðilegu skylmingum við samtíma sinn og lungann úr 20. öldinni að við nokkur tilefni er hreinlega ekki hægt annað en að skella upp úr. Fyrir því tæki ég hatt minn ofan, ef ég hefði slíkan.
Pierre Bourdieu (höfundur); Davíð Kristinsson (ritstjóri, ritar inngang); Björn Þorsteinsson, Egill Arnarson og Gunnar Harðarson (þýðendur): Almenningsálitið er ekki til
Authors: Harðarson Ólafur Þ.
Published: October 2023

Ég hlakkaði til að lesa þetta kver eftir Bourdieu, enda hef ég rannsakað lýðræði, kosningar og almenningsálit í þrjátíu ár og kennt námskeið um efnið. Hafði auk þess heyrt ýmsa tala um þennan Frakka af lotningu, en er lítt eða ekki kunnugur verkum hans, enda skólaður í engilsaxneskri hefð. Ekki hafði ég lengi lesið þegar í hugann kom: Þetta hef ég lesið áður! Hressileg aðkenning að desjavú. Uppúr 1970 las ég tvo franska strúktúralíska marxista nokkuð vel (og var lengi að því), Althusser og Poulantzas. Þá voru þeir í tísku - seinna fór illa fyrir báðum en það skiptir ekki máli hér. Lesturinn á þeim tvímenningum reyndist mér afar gagnlegur. Ég lærði að tyrfinn texti þarf ekki endilega að segja mikið þegar hann hefur verið "afbyggður". Ég lærði að nokkur virðing fyrir staðreyndum getur farið saman við kennilega kreddufestu: Ný-marxistarnir uppúr 1970 sögðu m.a. að það væri að vísu rétt að ýmis svið samfélagsins byggju við tiltekið sjálfstæði (relative autonomy), t.d. pólitíska sviðið og menningarsviðið. Samfélagið væri flóknara en svo að ríkisvaldið væri einbert framkvæmdaráð borgarastéttarinnar. En - og það var stórt en - samt væri það hagkerfið sem réði þegar allt kæmi til alls (determinant in the last instance). Þótt komið væri dálítið á móts við staðreyndir og gögn var áfram trúað á kredduna.
Ómar H. Kristmundsson og Steinunn Hrafnsdóttir: Stjórnun og rekstur félagasamtaka
Authors: Arnþórsson Haukur
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Bókin er nær því að vera kennslubók en greinasafn, efnið er mjög skipulega fram sett og efni greina skarast lítið. Sérstaklega hefur ritstjórninni tekist vel að ná yfir breitt svið og að gefa nokkuð heildstæða mynd af úrlausnarefnum í félagsstarfi.
Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir: Ég skal vera Grýla. Margrét Pála Ólafsdóttir í lífsspjalli
Authors: Styrkársdóttir Auður
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Frásögnin af starfi Margrétar Pálu fyrir Samtökin 78 lýsir mikilli baráttukonu sem kann bæði að vinna að settu marki og setja það hátt. Margrét Pála lýsir ýmsum merkum áföngum í þessari baráttu. Nokkru púðri er eytt í Hjallastefnuna og ljóst að mikið gekk á ... stefnan, hafði þó fullan sigur að lokum, enda hugsa foreldrar með hjartanu, segir Margrét Pála og bendir á að stuðningurinn hafi komið mestur og bestur úr þeirra hópi.
Guðni Th. Jóhannesson: Gunnar Thorodden - ævisaga
Authors: Harðarson Ólafur Þ.
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Ævisaga Gunnars Thoroddsens er heillandi skyldulesning fyrir stjórnmálafræðinga, stjórnmálafræðinema og raunar alla sem vilja fjalla um eða skilja íslensk stjórnmál síðustu hundrað árin.
Þórhallur Jósepsson og Árni M. Mathiesen: Árni Matt - frá bankahruni til byltingar
Authors: Ísleifsson Ólafur
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Bókin fjallar um hrunið og atvik tengd því með áherslu á árið 2008 og fram til þess að ríkisstjórnin féll í lok janúar 2009. Atburðum er lýst innan frá af sjónarhóli eins af æðstu ráðamönnum stjórnkerfisins og forystumanns í flokki forsætisráðherra ríkisstjórnarinnar. Hefur bókin að þessu leyti ótvírætt heimildargildi um atburði og viðhorf manns í fremstu röð í hruninu. Varnarrit Árna Mathiesen mun vafalaust eiga sitt pláss þegar sagan kveður upp dóm sinn um framgöngu ráðamanna þjóðarinnar á örlagatímum.
Anna Agnarsdóttir og Þórir Stephensen: Ferðadagbækur Magnúsar Stephensen 1807-1808
Authors: Kjartansson Helgi Skúli
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram: Magnús Stephensen er ágætur dagbókarhöfundur: athugull, opinskár og hæfilega sjálfhverfur, fullkomlega ófeiminn við hugsanlega lesendur. Í stuttorðum dagbókarfærslum hans kemst lesandi býsna nálægt höfundinum og hans ólíku tilfinningum: hástéttarvitund hans og jafnvel hégómaskap; ódrepandi vinnusemi og námfýsi; áhyggjum hans og brennandi áhuga á að verða nauðstöddu landi sínu að liði.
Tómas Ingi Olrich: Ísland og ESB
Authors: Bjarnason Björn
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Það er ekki sjálfgefið að flokkur 15 blaðagreina standi undir því að birtast í bók. Greinar Tómas Inga þola það prýðilega. Tilgangur höfundar er að breikka grunn umræðna um Evrópusambandið með því að tengja fortíð og samtíð. Honum tekst það.
