bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Vlera aspektore e të kryerës së gjuhës Shqipe
Authors: Dauti Leonard
Published: December 2023

Dalja e tri konstrukteve foljore, përkatësisht konstrukti i së pakryerës, i aoristit dhe i të kryerës, si konstrukte kohore paralele që karakterizohen nga i njëjti raport kohor në lidhje me çastin e ligjërimit për rastin e gjuhës shqipe, dhe jo vetëm për të, por edhe për gjuhët neolatine apo për greqishten etj., shtron kërkesën e përcaktimit dhe të identifikimit të një kuptimi gramatikor invariant të veçantë për secilën prej tyre. Ndërsa për të pakryerën dhe aoristin tradicionalisht është pranuar një dallim aspektor, imperfektiv – perfektiv, për të kryerën, deri më sot, në studimet albanologjike nuk është përcaktuar një dallim i qartë aspektor, çka do të përbënte një domosdoshmëri, parë nga këndvështrimi i studimit dhe përcaktimit të lidhjeve dhe kundërvënieve që përcaktojnë organizimin e sistemit foljor të gjuhës shqipe. Pikërisht perspektiva aspektore e të kryerës do të përbëjë edhe objektin e këtij punimi, në të cilin synohet të argumentohet se e kryera, në dallim nga e pakryera dhe aoristi, karakterizohet nga një këndvështrim i veçantë aspektor, të cilin do të parapëlqejmë ta karakterizojmë si aspekt i përfunduar. Për argumentimin e kësaj ideje do të mbështetemi në analizën sinkronike të së kryerës në përqasje me atë të aoristit, duke shfrytëzuar arritjet më të fundit të studimeve gjuhësore në këtë lëmë, përkatësisht ato të zhvilluara në kuadrin e gramatikës kognitive.
Ludmill Stankov
Authors: Lafe Emil , Bejleri Rusana
Published: December 2023

Më 21 dhjetor u nda nga jeta albanologu i njohur bullgar Ludmill Stankov. Në njoftimin e Katedrës së gjuhësisë së përgjithshme të Universitetit të Sofjes, ku punonte i ndjeri si pedagog i gjuhës shqipe, thuhet ndër të tjera: “Me gjithë vullnetin e optimizmin e tij, me gjithë përkrahjen dhe ngrohtësinë shpirtërore të njerëzve të tij të dashur e të kolegëve, me gjithë përpjekjet e pareshtura dhe intensive të mjekëve që nga data 11 nëntor e deri në ditën e fundit të jetës, kolegu ynë i dashur e i vyer nuk mundi ta fitonte betejën me virusin e rrezikshëm. Ludmill Stankovi albanologjinë e kishte vokacion, e kishte mision dhe përkushtim. Janë të rrallë njerëzit që mund të bëjnë kaq shumë studime, të botojnë kaq libra të vlefshëm, të krijojnë kaq shumë lidhje kolegjiale, pa asnjë aspirim material, vetëm sepse kështu e do shpirti, zemra dhe intelekti. Albanologjia është shkencë e veçantë që mund të tërheqë në gjirin e vet njerëz unikë si Ludmilli.” Ludmill Stankov kishte kryer studimet në degën e gjuhës dhe të letësisë franceze në Universitetin e Sofjes. Atje kishte marrë disa njohuri për gjuhën shqipe në kuadrin e lëndës së gjuhësisë së përgjithshme. Për herë të parë u njoh me gjuhën shqipe të sotme falë tekstit mësimor të gjuhës shqipe të botuar në Sofje nga Thoma Kacorri dhe ndoqi për dy vjet mësimet në kursin fakultativ të gjuhës shqipe në Universitetin e Sofjes. Pas diplomimit hyri në shërbimin diplomatik dhe punoi në ambasadën e Bullgarisë në Tiranë për tri mandate: 1988–1990, 1993–1997 dhe 2001–2004. Duke përfituar nga qëndrimi në Shqipëri, L. Stankov arriti ta zotërojë shumë mirë gjuhën shqipe dhe mblodhi materiale gramatikore të ndryshme lidhur me strukturën e gjuhës shqipe. Kështu i lindi ideja që të hartonte një gramatikë të gjuhës shqipe për bullgarët.
Dr. Rolf Ködderitzsch
Authors: Lafe Emil
Published: December 2023

Më 11 gusht 2020 u nda papritmas nga jeta si pasojë e një infarkti të zemrës Dr. Rolf Ködderitzsch, gjuhëtar gjerman indoeuropianist, i njohur për publikun shqiptar edhe studiues i gjuhës shqipe e si profesor i degës së gjermanistikës në Universitetin e Tiranës. Kishte lindur në qytetin Osterfeld të landit Saksoni-Anhalt më 8 prill 1941. Pas luftës familja e tij u shpërngul në Gjermaninë Perëndimore. Studioi për gjuhësi në Universitetin e Mynsterit (Münster)), ku pati si profesorë edhe gjuhëtarët e shquar Ernst Dickermann dhe Karl Horst Schmidt. Në atë Universitet mori gradën shkencore Magister Artium (1966) dhe më pas gradën Doktor (1968). Profesori i tij Karl Horst Schmidt, përkrahës dhe frymëzues i studiuesve të rinj të zellshëm, e tërhoqi më pas në Universitetin Bohumit (Bochum), dhe më tej në Institutin e Gjuhësisë të Universitetit të Bonnit, ku mori dhe titullin Këshilltar i lartë akademik (Akademischer Oberrat). Veprimtaria e tij e mëtejshme shkencore e mësimore u zhvillua në këtë Institut. Fushat kryesore të hulumtimeve të tij që nga studimet universitare janë keltologjia dhe sllavistika. Këtyre iu shtua më pas albanistika, studimi i gjuhës shqipe, të cilën e pati shumë për zemër. Ashtu si te albanologë të tjerë të mëparshëm me gjuhë amtare gjermanishten, edhe te Rolf Ködderitzsch-i studimi i gjuhës shqipe zgjoi pak nga pak një simpati e dashamirësi aktive për popullin dhe vendin e kësaj gjuhe.
Tragjedia e Etëhem Haxhiademit përmes disa kritikëve të kohës
Authors: Puka Gëzim
Published: December 2023

