bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Towards a Regulatory Framework for Workflow Improvement in Electronic Medical Records
Authors: Arslan Faiza , Marcus Jonathan , Khatami Alireza , Guergachi Aziz , Keshavjee Karim
Published: February 2024

Physicians have to complete several time-consuming and burnout-inducing tasks in their EMRs for everyday care of patients. Poor workflow design generates increased effort for physicians. In this study, we measure time doctors take to retrieve and review information in the patient chart at the beginning of a visit; one of approximately 12 tasks a doctor must do in the EMR during the visit. Information retrieval takes approximately 40 minutes per day. Automation could save 75% of that time. We estimate that if every family doctor in Canada could save 30 minutes through automation of just this one process, we could free up time equivalent to >3000 physicians and >5 million patients; enough to absorb the vast majority of patients who currently do not have a doctor. We know of no more powerful intervention than workflow automation in Canadian EMRs to increase the supply of doctors while simultaneously reducing a major cause of burnout. We recommend an accelerated research program to identify additional opportunities for workflow automation and a regulatory program to ensure that every physician has access to workflow automation in their EMR.
AI Can Improve the Economics of Blindness Prevention in Canada
Authors: Chakravarthy Swetha R. , Mugambi Dora , Keshavjee Karim
Published: February 2024

Diabetic retinopathy is a leading cause of vision loss in Canada and creates significant economic and social burden on patients. Diabetic retinopathy is largely a preventable complication of diabetes mellitus. Yet, hundreds of thousands of Canadians continue to be at risk and thousands go on to develop vision loss and disability. Blindness has a significant impact on the Canadian economy, on families and the quality of life of affected individuals. This paper provides an economic analysis on two potential interventions for preventing blindness and concludes that use of AI to identify high-risk individuals could significantly decrease the costs of identifying, recalling, and screening patients at risk of vision loss, while achieving similar results as a full-fledged screening and recall program. We propose that minimal data interoperability between optometrists and family physicians combined with artificial intelligence to identify and screen those at highest risk of vision loss can lower the costs and increase the feasibility of screening and treating large numbers of patients at risk of going blind in Canada.
Pharmacologically Altering the Minds of the Old, Sick, and Dying
Authors: Morris Preethi
Published: February 2024

The percentage of the world’s population that falls into the category of “_elderly_” has increased and is expected to greatly increase in the upcoming decades. The burden for the physical and mental well-being of the elderly has largely fallen upon health professionals and caregivers in various living environments. This article reviews and discusses the common use of psychotropic drugs among elderly populations worldwide despite the increased sensitivity of the aged central nervous system to the effects of these drugs, and the greatly increased risk for falls, fractures, fainting, and hospital admission for adverse events due to the usage of psychotropic drugs in this age sector. _Psychotropic Polypharmacy, Potentially Inappropriate Medication_, and the mind-altering effects of psychotropic drugs in the elderly population are also explained. Finally, we discuss the near-universal usage of psychotropic drugs in _end-of-life protocols_ used in palliative care, hospice, and end-of-life treatment centers.
A Deeper Look at the Origin and Evolution of the Social Work Profession
Authors: Sethuramalingam V.
Published: February 2024

This article explores how social work has changed from its beginnings to the early 21st century in India, Europe, the United Kingdom and the United States. It emphasises the significance of understanding social work's past to consider the field's potential future. The researchers used a qualitative research method and gathered information from existing literature, knowledgeable persons, and field visits for observation and verification to validate the collected data. Almshouses, or choultries, in India, can trace their origins back to the time of Buddha. Records from the Chinese travellers Fa-Hien and Xuanzang reveal that similar hospitals/Buddha Vihars existed in India around 400 BC. From the 7th century AD, the temples served food to devotees through 'temple kitchens. These institutions paved the way for almshouses in China, the Middle East, Europe, and Britain, signifying that Social Work's groundwork in India predates the Charity Organisation Society and the Settlement House Movement. Available records also reveal how the British Poor Laws systematised welfare services and played an important role in turning them into rights for the poor. Although social work, both as a career and as a way of living, evolved in India, countless books on social work published over the decades did not explicitly mention it as such.
Design of an Educational Campaign Based on the Theory of Planned Behavior to Encourage People to Donate Organs: A Study Protocol
Authors: Masoodi Mahmoud Reza , Razavinasab Seyed Ali , Khanjani Narges , Sadeghi Reza
Published: February 2024

In all countries, organ donation shortage is a concern and there is a huge difference between the number of organs available for transplant and the numbers of potential recipients on waiting lists. The authors of this protocol, intend to design an educational intervention based on the theory of planned behavior (TPB) to encourage people over 18 years old to become an organ donor. This is the protocol of a campaign that will be carried out in three phases in Sirjan city, located in southern Iran. Initially an educational campaign will be designed, then it will be implemented, and eventually the educational campaign will be evaluated. In order to evaluate the effect of the campaign, a researcher-made questionnaire will be designed based on the theory of planned behavior and after a detailed literature review and inquiring the opinion of experts. The findings of this study will provide valuable evidences regarding the efficacy of the educational campaign on the intension of people to donate organs.
Technological Tools to Teach the Idea of Optimality
Authors: Oldenburg Reinhard
Published: February 2024

Optimization is a fundamental idea of mathematics, yet it is not that much in the focus of widespread digital teaching tools. The paper first explores the relevance of optimality and then shows how the idea is supported in the FeliX dynamic geometry online system. The idea is to include optimality statements together with equality statements as means to describe geometric scenes. Some reports from teaching experiences are discussed as well.
Christology for African Community in View of African Ancestors
Authors: Falconer Robert
Published: February 2024