Sigurður Már Jónson: Icesave samningarnir, afleikur aldarinnar?
Authors: Halldórsson Svavar
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Færa má sterk rök fyrir því að Icesave samningar þeir sem Svavar Gestsson kom með heim sumarið 2009, hafi vissulega verið afleikur, jafnvel afleikur aldarinnar. Það er hins vegar bagalegt að fyrsta tilraunin til að skoða hvort það sé rétt, skuli ekki betri en raun ber vitni. Hér er hvorki á ferðinni vönduð blaðamennska né vönduð fræðimennska. Of margar reglur beggja fagsviða eru brotnar. Ofurkapp höfundar á að undirbyggja niðurstöðu sem hann virðist hafa gefið sér fyrirfram rýrir mjög gildi verksins.
Jóhann Hauksson: Þræðir valdsins: Kunningjaveldi, aðstöðubrask og hrun Íslands
Authors: Ómarsdóttir Silja Bára
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Hagsmunatengslum milli valdhafa á sviði viðskipta og stjórnmála í íslensku samfélagi eru gerð góð skil í bókinni og hún dregur saman þekkingu sem hefur legið á ólíkum stöðum, en eflaust búið í hugum margra. Bókin er aðgengileg og vel skrifuð, þótt nokkuð sé um endurtekningar á köflum. ... Styrkur bókarinnar er hið stóra samhengi sem hún skapar um atburðarásina, sem okkur er flestum kunn, og hún er jafnframt glögg greining á valdi í íslensku samfélagi. Þetta er þar af leiðandi bók sem óhætt er að mæla með fyrir þá sem vilja reyna að skilja betur það sem átti sér stað hér í tengslum við hrunið.
Benjamín H. J. Eiríksson (Inngangur eftir Gylfa Zoëga): Outline of an Economic Theory
Authors: Karlsson Jóhannes Hraunfjörð
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Í tilefni þess að 100 ár eru liðin frá fæðingu dr. Benjamíns H. J. Eiríksonar var ráðist í endurútgáfu doktorsritgerðar hans. Benjamín tilheyrir fjórðu kynslóð austuríska skólans, en upphafsmaður hans er Carl Menger. Þetta er mikið verk, 372 blaðsíður sem skiptist í 28 kafla. Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði, setur verkið síðan í hagsögulegt samhengi með inngangi sínum. Meginviðfangsefni doktorsritgerðar Benjamíns eru peningar, vextir og hagsveiflur og er mikill fengur að útgáfunni núna fyrir alla áhugamenn um peningahagfræði.
Stefán Gunnar Sveinsson: Búsáhaldabyltingin, sjálfsprottin eða skipulögð
Authors: Bergsson Baldvin
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Bók Stefáns Gunnars er lipurlega skrifuð og afar læsileg. Hún er fróðlegt yfirlit um atburði þessa tíma, studd með fjölmörgum heimildum og viðtölum… Á heildina litið má mæla með bókinni því hún færir okkur vissulega nokkur púsl sem fylla upp í myndina af Búsáhaldabyltingunni.
Össur Skarphéðinsson: Ár drekans. Dagbók utanríkisráðherra á umbrotatímum
Authors: Ísleifsson Ólafur
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Bókin er unnin upp úr dagbókum höfundar á árinu 2012. Enda þótt bókin lúti ekki kröfum sagnfræðinnar hefur hún ótvírætt heimildargildi um atburði frá sjónarhóli manns í fremstu röð. Lýst er mikum átökum á vettvangi stjórnmálanna og milli forseta og ríkisstjórnar. Ítarlega er greint frá viðfangsefnum utanríkisráðherra innanlands og utan. Bókin er frábærlega vel skrifuð, fróðleg og skemmtileg.
Friðrik G. Olgeirsson: Í þágu þjóðar. Saga skatta og skattkerfisbreytinga á Íslandi 1877-2012
Authors: Magnússon Gylfi
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Þegar á heildina er litið er þetta óumdeilanlega vel unnið rit og höfundi og útgefanda til sóma. Ritið varpar ágætu ljósi á mikilvægan þátt í íslenskri þjóðfélagsþróun sem ekki hefur verið fjallað um með sambærilegum hætti áður. Fyrir áhugamenn um stjórnmála- eða hagsögu Íslands er það sérstaklega vel þegið og án efa munu margir þeirra sem vinna eða hafa unnið að skattamálum og þekkja þessa sögu að einhverju leyti sjálfir hafa áhuga á lestri þess.
Guðjón Friðriksson og Jón Þ. Þór: Kaupmannahöfn sem höfuðborg Íslands. (Fyrra og síðara bindi).
Authors: Harðarson Ólafur Þ.
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnenda kemur meðal annars eftirfarandifram: Þetta tæplega 1200 blaðsíðna verk er tvímælalaust stórvirki. Það er lifandi frásögn, þar sem persónusaga og lýsingar á daglegum háttum og umhverfi er rækilega tengd við megindrætti þjóðfélagsþróunar á Íslandi og í Danmörku í fimm aldir – og þess gætt að byggja bæði á fræðilegum heimildum og sjálfstæðri rannsókn. Verkið markar tímamót að því leytinu, að aldrei fyrr hefur birst jafnumfangsmikil, sanngjörn og greinargóð lýsing á allsherjarsamskiptum Dana og Íslendinga – í máli og myndum.
Margrét Tryggvadóttir: Útistöður
Authors: Ólafsson Gunnar Alexander
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnenda kemur meðal annars eftirfarandi fram:

