Cross-border emergency management framework in the Balkans
Authors: Καντελέρ Δέσποινα 
Published: May 2023

Οι καταστροφές είναι γεγονότα που συμβαίνουν ξαφνικά και προκαλούν σημαντικές ζημιές στην ανθρώπινη ζωή, την περιουσία και το περιβάλλον. Η διαχείριση έκτακτης ανάγκης είναι η διαδικασία προετοιμασίας, αντιμετώπισης και ανάκαμψης από καταστροφές. Περιλαμβάνει μια συντονισμένη προσπάθεια μεταξύ διαφορετικών φορέων, οργανισμών και ατόμων για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική αντιμετώπιση καταστροφών και η ανάκαμψη. Η σημασία της ετοιμότητας για τη διαχείριση καταστροφών και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης δεν μπορεί να υπερεκτιμηθεί. Η φάση ετοιμότητας περιλαμβάνει την ανάπτυξη και εφαρμογή σχεδίων, πολιτικών και διαδικασιών για την εξασφάλιση αποτελεσματικής αντιμετώπισης καταστροφών. Στην ίδια γραμμή, οι διασυνοριακές καταστροφές είναι καταστροφές που συμβαίνουν πέρα από διεθνή σύνορα, επηρεάζοντας πολλές χώρες και κοινότητες. Αυτού του είδους οι καταστροφές μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν, καθώς απαιτούν συντονισμό και συνεργασία μεταξύ διαφορετικών εθνικών κυβερνήσεων και οργανισμών. Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται ζητήματα τόσο για τις διαστάσεις της ετοιμότητας όσο και για τη διασυνοριακή διαχείριση καταστροφών σε ένα πολύ περίπλοκο περιβάλλον, την περιοχή των Βαλκανίων. Η διαχείριση καταστροφών και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης απαιτεί συντονισμένη και προορατική προσέγγιση. Στην περίπτωση διασυνοριακών καταστροφών, η διεθνής συνεργασία και η αποτελεσματική επικοινωνία είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής αντιμετώπισης και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της καταστροφής στις πληγείσες κοινότητες. Επομένως, πρέπει να δημιουργηθούν πλαίσια συνεργασίας για την ενίσχυση της διαδικασίας μείωσης του διασυνοριακού κινδύνου καταστροφών σε πολλά επίπεδα. Αυτή η διατριβή διερεύνησε τη διαχείριση ετοιμότητας έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο διασυνοριακών καταστροφών στα Βαλκάνια και διερεύνησε τη φάση στρατηγικής ετοιμότητας της διασυνοριακής διαχείρισης έκτακτης ανάγκης. Είναι η πρώτη προσπάθεια παροχής μιας ολιστικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης για ένα κοινό πλαίσιο διασυνοριακής ετοιμότητας διαχείρισης καταστροφών στα Βαλκάνια. Για τη δημιουργία των συνιστωσών του διασυνοριακού πλαισίου ετοιμότητας έκτακτης ανάγκης διενεργήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση και προσδιορίστηκαν δέκα βασικοί πυλώνες για τη διαχείριση καταστροφών. Στη συνέχεια διαμορφώθηκαν 129 συστάσεις και αποτέλεσαν το αρχικό διασυνοριακό πλαίσιο, το οποίο ήταν το αντικείμενο της μελέτης των Δελφών, στην οποία οι επιλεγμένοι 104 εμπειρογνώμονες από 12 συμμετέχουσες βαλκανικές χώρες προσπάθησαν να καταλήξουν σε κοινή συναίνεση. Αυτή η μελέτη εντόπισε κοινές πτυχές που πρέπει να περιλαμβάνει ένα διασυνοριακό πλαίσιο ετοιμότητας σχετικά με τη γεωγραφική περιοχή των Βαλκανίων. Αυτό το πλαίσιο συμφωνήθηκε από κοινού από διάφορους εμπειρογνώμονες διαχείρισης έκτακτης ανάγκης που έχουν εγγενώς διαφορετικές λειτουργίες και ρόλους σε μια καταστροφή. Η διαδικασία και τα αποτελέσματα αυτής της Διατριβής έδειξαν την ανάγκη που υπάρχει μεταξύ των βαλκανικών χωρών για τη δημιουργία ενός συγκεκριμένου και βιώσιμου περιβάλλοντος συνεργασίας μεταξύ τους. Αυτή η ανάγκη σε αυτή την περίπτωση είναι μια καθιερωμένη νοοτροπία και μονοπάτι προς μια βιώσιμη και ανθεκτική διασυνοριακή συνεργασία διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και θεμελίωση μεταξύ των βαλκανικών χωρών. Τα επιστημονικά αποτελέσματα αυτής της Διατριβής θα πρέπει να είναι σε επίπεδο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εξαγωγή ενός αριθμού δεικτών. Αυτοί οι δείκτες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως θεμελιώδης βάση για την ίδρυση ενός Βαλκανικού Παρατηρητηρίου Πολιτικής Προστασίας με έμφαση στην επιστημονική υποστήριξη στα βαλκανικά έθνη σε θέματα πολιτικής προστασίας, έκτακτης ανάγκης και διαχείρισης καταστροφών. Παρέχοντας την πρώτη βάση τέτοιων δεικτών για την περιοχή των Βαλκανίων ενθαρρύνεται περαιτέρω έρευνα προκειμένου καθένας από αυτούς τους δείκτες στους διασυνοριακούς πυλώνες του πλαισίου να εμπλουτιστεί περαιτέρω και να ερευνηθεί λεπτομερώς, προκειμένου να αποτελέσουν βιώσιμο στήριγμα στις πολιτικές που στοχεύουν στη διαχείριση καταστροφών στα βαλκανικά έθνη μέσω των αρμόδιων αρχών τους.