bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
EU’s Actorness in the South Caucasus: Uneasy Alliance of NormativeE Power with Conflict Resolution and Peace-Building
Authors: ERGUN ÖZPOLAT Ayça , VALİYEV Anar
Published: February 2024

The success of the EU in the South Caucasus region is limited due to the lack of insufficient commitment, inefficient tools, lack of comprehensive policy design taking into account the needs and priorities of the regional actors. The EU seems to restore its image and increase its visibility in the region after the II. Karabakh War in 2020. Post-war geopolitical context necessitates a durable security-building as a result of a peace agreement between Azerbaijan and Armenia. The EU’s efforts show that it is in the process of re-defining a pro-active role in shaping the meditation and peace-making processes. The outcome will not only determine the nature of the EU’s involvement into the region but also the efficiency of its normative power in the future.
Кейбір этноатаулардың ақпараттық уәжі
Authors: Сейітова Ш.Б.
Published: February 2024

Халық рухының өмірлік мәні оның тілінде сақталған. Сондықтан кез келген мағыналық– бірлік ру-тайпа өмірінің мәнді бір бөлшегі. Қазақ халқының өзіндік сөйлеу өнері қалыптасқан. Шешендікөнерді, оны иеленуші адамды ерекше құрмет тұтқан. Сол себепті шешен де шебер сөйлеудің қыр-сырын жетікбілген қазақ халқының ұлттық сөйлеу ерекшеліктерін төмендегідей бөліп көрсетуге болады. Халық рухыныңөмірлік мәні оның тілінде сақталған. Сондықтан кез келген мағыналық – бірлік ру-тайпа өмірінің мәнді бірбөлшегі. Қазақ халқының өзіндік сөйлеу өнері қалыптасқан. Шешендік өнерді, оны иеленуші адамды ерекшеқұрмет тұтқан.Кез келген ұлт тағдырында рухани өмір мен тіл үшін басты нәрсе – экономикалық қауымдастықерекшелігі болып табылады. Оның ықпалы мен әсері айрықша. Экономикалық қауымдастықтың томаға-тұйықтығы сол белгілі бір аймақта тілдік ерекшеліктердің пайда болуына, тайпалар, рулар көлемінде сол тілдікерекшеліктердің сақталуына жағдай тудырады.
Взаимосвязь социальных и когнитивных аспектов изучения делового дискурса
Authors: Аймолдина А.А.
Published: February 2024

В данной статье рассматривается вопрос взаимосвязи социальных и когнитивных параметров делового дискурса. Несмотря на достигнутые результаты, недостаточно изученными остаются вопросы исследования когнитивных компонентов делового дискурса, а именно общих фоновых знаний, идеологий,норм, ценностей, а также уникальных ментальных моделей отдельных людей в контексте определенных коммуникативных ситуаций. Под деловым дискурсом понимается сложное коммуникативное явление, языковаясоставляющая которого представляет собой целенаправленную ментально-речевую деятельность, актуализирующуюся посредством психологических и когнитивно-прагматических процессов, протекающих в сознанииделовых коммуникантов. В исследовании особо подчеркивается социокогнитивный аспект делового дискурса, в рамках которого эффективная деловая коммуникация возможна при условии общности индивидуальныхкогнитивных и социальных пространств деловых партнеров, а смысловое наращивание осуществляется засчет воздействиям элементов субъективно-вариативных зон когнитивных пространств. Использование социокогнитивного подхода в современных исследованиях делового дискурса позволяет глубже осмыслить коммуникативно-прагматический аспект языкового знака и понять национально-культурную специфику деловойкоммуникации.
Oralmans in Kazakhstan and their Socio-Cultural Adaptation
Authors: Kadyskyzy A. , Khassenova R.T. , Kulakhmetova Zh. T.
Published: February 2024

The article named «The Orientation for the Future: Spiritual Renewal» written by the presidentof Kazakhstan has identified a clear plan and purpose for the bright future of Kazakhstan. After Kazakhstan gainedits sovereignty, many measures were taken in order to become one of the developed countries. The comprehensiveresearches on Kazakh language, the status of the language, as well as the linguistic situation of Kazakhs in the People’sRepublic of China are increased. Studies of domestic and foreign science attracted the attention of researchers onissues of socio-economic integration and cultural adaptation of oralmans in Kazakhstan. In this article, the authorsconducted a sociological study on the level of adaptation, ethnic, national and cultural identity of returnees throughinterviews and oral interviews among oralmans in Kazakhstan.However, the lack of a deliberated state strategy in the field of immigration policy in our republic has anegative impact on many sides of the practice in the organization and management of these processes, which have notyet been adequately reflected in research materials. Thus, the relevance of the research topic is determined by the needfor a comprehensive institutional research framework for the integration of oralmans in the developing Kazakhstanisociety.
The ways of planning action research in teaching english for students in higher schools of Kazakhstan
Authors: Latanova R.U. , Zarkesheva A.E. , Khamitova A.G.
Published: February 2024

Action Research is a new approach to improve teaching process in collaboration withcolleagues and students in education. This article reports on the experience of implementing this techniquein practice in Kazakhstan after the internship in the Netherlands where it is widely used at universities. Thepractical use of this approach in a particular context is described in the given work.
Personally-Oriented Approach in Teaching Professionally-Oriented Foreign Language
Authors: Aubakirova G.T. , Volodina E.O. , Kalieva S.N.
Published: February 2024

In the article we considered the personally-oriented approach in teaching foreignlanguages and the role of education in modern society. Also, we identified how relevant personally-orientedapproach in studying a professionally-oriented foreign language. We highlighted the main lines of thepersonally-oriented approach.Besides, we considered the content of this approach: teaching activities, the role of independentstudent’s work. We identified the scopes of personally-oriented approach in language teaching. Weconsidered studying technology in realization of this approach. We studied principles of personally-orientedapproach: self-actualization, individuality, choice, success, and creativity. We identified problematic issues,which emerged in introduction of this approach, and examined some options for its solution.
Жаңа қазақ әліпбиі: әлеуметтік лингвистикалық мәселелері, оларды шешу жолдары
Authors: Абасилов А.М.
Published: February 2024