Gjatë një vëzhgimi të librave të shkollës së mesme, në një tekst të letërsisë të klasës së 10-të, më bëri përshtypje përfshirja e një shkrimtari si Etëhem Haxhiademi (1902-1965), që për ne të shkolluarit në kohën e diktaturës, si shumë autorë të tjerë të periudhës së Pavarësisë, ka qenë i përjashtuar për arsye jashtëletrare nga historiografia e artit shqiptar të fjalës. Në programin e letërsisë së klasës së 10-të, tema për të vinte menjëherë pas klasicistëve të dramës franceze, si për të shpallur ndikimin që tragjeditë e Haxhiademit kishin nga parimet klasike të letërsisë evropiane. Në këtë tekst shkollor tema dukej e strukturuar dhe vepra e autorit paraqitej e zbërthyer mirë qoftë nga pikëpamja historike, qoftë nga pikëpamja e analizës së tekstit, aq sa të krijonte përshtypjen se mendimet fshihnin sekretin e nyjëtimit të gjatë interpretativ të këtij autori. Kur teksti i një autori klasik përfundon në tekstin shkollor, fjalitë duken sikur stereotipizohen, merren si aksioma dhe nuk të lënë shumë shpresën e një rigjallërimi të fjalës së shkruar letrare.
Jehona e alfabetit të Sambollit në shtypin Shqiptar të kohës
Authors: Memushaj Rami
Published: December 2023

Shekulli XIX është shekulli i zgjimit të shqiptarëve. Pas treqind vjetësh robërie të rëndë dhe padijeje të thellë, që i kishte shpurë në prag të zhbërjes si komb i veçantë, bota shqiptare nisi të lëvizte. Përtej Adriatikut, ku zgjimi kishte nisur një shekull më parë, Engjëll Mashi, me librin e tij “Bisedë mbi origjinën, zakonet dhe gjendjen e sotme të kombit shqiptar” (1807), i bëri të ditur Europës se cilët ishin shqiptarët. Këndej Adriatikut, zgjimi nisi jo si lëvizje kulturore si tek arbëreshët, po si lëvizje e armatosur kundër shtypjes e shfrytëzimit të egër të Perandorisë Otomane, e cila në kohën kur Greqia, Serbia dhe Mali i Zi po i dilnin nga dora, po punonte për përjetësimin e sundimit të saj në Shqipëri. Reformat administrative, ushtarake dhe fiskale që filloi sulltan Mahmuti II, të cilat kulmuan me dekretin e Tanzimatit, jo vetëm nuk i njihnin shqiptarët si kombësi më vete, por e forconin aq shumë shtypjen ekonomike e kombëtare, sa Sami Frashëri e pati quajtur “një pushtim të dytë të Shqipërisë”. Zhveshja e feudalëve shqiptarë nga postet dhe privilegjet e mëparshme, përjashtimi i shqiptarëve nga të gjitha nivelet e administratës dhe zëvendësimi i tyre me funksionarë e nëpunës turq, zbatimi i shërbimit ushtarak të detyrueshëm, që i merrte ekonomisë edhe ashtu të rrënuar shqiptare krahët më të aftë të punës dhe i jepte fund mercenarizmit, i cili kishte qenë një nga burimet e jetesës për një pjesë të shqiptarëve, i prekën thellë interesat e të gjitha shtresave të popullsisë. Këto reforma dhe ngjarje të tilla si vrasja e Ismail bej Vlorës dhe masakra e Manastirit, që patën si qëllim shuarjen e klasës sunduese në Shqipëri, i bindën përfundimisht shqiptarët se Turqia nuk ishte “nëna”, po armikja më e madhe e tyre. Kësisoj, ata nisën të përgatiten për qëndresë të armatosur, duke krijuar komitete e besëlidhje. Pikërisht, në vitit ‘30 nisin kryengritjet e mëdha popullore antisomane që kulmuan me kryengritjet e Tanzimatit, e cilat tronditën themelet e sundimit osman në Shqipëri. Këto kryengritje përbëjnë faza e parë të luftës së popullit shqiptar kundër sundimit otoman. Edhe pse nuk u arrit në këtë fazë të parë një organizim politik-ushtarak mbarëkombëtar, edhe pse nuk pati një program politik me synime të largshkuese, kërkesa për të përjashtuar nga zbatimi i reformave centralizuese tokat shqiptare “donte të thoshte në fakt zbatimin e një statusi të veçante për territoret shqiptare".
Marrëdhëniet ndërmjet toponimeve dhe fjalëve të trashëguara të Shqipes sipas analizës së zhvillimit të tyre fonetik dhe faktorëve të tjerë ndikues
Authors: Lafe Genc
Published: December 2023

