Συσχέτιση του γονιδιακού πολυμορφισμού Fok-I του υποδοχέα της βιταμίνης D με απεικονιστικές και βιοχημικές παραμέτρους οστικού μεταβολισμού σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες με ομόζυγη β-μεσογειακή αναιμία
Authors: Δημητριάδου Μερόπη 
Published: August 2021

Τελευταία, μελετάται η επίδραση διάφορων γονιδιακών πολυμορφισμών στην αιτιοπαθογένεια της οστικής νόσου σε ασθενείς με ομόζυγη β-ΜΑ. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της επίδρασης του γονιδιακού πολυμορφισμού Fok-I του υποδοχέα της βιταμίνης D στην οστική κατάσταση παιδιών και νεαρών ενηλίκων με β-ΜΑ, όπως εκτιμήθηκε με απεικονιστικές και βιοχημικές παραμέτρους οστικού μεταβολισμού κατά την έναρξη της μελέτης και προοπτικά σε δύο χρόνια. Στη μελέτη συμπεριλήφθησαν 64 ασθενείς (33 άρρενες και 31 θήλεις) με μέσο όρο ηλικίας στην έναρξη της μελέτης 23,20 ± 5,41 έτη (διακύμανση: 9,25-32,41 έτη). Η γονοτυπική ταυτοποίηση του γονιδιακού πολυμορφισμού έγινε με τη μέθοδο της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμερισμού (PCR). Η οστική πυκνότητα εκτιμήθηκε με τη μέθοδο διπλής φωτονιακής απορροφησιομετρίας (DXA) στην οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης, στην κεφαλή του μηριαίου και σε όλο το ισχίο, αλλά και με τη μέθοδο της ποσοτικής υπερηχοτομογραφίας οστών (QUS) στο άπω τριτημόριο της κερκίδας και στη μεσότητα της κνήμης του μη υπερέχοντος ημιμορίου του σώματος. Τα Ζ-score των μετρήσεων υπολογίστηκαν βάσει των μέσων τιμών καυκάσιας φυλής πληθυσμού αντίστοιχης ηλικίας και φύλου. Επίσης προσδιορίστηκαν σε ορό που συλλέχθηκε πριν την τακτική μετάγγιση οι μεταβολίτες της βιταμίνης D, το ακέραιο κλάσμα παραθορμόνης και τα επίπεδα ασβεστίου, φωσφόρου και αλκαλικής φωσφατάσης. Ομοζυγώτες για το F αλληλόμορφο ήταν 29 ασθενείς (FF, 45,3%), 27 ασθενείς ήταν ετεροζυγώτες (Ff, 42,2%) και 8 ασθενείς ήταν ομοζυγώτες για το f αλληλόμορφο (ff, 12,5%). Ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών εμφάνιζε παθολογικές τιμές DXA (Z-score ≤ -2 ) κατά την έναρξη της μελέτης στην οσφυική μοίρα (15,6%) αλλά κυρίως στο ισχίο (31%). Σημαντική επιδείνωση και στα δύο φύλα σημειώθηκε στις μετρήσεις της DXA τόσο στον αυχένα του μηριαίου (p<0,001) όσο και στο ισχίο (p<0,001). Ένα πολύ μικρό ποσοστό ασθενών εμφάνισε παθολογικές τιμές SOS σε κερκίδα (7,8%) και μόλις 1 ασθενής στην κνήμη κατά την έναρξη της μελέτης. Όλοι οι ασθενείς είχαν φυσιολογικές τιμές SOS στην επανεξέταση. Καμία σημαντική διαφορά δεν καταγράφηκε μεταξύ των διαφόρων γονοτύπων αναφορικά με τις μετρήσεις DXA, αν και οι φέροντες το αλληλόμορφο f σε ομοζυγωτία είχαν σαφώς καλύτερες μετρήσεις σε σχέση με το αλληλόμορφο F είτε σε ομο- είτε σε ετερο-ζυγωτία. Ωστόσο στον επανέλεγχο οι τιμές DXA στον αυχένα του μηριαίου (FF: p=0,004 Ff: p<0,001, ff: p=0,024) και στο ισχίο (FF: p=0,022, Ff: p=0,005) επιδεινώθηκαν σημαντικά σε όλους τους γονοτύπους, με εξαίρεση το γονότυπο ff για τις μετρήσεις στο σύνολο του ισχίου. Το φαινόμενο αυτό δεν επαναλήφθηκε για τις μετρήσεις QUS όπου οι ομοζυγώτες FF εμφάνισαν σημαντική βελτίωση των τιμών QUS στην κερκίδα (p=0,035). Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών εμφάνισε ανεπαρκή (59,4%) και οριακά (12,5%) επίπεδα βιταμίνης D. Συμπερασματικά, το αλληλόμορφο f σε ομοζυγωτία φαίνεται να δρα προστατευτικά στην εξέλιξη της οστικής νόσου στους ασθενείς με β-ΜΑ. Το επίπεδο συμφωνίας μεταξύ των δύο απεικονιστικών μεθόδων για την αναγνώριση των ασθενών με παθολογικές τιμές οστικής