Bókin Útistöður er ágætlega skrifuð þar sem höfundur lýsir eigin upplifun kjörtímabilið 2009 til 2013. Bókin veitir ákveðna innsýn í vinnubrögð og störf alþingis sem er áhugavert öllum þeim sem áhuga hafa á stjórnmálum. Að mínu dómi fær bókin þrjár stjörnur af fimm mögulegum og er það fyrst og fremst lengd bókarinnar og meðferð heimilida sem útskýrir einkunargjöfina.
Hafsteinn Þór Hauksson Skúli Magnússon: Kaflar í réttarheimspeki
Authors: Eyjólfsdóttir Ólöf Embla , Hákonardóttir Hjördís Björk
Published: October 2023

Í umsögn gagnrýnenda kemur meðal annars eftirfarandi fram:
Um stutt verk er að ræða og gefur auga leið að ekki er hægt að fjalla um alla þá kennismiði og flokka, sem venjulega fá umfjöllun í yfirlitsritum um réttarheimspeki. Höfundum tekst þó almennt vel að leggja helstu leiðarsteina fyrir þá sem vilja auka við þekkingu sína á þessu sviði.
Visualizing the Author
Authors: Woock Elizabeth
Published: October 2023

ABSTRACT: This comic is the result of a practice-based approach to comics studies and comics-based research methodology. The aim was to explore the dynamics which occur when the author is visualized, or 'embodied,' on the graphic plane in a non-fiction or essayistic comic. The comic considers the use of the embodied author in data visualization, citation, form that functions, and possible interpretations by the reader. The results of this exploration are expanded to a full study in the essay "The Graphic 'I' in Research Comics" in this volume.
World Religions and the College Girl: Secularism and New Womanhood in Elizabeth W. Champney's Three Vassar Girls Series
Authors: Robey Molly
Published: October 2023