Toponimet dhe hidronimet e lashta në gjuhën shqipe sillen shpesh si argumente qoftë nga përkrahësit e teorisë së autoktonisë së shqiptarëve, qoftë nga kundërshtarët e saj. Janë të shumta punimet mbi këtë çështje dhe mbi gjendjen gjuhësore të Ballkanit të lashtë. Në disa ndihmesa të kohëve të fundit albanologu dhe indoeuropianisti austriak J. Matzinger ka sjellë këndvështrime të reja dhe interesante mbi këto çështje, të cilat do t’i diskutojmë në këtë trajtesë, duke u përpjekur t’i plotësojmë dhe t’i zhvillojmë më tej.Në analizën e zhvillimit fonetik të toponimeve dhe apelativëve në gjuhën shqipe, një procedim i rëndësishëm i së cilës është rindërtimi gjuhësor i formave të padëshmuara, duhet mbajtur parasysh një dallim themelor që i takon rrafshit të përdorimit gjuhësor: fjalët e trashëguara kanë evoluar fonetikisht duke u përdorur vetëm në fazat e njëpasnjëshme të një gjuhe të vetme, nga parashqipja në shqipen e sotme, sipas rregullave të fonetikës historike të shqipes, ndërsa toponimet, në një trevë të karakterizuar pothuajse gjithmonë nga shumëgjuhësia, kanë pësuar ndikime nga disa gjuhë, në veçanti nga ato mbizotëruese në përdorim. Ky parametër, i cili mund të sjellë zhvillime fonetike divergjente në krahasim me fjalët e trashëguara, nuk duhet shpërfillur në këtë proces. Në vijim do të përpiqemi të krahasojmë procesin e zhvillimit fonetik të fjalëve të trashëguara dhe të toponimeve, duke marrë në shqyrtim, për të ilustruar dallimet ndërmjet të parave dhe të dytave, zhvillimin fonetik të apelativëve dallëndyshe e ngjalë, të cilët shfaqen në emrat e fiseve të lashta ilire të Taulantëve dhe Enkelejve e më pas do të rimarrim në shqyrtim analizën e disa prej toponimeve, oikonimeve, oronimeve e hidronimeve më të njohura të shqipes, duke mbajtur parasysh parametrin e cekur më sipër.
Analysis of the Use of CAPM in Investing Decisions in the Financial Sector Listed on the IDX for the Period 2020 – 2022
Authors: Marcella Trianita Abur  , Salija Ridayati  , Rr Jihan Faadhilah Yuwandono  , Maria Yovita R. Pandin
Published: December 2023

This study aims to analyze the use of the Capital Asset Pricing Model (CAPM) in making investment decisions in the financial sector listed on the Indonesia Stock Exchange (IDX) during the 2020-2022 period. This research method involves collecting historical stock price data and financial data of companies listed in the IDX financial sector during the period under study. This research uses a descriptive research design with a quantitative approach and uses secondary data. Furthermore, statistical analysis will be conducted to test the effect of using CAPM on investment decisions. The results of this study are expected to provide valuable insights for investors and financial market participants. This research can also help in identifying companies in the financial sector that have higher return potential based on CAPM-based analysis.
Analysis Of The Effect Of Stock Returns Using The Capital Asset Pricing Model (Capm) Method On Risk In Food And Beverage Companies Listed On The Idx For The 2020-2022 Period
Authors: Noviana Ramadhani  , Vika Triya Wahyuni  , Naula Chantika Putri F  , Maria Yovita R.Pandin
Published: December 2023

This study aims to determine whether the stock return obtained from the CAPM calculation can significantly affect the risk of food and beverage companies listed on the Indonesia Stock Exchange for the period 2020–2022. The variables used in this study are risk as an independent variable or independent variable calculated using the Beta (β) formula, and stock returns as a dependent variable or dependent variable calculated using the CAPM formula. This study uses a descriptive statistical analysis test, a classical assumption test, and a partial t hypothesis test. The results of this study indicate that the stock return variable significantly affects the risk variable because the sig value is 0.004 ˂ 0.05, which means Ho is rejected and Ha is accepted, which means that the effect of the independent variable on the dependent variable is unidirectional. This shows that the higher the level of return expected by investors, the higher the level of risk that investors will take. This is in accordance with the portfolio theory in the CAPM method, which suggests that there is a positive and linear relationship between beta, risk, and the expected rate of return.
USING TOPOLOGY OPTIMISATION TO INFLUENCE THE INFILL PLACEMENT OF FUSED DEPOSITION MODELLED PARTS
Authors: Toth Ashley , Padayachee Jared
Published: December 2023

Additive manufacturing continues to see increased growth and adoption across various industries owing to technology improvements and increasing material options. This paper presents a method to optimise the infill structure placement in fused deposition modelling parts. The method uses finite element analysis and the bi-directional evolutionary structural optimisation technique to determine the optimal placement based on stress and validated through testing 3D-printed samples. The results show that multi-infill geometry outperforms traditional rectilinear infill in loading capacity and stiffness. The paper concludes with a real-world application, using this optimisation method on a railway-related part.
CHARACTERISATION OF BONE-REGENERATING SCAFFOLDS PRODUCED THROUGH LITHOGRAPHY-BASED CERAMIC MANUFACTURING
Authors: Moletsane Morakane , du Preez Willie , de Beer Deon , Nkhwa Shathani
Published: December 2023

Lithography-based ceramic manufacturing (LCM) is an additive manufacturing (AM) technology that builds custom-designed, three-dimensional ceramic parts layer by layer. The level of precision of the process allows for the printing of custom-made interconnected lattices and designs suitable for bone implants. This study investigated the LCM printability of various lattice structures with the hydroxyapatite (HA480) supplied by Lithoz. Different lattice structures were characterised. The microscopic structure, the composition, and the surface roughness of the test specimens were determined. To obtain the mechanical properties of the structures, compression tests were performed. The observed micropores of ±3 µm and the macropores of ±320 µm were suitable for bone cell growth. The measured microhardness of HA480 was 556±25 HV in the built direction and 559±27 HV perpendicular to the built direction. The compressive strength of the rhombic dodecahedron lattice structure was 4±0.5 MPa, and was superior to other tested lattices. From the results it was concluded that lattice structures produced through LCM have the potential to be used to produce customised bone-regenerating scaffolds.
L’évolution de l’approche d’évaluation fondée sur le programme pour soutenir l’éducation inclusive
Authors: Grullon Carvajal Maria del Carmen , Trépanier Nathalie S.
Published: December 2023

Exploitée plus théoriquement et influençant les documents légaux et ministériels dans le système d’éducation canadien, l’approche d’évaluation fondée sur le programme (EFP) consiste en une synthèse des modèles CBA (curriculum-based assessment), CBM (curriculum-based measurement) et CBE (curriculum-based evaluation). Popularisée aux États-Unis, notamment pour l’enseignement des mathématiques, cette approche s’est développée dans les années 1980 pour soutenir l’enseignement auprès des élèves en difficulté, pour ensuite être relancée dans les années 2000 et se retrouver dans le courant des interventions dites universelles (Christ et Becker, 2018). Plusieurs problèmes se posent pourtant dans sa mise en oeuvre par le personnel enseignant, car en plus d’être peu ou pas accessible en langue française, elle semble se limiter à une succession de mesures normatives des apprentissages maitrisés par les élèves.

