Μελέτη της έκφρασης και της κλινικής σημασίας των κυκλινών και της μεθυλίωσης των ανασταλτών τους στις αιματολογικές κακοήθειες
Authors: Χατζημιχαήλ Ελευθερία 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να μελετηθούν γονίδια που συμμετέχουν στη ρύθμιση του κυτταρικού κύκλου, αλλά και οι επιγενετικές αλλαγές, μέσω μεθυλίωσης που αυτά μπορεί να έχουν υποστεί. Συγκεκριμένα μελετήθηκε η έκφραση και η κλινική σημασία των κυκλινών DI, D2 και D3, ενώ επιπλέον μελετήθηκε και η μεθυλίωση γονιδίων που συμμετέχουν στη ρύθμιση του κυτταρικού κύκλου (CDKN4B, CDKN4A, CDKN1C, ΤΡ73, Snk/plk2, VHL) σε ασθενείς με μονοκλωνικές γαμμαπάθειες. Ασθενείς και Μέθοδοι. Μελετήθηκαν 45 ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα (ΠΜ), 4 ασθενείς με Μακροσφαιριναιμία Waldenström (MW) και 3 άνδρες ασθενείς με μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας (ΜΓΑΣ). Η μελέτη της έκφρασης των κυκλινών τύπου D έγινε με τη μέθοδο RT-PCR. Η μελέτη της μεθυλίωσης των υποκινητών των γονιδίων έγινε με MSP (methylation specific PCR). Χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση απλής λογιστικής παλινδρόμησης για να εκτιμηθεί η συσχέτιση με κλινικές παραμέτρους. Οι καμπύλες εκτίμησης επιβίωσης έγιναν με τη χρήση της μεθόδου Kaplan Meier και η σύγκρισή τους με τη μέθοδο log-rank. Αποτελέσματα. Στους ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα παρατηρήθηκε αυξημένη έκφραση των κυκλινών τύπου D. Οι τιμές της κυκλίνης D1 ήταν στατιστικώς σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με τις τιμές της κυκλίνης D2 (p=0.01) και τις τιμές της D3 (p=0.004). Στατιστική ανάλυση της σχέσης των κυκλινών με κλινικές παραμέτρους ανέδειξε ενδιαφέρουσες τάσεις, χωρίς όμως να βρεθεί ιδιαίτερη προγνωστική αξία. Μεθυλίωση του CDKN2B και του CDKN2A παρατηρήθηκε σε ασθενείς με ΠΜ, σε ποσοστό 28% και 31 % αντίστοιχα. Ασθενείς με μεθυλιωμένο το CDKN2A είχαν την τάση να έχουν προχωρημένο στάδιο νόσου και αναιμία κατά τη διάγνωση και ο κίνδυνος να καταλήξουν ήταν 1,9 φορές πιο μεγάλος, διαφορά όμως στατιστικώς μη σημαντική. Ασθενείς με μεθυλιωμένο το CDKN2B είχαν την τάση να έχουν αναιμία κατά τη διάγνωση, αλλά δε βρέθηκε συσχέτιση με την παρουσία εξωμυελικής ή οστικής νόσου ή τη συνολική επιβίωση. Σε κανένα από τους ασθενείς δε βρέθηκε μεθυλίωση του CDKN1C και του ΤΡ73. Το ποσοστό των ασθενών με ΠΜ που βρέθηκε να έχει μεθυλίωση για το VHL ήταν 41%. Οι ασθενείς με μεθυλιωμένο υποκινητή του VHL είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να καταλήξουν (HR=1.3, p=0.6), να έχουν αναιμία (OR=2.0, p=0.2), να έχουν εξωμυελική νόσο (OR=2.3, p=0.228) και στατιστικώς σημαντικά αυξημένο κίνδυνο (κατά 6,5 φορές) εμφάνισης οστικής νόσου (p=0.018). Μεθυλίωση του snk/plk2 παρατηρήθηκε στο 60% και 75% ασθενών με ΠΜ και MW αντίστοιχα. Η κατάσταση μεθυλίωσης του snk/plk2 δεν ήταν προγνωστικός δείκτης της συνολικής επιβίωσης, ή άλλων σχετικών κλινικών παραμέτρων. Συμπεράσματα. Οι κυκλίνες παρουσιάζουν υπερέκφραση στο πολλαπλό μυέλωμα, αλλά δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερη προγνωστική άξια. Ασθενείς με ΠΜ και MW, παρουσιάζουν μεθυλίωση γονιδίων που σχετίζονται με τη ρύθμιση του κυτταρικού κύκλου. Η κατάσταση μεθυλίωσης του VHL μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προγνωστικός δείκτης ανάπτυξης οστικής νόσου σε ασθενείς με ΠΜ. Ενδιαφέρουσες τάσεις συσχέτισης της κατάστασης μεθυλίωσης και κλινικοεργαστηριακών παραμέτρων χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης για να διευκρινιστεί και να καθοριστεί η προγνωστική τους αξία.