bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
İbadet Boyutunun Seçmen Davranışı Üzerindeki Etkisi
Authors: ÇAVUŞOĞLU Hüseyin , ASLAN Büşra
Published: June 2023

Demokratik sistemlerde halk, seçimlerle ülkedeki en üstün siyasal iktidarı belirlediğinden dolayı, seçmen tercihi davranışı oldukça önemlidir. Günümüzde yapılan araştırmalar, seçmen tercihini etkileyen birçok faktörün olduğunu göstermektedir. Dindarlığın ibadet boyutu da bu faktörlerden biridir. Çalışmanın amacı, ibadet boyutunun seçmen tercihi üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, ibadet boyutu ile seçmen tercihi arasındaki ilişkiyi ortaya koyabilmek amacıyla Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi öğrencileriyle bir anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen önemli sonuçlar arasında, ibadet boyutlarını gerçekleştirme düzeyi (namaz kılma sıklığı, oruç tutma sıklığı, hac ibadetine tutumları, zekat vermek sıklığı) ile seçmen tercihinin boyutlarından “oy vermeyi düşündüğü adayın dindar olması” ve “oy vereceği parti ya da adayın dindar söylemi” arasında anlamlı bir ilişki olduğu, kadın öğrencilerin seçmen tercih boyutu ortalamasının, erkeklere göre daha yüksek olduğu, kararlı seçmenlerde ibadet boyutunun siyasal tercihe etkisinin sıra ortalamalarının (%82.35) kararsız seçmenlere göre (%69.62)
oldukça yüksek olması bulunmaktadır.
A IMPORTÂNCIA DA CAPACITAÇÃO DOS PROFISSIONAIS DE SAÚDE NA IMPLEMENTAÇÃO DOS CUIDADOS PALIATIVOS EM UNIDADES DE TERAPIA INTENSIVA
Authors: Totola Leonardo Tedesco , Fonseca Marcus Baia , Silva Sangia Feucht Freire Nasser Barbosa da , Soares Giani Bianchi , Costa Vivian Peixoto , Carvalho Monique Almeida , Santos Guilherme Iglezia , Malaquias Délio Tiago Martins , Prezotto Elisa Favareto , Dixini Pietro Gabriel Rabello , Maciel Carlos Eduardo de Souza , Ramos Ana Beatriz Uta , Pereira Geórgia Leite Aragão , Silva Regilane da , Bezerra Thiago Augusto Rochetti
Published: June 2023

O Paciente em condições terminais necessita muitas das medidas curativas/restaurativas. Os Cuidados paliativos na UTI dentro da UTI são fundamentais ao paciente crítico e tem como objetivo primário o bem-estar do paciente, permitindo-lhe uma morte tranquila e digna. Objetivos: Realizar uma Revisão Bibliográfica a respeito da importância da capacitação dos profissionais de saúde na implementação dos cuidados paliativos em unidades de terapia intensiva. Metodologia: Este estudo é de natureza descritiva, e utilizou como metodologia a revisão da literatura de estudos publicados sobre CP em unidades de cuidados intensivos. Discussão: Para o trabalho em CP, os profissionais de saúde necessitam de uma formação acadêmica que abranja essa temática. Nenhuma ciência ou especialidade separadamente consegue abranger a complexidade da existência humana, por isso a necessidade de uma equipe multiprofissional para lidar com todas as dimensões e formas de cuidar, buscando a redução do sofrimento e da dor, e consequentemente a qualidade de vida do sujeito e de seus familiares. Considerações Finais: Os médicos não são adequadamente treinados durante a sua formação e muitos acham que o farão empiricamente. A formação de ligas acadêmicas tais como a deste grupo de alunos de Medicina podem ajudar a contornar a carência de informação sobre os cuidados paliativos nos currículos dos cursos da área da saúde.
A ELEVAÇÃO DA DISAUTONOMIA DO SISTEMA CARDIOVASCULAR PÓS-COVID
Authors: Rodrigues Lais Pioli Righeti , Fonseca Marcus Baia , Yamane Alberto Eiji , Barros Sofia Almeida da Silveira , Silva Sangia Feucht Freire Nasser Barbosa da , Vivas Alexandre Dayrell , Torres Priscilla Evellin de Azevedo , Leão Júlia Fonseca , Sant’Ana Hygor Sartorio , Alineri Thalita Pinheiro Morel , Pereira Fagner Marques , Carvalho Monique Almeida , Oliveira Brenda Maria Mendes Rodrigues de , Ramos Ana Beatriz Uta , Delgado Adriana Farto Viana , Bezerra Thiago Augusto Rochetti
Published: June 2023

A disautonomia é um transtorno provocado por alterações do sistema nervoso autônomo, quando um desequilíbrio afeta as funções involuntárias que ajuda a coordenar. O sistema nervoso autônomo (SNA), também conhecido por sistema nervoso vegetativo, é responsável pelo controle de funções que independem da nossa vontade, como a respiração, circulação do sangue, batimentos cardíacos, digestão, pressão arterial, temperatura do corpo. A infecção viral leva a uma série de reações responsáveis por desequilibrar doenças cardiovasculares que antes estavam compensadas. Objetivo: Realizar uma revisão sistemática a respeito elevação da Disautonomia do sistema cardiovascular PósCOVID, descrevendo levantamentos estatísticos de estudos realizados sobre o tema proposto. Metodologia: O presente artigo trata-se de uma revisão sistemática, baseada na metodologia PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-analyses), que busca identificar os obstáculos para o alcance da terapia elevação da Disautonomia do sistema cardiovascular Pós-COVID, através da análise de estudos pré realizados. Resultados: queixas cardíacas, que foram avaliados nesse estudo, tiveram como achado mais comum as arritmias, com destaque para taquicardia sinusal e extra-sístoles. As arritmias de origem atrial ocorreram mais frequentemente. Além disso, foram evidenciados: alterações pressóricas, doença arterial coronariana, alterações do miocárdio e pericárdio. Os pacientes internados apresentaram complicações cardiológicas mais frequentes, contudo os pacientes que relataram quadros mais leves, na fase aguda da infecção pelo SARS-CoV-2, também manifestaram complicações cardiovasculares, devendo ser investigados e seguidos a longo prazo. Após análise criteriosa dos estudos sugere-se que os pacientes com sintomas cardiovasculares pós-Covid devem procurar atendimento médico, sendo investigados quanto à presença de complicações cardíacas tardias.
Regional agrarian strategy - the basis of inclusive development of the region
Authors: Paata Koguashvili Paata Koguashvili , Ina Maisuradze Ina Maisuradze
Published: June 2023

