KAZAKHSTAN MODEL OF HEALTHCARE FINANCING THROUGH PUBLIC HEALTH PRINCIPLE: EXPERIENCE AND PROSPECTS
Authors: D.V. Panchenko , A.K. Turgambayeva , Z.A. Khismetova 
Published: October 2024

Introduction. The relevance and the initial stage of the development of the issue of Kazakhstan's way of financing domestic healthcare, its theoretical and practical significance have become decisive in choosing the topic, goals and objectives of this study. Objective. Assessment of the validity and necessity of changing the financing model of the healthcare system of the Republic of Kazakhstan, due to the introduction of compulsory social health insurance. Materials and methods: financial aspects of the formation of new approaches to the healthcare system aimed at sustainability, efficiency and socio-economic growth. The theoretical and methodological basis of the study was the scientific works of Kazakhstani and foreign authors on the financing of healthcare systems, including domestic ones. The methods of theoretical (analysis and synthesis, induction and deduction), empirical (comparison) research, as well as statistical data processing were used. Results and conclusion. It has been determined that the current model cannot be called fully insurance, but rather budgetary and insurance. It does not cover the entire population: at the end of 2020, the share of uninsured persons amounted to 16.2% of the total population of the country, in other words, health insurance, being de jure compulsory, is not de facto. At the same time, the state continues to bear significant costs to ensure the guaranteed volume of free medical care, their share in 2020 amounted to 66.6% of the total funding, and insurance of fifteen privileged categories of persons - 54% of all revenues fell on state contributions.

Актуальность. Актуальность и начальный этап разработки вопроса казахстанского пути финансирования отечественного здравоохранения, его теоретическая и практическая значимость стали решающими при выборе темы, целей и задач данного исследования. Цель. Оценить обоснованность и необходимость изменения модели финансирования системы здравоохранения Республики Казахстан в связи с внедрением обязательного социального медицинского страхования. Материалы и методы. Финансовые аспекты формирования новых подходов к системе здравоохранения, направленных на устойчивость, эффективность и социально-экономический рост. Теоретической и методологической основой исследования послужили научные работы казахстанских и зарубежных авторов по вопросам финансирования систем здравоохранения, в том числе отечественных. Использовались методы теоретического (анализ и синтез, индукция и дедукция), эмпирического (сравнение) исследования, а также статистической обработки данных. Результаты и выводы. Было выявлено, что сегодняшнюю модель нельзя назвать полностью страховой, а скорее бюджетной и страховой. Она не охватывает все население: на конец 2020 года доля незастрахованных лиц составляла 16,2 % от общей численности населения страны, иными словами, медицинское страхование, будучи де-юре обязательным, де-факто не является. В то же время государство продолжает нести значительные расходы по обеспечению гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, их доля в 2020 году составила 66,6 % от общего объема финансирования, а страхование пятнадцати льготных категорий лиц - 54 % всех поступлений пришлось на государственные взносы.

Өзектілігі. Отандық денсаулық сақтауды қаржыландырудың қазақстандық жолы мәселесін әзірлеудің өзектілігі мен бастапқы кезеңі, оның теориялық және практикалық маңыздылығы осы зерттеудің тақырыбын, мақсаттары мен міндеттерін таңдау кезінде шешуші болды. Мақсаты. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруды енгізуге байланысты Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау жүйесін қаржыландыру моделін өзгертудің негізділігі мен қажеттілігін бағалау. Материалдары мен әдістері. Тұрақтылық, тиімділік және әлеуметтік-экономикалық өсуге бағытталған денсаулық сақтау жүйесіне жаңа тәсілдерді қалыптастырудың қаржылық аспектілері. Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізі денсаулық сақтау жүйесін, оның ішінде отандық денсаулық сақтау жүйесін қаржыландыру мәселелері бойынша қазақстандық және шетелдік авторлардың ғылыми жұмыстары болды. Теориялық (талдау және синтез, индукция және дедукция), эмпирикалық (салыстыру) зерттеу, сондай-ақ деректерді статистикалық өңдеу әдістері қолданылды. Нәтижелер және тұжырымдар. Бүгінгі модельді толығымен сақтандырудан бұрын, керісінше бюджеттік және сақтандыру деп атауға болады. Ол бүкіл халықты қамтымайды: 2020 жылдың соңында сақтандырылмаған адамдардың үлесі елдің жалпы халқының 16,2% құрады, басқаша айтқанда, де-юре міндетті болып табылатын медициналық сақтандыру іс жүзінде жоқ. Сонымен қатар мемлекет тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін қамтамасыз ету бойынша елеулі шығыстарды көтеруді жалғастыруда, олардың үлесі 2020 жылы қаржыландырудың жалпы көлемінің 66,6% - ын құрады, ал он бес жеңілдікті санаттағы адамдарды сақтандыру-барлық түсімдердің 54% - ын мемлекеттік жарналарға тиесілі болды.