Η επίδραση της σχετικής και χρονολογικής ηλικίας και μεταβλητών του προπονητικού φορτίου στην ισχύ των άνω και κάτω άκρων αγοριών και κοριτσιών πετοσφαίρισης 13-16 ετών
Authors: Ντόζης Χρήστος 
Published: October 2024

Η διαδικασία επιλογής ταλαντούχων αθλητών είναι σύνθετη και πολύπλευρη. Η αναγνώριση των ταλέντων αφορά τη διαδικασία επιλογής νέων αθλητών με δυνατότητα να γίνουν αθλητές υψηλού επιπέδου, ενώ η βελτίωση και εξέλιξη των ταλέντων προϋποθέτει ότι σε αυτούς τούς αθλητές παρέχεται κατάλληλο περιβάλλον εκμάθησης και υποστήριξης, έτσι ώστε να έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν τις δυνατότητες τους για να επιλεγούν στις Εθνικές ομάδες. Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποτελείται από 4 μελέτες. Στη 1η και 2η μελέτη συμμετείχαν 389 αθλητές και αθλήτριες πετοσφαίρισης από όλες περιφέρειες της χώρας. Τα εξεταζόμενα άτομα, υποβλήθηκαν σε ανθρωπομετρικές μετρήσεις (ανάστημα, σωματική μάζα, άνοιγμα χεριών) και σε μετρήσεις αξιολόγησης φυσικών ικανοτήτων (ικανότητα αλλαγής κατεύθυνσης, ισχύος των κάτω άκρων και των άνω άκρων). Σκοπός των μελετών ήταν ο προσδιορισμός της σχέσης μεταξύ ορισμένων ανθρωπομετρικών παραμέτρων και φυσιολογικών χαρακτηριστικών, όπως επίσης η διερεύνηση ύπαρξης διαφορών μεταξύ χρονολογικής και σχετικής ηλικίας (RAE), στο σύνολο και ως προς τις διαφορετικές αγωνιστικές θέσεις. Η 3η και 4η μελέτης αφορούσε στην καταγραφή του προπονητικού φορτίου (δείκτες ευεξίας/κόπωσης, στην καρδιακή μεταβλητότητα (HRV), στον ύπνο, και σε νευρομυϊκές μεταβλητές απόδοσης) σε 47 αθλητές και αθλήτριες της προεθνικής ομάδας πετοσφαίρισης Παμπαίδων και Παγκοραδίων (U17) αντίστοιχα, κατά τη διάρκεια ενός 21ημέρου προπονητικού κοινοβίου, στο πλαίσιο του σχεδιασμού των αντίστοιχων ομάδων. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων περιλάμβανε: α) ανάλυση κανονικότητας με τη δοκιμασία Kolmogorov-Smirnov για να διαπιστωθεί η χρήση παραμετρικών ή μη παραμετρικών δοκιμασιών. Χρησιμοποιήθηκαν παραμετρικές στατιστικές δοκιμασίες για τη μελέτη α) των διαφορών μεταξύ των δύο φύλων, β) για τη μελέτη των διαφορών μεταξύ χρονολογικής και σχετικής ηλικίας, γ) για τη διερεύνηση της επίδρασης του προπονητικού φορτίου σε νευρομυϊκές μεταβλητές και στην καρδιακή μεταβλητότητα πριν και μετά από 21 ημέρες έντονης προπόνησης. Τέλος έγινε μελέτη της σχέσης όλων των μεταβλητών μεταξύ τους, σε ατομικές και εκατοστιαίες διαφορές. Από τα αποτελέσματα των μετρήσεων φαίνεταιι ότι δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ηλικιακών ομάδων των 13 (ΗΟ13) και 14 ετών (ΗΟ14) όσον αφορά τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά, ενώ με εξαίρεση την ευλυγισία, οι αθλήτριες πετοσφαίρισης των 14 ετών (ΗΟ14) υπερείχαν σε όλες τις φυσιολογικές ικανότητες απόδοσης της αντίστοιχης ομάδας των 13 ετών. Παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές ως προς τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και τις φυσιολογικές ικανότητες απόδοσης όσον αφορά στις αγωνιστικές θέσεις/ειδικότητα, με τις κυριότερες διαφορές να εμφανίζονται μεταξύ των αθλητριών χωρίς ειδικότητα και των υπολοίπων αγωνιστικών θέσεων/ειδικότητα. Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των αθλητριών γεννημένων το πρώτο σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του έτους: α) στο σύνολο και β) όσον αφορά την αγωνιστική θέση/ειδικότητα, εύρημα το οποίο δηλώνει ότι η εμφάνιση της σχετικής ηλικίας σε αυτό το ενδεικτικό δείγμα αθλητριών πετοσφαίρισης δεν υπάρχει. Το προπονητικό φορτίο κατά τη διάρκεια προπονητικών camp ήταν μέτριο τόσο στους αθλητές όσο και στις αθλήτριες πετοσφαίρισης και δεν επηρέασε την καρδιακή μεταβλητότητα και τον ύπνο, με τα κορίτσια να εμφανίζονται περισσότερο έτοιμα για νέα προπόνηση την επόμενη ημέρα, παρουσιάζοντας σημαντικές, αλλά μικρές ποσοτικά αλλαγές στην αλτική ικανότητα. Τα ερωτηματολόγια ύπνου έδωσαν σημαντικές πληροφορίες όσον αφορά τις συνήθειες ύπνου και την ποιότητα του ύπνου των αθλητών και αθλητριών πετοσφαίρισης. Οι αθλήτριες πετοσφαίρισης διαπιστώθηκε ότι έχουν περισσότερο άγχος το οποίο όμως δεν φαίνεται να επηρεάζει την απόδοση. Συμπερασματικά: Τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και η ικανότητα απόδοσης σε φυσιολογικές παραμέτρους δεν διέφεραν μεταξύ των δύο ηλικιακών ομάδων, ενώ οι αγωνιστικές θέσεις/εξειδίκευση πρέπει να υποστηρίζονται από αντίστοιχα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά. Τα γραμμικά χαρακτηριστικά ως κριτήριο εντοπισμού και επιλογής των νεαρών αθλητών και αθλητριών πετοσφαίρισης, φαίνεται ότι είναι η πλέον χρήσιμη και απλή διαδικασία. Η μελέτη της σχετικής ηλικίας δεν επιβεβαίωσε τις επιλογές των συγκεκριμένων ατόμων του δείγματος αφού δεν παρατηρήθηκε καμία υπεροχή με βάση το τρίμηνο γέννησης. Η μελέτη δύο διαφορετικών προπονητικών camp σε επίλεκτους νεαρούς αθλητές και αθλήτριες πετοσφαίρισης έδειξε ότι ο σχεδιασμός των προπονήσεων δεν προκάλεσε κόπωση, ενώ ειδικά στα κορίτσια φαίνεται ότι βελτίωσαν επιπλέον βελτίωση την αλτική τους απόδοση.