ЖАЙЫЛМАЛЫ УЫТТЫ ЖЕМСАУДЫҢ ХИРУРГИЯЛЫҚ ЕМІНІҢ ЗАМАНАУИ АСПЕКТІЛЕРІ. ӘДЕБИ ШОЛУ
Authors: Е.Ә. Мұқаш , М.Ж. Аймагамбетов , А.А. Дюсупов , Н.Б. Омаров , Т.А. Булегенов , М.Ә. Әуенов , С.Т. Абдрахманов , А.Н. Жариков , Р.К. Тайбуров 
Published: October 2024

Кіріспе: Диффузды токсикалық жемсау (ДТЖ) эндокриндік жүйенің ең көп таралған ауруларының бірі болып табылады. ДТЖ жаңа жағдайларының жиілігі жылына 100 мың тұрғынға шаққанда 30-дан (0,03%) 200-ге (0,2%) дейін ауытқиды. ДТЖ- сирек кездесетін аурулар қатарында емес, бұл нозологияның жарты ғасырлық зерттелу тарихына қарамастан, эпидемиологиясына, клиникасына, диагностикасына және хирургиялық ем тактикасына қатысты кейбір сұрақтар әлі күнге дейін жауапсыз қалуда. Мақсаты: Жайылмалы уытты жемсаудың эпидемиологиясын, клиникасын, диагностикасын және хирургиялық емдеу әдістерін жетілдіру бойынша әдебиеттік шолу жасау. Іздеу стратегиясы. Осы патологияны зерттеу барысында PubMed деректер базасының(Medline) және «CyberLeninka» (Cyberleninka) ғылыми электронды кітапханасының және e-library.ru 10 жылдық іздеу тереңдігімен (2011–2021) ағымдағы әдебиеттерге іздеу жүргізілді. Кейбір жағдайларда тарихи құндылығы бар бұрынғы басылымдарға сілтемелер бар. Әдебиеттерді іздеуге орыс және ағылшын тілдеріндегі басылымдар кірді. Барлығы 411 дереккөз табылды, оның ішінен қосу критерийлеріне сәйкес келетін және газет жарияланымдарын, жағдай туралы есептерді, тезистерді және ақпараттың қайталануын немесе қайталануын жоққа шығаратын 52 дереккөз таңдалды. Нәтижелері. Соңғы жылдары қалқанша безінің (ҚБ) жайылмалы уытты жемсау патологиясы бар науқастар санының өсуі байқалады. Экономикалық дамыған елдерде, статистикаға сәйкес, жайылмалы уытты жемсау халықтың 1-2% - на әсер етеді. Ауру кез-келген жаста пайда болуы мүмкін, бірақ аурудың шыңы негізінен 20-40 жастағы еңбекке қабілетті адамдарда жиірек кездеседі. Әдеби шолу материалдары көрсеткендей әлемде және Қазақстанда йод тапшылығы және қалқанша без аурулары бойынша эндемиялық аймақтар жайылмалы уытты жемсауды алдын-алу бойынша қабылданған шараларға қарамастан, бұл ағза патологиясының жиілігі орташа деңгейден жоғары болып қала береді. Сол себептен диффузды-токсикалық жемсаудың хирургиялық емдеу нәтижелерін жақсарту жолдары белгілі бір ғылыми және практикалық қызығушылық тудауына байланысты жайылмалы уытты жемсаудың хирургиялық емдеудің заманауи аспектілерін көрсететін әдебиеттерге шолу жасалды. Ұзақ уақыт бойы хирургиялық емдеу шектеулі болды, қазір көптеген шет елдерде радиойодпен емдеу әдісі көбірек кездеседі. Бұндай патология кездесетін науқастарда емдеудің нақты біріктірілген кешенді тәсілі жоқ.