ABSTRACT: This essay explores the intersections of religion, secularism, and feminism in the popular Three Vassar Girls series, written by Elizabeth W. Champney between 1882 and 1892. I argue that these novels illuminate the manner in which secular New Womanhood was configured in the context of the emerging science of world religions. That Champney's Vassar Girls participate in the construction of this world religions discourse is, in itself, notable, but more significant is the manner in which their comparative religious study is tied to their feminism. For the Vassar Girls, examining others' religious beliefs and practices ultimately confirms the universality of the liberal Protestant Christianity to which they subscribe. The women's Protestant spirituality—personal, transcendent, concerned with essences not things—informs and warrants their emancipation as women; through religious experience, the women feel called to lives of service, professional achievement, and independence. Their emancipation in turn serves to validate their belief in their own nondoctrinal Protestantism as the single universal, world religion. The Three Vassar Girls series allows us to see one way in which secular feminism was configured at the close of the nineteenth century, through an emerging world religions discourse that celebrated pluralism while presuming liberal Protestant spirituality. This essay aims to recover the work of a neglected, prolific writer of adolescent literature and to bridge important conversations taking place in Religious Studies and U.S. Literary Studies regarding secularism, the origins of Religious Studies, and women writer's engagement with religion.
LocNet: deep learning-based localization on a rotating point spread function with applications to telescope imaging
Authors: Dai Lingjia , Lu Mingda , Wang Chao , Prasad Sudhakar , Chan Raymond
Published: October 2023

Three-dimensional (3D) point source recovery from two-dimensional (2D) data is a challenging problem with wide-ranging applications in single-molecule localization microscopy and space-debris localization telescops. Point spread function (PSF) engineering is a promising technique to solve this 3D localization problem. Specifically, we consider the problem of 3D localization of space debris from a 2D image using a rotating PSF where the depth information is encoded in the angle of rotation of a single-lobe PSF for each point source. Instead of applying a model-based optimization, we introduce a convolution neural network (CNN)-based approach to localize space debris in full 3D space automatically. A hard sample training strategy is proposed to improve the performance of CNN further. Contrary to the traditional model-based methods, our technique is efficient and outperforms the current state-of-the-art method by more than 11% in the precision rate with a comparable improvement in the recall rate.
UIEOGP: an underwater image enhancement method based on optical geometric properties
Authors: Mei Xinkui , Ye Xiufen , Wang Junting , Wang Xuli , Huang Hanjie , Liu Yusong , Jia Yunpeng , Zhao Shengya
Published: October 2023

Due to the inconsistent absorption and scattering effects of different wavelengths of light, underwater images often suffer from color casts, blurred details, and low visibility. To address this image degradation problem, we propose a robust and efficient underwater image enhancement method named UIEOGP. It can be divided into the following three steps. First, according to the light attenuation effect presented by Lambert Beer’s law, combined with the variance change after attenuation, we estimate the depth of field in the underwater image. Then, we propose a local-based color correction algorithm to address the color cast issue in underwater images, employing the statistical distribution law. Finally, drawing inspiration from the law of light propagation, we propose detail enhancement algorithms, each based on the geometric properties of circles and ellipses, respectively. The enhanced images produced by our method feature vibrant colors, improved contrast, and sharper detail. Extensive experiments show that our method outperforms current state-of-the-art methods. In further experiments, we found that our method is beneficial for downstream tasks of underwater image processing, such as the detection of keypoints and edges in underwater images.
SNR enhancement of quasi-distributed weak acoustic signal detection by elastomers and MMF integrated Φ-OTDR
Authors: Li Jialong , Liu Huanhuan , Shen Xingliang , Xiao Yihong , Wu Zhengting , Guo Penglai , Hu Jiaqi , Liu Yutian , Dang Hong , Sun Qizhen , Zhao Zhiyong , Zhang Yixin , Shum Perry Ping
Published: October 2023

We have proposed and demonstrated a weak acoustic signal detection technology based on phase-sensitive optical time-domain reflectometry
(Φ-OTDR). Non-contact acoustic signals transmitting through air gap between the sound source and the receiver are difficult to detect due to
fast attenuation. In order to improve the detection ability of non-contact weak acoustic signals, we demonstrate that multi-mode fiber (MMF)
is a better solution than single-mode fiber (SMF) benefiting from its larger core and higher Rayleigh backscattering (RBS) capture
coefficient. The frequency signal-to-noise ratio (SNR) has been enhanced by 9.26 dB. Then, with the help of 3D printing technology,
elastomers have been designed to further enhance the detection ability due to the high-sensitive response to acoustic signals. Compared with
the previous reported “I” type elastomer, the location and frequency SNR enhancement caused by our new proposed “n” type elastomer are
8.39 dB and 11.02 dB in SMF based system. The values are further improved to 10.51 dB and 13.38 dB in MMF and “n” type elastomer integrated
system. And a phase-pressure sensitivity of -94.62 dB re rad/µPa has been achieved at 2.5 kHz. This non-contact weak acoustic signal
detection technique has great application potential in the quasi-distributed partial discharge (PD) detection of smart grid.
Strong coupling of plasmonic bright and dark modes with two eigenmodes of a photonic crystal cavity
Authors: Meng Fanqi , Cao Lei , Karalis Aristeidis , Gu Hantian , Thomson Mark D. , Roskos Hartmut G.
Published: October 2023

