Ανίχνευση και ποσοτικός προσδιορισμός γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO'S) σε τρόφιμα και ζωοτροφές που περιέχουν καλαμπόκι και σόγια
Authors: Μπασέας Διονύσιος 
Published: August 2021

Με τον όρο γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές φυτικής προέλευσης εννοούμε τρόφιμα και ζωοτροφές των οποίων το γενετικό υλικό (DNA) έχει υποστεί τροποποίηση ύστερα από εισαγωγή μέσα σε αυτό γενετικού υλικού που προέρχεται από άλλους οργανισμούς, μικρό- και μεγάλο-οργανισμούς (GMMO’s ή GMO’s). Αυτή η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή ορισμένων ιδιοτήτων και φυσικών χαρακτηριστικών των φυτών από τα οποία προέρχονται τα τρόφιμα και οι ζωοτροφές, έτσι ώστε αυτά να καθίστανται π.χ. ανθεκτικά στους ψεκασμούς από ζιζανιοκτόνα και σε ακραίες καιρικές συνθήκες, γεγονός που συντελεί στη μείωση της ζημίας και των εργατικών κοστών, στην αύξηση της παραγωγής σε μικρότερο χρονικό διάστημα και γενικότερα στα υψηλότερα οικονομικά οφέλη. Πιο αναλυτικά στη συγκεκριμένη έρευνα μελετάται η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισμός γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού, που έχει υποστεί γενετική τροποποίηση με το μικροοργανισμό Bacillus thuringiensis 176 (Bt-176 Maize), και γενετικά τροποποιημένης σόγιας, η οποία είναι ανθεκτική στο ζιζανιοκτόνο Roundup (Roundup Ready Soya). Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν: α) η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισμός της παρουσίας γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO's) σε ακατέργαστα ή επεξεργασμένα τρόφιμα που περιέχουν καλαμπόκι, β) η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισμός της παρουσίας γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO's) σε ακατέργαστα ή επεξεργασμένα τρόφιμα που περιέχουν σόγια, γ) η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισμός της παρουσίας γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO's) σε ζωοτροφές που περιέχουν καλαμπόκι, δ) η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισμός της παρουσίας γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO's) σε ζωοτροφές που περιέχουν σόγια. Για τη μελέτη αυτή εξετάσθηκαν συνολικά 494 δείγματα από ακατέργαστα και επεξεργασμένα τρόφιμα και ζωοτροφές, που περιείχαν καλαμπόκι (263 δείγματα) και σόγια (231 δείγματα). Τα δείγματα καλαμποκιού ήταν νιφάδες καλαμποκιού, βρεφικές κρέμες, τροφές και μπισκότα, ακατέργαστο καλαμπόκι, καλαμπόκι ξηρός καρπός για καβούρντισμα, γλυκό καλαμπόκι, καλαμποκάλευρο για κρέμες και σάλτσες, καλαμποκάλευρο μπακαλικής χύμα, φρέσκο γάλα-φέτα, αυγά εντατικής εκτροφής ωοπαραγωγών ορνίθων, καλαμποκάλευρα ζωοτροφών, τσιπς-σνακς, ψωμί-φρυγανιές, γιαούρτια-επιδόρπια. Τα δείγματα σόγιας ήταν ακατέργαστη σόγια για ζωοτροφή, γάλα σόγιας, κιμάς σόγιας, μπιφτέκια-κεφτεδάκια σόγιας, σπαγγέτι-ζυμαρικά σόγιας, χάπια ισοφλαβονοειδών σόγιας (genistein-daidzein), μπισκότα-σοκολατοειδή με σόγια, σάλτσα σόγιας, φρέσκο γάλα-φέτα, αυγά, τσιπς-σνακς, ψωμί-φρυγανιές, σπορέλαια-μαργαρίνες και γιαούρτια-επιδόρπια. Η ανίχνευση και ο ποσοτικός προσδιορισμός των GMO’s στα δείγματα που εξετάσθηκαν έγινε με Real Time PCR χρησιμοποιώντας το Lightcycler της εταιρείας ROCHE. Τα αντιδραστήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την ανίχνευση και τον ποσοτικό προσδιορισμό των GMO’s στη σόγια και στο καλαμπόκι ήταν αντίστοιχα το GMO Soya Quantification Kit (ROCHE-Diagnostics) για την ανίχνευση και ποσοτικό προσδιορισμό της Roundup Ready Soya και το GMO Maize Quantification Kit (ROCHE-Diagnostics) για την ανίχνευση και ποσοτικό προσδιορισμό του γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού Bt-176 Από τα 263 δείγματα καλαμποκιού σε ανεπεξέργαστη ή επεξεργασμένη μορφή, βρέθηκαν να περιέχουν καλαμπόκι Bt-176, τρία δείγματα ζωοτροφών σε ποσοστό 2,23%, 6,31% και 7,89% αντίστοιχα και ένα μόνο δείγμα για ανθρώπινη κατανάλωση (καλαμπόκι ξηρός καρπός για καβούρντισμα) σε ποσοστό 23,83%. Από τα 231 δείγματα σόγιας σε ανεπεξέργαστη ή επεξεργασμένη μορφή, βρέθηκαν 12 δείγματα ζωοτροφών να περιέχουν GMO σόγια σε ποσοστό 4,30%, 2,31%, 62,06%, 75,91%, 9,45%, 60,7%, 20,05%, 94,48%, 55,11%, 36,97%, 74,63% και 0,14% αντίστοιχα, ενώ από τα δείγματα για ανθρώπινη κατανάλωση, βρέθηκε ένα δείγμα (κιμάς σόγιας) να περιέχει γενετικά τροποποιημένη σόγια σε ποσοστό 0,22%, τρία δείγματα (μπιφτέκι-κεφτεδάκια σόγιας) να περιέχουν γενετικά τροποποιημένη σόγια σε ποσοστό 0,19% (Μ.Α.Σ)*, 0,18% και 0,16% αντίστοιχα και τέσσερα δείγματα (σπαγγέτι-ζυμαρικά σόγιας) να περιέχουν GMO σόγια σε ποσοστό 0,31% (Μ.Α.Σ)*, 0,22% (Μ.Α.Σ)*, 0,19% (Μ.Α.Σ) και 0,26% (Μ.Α.Σ) αντίστοιχα. Επισημαίνεται ότι το κατώτερο όριο ανίχνευσης της χρησιμοποιούμενης μεθόδου είναι 0,1%. Από τα αποτελέσματα συνάγεται ότι τόσο ο εξοπλισμός (Lightcycler), όσο και τα GMO Kits (ROCHE Diagnostics) που χρησιμοποιήθηκαν για αυτήν την έρευνα, είναι πολύ απλά στη χρήση τους, δίνουν ποσοτικά αποτελέσματα και επεξεργάζονται ταχύτατα πολλά δείγματα ταυτόχρονα. Από τα αποτελέσματα φαίνεται επίσης ότι στα τρόφιμα ανθρώπινης κατανάλωσης που περιέχουν σόγια ή καλαμπόκι σε οποιαδήποτε μορφή, το ποσοστό ανίχνευσης τροποποιημένων οργανισμών είναι ελάχιστο, αφού σύμφωνα με τις πρόσφατες οδηγίες και κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθορίζεται και διευκρινίζεται ότι όλα τα τρόφιμα που προορίζονται και είναι κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση δεν πρέπει να περιέχουν πάνω από 0,9% γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Αντίθετα στις ζωοτροφές παρατηρείται μεγαλύτερη χρήση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. *(Μ.Α.Σ): Με Αρνητική Σήμανση (Μη Τροποποιημένη Σόγια)