Διερεύνηση του βασικού συναισθήματος της αηδίας σε ελληνικό πληθυσμό
Authors: Χαλιμούρδας Θεόδωρος 
Published: September 2021

Η αηδία έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα βασικά συναισθήματα από αρκετούς ερευνητές και σε διάφορους πολιτισμούς. Τα τελευταία χρόνια το βασικό συναίσθημα της αηδίας έχει προσελκύσει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον. Ορίζεται ως ο αποτροπιασμός που προκαλείται στην προοπτική ενσωμάτωσης από το στόμα ενός απεχθούς αντικειμένου και από εξελικτική σκοπιά θεωρείται πως έχει εξελιχθεί ως ένα ψυχολογικό σύστημα προστασίας του οργανισμού από μόλυνση μέσω της αποφυγής πιθανών πηγών μόλυνσης. Η συχνότητα και ευκολία κατά την οποία κάποιος μπορεί να νιώσει αηδία ορίζεται ως Τάση για Αηδία (Disgust propensity). Η τάση για αηδία έχει συνδεθεί με διάφορες μορφές ψυχοπαθολογίας όπως η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή με ιδεοληψίες μόλυνσης, Ειδικής Φοβία Αράχνης, Ειδική Φοβία Αίματος Τραύματος-Ένεσης, Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής, Σχιζοφρένεια και Μετατραυματική Διαταραχής Στρες μεταξύ άλλων. Ως εκ τούτου, ένα έγκυρο εργαλείο μέτρησης της τάσης για αηδίας καθίσταται αρκετά χρήσιμο στη κλινική πράξη καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην περεταίρω διερεύνηση των συμπτωμάτων. Η Αναθεωρημένη Κλίμακα της Αηδίας (DS-R) (Olatunji et al., 2007) έχει κατασκευαστεί για την μέτρηση της τάσης για αηδία και αποτελείται από τρεις διαστάσεις: την Πυρηνική Αηδία, την Αηδία Μόλυνσης, και την Υπενθύμιση Ζώων. Καθώς έχει αρκετά ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες και έχει χρησιμοποιηθεί σε μελέτες που εξετάζουν την σχέση της αηδίας με συμπτώματα ψυχοπαθολογίας και άλλα χαρακτηριστικά, η συγκεκριμένη κλίμακα επιλέχθηκε για στάθμιση στον Ελληνικό πληθυσμό. Στόχος της παρούσας διατριβής ήταν να διερευνήσει το συναίσθημα της αηδίας στον Ελληνικό πληθυσμό και να εξετάσει τις ψυχομετρικές ιδιότητες της ελληνικής εκδοχής της DS-R. Συνολικά 754 συμμετέχοντες από όλα τα μέρη της Ελλάδας έλαβαν μέρος στη μελέτη. Επίσης, 363 από τους συμμετέχοντες συμπλήρωσαν, επίσης, την Αναθεωρημένη Κλίμακα Ψυχοπαθολογίας (SCL-90-R) και το ερωτηματολόγιο προσωπικότητας του Eysenck (EPQ), ώστε να εξεταστεί η συντρέχουσα εγκυρότητα. Η παραγοντική δομή της κλίμακας εξετάστηκε με την εφαρμογή της Διερευνητικής και της Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης. Επίσης, πραγματοποιήθηκε χρήση του μοντέλου πολλαπλών δεικτών και πολλαπλών αιτιών (MIMIC) προκειμένου να διερευνηθούν οι επιδράσεις του φύλου και της ηλικίας στα ερωτήματα. Οι διαφορές των μέσων όρων των βαθμολογιών μεταξύ ομάδων των δημογραφικών στοιχείων αξιολογήθηκαν με t-test ανεξάρτητων δειγμάτων (μέχρι δύο ομάδες) και ανάλυση διακύμανσης μονής κατεύθυνσης, one-way ANOVA (πάνω από δύο ομάδες). Τέλος, για την εξέταση της αξιοπιστίας της κλίμακας χρησιμοποιήθηκαν ο δείκτης εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha και ο συντελεστής ενδοσυσχέτισης (intraclass correlation coefficient, ICC) για την αξιοπιστία επαναλαμβανόμενων μετρήσεων. Η Διερευνητική παραγοντική ανάλυση ανέδειξε δύο μοντέλα, ένα δι-παραγοντικό και ένα τρι-παραγοντικό που θυμίζουν αρκετά εκείνα που έχουν προταθεί από την βιβλιογραφία. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν κάποιες διαφορές μεταξύ του τρι-παραγοντικού μοντέλου της παρούσας μελέτης με εκείνο που προτάθηκε από τη βιβλιογραφία καθώς οι δύο παράγοντες συμπεριλάμβαναν ερωτήματα από την Πυρηνική αηδία και αηδία μόλυνσης. Η Επιβεβαιωτική Παραγοντική ανάλυση έδειξε πως το τρι-παραγοντικό μοντέλο έχει καλή εφαρμογή στα δεδομένα ενώ η ανάλυση του διττού αντίστοιχου μοντέλου ανέδειξε τη σημαντικότητα του γενικού παράγοντα της αηδίας. Το φύλο και η ηλικία είχαν επιδράσεις σε κάποια ερωτήματα. Επίσης, η αξιοπιστία της κλίμακας ήταν αρκετά ικανοποιητική. Όσον αφορά τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερες βαθμολογίες σε όλες τις υποκλίμακες της DS-R ενώ ο βαθμός της θρησκευτικότητας συσχετίζονταν με τις βαθμολογίες στην κλίμακα. Τέλος, οι συσχετίσεις μεταξύ της DS-R και των υποκλιμάκων των EPQ και SCL-90-R στηρίζουν την αποκλίνουσα και συγχρονική εγκυρότητα της κλίμακας. Η παρούσα μελέτη έδειξε πως η ελληνική εκδοχή της DS-R έχει ικανοποιητικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά. Επομένως, αυτή η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κλινική και ερευνητική χρήση στον Ελληνικό πληθυσμό. Ωστόσο, η μελέτη ανέδειξε κάποια πιθανά προβλήματα της παραγοντικής δομής της κλίμακας και την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση και αναθεώρηση από μελλοντικές μελέτες.