Ο αρχαίος ελληνικός δίφρος από τον 7ο έως τον 1ο αιώνα
Authors: Ψιλοπούλου Ηρώ 
Published: January 2024

Ο αντικειμενικός σκοπός αυτής της διατριβής είναι να ανακαλύψει τεκμηριωμένα το πλαίσιο της ιστορικής προέλευσης και μορφολογικής ολοκλήρωσης του αρχαίου ελληνικού δίφρου. H παρούσα έρευνα στηρίζεται στην ακολουθία της επικύρωσης των παρατηρήσιμων στοιχείων μέσω της αποδοχής ως αληθούς της υπόθεσης ότι αυτά αιτιολογούν την ύπαρξη ενός φορέα γνώσης, μέσω του οποίου παρήχθη και είναι ακόμη εφικτό και σήμερα να παραχθεί ως αντικείμενο ο δίφρος. Η δημιουργία ενός περιγραφικού αρχείου (μητρώο) 116 αναγλύφων και ολογλύφων Παραστάσεων Δίφρων και η μετρική παρουσίασή τους στις πραγματικές τους διαστάσεις, έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός αρχείου δεδομένων που περιλαμβάνει πολλαπλές ερμηνείες της μορφής του δίφρου. Η λεπτομερής μελέτη των υλικών, των τεχνικών, των εργαλείων και της τεχνικής επιδεξιότητας των επιπλοποιών, δείχνει την εξέλιξη των μεθόδων παραγωγής και τη δημιουργία καινοτομιών, εισάγοντας την εξέλιξη των αμιγώς ελληνικών μορφών στον σχεδιασμό. Η εξαιρετικά διεξοδική εξέταση του συνόλου των πληροφοριών που καταγράφηκαν κατά την εξέταση των «μορφολογικών χαρακτηριστικών» και της «δομικής τεχνικής» των δίφρων οδηγεί σε παραγωγικούς συλλογισμούς, οι οποίοι αποτελούν το αναγκαίο και ικανό πλαίσιο για τον προσδιορισμό «τυπολογικών γενικεύσεων» στη συνολική ιστορική ανάπτυξη της μορφής του δίφρου. Κατ΄αρχήν, διαπιστώνεται μια μορφολογική ενότητα των συνθετικών στοιχείων (πόδια-διαδοκίδες-έδρα) που, παρά τις πολλές και ποικίλες διαφοροποιήσεις των σχημάτων και των διαστάσεών τους, συγκροτείται μια μήτρα κωδικοποίησης και κανονικοποίησης της μορφής. Η φαινομενικά μεγάλη ποικιλία των δειγμάτων των δίφρων χαρακτηρίζεται και από μια διακύμανση τεκτονικών και πλαστικών ιδιαιτεροτήτων, που συγκλίνουν σε μια ενοποιημένη διάρθρωση. Είναι μια αυτοφερόμενη δομή, έχει κατασκευαστική ενότητα, αρμονική ιεράρχηση και επιφανειακή διάπλαση και διακόσμηση. Στα πλαίσια αυτά, για τον καθορισμό της «αυθεντικότητας» του δίφρου, είναι σημαντική η αποτίμηση των κανόνων και των μεθόδων μέσω των οποίων ανιχνεύονται τα ιδιότυπα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα. Από το σύνολο του καταγεγραμμένου ερευνητικού υλικού διαπιστώνεται ότι ορισμένα δείγματα αποτελούν μια συνισταμένη των κυρίων συστατικών χαρακτηριστικών της πλειονότητας των παριστώμενων προτύπων σε βαθμό τέτοιο που να συνιστούν υποδείγματα «ιδιοτυπίας». Ο υποδειγματικός χαρακτήρας τους τεκμηριώνεται τόσο από το γεγονός ότι η «μορφή» προσεγγίζει τον μέσο όρο των διαστάσεων των απαρτίων τους, όσο και από την επανάληψη των ποιοτικών τους γνωρισμάτων αναφορικά με τις αναλογίες ανάμεσα στα μέλη και το όλον. Επιπλέον, παρατηρείται μία χαρακτηριστική ομοιότητα της κατατομής, ειδικότερα στους πόδες. Από την εκτεταμένη χρονολογικά επεξεργασία των δειγμάτων των δίφρων και την παραμετροποίηση των σχημάτων και των διαστάσεων των μελών τους καθορίστηκαν συγκεκριμένες υποδειγματικές σταθερές, οι οποίες λειτουργούν ως μορφολογικές και κατασκευαστικές ορίζουσες μέσω των οποίων αναγνωρίστηκε η μορφή και η κατασκευή τριών ιδιότυπων δίφρων, ήτοι του δείγματος με αρ. καταλόγου 12.4, του δείγματος με αρ. καταλόγου 26 και του δείγματος με αρ. καταλόγου 57. Η έρευνα ολοκληρώνεται με την περιγραφή της κατασκευής των αντιγράφων των ιδιοτυπιών και την κωδικοποίηση των αρχών και των κανονισμών για τη σύγχρονη αναπαραγωγή αρχαίων ελληνικών δίφρων.