The article examines the current conditions for the transformation of the economy and notes that the role of territorial factors in the development of the national economy, because of the imbalance of the regional development of the country, is increasing. The basis for developing a scientific concept of regional development is to achieve an unambiguous definition of the categories „region“ and „regional economy“. While maintaining the regulatory role of the state in the agricultural sector, even in a market economy, it is possible to maintain and increase the level of competition, and effectively ensure property rights and freedom of choice. In the conditions of a developed market economy, the state, with the help of various economic and financial instruments, provides constant and stable support to agriculture by redistributing income from more efficient to less efficient sectors of the economy.
The revival and dynamic development of the country's economy are possible when it is based on highly productive agriculture. Only in this case, the agricultural sector can play the role of a multiplier of socio-economic development both at the level of the whole country and its regions.
New Visions and Approaches for the Development of the Georgian Economy
Authors: Lali Okrotsvaridze Lali Okrotsvaridze
Published: June 2023

In 1991, when Georgia declared its independence and moved from one formation (socialism), from the centralized planning of the national economy, to another formation, capitalist (market) relations, It has become necessary to integrate our national economy into the world economy. Thus our national economy found itself facing some dilemma as we moved from one governance, to another different governance, unknown market relations. We took the first steps in this direction, but in December 1991, illegal groups in the state organized it in an illegal way, the overthrow of the legitimately elected government and the wrong policies pursued by them have led the country to a difficult economic situation.
The question arises, what is needed to solve the problems before us?
For this, it is necessary to strengthen the interdependencies of the economies of different countries of the modern world economy, to develop integration processes at the macro and micro levels, from closed farms, to the intensive transition to an open economy and the development of the necessary domestic economy.
Keywords: Integrating the economy, internationalization of personnel, legal framework, targeted programs, investment conditions, land consolidation, national economy.
Some aspects of protection of labor freedom in higher education institution
Authors: Shota Veshapidze Shota Veshapidze , Lasha Mgeladze Lasha Mgeladze
Published: June 2023

The successful implementation of the activities of the higher educational institution, its prestige and quality depend to a significant extent on the qualifications of the academic staff and the skills of knowledge transfer. Freedom of labor is its main foundation. Therefore, the subject of our research in this article is the provision of freedom of work for academic staff.
The purpose of the study is to reveal the challenges of ensuring the freedom of work of professors, associate and assistant professors, as well as academic staff as a whole, and ways to solve them. The object of research is the international and Georgian legislation on the regulation of labor relations, its protection. For this purpose, we used the methods of analysis, synthesis and critical evaluation of the implementation of the laws regulating the freedom of labor of academic staff in practice.
At the higher educational institutions of Georgia, the practice of signing a labor contract for a specified period of time is established for the contest winners and also then re-announcing the vacant position after the expiration of same contract.
On the one hand, such an approach is ineffective in terms of content and on the other hand, it contradicts the requirements of the international and Georgian legislation, because it increases and contributes to the emergence of threats to academic staff, restrictions on their freedom , manipulation, favoritism, nepotism, and corruption.
According to Article 12 of the Labor Code of Georgia, the winning staff must sign a lifetime contract. There is no other objective circumstance that justifies the conclusion of a fixed-term employment contract. Accordingly, the requirements of the law on higher education, which concern the holding of periodic re-competitions, contradict the organic law of the labor code, which itself indicates that it must comply with its requirements.
Based on all of the above, increasing the effectiveness of the education system, perfecting the personnel system, promoting teaching by qualified teachers for students as much as possible, bring the Georgian educational legislation closer to the best practices of the European education system, it is advisable for higher educational institutions to get rid of restrictions on the freedom of work of academic staff and to comply with the requirements of international and Georgian labor legislation.

Key words: System of education, Academic staff, freedom of labor, labor contract, effectiveness of teaching.
Kazakhstan to supply crude oil to Germany
Authors: Giorgi Garakanidze Giorgi Garakanidze
Published: June 2023

Kazakhstan has secured approval from Moscow to use its pipeline infrastructure in order to transport 300,000 tons of oil to Germany in the first quarter of 2023, a state-run company (Kaztransoil) announced on January 13, 2023.
Deliveries in January, 2023 amounted to 20,000 tons. Kazakhstan plans to export up to 1.5 million tons to Germany via Russia in 2023, but in the future, the volume could be increased to 7 million tons.
As for now, oil transportation through Russia seems more beneficial to Kazakhstan, whereas the so-called Middle Corridor transportation route, which involves shipping oil tankers that would cross the Caspian Sea before unloading crude onto freight transport traveling through Azerbaijan, Georgia and Turkey is still limited in capacity and far costlier than using Russian infrastructure. Besides, the ongoing and frozen conflicts in Caucasus could in future endanger the security of Kazakhstan’s oil supply to the EU countries via South Caucasus.
Keywords: Kazakhstan, Russia, Germany, Oil, Pipeline, Ukraine, Middle Corridor, Energy Security, Energy.
The importance of quality management and its impact on the organization's reputation
Authors: Madona Kantidze Madona Kantidze
Published: June 2023

The purpose of the study is to investigate how important quality management control is and whether it affects the reputation of the organization. The research presented in the article is based on various studies and scientific literature. The quality assessment methods, types, measures of customer satisfaction level and the main characteristics that are important for improving the reputation of the organization are discussed. The reviewed studies and literature have clearly shown that the quality of service has a direct impact on the reputation of the organization. Improving product or service quality management approaches and tools helps companies to increase their competitiveness. Constant care to meet customer needs has a positive impact on the company's reputation. The company's existing customers play a big role in attracting new customers, and for this the good reputation of the organization is a decisive factor.Quality control approaches to product manufacturing, whether they serve to produce with fewer defects, efficient delivery, or more, have a major impact on a company's ultimate success. Often, it is precisely in this respect that successful companies become market leaders.Those organizations that constantly monitor the management of service or product quality have a better reputation than others.
Keywords: quality, reputation, service, customer, loyalty.
APPLICATION OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE TECHNIQUES FOR CREATING NON-PLAYABLE CHARACTERS IN THE GAME
Authors: Nigar Ismayilova Nigar Ismayilova , Leyla Ahmedzade Leyla Ahmedzade
Published: June 2023

