Μελέτη της ενδοθηλιακής λειτουργίας σε ασθενείς με πρόσφατη διάγνωση σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και η συσχέτιση της με μικρο-και μακρο-αγγειοπάθεια
Authors: Νικολαΐδου Βαρβάρα 
Published: October 2022

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διερεύνηση της λειτουργίας του ενδοθηλίου σε νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2) και η ανίχνευση πρώιμων αλλοιώσεων σε μικρά και μεγάλα αγγεία. Μελετήθηκαν ασθενείς με πρόσφατη διάγνωση ΣΔ2 (<6 μήνες) που δε λάμβαναν αντιδιαβητική αγωγή (με εξαίρεση τη μετφορμίνη) και εθελοντές συνταιριασμένοι ως προς την ηλικία και την αρτηριακή πίεση (ΑΠ). Έγινε καταγραφή σωματομετρικών στοιχείων, ΑΠ (24ωρης και ιατρείου), εργαστηριακών παραμέτρων και εκτιμήθηκε ο 10ετής αθηροσκληρωτικός καρδιαγγειακός κίνδυνος (ASCVD risk score). Το ποσό απέκκρισης αλβουμίνης μετρήθηκε σε ούρα 24ώρου. Η ενδοθηλιακή λειτουργία εκτιμήθηκε με τα ενδοθηλιακά μικροσωματίδια (ΕνΜΣ) με κυτταρομετρία ροής, την ασύμμετρη διμεθυλαργινίνη (ADMA) με ELISA και την ενδοθήλιο-εξαρτώμενη από τη ροή αγγειοδιαστολή (FMD). Επίσης μετρήθηκαν τα προϊόντα τελικής γλυκοζυλίωσης (AGEs). Καταμετρήθηκαν τα αιμοπεταλιακά μικροσωματίδια (ΑιμΜΣ) ως δείκτης ενεργοποίησης αιμοπεταλίων και τα ερυθροκυτταρικά μικροσωματίδια (ΕρΜΣ) που προάγουν το σχηματισμό και τη σταθεροποίηση του θρόμβου. Οι διάμετροι των αγγείων του αμφιβληστροειδούς (ισοδύναμο της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς, CRAE / ισοδύναμο της κεντρικής φλέβας του αμφιβληστροειδούς, CRVE) και ο λόγος τους (AVR) εκτιμήθηκαν με μη μυδριατική κάμερα βυθού και χρήση ειδικού λογισμικού. Η ταχύτητα του σφυγμικού κύματος (PWV) μετρήθηκε ως δείκτης μακροαγγειοπάθειας. Αιμοδυναμικές παράμετροι εκτιμήθηκαν με τη χρήση της ρεοκαρδιογραφίας. Μελετήθηκαν 177 άτομα, 87 ασθενείς με ΣΔ2 ηλικίας 57±11 ετών και 90 μάρτυρες. Οι 43 ασθενείς με ΣΔ2 εκτιμήθηκαν σε λιγότερο από μήνα από τη διάγνωση, ενώ οι υπόλοιποι είχαν διαγνωσθεί πριν 3,85±2,01 μήνες, ποσοστό 50,57% έπαιρνε μετφορμίνη για 4 (13) εβδομάδες. Οι ασθενείς με ΣΔ2 εμφάνιζαν υψηλότερα: γλυκόζη νηστείας (p<0,001), HbA1c (p<0,001), BMI (p<0,001), τριγλυκερίδια (p<0,001), ASCVD risk (p<0,001), συστολική αρτηριακή πίεση (ΣΑΠ) νύχτας (p<0,011) και χαμηλότερα: HDL χοληστερόλη (p<0,001) και ποσοστό dipping (p<0,001). Στο ΣΔ2 διαπιστώθηκαν περισσότερα ΕρΜΣ (p=0,007) και ΑιμΜΣ (p=0,001). Τα ΕρΜΣ συσχετίστηκαν με τη γλυκόζη νηστείας και τα ΑιμΜΣ με τη γλυκόζη και με τη HbA1c. Τα ΕρΜΣ (p=0,022) και η HDL (p=0,023) προέβλεψαν ανεξάρτητα το ΣΔ2. Διαφορά στα ΕνΜΣ και στα AGEs δε διαπιστώθηκε. Οι ασθενείς με ΣΔ2 παρουσίαζαν χαμηλότερη FMD (p=0,012) και υψηλότερη ADMA (p=0,032), ενώ ο ΣΔ2 συσχετίστηκε ανεξάρτητα με την FMD (Beta: - 0,278, p=0,012). Οι μετρήσεις των αγγείων του αμφιβληστροειδούς και η αλβουμίνη στα ούρα δε διέφεραν μεταξύ των ομάδων. Η ηλικία (p=0,019) και η νυχτερινή ΣΑΠ (p=0,002) συσχετίστηκαν ανεξάρτητα με τον AVR. Η αλβουμινουρία συσχετίστηκε ανεξάρτητα με: HbA1c (p=0,008) και ΣΑΠ 24ώρου (p=0,009). Η PWV ήταν αυξημένη στο ΣΔ2 (p=0,002) και συσχετίστηκε ανεξάρτητα με: ηλικία (p<0,001), ανδρικό φύλο (p=0,021), γλυκόζη νηστείας (p=0,018) και ΣΑΠ 24ώρου (p<0,001). Η HbA1c, o δείκτης ταχύτητας (δείκτης συσταλτικότητας του μυοκαρδίου) και ο eGFR προέβλεψαν ανεξάρτητα το φαινόμενο non dipping, ενώ οι δύο πρώτοι προέβλεψαν ανεξάρτητα τη νυχτερινή ΣΑΠ. Συμπερασματικά, η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, η θρόμβωση, η φλεγμονή και οι αλλοιώσεις των μεγάλων αγγείων εμφανίζονται ήδη από τη διάγνωση του ΣΔ2. Όσον αφορά στις αλλοιώσεις στα μικρά αγγεία διαπιστώνεται ότι η επίδραση της αρτηριακής υπέρτασης (ΑΥ) συναγωνίζεται αυτήν της υπεργλυκαιμίας. Αναδεικνύεται η πρώιμη σοβαρή, βλαπτική επίδραση που προκαλεί η υπεργλυκαιμία, ενώ η συνύπαρξη της ΑΥ και ιδίως της νυχτερινής αποτελεί επιπρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα που χρήζει προσοχής και κατάλληλης αντιμετώπισης.