Introduction. Diffuse toxic goiter (DTG) is one of the most common diseases of the endocrine system. The frequency of new cases of DTG ranges from 30 (0.03%) to 200 (0.2%) per 100 thousand population per year. is not a rare disease, despite the half-century history of studying this nosology, some questions regarding the epidemiology, clinic, diagnosis and treatment tactics remain unanswered. Aim. To conduct a literature review on the optimization of epidemiology, clinic, diagnosis and tactics of surgical treatment of diffuse toxic goiter. Search strategy. In the course of studying this pathology, a search was carried out for the current literature of the PubMed database (MEDLINE) and the scientific electronic library «CyberLeninka» (CYBERLENINKA) and eLIBRARY.RU with a search depth of 10 years (2011–2021). In some cases, there are links to earlier publications of historical value. The literature search included publications in Russian and English. A total of 411 sources were found, of which 52 were selected that meet the inclusion criteria and exclude newspaper publications, case reports, abstracts, and duplication or repetition of information. Results. In recent years, there has been an increase in the number of patients with thyroid pathology (thyroid gland), and in particular, diffuse toxic goiter (DTZ). In economically developed countries, according to statistics, almost 1-2% of the population suffer from DTP. The disease can occur at any age, but the peak incidence is mainly in the working age 20-40 years. As the materials of the literature review show, despite the measures taken in the world to prevent toxic malnutrition in endemic regions for iodine deficiency and thyroid diseases, the frequency of these pathologies of the body remains above average. Therefore, due to the fact that ways to improve the results of surgical treatment of diffuse-toxic goiter are of certain scientific and practical interest, a review of the literature reflecting modern aspects of surgical treatment of diffuse-toxic goiter has been conducted. For a long time, surgical treatment has been limited, and now in many foreign countries, the method of treatment with radioiode is becoming more common. Patients with this pathology do not have a clear combined comprehensive approach to treatment.

Введение: Диффузный токсический зоб (ДТЗ) - является одним из наиболее распространенных заболеваний эндокринной системы. Частота новых случаев ДТЗ колеблется от 30 (0,03%) до 200 (0,2%) на 100 тыс. населения в год. ДТЗ-не редкое заболевание, не смотря на полувековую историю изучения данной нозологии, некоторые вопросы, касающиеся эпидемиологии, клиники, диагностики и тактики лечения остаются без ответа. Цель: Провести литературный обзор по оптимизации эпидемиологии, клиники, диагностики и тактики хирургического лечения диффузного токсического зоба. Стратегия поиска. В ходе изучения данной патологии был проведен поиск актуальной литературы базы данных PubMed (MEDLINE) и научной электронной библиотеки «КиберЛенинка» (CYBERLENINKA) и eLIBRARY.RU глубиной поиска 10 лет (2011–2021 гг.). В некоторых случаях есть ссылки на более ранние публикации, имеющие историческую ценность. Поиск литературы включал публикации на русском и английском языках. Всего было найдено 411 источников, из которых были отобраны 52, которые соответствуют критериям включения, и исключают газетные публикации, описание клинических случаев, тезисы, а также дублирование или повтор информации. Результаты и выводы: В последние годы отмечается увеличение числа пациентов с патологией щитовидной железы (ЩЖ), и в частности, диффузно-токсическим зобом (ДТЗ). В экономически развитых странах, согласно статистике, ДТЗ страдают почти 1-2% населения. Заболевание может возникнуть в любом возрасте, но пик заболеваемости приходится в основном на трудоспособный возраст -20-40 лет. Как показывают материалы литературного обзора, несмотря на принимаемые в мире и Казахстане меры по профилактике токсического недоедания в эндемичных регионах по йододефициту и заболеваниям щитовидной железы, частота этих патологий организма остается выше среднего уровня. Поэтому в связи с тем, что пути улучшения результатов хирургического лечения диффузно-токсического зоба представляют определенный научный и практический интерес, проведен обзор литературы, отражающей современные аспекты хирургического лечения диффузно-токсического зоба. В течение длительного времени хирургическое лечение было ограничено, и сейчас во многих зарубежных странах все чаще встречается метод лечения радиойодом. У больных с такой патологией нет четкого комбинированного комплексного подхода к лечению.