Ανάλυση δομής και αύξηση των μικτών συστάδων οξιάς (Fagus sylvatica L. s.l.) – ελάτης (Abies xborisii-regis Mattf.) στην περιοχή του Ασπροπόταμου
Authors: Νταής Γεώργιος 
Published: July 2023

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η ανάλυση της δομής και η ανάλυση της αύξησης των κυρίαρχων ατόμων των μικτών συστάδων οξιάς (Fagus sylvatica L. s.l.) – ελάτης (Abies borisii-regis Mattf.) στην περιοχή του Ασπροπόταμου. Στις μικτές συστάδες F. sylvatica - A. borisii-regis) στην περιοχή του Ασπροπόταμου το 2013, τοποθετήθηκαν τυχαία 30 ορθογώνιες επιφάνειες με διαστάσεις 20 m x 50 m. Μέσα σε κάθε επιφάνεια μετρήθηκε η στηθιαία διάμετρος και το ύψος όλων των δέντρων όλων των ειδών με ύψος μεγαλύτερο του 1,30 m. Από αυτές τις επιφάνειες επιλέχθηκαν τυχαία 90 δέντρα ελάτης και 87 οξιές. Από κάθε ορθογώνια επιφάνεια επιλέχθηκαν τυχαία τρία δέντρα από κάθε είδος. Σε τρεις από τις οξιές που επιλέχθηκαν θεωρήθηκε ότι ο λόγος ύψους – στηθιαίας διαμέτρου παρουσίαζε ακραία τιμή, και οι οξιές αυτές εξαιρέθηκαν από τη στατιστική ανάλυση. Για καθένα από τα 177 δέντρα εκτός από τις μετρήσεις που προαναφέρθηκαν, υπολογίστηκε ο Μορφάριθμος και ο όγκος τους. Δεκατέσσερα μοντέλα όγκου απλής εισόδου και 18 μοντέλα όγκου διπλής εισόδου προσαρμόστηκαν στα δεδομένα. Από τα 32 μοντέλα, εξετάστηκαν περεταίρω αυτά για τα οποία διασφαλίστηκε ότι όλες οι επεξηγηματικές μεταβλητές ήταν σημαντικές στην εξήγηση τη διακύμανσης στις μεταβλητές απόκρισης σε επίπεδο σημαντικότητας 0,05 με την εφαρμογή του t-test. Επίσης, από κάθε μια επιφάνεια που τοποθετήθηκε, ένα κυρίαρχο δέντρο F. sylvatica και ένα κυρίαρχο δέντρο A. borisii-regis επιλέχτηκαν τυχαία και υλοτομήθηκαν. Συνολικά 30 κυρίαρχα δέντρα οξιάς και 30 κυρίαρχα δέντρα ελάτης υλοτομήθηκαν. Από κάθε υλοτομημένο δέντρο εγκάρσιοι κορμικοί δίσκοι ελήφθησαν από διάφορα ύψη. Σε όλους τους δίσκους ο αριθμός των ετήσιων αυξητικών δακτυλίων μετρήθηκε και έγινε ανάλυση κορμού για κάθε δέντρο. Μετά την ολοκλήρωση της ανάλυσης κορμού, εξαιρέθηκαν επτά δέντρα ελάτης και μία οξιά από την ανάπτυξη των σταθμοδεικτικών καμπυλών, επειδή η ανάπτυξή τους στο ύψος αποκλίνει από αυτή των δέντρων που κυριαρχούσαν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Αυτή η εξαίρεση εφαρμόστηκε για να αποφευχθεί η υποεκτίμηση των υψών μέσω των σταθμοδεικτικών μοντέλων. Στα δεδομένα προσαρμόστηκαν σαράντα δύο μοντέλα ύψους – ηλικίας. Από τα 42 μοντέλα, αυτά που είχαν σημαντικούς συντελεστές παλινδρόμησης, δηλαδή είχαν 95% διαστήματα εμπιστοσύνης χωρίς το μηδέν, συγκρίθηκαν περαιτέρω. Οι επιφάνειες διαχωρίστηκαν σε δύο σταθμικούς τύπους. Στο σταθμικό τύπο Α ο οποίος αντιπροσωπεύει τους παραγωγικούς σταθμούς στους οποίους εμφανίζονται οι μικτές συστάδες οξιάς - ελάτης και στο Σταθμικό τύπο Β ο οποίος αντιπροσωπεύει τους λιγότερους παραγωγικούς σταθμούς στους οποίους εμφανίζονται οι μικτές συστάδες. Ο διαχωρισμός στηρίχτηκε στις σταθμοδεικτικές καμπύλες που δημιουργήθηκαν για την περιοχή που αναπτύσσονται οι μικτές συστάδες. Για την κατάταξη των επιφανειών σε σταθμικούς τύπους χρησιμοποιήθηκαν μόνο οι σταθμοδεικτικές καμπύλες της οξιάς αφού για αυτές χρησιμοποιήθηκαν 29 υλοτομημένα κυρίαρχα δέντρα οξιάς, ενώ στη περίπτωση της ελάτης χρησιμοποιήθηκαν 23 υλοτομημένα κυρίαρχα δέντρα. Οπότε με βάση αυτή τη διαδικασία 29 επιφάνειες κατατάχτηκαν σε σταθμικούς τύπους με βάση την αύξηση των υλοτομημένων κυρίαρχων