Ο Εξευρωπαϊσμός του ελληνικού πολιτικο - διοικητικού συστήματος
Authors: Βιτσεντζάτος Αθανάσιος 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή κινείται ανάμεσα σε τρία βασικά πεδία: τη διαδικασία του «εξευρωπαϊσμού», τη διαμόρφωση δημόσιας πολιτικής και τη μεταναστευτική πολιτική όπως διαμορφώνεται στο πεδίο συνάντησης του εθνικού με το ευρωπαϊκό επίπεδο. Εξειδικεύοντας την εισαγωγική αυτή παρατήρηση, αντικείμενο της διατριβής αποτελεί ο βαθμός και τρόπος επιρροής του ελληνικού πολιτικό-διοικητικού συστήματος στη διαδικασία διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη νόμιμη μετανάστευση. Αποτελεί επομένως, μία περίπτωση “bottom up” προσέγγισης της διαμόρφωσης πολιτικής σ’ ένα πλαίσιο («κάθετου») εξευρωπαϊσμού της λειτουργίας του ελληνικού πολιτικό-διοικητικού συστήματος. Η προσπάθεια ανάλυσης της διαδικασίας προώθησης των ελληνικών θέσεων και δι’ αυτής, της προσπάθειας να ασκηθεί επιρροή κατά τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη νόμιμη μετανάστευση , περνάει από την ανάδειξη της εκπροσώπησης της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και της συμμετοχής της στις διαδικασίες συλλογικής διαπραγμάτευσης οι οποίες έλαβαν χώρα στα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. για τη διαμόρφωση των σχετικών ενωσιακών κανόνων. Είναι αυτό το σημείο ακριβώς, στο οποίο εντοπίζεται η “bottom up” προσέγγιση, της διαδικασίας «εξευρωπαϊσμού» της λειτουργίας του πολιτικό-διοικητικού συστήματος αλλά και της αντίστοιχης δημόσιας πολιτικής.Ως βασικό μεθοδολογικό εργαλείο για την εμπειρική έρευνα, η παρούσα διατριβή χρησιμοποίησε τη μελέτη περιπτώσεων πέντε Οδηγιών της Ε.Ε. για τη νόμιμη μετανάστευση, οι οποίες συζητήθηκαν κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, στην Ομάδα Εργασίας «Μετανάστευση – Εισδοχή» του Συμβουλίου της Ε.Ε.. Η βασική υπόθεση εργασίας της διατριβής συνοψίζεται ως εξής: η Ελλάδα (την περίοδο 2001-2005) πέτυχε την προώθηση των θέσεων της, αξιοποιώντας την φάση της διαμόρφωσης των πέντε υπό μελέτη Οδηγιών κατά τη διαπραγμάτευσή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η υπόθεση αυτή εμπεριέχει βεβαίως σειρά ειδικότερων ερωτημάτων τα οποία επιχειρείται να απαντηθούν, με κυριότερα τα εξής:Κατάφερε η Ελλάδα και σε ποιο βαθμό, παρά τις πάγιες αδυναμίες του πολιτικό-διοικητικού συστήματος της, να επηρεάσει τα τελικά κείμενα των Οδηγιών κατά τη διαπραγμάτευσή τους; Πως λειτούργησαν οι δομές σε εθνικό επίπεδο κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης; Σε ποιο βαθμό αξιοποιηθήκαν ν δυνατότητες σύναψης συμμαχιών με άλλα κράτη μέλη για την επιδίωξη των εθνικών στόχων;Η επιβεβαίωση της υπόθεσης εργασίας καταλήγει σε σχετικοποίηση. Η επιτυχής συμμετοχή στη διαπραγμάτευση έφερε εν πολλοίς τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ωστόσο, με αφετηρία την εμπειρία της παράτυπης μετανάστευσης, υιοθετήθηκε μια «αμυντική» στάση απέναντι στα θέματα της νόμιμης μετανάστευσης, αντιμετωπίζοντας τις ρυθμίσεις των οδηγιών ως απειλή για την εγχώρια αγορά εργασίας. Το διοικητικό σύστημα λειτούργησε με επάρκεια ως προς αυτή την διαδικασία, συγκυριακά, χωρίς να σημαίνει ότι οι προδιαγραφές του αναβαθμίστηκαν μακροπρόθεσμα. Η αμυντική αυτή στάση, παρά την επιτυχία στην προώθηση των θέσεων, αν αι ενεργοποίησε την ελληνική διοίκηση, βρίσκεται μακριά από μια «προενεργητική» λειτουργία στο πλαίσιο της διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.λέξεις - κλειδιά: “bottom up” εξευρωπαϊσμός, νόμιμη μετανάστευση, διαμόρφωση ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, Ε.Ε., δημόσια πολιτική, Ελλάδα.