Africa is an exciting and diverse continent. It’s a world where the physical and the spiritual come together. This is especially notable when one explores the traditional African belief of ancestors among many other beliefs. Ancestral belief is a significant part of countless African communities, and even among some African Christians. It is my hope when comparing the characteristics of the African ancestors with that of our Lord Jesus Christ, we will come to find that while some of Jesus’s characteristics are relatable, they are ultimately incomparable, fulfilling all positive notions of African ancestors. More than that, Jesus, the God-Man, comes and offers us and our communities hope and redemption. In this article we will begin by seeking to understand ancestral belief, after which we will identify some characteristics from the ancestors and see how those of Jesus Christ compare, thus developing a Christology relatable for Africa. Each of these characteristics will begin with a brief identification, followed by biblical and theological discussions. The last section will show that Christ the Redeemer of African community has offered superabundant fulfilment of ancestral characteristics.
Las arquitecturas de la garúa: Aprendiendo a valorizar la arquitectura de las iglesias de Chiloé
Authors: Silva Poblete Karla , Olivares Toledo Juan Carlos , Mancilla Vera Camila
Published: February 2024

La garúa es una lluvia fina y persistente. Siempre ha estado presente en nuestro sur y sur austral. En ella se oculta una espontánea y bella arquitectura, plena y colmada de historia, es la arquitectura vernácula. En este segundo libro, la gata Adela se embarca en una nueva aventura: el rescate de una iglesia patrimonial en la localidad de Detif, en Chiloé. Ella parte desde su pueblo Los Laureles —en la Región de La Araucanía— y reúne a su familia de antiguos gatos carpinteros en una minga de restauración junto a carpinteros chilotes. Adela vence su miedo al mar y se adentra en una tierra llena de magia y tradiciones para involucrarse en el trabajo en comunidad y entender que el rescate patrimonial es tarea de todos y todas. Este libro es una invitación a sumergirse nuevamente en un viaje a nuestro pasado y nuestro presente. Frente al impacto de la modernidad en las formas tradicionales de construir, la gata Adela nos muestra el camino a la valorización, la recuperación y el reconocimiento.
Tree of Life (Roots)
Authors: Sides Sacha , Halter Del , Miller Theo , Fortier Adriana , Riotto Elizabeth , Whisenhunt Julia , Christie Gabrielle
Published: February 2024

An introduction to the Tree of Life, beginning from its roots.
Primate of the Issue: Red Ruffed Lemur
Authors: Sides Sacha , Halter Del , Miller Theo , Fortier Adriana , Riotto Elizabeth , Whisenhunt Julia , Christie Gabrielle
Published: February 2024

The primate of the issue is the red ruffed lemur (Varecia rubra).
Қарағанды облысы моноқалаларының инновациялық даму тетіктері
Authors: Маймурунова А.А. , Толысбаев Б.С. , Быков А.А.
Published: February 2024

ҚР Президенті 2019 жылдың 2-қыркүйегіндегі халыққа Жолдауында ресурстық менталитеттен бас тарту және экономиканы әртараптандыру, сондай-ақ,еңбек өнімділігін арттыру, инновацияларды дамыту және т.б. туралы атап айтқан[1]. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялықдаму жоспарында мемлекеттің назары болашағы бар, әсіресе, ірі қала-агломерацияларорталықтарының ықпал ету аймағында орналасқан орта және шағын қалаларды экономикалық дамытуға, «Smart City» тұжырымдамасы негізінде қала ортасын басқаруүшін жоғары технологиялық шешімдерді енгізуге бағытталатын болады. Моноқалаларда орын алған көптеген әлеуметтік және экономикалық мәселелелер кешенін шешуүшін олардың инновациялық әлеуетін анықтай келе, инновациялық дамытудың тиімдістратегиялары мен бағдарламаларын әзірлеу қажет. Өз кезегінде моноқалалар экономикасын трансформациялау, жаңғырту және әртараптандыру инновациялық қызметтідамытпай қол жеткізу мүмкін емес. Ал моноқалалардың әлеуметтік-экономикалықдамуы деңгейі, әсіресе, Қарағанды облысында орналасқан моноқалаларда әртүрлі болыпкеледі. Сондықтан моноқалалар дамуының стратегиялық бағыттарын құрастыру барысы олардың инновациялық әлеуеттерінің даму деңгейі бойынша жіктеме негізіндежүзеге асырылған жөн. Мақалада республика бойынша ең көп моноқалалар шоғырланғанҚарағанды облысындағы моноаумақтардың дамуының түрлі бағыттарын сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі жалпылай алынған. Сондай-ақ, моноқалалардың инновациялық дамуын басқару тетіктері ұсынылып, моноқалалардың даму шеңберіндегі түрлісубъектілердің өзара әрекеттер жүйесі құрылымданған.
Commercial banks and small businesses relation and the role of the state in supporting them
Authors: Gusmanova Zh. , Kurmanalina А. , Tuleubaeva M.
Published: February 2024

In this article, we have considered the main aspects of credit relations between secondtier banks in Kazakhstan and small businesses. The current state of small business lending inKazakhstan was analyzed. The role and importance of the state in supporting small business atthe present stage is determined. The main state programs to support small business, their roleand contribution to the development of small business are considered. The significance of therole of state support in the formation and development of small businesses is established. Themain directions of state financing are analyzed on the example of JSC «Damu EntrepreneurshipFund». The experience of implementing a small business support program in Kazakhstan in sucha direction as women’s entrepreneurship was studied. The main problem areas in the developmentof small business are identified. The author’s recommendations on improving the relationshipbetween banks, small businesses, and the state are offered.
Current state of the world securities market
Authors: Dabyltaeva N.E. , Galymzhan D.E.
Published: February 2024

. The scientific article discusses the world securities market and its current state. Thedevelopment of the modern world securities market, in addition to general economic trendsaffecting the stock market, is also characterized by specific trends. The market capitalization ofthe global securities market is calculated by region from the total volume of exchange operations.Based on the data contained in the final report of the world Federation of exchanges for 2019,the countries of the world are classified according to the concentration of stock markets. Thelist is headed by the United States, Japan, great Britain, China, France, Germany and Canada,Switzerland and Australia, and other countries. The article analyzes market capitalizations andsales transactions of the New York, Tokyo, and London stock exchanges. The current index valuesof these three exchanges are determined
The evolution of innovative models: innovative network in tourism
Authors: Mussabayeva A.K. , Mutaliyeva L.M.
Published: February 2024