Мақалада автор тіл саясаты, оның нысаны мен мақсаты туралы айта келіп: «адамдартілден нені өзгерткісі келеді, тілдің өзіндік жүйесі мен құрылымына, дамуына қалай әсер ете алады, олқаншалықты мүмкін, мұндай тіл саясатын кім жоспарлайды және кім жүргізеді?» деген сұрақтарға жауап береді. Көптеген елдерде тіл саясатын жоспарлайтын негізгі субьекті деп әр алуан мемлекеттік жәнемемлекеттік емес органдар мен институттарды атайды. Олар тілдің нормативті-стилистикалық жүйесінжасау, терминологиясын қалыптастыру мен дамыту және әліпби мен оның емлесін жасау, жетілдірумәселелерімен айналысады. Осылардың ішінде әліпби - жазба тілді қатыптастырудағы саналы әрекеттердің бірі, тіл саясатының басты нысаны екендігіне арнайы тоқталады.Мақала авторы қай қоғамда, қай елде болмасын әліпби жасау немесе оны ауыстру – бұл жалпыхалықтық, оның ішінде ұлттық мәселе екендігін айта келе, ол - саяси, мәдени, лингвистикалық, әлеуметтік лингвистикалық, әлеуметтік, экономикалық т.б. жақтан ойланып, толғанып шешетін маңызды әрі күрделі проблема дейді. Оның себептерін санамалап түсіндіреді. Әліпби ауыстырудың қажеттілігі, латын әліпбиін таңдаусебебі, ұсынылған әліпби жобалары туралы талдамалық-сараптамалық ойлар ортаға салынады.
Technical Skills and Readiness of English Language teachers in Kazakhstan to teach online
Authors: Beisembayeva Zh.A. , Baryamova R.К.
Published: February 2024

The article is written on the basis of the master’s study on online foreign languagesteaching, in this case, the English language. Online teaching or distance learning is no longer a “novelty” inmodern methods of teaching foreign languages. However, the question that requires close attention today inthe process of online teaching is the preparedness of teachers to teach online and their possession of necessaryskills for this. This study presents the results of a small survey (n = 378) among teachers of English as asecond language (TEFL), where they determine their level of technical skills necessary for teaching languagesonline. The survey was conducted in online and traditional modes and included 32 questions exclusively inEnglish. The data were correlated with the skills offered in the Internet language learning system accordingto L.K.L. Compton’s theory. The results of the study allowed us to trace the readiness of modern Kazakhstanteachers and teachers of English to switch to online mode while working with students
Заимствованная лексика в словарях как результат языковых контактов русского и татарского народов
Authors: Юсупова А. , Набиуллина Г. , Динаэр Х.
Published: February 2024

Одним из важнейших направлений в историко-лингвистическом изучении русско-татарских языковых контактов является исследование иноязычной лексикиопределенного исторического периода на материале лексикографических трудов. В этомплане ценным источником являются двуязычные словари, отра¬жающие культурно-языковые контакты тюрко-татарского народа со славянскими народами и игравшие значительную роль в диалоге этих этнокультур.Как нам полагается, актуальность обращения к исследованию иноязычной лексики вдвуязычных словарях XIX в. обусловлена отсутствием системного описания русско-европейских заимствований в тюрко-татарском лексикографическом фонде, а такжеопределяется необходимостью решения вопросов, связанных с выявлением национально-языковой картины, потенциальных возможностей и системности развития лексикитатарского языка в свете современного этапа языковой глобализации.Таким образом, русско-европейские заимствования, зафиксированные в татарско-русских словарях XIX в., являются результатом длительного исторического диалога языкови культур. Неизменность, устойчивость и сохранность большинства лексических единиц в современном языке говорит о том, что в этих лексикографических памятникахисследуемого периода были зафиксированы самые частотные слова, т.е. основной лексический фонд татарского языка с русско-европейскими заимствованиями.
English borrowings in contemporary speech of young generation
Authors: Kultanova Zh.M. , Dusengaliyeva A.A.
Published: February 2024

The article deals with borrowings of foreign cultural concepts that are relevant, usingthe Internet by representatives of young culture, as well as the spread of fresh words in the media.The development of any world language is influenced by many different factors, the main of whichare historical and social. These factors inevitably lead to the penetration into the language of newelements borrowed from the language of neighbors or partners in the process of communicationin certain types of activities. The dialogue of cultures is based on the practice of language, andit happens regularly. At the same time, the receiving and transmitting parts often change theirroles in the process of historical development. The focus of the article is on the ongoing process ofvocabulary enrichment of European languages through historical and social borrowings of theirpartners and opponents. The authors analyze the semantic specificity of Anglicism, its changeand adaptation in the contemporary world. The presented results of students’ survey revealedthe use of borrowings in their speech. During the survey, the most popular and unpopular,controversial borrowings, possible reasons for their appearance, peculiarities of the use of certainwords, variants to replace Anglicism with Russian words were established. The authors alsopay attention to the causes of the Anglicism occurrence used in Russian, their classificationand features. Based on such research methods as observation and systematization, the articledetermines reasons and classifies borrowings according to the areas of communication.
К вопросу о построении когнитивных пространственных моделей: лингвосемиотический подход (на примере топонимического концепта «пространство»)
Authors: Ковлакас Е.Ф.
Published: February 2024

В статье поднимается вопрос о том, что построение символическойкогнитивной пространственной модели основано не на значении топонимов, а на контексте их употребления или интерпретации культуры народов-номинаторов. Символ-топоним материализовался в значение топонимов, но исчез с видимой поверхностидля воспринимающего субъекта. Воспринимающий субъект должен обратиться к сферекультуры, чтобы осмыслить и восстановить топонимическую картину мира. Концепт «Пространство» является в топонимической картине мира смыслообразующим.Процессы когнитивного освоения окружающей действительности членами этносоциума протекают параллельно с концептуализацией этой действительности, задача которой порождать новые смыслы, вовлекая в этот процесс новые знаки, т.е. семиотизируяконцептосферу. Лингвосемиотическая картина мира у разных этносов детерминирована их представлениями о мире, которые у каждого этноса формируются по-разному.Структура этнолингвосемиотики каждой картины мира содержит ментальные репрезентации знаков; она динамична, т.е. претерпевает постоянную реаранжировку итрансформацию в ходе исторических процессов, происходящих в этносоциуме.
Абай өлеңдерінің шығу тарихы
Authors: Ердембеков Б.А. , Ісбек Б. , Сатбай Ж.И.
Published: February 2024

Мақаланың негізгі мақсаты – қазақ әдебиетінің бас ақыны, ағартушы, ұлтсөз өнерін әлемдік деңгейге көтерген Абай Құнанбайұлы шығармаларының, оның ішіндеөлеңдерінің шығу тарихын зерделеу. Әрбір өлеңнің қандай оқиғаның үстінде жазылғаны, арнау өлеңдерінің кімге арналғаны, ол адамдардың Абай өміріне қатысы, яғни олардың, ақынға қандай жақындығы бары, табиғат лирикасының жазылу тарихы, сол кездегіоқиғалардың ақын өміріне қаншалықты әсер еткені, оны оқиғаның өлеңдердегі ізі, т.б.мәліметтердің барлығы толықтыруды, жаңартылуды керек етері даусыз.Мақалада арнау өлеңдеріндегі әрбір кейіпкердің ақынның өмірінде алатын орны, табиғат лирикаларының қай жылы, қай жерде жазылғаны, қай қыстаудың, я жайлаудыңтасы мен ағашын немесе бұлағын суреттегендігі, осы өлеңді жазған уақыттағы ақынның көңіл-күйі, сол шақта Абайдың өмірінде қандай оқиғалар болғандығы талданды.Сонымен қатар, Абай өмірі туралы естеліктер пайдаланылды
Beauty in Hindi and Kazakh languages: Psycholinguistic Experiment
Authors: Kuzembayeva G. A. , Suguraliyeva A.M.
Published: February 2024

