Μέση ωτίτιδα με υγρό
Authors: Χαντζή Φωτεινή-Μαρία 
Published: August 2021

Εισαγωγή και σκοπός: Η σχέση μεταξύ της μέσης ωτίτιδας με υγρό (ΜΩΥ) και της αλλεργίας παρέμενε έως τώρα αντιφατική, εξαιτίας των διαφορών στην οργάνωση των σχετικών μελετών αλλά στην έλλειψη καλά ελεγχόμενων ή προοπτικών ερευνών, με ικανοποιητική στατιστική δύναμη. Επίσης, αν και υπάρχουν ενδείξεις σχετικά με την επίδραση των ιογενών λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού στην παθογένεια της ΜΩΥ, εντούτοις, ο αριθμός των μελετών είναι σχετικά περιορισμένος. Επιπλέον, ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναδεικνυόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ των ιογενών λοιμώξεων και της ατοπίας στις λοιμώξεις του αναπνευστικού. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση της ατοπίας ή/και των αλλεργικών νοσημάτων, ως παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη αλλά και την υποτροπή της ΜΩΥ, σε ένα καλά χαρακτηριζόμενο πληθυσμό, στα πλαίσια τόσο αναδρομικής έρευνας «ασθενών-μαρτύρων» όσο και προοπτικής μελέτης, μετά από εφαρμογή πολυπαραγοντικής ανάλυσης. Επίσης, διερευνήθηκε η παρουσία ιών στο έκκριμα του μέσου ωτός και έγινε εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου, που συνδέονται με την παρουσία των ιών στο υγρό της ΜΩΥ, καθώς και της αλληλεπίδρασης των ιογενών λοιμώξεων και της ατοπίας στη ΜΩΥ. Μεθοδολογία και αποτελέσματα: Η διάγνωση της ΜΩΥ έγινε με τη χρήση κλινικών κριτηρίων και τυμπανομετρίας, ενώ διερεύνηση των παραγόντων που συνδέονταν με την ΜΩΥ και τις αλλεργικές νόσους, έγινε με τη χρήση τυποποιημένου ερωτηματολογίου. Για τη διάγνωση των αλλεργικών νοσημάτων χρησιμοποιήθηκαν αυστηρά καθορισμένοι κλινικοί ορισμοί και η εκτίμηση της ειδικής ευαισθητοποίησης πραγματοποιήθηκε με τη χρήση των επιδερμικών δοκιμασιών νυγμού (skin prick tests, SPT) ή/και CAP-FEIA. Στην καλά ελεγχόμενη αναδρομική μελέτη μεταξύ 88 «ασθενών» και 80 συγκρίσιμων ως προς τους περισσότερους συγχυτικούς παράγοντες «μαρτύρων», οι παράγοντες που βρέθηκαν να αυξάνουν τον κίνδυνο της ΜΩΥ μετά από πολυπαραγοντική ανάλυση ήταν η IgE ευαισθητοποίηση, ο συριγμός, η ρινική απόφραξη, το οικογενειακό ιστορικό μέσης ωτίτιδας (ΜΩ) και η παρακολούθηση παιδικού σταθμού. Στα πλαίσια της προοπτικής παρακολούθησης της κλινικής πορείας 72 παιδιών με ΜΩΥ, η παλυπαραγοντική ανάλυση των παραμέτρων που συσχετίστηκαν με την υποτροπή της ΜΩΥ, ανεξάρτητα της αγωγής, ανέδειξε ως ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου την IgE-ευαισθητοποίηση, τον παροξυσμικό πταρμό/ρινικό κνησμό και την έκθεση στον καπνό του τσιγάρου. Η χρήση της RT-PCR στο έκκριμα του μέσου ωτός 37 παιδιών που υποβλήθηκαν σε μυριγγοτομή, έδειξε ότι ο ρινοϊός (RV) είναι ο επικρατών ιός στις περιπτώσεις ασυμπτωματικής ΜΩΥ σε ποσοστό περίπου 40%, ανεξάρτητα από τη διάρκεια της νόσου, ιδίως όταν υπάρχει ιστορικό επανειλημμένων επεισοδίων, μακροχρόνιου ιστορικού ΜΩ, ή θετικού οικογενειακού ιστορικού αλλεργίας. Συμπεράσματα: Η IgE-ευαισθητοποίηση και τα αλλεργικά νοσήματα του αναπνευστικού, και ιδίως η αλλεργική ρινίτιδα, σχετίζονται σημαντικά και ανεξάρτητα με την εμφάνιση αλλά και υποτροπή της ΜΩΥ, υποδεικνύοντας ότι τόσο ανοσολογικοί όσο και μηχανικοί παράγοντες σχετίζονται με την εμφάνιση της ΜΩΥ. Το οικογενειακό ιστορικό ΜΩ αποτελεί ένα επιπλέον παράγοντα κινδύνου εμφάνισης αλλά όχι υποτροπής της ΜΩΥ, εκφράζοντας πιθανόν τη γενικότερη γενετική προδιάθεση των ατόμων ως προς την εμφάνιση ΜΩΥ, λόγω πιθανών ανατομικών διαφοροποιήσεων, αλλεργικής ευαισθητοποίησης ή ευαισθησίας στις ιογενείς λοιμώξεις. Η σχέση των ιογενών λοιμώξεων και της ΜΩΥ φαίνεται τόσο από την ανάδειξη της παρακολούθησης παιδικού σταθμού ως ανεξάρτητου παράγοντα εμφάνισης ΜΩΥ αλλά και από τη υψηλή επίπτωση του RV στην ΜΩΥ. Τα αποτελέσματα των μελετών, επίσης, υποδεικνύουν την πιθανή αλληλεπίδραση των RV λοιμώξεων και των αλλεργικών αντιδράσεων στην παθολογία της ΜΩΥ. Όπως και σε προηγηθείσες μελέτες η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου βρέθηκε να αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου υποτροπής της ΜΩΥ, αναδεικνύοντας για μία ακόμα φορά την ανάγκη προστασίας των παιδιών από το παθητικό κάπνισμα. Κλινική σημασία: • Η αλλεργική ευαισθητοποίηση θα πρέπει να διερευνάται σε όλες τις περιπτώσεις της ΜΩΥ, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή ή/και υποτροπιάζουν μετά από χειρουργική αγωγή. • Η επίδραση των διαφόρων αντιαλλεργικών αγωγών, όπως οι ανταγωνιστές των λευκοτριενίων, θα πρέπει να επανεκτιμηθεί με τη χρήση καλά ελεγχόμενων ερευνών. • Παιδιά με ευαισθησία στις λοιμώξεις του αναπνευστικού, συμπεριλαμβανομένου της ΜΩΥ θα πρέπει, όσο το δυνατό, να προστατεύονται από παράγοντες που συνδέονται με αυξημένη επίπτωση ιογενών λοιμώξεων, όπως η παρακολούθηση για πολλές ώρες την εβδομάδα πολυπληθούς παιδικού σταθμού. • Για μία ακόμα φορά αναδεικνύεται η ανάγκη προστασίας των μικρών παιδιών από τη βλαπτική επίδραση του παθητικού καπνίσματος.