Modern information and communication technologies based on innovation arerenovating, complicating, and their area of use is extending every year. Goals of innovationsin tourism are to develop consistently international tourism, to control the tough connectionbetween a consumer and a producer, to provide the information exchange and interconnectionamong touristic organizations. Over the last 10 years innovative process has developed slightly.Economics is moving from early atomic models to systematic approaches based on interactiveprocesses, which are strongly linked by territories. Innovative networks develop as the mostappropriate structure to reach the high effectiveness of innovation.Topicality of research questions on innovation in tourism is connected with a sharp increase ofcompetitiveness in world market in XXI century and consideration of innovation in a scientificcommunity as a main source of the competitiveness growth in tourism market. Global tourismmarket is one of the highly technological spheres of economic activities.This article describes J. Schumpeter’s and R. Roswell’s innovative models from 1950s to todayalong with analysis of Berkhout’s and Chesbrough’s fifth generation models. In addition,strategic suggestions for innovations in touristic organizations directed to the competitivenessimprovement have been proposed.
Scientific approaches to defining the concept of «destination branding»
Authors: Turgambekova Zh.E. , Agybetova R.E.
Published: February 2024

Today, the concept of brand is widely used not only for goods and services, but alsofor the territory and is among the best practices in the development of tourism. According tothe scientific analysis of specialists in economics, geography, marketing and tourism, brandingof the destination are assigned different characteristics. Research is required on what directionin the formation of a destination brand gives the most effective results. As a result of the studyof approaches to the formation of the concept of destination branding in foreign and domesticscientific literature «evolutionary and geographical views», «managerial views directed to theeconomy», «marketing views aimed at the offer», «views focused on the demand of tourists» wereidentified and analyzed. In addition, the key players in the market promotion of the destinationin accordance with the branding strategy were identified, as well as the step-by-step managementmodels were reflected in the article.
Сравнительный анализ методик расчета факторных моделей цифровой экономики Казахстана
Authors: Владимиров Ж. , Легостаева А.А. , Тургамбаев М.К.
Published: February 2024

В научной статье на основе проведенного сравнительного анализа методикрасчета факторных моделей реализованы научно-теоретическое обобщение и систематизация современных методологических подходов, применяемых при проведении экономического анализа и прогнозирования факторных моделей. В частности, рассмотреныэкономико-математические методы анализа временных рядов: простая экстраполяция, экспоненциальное сглаживание и авторегрессия. Произведен расчет зависимостейстатистических показателей от временного фактора, которые позволяют дать оценкууровня динамики показателей цифровой экономики Казахстана, а также проведена детализация оценок, характеризующих результаты моделирования факторных показателей, которые представляют интерес для аналитических расчетов. Можно отметить,что если прогноз по методу выравнивания временных рядов взять за 100%, то полученными в ходе исследования отклонениями являются 7,5%, 5,7%, 5,5%, что в свою очередьсвидетельствует о высоком уровне точности построенных моделей
Problems of entrepreneurship development in the production sector in the Republic of Kazakhstan
Authors: Utegenov E.K. , Maidyrova A.B. , Iskakov A.Zh.
Published: February 2024

The purpose of the article is to analyze the application of mechanisms for the developmentof entrepreneurial activity in the production sector of the Regions of Kazakhstan and developproposals for its improvement. The research process uses such General scientific research methodsas observation, description, analysis and synthesis, as well as comparative, formal-logical andother methods of cognition. As a research information base, statistical data and data on projects ofJSC «Damu entrepreneurship Development Fund», which helps in the creation and developmentof small and medium-sized business projects in Kazakhstan, were used.This article demonstrates and analyzes current quantitative information on the number ofenterprises in the field of small and medium-sized businesses in the regional and sectoral context.The forms and sources of financing are investigated; the features of development of small andmedium-sized enterprises in the Republic of Kazakhstan are defined. The ways of development ofentrepreneurship in the production sphere are suggested.
Влияние устойчивого туризма на экономику
Authors: Акишева А.С.
Published: February 2024

В статье рассматривается влияние устойчивого туризма на экономическую, социальную, культурную и экологическую сферы, предлагается расширеннаятрактовка понятия «устойчивый туризм» как туризма, при котором, можно сказать,нет проигравших, а преимущества получают как окружающая среда, так и туристы,турфирмы и местные сообщества. Рассмотрена концепция устойчивого туризма, выделены пути его устойчивого развития. Устойчивость в туризме означает разумныйподход к использованию туристско-рекреационных ресурсов, применение туристскимифирмами ресурсосберегающих технологий, минимизацию производственных отходов.Это участие местного населения в обсуждении проектов, реализуемых на их территориях, сотрудничество государственного и негосударственного секторов, а также влияниетуризма на повышение социально-экономических показателей отдельных дестинацийи целых стран.
Внешняя торговля как фактор развития транспортно-логистической системы региона (на примере Восточно-Казахстанской области)
Authors: Габдуллина Л.Б. , Лавровский Б.Л. , Азылканова С.А.
Published: February 2024

В данной статье исследуются современное состояние внешней торговлиВосточно-Казахстанской области и возможности транспортного обслуживания внешнеторгового оборота региона. Приводится анализ показателей внешнеторгового оборота региона: объем экспорта и импорта; доля региона в экспорте страны; товарная структураэкспорта и импорта; структура внешнеторгового оборота региона в разрезе основныхстран-торговых партнеров за последние пять лет. В статье рассмотрены программныедокументы и выделены ключевые организации по развитию внешней торговли и экспортав стране. Нормальное функционирование транспортно-логистической системы, обеспечивая выполнение обязательств сторонами по купле-продаже, оказывает значительноевлияние на эффективность международных сделок. По этой причине в данной статьеприводится анализ основных показателей состояния и развития транспортно-логистической системы региона, рассмотрены возможности и основные проблемы. Выявлены основные факторы, сдерживающие развитие внешней торговли, в том числе рост объемовэкспорта региона; сформулированы предложения для решения данных проблем.
Indicators and criteria for assessing the quality of public service delivery
Authors: Kadyrova R.S.
Published: February 2024