The concept of “beauty” is of special interest in different cultures. The study aimedat describing ways of conceptualizing beauty by speakers of different languages, modeling theassociative field of the stimulus beauty in Hindi and the Kazakh language, identifying similaritiesand differences in the conceptualization of beauty among representatives of the Indian and Kazakhcultures. The article presents results of a psycholinguistic study, within the frame of which aword association test was conducted with groups of Indian and Kazakh respondents of the WestKazakhstan Marat Ospanov Medical University. The common and specific components identifiedin the associative meaning to the stimulus beauty are due to differences in the structures oflanguages and the ethnic specificity of the Indian and Kazakh cultures.
Метафорическая модель книги Иова в русской литературе 19 в.
Authors: Адеишвили А.Д. , Клеменова Е.Н.
Published: February 2024

Предложенное исследование было выполнено на материалеНационального корпуса русского языка и имеет теоретическое ипрактическое значение как для литераторов и лингвистов, так и длябогословов. Впервые стихотворные и поэтические тексты произведений 19века рассматриваются как метафорическая модель понимания страдания,воплощенного в Книге Иова.
Сөйлем мүшелері теориясына
Authors: Жакыпов Ж.А.
Published: February 2024

Қазақ тіл білімінде сөйлем мүшелерін табиғи түрінде зерттеу А.Байтұрсынұлы синтаксисінен басталды. Бұл ХХ ғасырда жалғасып, сөйлем мүшелерініңтүрлері жіктеліп, талданып негізгі ұстанымдары қалыптасты. Дегенмен сөйлеммүшелері теориясы мен жүзесінде шешімін таппаған мәселелер баршылық. Тұрлаулымүшелерде басымдық бірде бастауышқа берілсе, бірде баяндауышқа беріліп келеді.Грамматикалық бастауыш пен баяндауыш арасындағы қатынас пен логикалық субъектпен предикат арасындағы қатынастар туралы мәселе бір ізге түскен жоқ. Тұрлаусызмүшелерді мағыналық түрлерге жіктеуде бірізділік жоқ: анықтауыш пен толықтауыштымағыналық түрлерге бөлгенде құрылымды негіз етсе, пысықтауышқа келгендефункционалдық тұрғыға сүйенеді. Пысықтауыштардың мағыналық түрлері түгенделгенжоқ. Үйірлі мүшені анықтаудағы ұстаным екі түрлі. Мақалада осы мәселелердің шешіміұсынылады.
Қазақ тілі терминологиялық қорының әлеуеті (сандық және сапалық көрсеткіштерді талдау)
Authors: Құлманов С.
Published: February 2024

Мақалада қазақ тілі терминологиялық қорының негізін құрайтын 2014 жылғы30 томдық терминологиялық сөздіктер топтамасының қазақша-орысша және орысшақазақша нұсқаларында қамтылған терминдердің сандық көрсеткішінің дәлме-дәл сәйкескелмейтіндігі анықталды және оған әсер ететін факторлар көрсетілді.Қазақ тілі терминологиялық қорының әлеуетін оның сапалық көрсеткіші тұрғысынананықтау үшін сөздіктер топтамасының қазақша-орысша бөлігіндегі қазақ тіліндегібағандағы терминдердің құрамы, атап айтқанда: а) қазақ тіліндегі; ә) орыс тілі арқылышет тілдерінен енген; б) орыс тілінен енген; д) гибрид терминдердің саны анықталды.Қазақ тілінің терминологиялық қорын құрайтын терминдер төмендегішетоптастырылды: орыс тіліне еуропа тілдерінен еніп, орыс тілінің заңдылығына сайқолданылған терминдер; орыс тіліне еуропа тілдерінен еніп, қазақ тілінің заңдылығына сайқолданылған терминдер; кейбір еуропа тілдерінен орыс тілі арқылы еніп, орыс және қазақтілінің заңдылығына сай қолданылған терминдер; орыс тіліне түркі тілдерінен еніп, қазақтілінің заңдылығына сай қолданылған терминдер; орыс тілінен еніп, орыс тілініңзаңдылығына сай қолданылған терминдер; орыс тілінен еніп, қазақ тілінің заңдылығынасай қолданылған терминдер; орыс тіліне еуропа тілдерінен еніп, орыс тілінің заңдылығынасай және қазақ тіліндегі баламасы (баламалары) қолданылған терминдер; орыс тілінен еніп,орыс тілінің заңдылығына сай және қазақ тіліндегі баламалары қолданылған терминдер.
Модальділік санатының көркем мәтін құрылымындағы белгілері
Authors: Құсайынова Ж.А.
Published: February 2024

Модальділік санатын функционалды синтаксис деңгейінде, мәнмәтін, тұтасмәтін аясында салыстыра талдау аса маңызды. Бұл бағытта аталған құбылыстың өзіндікқұрылымы бар, күрделі заңдылықтардың қатарындағы тілдік табиғатын айқындауға,дербес теориялық мәселелерін тұжырымдауға қол жеткізе аламыз. Ұсынылған ғылымимақалада поэма мәтініне сүйене отырып, модальділік санатының құрылымдық жүйесінеталдау жасалады. Нәтижесінде модальді мәнді өзектендіретін сөйлемдердіңсемантикалық байланысы арқылы тұтас шығармадағы модальді құрылымдардың ішкімағыналық-құрылымдық байланысы қалыптасатыны сараланады. Мәтін құрылымындамұндай сөйлемдердің мақсатты қызмет атқаратыны, олардың өзара семантикалықбайланысты қатаң сақтап, интеграция құбылысына бағына қозғалып, мағыналыққұрылымдық жақтан бірігуге, тиянақталуға ұмтылатыны дәлелденеді. Сонымен қатар,субъективті көзқарасты өзектендіретін аталған құрылымдардың мәтін деңгейіндекөлденең және тікелей байланыс түзетіні нақты мысалдармен айқындалады. Модальділіксанатының белгілерін функционалдық негізде салыстырып, мәтін деңгейінде субъективтікмодальді мәнді өзектендіретін сөйлемдердің ерекшелігін, мағыналық-құрылымдық жақтанолардың тиянақталып отыратынын, яғни, тұтасуға ұмтылуын дәйектеу әлі де өзектімәселелер болып табылатынына, бұл бағытта тереңірек зерттеулердің қажеттілігіненазар аударылады. Бұл мәселелер нақты ғылыми зерттеулер деңгейінде салыстырылыптұжырымдалады. Сондай-ақ, субъективтік модальді мәннің үнемі ашық тірекқұрылымдармен жасала бермейтіндігі тілдік деректермен дәлелденіп, поэма мәтініндегіастарлама қызметін атқаратын грамматикалық бірліктердің когнитивтікфункциясына, сол арқылы функционалды бағыттың когнитивтік бағытпен байланысынағылыми талдаулар жасалады. Поэма құрылымында «өмір» сөзінің когнитивтікмағынасынан тараған семантикалық желілер арқылы автор өзінің өмір жолыныңкезеңдерін астарлы суреттеп, «өмір-арман», «өмір-күрес», «өмір-үміт» сияқты ішкісубъективті көзқарасын стилистикалық бояумен жеткізе алғаны сөз болады.
Художественный дискурс в свете этнокультурной интерпретации текста
Authors: Алефиренко Н.Ф. , Шахпутова З.Х.
Published: February 2024

