Επίδραση της κατανάλωσης λυκοπενίου στις ελαστικές ιδιότητες των αρτηριών και την ενδοθηλιακή λειτουργία
Authors: Ξαπλαντέρης Παναγιώτης 
Published: July 2014

Εισαγωγή: Η κατανάλωση τομάτας και επεξεργασμένων προϊόντων αυτής σχετίζεται με μειωμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, κυρίως λόγο της δράσης του λυκοπενίου, ενός από τα αντιοξειδωτικά συστατικά της. Η αορτική σκληρότητα, τα ανακλώμενα κύματα και η ενδοθηλιακή λειτουργία είναι δείκτες καρδιαγγειακής νόσου και ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες μελλοντικού κινδύνου. Εντούτοις, η επίδραση του λυκοπενίου/τομάτας στους δείκτες αυτούς δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εκτιμήσει την οξεία και χρόνια επίδραση της κατανάλωσης λυκοπενίου στην αορτική σκληρότητα, τα ανακλώμενα κύματα και την ενδοθηλιακή λειτουργία. Επιπλέον, μελετήθηκε η επίδραση της ενδογενούς παραγωγής οξειδωτικού φορτίου στην αορτική σκληρότητα, τα ανακλώμενα κύματα και τις περιφερικές/κεντρικές αρτηριακές πιέσεις, χρησιμοποιώντας τους γενετικούς πολυμορφισμούς της NADPH οξειδάσης ως μοντέλο γενετικά καθορισμένου οξειδωτικού stress.Μέθοδοι: Στις μελέτες παρέμβασης μελετήθηκαν δεκαεννιά υγιείς, νέοι εθελοντές (ηλικία 39 ± 13 έτη, 8 άντρες) με τυχαιοποιημένο (σειρά έκθεσης), μονά τυφλό (ερευνητής), διασταυρούμενο τρόπο σε οξεία και χρόνια μελέτη. Και οι δυο μελέτες περιείχαν ενα σκέλος χορήγησης (70 g πολτού τομάτας με 33.3 mg λυκοπενίου) καθώς και σκέλος ελέγχου, κατά τη διάρκεια του οποίου δεν προστέθηκε τοματοπολτός στη συνήθη δίαιτα των εθελοντών. Η συνήθης δίαιτά τους διατηρήθηκε κατά τη διάρκεια των δυο σκελών. Δυο περίοδοι έκπλυσης διάρκειας δυο εβδομάδων προηγήθηκαν των σκελών. Κατά την οξεία μελέτη, μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν 24 ώρες μετά την κατανάλωση μιας μερίδας πολτού, ενώ κατά τη χρόνια μελέτη καταναλώθηκε μια μερίδα καθημερινά για περίοδο δεκατεσσάρων ημερών. Η ταχύτητα του σφυγμικού κύματος (PWV), δείκτες ανάκλασης των κυμάτων με τονομετρία και η αγγειοδιαστολή της βραχιόνιας αρτηρίας εξαρτώμενη από τη ροή (FMD) μετρήθηκαν την 1η ημέρα (οξεία μελέτη) και την 15η ημέρα (χρόνια μελέτη). Τα επίπεδα οξειδωμένων λιπιδίων πλάσματος, ιντερλευκίνης-6 (IL-6) και διαλυτού διακυττάριου μορίου προσκόλλησης 1 (sICAM-1) μετρήθηκαν ως δείκτες οξείδωσης και φλεγμονής. Στην υπομελέτη των γενετικών πολυμορφισμών της NADPH οξειδάσης μελετήθηκαν 289 υγιείς, νέοι εθελοντές. Με τη μέθοδο της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) τυποποιήθηκε ο γονότυπός τους για τους πολυμορφισμούς -930Α/G, Α640G και C242T του γονιδίου CYBA της υπομονάδας p22phox του ενζύμου. Μετρήθηκαν η ταχύτητα του σφυγμικού κύματος (PWV) όπως και οι δείκτες ανάκλασης των κυμάτων/αορτικές πιέσεις με τονομετρία, επίπεδα οξειδωμένης LDL χοληστερόλης (oxLDL) και C-αντιδρώσας πρωτεϊνης (CRP) και συγκρίθηκαν τα επίπεδα αυτών ανά γονότυπο.Αποτελέσματα: Στην οξεία μελέτη, ο πολτός τομάτας δε μετέβαλε στατιστικά σημαντικά το PWV, τα ανακλώμενα κύματα, το FMD, τα οξειδωμένα λιπίδια, ή τα επίπεδα IL-6 και sICAM-1. Αντιθέτως, στη χρόνια μελέτη το FMD βελτιώθηκε σημαντικά κατά 3.3% ± 1.4% (P = 0.030) μετά τη χορήγηση. Το ίδιο παρατηρήθηκε για το AIx (απόλυτη μείωση κατά 3.4% ± 5.6% (P = 0.001)], τα οξειδωμένα λιπίδια [μείωση κατά 62 ± 120 μmol/L (P = 0.038)] και την IL-6 [μείωση κατά 0.54 ± 1.06 pg/mL (P = 0.023)]. Το sICAM-1 δε μεταβλήθηκε κατά το σκέλος χορήγησης, αλλά η χρόνια στέρηση πολτού τομάτας κατά τη δοκιμασία ελέγχου αύξησε τα επίπεδά του (P = 0.043). Το PWV δε μεταβλήθηκε. Στη γενετική υπομελέτη η παρουσία του αλληλίου G για τον πολυμορφισμό -930A/G σχετίζεται με υψηλότερες περιφερικές και αορτικές πιέσεις, χωρίς να μεταβάλλει την αορτική σκληρότητα, τα επίπεδα oxLDL και CRP. Αντίθετα, οι πολυμορφισμοί Α640G και C242T δε φαίνεται να μεταβάλλουν τις ελαστικές ιδιότητες των αγγείων.Συμπεράσματα: Η ημερήσια κατανάλωση πολτού τομάτας δρά ευεργετικά σε χρόνια, αλλά όχι σε οξεία βάση, στα ανακλώμενα κύματα, την ενδοθηλιακή λειτουργία, το οξειδωτικό και φλεγμονώδες φορτίο. Αντιθέτως, δεν επηρεάζει την αρτηριακή σκληρότητα. Περαιτέρω μελέτες απαιτούνται για να διαλευκάνουν το ρόλο του λυκοπενίου ως μη φαρμακολογικού μέσου βελτίωσης των βιοδεικτών καρδιαγγειακού κινδύνου. Εκτός των εξωγενώς χορηγούμενων αντιοξειδωτικών ουσιών, η γονιδιακά ρυθμιζόμενη ενδογενής παραγωγή οξειδωτικών ουσιών καθορίζει τα επίπεδα περιφερικών και κεντρικών πιέσεων.