The article describes the nature of public services and the problem of improving theirquality and accessibility for citizens. There have been studied the issues of the public authorities’services which comply the quality, timeliness and are primarily focused on the satisfaction ofcitizens in these services.Currently, the use of a citizen-centered approach in provision of services to measure the level ofsatisfaction of population with public services is one of the relevant research areas. Therefore, thework analyzes the issues of citizens’ public services satisfaction.The article describes the governmental institution’s activities in terms of the implementationof services regulated by the institution and legislative documents. The main findings show thatthe assessment public services’ quality can be held from the standpoint of the activities of bothstate institution and civil servants’ work. The paper identifies the problems that hold back theimprovement of public services’ quality. It also describes the main trends for quality improvementand public services’ accessibility at a current stage.
Банк жүйесінің тұрақтылығын Базель III талаптары бойынша арттыру
Authors: Куатбекова Д.Ш. , Жоламанова М.Т.
Published: February 2024

Банктік қадағалау жөніндегі Базель комитеті бүкіл дүниежүзілік банктіксекторда өтімді резервтерді ұлғайтуға және олардың сапасын жақсартуға бағытталғанбанктік активтер құрылымы бойынша нормалар мен стандарттардың жиынтығы.Бұл банктердің тұрақтылығы мен олардың жаңа қаржылық күйзелістерге төтеп беруқабілеттілігін едәуір арттыруға жағдай жасайды. Талданған банктік дағдарыстыңнәтижесі дағдарыстың басты себебі ретінде банк секторының өтімділігінің төмендігіжәне тәуекелдер туындаған кезде шығындар мен шығындарды жабу үшін резервтік қорлардың жеткіліксіздігі екенін көрсетті. Әр елдің банк жүйесі әртүрлі даму дәрежесінеие. Сондықтан Базель III стандарттарын әр елдердің банктерінің енгізуі сияқты фактор олардың жұмысына әртүрлі дәрежеде әсер етеді. Жоғарыда атап өткен мәселелергесүйене отырып, біз нормативтік стандарттардың өзгеру динамикасын қарастырдық.Нәтижесінде үш негізгі келісімнің кейбір заңдылықтары мен ұқсастықтарын байқадық. Сондай-ақ банк құрылымының сенімділігін арттыра алатын бірнеше негізгі Базель III нормаларын көрсеттік. Базель III-ті әлемдік банк жүйесіне енгізу мәселелерінеде тоқталдық.
Financial support for the development of small and medium-sized businesses in agriculture
Authors: Misnik O.V. , Kuchukova N.K. , Yuzvovich L.I.
Published: February 2024

The article discusses the main directions of the state programs intended for thedevelopment of entrepreneurship in Kazakhstan and the amount of allocated funds for theirimplementation. There are also presented basic means of the government support for small andmedium-sized businesses and the results of their use by special organizations that provide supportto the enterprises in the agricultural sector. The authors have carried out a comparative analysisof the dynamics of the entrepreneurship development over the years 2015 and 2019 (the period ofvalidity of the considered support programs). There also have been assessed the impact of financingon the development level of the entrepreneurship in agriculture in Kazakhstan according to theresults of the analysis. There are identified the main problems associated with the effectiveness ofthe implementation of the state programs based on the results of the study. The authors proposemethods for improving the financial system.
Assisting public audit and financial control bodies of the Republic of Kazakhstan to achieve Sustainable Development Goals
Authors: Bekturova А.Т. , Sembiyeva L.M. , Petrov А.М.
Published: February 2024

In this article, the author examines the tools of state audit and financial control thatcontribute to the achievement of the Sustainable Development Goals, which are a reference point forall countries participating in the United Nations and humanity as a whole. The article considersthe mechanism of applying the indicators of the Sustainable Development Goals in the documentsof the state planning system in the Republic of Kazakhstan. In addition, the indicators of theSustainable Development Goals are compared with the indicators of the Global CompetitivenessIndex of the World Economic Forum. The article highlights the current issues of the practicalapplication of state audit and financial control in the Republic of Kazakhstan, which requiresolutions for the successful implementation of the Sustainable Development Goals. The articlealso highlights the assessment of the effective application of international standards on auditingin the Republic of Kazakhstan, reveals the significance of the standards of the InternationalOrganization of Supreme Audit Institutions INTOSAI for public and private sector audits forthe audit of the achievement of indicators of the Sustainable Development Goals.
Өндірістік саладағы кәсіпкерлікті дамыту мүмкіндіктері
Authors: Өтегенов Е.К. , Искаков А.Ж.
Published: February 2024

Мақалада Қазақстан өңірлерінің өндірістік саласында кәсіпкерлік қызметті дамыту тетіктерін қолдануды талдау және оны жақсарту бойынша ұсыныстарәзірлеу қарастырылған. Зерттеу үрдісінде бақылау, сипаттау, талдау және синтезсияқты жалпы ғылыми зерттеу әдістері, сондай-ақ салыстырмалы, формальды-логикалық және танымның басқа әдістері қолданылды. Зерттеушілік ақпараттық базаретінде шағын және орта кәсіпкерлік жобаларын құру және дамыту кезінде көмек көрсететін «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ жобалары бойынша статистикалықдеректер, сондай-ақ Қазақстан Республикасында бизнесті оңай жүргізуге байланыстыДүниежүзілік Даму Банкінің экономикалық шолулары және елдегі инновациялық реформалардың орындалу барысын талдай отырып, экономикалық ынтымақтастық жәнедаму ұйымының жыл сайынғы есептері пайдаланылды. Мақалада өңірлік және салалықбөліністе шағын және орта кәсіпкерлік саласындағы кәсіпорындар саны бойынша өзекті сандық ақпарат көрсетілді және талданды. Қаржыландыру нысандары мен көздерізерттелді, Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлік кәсіпорындарындамыту ерекшеліктері анықталды. Өндірістік салада кәсіпкерлікті дамыту жолдарыұсынылды.
Инновационный и инвестиционный потенциал Казахстана
Authors: Есенбекова Ж.Ж.
Published: February 2024

