Όψεις του πολιτικού σε νεότερα βρετανικά κείμενα
Authors: Παπαδημητρίου Στέλλα 
Published: January 2024

Η διατριβή ανήκει στον χώρο της δραματολογίας και ενσωματώνει εργαλεία από το πεδίο της πολιτικής θεωρίας. Εκκινώντας από τη Θεωρία του Λόγου των Ερνέστο Λακλάου και της Σαντάλ Μουφ, επιχειρείται η προσέγγιση επτά σύγχρονων βρετανικών θεατρικών έργων, που γράφτηκαν στη Μεγάλη Βρετανία μεταξύ 1989-2010, σε μια μεταβατική εικοσαετία, κατά την οποία η πτώση του Τείχους του Βερολίνου επέφερε τεράστιες αλλαγές στους τρόπους αντίληψης και νοηματοδότησης της νέας εποχής. Πρόκειται για τα έργα των Φίλιπ Ρίντλεϊ («Επιστροφή στον Παράδεισο»), Σάρα Κέην («Έλεος»), Μάρτιν Κριμπ («Απόπειρες»), Μαρκ Ρέιβενχιλ («Τολμηρές Πολαρόιντ»), Κάρυλ Τσέρτσιλ («Πολύ Μακριά»), Σάιμον Στήβενς, («Motortown») και Χάουαρντ Μπάρκερ («Το Ύστατο Σήμερα»). Σκοπός της διατριβής είναι η μελέτη του πολιτικού στοιχείου μέσα στα θεατρικά έργα και η αναζήτηση νέων εργαλείων προσέγγισης των θεατρικών κειμένων μέσω της πολιτικής θεωρίας. Επιμέρους στόχοι είναι η δημιουργία ενός νέου χώρου συζήτησης γύρω από τον τρόπο με τον οποίο ορίζουμε ένα έργο ως πολιτικό αλλά και η αναζήτηση κειμένων γραμμένων με μια αριστερή προοδευτική κατεύθυνση. Η διατριβή χωρίζεται σε τέσσερα μέρη: στο πρώτο περιγράφεται η βασική θεωρία των Λακλάου και Μουφ καθώς και η μέθοδος εργασίας. Στο δεύτερο γίνεται μια ιστορική αναδρομή της έννοιας του πολιτικού θεάτρου όπως και μια αναδρομή στο σύγχρονο βρετανικό πολιτικό θέατρο. Στο τρίτο μέρος εξετάζεται το πώς συναρθρώνονται οι λόγοι μέσα στα θεατρικά έργα, πώς συγκροτούνται οι χαρακτήρες ως ταυτότητες μέσα στο πλαίσιο συγκεκριμένων λόγων και πού εντοπίζονται ρωγμές στους λόγους και στα πλαίσια των έργων. Στο τέταρτο μέρος της διατριβής, χρησιμοποιώντας την επιχειρηματολογία του Γιάννη Σταυρακάκη από τη «Λακανική Αριστερά», επιχειρείται η αναζήτηση πράξεων προοδευτικού χαρακτήρα μέσα στο δραματολογικό πλαίσιο των έργων, πράξεων δηλαδή που να διανοίγουν τον ορίζοντα του εφικτού στην πολιτική δράση. Στο μέρος αυτό εξετάζονται τα έργα εκείνα που αποτελούν ιδεολογικά προϊόντα της εποχής τους, αναπαράγοντας υπάρχοντες ανταγωνισμούς αλλά και εκείνα που επιτυγχάνουν την εξάρθρωση των πλαισίων, διατυπώνοντας μια περισσότερο προοδευτική κριτική. Επιπλέον, συζητούνται οι τρόποι με τους οποίους οι δράσεις των χαρακτήρων επιβεβαιώνουν τις υπάρχουσες εξουσίες καθώς και οι περιπτώσεις των χαρακτήρων που φαίνεται να εφευρίσκουν εναλλακτικούς τρόπους αντίστασης. Διαχωρίζεται η έννοια της αντιδραστικής πράξης από την ριζοσπαστικά προοδευτική πράξη και εντοπίζεται ένα δίλημμα που συχνά επιβάλλεται από τους κυρίαρχους ηγεμονικούς λόγους∙ αυτό της βίαιης αντίστασης ή της παθητικής αποδοχής. Με την παρούσα διατριβή διανοίγεται ένας νέος χώρος συζήτησης για το πολιτικό θέατρο στον χώρο της δραματολογίας, με αφετηρία την έννοια του «πολιτικού» ως διατάραξη νοηματοδοτήσεων και κοινωνικών κατασκευών, εισάγονται νέα εργαλεία από τον χώρο των πολιτικών επιστημών, με τα οποία μπορούμε να διαπιστώσουμε εάν ένα θεατρικό έργο ενσωματώνει τις ηγεμονικές αφηγήσεις ή αν στέκεται κριτικά σε αυτές και τέλος προτείνονται εργαλεία εντοπισμού σημαντικών δραματουργικών συμβάντων, ικανών να προβάλουν νέες οπτικές και να προτείνουν διαφορετικά μοντέλα δράσης και αντίστασης.