Pour comprendre la richesse latente de l’approche d’EFP en éducation inclusive, nous proposons d’en présenter les origines et d’expliquer comment ses principes et ses visées rejoignent ceux des injonctions de réussite de tous les élèves en contexte d’inclusion scolaire. Nous expliquons également comment les cadres d’intervention de l’approche d’EFP offrent une avenue pertinente d’évaluation continue favorisant un meilleur arrimage entre l’évaluation et la planification des interventions auprès de tous les élèves d’un groupe-classe.
Perspectives de recherche en sociométrie axées sur le développement de l’éducation inclusive et de pratiques accessibles visant les élèves les plus vulnérables sur le plan de l’intégration sociale à l’école
Authors: Gendron Martin , Landry Sarah , Bowen François , Dugas Éric
Published: December 2023

Cet article contribue à la réflexion entourant les perspectives de recherche soutenant le développement de l’éducation inclusive et de pratiques accessibles en s’attardant à la sociométrie (Moreno, 1934). Il souhaite démontrer comment la sociométrie favorise : 1) ledéveloppement de l’éducation inclusivepour soutenir l’équipe-école dans ses interventions auprès des élèves plus vulnérables pour leur intégration sociale (désignés par leurs pairs) grâce aux caractéristiques du groupe (p. ex. cohésion) et de ses membres (p. ex. statuts sociométriques), et 2) ledéveloppement de pratiques équitables et accessiblespour démocratiser la sociométrie par l’utilisation responsable et éthique de technologies en adaptant les fonctionnalités de son outil (le sociogramme) pour répondre aux besoins des milieux. L’inclusion des enfants vulnérables et des élèves à risque – sans oublier les autres élèves dits EDAA (élèves en difficulté d’adaptation ou d’apprentissage), les immigrants récents et ceux issus de la diversité – fait partie de la mission de l’école, mais demeure un défi par le manque de formation et de ressources disponibles. Comment la recherche sur la sociométrie peut-elle contribuer à soutenir les milieux de pratique dans ce contexte post-pandémique où plusieurs enfants semblent avoir des difficultés, voire des lacunes sur le plan de leur développement social et affectif? Cet article vise à livrer le fruit d’une réflexion documentée, appuyée et bienveillante.
“There was Rowdyism there, Boy”
Authors: MacDonald Shamus Y.
Published: December 2023

Drawing on sources in English, French, and Gaelic, this article explores accounts of tricks, pranks, and merriment at traditional house wakes in Maritime Canada. Using evidence from contemporary fieldwork and historic descriptions of these gatherings, it demonstrates how narratives describing these activities articulate conflicting attitudes about their propriety and suggests how tradition bearers may reinterpret accounts of what occurred at wakes in order to construct an image of the past that is more acceptable to the present.
RECORRIDO HISTORIOGRÁFICO POR LOS MÉTODOS DE ENSEÑANZA DE SEGUNDAS LENGUAS
Authors: Catalá Hall Alicia
Published: December 2023

La implementación de un método a la hora de impartir una segunda lengua es indispensable. El docente ha de conocer las metodologías vigentes y ser capaz de adaptarlas a las necesidades de su alumnado en el aula. Por este motivo, el presente trabajo ofrece un recorrido historiográfico por los métodos de segundas lenguas desde el método tradicional hasta los más actuales: los métodos centrados en el proceso. En este sentido, el artículo pretende compilar los elementos que integran un método con el fin de que el docente no solo pueda apreciar las diferencias y similitudes entre métodos, sino también que entienda cómo se instruye, y cómo aprenderá el alumno a través de un método. Para la elaboración de la descripción metodológica se ha tomado como modelo el trabajo de Sánchez Pérez (2009), en concreto, su sistematización del método en tres ejes: principios, contenidos y prácticas. Siguiendo esta división se ha creado una tabla con el fin de compilar la información de cada método. De este modo, el docente podrá apreciar de forma clara y coherente los componentes que conforman los diversos métodos, y entender la implicación que conlleva la aplicación de ellos en el aula de segundas lenguas.
El eufemismo en diccionarios actuales español-inglés
Authors: Torres Medina Dolores
Published: December 2023

El eufemismo, con sus diferentes funciones comunicativas, siempre ha estado presente en la lengua como una estrategia para suavizar u ocultar términos que se perciben de forma colectiva como inapropiados o que pueden ser ofensivos para ciertos grupos sociales. Este trabajo analiza cómo el uso eufemístico de determinadas palabras se codifica en diccionarios representativos actuales español-inglés. Se estudia la marcación de los términos usados para neutralizar lo más posible el significado de palabras que se consideran tabú, desagradables, inadecuadas o políticamente incorrectas. Por otra parte, se lleva a cabo un estudio comparativo para identificar las diferencias y similitudes en la forma en que se representa este tipo de información.
The role of norm-referenced regulation and indirect methods in optimizing law and reducing regulatory risks
Authors: Trofimov Egor Viktorovich
Published: December 2023

The subject of the study is public relations in dynamically developing areas, where direct methods of public administration and traditional legal tools show their ineffectiveness. The purpose of the article is to develop an approach to the applicability of indirect methods in administrative and legal regulation in the context of the transition to Industry 4.0. The research was carried out on the basis of an interdisciplinary approach using method of system analysis and the dogmatic method. As a result of the study, it was concluded that increased government influence on the economy led to the formation of a process approach to administrative and legal regulation. However, the use of this approach assumes that identifying a defect is a norm that cannot, as a general rule, entail negative consequences for an economic entity. This feature is dissonant with the approach to legal regulation, and in a process sense it contains the less social value and carries the more threats, risks and costs, the more detailed it is. Overcoming the negative consequences of direct regulation is possible by using indirect methods of public administration, in which the solidarity of non-state actors with state goals is achieved through economic interest. Non-state regulation not only includes rule-making and control, but also requires providing incentives. Norm-referenced regulation is used in semi-formalized areas in which the state does not have awareness and effective tools for influence, but can use an incentive mechanism in areas of interest to the private sector. In such cases, the emphasis shifts from state to non-state regulation. In the context of the transition to Industry 4.0, the state will transfer regulatory functions to the private sector for self-regulation and local regulation with indirect influence from the state.
Trabid patient mutations impede the axonal trafficking of adenomatous polyposis coli to disrupt neurite growth
Authors: Frank Daniel , Bergamasco Maria , Mlodzianoski Michael J , Kueh Andrew , Tsui Ellen , Hall Cathrine , Kastrappis Georgios , Voss Anne Kathrin , McLean Catriona , Faux Maree , Rogers Kelly L , Tran Bang , Vincan Elizabeth , Komander David , Dewson Grant , Tran Hoanh
Published: December 2023

