ЖҤЙЕСІНДЕ БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ КӘСІБИ ӚЗІН-ӚЗІ АНЫҚТАУДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ҚҦРАЛЫ
Authors: Кудышева А.А. , Попандопуло А.С. , Щербакова Е.П. , Жумадирова К.К. 
Published: November 2023

Современные социально-экономические требования предъявляют повышенные требования к профессионалам, которые должны активно работать к особенностям современного мира профессий, характеризуют их динамичность, высокую конкуренцию на рынке труда и ориентацию работодателей на опытных специалистов. В настоящее время качественное профессиональное образование не всегда гарантирует трудоустройство, стабильную работу по выбранной специальности и карьерный рост. В определении связи с этим представлением о профессиональном самоопределении, которые ранее сложились в условиях стабильного социально-экономического положения общества, требуется пересмотр. В данной статье представлен отбор и обоснование диагностических инструментов для профессионального исследования самоопределения обучающихся в системе ОСО (образовательная среда образовательного учреждения). Целью статьи является рассмотрение вопроса о выборе диагностических инструментов с учетом особенностей профессионального самоопределения в новых социально-экономических условиях. В настоящее время не существует универсального метода, подходящего для всех ситуаций, для определения профессиональных интересов и склонностей. Поэтому для получения результатов требуется использование нескольких методик. В представленной статье нами предложены некоторые диагностические материалы для осуществления профессионального самоопределения обучающихся в системе ОСО. Приведенные методики будут использованы в следующем этапе эмпирического исследования. Ключевые слова: подростковый возраст, профессиональное самоопределение, методика, диагностический инструментарий, обучающиеся.

Ағымдағы әлеуметтік-экономикалық жағдайлар олардың динамизмінен, еңбек нарығындағы жоғары бәсекелестіктен және жұмыс берушілердің еңбек нарығындағы жоғары бәсекелестікке бағдарлануынан кӛрінетін бүгінгі кәсіп әлемінің тән ерекшеліктеріне бейімделуде белсенді субъективті позицияны ұстануға тиіс маманға жоғары талаптар қояды. тәжірибелі мамандар. Қазіргі уақытта сапалы кәсіптік білім әрқашан жұмысқа орналасуға, кейіннен алған мамандығы бойынша тұрақты жұмыс істеуге және мансаптық ӛсуге кепілдік бере алмайды. Осыған байланысты қоғамдағы тұрақты әлеуметтік-экономикалық жағдай жағдайында бұрын қалыптасқан кәсіби ӛзін-ӛзі анықтау туралы идеялар қайта қарауды талап етеді. Мақалада ЖОББ жүйесінде студенттердің кәсіби ӛзін-ӛзі анықтауын зерттеуге арналған диагностикалық құралдарды таңдау және негіздеу берілген. Мақаланың мақсаты – жаңа әлеуметтік-экономикалық жағдайларда кәсіби ӛзін-ӛзі анықтау- дың ерекшеліктерін ескере отырып, диагностикалық құралдарды таңдауды қарастыру. Қазіргі уақытта кәсіби қызығушылықтар мен бейімділіктерді анықтаудың барлық жағдай- лары үшін жалпы қабылданған әмбебап әдістемесі жоқ, сондықтан сенімді нәтижелерге қол жеткізу үшін бірнеше әдістерді қолдану қажет. Ұсынылған мақалада біз ЖОББ жүйесінде студенттердің кәсіби ӛзін-ӛзі анықтауын жүзеге асыру үшін кейбір диагностикалық материалдарды ұсындық. Бұл әдістер эмпирикалық зерттеу- дің келесі кезеңінде қолданылады. Тҥйін сӛздер: жасӛспірімдік шақ, кәсіби ӛзін-ӛзі анықтау, әдістеме, диагностикалық құрал- дар, білім алушылар.

The current socio-economic conditions impose higher requirements on the professional, who must take an active subjective position in adapting to the characteristic features of today's world of professions, manifested in their dynamism, high competition in the labor market and orientation of employers toward experienced professionals. Nowadays qualitative professional education is not always able to guarantee employment, subsequent stable work in the received specialty and career growth. In this regard, the ideas about professional self-determination previously formed in the conditions of stable socio-economic situation in the society require revision. The article presents the selection and substantiation of diagnostic tools for the study of students' professional self-determination in the system of secondary general education school. The purpose of the article is to consider the selection of diagnostic tools, taking into account the peculiarities of professional self-determination in the new socio-economic conditions. Currently, there is no universally accepted universal method for all occasions to identify professional interests and aptitudes, so in order to get reliable results, it is necessary to use several techniques. In the presented article we offer some diagnostic materials for the implementation of professional self-determination of students in the system of secondary general education school. These methods will be used in the next stage of empirical research. Keywords: adolescence, professional self-determination, methodology, diagnostic tools, high school students.