Συμβολή της μεθυλίωσης ως επιγενετικό φαινὀμενο στην ανάπτυξη προκαρκινωματωδών αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας
Authors: Άγα Ευαγγελία 
Published: September 2021

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ – ΣΚΟΠΟΣ : Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, με βάση τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, είναι δεύτερος σε συχνότητα στον γυναικείο πληθυσμό στις ηλικίες από 15 – 44 ετών και τρίτος για όλες τις ηλικίες. Αν και η επιμόλυνση με κάποιον ογκογόνο τύπο του ιού των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (HPV) θεωρείται αναγκαίο γεγονός για την ανάπτυξη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, συνεπικουρική δράση φαίνεται να διαθέτουν και άλλα μοριακά γεγονότα, όπως η επιγενετική αποσιώπιση ογκοκατασταλτικών γονιδίων, μέσω μεθυλίωσης του υποκινητή τους. Σκοπός της παρούσας διατριβής αποτέλεσε η διερεύνηση της κλινικής σημασίας της ανίχνευσης μεθυλίωσης στον υποκινητή οχτώ ογκοκατασταλτικών γονιδίων και η σημασία της μεθυλίωσης των υποκινητών στην προεπιλογή γυναικών κλινικά υγειών με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου τραχήλου της μήτρας, καθώς και η συσχέτιση του επιγενετικού γεγονότος με τη βαρύτητα της ενδοεπιθηλιακής αλλοίωσης και την πιθανότητα εξέλιξής της. ΥΛΙΚΟ – ΜΕΘΟΔΟΙ : Το υλικό της μελέτης αποτελείται από τμήμα των κολποτραχηλικών επιχρισμάτων (Pap-test) γυναικών που είχαν ενταχθεί στα ερευνητικά έργα με τίτλους «Αυτοματοποιημένη Κυτταρολογική Ανίχνευση Κακοήθειας και η Οικονομοτεχνική Σημασία της» (ΑΚΑΚΟΣ) στα πλαίσια του προγράμματος ΠΕΠ Aττικής 2000-2006, μέτρο 1.2 και «Ένα σύστημα υποβοήθησης λήψης απόφασης βασισμένο σε κλινική διαγνωστική και θεραπευτική για αποδοτική και εξατομικευμένη διαχείριση των HPV συσχετιζόμενων ασθενειών», “HPVGuard”, Κωδικός έργου: 11ΣΥΝ_10_250 (ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 2011).Σε 765 ιστολογικά επιβεβαιωμένα περιστατικά και σε 959 δείγματα με κυτταρολογική διάγνωση πραγματοποιήθηκε τυποποίηση για HPV DNA. Για τη μεθυλίωση των υποκινητών των οχτώ ογκοκατασταλτικών γονιδίων πραγματοποιήθηκε μετατροπή των μη-μεθυλιωμένων κυτοσινών σε ουρακίλη, μετά από επίδραση με bisulfite. PCR με ειδικούς για μεθυλίωση υποκινητές και ανάλυση των τελικών προϊόντων σε πήκτωμα αγαρόζης 2% πραγματοποιήθηκε για τα CDKN2A, MGMT, hMLH-1 και SPARC. Ενώ για MAL-1, CADM-1, RARβ και DAPK πραγματοποιήθηκε Real-time PCR με χρήση ειδικών εκκινητών και κατάλληλων Taqman ιχνηθετών (MethyLight), οι οποίοι διαχώριζαν τη μεθυλιωμένη από τη μη-μεθυλιωμένη μορφή. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η θετικότητα για HPV DNA εμφάνισε στατιστικά σημαντική αύξηση με την αύξηση της βαρύτητας της αλλοίωσης και στις κατηγορίες CIN2+ και CIN3+, με σημαντική συσχέτιση με τα στελέχη HPV 16, 31, 33, 52. Στις CIN2+ αλλοιώσεις η σημαντικότερη συσχέτιση με τον HPV βρέθηκε με την παρουσία κάποιου από τους 14HR (AUC 0.712), ενώ στις CIN3+ η σημαντικότερη αναδείχθηκε με την ανίχνευση του HPV16 (AUC 0.721). Από τα αναλυθέντα γονίδια καλύτερα αποτελέσματα παρουσίασε το ποσοστό των γονιδίων που είχαν μεθυλίωση τόσο στα CIN2+ (AUC 0.654) όσο και στα CIN3+ (AUC 0.706) και τους καρκίνους (AUC 0.957). Σε μεμονωμένα γονίδια τα καλύτερα αποτελέσματα παρουσίασαν το MAL-1 και το SPARC. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ : Η μεθυλίωση αναγνωρίστηκε σημαντική για CIN2+ και σημαντικότερη για CIN3+ και καρκίνους, ενώ αποτελεί όψιμο γεγονός στις προ-καρκινωματώδεις αλλοιώσεις, δείχνοντας χαμηλότερη θετικότητα στις νεότερες γυναίκες και συσχέτιση με συγκεκριμένους τύπους HPV.