ZRANB1 (human Trabid) missense mutations have been identified in children diagnosed with a range of congenital disorders including reduced brain size, but how Trabid regulates neurodevelopment is not understood. We have characterized these patient mutations in cells and mice to identify a key role for Trabid in the regulation of neurite growth. One of the patient mutations flanked the catalytic cysteine of Trabid and its deubiquitylating (DUB) activity was abrogated. The second variant retained DUB activity, but failed to bind STRIPAK, a large multiprotein assembly implicated in cytoskeleton organization and neural development. Zranb1 knock-in mice harboring either of these patient mutations exhibited reduced neuronal and glial cell densities in the brain and a motor deficit consistent with fewer dopaminergic neurons and projections. Mechanistically, both DUB-impaired and STRIPAK-binding-deficient Trabid variants impeded the trafficking of adenomatous polyposis coli (APC) to microtubule plus-ends. Consequently, the formation of neuronal growth cones and the trajectory of neurite outgrowth from mutant midbrain progenitors were severely compromised. We propose that STRIPAK recruits Trabid to deubiquitylate APC, and that in cells with mutant Trabid, APC becomes hyperubiquitylated and mislocalized causing impaired organization of the cytoskeleton that underlie the neuronal and developmental phenotypes.
Action does not enhance but attenuates predicted touch
Authors: Job Xavier , Kilteni Konstantina
Published: December 2023

Dominant motor control theories propose that the brain predicts and attenuates the somatosensory consequences of actions, referred to as somatosensory attenuation. Support comes from psychophysical and neuroimaging studies showing that touch applied on a passive hand elicits attenuated perceptual and neural responses if it is actively generated by one’s other hand, compared to an identical touch from an external origin. However, recent experimental findings have challenged this view by providing psychophysical evidence that the perceived intensity of touch on the passive hand is enhanced if the active hand does not receive touch simultaneously with the passive hand (somatosensory enhancement) and by further attributing attenuation to the double tactile stimulation of the hands upon contact. Here, we directly contrasted the hypotheses of the attenuation and enhancement models regarding how action influences somatosensory perception by manipulating whether the active hand contacts the passive hand. We further assessed somatosensory perception in the absence of any predictive cues in a condition that turned out to be essential for interpreting the experimental findings. In three pre-registered experiments, we demonstrate that action does not enhance the predicted touch (Experiment 1), that the previously reported ‘enhancement’ effects are driven by the reference condition used (Experiment 2), and that self-generated touch is robustly attenuated regardless of whether the two hands make contact (Experiment 3). Our results provide conclusive evidence that action does not enhance but attenuates predicted touch and prompt a reappraisal of recent experimental findings upon which theoretical frameworks proposing a perceptual enhancement by action prediction are based.
Editorial
Authors: Pötzsch Holger , Jørgensen Kristine
Published: December 2023

The editorial offers some red threads connecting the articles of this issue, introduces each contribution, and takes up some organisational matters.
Effectiveness of a respiratory rehabilitation program including an inspiration training device versus traditional respiratory rehabilitation: a randomized controlled trial
Authors: Sánchez-Milá Zacarías , Abuín-Porras Vanesa , Romero-Morales Carlos , Almazán-Polo Jaime , Velázquez Saornil Jorge
Published: December 2023

Background

In the context of COVID-19, respiratory training is vital for the care and recuperation of individuals. Both exercise-based and instrumental respiratory training have been employed as interventions to enhance respiratory function, providing relief from symptoms in those impacted by the virus. The aim of this study was to evaluate the efficacy of two different respiratory rehabilitation programs.

Methods

A total of 200 participants affected with COVID-19 respiratory sequels were recruited, with a block randomization regarding sex to ensure equal and appropriate applicability of the results. An experimental controlled and randomized study was conducted, with participants engaging in a 31 days respiratory rehabilitation program, (a) experimental group, inspiratory training device combined with aerobic exercise and (b) traditional respiratory exercises combined with aerobic exercise.

Results

Both groups improved in cardiorespiratory parameters, with a decrease in systolic and diastolic pressure, dyspnea and lower limbs fatigue, and increased oxygen saturation, 6 min walking distance, diaphragmatic thickness, forced vital capacity, forced expiratory volume during the first second, peak expiratory flow rate, forced inspiratory vital capacity and maximal inspiratory pressure. Comparison between groups showed statistically significant differences in all variables except for oxygen saturation, 6 min walking distance and diaphragmatic thickness. The results of this study support the use of specific inspiration training devices for respiratory rehabilitation in COVID-19 sequels.
Transcriptome analysis during axillary bud growth in chrysanthemum (chrysanthemum×morifolium)
Authors: Chen Yijun , Ling Qin , Li Xin , Ma Qiqi , Tang ShaoKang , Yuanzhi Pan , Liu Qing-lin , Jia Yin , Yong Xue , Jiang Beibei
Published: December 2023

