Çocukların Dinî Gelişimine Etkisi Yönünden Kur'an Kursları
Authors: Koçoğlu Bülent 
Published: December 2024

İnsan etken ve edilgen bir birey olarak, büyüyüp gelişirken etrafında bulunan herkesin ve her şeyin gelişimine de şahitlik etmektedir. Çok boyutlu ve doğal olarak gerçekleşen bu büyümenin, kontrollü ve bütün halinde sürdürülmesine dikkat edilmelidir. Çocukların sahip oldukları yeteneklerin ortaya çıkartılması ve bu yönde çok boyutlu gelişimlerini sağlayan bir eğitim almaları onların bireysel haklarıdır. Gelişim basamakları ve dönemleri açısından en kritik, insan üzerinde en fazla kalıcı etkisi olan dönem çocukluk evresidir. Aile, erken çocukluk döneminde bireyin kimlik ve kişilik oluşumuna etki eden en temel yapıdır. Ailenin başlattığı ve devam ettirdiği kimlik ve kişilik inşa sürecine, bünyesinde konusunda uzman eğitimcileri bulunduran yaygın ve örgün eğitim kurumları ikinci temel yapı taşı olarak görev almaktadır. Okul öncesi dönemde aile bireyleriyle birlikte örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ortak hareket etmesi, çocukların daha sağlıklı bir gelişim süreci yaşamalarına destek olacaktır. Okul öncesi dönem, gelişimin en hızlı olduğu, öğrenme kapasitesinin en yüksek olduğu, hemen hemen bütün gelişim alanlarının tamamının sürekli değiştiği ve birbirini etkileyerek iyileştiği bir dönemdir. Bu evrede çocuk, fiziksel olarak büyürken bilişsel, dilsel, duyuşsal ve sosyal açıdan gelişim ve değişim içerisindedir. Dini ve ahlaki gelişim, bu yaş grubunda ihtiyaçlar doğrultusunda oluşmaya başlarken bütünün bir parçası olarak atlanılmaması gereken mühim bir meseledir. Okul öncesi eğitim kurumlarında verilecek eğitimin, çocuğun tüm ihtiyaçlarına, fiziksel, sosyal, duygusal gibi öğrenme alanlarına yönelik olması son derece hayatidir. Günümüz Türkiye’sinde din eğitimi, örgün ve yaygın ortamlarda birbirini tamamlayacak şekilde yapılmaktadır. Farklı yaştaki çocuklara yönelik olarak yapılan yaygın din eğitimi faaliyetleri, çoğunlukla Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kur’an kurslarında ve camilerde yürütülmektedir. Yakın dönemde Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde faaliyetlerine başlayan 4-6 yaş grubu Kur’an kurslarının hedefi; Kur’an ve din eğitimi alanında mevcut bulunan ihtiyaca cevap vermesi, daha etkin ve verimli bir eğitim-öğretimin yapılabilmesidir. Bu hedefin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesinde program, mekân, öğreticiler, materyaller ve veliler dikkate alınması gereken aktörlerdir. Sürecin başarıyla yürütülmesinde elzem olan bir diğer temel dinamik de eğitimin tüm gelişim boyutlarını kapsayacak şekilde yapılmasıdır. Yoğun talep ile başlayan ve her geçen gün kendini ispatlayarak halkın genel teveccühünü kazanan kurslarda, öğrenci, öğretici, ebeveyn ve mekân sayısı hızla artmaktadır. Bu durum, her birinin nedenlerinin ayrı ayrı araştırılması ve çözülmesi gereken çok çeşitli sorunların da yaşanmasına neden olmaktadır. Bu çerçevede, alanında uzman bilim adamları tarafından sürecin iyileştirilmesine yönelik birçok başlık altında çeşitli çalışmalar yapılmaktadır.
Bahse konu olan araştırma konularından biri de kurslarda yürütülmekte olan faaliyetlerin çocukların gelişim basamaklarına uygunluğu meselesidir. Bu araştırmanın amacı, 4-6 yaş grubu Kur’an kurslarının çocuğun dini gelişimine katkısı ve olumlu yönde etkisinin olup olmadığını ortaya koymaya çalışmaktır. Çalışmada veriler, nitel olarak doküman analizi yöntemi doğrultusunda incelemeler yapılarak ele alınmıştır. 4-6 yaş grubu Kur’an kursları çocuğun dini ve ahlaki gelişiminin şekillenmesinde ve örgün eğitim öncesinde önemli roller icra etmektedir. Ailede uygulamalı olarak verilmeye başlanmış olan inanca dair bilgiler, Kur’an kurslarındaki öğreticilerle birlikte daha iyi ve daha doğru motifler kazanmaya başlar. Bu kursların çocukların dini gelişimine katkısı hususunda en fazla ön plana çıkan temaların “duygusal gelişim ve din duygusunun gelişimi, dini bilgi, manevi farkındalık ve ibadet alışkanlıkları, aile ile ilişkiler ve sosyal beceri gelişimi” oldukları görülmüştür. Uygulanan programın çocukların gelişim özelliklerini daha fazla dikkate alması ve öğretici yeterliklerinin bu yönde artırılmasının gerekliliği yadsınamaz bir gerçekliktir.