Artificial intelligence (AI) has revolutionized various industries, including the gaming industry. With the advent of AI, game developers can now create more sophisticated and engaging non-playable characters (NPCs) that can interact with players and adapt to their behavior. NPCs are an essential component of modern games as they provide a more immersive gaming experience by adding depth and complexity to the game world. AI techniques have enabled developers to create NPCs that exhibit more human-like behavior, making them more realistic and engaging for players.
In this paper, we explore the application of AI techniques for creating NPCs in games. We discuss various AI approaches, including machine learning, for enhancing the capabilities of NPCs. Furthermore, we analyze the impact of AI on the gaming industry and discuss the potential future developments in this field. Overall, this paper aims to provide insights into the exciting and evolving world of AI in gaming and how it is transforming the way NPCs are created and utilized in games.
Keywords: artificial intelligence, games, non-playable characters
CAUSES OF DRILLING FLUIDS ABSORPTION DURING DRILLING OF OIL AND GAS WELLS AND IMPROVEMENT OF TECHNOLOGICAL MEASURES TAKEN AGAINST IT
Authors: Eldar Suleymanov, Nazim İsmayilov Eldar Suleymanov, Nazim İsmayilov , Mahabbat Hasanova, Elgun Rzayev Mahabbat Hasanova, Elgun Rzayev
Published: June 2023

The article provides information on the causes of drilling fluid absorption and the research conducted during its absorption. It is known that some complications arise when drilling a well. One of them is the loss of drilling fluid circulation. Absorption of drilling fluid mainly depends on several factors. The main factors depend on the condition of the well, the geological structure and the correctness of the processes performed during drilling. Also, another factor has an effect, which is the type of drilling fluid, specific gravity, and other characteristics. It is clear that the drilling fluid is used to lift the rocks broken by the ax during the drilling of the well to the mouth of the well. Also, other positive aspects of the drilling fluid are: it cools the ax, it is used to lubricate the wall of the well, it ensures that the drilled rock particles do not settle and are kept in the well when the fluid circulation inside the well stops for certain reasons.Complications caused by drilling fluid absorption are difficult to prevent. These complications lead to reduction of mud during drilling of the well, disruption of the pressure in the well and serious financial costs.
Keywords: Drilling fluids, Hydraulic fracturing, Drilling, Drilling fluid absorption, Completion, Negative effects of absorption.
ПРИМЕНЕНИЕ ФУНКЦИОНАЛЬНО-СТОИМОСТНОГО АНАЛИЗА ПРИ ВЫБОРЕ ПРОЕКТНЫХ ИНЖЕНЕРНЫХ РЕШЕНИЙ
Authors: Мильянат Уразаева Мильянат Уразаева
Published: June 2023

Известно, что сегодняшние инженерные проекты определяют и характер производства конкретной промышленной продукции, и, во многом, ближайшие и отдалённые результаты выпуска данной продукции.
От тех или иных результатов инженерных проектов интегрированные показатели по производству, в частности, конкретные объёмы выпуска номенклатурной продукции. При планировании различного рода экономических ресурсов, логистической деятельности, использования производственных мощностей, себестоимости номенклатурной продукции исходят из объёмов производства и соответствующих количественных параметров ресурсо- использования, которые, в свою очередь, устанавливаются в инженерных проектах, а в дальнейшем совершенствуются в процессе той же инженерной деятельности.
Ключевые слова: технология продукции, проектная инженерия, инженерные решения, затраты, ресурсоиспользование.
QUYULARIN SULAŞMASI VƏ ONLARA QARŞI MÜBARİZƏ ÜSULLARI
Authors: Səlim Kazımzadə Səlim Kazımzadə , Yusif Ələkbərov Yusif Ələkbərov
Published: June 2023

İstismarının son dövrünü yaşayan yataqlar üçün karbohidrogen hasilatı ilə bərabər həddindən artıq su hasilatının olması neft və qaz sənayesində geniş yayılmış bir mövzudur, iqtisadi və ətraf mühitə təsir nöqteyi-nəzərindən ciddi problemə malikdir. Buna görə də mövcud vəziyyəti daha yaxşı qiymətləndirmək və problemin optimal həllini dizayn etmək üçün həddən artıq sulaşmaya səbəb olan müxtəlif prosesləri araşdırmaq vacibdir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, həmin prosesləri araşdıran zaman laya və ya quyuya su girişlərin mənbəyi, onların təbiəti dəqiqliklə müəyyən edilməlidir. Neft və qaz şirkətləri lay suyunun ekoloji və iqtisadi təsirini minimuma endirmək, daha dəqiq desək, həddindən artıq suyun hasilatını səmərəli idarə etmək üçün müxtəlif strategiyalar həyata keçirilməsinə görə hər il çoxlu resurs ayırırlar. Bununla belə, düzgün diaqnostik üsulların olmaması səbəbindən suyun dayandırılması texnologiyaları tətbiq olunmur. Suyun diaqnostikası üçün istifadə edilən ənənəvi üsulların əksəriyyəti yalnız artıq suyun mövcudluğunu müəyyən etməyə qadirdir və su istehsalının dəqiq növünü və səbəbini təyin edə bilmir. Bu məqalə istehsal məlumatlarının təhlili üçün məlumatların çıxarılması üsullarından istifadə edərək su hasilatı probleminin müəyyənləşdirilməsində müxtəlif yanaşmalar təqdim edir. Bu araşdırmalarda istifadə olunan məlumatlar su-neft nisbəti və bəzi laylar haqqında olan biliklərdir.
Açar sözlər: sulaşma, su-neft konturu, konusvari sulaşma, su dilləri, su qıfı, qazın sürəti
QAZ-MOTOR KOMPRESSORLARIN İSTİSMAR SƏMƏRƏLİLİYİNİN ARTIRILMASI
Authors: Bağırov Əlövsət Bağırov Əlövsət , Abdulov Teymur Abdulov Teymur
Published: June 2023

