Η μικροαγγειοπάθεια στην ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση
Authors: Τριανταφύλλου Αρετή 
Published: August 2021

Η χρόνια επίδραση της αυξημένης αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) στα αιμοφόρα αγγεία, προκαλεί πρώιμες υποκλινικές αλλοιώσεις στη μικρο- και μακροκυκλοφορία, η εξέλιξη των οποίων σχετίζεται με την αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η συνολική προσέγγιση των αλλοιώσεων της μικρο- και μακροκυκλοφορίας στα αρχικά στάδια της αρτηριακής υπέρτασης και η διερεύνηση των πιθανών εμπλεκόμενων παθοφυσιολογικών μεταβολών μέσα από τη μελέτη φλεγμονωδών, μεταβολικών και ορμονικών παραγόντων. Στη μελέτη συμμετείχαν νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση χωρίς κανένα άλλο συνοδό νόσημα και υγιείς εθελοντές. Η ΑΠ εκτιμήθηκε στο ιατρείο και με την εφαρμογή 24ωρης καταγραφής. Ως δείκτης αξιολόγησης της μακροκυκλοφορίας, χρησιμοποιήθηκε η αορτική σκληρία (ΑΣ), η οποία εκτιμήθηκε με τη μέτρηση της ταχύτητας του σφυγμικού κύματος (PWV) και του κεντρικού αυξητικού δείκτη (AIx). Η εκτίμηση των μικρών αγγείων έγινε μέσω του προσδιορισμού της μικρολευκωματινουρίας σε ούρα 24ώρου, της βυθοσκόπησης και της τριχοειδοσκόπησης. Στους συμμετέχοντες προσδιορίστηκαν επιπλέον φλεγμονώδεις (hsCRP), αγγειογενετικοί (αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας, VEGF), ορμονικοί (αλδοστερόνη και δραστικότητα ρενίνης) και μεταβολικοί παράγοντες (αντίσταση στην ινσουλίνη (HOMA-IR) και νάτριο ούρων 24ώρου).Συνολικά, μελετήθηκαν 214 άτομα, ηλικίας 43,9±11,8 ετών, οι οποίοι ταξινομήθηκαν σε 4 ομάδες, τους αληθώς υπερτασικούς (ΑΥ), n=112, αυτούς με υπέρταση της λευκής μπλούζας (ΥΛΜ), n=20, αυτούς με συγκεκαλυμμένη υπέρταση (ΣΥ), n=30 και τους νορμοτασικούς (ΝΤ), n=52. Οι ΑΥ συγκριτικά με τους νορμοτασικούς είχαν υψηλότερα επίπεδα αμφιβληστροειδοπάθειας (38,1% έναντι 16,4%, p<0,01), αγγειακής ερήμωσης (40,5% έναντι 24,0%, p<0,05) και ΑΣ (72% έναντι 31,5%, p<0,001), ενώ η μικρολευκωματινουρία δεν είχε στατιστικά σημαντική διαφορά (29,6% έναντι 20,0%, p=0,318). Ασθενείς με ΣΥ (7,5±1,2 έναντι 6,9±1,3 m/sec, p<0,05) αλλά και με ΥΛΜ (8,5±1,6 έναντι 6,9±1,3 m/sec, p<0,001) είχαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερη PWV από τους νορμοτασικούς και παρόμοια με τους ΑΥ (8,3±1,7 m/sec). Η διάμετρος των αρτηριών του αμφιβληστροειδούς στους ασθενείς με συγκεκαλυμμένη και αληθή υπέρταση (87,7±9,7 και 85,9±10,1 μm αντίστοιχα) βρέθηκε σημαντικά στενότερη σε σύγκριση με τους νορμοτασικούς (93,6±10,5 μm, p<0,05 και p<0,001 αντίστοιχα). Όλες οι κατηγορίες των υπερτασικών ασθενών (ΑΥ, ΣΥ, ΥΛΜ) είχαν στατιστικά σημαντικά μικρότερο λόγο αρτηριών/φλεβών σε σύγκριση με τους νορμοτασικούς. Όλοι οι δείκτες μικροαγγειακών αλλοιώσεων συσχετίστηκαν σημαντικά με τους δείκτες ΑΣ. Επιπρόσθετα, όλες οι αλλοιώσεις της μικρο- και μακροκυκλοφορίας συσχετίστηκαν στατιστικά σημαντικά, ξεχωριστά και στο σύνολο τους, με αυξημένο Framingham Risk score. Τόσο η ΑΣ όσο και η αμφιβληστροειδοπάθεια και η μικρολευκωματινουρία συσχετίστηκαν ισχυρά με την ΑΠ του ιατρείου και όλες τις επιμέρους παραμέτρους της 24ωρης καταγραφής. Η hsCRP, η αλδοστερόνη, και ο HOMA-IR, διαπιστώθηκαν αυξημένοι στα άτομα με μακροαγγειοπάθεια. Ως προς τις μικροαγγειακές βλάβες, ο VEGF συσχετίστηκε μόνο με τη διάμετρο των φλεβών (r=0,188, p=0,030), ενώ τα αυξημένα επίπεδα αλδοστερόνης συσχετίστηκαν με όλες τις μορφές μικροαγγειοπάθειας. Αυξημένα επίπεδα αλδοστερόνης, HOMA-IR και αυξημένη απέκκριση νατρίου στα ούρα αναγνωρίστηκαν ως ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου για την ύπαρξη πολλαπλών βλαβών στα όργανα στόχους της μικρο- και μακροκυκλοφορίας.Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δείχνουν ότι οι βλαπτικές επιδράσεις της αρτηριακής υπέρτασης αφορούν τα μικρά και τα μεγάλα αγγεία και είναι ορατές ήδη από τα αρχικά στάδια τόσο στους ΑΥ όσο και στους ασθενείς με ΣΥ και κατά περίπτωση με ΥΛΜ.