Ресурсный потенциал оказывает непосредственное влияние на конкурентные преимущества национальной экономики. При разработке стратегическогопрограммного документа, регламентирующего развитие биоэкономики, особое значениепридается величине инновационного потенциала. В статье анализируются позиции Казахстана в Глобальном рейтинге конкурентоспособности по индикаторам, характеризующим инновационный потенциал, а также динамика показателей, применяемых вотечественной практике для оценки инновационной деятельности предприятий, в томчисле в разрезе регионов. С целью изучения инвестиционной привлекательности казахстанских предприятий приведены данные по прямым иностранным инвестициям иинвестициям в основной капитал.Результаты проведенного исследования позволили сделать вывод о снижении инновационной активности предприятий Казахстана по итогам 2019 года, сопровождаемом нулевым ростом прямых иностранных инвестиций и инвестиций в основной капитал.
Қазақ жеріндегі ашаршылық немесе «ұсақ-түйек қателіктер» мен «елеусіз кемшіліктер» зардаптары
Authors: Алдабергенов К. М.
Published: February 2024

Еліміздің тарихында қазақ халқының басына қара бұлт болып үйірілген нәубат ХҮІІІ ғасырдағы жоңғар шапқыншылығынан кейінгі осы ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағыхалықтың үштен екі бөлігің жалмаған «ашаршылық» болып табылады. Әрине, бұл туралы өз кезінде айтылып, жазылды. Бірақ олардың көпшілігі «халық жауы» ретінде айыпталып, қудаланды.Оған осы оқиғаға байланысты тікелей И.В.Сталинге жазылған «Бесеудің хаты» куә. Сондықтан бұлтақырып тек тәуелсіздікке қол жеткеннен кейін ғана зерттеу нысанына айналып, бұқаралық ақпаратқұралдары арқылы жүзеге асуда. Бұл тақырыпқа негізінен жазатын, қалам тартатындар тарихшылар, саясаткерлер, қоғам қайраткерлері, әдебиетшілер мен журналистер болғандықтан оқырман,көрермен, тыңдармандар тарапынан мұндай материалдарға деген сұраныс көп. Ондай шығармаларды қарапайым оқырман ғана емес, мектеп және ЖОО студенттері, магистранттар, докторанттар даіздеп жүріп оқиды десек артық айпағанымыз. Бұдан шығатын қорытынды, келешекте «тарихтыңақтаңдақ мәселелерін» неғұрлым толығынан зерттеп, бір орталықтан басқаратын дәрежеге жетсек, онда қазақ мемлекеттігінің толық тарихын жазуға атсалысар едік. Бүгінгі таңда Елбасы күнтәртібіне қойып отырған «Мәңгілік ел», «Туған жер» бағдарламалары да толығынан орындалареді. Болашақ ұрпақ елінің тарихынан сусындап, оны мақтан тұтар еді. Бұл дегеніміз біздің өткентарихымыздан алатынымыз да, үйренеріміз де көп екендігін дәлелдейтін факті.Мақалада ХХ ғасырдың 20-30 жылдарында Қазақстанда болған ашаршылық нәубатыныңзардаптары мен негізгі себеп-салдарлары ашып көрсетілген.
Жанұзақ Жәнібековтің медиаменеджерлік қызметі
Authors: Ибраева Э.Е. , Кылычбаева Э.
Published: February 2024

Мақалада Алаш қайраткері Жанұзақ Әлжанұлы Жәнібековтің 1926-1929жылдар аралығында Ақтөбе қаласында шыққан «Кедей» газетіндегі редакторлық қызметі қарастырылады. Басшы ретінде редакция жұмысын тиімді үйлестіру, газет аудиториясының сұранысын айқындау, халықпен кері байланыс орнату, сондай-ақ, басылымның таралымын ұлғайту бағытындағы Жанұзақ Әлжанұлының стратегиялықжұмыстары пайымдалады. Сонымен бірге, қайраткердің газет редакторы ретіндеөңірлердегі тілшілердің жұмысын ұйымдастыру, елден хабар алғызу, басылымның алдағы санының материалдарының тақырыптық бағытын айқындау секілді ұйымдастырушылық қыры сөз болады.Алаш қайраткері Жанұзақ Жәнібековтің «Кедей» газетін басқарған кездегі менеджерлікшеберлігі нақты ғылыми дәйектер мен тарихи сандар арқылы тұжырымдалып, деректеледі.Мақалада «Кедей» газетінің түпнұсқа тігінділерінен алынған мұрағаттық материалдармен статистикалық мәліметтер ғылыми тұрғыда сараланып, зерделенді
Қазақстан телеарналарындағы интерактивті үдерістер
Authors: Қалиаждарова Ш.Ы. , Сейтжанова Ж.Д.
Published: February 2024

Мақалада отандық телеарналарда интерактивтілік, яғни кері байланысүдерісінің қалай жүзеге асып жатқандығы туралы сөз болады. Көрермен мен теледидарарасындағы байланыстың орнығуы – сапалы телеконтенттің туындауына әсер етеді.Демек, «Қазақстандық арналар осы жолда коммуникацияның қандай түрін қолдануда?Олар Интернет кеңістікке бейімделе алды ма?» деген сауалдарға ғылыми тұрғыда сараптама жасалады. Сонымен қоса, әлемдік телеөндірістегі интерактивті телеарналартәжірибесі отандық телеарналар қызметіне қаншалықты әсер еткендігі, коммуникциялық технологиялар ғана емес, Интернет желілері арқылы да массмедиа мен аудиторияарасындағы интербелсенділік деңгейін көтеруге болатын факторлар анықталады.Телетәжірибе көрсетіп отырғандай, көрермен үшін маңызды факторлардың бірі – телеөнімінің соңғы нәтижесіне әсер ету. Осы тұрғыда телевизия қызметінде коммуникациялық үдерістерді дамыту, тікелей эфирде және on-line режімдегі хабарларға сұранысты арттыру мәселесі қарастырылады. Сонымен қоса, телеарналардың әлеуметтікжелілермен байланысы талданып, оны «Қай арна қаншалықты тиімді қолданып отыр?Тележурналистер әлеуметтік желідегі парақшаларын қызмет бабына қосымша ретіндепайдалана алып жүр ме?» деген сауалдарға да ғылыми тұрғыда жауап ізделеді
Конвергентные особенности и интерактивные возможности трэвел-журналистики
Authors: Негизбаева М.О. , Канапиянова Э.К.
Published: February 2024