Məqalə qazmotokompressorların tədqiqinə və bunun əsasında quyuların qazlift üsulu ilə istismarı və qazın nəqli sistemlərində onların istismar səmərəliliyinin artırılmasına həsr olunub. Bu məqsədlə istehsal olunan və Azərbaycanda qazlift və qazın nəqli sistemlərində, həmçinin yeraltı qaz anbarlarında istismar olunan qazmotokompressorların texniki parametrləri barədə ətraflı məlumat verilmişdir.
Aparılmış təhlil nəticəsində qazmotokompressorların istismar parametrləri nəzərdən keçirilmiş, pasport və faktiki göstəricilərin müqayisəsi aparılmışdır. Təhlil nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, bir sıra hallarda qazmotokompressorların qəbulundakı təzyiq kompressor istehsalçısının təyin etdiyi göstəricidən aşağıdır ki, bu da məhsuldarlığın azalması ilə nəticələnir.
Digər məqam qazlift və qazın nəqli sistemlərində istismar olunan çoxsaylı qazmotokompressorlarla bağlıdır. Müəyyən edilmişdir ki, qazlift və qazın nəqli sistemlərindəki qazmotokompressorların faktiki basqı təzyiqləri nominal göstəricidən xeyli aşağıdır, bu da onların tam yüklənməməsi qənaətinə gəlməyə imkan verir.
Nəzəri araşdırmalar və hesablamalar nəticəsində qazmotokompressorların qəbul təzyiqlərini texnoloji proses imkan verdiyi hədlərdə artırmaqla məhsuldarlığın hissedilən dərəcədə artırılması üçün texniki imkanların olması nümayiş edilmişdir. Qazmotokompressorların məhsuldarlığının artırılması üçün təklif olunmuş üsulun istənilən texnoloji proseslərdə (neftqazçıxarma, qazın nəqli və saxlanması, neftin və qazın emalının texnoloji sxemlərində) uğurla istifadə oluna biləcəyi göstərilmişdir.
Açar sözlər: qazmotokompressor, qazlift sistemi, qazın nəqli, yeraltı qaz anbarı.
ESTAKADAYANI MEYDANÇANIN İSTİSMAR RESURSLARININ TƏHLİLİ VƏ ZƏRURİ BƏRPA İŞLƏRİNİN YERİNƏ YETİRİLMƏSİNİN TƏDQİQİ
Authors: Anar Comərdov Anar Comərdov , Yusif Axundzadə Yusif Axundzadə
Published: June 2023

Məqalədə dənizin dayaz sulu hissəsində tikilən neft-qaz sənayesinə aid hidrotexniki qurğularından olan dəniz estakdalarının iqtisadi cəhətdən uyğun tikinti konstruksiyasının hazırlanmasında və tikinti zamanı məlum materialların səmərəli istifadə edilməsindən danışılır. Əsas diqqət dəniz strukturlarının dizaynı, tədqiqatı və inkişafı üçün praqmatik mühəndislik tətbiqlərinə diqqət yetirib. Burada əsas olaraq məqsəd estakadanın əvvəl daimi istifadə olunan 12 metr olan tirin daha qısa аnаloqo ilə dəyişdirməklə yeni formada olan qurğuda metala qənaət etməkdir. Bu proseduru tətbiq etməklə kompyuter hesablamalarına görə təqribən 30 faizə qədər mənfəət əldə etmək mümkündür. Dəniz şəraitində istismar edilən qurğuların layihələndirilməsi və hesabatı üçün bir sıra komputer proqramlarından istifadə olunur. Kompüter proqramları vasitəsi ilə müxtəlif quruluşa malik olan və dənizin müxtəlif dərinliklərində istifadə olunan qurğuların hesablanması mümükündür. Belə proqramlar vasitəsilə dəniz neft-qaz mədən hidrotexniki qurğuları modelləşdirilir və verilmiş şərtlərə uyğun olaraq model üzərində hesabatlar aparılır.
Açar sözlər: estakada, sahilyanı tikililər, tirlər, asma tikililər.
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASINDA DÖVLƏT MALIYYƏSININ SOSIAL-IQTISADI INKIŞAFA TƏSIRI MƏSƏLƏSI
Authors: Vəfa Mütəllimova Vəfa Mütəllimova , Elşən İsmayıl Elşən İsmayıl
Published: June 2023

İnkişaf gələcək nəsillərin öz ehtiyaclarını ödəmək imkanlarına xələl gətirmədən indiki ehtiyaclara cavab verən inkişafdır. Qloballaşma şəraitində baş verən siyasi və iqtisadi proseslər dünya ölkələrini uzunmüddətli inkişaf strategiyaları hazırlamağa vadar edib. Dövlət maliyyəsi hər bir ölkədə sosial-iqtisadi inkişafın təmin edilməsində həlledici rol oynayır. Bu, vergilər, rüsumlar və digər mənbələr vasitəsilə dövlət tərəfindən toplanan gəlirlərə və hökumətin infrastruktur, təhsil, səhiyyə və sosial xidmətlər kimi müxtəlif sektorlara xərcləmələrinə aiddir. Sosial-iqtisadi inkişafda dövlət maliyyəsinin əsas rollarından biri iqtisadi artımı təşviq etməkdir. İqtisadi artımın təşviqi sosial-iqtisadi inkişafda dövlət maliyyəsinin əsas rollarından biridir. Dövlət maliyyəsi infrastrukturun inkişafını maliyyələşdirmək üçün istifadə oluna bilər ki, bu da məhsuldarlığı və səmərəliliyi artıra, biznesin genişlənməsini və iş yerlərinin yaradılmasını təşviq edə bilər. Bundan əlavə, dövlət maliyyəsi yeni sənaye sahələrinin yaradılmasına və mövcud sahələrin genişlənməsinə səbəb ola biləcək tədqiqat və inkişaf işlərinin maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edilə bilər. Bu təşəbbüslər iqtisadi artımı təşviq edə və vətəndaşlar üçün yeni imkanlar yarada, həyat səviyyəsinin yaxşılaşmasına və sosial-iqtisadi inkişafa səbəb ola bilər. Hökumət nəqliyyat və kommunikasiyanı yaxşılaşdıra və iqtisadi aktivliyi artıra bilən yollar, körpülər və hava limanları kimi infrastruktur layihələrinə investisiya qoymaq üçün dövlət maliyyəsindən istifadə edə bilər. Hökumət həmçinin tədqiqat və inkişafa sərmayə qoya bilər ki, bu da yeni sənaye sahələrinə gətirib çıxara və iş yerləri yarada bilər. Məqalə Azərbaycan Respublikasında dövlət maliyyəsinin sosial-iqtisadi inkişafa təsirinin yüksəldilməsi yollarına həsr olunmuşdur. Bunu nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasında dövlət maliyyəsində sosial və iqtisadi yönümlü xərclərin təhlili, Azərbaycan Respublikasında dövlət maliyyəsinin sosial-iqtisadi inkişafa təsirinin qiymətləndirilməsi məsələsinə diqqət yetirilmişdir.
Açar sözlər: büdcə, dövlət xərcləri, yoxsulluq, sosial təminat, dövlət maliyyəsi
VERGİ SİSTEMİNDƏ ELEKTRON TİCARƏT SUBYEKTLƏRİNİN VERGİ TƏCRÜBƏSİ
Authors: Gülsüm Məmmədova Gülsüm Məmmədova , İbrahim Əliyev İbrahim Əliyev
Published: June 2023