Dark modes represent a class of forbidden transitions or transitions with weak dipole moments between energy states. Due to their low transition probability, it is difficult to realize their interaction with light, let alone achieve the strong interaction of the modes with the photons in a cavity. However, by mutual coupling with a bright mode, the strong interaction of dark modes with photons is possible. This type of mediated interaction is widely investigated in the metamaterials community and is known under the term electromagnetically induced transparency (EIT). Here, we report strong coupling between a plasmonic dark mode of an EIT-like metamaterial with the photons of a 1D photonic crystal cavity in the terahertz frequency range. The coupling between the dark mode and the cavity photons is mediated by a plasmonic bright mode, which is proven by the observation of a frequency splitting which depends on the strength of the inductive interaction between the plasmon bright and dark modes of the EIT-like metamaterial. In addition, since the plasmonic dark mode strongly couples with the cavity dark mode, we observes four polariton modes. The frequency splitting by interaction of the four modes (plasmonic bright and dark mode and the two eigenmodes of the photonic cavity) can be reproduced in the framework of a model of four coupled harmonic oscillators.
Half-space invisible states in dielectric particles
Authors: Bekirov Arlen R. , Luk’yanchuk Boris S. , Elyas Ekaterina I. , Fedyanin Andrey A.
Published: October 2023

The concept of invisible optical states in dielectric particles is developed. Two cases for excitation of invisible states are discussed. The first one is the excitation in the microparticles with fixed shapes (e.g. spheres) by variation of the properties of incident radiation. The second one is the search for a complex shape of a particle in which invisible states are excited for fixed properties of the incident radiation (e.g. a plane wave). Based on the proposed numerical assessment of the invisibility of the scattered field, a method for finding invisible particles by varying its shape has been developed. A method for calculating the scattered field is generalized in the framework of the theory of surface perturbation for the case of an arbitrary initial shape of the particle.
Tunable frequency of a microwave mixed receiver based on Rydberg atoms under the Zeeman effect
Authors: Shi Yuansheng , Li Chao , Ouyang Kang , Ren Wu , Li Weiming , Cao Meng , Xue Zhenghui , Shi Meng
Published: October 2023

Researchers are interested in the sensor based on Rydberg atoms because of its broad testing frequency range and outstanding sensitivity. However, the discrete frequency detection limits its further employment. We expand the frequency range of microwaves using Rydberg atoms under the Zeeman effect. In such a scheme, the magnetic field is employed as a tool to split and modify adjacent Rydberg level intervals to realize tunable frequency measurement over 100 MHz under 0-31.5 Gauss magnetic field. In this frequency range, the microwave has a linear dynamic variation range of 63 dB, and has achieved a sensitivity of 11.72 µV cm-1Hz-1/2 with the minimum detectable field strength of 17.2 µV/cm.. Compared to the no magnetic field scenario, the sensitivity would not decrease. By theoretical analysis, in a strong magnetic field, the tunable frequency range can be much larger than 100 MHz. The proposed method for achieving tunable frequency measurement provides a crucial tool in radars and communication.
Tunable random laser based on hybrid plasmonic enhancement
Authors: Gohar Aziz , Yan Jiuhu , Xu Zhiyang , Shen Kaiyue , Anwar Hayat , Shi Xiaoyu , Iqbal Naeem , Zhai Tianrui
Published: October 2023

This research investigates the hybridized plasmonic response of silver film combined with dispersed silver (Ag) nanowires (NWs) to random laser emission. The mixture of Rhodamine B (RhB) dye and polyvinyl alcohol (PVA) matrix is taken as the gain medium for random lasing, and the silver combination provides feedback mechanisms for light trapping. Importantly, film roughness and the coupling between localized and extended (delocalized) surface plasmons play a vital role in RL performance evaluation. The laser threshold is strongly influenced by film thickness attributed to surface roughness. Furthermore, the variation in film thickness also supports the wavelength modulation of 9 nm (597 nm to 606 nm), which results from the reabsorption of RhB. Additionally, the intriguing capability of emission wavelength tuning under the variation of temperature facilitates exciting prospects for precise wavelength control in plasmonic devices.
Theoretical and experimental investigations in thermo-mechanical properties of fused silica with pulsed CO2 laser ablation
Authors: Han Yichi , Peng Xiaocong , Wan Songlin , Wei Chaoyang , Shao Jianda
Published: October 2023