Статья посвящена проблеме этнокультурной интерпретации ценностносмыслового содержания художественного дискурса. Художественный дискурсрассматривается как социокультурное взаимодействие автора, порождающего текст, ичитателя, его воспринимающего и интерпретирующего. Процесс интерпретациихудожественного текста, как продукта сотворчества креативного и рецептивногосознаний, включает в себя дискурсивно-концептуальный анализ, направленный наизвлечение имплицитных этнокультурных смыслов, содержащихся в глубиннойструктуре текста. Соответственно, раскрытие концептуальной и подтекстовойинформации, отражающей этнокультурную картину мира автора произведения,определяется целью интерпретации художественного текста. В статье излагаетсяавторская версия понимания и этнокультурной интерпретации художественногопроизведения посредством выявления семантико-стилистической специфики лексическойрепрезентации художественных макроконцептов в его автохтонной и переводной версиях.Рассматриваемые аспекты подкрепляются примерами из художественного произведения
Ахмет Байтұрсынұлы нақыл сөздерінің ағартушылық сипаты
Authors: Жұмағұл С.Б.
Published: February 2024

Қазіргі қазақ әдебиеттану ғылымында ХХ ғасыр басындағы ұлт зиялыларыныңтағылымды ғұмырын, әдеби мұрасы мен сан қатпарлы іргелі ғылыми еңбектерін зерделеуөзекті сипат алуда. Ұлттық жаңару мен жаңғырудағы Алаш кезеңі қазіргі тәуелсіздіккеқол жеткізудегі белесті кезең болса, осынау тарихи үрдісте реформатор тұлға АхметБайтұрсынұлының шығармашылығы ерекше маңызға ие. Сондықтан да ұлт ұстазыныңсан салалы мұрасын әр қырынан қарастыру үрдісі толастамақ емес. Мақалада Алашардақтысының нақыл сөздері сараланып, ағартушылық кезеңнің рухын айқындаудағыөзектілігі байыпталды. Нақыл сөздері – ояну дәуіріндегі рухани және саяси күрестегіелшілдік рух, ұлтшылдық сезім, мемлекетшілдік сана көрінісінің қайнары болғаныайқындалды. Сол арқылы санаткердің сан қатпарлы шығармашылық тұлғасы, қоғамдықсаяси және мемлекеттік қызметін танудағы нақыл сөздерінің алар орны екшелді.Қазақтың саяси теңдігіне, рухани кемелдігіне ғұмырын арнаған ағартушының оқу-ағарту,өнер-білім, ғылым хақындағы нақылдарымен қатар халқын жаһитшылдыққа, кәсібибіліктілікке баулыған толғамдарының маңызы бағамдалды. Қазақ тіл білімі жәнеәдебиеттануының негізін қалаған тұлғаның ана тілі, тіл лұғаты, сөз өнері хақындағынақыл сөздерінің құндылығына екпін жасалды. Ұлттық жазу реформаторының тілоқытудың әдістемелік мәселелері, әліпби тұғырнамасы туралы нақыл сөздерінің қазіргіотандық білім беру қағидаттарын ұштаудағы өміршеңдігі бағаланды. Қазақ кәсібипублицистикасын, журналистикасын қалыптастыруға тарихи еңбек еткен қаламқайраткерінің газет, көсемсөз табиғатын байыптаған нақылдарының тереңдігі талданды.А.Байтұрсынұлының қазақ тілімен қатар орыс тіліндегі мақала, баяндамаларындағынақыл сөздері ой-өріс кеңдігі, дүниетаным тереңдігімен ерекшеленетіні дәйектелді.
Ауған соғысы тақырыбындағы шығармалардың поэтикалық сипаты
Authors: Құлбарақ С.О. , Тұяқбаев Ғ.Ә. , Уткелбаев Қ.З.
Published: February 2024

Адамзат тарихындағы маңызды оқиғалардың әдебиет пен көркем публицистикада орын алып, көркемдік-тарихи тұрғыдан суреттелуі, жеке қаһарман тұлға образдарының жасалуы өнер заңдылығы болып саналады.КСРО тарихындағы сондай оқиға - 10 жылға созылған Ауған соғысы (1979-1989). Алыпимперия әскерін Ауғанстан территориясына енгізіп, елдің 21 провинциясында ұрыс операцияларын жүргізді. Бұл ұрыстарға Қазақстаннан әскер қатарына шақырылғандар дақатысты. 27 жастағы Бақытжан Ертаевтың батальоны тау-шатқалды Кунар өзенініңбойында, «қара майор» атанған Борис Керімбаевтың батальоны «Паншер» алқабындабатыл ұрыс оперцияларын жүргізді. Соғыс шығынсыз болмайды. Бейбіт заманда көптеген шаңырақ қайғы-қасірет шекті. Қазақстаннан бұл соғысқа 22 мың адам қатысса,олардың 1000-ға жуығы соғыс құрбаны болды, 20 адам із-түзсіз жоғалды [1].Қаһармандық пен қасірет өмірде де, өнерде де ізін қалдырады. Ауғанстан шайқастары жөніндегі хабар кезінде халыққа ашық жетпеді. Шындықтың халыққа жетебастауы соғыстың аяқталуымен, соғысқа қатысушылардың елге аман-есен оралуыменбайланысты болды.Алғашқы ретте естеліктер, әр алуан сипаттағы мақалалар мен сұхбаттар, очерктер,арнау өлеңдер, соғыс лирикалары жазылды. «Боздақтар» кітабы шығарылды. Естеліктерұлғая келе көркем публицистикаға ұласты. Ауған соғысы тақырыбын өз шығармаларына негіз етіп алған қазақ қаламгерлері көбейе бастады. Сан алуан жанрда кітаптаршыға бастады. Ауған соғысына қатысушы адам тағдыры ауыр да бұралаң бейне ретіндекөркем шығарма кейіпкерлеріне айналды.Қалай дегенде де, әдебиетте де, публицистика да Ауған соғысы тақырыбына қатыстыәдеби, публицистикалық үдеріс бар. Ұлттық әскери проза мен әскери әдебиеттің өзгежанрларының дамуында бұл соғыстың орны ерекше болды. Өйткені ұрпақ басынан өткен соғыс жағдайы мен оның елге әкелген қайғы-қасіреті әдебиетке, көркем публицистикаға өз тақырыбын ұсынуы өмір, өнер заңдылығы болып табылады. Әр алуан жанрдағытуындылардың жазылуы әдебиет тарихында да бұл тақырыптың зерттелуі өзектімәселе болып саналады.
Балаларға арналған фольклорлық шығармаларды игерту жолдары
Authors: Балтымова М.Р.
Published: February 2024