Azərbaycanın vergi sistemi biznes mühiti üçün mümkün qədər rahat və əlverişli olmalıdır. Mövcud inkişaf tendensiyaları və qlobal çağırışlar vergi orqanlarından daha fəal vergi siyasəti aparmağı və vergi daxilolmalarını artırmağı tələb edir. Vergi islahatları ilə yanaşı, nağdsız ödənişlərin stimullaşdırılması, nağd ödənişlərin məhdudlaşdırılması, əmək münasibətlərinin leqallaşdırılması yolu ilə vergitutma bazasının genişləndirilməsi təmin edilir. Vergi sistemini biznes mühiti üçün mümkün qədər rahat və əlverişli formalaşdırmaqla vergi sisteminin sabitliyini təmin etməklə qarşıya qoyulan vəzifələrə nail olmaq olar. Məqalədə Azərbaycanda elektron ticarətdə vergi inzibatçılığının təşkili problemləri qeyd edilmişdir. Bundan əlavə tədqiqatda elektron ticarət subyektlərinin vergiyə cəlb edilməsinin yüksək effektiv mexanizminin formalaşdırılması prosesi, ilk növbədə, elektron biznes seqmentində vergitutma problemlərinin aradan qaldırılması imkanlarının müəyyənləşdirilməsinə çalışılmışdır. Azərbaycanda e-ticarət subyektlərinin vergiyə cəlb edilməsi təcrübəsi hazırda başlanğıc mərhələsindədir və internet biznesindəki böyük artıma baxmayaraq, praktiki olaraq inkişaf etmir. Azərbaycanın mövcud qanunvericiliyi elektron ticarətlə adi biznes növləri arasında fərq qoymur. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda internetdə biznesin aparılması məsələlərinə dair xüsusi qaydalar praktiki olaraq yoxdur. Elektron ticarətin vergi inzibatçılığının əsas problemləri transsərhəd əməliyyatlarla bağlıdır. Hazırda dünya praktikasında ümumilikdə elektron ticarətin, xüsusən də transsərhəd elektron ticarətin tənzimlənməsi üçün ümumi qəbul edilmiş mexanizm yoxdur. Elektron ticarət subyektlərinin vergiyə cəlb edilməsinin yüksək effektiv mexanizminin formalaşdırılması prosesi, ilk növbədə, elektron biznes seqmentində vergitutma problemlərinin aradan qaldırılması imkanlarının müəyyənləşdirilməsinə əsaslanmalıdır.
Açar sözlər: vergi inzibatçılığı, elektron ticarət, biznes, vergitutma, əlavə dəyər vergisi
MÜASIR DÖVRDƏ AZƏRBAYCANDA YERLI (BƏLƏDIYYƏ) BÜDCƏLƏRIN MALIYYƏ TƏMINATININ
TƏHLILI
Authors: Ramiz Məhərrəmov, Kamil Ömərov Ramiz Məhərrəmov, Kamil Ömərov
Published: June 2023

Yerli (bələdiyyə) orqanlarının maliyyə təminatı yerli büdcə hesabına formalaşır. Yerli büdcə yerli özünüidarəetmə orqanlarının fəaliyyətini təmin etmək üçün vəsaitlərin qəbulu və xərclənməsi formasıdır. Digər iqtisadi kateqoriyalar kimi yerli büdcə də sosial-iqtisadi problemlərin həllində mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, müvafiq sahə üzrə hüquqi və fiziki şəxslərdən daxil olan vəsaitlərin idarə edilməsi və zəruri büdcə vəsaitlərinin ayrılması, tənzimləyici qaydalar əsasında tənzimlənir. Müvafiq münasibətlərin tənzimlənməsi bu sahənin idarə olunmasında yerli büdcə vəsaitlərinin səmərəli istifadəsinə şərait yaradır. Bütövlükdə ölkənin büdcə sistemini respublika büdcəsi, şəhər, rayon, qəsəbə və kənd yerlərinin büdcələri təşkil edir. Rayon, şəhər, qəsəbə büdcələri yerli büdcə hesab edilir. Yerli özünüidarə orqanlarının büdcəsi dövlət büdcəsi sisteminə daxil edilmir, bələdiyyə büdcəsi hesab edilir.Yerli büdcə müstəqildir. Bu müstəqillik öz gəlir mənbələrinin olması və bələdiyyənin yerli büdcə vəsaitləri üzərində sərəncam vermək müstəsna hüququ ilə təmin edilir. Qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanlarının qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla və bələdiyyələrin tələbi ilə bələdiyyələrin büdcə fəaliyyətinə müdaxilə etmək hüququ yoxdur. Bələdiyyələr maliyyə ili üçün büdcədə formalaşmış sərbəst maliyyə qalıqlarına müstəqil sərəncam verirlər. Məqalə yerli büdcənin maliyyə təminatında yerli vergi və rüsumların rolunun təhlili və qiymətləndirilməsi məsələlərinə həsr olunmuşdur. Tədqiqatda Azərbaycanda yerli büdcələrin maliyyə təminatının mövcud vəziyyəti təhlil edilir, habelə yerli büdcələrin maliyyə təminatının onun gələcək fəaliyyətinə təsirinin qiymətləndirilməsi aparılır.
Açar sözlər: bələdiyyə, büdcə gəlirləri, vergi, xərclər, statistika
AZƏRBAYCANIN İNVESTİSİYA MÜHİTİNİN DÜNYA TƏCRÜBƏSİ İLƏ MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ
Authors: Flora Kaşıyeva, Məhəmməd Avdınov Flora Kaşıyeva, Məhəmməd Avdınov
Published: June 2023

