Aνάλυση του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης και σύνδεσή του με τις διαταραχές ύπνου και τα προσωπικά χαρακτηριστικά των εργαζομένων
Authors: Κουσλόγλου Σαββούλα 
Published: August 2021

Σκοπός: Ο κύριος σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του επιπέδου της επαγγελματικής εξουθένωσης των νοσηλευτών, που εργάζονται σε Δημόσια Νοσοκομεία της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλίας, και συγκεκριμένα σε Παθολογικά, Παιδιατρικά Ψυχιατρικά Τμήματα και Χειρουργικά τμήματα. Επιχειρήθηκε επίσης η συσχέτιση της επαγγελματικής εξουθένωσης, από τη μια πλευρά και της αϋπνίας και των ψυχοσωματικών διαταραχών από την άλλη.Υλικό και μέθοδος : Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 174 νοσηλευτές των πέντε κρατικών νοσοκομείων της περιφέρειας Θεσσαλίας, οι οποίοι πληρούσαν ορισμένα κριτήρια επιλογής. Ως όργανα μέτρησης χρησιμοποιήθηκαν τα εξής: ερωτηματολόγιο 9 μεταβλητών αποτελούμενο από τα δημογραφικά, ατομικά και επαγγελματικά στοιχεία, το ερωτηματολόγιο καταγραφής της επαγγελματικής εξουθένωσης των Maslach και Jackson, ένα ερωτηματολόγιο 8 μεταβλητών που αναφέρεται στην ποιότητα του νυχτερινού ύπνου (Athens Insomnia Scale), καθώς και το ερωτηματολόγιο καταγραφής συμπτωμάτων σωματικής ή ψυχολογικής φύσης SCL-90 (Symptom Checklist-90, SCL-90R). Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων έγινε με το πακέτο Στατιστικής Ανάλυσης Κοινωνικών Επιστημών SPSS 17.0Αποτελέσματα: Η μέση τιμή της ηλικίας των ατόμων του δείγματος ήταν 36,43 ±8,00 έτη, με τις γυναίκες να αποτελούν 93,7% του συνόλου των νοσηλευτών. 116 άτομα (66,7%) ήταν παντρεμένοι και είχαν τουλάχιστον ένα παιδί. Η πλειονότητα των οικογενειών είχε 2 ή περισσότερα παιδιά (41,7%). 47 άτομα (27,0%) απασχολούνταν σε παθολογικές κλινικές, 48 άτομα (27,6%) σε παιδιατρικές, 25 άτομα (14,4%) σε ψυχιατρικά τμήματα και 54 άτομα (31%) σε χειρουργικά τμήματα. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές, στατιστικά, διαφορές μεταξύ των τμημάτων σε σχέση με την εξουθένωση και την ψυχική δυσφορία. Η αϋπνία ήταν εντονότερη στα χειρουργικά τμήματα. Τρεις στους 4 νοσηλευτές παρουσίασαν υψηλού βαθμού επαγγελματική εξουθένωση. Το ποσοστό των ατόμων που παρουσίαζαν υψηλή συναισθηματική εξάντληση (ΣΕ) ήταν στατιστικά σημαντικά μεγαλύτερο στην ομάδα με 6-10 έτη προϋπηρεσίας, ενώ υποχωρούσε σε όσους είχαν περισσότερα από 15 έτη προϋπηρεσία. Όσοι έκαναν περισσότερες από 4,5 νυκτερινές βάρδιες το μήνα, εμφάνιζαν και μεγαλύτερα ποσοστά ΣΕ, με στατιστικά σημαντική διαφορά. Όσοι ήταν κάτω των 35 ετών εμφάνιζαν με σημαντικά στατιστική διαφορά υψηλότερα ποσοστά αποπροσωποποίησης. Τα ποσοστά αποπροσωποποίησης ήταν επίσης υψηλότερα σε όσους διέθεταν μεγάλο μέρος του ωραρίου τους (75% και άνω) σε άμεση νοσηλευτική φροντίδα. Οι γυναίκες και όσοι έκαναν νυκτερινές βάρδιες πάνω από το μέσο όρο του δείγματος επίσης εμφάνιζαν σημαντική ψυχολογική ή σωματική επιβάρυνση. Οι κλινικοί νοσηλευτές παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα δυσφορίας, που εκδηλώνονταν με σωματικά ή ψυχολογικά ενοχλήματα, συγκριτικά με τους ανώτερους στην ιεραρχία συναδέλφους τους, χωρίς να παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των τμημάτων. Η θέση εργασίας στο νοσοκομείο (κλινικός νοσηλευτής), η υψηλή βαθμολογία στην κλίμακα μέτρησης υποκειμενικών συμπτωμάτων SCL-90 καθώς και τα αυξημένα επίπεδα αϋπνίας σχετίζονταν θετικά με τις διαστάσεις της επαγγελματικής εξουθένωσης. Το τμήμα στο οποίο εργάζονταν το νοσηλευτικό προσωπικό καθώς και οι συχνές νυκτερινές βάρδιες (>4,5 το μήνα) σχετίζονταν με τις διαταραχές ύπνου. Συγκεκριμένα, όσοι εργάζονταν σε χειρουργικά τμήματα όπως επίσης και όσοι έκαναν συχνές νυκτερινές βάρδιες (>4,5 το μήνα) παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα αϋπνίας. Συμπεράσματα: Η επαγγελματική εξουθένωση, η αϋπνία και τα υποκειμενικά σωματικά συμπτώματα των νοσηλευτών αποτελούν αλληλοσχετιζόμενες παραμέτρους. Η αϋπνία και το αυξημένο κλινικό έργο βρέθηκαν να συνιστούν προγνωστικούς παράγοντες για την εμφάνιση υψηλού βαθμού επαγγελματικής εξουθένωσης.