Бұл мақалада балаларға арналған фольклор шығармаларынмектеп жасына дейінгі балалардың жас ерекшелігіне сəйкес өзіндік қиял-армандарын, талаптарын,ой-пікірлерін, айналадағы құбылысты эстетикалық тұрғыдан қабылдау, сезіну мүмкіндіктерін қалыптастыруға болатыны және соны жүзеге асырудың жолдарын туралыбаяндалады. Балалар фольклоры мұраларын жинақтап, ата-бабамыздың ұрпағына қалдырған рухани азығын сіңіріп, оның шығу тарихын игеру, ғылыми тұрғыда талдау жасау, тәжірибе жүргізу елеулі еңбектің нәтижесін көрсетеді. Балаларға арналған фольклортуындылары олардың қызыға да сүйсіне тыңдайтын, шығармашылық қасиеттерін арттыратын, логикалық ойлау қабілеті мен сөздік қорын дамытатын құнды жанр екеніанық. Бала психологиясының даму ерекшеліктеріне сəйкес жазылған мазмұнды шығармалардың барлығы дерлік олардың танымдық қабілеттерінің дамуына, сөздік қорыныңмолаюына септігін тигізіп, ойлау және сөйлеу қабілеттерін арттырады. Ағартушы ғалым А.Байтұрсынұлының еңбектерінде балаларға арналған ертегілер, мақал-мəтелдер,өсиет сөздер мен қисса-дастандар бүгінгі жасөспірімдерді халық педагогикасының қағидалары негізінде тəрбиелеуде, мəдени мұрамыздың құнды қазыналарын бір жүйеге келтіріп, ғылыми тұрғыда негіздеуде аса құнды құрал екендігі баяндалады. Халық мұрасының бастауы ретінде фольклорлық шығармалар баланың өмірге келген күнінен бастаптікелей тәрбиеге бағытталған оңтайлы тәрбие құралдарының бірі ретінде маңыздыорын алады. Мақалада көтерілген мәселе өзектілігі мен маңыздылығын жоймайды, қайта жаңарып, жаңғырып, бала тәрбиесіндегі отбасының, ата-ананың, халықтың, жалпықоғамның білімі мен біліктілігін арттырады. Балалар фольклоры сәбидің санасына есбіле бастаған күннен бастап анасының әлдиімен сіңіп, жасы өскен сайын байиды.
Түркі лексикографиясының тарамдана дамуы: түрік сөздіктерінің сипаты
Authors: Таймуллина К.К.
Published: February 2024

Әлемдік тіл білімінде теориялық лексикография ғылым ретінде ХХ ғасырдың екінші жартысында қалыптасты. Ал түркі лексикографиясы өзінің тарихи бастауын ХІ ғасырдағы классикалық араб тіл білімімен сабақтаса дамыған орта ғасыр түркітіл біліміндегі сөздік түзу ісінен алады. Тарихы мың жылға жуықтаған түркі лексикографиясы ХІ ғасырдағы Махмуд Қашқари дайындаған «Диуани лұғат ат-түрік» аттыәйгілі сөздіктен басталды. Бұл бірегей сөздік түркі тілдерінің сөз қазынасын салыстырмалы-тарихи тұрғыдан зерттеудің басы ғана емес, лингвистикалық түркітану саласындағы ғылыми зерттеулерге осы күнге дейін дереккөз қызметін атқарып келе жатқанымен құнды екені белгілі.Мақалада түркі лексикографиясы, оның ішінде түрік лексикографиясының дамуы қарастырылады. Түркі лексикографиясында пайда болған алғашқы сөздіктер мен түріксөздіктерінің түзілу тарихы жайлы сөз етіледі. Түрік сөздікшілерінің жасаған жұмыстары мен өнегелі еңбектері туралы айтылады.
К вопросу аспектуальности глаголов в русском, казахском и английском языках (на примере глаголов движения в спортивном дискурсе)
Authors: Бижкенова А.Е. , Кенжебекова Р.
Published: February 2024

Проблема аспекта глаголов в языках всегда вызывала интерес не только состороны частных грамматик, но и компаративной лингвистики. До сих пор открытым и дискутируемым остается вопрос о существовании аспекта как грамматическойкатегории во многих языках. Если русский язык имеет в наличии достаточное количество научных изысканий и подтверждений активности данной категории в глаголах, томногие грамматики английского и казахского языков не говорят о продуктивности видо-временных форм у глагола. Изучению понятия аспекта, а также особенностям функциональной семантики глаголов отраслевого дискурса посвящена настоящая статья.Теоретические положения иллюстрируются на глаголах движения. Глаголы движения сих категориальной семой «перемещение в пространстве» доминируют в качестве денотативных концептов в спортивном дискурсе.
Смағұл Садуақасұлының әңгімелері: көркемдік және тарихилық қағидаттардың ықпалдастығы
Authors: Қамзабекұлы Д.
Published: February 2024

ХХ ғасырдың 20-жылдарындағы көркем прозада «Салмақбай – Сағындық»,«Күлпәш», «Күміс қоңырау» повестерімен, «Сәрсенбек» романымен аты мен затықалған Смағұл Садуақасұлының «Өртең», «Салмақбай, Махамбет», «Аптономиа»сынды әңгімелері әрі көркемдік, әрі тарихилық сипатымен ерекшеленеді.Алаш әдебиеті кезеңіне жататын осы көркем шығармалардың авторы – жай жазушығана емес, парасаты толысқан, жастай саясат ісінде шыңдалған қайраткер. Тұлғалар қолына шабыттан гөрі ағартушылық мақсат қалам алдыртады. Айталық, Алаш көсеміӘлихан Бөкейханның саясат жұмысы барысында білікті көсемсөзші, сындарлы әдебиеттанушы болуының себебі сол. Бұл қасиет Смағұл Садуақасұлында да болды. Аса күрделі кезеңдегі ұлт жастарының арманы, зиялылар арасындағы елдік және төңкерістікмәселелерге байланысты көзқарастар, большевизм кезіндегі халықтың табиғи мүддесі,қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық өзгерістер – қаламгердің негізгі нысанасы.Отаршылдық – әділетсіздік, аярлық, зорлық-зомбылық арқасында ғұмырын ұзартқантамыры терең, кесапат құбылыс. Әлемдегі талай халықтарға трагедия алып келгеносы басқыншылық (Алаш лексиконында «жуан жұдырық») Қазақ елін адам айтқысызқиындыққа душар етіп, теңдік пен еркіндік аясындағы дамуын тежеді. Әділеттікке деген ұмтылыс жастай сезімі мен санасында қайнаған Смағұл ұлтына азаттық тимегенекі қоғамды жаман жағын да, қайсыбір жақсы жағын да парықтап, ақылымен ұғып өсті.Әлем және орыс әдебиеті, ұлт фольклоры дәстүрінен бастау алатын ХХ ғасырдың басширегіндегі қазақ әдебиетінің өкілі ретінде Смағұл Садуақасұлы көркемдік және тарихилық қағидаттарға иек артып және сол екеуінің ықпалдастығы арнасында жазушылықшеберліктің бел-белестерін игерді.Мақалада С.Садуақасұлының әдебиет тарихынан сырт қалып келген әңгіме жанрындағы ізденістері мен табыстары қарастырылып, талданады.
“False friends” of the translator as asymmetric dialexemes, causes of occurrence
Authors: Kalibayeva Zh.M. , Zhaparova Zh.A.
Published: February 2024

