Χημειοπροφύλαξη στον καρκίνο
Authors: Μπονόβας Στέφανος 
Published: August 2021

Η χημειοπροφύλαξη στον καρκίνο ορίζεται ως η χρήση φαρμάκων, βιταμινών ή άλλων παραγόντων με σκοπό την πρόληψη της αρχικής φάσης της καρκινογένεσης ή την ανάσχεση της πορείας των νεοπλασματικών κυττάρων σε καρκίνο. Τα τελευταία χρόνια, γίνεται εντατική έρευνα στο πεδίο της χημειοπροφύλαξης του καρκίνου, σε επιδημιολογικό, εργαστηριακό και κλινικό επίπεδο, και έχει καταλήξει σε κάποιους παράγοντες, οι οποίοι ενδεχομένως να αποδειχτούν χρήσιμοι στην κλινική πράξη. Σκοπός της μελέτης ήταν η συμβολή στην έρευνα που πραγματοποιείται στο πεδίο της χημειοπροφύλαξης του καρκίνου. Με τη χρήση μεθόδων μετα-ανάλυσης, επιχειρήσαμε να δώσουμε απαντήσεις σε επίκαιρα επιστημονικά ερωτήματα. Ο όρος μετα-ανάλυση αναφέρεται σε ερευνητικούς σχεδιασμούς που έχουν σκοπό την ποσοτική σύνθεση των δεδομένων από πολλές διαφορετικές μελέτες που ασχολούνται με το ίδιο θέμα. Η ποσοτική σύνθεση αποβλέπει στον υπολογισμό ενός συνολικού αποτελέσματος από όλες τις μελέτες, και στη διεξοδική ανίχνευση, υπολογισμό και, αν είναι δυνατόν, εξήγηση των παραμέτρων ως προς τις οποίες οι μελέτες αυτές διαφέρουν μεταξύ τους, είτε λόγω πραγματικών διαφορών, είτε λόγω τυχαίων ή συστηματικών σφαλμάτων. Συνοπτικά, επιχειρήσαμε να δώσουμε απαντήσεις στα ακόλουθα ερωτήματα: 1 α. Σχέση της χρήσης ασπιρίνης ή ΜΣΑΦ με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου των ωοθηκών, 1 β. Σχέση της χρήσης παρακεταμόλης με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου των ωοθηκών, 2 α. Σχέση της χρήσης στατινών με τον συνολικό κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου ανεξαρτήτως εντοπίσεως, 2 β. Σχέση της χρήσης στατινών με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, 2 γ. Σχέση της χρήσης στατινών με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του αναπνευστικού συστήματος, 2 δ. Σχέση της χρήσης στατινών με τον κίνδυνο ανάπτυξης αιματολογικών νεοπλασιών, 2 ε. Σχέση της χρήσης στατινών με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου, 2 στ. Σχέση της χρήσης πραβαστατίνης με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου σε ηλικιωμένους ασθενείς. Με μόνη εξαίρεση την σύνδεση της χρήσης παρακεταμόλης με μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου των ωοθηκών, σε καμία άλλη περίπτωση τα αποτελέσματα των μελετών μας δεν επιβεβαίωσαν τις υψηλές προσδοκίες που υπήρχαν στην διεθνή επιστημονική κοινότητα, ότι τα μελετώμενα φάρμακα μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Αντιθέτως, διαπιστώθηκαν σοβαρές ενδείξεις ότι εκ της ομάδος των στατινών, η πραβαστατίνη όχι μόνο δεν μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου, αλλά ενδεχομένως να τον αυξάνει στις μεγάλες ηλικίες άνω των 65 ετών. Παρά τα “αρνητικά” αποτελέσματα, η εντατική έρευνα στο πεδίο της χημειοπροφύλαξης του καρκίνου θα πρέπει να συνεχιστεί. Ο καρκίνος αποτελεί το τελικό στάδιο μιας χρόνιας παθολογικής εξεργασίας που χαρακτηρίζεται από μη φυσιολογική διαφοροποίηση κυττάρων και ιστών, και καταλήγει στον διηθητικό και μεταστατικό καρκίνο. Πρέπει να επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας περισσότερο στον έλεγχο της καρκινογένεσης παρά στην προσπάθεια ίασης της νόσου τελικού σταδίου. Η κοινή λογική μας υπαγορεύει ότι είναι ευκολότερο να διορθώσουμε κάτι στην αρχή. Καθώς, σε εργαστηριακό επίπεδο, διάφοροι παράγοντες χημειοπροφύλαξης φαίνεται ότι είναι αποτελεσματικοί σε αρκετά είδη νεοπλασιών, ευελπιστούμε να καθορίσουμε τον μελλοντικό τους ρόλο στη θεραπεία και την πρόληψη του καρκίνου σε άτομα υψηλού κινδύνου. Με την αυξανόμενη κατανόηση των μοριακών διαδικασιών που ενέχονται στην καρκινογένεση, θα βρεθούν εν τέλει τρόποι παρέμβασης για την πρόληψη, την αναστολή ή την καθυστέρηση του διηθητικού καρκίνου. Η συνεχής αφοσίωση στην πρόληψη θα μειώσει σημαντικά την οικονομική και κοινωνική επιβάρυνση που προκαλεί ο καρκίνος.