Ultrastructural analysis of human immature oocytes retrieved after two different protocols of controlled ovarian hyperstimulation
Authors: Αντωνούλη Σεβαστιανή 
Published: October 2024

Τα ανώριμα ωάρια μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική πηγή ωαρίων για τις τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΤΥΑ). Τα ωάρια αυτά μπορούν να ληφθούν από ασθενείς που υποβάλλονται σε διάφορα πρωτόκολλα ελεγχόμενης υπερδιέγερσης των ωοθηκών (ΕΥΩ), όπως τα συμβατικά «πλήρη» (πΕΥΩ) ή τα λιγότερο επιθετικά «ήπια» (ηΕΥΩ) πρωτόκολλα. Αυτά τα λεγόμενα «εναπομείναντα» ωάρια μπορούν να αυξήσουν την απόδοση των συνολικών διαθέσιμων ωαρίων, ιδίως για ασθενείς με κακή ανταπόκριση ή για εκείνες που έχουν μη συγχρονισμένη ομάδα ωοθυλακίων. Η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε ως στόχο να αξιολογήσει τις επιδράσεις δύο διαφορετικών πρωτοκόλλων COH, μιας διέγερσης με αγωνιστή εκλυτικής ορμόνης γοναδοτροπινών (GnRH) (πΕΥΩ) και, μιας διέγερσης με ανταγωνιστή GnRH (ηΕΥΩ), στην ορθή δομή των φρέσκων ανθρώπινων ανώριμων ωαρίων σταδίου γνωστού ως germinal vesicle (GV), για να εξεταστεί η υπερδομή των καλά διατηρημένων οργανιδίων ως δείκτης διατήρησης της ποιότητας των GV ωαρίων. Φρέσκα GV ωοκύτταρα ανακτήθηκαν από γυναίκες-δότες που έδωσαν τη συγκατάθεσή τους και υποβλήθηκαν σε ΤΥΑ λόγω παραγόντων είτε υπογονιμότητας σαλπίγγων είτε ανδρών. Η ΕΥΩ επιτεύχθηκε με: 1) ένα τυπικό πρωτόκολλο μακράς διάρκειας, με αγωνιστές GnRH (πρωτόκολλο πΕΥΩ) ή 2) ένα ήπιο πρωτόκολλο, με ανταγωνιστές GnRH (πρωτόκολλο ηΕΥΩ). Μετά την ανάκτηση, τα ωοκύτταρα πλύθηκαν σε διάλυμα φωσφορικού ρυθμιστικού διαλύματος (PBS), στερεώθηκαν σε 2,5% γλουταραλδεΰδη/PBS και υποβλήθηκαν σε τυπική προπαρασκευή για μικροσκοπία φωτός (ΜΦ) και μικροσκοπία διέλευσης ηλεκτρονίων (ΜΔΗ). Τα παρακάτω παράμετρα αξιολογήθηκαν με ΜΦ και ΜΔΗ και λήφθηκαν υπόψη για την ποιοτική αξιολόγηση της υπερδομικής διατήρησης των ωοκυττάρων: γενικά χαρακτηριστικά (συμπεριλαμβανομένου του σχήματος και των διαστάσεων του ωοκυττάρου)· μορφολογία του πυρήνα, του πυρηνίσκου, της χρωματίνης και του πυρηνικού περιβλήματος (συμπεριλαμβανομένης της ακεραιότητας της πυρηνικής μεμβράνης)· μικροτοπογραφία, τύπος και ποιότητα των οργανιδίων· σχήμα, αριθμός και διαστάσεις των μιτοχονδρίων· παρουσία και έκταση των κενοτοπίων του οοπλάσματος· θέση, αριθμός και διαστάσεις των φλοιωδών κοκκίων· ακεραιότητα του ωολέμματος και μοτίβο μικρολαχνών· εμφάνιση του περιβιτελλινικού χώρου (πλάτος, παρουσία θραυσμάτων)· υφή της ζώνης διαφανούς. Τα περισσότερα ωοκύτταρα πΕΥΩ και ηΕΥΩ ήταν καλά διατηρημένα και έδειξαν στρογγυλό και κεντρικά τοποθετημένο πυρήνα. Ο πυρηνίσκος ήταν δικτυωτός και συνδεδεμένος με πυκνές ετεροχρωματινικές κηλίδες και στις δύο ομάδες ωοκυττάρων. Τα μιτοχόνδρια ήταν συνήθως τοποθετημένα σε περιπυρηνική θέση, μερικές φορές συνδεδεμένα με μικρά κυστίδια· στην ομάδα ηΕΥΩ, έδειξαν σημαντική αύξηση στον αριθμό, σε σχέση με το πΕΥΩ. Πολλά ηλεκτροαρνητικά και μεμβρανοδεμένα κενοτόπια βρίσκονταν κοντά στον πυρήνα και στις δύο ομάδες, αλλά εμφανίζονταν σημαντικά μεγαλύτερα στα ωοκύτταρα πΕΥΩ από ότι στα ωοκύτταρα ηΕΥΩ. Τα φλοιώδη κοκκία βρίσκονταν τόσο στην υποπλασματική περιοχή όσο και διασκορπισμένα σε όλο το ωόπλασμα, αν και λιγότερο άφθονα· ο αριθμός των φλοιωδών κοκκίων ήταν σημαντικά υψηλότερος στα ωοκύτταρα ηΕΥΩ, σε σύγκριση με αυτά του πΕΥΩ. Μια άθικτη και συνεχιζόμενη διαφανής ζώνη ήταν παρούσα και στις δύο ομάδες· οι μικρολάχνες ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένες και στις δύο ομάδες, με ορισμένες περιοχές αραιώσεων στα ωοκύτταρα πΕΥΩ. Τα δεδομένα της παρούσας μελέτης έδειξαν οργανιδιακές ειδικές αλλοιώσεις στα ωοκύτταρα που παρατηρήθηκαν, πιθανώς σχετιζόμενες με το εκάστοτε εφαρμοσμένο πρωτόκολλο ΕΥΩ. Ειδικότερα, ο σημαντικά χαμηλότερος αριθμός μιτοχονδρίων και το μεγαλύτερο μέγεθος των κενοτοπίων στα ωοκύτταρα πΕΥΩ, σε σχέση με αυτά που παρατηρήθηκαν στα ωοκύτταρα ηΕΥΩ, μπορεί να υποδηλώνουν ότι ορισμένα μικροπεδία των ωοκυττάρων στο στάδιο GV ενδέχεται να επηρεάζονται από την ορμονική διέγερση.