Kalisz – Leuven. Pogrom miast w 1914 roku
Authors: Woźniak Mieczysław Arkadiusz 
Published: January 2023

Między 2 i 22 sierpnia w 1914 roku najstarsze miasto Polski – Kalisz – z bogatą tradycją histo-ryczną, zabytek architektury średniowiecznej, zostało barbarzyńsko zniszczone i zrujnowane. To był czyn popełniony na bezbronnym, „otwartym mieście” opuszczonym przez armię rosyjską bez walki. Wojska pruskie najechały Kalisz z pobliskiego Ostrowa 2 sierpnia 1914 r. Drugim batalio-nem 155 pułku piechoty dowodził Hermann Preusker, dowódca miasta w czasie wojny, który przy-czynił się do zniszczenia centrum Kalisza. Wszystkie domy mieszkalne w granicach średniowiecz-nego miasta zostały doszczętnie spalone. Jedynymi budynkami, które przetrwały były kościoły i urzędy. Wielka liczba obywateli została rozstrzelana. Kalisz, z ludnością 65 400 przed wojną, miał tylko 5000 mieszkańców po sierpniowym exodususie. 4 sierpnia 1914 armia niemiecka najechała Belgię, naruszając jej neutralność. Belgowie stawili słaby opór niemieckiej inwazji na Liege, Namur i Leuven. Po porażce na zachód od miasta nie-mieckiego korpusu wrócił do Leuven. Garnizon miasta, myląc go z Belgami, otworzył ogień. W celu ukrycia własnego błędu Niemcy ogłosili, że to mieszkańcy cywilni Leuven, strzelali. W dniu 24 sierpnia aresztowany został prezydent i wzięto zakładników. Niemcy rozpoczęli represje, doko-nując grabieży domów, cennego sprzętu oraz aktów gwałtu na kobietach. Cywilna ludność miasta ze spokojem przyjmowała te represje. W dniu 25 sierpnia, popołudniu i przez noc Niemcy ostrzeli-wali miasto i jego mieszkańców. Zginęło 209 obywateli Leuven, a kilkuset zostało rannych. Te działania trwały od 25 do 28 sierpnia. Ponad 2000 budynków zostało zniszczonych.

Kalisz - Leuven 1914 - the destruction of the town

Between 2nd and 22nd August in 1914 the oldest town in Poland with rich historical tradition, the monument of mediaeval architecture, was barbarously destroyed and ruined. It was a barbarous act committed on a defenceless “open town” left by the Russian army without a fight. The Prussian army invaded Kalisz from the nearby Ostrów in August 2nd. The second battalion of 155 infantry regiment was commanded by major Hermann Preusker, the commanding officer of the town during the war, who contributed to the destruction of 95 % of Kalisz centre. All residential houses within the borders of the mediaeval town were burnt to the ground. The only buildings which survived were churches and public offices. A great number of citizens were shot. Kalisz, with the population of 65,400 before the war, had only 5,000 inhabitants after the August exodus. On 4th August 1914 German army invaded Belgium, violating its neutrality. The Belgians shortly 38 suppressed German invasion upon Liege, Namur and Leuven. After their defeat west of the city German corps in dispersion went back towards Leuven. The city garrison, mistaking them for Belgians, opened fire. In order to cover their mistake the Germans announced that there were civil inhabitants of Leuven that had been shooting at their troops. On the 24th August the mayor was arrested and hostages were taken. Germans began repressions brutally entering houses plundering precious equipment, raping women. The civilians were acting calmly, aware of the repressions. On 25th August, in the afternoon and through the night, the Germans strafed the city, killing many of its inhabitants. 209 citizens were killed that way, a couple of hundred were wounded. These actions lasted from 25th to 28th August. Over 2000 buildings were destroyed.