The article deals with the phenomenon of linguistic asymmetry, whichimplies an erroneous translation of the language units of the source language due to thephonetic similarity with the units of the translating language. The author addresses theproblem of similarity and apparent identity in the analysis of several typologiesdeveloped by scientists. From the point of view of the content plan, the followingfeatures of interlanguage synonyms can be distinguished: coincidence in some meaningsand discrepancy in others; generic meaning in one language, specific meaning inanother; discrepancies related to the transmission of realities; differences in stylisticcharacteristics; differences in lexical compatibility. From the point of view of the plan ofexpression, the disparity in some synonyms and the equivalence of the volumes ofconcepts are noticeable in others. The last group is words that have different meaningsbut belong to the same semantic field. These functional interferents clearly show thefollowing logical and semantic relationships: causal, based on size, common functioning,based on the manufacturing process, etc.
Латын графикасына негізделген қазақ жазуы: орфография және орфоэпия
Authors: Аманбаева А. , Жұмабаева Ж.
Published: February 2024

Мақалада латын графикасына негізделген қазақ жазуының мәселелеріқарастырылады. Қазақ жазуын латын әліпбиіне көшіруге байланысты жұмыстарүкімет тарапынан, тілші-мамандар тарапынан жүргізіліп, ғалымдардың көп жылдықзерттеулерінің нәтижесінде әліпбидің жетілдірілген нұсқасы ұсынылған болатын. Осыорайда мақалада латын графикалы қазақ әліпбиінің қазіргі таңдағы қажеттілігі, сондайақ латын графикасына негізделген 31 әріптен тұратын жетілдірілген әліпбинұсқасының ерекшеліктері мен оның жазудағы көрінісі сөз болады. Әсіресе қазіргіәліпбидегі диакритикалық таңбалардың, яғни умлаут, бревис, макрон, седиль, тильдатаңбаларының қолданылуы сипатталып беріледі. Әрбір диакритикалық белгілердіңтаңбалануындағы көрінісі сипатталып, маңыздылығы айқындалады. Сондай-ақмақалада емле ережелері, орфография мен орфоэпия мәселелері, шеттілдік терминдердіңорфограммасы жан-жақты баяндалады. Сонымен қатар қазақ тіл біліміндегі күрделідыбыстардың қатарына жататын и мен у-дың таңбалануына қатысты ерекшеліктерімен ережедегі берілу жолдары жан-жақты ашылып көрсетіледі.
Абай өңірі топонимдерінің этимологиялық ерекшеліктері
Authors: Ахметова Г.С.
Published: February 2024

Қазіргі таңда топонимика саласы географиялық атауларды этимология,лингвистика, тарих және география тұрғысынан зерттеп, белгілі бір халықтың өткентарихынан мол ақпарат беретін интегралды ғылымға айналып отыр. Яғни,топонимикалық бірлікті талдау кезінде географиялық атаудың шығу тегіне, жасына,тарихына және грамматикалық құрылымына назар аударылады. Топонимдердіңграмматикалық құрылымына сәйкес, басқа тілдік бірліктер сияқты, қалыптасупроцесінде тілдің фонетикалық, морфологиялық және сөзжасамдық ережелерінұстанады. Сөзжасамдық құрылым тұрғысынан оларды «қарапайым», «туынды» және«күрделі» деп үш түрлі құрылымдарға бөлуге болады. Топонимдік атаулар қарапайымхалықтың күнделікті тұрмысының, тарихи әлеуметтік, лингво-мәдениаспектілерінің бейнесі ретінде қарастырылатындықтан, халықтың күнделіктіөмірімен астасып жақтан өңірдегі тарихи оқиғалар, тарихта орын алған тұлғалар,өңірдің географиялық ерекшелігі топоним жасаушы негізгі белгілер ретінде танылады.Мақалада Абай өңірі топонимдерінің шығу тарихы этимологиялық аспектідеқарастырылып, сөзжасамдық, типологиялық құрылымдары, лексика-семантикалықерекшеліктері, даму динамикасы, ұқсастықтары салыстырылады. Абай өңірітопонимикалық жүйесінде этнонимдердің, ру-тайпа атауларының, тарихи тұлғааттарының, аңыздық кейіпкерлер есімдерінің көптеп кездесуі назарымызды аударып,өңір топонимикасын тарихи аспектіде зерделеуге түркі болды. Мақаланы зерттеудегібасты мақсат Абай өңірі топонимдерін тарихи-лингвистикалық тұрғыдан зерттеп,олардың шығу тарихын жүйелеу.
Қазақ тілінің дәстүрлі сөзсаптамы
Authors: Кудеринова К.Б.
Published: February 2024