В статье рассматриваются актуальные вопросы в области журналистики путешествий, трэвел-контекстных медиа и их место в современном обществе.Практика журналистики путешествий по-прежнему в значительной степени игнорируется как область изучения для исследователей коммуникации и журналистики. Несмотря на это, многие исследователи опровергают данную теорию и приводят весомыеаргументы актуальности и значимости роли трэвел-журналистики в журналистскойнауке и практике. Так, в рамках данного исследования изучены мнения журналистов-путешественников и научные труды ученых в области медиа-туризма и коммуникации.Цель статьи – обозначить конвергентную особенность и интерактивную возможностьтрэвел-журналистики. Обзор литературы позволил проанализировать переход интереса исследователей от темы востребованности трэвел-журналистики до инструментовэффективной интерактивности с целевой аудиторией. Теоретическому осмыслениютемы способствовали материалы зарубежных, российских и казахстанских исследователей.Работа содержит кейсы по трэвел-блогам в социальных сетях, определяющие успешность и эффективность данных трэвел-медиа по популяризации путешествий. Стоитотметить, что будут рассмотрены не только зарубежные, но казахстанские кейсы.В рамках исследования был проведен социологический опрос с целью определения отношения современного общества к трэвел-контекстным медиа в условиях новых техническихвозможностей. Результат опроса позволил определить текущее состояние трэвел-контекстных медиа в обществе и обозначить их роль в журналистике. Для определениявозможностей и недостатков трэвел-журналистики составлен SWOT-анализ, сравнительный анализ литературы о традиционных и новых медиа, на примере телепередач исоциальных сетей.Практическое значение исследование заключается в анализе преимущества и недостатков трэвел-контекстных медиа на мировом и отечественном медиарынках.
Қазақстандағы медиахолдинг құру мәселелері
Authors: Молдабаев Х.С.
Published: February 2024

Бүгінгі таңда ақпарат жедел тарайтын болды. Жаңа медиа қарқынды дамып келеді. Әр түрлі әлеуметтік желілер ашылып жатыр және жаңалықты жеткізудің тың тәсілдері пайда болды. Кезінде жеке-меншік телеарналар, газет, журналдар көпболатын. 1990 жылдардан бері елімізде олардың саны көбейе бастағанымен, қызметтері ұзаққа созылмай бірқатары жабылып қалды, ал кейбірі интернеттегі сайттарынашып, жұмысты жалғастырып келеді. Ол кезде әлеуметтік желілер болмады, дегенменбұқаралық ақпарат құралын сақтап қалу қиынға соқса керек. Медиа саласындағы компаниялар қаржылық қиындықтарға тап болды. Дегенмен сол уақыттан бері көрермендердің дәстүрлі медиаға деген сенімдері жоғалған емес. Коронавирус пандемиясы кезіндеқазақстандық аудитория сенімді ақпарат көзі ретінде телевизияны таңдаған екен. Бұлтуралы отандық БАҚ саласын дамыту мәселелеріне арналған дөңгелек үстел жиынында айтылды. Қазақстанда қабылданған ақпарат саласын дамыту жөніндегі ұлттықжоспар аясында дәстүрлі медианың қызметін ілгері жылжытуға қатысты ауқымдышаралар жоспарланған. Автор халықаралық тәжірибеге сүйене отырып, холдингтердіңқұрылуы жағдайында отандық бұқаралық ақпарат құралдарының даму перспективасын қарастырады
Образ России в Казахстане: социологические исследования и контент-анализ СМИ
Authors: Ниязгулова А.А. , Мельник Г.С. , Ибрагимов Н.А.
Published: February 2024

Статья посвящена выявлению представлений молодежи Казахстана о России, выбора ими медиаисточников и оценке полученной информации о стране с точкизрения достоверности. Проведены контент анализ средств массовой информации, опросы среди студентов на вопрос о роли российских СМИ в Казахстане. Делается сравнительный анализ социологических опросов 2015 и 2021 годов, прослеживается динамикавзглядов казахстанцев на образ России. Исследование проводилось в апреле-мае 2021 г.,первое исследование проводилось в 2015 году. Также автор опирается на законодательныеакты Республики Казахстан, Конституцию, цитируются высказывания политологовна данную тему. В ходе научного анализа материалов средств массовой информации выявляются новые тенденции, появившиеся в структуре образа России после украинскихсобытий. Цель статьи – на основе проведенного исследования выявить коммуникативно-функциональные и структурно-семиотические ресурсы массмедиа, используемые вконструировании образа России в Казахстане, выявить, создается ли целостная модельданного образа в представлении казахстанской молодежи, выявить перспективы развития СМИ Казахстана в условиях глобального интернет-пространства.
Цифрлы технологиялардың жаңалықтар қызметіне әсері
Authors: Жұматаев Е.Б. , Әуесбай Қ.
Published: February 2024

Бұл ғылыми мақалада коммуникациялық технологиялардың қарыштап дамыған ақпарат тасқыны кезеңіндегі жаңалық тарату қызметі және ондағы өзгерістертерең қарастырылады. Әлемдік зерттеушілер Эверетт Деннис, Джон Мэрилл, ДжонНэсбит, Элвин Тоффлер, Рольф Добелли, Тейлор Фило, Ален де Боттон және ТомасПаттерсеннің ғылыми тұжырымдары сараланып, ресейлік ғалымдар Лада Браславец пенРудольф Борецкийдің пайымдаулары сөз болады. Сондай-ақ, жаһандық сарапшылар НилСноу мен Уолтер Липманның сараптаулары зерделеніп отыр. Жаһандық зерттеуші-ғалымдардың жаңалықта болуы тиіс және ескерілуі қажет он екі факторына талдау жасалынады.Сонымен бірге, бүгінде әлемдік сарапшылар жаңалықтардың мән-мазмұнына көрермендердің назарын еріксіз аударатын ойын-сауықтық элементтердің барлық түрлерін енгізуге назар аударатынын заманауи тренд ретінде бағалап отырғаны зерделенеді. Цифрлы дәуірде ауқымды аудиторияны қамту үшін жасалынып отырған мұндай қадамдарғатұжырым жасауда автор ресейлік профессор Рудольф Борецкийдің зерттеулеріне жүгінген.Ақпараттық соғыс пен цифрлы қоғамдағы ымырасыз бәсекелестіктің телевизиядағыжаңалықтар қызметіне әкелген өзгерістері мен әсері әлемдік ғалымдардың зерттеулерінегізінде терең талқыланып, автордың өзіндік пайымдауларымен қорытындыланады.«Хабар 24», «Хабар», «Қазақстан», «Астана», «КТК», «31-арна» және «Орт-Евразия»сынды отандық телеарналардағы жаңалық тарату қызметіне цифрлы дәуір әкелгентрансформация мәселесі тұжырымдалады. Автор, сондай-ақ заманауи жаңалық тарату қызметіндегі «жұмсақ» жаңалықтар мен ресми жаңалықтардың бір-біріне орынығыстыру мәселесіне көңіл бөліп, ғылыми талдаулар ұсынып отыр.Зерттеуде мәтіндік талдаулар, жаһандық ғалымдардың ғылыми тұжырымдары менанықтамаларын кездестіре аламыз.
Қазақстандағы балалардың киберқауіпсіздігі: проблемалары мен шешу жолдары
Authors: Ошанова О.Ж.
Published: February 2024