Laser ablation is widely used as a flexible and non-contact processing technology for the fabrication of fused silica. However, the introduction of thermal stress inevitably leads to crack growth and reduces the lifetime of fused silica. Due to the complicated coupling interaction and properties of fused silica, the unclear thermal stress formation is the bottleneck restricting further development of laser ablation. In this article, a three-dimensional multi-physics thermo-mechanical model was developed to reveal the evolution mechanism, and experiments were performed to validate the simulated results. The surface morphology evolution was elaborated during process cycles, with recoil pressure identified as the key factor in determining surface morphology. Moreover, thermal stress was quantified utilizing optical retardance and stress birefringence, effectively distinguishing between non-thermal and thermal stress induced by laser ablation. The theoretical simulations fit well with experimental measurements. Meanwhile, stress distribution and evolution behaviors were revealed under different processing parameters by this model. This work not only contributes to a profound understanding of the laser ablation process but also establishes a theoretical foundation for achieving high surface quality and non-thermal stress laser ablation.
Super-Airy beams
Authors: Abdou Aly
Published: October 2023

We report on the numerical simulation results of the propagation of Fourier-transformed super-Gaussian beams with cubic phase modulation, which we refer to as super-Airy beams. We show the effect of the truncation profile on the propagation of the "Airy" intensity distribution and propose methods to improve the non-diffracting propagation length. We show that super-Gaussian beams with cubic phase modulation would form, what we believe to be, truncated Airy beams after being optically Fourier-transformed. The results show that Airy beams with smaller curvature would preserve their non-diffracting characteristics for longer propagation distances than Airy beams with larger curvature. Airy beam curvature is a controllable parameter by the phase transformation step. The presented results suggest that Fourier-transforming super-Gaussian beams with cubic phase modulation would form Airy beams with up to > 350% increase in their non-diffracting propagation distance compared to Fourier-transformed Gaussian beams.
Broadband achromatic and wide field-of-view single-layer metalenses in the mid-infrared
Authors: Xu Fan , Chen Wenjie , Li Ming , Liu Peng , Chen Yuhang
Published: October 2023

Metalenses are considered a promising solution for miniaturizing numerous optical systems due to their light weight, ultrathin thickness and compact size. However, it remains a challenge for metalenses to achieve both wide field-of-view and broadband achromatic imaging. In this work, a single-layer achromatic metalens with a wide field-of-view of 160° in the 3800 nm–4200 nm band is designed and analyzed. The quadratic phase profile of the metalens and the propagation phase of each meta-atom are used to increase the field-of-view and compensate for chromatic aberration, respectively. In addition, the metalens is capable of transverse achromatic imaging. The design can be extended to other optical frequencies, which is promising for applications in unmanned vehicles, infrared detection, etc.
Multi-topological state via the Brillouin zone overlap for nonlinear frequency conversion
Authors: Hu Weipeng , Dai Xiaoyu , Liu Chao , Wen Shuangchun , Xiang Yuanjiang
Published: October 2023

Multiband topological edge states (TESs) or topological corner states (TCSs) in photonic crystals provide effective ways to manipulate the nonlinear frequency conversions. However, the deliberate design and the limited number of multibands lead to the difficulty of experimental realization of the topological nonlinear frequency conversion or higher harmonic generation. Here, we propose an effective method to achieve multiple TESs and TCSs by combining the Brillouin zones of multiple different systems. It is shown that the spectra of the subsystems disperse into different energy levels due to the inter-system hopping. Based on this approach, we construct a topological photonic crystal based on the Brillouin zone overlapped SSH model, which enables the overlapped TCSs to participate in nonlinear frequency conversion. Our scheme can provide a significant way to realize the topological nonlinear frequency conversion with double resonances or multiple resonances.
Physical conversion and superposition of optical skyrmion topologies
Authors: Teng Houan , Zhong Jinzhan , Chen Jian , Lei Xinrui , Zhan Qiwen
Published: October 2023