The chrysanthemum DgLsL gene, homologous with tomato Ls, is one of the earliest expressed genes controlling axillary meristem initiation. In this study, the wild-type chrysanthemum (CW) and DgLsL-overexpressed line 15 (C15) were used to investigate the regulatory mechanism of axillary bud development in chrysanthemum. Transcriptome sequencing was carried out to detect the differentially expressed genes of the axillary buds 0 h, 24 h and 48 h after decapitation. The phenotypic results showed that the number of axillary buds of C15 was significantly higher than CW. A total of 9,224 DEGs were identified in C15-0 vs. CW-0, 10,622 DEGs in C15-24 vs. CW-24, and 8,929 DEGs in C15-48 vs. CW-48.GO and KEGG pathway enrichment analyses showed that the genes of the flavonoid, phenylpropanoids and plant hormone pathways appeared to be differentially expressed, indicating their important roles in axillary bud germination. DgLsL reduces GA content in axillary buds by promoting GA2ox expression.These results confirmed previous studies on axillary bud germination and growth, and revealed the important roles of genes involved in plant hormone biosynthesis and signal transduction, aiding in the study of the gene patterns involved in axillary bud germination and growth.
Does livestock ownership predict animal-source food consumption frequency among children aged 6–24 months and their mothers in the rural Dale district, southern Ethiopia?
Authors: Kebede Tsigereda , Bilal Selamawit Mengesha , Lindtjorn Bernt , Engebretsen Ingunn M. S.
Published: December 2023

Background

Animal-source foods are food items that come from animals. Animal-source foods provide a variety of micronutrients that plant-source foods cannot provide to the same extent and without extra precaution. Milk, eggs, poultry, flesh meat and fish are animal-source foods mainly used in Ethiopia. Low animal-source food consumption among children and mothers is a great concern in many low-income settings. This study aimed to describe animal-source food consumption frequencies among children aged 6–24 months and their mothers in rural southern Ethiopia where livestock farming is very common. We also analysed the association between livestock ownership and animal-source food consumption among children and mothers.

Methods

A community-based cross-sectional study was conducted among 851 randomly selected households with child-mother pairs from August to November 2018. The study was conducted in the rural Dale District, southern Ethiopia. Structured and pre-tested questionnaires were used to collect data on mother and child information, livestock ownership, and animal-source foods consumption frequencies. Ordinal logistic regression analysis was used to describe associations between animal-source foods consumption and livestock ownership.

Result

Nearly, three-quarters (74.1%) of the households owned cows, and a quarter (25%) had goats or sheep. Dairy, egg and meat consumption among children during the past month was 91.8%, 83.0% and 26.2%, respectively. Likewise, the consumption of dairy, eggs and meat among mothers was 96.0%, 49.5% and 34.0%, respectively. The percentage of children who had not consumed any animal-source foods during the month prior to our survey was 6.6%, and the figure was 2.2% for the mothers. Dairy consumption was 1.8 times higher among children (aOR = 1.8, 95% CI [1.3–2.5]) and 3.0 times higher among mothers (aOR = 3.0, 95% CI [2.2–4.2]) in households that kept cows than in households without cows. The egg consumption frequency was positively associated with hen and goat/sheep ownership for both children and mothers. Meat consumption frequency among children was negatively associated with cow ownership (aOR = 0.66, 95% CI [0.45–0.95]); however, cow ownership was not associated with meat consumption among mothers.

Conclusion

Dairy products were common animal-source foods consumed by young children and mothers in the study area. However, meat consumption was low among children and mothers. Strategies like promoting the keeping of goats/sheep and hens to improve complementary feeding and mothers’ nutrition are warranted in the study area.
Late Cretaceous coprolite from the Opole area (southern Poland) as evidence for a variable diet in shell-crushing shark Ptychodus (Elasmobranchii: Ptychodontidae)
Authors: Mazurek Dawid , Antczak Mateusz
Published: December 2023

Background

Coprolites, i.e., fossilized faeces, are an important source of knowledge on the diet and food processing mechanisms in the fossil record. Direct and indirect evidences for the dietary preferences of extinct sharks are rare in the fossil record. The first coprolite attributable to Ptychodus containing prey remains from the European Cretaceous is documented here.

Methods

A coprolite from the Late Cretaceous of Opole (southern Poland) was scanned using micro-computed tomography to show the arrangement of the inclusions. In addition, the cross-section was examined under the SEM/EDS to analyse the microstructure and chemical composition of the inclusions.

Results

Brachiopod shell fragments and foraminiferan shells are recognized and identified among the variously shaped inclusions detected through the performed analysis.

Conclusions

The extinct shell-crushing shark Ptychodus has been identified as the likely producer of the examined coprolite. The presence of brachiopod shell fragments indicates that at least some species of this durophagous predatory shark may have preyed on small benthic elements on the sea bottom.
A retrospective observational study on maternal and neonatal outcomes of COVID-19: Does the mild SARS-CoV-2 infection affect the outcome?
Authors: Li Jing , Li Xiang , Ye Peiying , You Yun , Wang Yu , Zhang Jing , Zhao Weihua , Yu Zhiying , Yao Runsi , Tang Jie
Published: December 2023

Background

Currently, several SARS-CoV-2 variants, including Omicron, are still circulating globally. This underscores the necessity for a comprehensive understanding of their impact on obstetric and neonatal outcomes in pregnant women, even in cases of mild infection.

Methods

We conducted a retrospective, single-center observational study to investigate the association between gestational SARS-CoV-2 infection and maternal-fetal outcomes in the Chinese population. The study enrolled 311 pregnant patients with SARS-CoV-2 infection (exposure group) and 205 uninfected pregnant patients (control group). We scrutinized the hospital records to collect data on demographics, clinical characteristics, and maternal and neonatal outcomes for subsequently comparison.

Results

Similar characteristics were observed in both groups, including maternal age, height, BMI, gravidity, parity, and comorbidities (p > 0.05). A majority (97.4%) of pregnant women in the exposure group with COVID-19 experienced mild clinical symptoms, with fever (86.5%) and cough (74.3%) as the primary symptoms. The exposure group exhibited significantly higher incidences of cesarean section and fetal distress compared to the control group (p < 0.05). Furthermore, pregnant women in the exposure group showed reduced levels of hemoglobin and high-sensitivity C-reactive protein, while experiencing significantly increased levels of lymphocytes, prothrombin time, alanine aminotransferase, and aspartate aminotransferase (p < 0.05). Notably, recent SARS-CoV-2 infection prior to delivery appeared to have an adverse impact on liver function, blood and coagulation levels in pregnant women. When comparing the two groups, there were no significant differences in the postpartum hemorrhage rate, premature birth rate, birth weight, neonatal asphyxia rate, neonatal department transfer rate, and neonatal pneumonia incidence.

