Αποσιδήρωση παιδιών και εφήβων με ομόζυγη β-μεσογειακή αναιμία με νέο θεραπευτικό σχήμα
Authors: Τουρκαντώνη Ναταλία 
Published: January 2014

Μέχρι σήμερα η θεραπευτική αντιμετώπιση της ομόζυγης β-μεσογειακής αναιμίας περιλαμβάνει τη μετάγγιση αίματος και την αποσιδήρωση. Η θεραπεία αποσιδήρωσης εφαρμόζεται από το 1978 με την υποδόρια χρήση της δεσφερριοξαμίνης. Λόγω της επίπονης αυτής θεραπευτικής αντιμετώπισης,αναζητήθηκε μια νέα μέθοδος αποσιδήρωσης πιο εύχρηστη, όπως η χορήγηση ενός χηλικού παράγοντα από του στόματος. Από το 2001 η δεφεριπρόνη αποτελεί μια εναλλακτική λύση για τους ασθενείς με μεσογειακή αναιμία, αιμοσιδήρωση και σοβαρή τοξικότητα στη θεραπεία με δεσφερριοξαμίνη. Χορηγείται ως μονοθεραπεία αλλά και σε συνδυασμό με τη δεσφερριοξαμίνη. Σκοπός της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της ασφάλειας της δεφεριπρόνης ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με δεσφερριοξαμίνη σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες με ομόζυγη β-μεσογειακή αναιμία. Μελετήθηκαν οι επιδράσεις του φαρμάκου στο ανοσιακό, καθώς και στο κεντρικό και περιφερικό νευρικό σύστημα. Σημαντική ιδιαιτερότητα της μελέτης αποτελεί η μακροχρόνια (διετής) έρευνα του ανοσιακού και νευρικού συστήματος σε ασθενείς με ομόζυγο β-μεσογειακή αναιμία, καθώς και ο μεγάλος αριθμός των ασθενών που μελετήθηκαν συγκριτικά με άλλες μελέτες. Η μελέτη περιελάμβανε για μεν το ανοσιακό σύστημα, μετρήσεις ανοσοσφαιρινών, αυτοαντισωμάτων, ρευματοειδούς παράγοντα και CRP, για δε το νευρικό, έλεγχο προκλητών δυναμικών, ταχυτήτων αγωγής νεύρων καθώς και εξέταση του νοητικού πηλίκου με τις Κλίμακες Νοημοσύνης Wechsler. Στη μελέτη έλαβαν μέρος 44 παιδιά και νεαροί έφηβοι, 9-30 ετών (μέσης ηλικίας 19,4 ± 4,9), πάσχοντες από ομόζυγο β-μεσογειακή αναιμία, οι οποίοι παρακολουθούνται στη Μονάδα Μεσογειακής Αναιμίας του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης. Από τους 44 ασθενείς, 21 ασθενείς τέθηκαν σε μονοθεραπεία από του στόματος με δεφεριπρόνη (ομάδα Α) και 23 ασθενείς ακολούθησαν τη μικτή θεραπεία αποσιδήρωσης (ομάδα Β) με συνδυασμό δεφεριπρόνης και υποδόριας έγχυσης δεσφερριοξαμίνης. Είκοσι υγιή άτομα, ηλικίας 17 ± 2,5 ετών μελετήθηκαν ως ομάδα ελέγχου. Κατά τη διάρκεια του πρώτου και δεύτερου έτους της θεραπείας από τους 44 ασθενείς διέκοψαν 3 ασθενείς, 2 λόγω βαριάς ακοκκιοκυτταραιμίας και ένας λόγω κοιλιακού άλγους.Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ελέγχου της χυμικής ανοσίας δεν βρέθηκαν διαφορές στις τιμές των συγκεντρώσεων των ανοσοσφαιρινών IgG, IgA και IgM στις δύο ομάδες ασθενών και την ομάδα ελέγχου (p>0,5). Οι μετρήσεις όλων των ανοσιακών παραμέτρων έγιναν πριν την έναρξη της θεραπείας, ένα και δύο έτη ακολούθως. Ο έλεγχος της κυτταρικής ανοσίας έδειξε σημαντικά αυξημένα τα ποσοστά και τον απόλυτο αριθμό των Β-κυττάρων (CD19⁺) και στις δύο ομάδεςσυγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (p<0,05), ενώ ό λόγος CD4⁺/CD8⁺ ήταν φυσιολογικός αποδεικνύοντας ότι δεν υπήρχε ανοσοκαταστολή καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης. Ο απόλυτος αριθμός των ολικών Τ-κυττάρων (CD3⁺) ήταν σημαντικά αυξημένος και στις 2 ομάδες ασθενών υπό θεραπεία, συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (p<0,05) τόσο πριν, όσο και μετά 2 χρόνια θεραπείας. Τα ποσοστά των CD3⁺ κυττάρων δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των 3 ομάδων τόσο πριν όσο και μετά το τέλος της θεραπείας. Στα αποτελέσματα προσδιορισμού του τίτλου αντιπυρηνικών και μη οργανοειδικών αντισωμάτων δεν παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων αποσιδήρωσης και της ομάδας ελέγχου. Στα αποτελέσματα του ελέγχου των προκλητών δυναμικών, δεν παρατηρήθηκαν παθολογικά ακουστικά προκλητά δυναμικά (BAEP) σε κανέναν ασθενή. Τα ίδια ικανοποιητικά αποτελέσματα καταγράφηκαν και στους ελέγχους των οπτικών προκλητών δυναμικών (VEP). Παθολογικές τιμές σωματοαισθητικών προκλητών δυναμικών (SEP) διαπιστώθηκαν σε ένα μόνον ασθενή (2,27%). Συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στις μέσες τιμές μεταξύ των ομάδων. ‘Όσον αφορά στην εξέταση της μέτρησης της ταχύτητας αγωγής νεύρων, τα ποσοστά παιδιών και εφήβων με παθολογικές κινητικές και αισθητικές ταχύτητες ήταν 13,63% και 13,63% αντίστοιχα. Σε κανέναν από τους ασθενείς με παθολογικά ευρήματα στο νευροφυσιολογικό έλεγχο δε διαπιστώθηκε παρουσία κλινικών σημείων ή συμπτωμάτων προσβολής του νευρικού συστήματος. Τέλος, από τη μελέτη του νευροψυχολογικού ελέγχου προκύπτει ότι μόνο μια ασθενής παρουσίασε χαμηλό μέσο όρο νοητικού πηλίκου (7,1%). Συμπερασματικά, το ποσοστό των ασθενών που παρουσίασε διαταραχές από το νευρικό και ανοσιακό σύστημα αφορούσε μεμονωμένα περιστατικά. Η χορήγηση των δύο σχημάτων με δεφεριπρόνη ως μονοθεραπεία ή συγχορήγησής της με δεσφερριοξαμίνη κρίνεται ασφαλής, προσφέροντας στους θαλασσαιμικούς ασθενείς το τεράστιο πλεονέκτημα της από του στόματος αποσιδήρωσης χωρίς επιπλοκές από το ανοσιακό και νευρικό σύστημα.