Мақалада қазіргі қазақ ауызекі немесе жазба тілінің грамматикалық,стильдік, этикалық нормадан қол үзіп, жасанды, аударма қазақ тілі болып баражатқаны өзекті мәселе ретінде қойылады. Мәселені шешу үшін сөзсаптам ұғымтермині ұсынылады. Сөзсаптамды қазақ сөз өнерінің басты категориясы ретінде алып,бұл терминнің «стиль» және «норма» терминдерінен айырмашылықтары көрсетіледі.Сөзсаптам категориясын анықтаудағы А.Байтұрсынұлы пікірінің және Р.Сыздықкөзқарасының ғылымилығы дәйектеледі. Сөзсаптам – сөз өнерінің бірлігі, стиль –стилистиканың бірлігі, стиль негізінен тарихи сипатты, қоғаммен, әлеуметпен біргеөзгеріп, нормаларынан айнып отыратыны, тұрақсыз, құбылмалы екені, сөзсаптамтілдіортадан жоғары деңгейде білетін тұтынушыларға міндетті, барлық стиль түрлеріненегіз болатын норма екені айтылады. Сөздің тыңдаушы мен оқушыға әсер ететіндейжетуі үшін сөзсаптамзаңдылықтарын, нормасын білу қажеттілігі айтылады.Сөзсаптам нормасы қазіргі қазақ сөзінде жоғалып бара жатқандықтан оны дәстүрлі сөзсаптау нормасынан іздеу қажеттігі қойылады. Сөзсаптам біреуге бір нәрсе туралымазмұнды сөз айтам деген сөз алушының ой жүйесі, коммуникация этикасы, тілқисыны өзара келіскен, сөз бастауы мен сөз аяқтауы тең, ой, не пікірін орынды қойып,мәселені айқындап бере алатын, мәтіннің тұтас эстетикасы мен экспрессиясы,көркемдігі келіскен жүйелі сөз деп анықталады. Сөзсаптам – қазақ сөз өнерінің бастыкатегориясы. Негізгі бірліктері – мәтін және абзац. Көптің алдында айтылған ауызшашаршысөзде сөз тіркестері мен сөйлемдердің ерекше стильде болуы емес, ойдың, яғнимәтіннің нормаға сай және қисынды болуы маңызды.
Метафорическая репрезентация образа Казахстана в российском медиадикурсе (за период с 2010 по 2021 гг)
Authors: Смагулова Б.Г. , Жаркынбекова Ш.К.
Published: February 2024

Статья посвящена многомерному феномену «образ страны»,рассматриваемому сегодня как одна из активно обсуждаемых проблем в научном мире.Исследовательский интерес к данной теме в академическом мировом сообществеобусловлен тем, что образ той или иной страны, представляемый в современноминформационном пространстве, может меняться в зависимости от социальных иполитических событий, и именно медиадискурс в состоянии улавливать эти измененияи, учитывая их, воздействовать на массовое сознание, выявлять ценностные ориентирыи оценочные суждения, формируя тем самым определенное видение другого государства.Такие изменения, несомненно, отражаются в языке, а это, в свою очередь, ставит новыеисследовательские задачи. Это означает, что динамика вербализации образа странытребует специального изучения. Целью данного исследования является выявление ианализ метафорических моделей, репрезентирующих образ Казахстана в текстахроссийских СМИ. Интерес к Казахстану в российском медиадискурсе определяетсяпрежде всего исторически и географически обусловленным тесным сотрудничествоммежду Россией и Казахстаном в политической, экономической и культурной областях.Материал исследования состоит из корпуса 320 текстов российских печатных изданий(«Коммерсантъ», «Комсомольская правда», «Аргументы и факты», «Известия»,«Московский комсомолец», «Независимая газета». Текстовые фрагменты собиралисьтакже с использованием Национального корпуса русского языка(http://www.ruscorpora.ru/), где основным поисковым словом выступало слово«Казахстан». Темпоральные рамки собранного и проанализированного эмпирическогокорпуса ограничены периодом с 2010 по 2021 год.В рамках данной статьи представлен анализ трех доминантных метафорическихмоделей, в рамках которых происходит восприятие и осмысление образа Казахстана всознании массового читателя: антропоморфной («Казахстан – инициативный агенс»),природоморфной («Казахстан – Великая степь»), этнокультурной «Казахстан – странас народной памятью» / «культурно-ценностной памятью».
Исследование речевой диагностики в аспекте частных моделей языковых единиц в речи
Authors: Оспанова Б.Р. , Сейлханова А.Е. , Тимохина Т.В. , Акынжанова А.А.
Published: February 2024

Тема, рассматриваемая в статье, является довольно актуальной. Повсеместное внедрение технологий распознавания спонтанной речи позволяет улучшать навыки устной речи специалистов в разных отраслях знаний.

В статье рассматриваются основные проблемы моделирования как метода научного исследования в современном мире, описываются перспективы его развития и особенности использования в языкознании. Представлена схема создания алгоритма распознавания спонтанной речи в аспекте языковой коммуникации с учетом особенностей говорящего. Приводится и характеризуется типология языковых моделей, выделяемых по функциональному признаку. Рассматривается модель коммуникации, где распознавание многих сторон речевого общения целесообразно для формирования определенных условий по диагностированию спонтанной устной речи. Авторами применен метод речевой коммуникации для улучшения характеристик распознавания спонтанной устной речи с позиции, связанной с частными моделями языковых единиц: лексическими, семантическими, морфологическими. В основе работы такого метода лежит структурно- лингвистическое  моделирование, при котором модель конструируется из языкового (лингвистического) представления исходных данных и правил их преобразования. Конечной целью предлагаемой модели является формирование процесса распознавания спонтанной речи в контексте языковой коммуникации. Данный метод речевой коммуникации будет способствовать совершенствованию характеристик распознавания спонтанной речи с позиции, связанной с частными моделями языковых единиц.
Метафора движения по вертикали в хакасском и алтайском языках (в сравнении с казахским языком)
Authors: Шагдурова О.Ю. , Тюнтешева Е.В.
Published: February 2024

В статье анализируются направления развития переносных значений в глаголах, обозначающих движение вверх/вниз в хакасском и алтайском языках в сравнении с казахским языком. Формирование вторичных переносных значений у глаголов направленного движения ранее не было предметом специального исследования в хакасском и алтайском языках. В ходе исследования выявлены группы моделей метафоризации движения вверх/вниз и способы их выражения в рассматриваемых языках (переносные значения глаголов и устойчивые сочетания). В основном выделенные метафорические модели являются общими для этих языков. Также они свойственны и другим, неродственным, языкам, в частности, русскому. Наряду с этим в разных тюркских языках отмечаются свои особенности, которые проявляются, например, в использовании разных глаголов, в их сочетаемости, в наличии конкретных метафор, характерных для тех или иных языков.
Мapхaбaт Бaйғұттың шығaрмaшылық жoлының қaлыптacyы
Authors: Тaгyдрeтoвa Б.Б. , Aлпыcбaeв Қ.К.
Published: February 2024

Мaқaлaдa жaзyшы Мaрхaбaт Бaйғұттың жaзyшылық ұcтaнымы, крeдocы, көркeмдiк мaқcaт-мұрaттaры, өзiн қaлыптacтырғaн шығaрмaшылық oртa мeн әдeби үдeрic, aвтoрлық дaрa қoлтaңбacы қaрacтырылaды. Жaзyшылық eңбeк жoлындaғы қaзaқ жәнe oрыc әдeбиeтi клaсcиктeрiнiң тигiзгeн ықпaлы дa cөз бoлaды. Жaзyшы прoзacының қaзaқ әдeбиeтiндeгi oрны көрсетіледі. Қaлaмгeрлiк дaрaлығының пaйдa бoлyы мен қaлыптacyы және өзiндiк cтилi мeн шeбeрлiк үлгiciнiң бacты cипaттaры айтылады. М.Бaйғұттың шығaрмaшылық өмiрбaяны, cyрeткeрлiк қыры тyрaлы қoрытындылaр iздeнyшi тaлдayынa ғaнa eмec, aғa бyын жaзyшы-cыншылaрдың, әдeбиeтшi-ғaлымдaрдың oй-пiкiрлeрiнe cүйeнe oтырып дәйeктeлeдi. Жaзyшының жaзy мaшығы, қaзaқ прoзacынa қocқaн үлeci бiршaмa айқындалады. Жaзyшылық eңбeкпeн қaтaр қaрымды жyрнaлиcт рeтiндe тaнылғaн eңбeгi бaғaмдaлaды. М.Бaйғұттың шығaрмaшылығы тұтacтық рeтiндe қaрacтырылып, oның эвoлюциялық даму кезеңдері жүйеленеді.  

