Δυναμική σπιρομέτρηση - καμπύλη όγκου ροής σε παχύσαρκα παιδιά
Authors: Σπαθόπουλος Διογένης 
Published: January 2014

Οι λειτουργικές δοκιμασίες των πνευμόνων ,με τη δυναμική σπιρομέτρηση και τη ροομέτρηση αποτελούν σήμερα την πλέον ευαίσθητη και αξιόπιστη μέθοδο ελέγχου της πνευμονικής λειτουργίας. Στη δυναμική σπιρομέτρηση μεγάλη σημασία έχει ο καθορισμός των φυσιολογικών ορίων, ως σημείο αναφοράς ,πέρα από τα οποία μια παράμετρος θεωρείται παθολογική. Τα φυσιολογικά αυτά όρια είναι διαφορετικά για τις διάφορες πληθυσμιακές ομάδες και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες( φύλο, ηλικία, ύψος , φυλή ,γενετικοί παράγοντες , γεωγραφικό χώρο κτλ.). Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι τα όρια αυτά είναι διαφορετικά στα παχύσαρκα παιδιά ,γεγονός που φαίνεται να ισχύει για τους ενήλικες . Στη χώρα μας μέχρι σήμερα έχει γίνει καθορισμός των φυσιολογικών τιμών των λειτουργικών πνευμονικών όγκων κατά τη διάρκεια της δυναμικής εκπνοής σε παιδιά ηλικίας 6 -11 ετών χωρίς όμως να λαμβάνεται υπόψη ο παράγοντας βάρος. Στην παρούσα μελέτη περιγράφονται για πρώτη φορά τα φυσιολογικά όρια των αναπνευστικών παραμέτρων της δυναμικής σπιρομέτρησης ,για υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά ηλικίας 6-11 ετών της χώρας μας και γίνεται σύγκριση με τα ήδη υπάρχοντα όρια της πατρίδας μας, για παιδιά της ίδιας ηλικίας , που δε λαμβάνεται όμως υπόψη ο παράγοντας βάρος . Επίσης με βοήθεια ερωτηματολογίου που διανεμήθηκε και συμπληρώθηκε από τους γονείς των μαθητών ,παρουσιάζεται συσχέτιση της παχυσαρκίας των μαθητών και της συχνότητας εμφάνισης βρογχικού άσθματος- ατοπίας. Για το καθορισμό των φυσιολογικών ορίων των αναπνευστικών παραμέτρων μελετήθηκαν 2715 παιδιά που ήταν οι μαθητές όλων των τάξεων ,όλων των δημοτικών σχολείων της Αλεξανδρούπολης. Σε όλους τους μαθητές , έγινε μέτρηση βάρους και ύψους με ζυγό και αναστημόμετρο τύπου Seca και στη συνέχεια με τον υπολογισμό του ΒΜΙ εντοπίσθηκαν οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι μαθητές. Τα παιδιά αυτά τελικά συμμετείχαν στο ροομετρικό και σπιρομετρικό έλεγχο με τη βοήθεια ροομέτρου τύπου Wright και του σπιρομέτρου Vitalograph τύπου 2120. Οι μαθητές αυτοί (υπέρβαροι και παχύσαρκοι ήταν 712 αλλά οι 629 (309 αγόρια και 320 κορίτσια )είναι αυτά που τελικά έλαβαν μέρος στη μελέτη μας και από τις αναπνευστικές τους δοκιμασίες προκύπτουν οι τιμές των δυναμικών πνευμονικών όγκων . Τα υπόλοιπα παχύσαρκα και υπέρβαρα παιδιά αποκλείσθηκαν από τη μελέτη μας γιατί λόγω του μικρού της ηλικίας δε μπορούσαν να συνεργαστούν για να εκτελέσουν ορθά τις δοκιμασίες. Έτσι για πρώτη φορά στον Ελληνικό παιδικό πληθυσμό υπολογίσθηκαν οι μέσες τιμές, με τις σταθερές αποκλίσεις των αναπνευστικών παραμέτρων (FVC- FEV1-F2575 ) και της μέγιστης εκπνευστικής ροής (PEFR) σε σχέση με το ύψος για υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά ηλικίας 6-11 ετών . Συγκρίνοντας τις τιμές της μελέτης μας, με τις «φυσιολογικές τιμές αναφοράς» των λειτουργικών πνευμονικών όγκων κατά τη διάρκεια της δυναμικής εκπνοής σε παιδιά ηλικίας 6 -11 ετών χωρίς όμως να λαμβάνεται υπόψη ο παράγοντας βάρος από προηγούμενες μελέτες που υπάρχουν στον Ελλαδικό χώρο, οι τιμές των FVC-FEV1-PEFR στα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά ήταν χαμηλότερες και για τα δύο φύλα και σε όλες τις ηλικίες από 6 έως 11 ετών, αν και τα παχύσαρκα κορίτσια φαίνεται να εμφανίζουν μια μικρή επιπλέον επιβάρυνση της αναπνευστικής τους λειτουργίας κυρίως σε ότι αφορά την FVC.To εύρημα μας αυτό συμβαδίζει με παρόμοιες μελέτες που έχουν γίνει και σε παχύσαρκους ενήλικες και οι περισσότερες συγκλίνουν ότι οι πνευμονικοί όγκοι μειώνονται και στα δύο φύλα των παχύσαρκων ενηλίκων, αλλά κυρίως σε παχύσαρκες νεαρές κοπέλες. Στη μελέτη μας ενώ παρατηρείται σημαντική μείωση των τιμών των FVC-FEV1 σε όλες τις ηλικίες των παχύσαρκων και υπέρβαρων παιδιών εντούτοις ο λόγος FEV1/FVC είναι παρόμοιος με αυτό των παιδιών με φυσιολογικό βάρος σώματος. Είναι ενδιαφέρον ότι ,τη μεγαλύτερη πτώση σε σχέση με τα παιδιά των προηγούμενων μελετών που έγιναν στην Ελλάδα και δε λαμβανόταν υπόψη ο παράγοντας βάρος, εμφανίζουν τα παιδιά με το μεγαλύτερο ύψος και επομένως τα παιδιά των μεγαλυτέρων ηλικιών .Μάλιστα, όσο αυξάνει το ύψος, άρα και η ηλικία τόσο η διαφορά των τιμών των πνευμονικών παραμέτρων γίνεται μεγαλύτερη. Αυτό δικαιολογείται αφενός από το γεγονός ότι στα παιδιά μεγαλύτερων ηλικιών η παχυσαρκία και επομένως η παρουσία λιπώδους ιστού είναι μεγαλύτερου βαθμού σε σχέση με τα μικρότερα παιδιά, αφετέρου στα μεγαλύτερα παιδιά η παραμονή του λίπους περισσότερα χρόνια φαίνεται να έχει αθροιστική δράση στην επίπτωση του στην αναπνευστική λειτουργία. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες παράλληλα με την παιδική παχυσαρκία σημαντική αύξηση παρατηρήθηκε και στο παιδικό άσθμα παγκοσμίως, αλλά και στην πατρίδα μας. Προσπαθήσαμε λοιπόν στη μελέτη μας , με τη διανομή ερωτηματολογίου που συμπληρώθηκε από τους γονείς των παιδιών να συλλέξουμε πληροφορίες σχετικά το ποσοστό ατοπίας και ενεργού ή μη άσθματος μεταξύ των υπέρβαρων -παχύσαρκων παιδιών και των παιδιών με φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ). Από την επεξεργασία των απαντήσεων των παραπάνω ερωτηματολογίων καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα παχύσαρκα και υπέρβαρα παιδιά εμφανίζουν σημαντικά μεγαλύτερα ποσοστά ατοπίας και άσθματος σε σχέση με τα παιδιά φυσιολογικού βάρους και μάλιστα στα παχύσαρκα και υπέρβαρα παιδιά που εμφανίζουν ατοπία ή άσθμα το ποσοστό της οικογενειακής προδιάθεσης ή επίπτωσης είναι αρκετά μικρότερο από αυτό των αλλεργικών και ασθματικών παιδιών φυσιολογικού βάρους.