Бұл мақалада қазіргі кезде елімізде өзекті болып отырған интернет кеңістігін құқықтық тұрғыдан реттеу мәселесінің маңыздылығы сипатталады. Оның ішіндеғаламтордың балалар үшін зиянды қауіп-қатерінің күннен-күнге артып келе жатқандығы туралы сөз болады. Бұл сұрақ біздің еліміздің ғана емес, барлық әлемнің құқыққорғаушылары мен БАҚ өкілдерін толғандырып отыр. Мұның себептері де салмақты,біріншіден, бұл ұлттық қауіпсіздік, азаматтардың құқықтары мен еркіндіктерінқорғау, екіншіден, сөз бостандығы мен жариялылығы мәселелерімен тығыз байланыстақарастырылатындығында болса керек. Әлемнің дамыған елдерінде интернет кеңістікті заңдық тұрғыдан реттеу тәжірибесі кеңінен қолданылып келеді және олар ғаламтордың шексіз мүмкіндігін заңсыз әрекет етуші күштердің пайдалануына тосқауыл қоюдың түрлі әдіс-тәсілдерін ойластырып қойған.Автор еліміздегі әлеуметтік желілердің балаларға қолжетімділігі және оның ықпалытуралы деректерді алға тарта отырып, бұл бағытта мемлекет пен қоғам тарапынанзаңдық реттеу шараларын қолға алу қажеттігін көрсетеді.Бұл тұрғыдан алғанда біздің елімізде бұл мәселе соңғы екі-үш жылда ғана қоғам тарапынан кеңінен талқыланып, заңдық тұрғыдан реттеудің қатаң шаралары қолға алынып жатыр. Мақала авторы осы бағыттағы шетелдік реттеу шараларын жан-жақтыталдай келіп, сонымен қатар олардың озық тәжірибелерін сараптайды. Мәселен, терроризмді насихаттау, бейәдеп сөзбен балағаттау мәселелерін реттеуге қатысты атқарылып жатқан жұмыстарды жүйелі сөз етеді. Осылайша нақты деректер негізінде мәселені салыстыра қарастырып, еліміздегі интернет кеңістікті бақылаудың кемшіліктерімен жетілдірер тұстарын ашып көрсетеді.Еліміздегі ақпаратты бұғаттау және оны қайта қалпына келтіру тәртібі ақпараттыңнемесе ақпараттық ресурстың мазмұнына тікелей қатысты. Заңнама бойынша оларжүйеленіп, нақты атап көрсетілген.
Азаматтық журналистика және оның дәстүрлі БАҚ-қа ықпалы
Authors: Тоқтарбай Б. , Жақсылық А.
Published: February 2024

Мақалада азаматтық журналистика ұғымына талдау жасап, оның артықшылығы мен олқылығын салыстырады. Сонымен қатар дәстүрлі медиа үшін азаматтық журналистика қандай рөл атқаратыны айтылады. Әлеуметтік желі менблогерлер шығармашылығының сипаты, өзіне тән белгілері анықталады. Сайт, порталдар мен блогерлердің жазбаларын мысалға ала отырып, олардың БАҚ міндетін атқаруыүшін қандай критерийлерге жауап беруі қажеттігі талданады.
Қазақ анықтамалық-энциклопедиялық басылымдарының ерекшеліктері
Authors: Өзбекова Г. , Майкотова Г. , Әлім Ә. , Жұматай А. , Жолдасбай А.
Published: February 2024

Қоғам өміріндегі бұрын-соңды болмаған саяси-әлеуметтік өзгерістер қоғамдық ғылымдардың сан-алуан проблемаларына жаңаша баға беріп, нақты деректер, тарихи материалдар негізінде жаңа тарихи таным тұрғысынан зерттеуді талап етуде.Бірақ, жаңаны жасау – өткенді жоққа шығару емес. Өткенімізді танып-біліп, тарихтантағылым ала отырып, болашаққа қадам басу – бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі.Мақаланың мақсаты – қазақ анықтамалық-энциклопедиялық басылымдарының тарихи даму жолдары мен қалыптасуына зерттеу жүргізіп, оның ел тарихындағы, соныңішінде кітап тарихындағы орнын айқындау.Зерттеу жұмысының ғылыми және практикалық құндылығына қазақ анықтамалықтарының даму жолдарын көрсете отырып, әр кезеңдегі қоғамдық-саяси өзгерістергебайланысты энциклопедиялық басылымдардың мазмұны сараланып, таным, тәрбиеқұралы ретіндегі маңызын жатқызуға болады.Мақала тақырыбын зерттеу барысында тарихи филологиялық, статистикалық, типологиялық, теориялық талдау, сипаттау, салыстыру, баға беру, ғылыми тұрғыдантұжырымдау әдістері қолданылды.Ғылыми мақаланың басты нәтижесі – қазақ анықтамалық басылымдарының даму жолдарын көрсетіп, оны хронологиялық тұрғыдан кезеңдеу.Мақаланың құндылығы – энциклопедия шығару ісінің журналистік қырын және энциклопедиялық мақалалардың өзіндік маңызы мен ерекшеліктерін анықтау т.б.Мақала қазақ баспасөзінің және анықтамалық-энциклопедиялық әдебиет тарихынзерттеушілер мен журналистика факультетінің студенттеріне, т.б. оқырмандарғаарналады
Қазақстан мен Болгариядағы журналистік білім беру жүйесін институционалды талдау
Authors: Тулебаева С.К. , Мавродиева И. , Шиндалиева М.Б.
Published: February 2024