Өмiрдегі aвтoр мeн шығaрмaдaн танылатын aвтoр шeбeрлiгiнiң aрacындaғы жaнды бaйлaныc түрлері жіктеліп, oның қoзғayшы тeтiктeрi caрaлaнaды. Aтaп aйтқaндa, өмiрлiк тәжiрибe, жiтi бaқылay, әлeм клaccиктeрiн қaйтaлaй oқy, қaжeт тұcтa жaттay, тyғaн жeр тaбиғaтын жиi тaмaшaлay, ayыл өмiрi тiршiлiгiнe мүмкiндiгiншe дeндey, бacтaн өткiзгeндeрдi ecкe түciрy, қaлaмгeрлeрмeн күндeлiктi қaрым-қaтынac, қoғaм өмiрiнiң түрлi caлaлaрынa aрaлacy, жyрнaлиcтiк тәжiрибeнi көркeмдiк қaжeттiлiккe жaрaтy cияқты дaғдылaр, мaшықтaр мeн мaқcaтты әдeттeрдiң көркeмдiк нәтижeлeрi тұжырымдалады.
Қазақ тіліндегі «Ер туған жеріне, ит тойған жеріне» паремиясының прагма-когнитивті әлеуеті
Authors: Кенжалин Қ.К. , Абдиров Ө.Қ.
Published: February 2024

Мақалада қазақ танымындағы «Ер туған жеріне, Ит тойған жеріне.» паремиясының прагматикалық әлеуеті қарастырылған. Зерттеу жұмысы мақалдың қазіргі кезеңдегі танымдық-прагматикалық потенциялын анықтауды мақсат етеді. Паремияны негізге ала отырып тіл философиясы, когнитивистикадағы және прагмалингвистикадағы кейбір мәселелердің жауабын табу – зерттеу жұмысының негізгі идеясы. Антрополингвистикалық парадигманың беріп отырған мүмкіндігінің арқасында аталған іргелі салаларды еркін интеграциялауға болатынын байқаймыз. Теориялық тұжырымдар мен гипотезалар, паремиялардың уәждемесіне байланысты классификациялар секілді тұрақты ұғымдардан бөлек, тіл философиясының объектісіне енетін ментализ теориясы да зерттеу жұмысының ауқымында қарастырылған. Сонымен бірге автор когнитивистикамен ұштасып келген ментализ теориясының лингвофольклордағы көрінісін прагмалингвистиканың категориялары арқылы жеткізуге тырысқан. Қазіргі кезеңде когнициядағы ақпараттарды таңбалаудағы адам баласының әрекеттерін зерттеу ғылым үшін өте өзекті. Мұның ой тілімен байланысты болуы да мәселенің маңызын арттырады. Зерттеу барысында лингвофольклорлық бірлікті этнолингвистикалық, когнитивтік, прагматикалық тұрғыда зерттеудің әдіс-тәсілдері қолданылған. Нәтижесінде соңғы жылдарда жоғарыда аталған мақалдың прагма-когнитивистикалық әлеуеті түсіп кеткендігін байқаймыз. Автор респонденттердің мақал мазмұнын түсінбеунің себебі ретінде: танымның тарылуы, ерік және ментализдік құзіретсіздік секілді факторларды көрсетеді. Паремияны прагма-когнитивтік аспектіде қарастырған еңбек ретінде мақала аталған салаларға қызығушылар мен зерттеушілерге маңызды болмақ. Зерттеу нәтижесі мен тұжырымдарын прагма-когнитивтистикалық зерттеулерде, паремиялық сөздіктерде пайдалануға болады.
Criteria for Multimodal Texts in English Language Classrooms
Authors: Inkarbekova Zh.S. , Zhussupova R.F. , Beisembayeva Zh.A. , Majewicz D.S.
Published: February 2024

The purpose of this article is to investigate multimodal texts and employ multimodaltexts in the curriculum of English classes. Due to the swift development of technology andglobalization since the late XX century, the growing multimodality of communication is evidentin education. Multimodal texts may be any written text which is followed by a large varietyof audio, visual, and other symbolic representations or some information from this text isaccompanied by images and sounds. Hence multimodal texts include picture books, textbooks,graphic novels, comics, and posters, conveying meaning to the reader through combinationsof visual written language and spatial modes. The article follows a qualitative paradigm. It isreferred to primarily two case studies which consist of recorded trailers and created multimodaltexts by students. The assessment criteria were also designed for the tasks presented in this article.Thus, the result found in the current study showed that students appeared to accept multimodaltexts in English foreign language teaching and this research is useful for teachers and studentsas a practical guide on how to implement multimodal texts based on the tasks introduced in thisarticle. And finally, we may say that the outcomes of the current article support and reinforceprevious research studies regarding multimodality in teaching and criteria for choosing theappropriate pedagogically designed multimodal texts.
Отражение проблемы наркомании в мировой литературе
Authors: Ербулатова И.К. , Шайхина М.А. , Жамашева Г.Х.
Published: February 2024

В статье освещается проблема наркомании в художественной литературе. Проанализированы характерные особенности освещения тематики наркозависимости в художественных текстах. В качестве основного метода настоящего исследованияавторами предлагается литературный анализ русских и зарубежных произведений, атакже литературно-критических очерков, посвященных проблеме наркомании.В мировой литературе достаточно художественных произведений, посвященных проблеме наркомании, в которых описывается воздействие наркотических средств на жизнедеятельность человека, изображаются распад личности человека, употребляющего наркотические средства, его ценностных представлений, утрата морального облика.Материал статьи представляет проблему наркомании как общемировую проблемукатастрофичного масштаба. В ней предполагается отразить опасность наркозависимости как для индивидуальности человека, так и для человечества в целом. Основнаяфункция литературных произведений на исследуемую тематику выражается в формировании у читателя устойчивого убеждения о вреде наркотиков и их социально-общественной опасности.Таким образом, прагматика настоящей статьи выражается в том, чтобы на примереанализа литературных героев и их пристрастия к употреблению наркотических веществ подвести читателя к осознанию сущности наркотической зависимости и сформировать устойчивое негативное личностное отношение к глобальной проблеме наркомании.