Azərbaycanda investisiya mühitinin dünya təcrübəsinə uyğunlaşdırılması və daha çox xarici investorların cəlb edilməsi tədbirlərinin səmərəli əlaqələndirilməsi və tənzimlənməsi üçün mərkəzi hökumət strukturuna ehtiyac var. Dünyanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrində bu funksiyaları yerinə yetirən mərkəzi orqanlar var. Azərbaycanda bu funksiyanı İqtisadiyyat Nazirliyinin tərkibində olan orqan yerinə yetirir və onun səlahiyyətləri və fəaliyyəti Nazirliyin əmr və göstərişlərinə uyğun olaraq tənzimlənir. Biz hesab edirik ki, bu vəziyyət dəyişməlidir. Dövlət investisiya siyasətinin gücləndirilməsi üçün daha müstəqil və geniş səlahiyyətlərə malik "Azərbaycan Dövlət İnvestisiya Agentliyi" nin yaradılması məqsədəuyğundur. Belə bir agentliyin fəaliyyəti nəticəsində ölkədəki investisiya siyasətini yeniləmək və ya dərinləşdirmək və investisiya mühitinin səmərəliliyinin artırılması problemlərinin həllini sürətləndirmək mümkün ola bilər. Azərbaycanda investisiya mühitinin gücləndirilməsi və dünyanın aparıcı şirkətlərinin bu problemlərin həllində iştirakının təmin edilməsi üçün birgə səylərin artırılması üçün beynəlxalq investisiya əməkdaşlığı siyasətinin yenilənməsi, məqsədlərin lokallaşdırılması və daha məhsuldar investisiya mühitinin yaradılması üçün fəaliyyət mexanizmlərinin hazırlanması problemləri həll edilməlidir. Məqalə Azərbaycanda əlverişli investisiya mühitinin mövcud vəziyyətinə və beynəlxalq təcrübənin təhlilinə həsr olunmuşdur. Tədqiqatda Azərbaycanda mövcud investisiya mühitinin iqtisadi artıma təsiri təhlil edilmiş, Azərbaycanın investisiya bazarının beynəlxalq müqayisəli təhlili aparılmışdır. İnvestisiya fəaliyyətinin xarici təcrübəsini Azərbaycanın investisiya siyasəti ilə müqayisə etmək üçün əvvəlcə ölkənin investisiya siyasətini yaxşı öyrənmək lazımdır. Buna görə də məqalədə Azərbaycanın investisiya siyasətinin təsviri verilmişdir ki, bu siyasət müvafiq statistik məlumatlar və onların təhlili ilə ölkədəki xarici investorların praktiki təcrübəsi ilə müşayiət olunacaqdır. Eyni zamanda Azərbaycan və Malayziyanın investisiya siyasəti müqayisəli şəkildə təhlil edilmişdir.
Açar sözlər: investisiya bazarı, xarici təcrübə, statistika, iqtisadi artım, milli iqtisadiyyat
Wastewater Management Techniques: A Review
Authors: Puri Dipak , Yasmeen Shaikh , Ashwini Wanare , Shubhangi Bharti
Published: June 2023

The wastewater treatment research is based on industrial processes and agriculturalwastewater treatment methods. Most of the river basins are closed to severe water storages, brought on by the simultaneous effects of agricultural growth, industrialization and urbanization. In these research the aerobic, anaerobic or the combination of methods used. Other than that an adsorption and coagulation have been applied to remove the pollution. The research on chemical industrial wastewater treatment was first studied on organic removal efficiency of a lab scale system using aerobic and anaerobic reactors. The aerobic waste water treatment as a reductive medium is receiving increased interest due to its low operation and maintenance costs and aerobic waste water treatment is easy to obtain. The primary goal of the wastewater treatment process is to eliminate various pollutants such as solids, organic carbon, nutrients, inorganic salts, metals, pathogens and so on effective wastewater treatment and disposal are critical for both environmental and public health reasons. The aim of wastewater treatment is to protect the environment and waste water management. The many research papers on wastewater pollution control studies, but very few research works is carried out for treatment of wastewater. The beneficial aspect of this paper is recycling, reuse of water. The industrial wastewater is divided into four categories: Chemical, Physical, Biological and mathematical approaches. In this main focused on the Biological methods viz. Aerobic and an aerobic.
The depression mechanism on pyrite in a low-alkaline system with combined depressants: Experiment, HSC, DFT and ToF–SIMS studies
Authors: Li Suqi , Yuan Jiaqiao , Ding Zhan , Li Jie , Yu Anmei , Shuming Wen Shuming , Bai Shaojun
Published: June 2023