Optical skyrmions are quasiparticles with nontrivial topological textures that have significant potential in optical information processing, transmission, and storage. Here, we theoretically and experimentally achieve the conversion of optical skyrmions among Néel, Bloch, intermediate skyrmions, and bimerons by polarization devices, where the fusion and annihilation of optical skyrmions are demonstrated accordingly. By analyzing the polarization pattern in Poincaré beams, we reveal the skyrmion topology dependence on the device, which provides a pathway for the study of skyrmion interactions. A vectorial optical field generator is implemented to realize the conversion and superposition experimentally, and the results are in good agreement with the theoretical predictions. These results enhance our comprehension of optical topological quasiparticles, which could have a significant impact on the transfer, storage, and communication of optical information.
Lineage tracing identifies heterogeneous hepatoblast contribution to cell lineages and postembryonic organ growth dynamics
Authors: Unterweger Iris. A. , Klepstad Julie , Hannezo Edouard , Lundegaard Pia R. , Trusina Ala , Ober Elke A.
Published: October 2023

To meet the physiological demands of the body, organs need to establish a functional tissue architecture and adequate size as the embryo develops to adulthood. In the liver, uni- and bipotent progenitor differentiation into hepatocytes and biliary epithelial cells (BECs), and their relative proportions, comprise the functional architecture. Yet, the contribution of individual liver progenitors at the organ level to both fates, and their specific proportion, is unresolved. Combining mathematical modelling with organ-wide, multispectral FRaeppli-NLS lineage tracing in zebrafish, we demonstrate that a precise BEC-to-hepatocyte ratio is established (i) fast, (ii) solely by heterogeneous lineage decisions from uni- and bipotent progenitors, and (iii) independent of subsequent cell type–specific proliferation. Extending lineage tracing to adulthood determined that embryonic cells undergo spatially heterogeneous three-dimensional growth associated with distinct environments. Strikingly, giant clusters comprising almost half a ventral lobe suggest lobe-specific dominant-like growth behaviours. We show substantial hepatocyte polyploidy in juveniles representing another hallmark of postembryonic liver growth. Our findings uncover heterogeneous progenitor contributions to tissue architecture-defining cell type proportions and postembryonic organ growth as key mechanisms forming the adult liver.
Mechanistic characterization of oscillatory patterns in unperturbed tumor growth dynamics: The interplay between cancer cells and components of tumor microenvironment
Authors: Sancho-Araiz Aymara , Parra-Guillen Zinnia P. , Bragard Jean , Ardanza Sergio , Mangas-Sanjuan Victor , Trocóniz Iñaki F.
Published: October 2023

Mathematical modeling of unperturbed and perturbed tumor growth dynamics (TGD) in preclinical experiments provides an opportunity to establish translational frameworks. The most commonly used unperturbed tumor growth models (i.e. linear, exponential, Gompertz and Simeoni) describe a monotonic increase and although they capture the mean trend of the data reasonably well, systematic model misspecifications can be identified. This represents an opportunity to investigate possible underlying mechanisms controlling tumor growth dynamics through a mathematical framework. The overall goal of this work is to develop a data-driven semi-mechanistic model describing non-monotonic tumor growth in untreated mice. For this purpose, longitudinal tumor volume profiles from different tumor types and cell lines were pooled together and analyzed using the population approach. After characterizing the oscillatory patterns (oscillator half-periods between 8–11 days) and confirming that they were systematically observed across the different preclinical experiments available (p<10−9), a tumor growth model was built including the interplay between resources (i.e. oxygen or nutrients), angiogenesis and cancer cells. The new structure, in addition to improving the model diagnostic compared to the previously used tumor growth models (i.e. AIC reduction of 71.48 and absence of autocorrelation in the residuals (p>0.05)), allows the evaluation of the different oncologic treatments in a mechanistic way. Drug effects can potentially, be included in relevant processes taking place during tumor growth. In brief, the new model, in addition to describing non-monotonic tumor growth and the interaction between biological factors of the tumor microenvironment, can be used to explore different drug scenarios in monotherapy or combination during preclinical drug development.
Effects of different cluster-set rest intervals during plyometric-jump training on measures of physical fitness: A randomized trial
Authors: Moghadam Behzad Taaty , Shirvani Hossein , Ramirez-Campillo Rodrigo , Martín Eduardo Báez-San , Paydar Ardakani Seyed Mojtaba , Abdolmohamadi Ali , Bazgir Behzad
Published: October 2023

