Strategies and Barriers in Clinical Practice Guidelines Implementation
Authors: Zielińska Magdalena , Damentko Magdalena , Dziok-Dmowska Kinga , Zemlik Sylwia , Hermanowski Tomasz 
Published: December 2023

Przedmiot badań
Wytyczne praktyki klinicznej to zbiór zaleceń sformułowanych w sposób systematyczny opracowywany przez zespół ekspertów w danej dziedzinie. Ich celem jest wsparcie środowiska medycznego w podejmowaniu decyzji dotyczących właściwej opieki zdrowotnej. Wdrażanie wytycznych w praktyce klinicznej jest nieustającym wyzwaniem. Pomimo tego, brakuje przeglądów podsumowujących istniejące dowody dotyczące strategii wdrażania wytycznych oraz barier napotkanych w procesie implementacji.
Cel badań
Celem tego badania był przegląd istniejących przeglądów systematycznych oraz przeglądów zakresów literatury dotyczących metod wdrażania wytycznych praktyki klinicznej, napotykanych barier podczas procesu implementacji oraz sposobów ich pokonywania.
Materiał i metody
Przeprowadzono systematyczne wyszukiwanie literatury w bazie PubMed poszukując przeglądów systematycznych oraz przeglądów zakresów literatury, które analizowały strategie wdrażania wytycznych praktyki klinicznej lub bariery napotkane w procesie implementacji. Wyszukiwanie obejmowało przeglądy opublikowane w języku angielskim w okresie 01.2016 – 03.2020 r. Jakość włączonych przeglądów systematycznych oceniono narzędziem AMSTAR 2 (ang. Assessment of Multiple Systematic Reviews ver. 2).
Wyniki
W wyniku systematycznego przeglądu literatury zidentyfikowano 138 artykułów, z których 6 spełniało kryteria włączenia. Cztery publikacje dotyczyły implementacji wytycznych praktyki klinicznej, natomiast dwie dotyczyły barier zidentyfikowanych przy wdrażaniu wytycznych oraz metod ich pokonywania. Zastosowane narzędzia implementacji wytycznych klinicznych przyporządkowano do odpowiednich kategorii EPOC Taxonomy (ang. Effective Practice and Organisation of Care Taxonomy). W naszym przeglądzie analizowano strategie wdrażania wytycznych uwzględniające zarówno interwencje wielopłaszczyznowe jak i pojedyncze. Skuteczność interwencji opartych na jednej technice zwykle przynosiła równie dobre efekty jak interwencje wielopłaszczyznowe. Najczęściej wykorzystywanym narzędziem były spotkania edukacyjne oraz audyty i informacje zwrotne. Analiza włączonych badań wykazała, że pasywna dystrybucja materiałów edukacyjnych przynosi krótkotrwałe i niewielkie efekty, natomiast największe rezultaty obserwowano w podejściach uwzględniających aktywny udział odbiorców interwencji w procesie edukacji. Wprowadzenie narzędzi wspomagających wdrażanie wytycznych pozwalało na bardziej efektywne ich wykorzystanie. Zidentyfikowano również trzy główne kategorie barier, do których należały: czynniki osobiste (wiedza, nastawienie), czynniki związane z wytycznymi oraz czynniki zewnętrzne. Najczęstszymi barierami dotyczącymi czynników osobistych były brak wiedzy na temat wytycznych oraz brak poczucia skuteczności ich stosowania. W zakresie dotyczącym czynników związanych z wytycznymi główne bariery stanowiły brak dowodów na skuteczność zastosowania wytycznych oraz poziom skomplikowania przy korzystaniu z nich w praktyce. Najczęstszymi czynnikami zewnętrznymi były brak czasu i nadmierne obciążenie pracą. Proponowane rozwiązania dla zidentyfikowanych barier obejmowały, w zakresie czynników osobistych, podniesienie wiedzy pracowników ochrony zdrowia w zakresie wytycznych. Dostęp do dobrych jakościowo wytycznych, które będą proste we wdrożeniu w przypadku czynników związanych bezpośrednio z wytycznymi oraz lepszą organizację pracy placówki w zakresie czynników zewnętrznych.
Wnioski
Niniejsze opracowanie jest pierwszym przeglądem literatury wtórnej przedstawiającym zestawienie strategii wdrażania wytycznych klinicznych, barier zidentyfikowanych w procesie implementacji oraz metod ich przezwyciężania. Korzystanie z wytycznych klinicznych zapewnia zarówno wysoką jakość leczenia oraz pozwala na ograniczenie niepotrzebnych kosztów, dlatego tak ważne jest ich prawidłowe wykorzystanie. Niestety bez odpowiedniego wsparcia pracownicy ochrony zdrowia nie są w stanie zapoznać się ze wszystkimi powstałymi wytycznymi, przez co często są one stosowane niedbale lub całkowicie rezygnuje się z korzystania z nich. W celu opracowania skutecznych metod wdrożenia niezbędna jest analiza badań dotyczących obszaru, w którym planowane jest wdrożenie, co pozwoli na optymalne dostosowanie strategii implementacji dla danego obszaru i zidentyfikowanie potencjalnych barier we wdrożeniu.