Η περιοδική αναπνοή στην καρδιακή ανεπάρκεια
Authors: Παναγοπούλου Νίκη 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Το φαινόμενο της περιοδικής αναπνοής (ΠΑ) που εμφανίζεται στη φάση άσκησης της καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης (ΚΑΔΚ) στη χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια (ΧΚΑ) σχετίζεται με αυξημένη βαρύτητα, δυσμενή πρόγνωση και υψηλότερη θνησιμότητα. Η άσκηση βελτιώνει τη λειτουργική ικανότητα και παράγοντες που σχετίζονται με την παθοφυσιολογία της ΠΑ στη ΧΚΑ. Η σχέση των επιμέρους χαρακτηριστικών της ΠΑ κατά την άσκηση με τη βαρύτητα της ΧΚΑ, η ΠΑ στη φάση ανάκαμψης της ΚΑΔΚ, όπως και η επίδραση της άσκησης στα χαρακτηριστικά της ΠΑ δεν έχουν διερευνηθεί πλήρως. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της σχέσης των χαρακτηριστικών της ΠΑ κατά την άσκηση με τη βαρύτητα της ΧΚΑ, η μελέτη της ΠΑ στη φάση ανάκαμψης σε σχέση με την άσκηση της ΚΑΔΚ και η αξιολόγηση των πιθανών ευεργετικών επιδράσων ενός τρίμηνου προγράμματος άσκησης στα χαρακτηριστικά της ΠΑ.Μέθοδοι: Τριακόσιοι ογδόντα επτά συνολικά διαδοχικοί ασθενείς με σταθερή συστολική ΧΚΑ (ηλικία: 55±12 έτη, VO2peak: 17,3±6,3 ml/kg/min) υποβλήθηκαν σε μέγιστη ΚΑΔΚ και μέτρηση του κλάσματος εξωθήσεως της αριστερής κοιλίας (LVEF) με υπερηχογράφημα καρδίας ή ραδιοϊσοτοπική κοιλιογραφία.Η εμφάνιση της ΠΑ προσδιορίστηκε με τη χρήση συγκεκριμένων κριτηρίων στις φάσεις της άσκησης και της ανάκαμψης (διάρκειας 2:30-3:30 min) της ΚΑΔΚ. Τα κριτήρια αυτά βασίστηκαν στο πλάτος των περιοδικών διακυμάνσεων της αναπνοής στις φάσεις της άσκησης ή αντίστοιχα της ανάκαμψης (τιμές πλάτους ≥15% από την τιμή του μέσου πλάτους στην ηρεμία), καθώς και στο ποσοστό της διάρκειάς τους (≥60% της συνολικής διάρκειας της άσκησης ή αντιστοίχως της ανάκαμψης). Στη συνέχεια, η ΠΑ προσδιορίστηκε ποσοτικά μέσω των επιμέρους χαρακτηριστικών της, δηλαδή της διάρκειας (δ), του πλάτους (h ή h%) και του μήκους (λ) και μελετήθηκε η σχέση αυτών των χαρακτηριστικών με τη βαρύτητα της ΧΚΑ μέσω παραμέτρων της ΚΑΔΚ και του LVEF. Οι τιμές εκφράζουν μέσες τιμές ± σταθερές αποκλίσεις.Επίσης, 38 διαδοχικοί ασθενείς από το συνολικό δείγμα (ηλικία: 54±11 έτη, VO2peak: 16,0±5,1 ml/kg/min) παρακολούθησαν πρόγραμμα άσκησης (υψηλής έντασης, διαλειμματικής, αερόβιας με ή χωρίς προσθήκη μυϊκής ενδυνάμωσης). Οι ασθενείς αυτοί υποβλήθηκαν σε μέγιστη ΚΑΔΚ πριν και μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.Αποτελέσματα: Από το σύνολο των ασθενών, οι 218 εμφάνισαν ΠΑ κατά την άσκηση. Μεταξύ αυτών των ασθενών και εκείνων χωρίς-ΠΑ κατά την άσκηση, δεν παρατηρήθηκαν διαφορές (p>0,05) ως προς τις παραμέτρους της ΚΑΔΚ και το LVEF. Τα χαρακτηριστικά πλάτος (h%) και μήκος (λ) της ΠΑ κατά την άσκηση, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, συσχετίστηκαν με τους δείκτες που εξετάστηκαν (p≤0,05) και οι αυξημένες τιμές τους, κυρίως του h%, φάνηκαν να σχετίζονται με μειωμένη λειτουργική ικανότητα.Ακόμη, οι ασθενείς ταξινομήθηκαν σε τρεις ομάδες ΠΑ ανάλογα με τη φάση της ΚΑΔΚ που αυτή εμφανίστηκε [ΠΑ μόνο στην άσκηση (ΠΑασκ): n=85, ΠΑ κατά την άσκηση και κατά την ανάκαμψη (ΠΑασκ+αν): n=114, ΠΑ μόνο στην ανάκαμψη (ΠΑαν): n=49]. Οι τρεις ομάδες παρουσίασαν διαφορές (panova<0,05) σε κάποιες παραμέτρους της ΚΑΔΚ. Από τις επιμέρους συγκρίσεις μεταξύ των ομάδων, οι ΠΑασκ+αν και οι ΠΑαν εμφάνισαν υψηλότερο κατά λεπτό αερισμό από τους ΠΑασκ (p<0,05), αλλά δε διέφεραν ως προς τις υπόλοιπες μεταβλητές που εξετάστηκαν (p>0,05).Όσον αφορά στους ασθενείς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα αποκατάστασης, η άσκηση μείωσε (p<0,05) τη διάρκεια της ΠΑ κατά την άσκηση (από 79,0±13,0 σε 50,0±25,0 %), ενώ το πλάτους (h: από 5,2±2,0 σε 4,9±1,6 L/min ή h%: από 9,0±2,8 σε 8,1±2,7 %) και το μήκος (από 44,0±10,9 σε 41,0±6,7 sec) δε μεταβλήθηκαν (p>0,05). Ακόμη, οι ασθενείς με ΠΑ κατά την άσκηση αύξησαν τη λειτουργική τους ικανότητα (p<0,05) μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.Συμπεράσματα: Οι ασθενείς που εμφάνισαν ΠΑ κατά την άσκηση της ΚΑΔΚ δε διέφεραν από εκείνους που δεν εμφάνισαν ως προς τη λειτουργική κατάσταση. Η διακύμανση των χαρακτηριστικών πλάτος (h%) και μήκος (λ) της ΠΑ κατά την άσκηση, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, σχετίστηκε με τη βαρύτητα της ΧΚΑ. Η εμφάνιση ΠΑ μεμονωμένα στη φάση της άσκησης, ίσως υποδηλώνει χαμηλότερη λειτουργική ικανότητα σε σχέση με το αν εμφανίζεται παράλληλα ή αμιγώς στην ανάκαμψη της ΚΑΔΚ.Επιπλέον, ένα πρόγραμμα άσκησης βελτίωσε το φαινόμενο της ΠΑ κατά την άσκηση που παρατηρείται στους ασθενείς με ΧΚΑ, καθώς επίσης και τη λειτουργική τους ικανότητα.