Depression of pyrite in a low-alkaline system has sparked soaring interests for the multi-metal sulfide minerals flotation recently. This study investigates effects of combined depressants (Ca(ClO)2 and CaO) on pyrite flotation with butyl xanthate (KBX). Micro-flotation experiments indicate that the addition of 200 mg/L combined depressants (a mass ratios of CaO to Ca(ClO)2 of 2:3) and 1.0×10−3 mol/L KBX at pH 9.5 can effectively depresses the flotation of pyrite, and a minimum pyrite recovery rate of 12.5% is obtained. Basic thermodynamic evaluation results confirm the participation of Ca(ClO)2 significantly decrease the negative Gibbs free energies of pyrite oxidation reaction. Besides, the calcium species (Ca(OH)2, Ca2+ and Ca(Cl)2) will spontaneously transform into CaCO3, and it is the ultimate dominant calcium species in the CO32- system. Density functional theory (DFT) results indicate that CaCO3 can chemically adsorb onto the pyrite surface with an adsorption energy of –671.13 kJ/mol. The O1 and Ca atoms mainly contribute to the bonding process and are responsible for the stable adsorption of CaCO3. ToF-SIMS results provide strong evidence that the combined depressants increase the amount of hydrophilic species and decrease dixanthogen adsorption onto the pyrite surface. The thickness of the whole formed hydrophilic species is approximately 50 nm. Semiquantitative amounts of hydrophilic species follow the order of hydroxy calcium>iron carbonyl>calcium carbonate. Overall, hydrophilic species repulse adsorption of dixanthogen and significantly reduce the flotation performance of pyrite.
Meningkatkan Karakter Bersahabat/ Komunikatif Melalui Metode Bermain Peran pada Siswa Kelas III A SDN No. 80/1 Muara Bulian
Authors: Dwi Anwari Salmainda
Published: June 2023

Tujuan Penelitian: Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui cara meningkatkan karakter bersahabat/komunikatif melalui metode bermain peran pada siswa kelas III A SDN 80/I Muara Bulian.

Metodologi: Jenis penelitian ini adalah penelitian tindakan kelas. Subjek penelitian ini adalah 25 siswa kelas III A SDN 80/I Muara Bulian. Instrumen penelitian yang digunakan adalah lembar observasi proses pembelajaran dan lembar observasi karakter bersahabat/komunikatif siswa. Peneliti menggunakan analisis data kualitatif dan kuantitatif. Analisis data kualitatif  penelitian ini berupa deskripsi proses pembelajaran karakter bersahabat/komunikatif dengan menggunakan metode bermain peran. Setelah data terkumpul, peneliti menganalisis, mereduksi, dan menyimpulkan data tersebut. Sedangkan analisis data kuantitatif pada penelitian ini berupa pemberian skor pada setiap aspek yang menjadi indikator penilaian.

Temuan Utama: Temuan penelitian ini menunjukkan bahwa metode bermain peran dapat meningkatkan karakter bersahabat/komunikatif siswa.

Keterbaruan/Keaslian dari Penelitian: Keterbaruan penelitian ini adalah menerapkan metode bermain peran untuk meningkatkan karakter bersahabat/komunikatif siswa.
Analisis Hubungan Pengetahuan Siswa tentang Pemanfaatan Limbah dengan Perilaku Pengelolaan Limbah Kelapa Sawit
Authors: Nanda Wulan Sari Eka
Published: June 2023

Tujuan Penelitian: Untuk mengetahui hubungan pengetahuan siswa tentang pemanfaatan limbah dengan perilaku pengelolaan limbah kelapa sawit.

Metodologi: Jenis penelitian ini adalah penelitian korelasi. Angket digunakan untuk mengetahui perilaku siswa dalam pengelolaan limbah kelapa sawit. Analisis data angket perilaku yang merupakan jenis semi terbuka tertutup dilakukan dengan menggunakan skala Likert.

Temuan Utama: Adanya hubungan positif antara pengetahuan siswa tentang pemanfaatan limbah dengan perilaku siswa dalam pengelolaan limbah kelapa sawit.

Keterbaruan/Keaslian dari Penelitian: Menganalisis hubungan pengetahuan siswa tentang pemanfaatan limbah dengan perilaku pengelolaan limbah kelapa sawit.
Analysis of Development of Biology Teacher Performance Assessment to Assess Students in Practicum Activities
Authors: Amnayroh Amnayroh , Suryati Novi Indah
Published: June 2023

Purpose of the study: This study aims to analyze the development of biology teacher performance assessments to assess students who are in practicum activities at SMA Negeri Batanghari Regency.

Methodology: This research is included in the quantitative descriptive research. The subjects in this study were biology teachers in class X and XI IPA at SMA Negeri 1 and 2 Batanghari Regency. The analysis carried out by the researcher included: performance task indicators, performance rubrics, and assessment methods. The research data was obtained from the results of observation sheets, self-assessment questionnaires and peer assessment questionnaires, as well as documentation.

Main Findings: Based on research on the analysis of the development of biology teacher performance assessments to assess students in practicum activities at SMA Negeri Batanghari Regency, the overall percentage results obtained were in a good category for SMA Negeri 1 (69.5%) and in a bad category for SMA Negeri 2 (48.4 %). Based on the overall results, it can be concluded that the biology teachers at SMA Negeri 1 and 2 have made performance assessments in practicum activities, but the performance assessments that have been made are incomplete. This is because the biology teacher still has not made clear performance assignments for each practicum activity to be carried out. In addition, the teacher in making rubrics did not include clear scoring.

Novelty/Originality of this study: It is expected that Biology teachers need to understand the importance of performance assessment in practicum activities by participating in training or seminars in order to achieve competence and goals in accordance with the educational curriculum.
The Effect of Scaffolding Using the Peer Tutoring Method on Biology Learning Outcomes in the Material of the Human Excretory System
Authors: Astuti Widia , Sianipar Marta H
Published: June 2023

Purpose of the study: To find out the effect of scaffolding using the peer tutoring learning method on the cognitive, affective and psychomotor aspects of class IX students of SMP Negeri 1 Muaro Jambi on the subject of the excretory system in humans.

Methodology: This type of research is a real experiment or true experiment. While the research design used in this study is the Posttest-Only Control Design. The sample in this study was class IX A as the experimental class and class IX D as the control class. The types of data and data sources in this study are quantitative data obtained from the results of tests carried out or data that describe cognitive aspects and qualitative data, namely data obtained from affective and psychomotor aspects. The instrument used for assessing learning outcomes in the cognitive aspect is a written test. Multiple choice questions are used for the posttest in the experimental class and the control class. For the assessment of learning outcomes on the affective aspect a questionnaire was used, and for the assessment of learning outcomes on the psychomotor aspect a worksheet was used for students.

Main Findings: Scaffolding (providing assistance) using the Peer Tuthoring learning method does not affect the learning outcomes of biology in class IX students of SMP Negeri 1 Muara Jambi in the cognitive aspect, but affects the affective and psychomotor aspects.