Conclusions

Our study suggests that mild COVID-19 infection during pregnancy does not have detrimental effects on maternal and neonatal outcomes. However, the increased risks of events such as fetal distress and cesarean section, coupled with potential alterations in physical function, reveal the consequences of SARS-CoV-2 infection during pregnancy, even in mild cases. These findings emphasize the importance of proactive management and monitoring of pregnant individuals with COVID-19.
Zieria nubicola (Rutaceae), a highly restricted and newly described species from New South Wales, Australia
Authors: Orel Harvey , Briggs John , Duretto Marco
Published: December 2023

Zieria nubicola H.K.Orel & Duretto sp. nov. (Rutaceae), a highly restricted species from Cambewarra Mountain on the south-central coast of New South Wales, is formally described and illustrated. Notes on the species distribution, habitat and conservation status are also provided.
Using statistical techniques to validate the hypothesis of independence in control charts
Authors: Leoni Roberto Campos , Machado Marcela Aparecida Guerreiro , Gomes Fabrício Maciel , Andrade Herlandi de Souza , Sampaio Nilo Antonio de Souza
Published: December 2023

The aim of this study was to identify and present the occurrence of autocorrelation in statistical data. To achieve this objective, a theoretical discussion was held on the subject and two exercises were also carried out using the R Statistical Software to show whether or not autocorrelation exists in statistical data. As a contribution of this research, a statistical technique using this software to show autocorrelation in data is pointed out.
TÜRKÇE ÖĞRETMENLERİNİN DİJİTAL HİKÂYE OLUŞTURMA DENEYİMLERİ
Authors: ERDAĞI Selma , EROĞLU Aysun
Published: December 2023

Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın özel amaçlar başlığı incelendiğinde “bilgiyi araştırma, keşfetme, yorumlama ve zihinde yapılandırma becerilerinin geliştirilmesi” ve “basılı materyaller ile çoklu medya kaynaklarından bilgiye erişme, bilgiyi düzenleme, sorgulama, kullanma ve üretme becerilerinin geliştirilmesi” ifadelerinin yer aldığı görülmektedir. Buna göre Türkçe öğretmelerinin Türkçe derslerinde dijital hikâye anlatımından faydalanmalarının Türkçe dersi öğretim programının amaç ve kazanımlarıyla örtüştüğü görülmektedir. Buna bağlı olarak bu çalışmanın amacı Türkçe öğretmenlerinin Türkçe derslerinde dijital hikâyeleri kullanması için dijital hikâye anlatımını öğrenmelerini sağlamaktır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olan eylem araştırması ile desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 bahar döneminde Kars il ve ilçelerinde görev yapan 21 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Bu çalışmanın veri toplama araçları araştırmacılar tarafından oluşturulan “Dijital Hikâye Oluşturma Görüşme Formu” ve eğitim ve etkinlikler sonunda “Dijital Hikâye Oluşturmayı Değerlendirme Formu” dur. Elde edilen verileri analizi etmek için ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre tüm eğitim ve etkinlikler sonucunda katılımcılar dijital hikâye yazma ile ilgili gerekli bilgi ve beceriyi kazanmıştır.
MÜLTECİ ÇOCUKLARA İLİŞKİN TÜRKİYE’DE YAPILAN TEZLERİN İNCELENMESİ
Authors: DURAN YILMAZ Ayşe
Published: December 2023

Bu çalışma 2010-2022 yılları arasında Türkiye’de mülteci çocuklarla ilgili yapılan tezlerin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda Ulusal Tez Merkez’inde erişime açık olan 157 tez incelenmiştir. Bu çalışmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modelidir. Araştırmanın analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ele alınan tezler, yapıldığı yıl, tür, araştırmanın yöntemi, araştırmanın amacı, çalışma grubu, çalışma grubunun yaşı, çalışma grubunun cinsiyeti, etnik kimliği ve çalışmanın yapıldığı il bağlamında incelenmiştir. İnceleme sonucunda elde edilen bulgular frekans ve yüzde değerler şeklinde tablolar da sunulmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre en fazla yüksek lisans düzeyinde ve 2019 yılında mülteci çocuklarla ilgili tezlerin yapıldığı görülmüştür. Yöntem olarak ise en fazla nitel araştırma yönteminin kullanıldığı belirlenmiştir. Araştırmaların amaçları ise eğitim, sosyal uyum, psikolojik, sağlık ve diğer olmak üzere beş kategoride incelenmiştir. Tezlerdeki çalışma gruplarının etnik kimlikleri incelendiğinde ise en fazla Suriyelilerin yer aldığı görülmüştür. Araştırma sonucunda ayrıca en fazla İstanbul’da bulunan mülteci çocuklara yönelik tezlerin yapıldığı belirlenmiştir.
KARŞILAŞTIRMALI OLARAK KIRGIZ TÜRKÇESİNDEKİ HAFTA GÜN İSİMLERİ
Authors: SHABDANALİEV Negizbek
Published: December 2023

