Anesteziyoloji ve reanimasyon yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda gelişen kateter ilişkili üriner sistem infeksiyonlarının irdelenmesi
Authors: KOTANOĞLU Mustafa Sırrı , ATAMAN HATİPOGLU Cigdem , ERDİNÇ Şebnem , TUNCER ERTEM Gunay , CESUR Salih , KARAKÖK Taliha , BAŞAR Hülya , KINIKLI Sami 
Published: December 2020

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda gelişen kateter ilişkili üriner sistem infeksiyonlarının hızlarının ve infeksiyon etkenlerinin retrospektif değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, 1 Ocak 2018-31 Aralık 2019 tarihleri arasında Anesteziyoloji ve Reanimasyon yoğun bakım ünitesi (ARYBÜ)’nde yatan ve kateter ilişkili üriner sistem infeksiyonu tanısı konulan hastalar dahil edildi. Hasta verileri enfeksiyon kontrol hemşirelerinin günlük vizitleri ve enfeksiyon hastalıklarının günlük konsültasyon kayıtlarından ve Ulusal Hastane Enfeksiyonları Sürveyans Ağı İNFLİNE programı verilerinden, laboratuvar verileri ise Mikrobiyoloji laboratuarından elde edildi. Hastaların demografik verileri, üriner kateterle ilişkili enfeksiyonları, enfeksiyon etkenleri, hastalardaki komorbid durumların varlığı kaydedildi.

Bulgular: Anesteziyoloji ve Reanimasyon yoğun bakım ünitesinde iki yıllık sürede 17910 hasta gününde 1243 hasta takip edilmişti. Hastaların üriner kateter günü 17470 gün idi. Çalışmanın yapıldığı dönemde toplam 85 hastaya 116 Kİ-ÜSİ tanısı konuldu. Üriner kateter kullanım oranı 0.97, kateterle ilişkili üriner sistem infeksiyonu hızı (Kİ-ÜSİ) ise 6.63 olarak saptandı. 2019 yılı Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri ARYBÜ’lerinin sürveyans verileri ile karşılaştırıldığında; hastanemizin ARYBÜ üriner kateter kullanım oranının %25 persentil ile uyumlu olduğu, Kİ-ÜSE hızının ise %90 persentilin üzerinde olduğu saptandı.Hastaların 47 (% 55)’si kadın, 38 (%45)’i erkek, yaş median değeri 66 idi. Hastaların tümünde üriner kateter mevcuttu. Hastalarda görülen komorbid hastalıklar; 44 (%51.8) hastada nörolojik hastalık (serebrovasküler olay, demans vb.), 40 (%47.1) hastada hipertansiyon, 28 (%32.9) hastada diyabetes mellitus, 20 (%23.5) hastada KOAH ve iki (%2.4) hastada kronik böbrek hastalığı olarak belirlendi. Hastaların 72 (%84.7)’si entübe idi ve 19 (%22.4)’unda dekübit ülseri mevcuttu. Kİ-ÜSİ etkenlerinin dağılımı incelendiğinde 27 (%31.8) hastada birden fazla etkenin izole edildiği görüldü. Üriner sistem etkenleri 18 (%21.2) hastada Klebsiella türleri (spp.), 10 (%11.8) hastada Escherichia coli, dokuz (%10.6) hastada Enterococcus spp.,sekiz (%9.4) hastada Pseudomonas spp., yedi (%8.2) hastada Proteus spp., dört (%4.7) hastada Acinetobacter spp., bir (%1.2) hastada Staphylococcus aureus ve bir (%1.2) hastada Enterobacter spp. olarak belirlendi. Kİ-ÜSİ saptanan 85 hastanın 19’unda kan kültüründe de aynı etken izole edildi. Kan kültüründen en sık izole edilen etkenler sırasıyla; altı olguda birden fazla etken, yedi Klebsiella spp., iki E. coli ve iki Enterococcus spp., bir Acinetobacter spp., bir Proteus spp. olarak belirlendi.

Sonuç: Yoğun bakım ünitelerinde kateter ilişkili üriner sistem infeksiyonu oranlarının azaltılması için üriner kateter takılması endikasyonlarının iyi belirlenmesi, gereklilik ortadan kalktığında kateterin çekilmesi ve enfeksiyon kontrol önlemlerine dikkat edilmesi uygun bir yaklaşım olacaktır. Yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda hastane infeksiyonu etkenlerinin belirlenmesi, ampirik tedavide yol gösterici olacağından mortalite ve morbidite oranlarının azaltılmasına da katkı sağlayacaktır.