Мақалада Қазақстандағы журналистік білім беретін жоғары оқу орындары,нормативті құжаттар және білім берудің жалпыға міндетті мемлекеттікстандарттар, оқу бағдарламалары туралы толық қарастырылады. Журналистмамандарын дайындайтын республикадағы екі іргелі оқу орнының маман даярлаудағыайырмашылығы мен ұқсастықтары қарастырылып, Болгария Республикасындағыжурналист мамандарын дайындайтын ең үлкен жоғары оқу орны Софияуниверситетінің журналистік білім беру жүйесімен салыстыра талдау жасалады.Қоғам талабына жауап беретін кәсіби кадрларды дайындаудағы жоғары оқуорындарының атқаратын негізгі қызметіне, қайта даярлауды қажет етпейтін біліктіжурналист мамандарын дайындаудағы факультет пен кафедраның оқу процесінде, оқубағдарламасына біршама өзгертулер енгізу қажеттілігі айтылады. Авторларқазақстандық білім берудің қазіргі моделін сараптап, даму эволюциясын қадағалайдыжәне Қазақстан жоғары оқу орындарының студенттері оқи бастаған медиабілімніңжаңа моделіне ұсынады
Interaction of law enforcement press services with journalists in extreme situations
Authors: Tergembayeva K.I. , Esdauletov A.O. , Slambekova M.A.
Published: February 2024

The article is devoted to topical issues in the field of social sciences, includingjournalism and public relations. The problems of interaction of press services of law enforcementagencies with journalists in the context of extreme situations occurring in the country wereconsidered. The work of the press service of the bodies involved in the event of an extreme situation,especially the police, emergency situations bodies, the procedure, time of their transmission ofurgent information to representatives of traditional mass media, as well as problematic issueswere discussed. The issues of document flow between state bodies and traditional mass media werediscussed. Such problems as the late provision of official information or the refusal of the pressservices of the state body to comment on the media, the lack of speakers in state bodies who freelyconvey the game in the state language, were identified as the problem. Attention is also drawn tothe shortcomings in holding briefings and press conferences. The issue of the image of the pressservices in the institution was taken into account. It tells about the fact that due to the delay inofficial information, false information is published in society and what specific measures shouldbe taken to prevent it. At the same time, concrete evidence was given that the limited freedom ofthe press services of state bodies, the inability to make decisions independently in an emergency,and the strict control of their managers affect the quality of work.
Кеңестік әскери баспасөздегі патриоттық тәрбие (1960-1990 жж.)
Authors: Карекенов М. , Шурентаев А.
Published: February 2024

Мақалада баспасөздің әскери қызметшілерді патриоттық тәрбиелеуге арналған ғылыми жұмыстарға жан-жақты тоқталып, сараптама жасалды. КеңестікСоциалистік Республикалар Одағында әскери қызметшілермен патриоттық жұмыстарына арналған бұқаралық ақпарат құралдалдарының, соның ішіндегі баспа беттеріндегі отансүйгүштік тәрбиелерге арналған мақалалардың көтерген мәселелері бойыншазерттеген ғалымдардың жұмыстары екшеленді. Кеңес Одағының басшылығы бұқаралықақпарат құралдарына, оның ішінде әскери мерзімді баспа бұқаралық ақпарат құралдарына маңызды орын берді. Олардың көмегімен жастардың санасына мақсатты әсеретіліп, бойларына патриоттық қасиеттерді дарытты. Әскери мерзімді баспа, бұқаралық ақпарат құралдары кеңес әскерін патриоттық рухта тәрбиелеу жұмысында орныерекше болды. Әскери журналистика – тәрбие құралдарының құрамдас бөліктерініңбірі ретінде пайдаланылды. Сонымен қатар әскери баспа беттері бұқаралық ақпаратқұралдарының жиынтығы ретінде халықты әскери өмірдің жаңалығымен хабардарететін құрал ретінде қарастырылады. Сол жылдары ғалымдар мен практиктер арасында патриоттық тәрбие тақырыбына қызығушылық жоғары болды. Бұл мәселегекөптеген зерттеулер арналды.Отан патриоттарын тәрбиелеудің әртүрлі аспектілері бірнеше кандидаттық жәнедокторлық диссертациялардың зерттеу нысанына айналды. Дегенмен, зерттеушілер1960-1990 жылдардағы әскери қызметшілерді патриоттық тәрбиелеу бойынша әскерибасылымдардың қызметіне тиісті назар аударылмағаны байқалды. Елдің кеңестік дамукезеңінде патриоттық тақырыпты зерттеудің кең ауқымы бар. Осы кезеңдегі әлеуметтік тарихшылардың ғылыми назарының объектісі әскердің жеке құрамын руханижәне саяси тәрбиелеудің негізі ретінде «кеңестік патриотизм» болды. Бүгінгі күні патриоттық тәрбие мәселелеріне арналған жұмыстардың бағыты да айтарлықтай өзгеруде. Зерттеу жұмыстарында жеке тұлға мен қоғамдағы патриотизм мүдделерініңқайшылықтары туралы талдау жасау қажеттігі туындап жатыр.
РІВНІ КАДРОВОГО ЗАБЕЗПЕЧЕННЯ ДЕРЖАВНОЇ МИТНОЇ СЛУЖБИ УКРАЇНИ
Authors: КОЛОБИЛІНА О.О.
Published: February 2024

У статті, спираючись на аналіз наукових поглядів вчених та норм чинного законодавства, виокремлено три ключові рівні кадрового забезпечення Державної митної служби України. Акцентовано увагу на тому, що для ефективного кадрового забезпечення досліджуваного відомства, всі суб’єкти на різних рівнях повинні постійно взаємодіяти один з одним.