Bu makalede Kırgız Türkçesinde kullanılmakta olan hafta gün isimleri ele alınmıştır. Kırgız Türkçesine Farsçadan ve Arapçadan girip daha çok resmiyette kullanılan hafta gün isimlerinin yanında konuşma dilinde kullanılan ve sıra sayı sıfatları ile kün “gün” kelimesinin birleşiminden yapılan öz isimlerin de oldukça yaygın olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Farsçadan giren hafta gün isimlerindeki sayılar ile Kırgız Türkçesi konuşma dilinde kullanılan öz Türkçe hafta gün isimlerindeki sayılar arasında bir uyumsuzluğun olduğu gösterilmiş ve sebepleri açıklanmaya çalışılmıştır. Haftanın başlangıcını belirlemede önemli yeri olan hafta içi tatil günlerinin isimlerinin üzerinde de özellikle durulmuştur. Bunun yanında hafta sisteminin, yani bugünlerde bütün dünyada resmî olarak kullanılmakta olan yedi günlük döngünün ortaya çıkışının sebeplerine, ayrıca diğer döngülerin, mesela, beş günlük, sekiz günlük, on günlük vs. haftaların içinden işte yedi günlük haftanın daha çok yaygın olmasının sebeplerine de değinilmiştir. Tüm bu meseleleri farklı açılardan ele alabilmek maksadıyla değişik kültürlerdeki hafta kavramı, hafta gün isimleri, hafta içindeki tatil günleri üzerinde de ayrıca durulmuştur.
Late Manifestation of Congenital Heart Disease: Right-side Infective Endocarditis and the Mystery of the Unseen Ventricular Septal Defect: Case Report
Authors: Bezza Sofia , Jazouli Halima El , Haffane Fadwa , Eljamili Mohammed , Karimi Saloua El , Hattaoui Mustapha El
Published: December 2023

Infective endocarditis (IE) is a severe complication in patients with congenital heart disease. However, CHD-associated mortality has decreased to 10% because of improvements in the diagnosis of infective endocarditis, antibiotic therapy, cardiac surgery, and interventional procedures. Herein, we aimed to illustrate a case of right-sided infective endocarditis associated with an unknown ventricular septal defect, complicated by septic pulmonary emboli as a rare form of delayed presentation of congenital heart disease.

The significant occurrence of infective endocarditis prompts the need for additional investigations into the current utilization, necessity, and effectiveness of antibiotic prophylaxis in patients with congenital heart disease (CHD).
Biologic Patent Thickets and Terminal Disclaimers
Authors: Tu S. Sean , Goode Rachel , Feldman William B.
Published: December 2023

This study analyzes the use and timing of terminal disclaimers in all biologic patents involved in litigation from 2010 to 2023.
Prevalence of Short Peer Reviews in 3 Leading General Medical Journals
Authors: Geldsetzer Pascal , Heemann Markus , Tikka Pauli , Wang Grace , Cusick Marika Mae , Lenjani Ali , Krishnan Nandita
Published: December 2023

Importance

High-quality peer reviews are often thought to be essential to ensuring the integrity of the scientific publication process, but measuring peer review quality is challenging. Although imperfect, review word count could potentially serve as a simple, objective metric of review quality.

Objective

To determine the prevalence of very short peer reviews and how often they inform editorial decisions on research articles in 3 leading general medical journals.

Design, Setting, and Participants

This cross-sectional study compiled a data set of peer reviews from published, full-length original research articles from 3 general medical journals (The BMJ, PLOS Medicine, and BMC Medicine) between 2003 and 2022. Eligible articles were those with peer review data; all peer reviews used to make the first editorial decision (ie, accept vs revise and resubmit) were included.

Main Outcomes and Measures

Prevalence of very short reviews was the primary outcome, which was defined as a review of fewer than 200 words. In secondary analyses, thresholds of fewer than 100 words and fewer than 300 words were used. Results were disaggregated by journal and year. The proportion of articles for which the first editorial decision was made based on a set of peer reviews in which very short reviews constituted 100%, 50% or more, 33% or more, and 20% or more of the reviews was calculated.

Results

In this sample of 11 466 reviews (including 6086 in BMC Medicine, 3816 in The BMJ, and 1564 in PLOS Medicine) corresponding to 4038 published articles, the median (IQR) word count per review was 425 (253-575) words, and the mean (SD) word count was 520.0 (401.0) words. The overall prevalence of very short (<200 words) peer reviews was 1958 of 11 466 reviews (17.1%). Across the 3 journals, 843 of 4038 initial editorial decisions (20.9%) were based on review sets containing 50% or more very short reviews. The prevalence of very short reviews and share of editorial decisions based on review sets containing 50% or more very short reviews was highest for BMC Medicine (693 of 2585 editorial decisions [26.8%]) and lowest for The BMJ (76 of 1040 editorial decisions [7.3%]).

Conclusion and Relevance

In this study of 3 leading general medical journals, one-fifth of initial editorial decisions for published articles were likely based at least partially on reviews of such short length that they were unlikely to be of high quality. Future research could determine whether monitoring peer review length improves the quality of peer reviews and which interventions, such as incentives and norm-based interventions, may elicit more detailed reviews.
Stabilizing Cu+ Species in Cu2O/CuO Catalyst via Carbon Intermediate Confinement for Selective CO2RR
Authors: Shi Haojun , Luo Lingli , Li Congcong , Li Yu , Zhang Tingting , Liu Zhongliang , Cui Jialin , Gu Li , Zhang Ling , Hu Yanjie , Li Huihui , Li Chunzhong
Published: December 2023

Copper oxide nanomaterials have been suggested to be efficient for highly selective multi‐carbon (C2+) production in CO2 reduction reaction (CO2RR), due to the introduction of surface Cu+ species from oxide catalysts. However, the Cu+ species on the catalyst surface are prone to being reduced to Cu0 under reductive conditions during CO2RR. Here, a network‐structured catalyst is developed consisting of ultrafine Cu2O/CuO nanoparticles that harbor an abundance of pores. This catalyst is synthesized via flame spray pyrolysis (FSP) method and engineered to confine carbon intermediates, which subsequently cover the local catalyst surface and stabilize Cu+ species. As a result, a C2+ products Faradaic efficiency (FE) of approximately 80.0% at a partial current density of 320.0 mA cm−2 is achieved, and a large C2+ to C1 ratio of ≈9.7. In situ XRD and XPS spectra are employed to reveal the indeed presence of Cu+ species on the catalyst surface during the CO2RR process, which extensively improves the adsorption of *CO intermediates and thus the C─C coupling reaction to form C2+ products.