The optimal intra-set rest for cluster sets (CLS) during plyometric-jump training (PJT) to improve physical fitness remains unclear. The objective of this quasi-experimental study was to compare the effects of PJT with traditional (TRS) vs. CLS structures, using different intra-set rests, on the physical fitness of healthy participants. Forty-seven recreationally active young men performed 3–5 sets of 10–12 repetitions of upper- and lower-body PJT exercises twice a week for six weeks using different set configurations: TRS group (no intra-set rest), and the CLS10, CLS20 and CLS30 groups with 10, 20 and 30 s of intra-set rest, respectively, while the total rest period was equated. Pretest-posttest measurements were carried out 48 h before and after the intervention and the rating of fatigue (ROF) was also assessed using a numerical scale (0–10 points) 20 min after the first and last (i.e., 12th) session. There was no significant difference in the mean energy intake between groups (p > 0.05). The repeated measures ANOVA revealed that all groups showed similar improvements (p < 0.05) in body mass, body mass index, fat-free mass, one repetition maximum (dynamic strength) and repetitions to failure (muscular endurance) in back squat and chest press, handgrip strength, standing long jump, 20 m sprint, 9-m shuttle run (change of direction speed), and ROF. Of note, the ROF was lower for the CLS20 and CLS30 groups, independent from the training effect. The physical fitness of recreationally active young men improved after 6 weeks of PJT involving intra-set rest intervals of 0 s, 10 s, 20 s, or 30 s. However, an intra-set rest of 20 s and 30 s seems to induce lower exercise-induced fatigue perception.
Acute stress symptoms 1–2 weeks after stroke predict the subsequent development of post-traumatic stress symptoms: A prospective cohort study
Authors: Feely David , Slattery Brian , Walsh Thomas , Galvin Trish , Donlon Kate , Hanlon Michelle , Gormley Darina , Brown Gwen-Marie , Quinn Sarah , Robinson Stephanie , Judge Conor , O’Donnell Martin , Sarma Kiran , McGuire Brian E.
Published: October 2023

Objective

To date no research has examined the potential influence of acute stress symptoms (ASD) on subsequent development of post-traumatic stress disorder (PTSD) symptoms in stroke survivors. Our objective was to examine whether acute stress symptoms measured 1–2 weeks post-stroke predicted the presence of post-traumatic stress symptoms measured 6–12 weeks later.

Design

Prospective within-groups study.

Methods

Fifty four participants who completed a measure of acute stress disorder at 1–2 weeks following stroke (time 1) and 31 of these participants completed a measure of posttraumatic stress disorder 6–12 weeks later (time 2). Participants also completed measures of stroke severity, functional impairment, cognitive impairment, depression, anxiety, pre-morbid intelligence and pain across both time points.

Results

Some 22% met the criteria for ASD at baseline and of those, 62.5% went on to meet the criteria for PTSD at follow-up. Meanwhile two of the seven participants (28.6%) who met the criteria for PTSD at Time 2, did not meet the ASD criteria at Time 1 (so that PTSD developed subsequently). A hierarchical multiple regression analysis indicated that the presence of acute stress symptoms at baseline was predictive of post-traumatic stress symptoms at follow-up (R2 = .26, p < .01). Less severe stroke was correlated with higher levels of post-traumatic stress symptoms at Time 2 (rho = .42, p < .01).

Conclusions

The results highlight the importance of early assessment and identification of acute stress symptoms in stroke survivors as a risk factor for subsequent PTSD. Both ASD and PTSD were prevalent and the presence of both disorders should be assessed.
University central offices are moving away from doing towards facilitating science communication: A European cross-comparison
Authors: Entradas Marta , Marcinkowski Frank , Bauer Martin W. , Pellegrini Giuseppe
Published: October 2023

There is increasing interest in studying science communication from an institutional point of view. With much of the empirical research focusing on views of institutional actors on communication and their roles in the organisation, less attention has been paid to practices and dispositions of universities to communicate their research with publics. Universities have professionalised communication structures for external relations, and science communication has been absorbed in this. Yet, the evidence on what those practices represent for the university—at different levels of the organisation—is insufficient to understand the role of science communication within the university landscape. This study investigates science communication at central offices of research universities. Sampling whole populations of universities in four European countries (Germany, Italy, Portugal, and the United Kingdom; 44% response rate), we disentangle practices of communication as a centralised function. To the best of our knowledge, this is the first cross-national study on this topic based on all universities within the surveyed countries. We compare general trends in science communication of universities across countries. The evidence shows that science communication is a secondary function at central offices of universities, strongly medialised, and points to a supporting role for central structures in facilitating science communication at other levels while moving away from doing it themselves. Universities might need to consider their long-term positioning in enhancing national science culture by fostering science communication through models of dialogue and public debate.