δέντρων της οξιάς, αφού από αυτές υπήρχαν υλοτομημένα κυρίαρχα δέντρα οξιάς που χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία σταθμοδεικτών. Με βάση τη διαδικασία που αναφέρθηκε 19 επιφάνειες κατατάχτηκαν στο Σταθμικό τύπο Α δηλαδή στους παραγωγικούς σταθμούς της οξιάς (στους μικτούς σχηματισμούς – συστάδες) και 10 επιφάνειες στο Σταθμικό τύπο Β δηλαδή στους λιγότερο παραγωγικούς σταθμούς της οξιάς. Προτείνονται μοντέλα για την εκτίμηση του όγκου του A. borisii-regis και του F. sylvatica στις μικτές συστάδες F. sylvatica – A. borisii regis στην περιοχή του Ασπροποτάμου. Επίσης, έχουν επιλεχτεί μοντέλα για την ανάπτυξη πολυμορφικών σταθμοδεικτικών καμπυλών για το A. borisii-regis και το F. sylvatica, στις μικτές συστάδες F. sylvatica – A. borisii regis στην περιοχή του Ασπροποτάμου. Με βάση τους ρυθμούς αύξησης των ειδών στους δύο σταθμικούς τύπους συμπεραίνεται ότι το F. sylvatica είναι πιο απαιτητικό σε σχέση με την παραγωγικότητα του σταθμού (ποιότητα τόπου), σε σύγκριση με το A. borisii-regis. Το εύρος της παραγωγικότητας των σταθμών – ποιοτήτων τόπου όπου εμφανίζονται οι υπό έρευνα μικτές συστάδες είναι μάλλον στενό. Στους Σταθμικούς τύπους Α και Β εμφανίζεται μια κατανομή διαμέτρου που αντιστοιχεί σε ανομήλικη συστάδα με ακανόνιστη κηπευτή δομή. Η κατανομή ύψους είναι η κατανομή ενός πολυόροφου σχηματισμού όπου δε διακρίνεται η ξεκάθαρη κυριαρχία κάποιου ορόφου. Μόνο στην περίπτωση της κλάσης ύψους των 7 m εμφανίζεται μια μεγαλύτερη συγκέντρωση δέντρων και στους δύο σταθμικούς τύπους, ενώ στο Σταθμικό τύπο Β στην κλάση των 27 m εμφανίζεται μια δεύτερη μικρότερη συγκέντρωση δέντρων. Η ηλικιακή δομή των κυριάρχων ατόμων που υλοτομήθηκαν είναι παρόμοια τόσο ανάμεσα στα δύο είδη στο ίδιο σταθμικό τύπο όσο και ανάμεσα στους δύο σταθμικούς τύπους. Η κατανομή της διαμέτρου και του ύψους στους δύο σταθμικούς τύπους είναι χαρακτηριστικές κατανομές που παρουσιάζουν σκιανθεκτικά είδη. Άτομα και των δύο ειδών εμφανίζονται σε όλες τις κλάσεις διαμέτρου και ύψους. Σε χαμηλής παραγωγικότητας σταθμούς η ελάτη θα έχει ιδιαίτερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα απέναντι στην οξιά ως είδος με μικρότερες απαιτήσεις από το σταθμό. Αυτό πιθανώς να οδηγήσει σε κυριαρχία της ελάτης απέναντι στην οξιά. Αυτός πιθανότατα είναι ο λόγος που κυριαρχούν στην ευρύτερη περιοχή οι αμιγείς συστάδες ελάτης, αφού στις περισσότερες από αυτές οι συστάδες ελάτης αποτελούν την φυτοκοινωνία κλίμαξ. Οι συστάδες οξιάς – ελάτης της περιοχής έρευνας περιορίζονται μάλλον σε μικρό εύρος σταθμών από άποψη παραγωγικότητας. Σε αυτούς τους σταθμούς η μίξη οξιάς – ελάτης αποτελεί την κλίμαξ. Η δασική πράξη πρέπει να εφαρμόζει τις απαιτούμενες δασοκομικές επεμβάσεις σε κάθε περίπτωση, ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή του F. sylvatica στους χειρότερους, από άποψη παραγωγικότητας, σταθμούς των μικτών συστάδων F. sylvatica - A. borisii-regis. Επίσης, θα πρέπει με τις κατάλληλες επεμβάσεις να βοηθήσει ώστε να αυξηθεί η έκταση των μικτών συστάδων. Η δασοπονική μορφή που προτείνεται για τις μικτές συστάδες F. sylvatica – A. borisii regis είναι η υποκηπευτή μορφή σε ομάδες και λόχμες, ενώ και η μίξη θα πρέπει να είναι σε ομάδες, όπου είναι δυνατόν. Στις εκτάσεις όπου υπάρχει μεγάλη κλίση για την προστασία των εδαφών θα πρέπει να επιδιωχθεί να δημιουργηθεί η κηπευτή δασοπονική μορφή κατά άτομο, συδενδρίες, ομάδες.