Novelty/Originality of this study: It can be used as material for consideration and information for teachers in selecting appropriate, effective, and efficient learning models in the biology learning process. So that it can improve student learning outcomes in Biology subjects.
Approximate Controllability of Nonlinear Fractional Stochastic Systems Involving Impulsive Effects and State Dependent Delay
Authors: Arthi G. , Suriyapriya N.
Published: June 2023

This paper studies the analysis of approximate controllability for the fractional order neutral stochastic impulsive integro-differential systems involving nonlocal condition and State Dependent Delay (SDD). Sufficient conditions are designed to illustrate the evaluation of approximate controllability. It is exhibited that the proposed protocol can explicitly drive the results by Krasnoselskii's fixed point technique and semigroup theory. As a final point, the derived scheme is validated through an example.
ANALISIS IMPLIKATUR PERCAKAPAN PADA FILM “LOSMEN BU BROTO” KARYA EDDIE CAHYONO DAN IFA ISFANSYAH
Authors: Tanjung Yessi , Putri Putri , Salsabila Salsabila , Marbun Angel , Br Pandia Sita G , Siallagan Lasenna
Published: June 2023

This study aims to describe the conversational implicature contained in the film entitled Losmen Bu Broto. This study used descriptive qualitative method which describes the situations or phenomena occuring with scientific methods to solve real problems. The data used in this study were conversations in the film Losmen Bu Broto by Eddie Cahyono and Ifa Isfansyah. The data were analyzed in 4 stages, namely identification, reduction, classification, and data interpretation. The results of the study showed that there were 16 implicature data in the film entitled Losmen Bu Broto consisting of 7 assertive speech data, 3 directive speech data, 5 expressive speech data, and 1 declarative speech data. The most common speech act in this film was assertive speech act. Meanwhile, commissive speech was not found in this study.
ANALISIS WACANA KRITIS MODEL NORMAN FAIRCLOUGH PADA LAMAN BABAD.ID TENTANG PERGANTIAN KE KURIKULUM MERDEKA
Authors: Barus Elsa Sabrina Br , Manik Joeyakin Christo , Siahaan Lastri Sintauli , Nuraini Nuraini , Lubis Fitriani
Published: June 2023

This study aims to analyze the article "Merdeka Curriculum, change the minister change the curriculum? Here's the explanation of Kemendikbudristek "published by Babad.id on July 6, 2022. The article describes the agreement between the government and the public on the currency policies that are constantly changing as the turn of the Minister of Education and Culture. This research uses qualitative descriptive research method. Data in this study were collected using read methods, check, and recorded. Through a critical wacana analysis of the Norman fairclough model, researchers found that the article contained four news representations and three practice of wacana analysis that influenced the public's view on curriculum policies.
THE RELATIONSHIP BETWEEN HUMAN AND NATURE AS AN ECOLOGICAL REPRESENTATION BEHIND THE SACRED MYTH OF BUMBUM
Authors: Septriani Septriani , Endrizal Endrizal
Published: June 2023

This study aims to reveal the relationship between humans and the nature as represented in the mythical narrative of a tree called the sacred of Bumbum. The background of this research is the importance of bringing back the local wisdom values of the community, especially in the old Malay villages in Riau Island, which are increasingly marginalized. As a form of folk narrative, myth is an integral part of the oral literary component. To bridge literature with people's behavior, researchers used a literary anthropological approach (Vayda, 1968). While the relationship between humans and nature could be studied with an ecological approach. This research is descriptive-qualitative in nature, namely the method used to explain the condition of a system of thought or events in the present and then make a description in a systematic, factual, and accurate manner regarding the factors, nature, and relationships between the phenomena being investigated. The ecological bond between humans and the environment is reflected through: 1) the prohibition of cutting down trees; 2) the prohibition of picking leaves and tree trunks; and 3) the prohibition of defecating around trees. These forms of prohibition reflect the ecological relations of mythical discourse, which imply existence, attachment, and concern that are not just silent but live and must be kept in harmony with one another.
APPROACH TO THE TREATMENT AND PREVENTION OF COVID-19: VIRUS-SPECIFIC NUTRICEUTICS AND PLANT EXTRACTS
Authors: Kurchenko Andrii , Mankivska Olha , Fedoruk Halyna , Kurchenko Kostiantyn
Published: June 2023

In this research review, we identified nutrients that could potentially be effective for patients with coronavirus infection. The use of nutraceuticals, which contain natural substances with immunomodulatory, antioxidant, and antiaggregation properties, can contribute both to reducing the risk of SARS-CoV-2 infection and to reducing the severity of the course of the disease itself. These opportunities should not be neglected in the fight against such a difficult disease as COVID-19.
STEM CELLS AND THEIR PARACRINE FACTORS
Authors: Kliuchnykova Antonina
Published: June 2023

The literature review is devoted to the analysis of paracrine factors of stem cells of various origins.

Emphasis is placed on the fact that the synthesis and secretions of trophic factors is characteristic not only of stem cells, but also of other cells of the body, such as cells of the liver, lungs, kidneys, both healthy and pathologically changed, for all these factors, which are produced by different cells, the proposed genetic name is cellular secretion, which qualitativelyand quantitatively differs depending on the type of producers of these factors.

In parallel, concept of the “secretome“, which is widely used in the literature, also includes such names as conditioned environments. Humoral factors, trophic factors and exosomes. The broadest all-encom-passing term can be “secretome”, which can be characterized by different composition and activity and which can be understood as those substances that are needed by the cell for intercellular communication and interaction with other cells.

The effect of the secretome on target cells and the characteristic production of humoral factors with significant trophic, stimulating properties, which contain a large number of growth factors, cytokines, and chemokines, which determine their use in pathology, are described.

The specified features of the composition of the secretome, which is secreted by stem cells, depends on many conditions, such as: the origin of stem cells and the number of passages, conditions and environment of cultivation, duration of action of external factors, such as hypoxia, temperature and others.

Unresolved questions were raised regarding secretome receipt and their application. It is believed that trophic factors, including the secretome of stem cells, are characterized by multidirectional mechanisms of influence on target cells, among which the following can be distinguished: stimulating proliferation and inhibiting apoptosis, immunosuppressive and immunostimulating, etc.