BİRBAŞA PÜSKÜRTMƏLİ BENZİN MÜHƏRRİKLƏRİ VƏ ONLARIN PORT-YANACAQ SİSTEMLİ MÜHƏRRİKLƏRLƏ MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ
Authors: Məhəbbət Gözəlov, Fərid Dənyarov, Hikmət Əsgərov Məhəbbət Gözəlov, Fərid Dənyarov, Hikmət Əsgərov 
Published: December 2022

Benzinin birbaşa yanma kamerasına vurulması üçün nəzərdə tutulmuş dörd vuruşlu, qığılcımla alışan mühərriklərin inkişafı avtomobil sənayesinin dünya miqyasında önəmli təşəbbüslərindən biridir. Bu cür mühərriklərin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmış yanacaq qənaəti, keçici reaksiya və soyuq işə salma zamanı karbohidrogen emissiya səviyyələri üçün termodinamik potensialı benzinin birbaşa vurulmasını nəzərdə tutan yanma sistemlərini başa düşmək, inkişaf etdirmək və optimallaşdırmaq məqsədi daşıyan çoxlu sayda tədqiqat və təkmilləşdirmə layihələrinin həyata keçirilməsinə səbəb olmuşdur. Yanacağın vurulması, püskürtmənin atomlaşdırılması və buxarlanması, yükün soyudulması, qarışığın hazırlanması və silindrdaxili havanın hərəkətinin idarə edilməsi prosesləri fəal şəkildə tədqiq edilir və bu işlər ətraflı nəzərdən keçirilir və təhlil edilir. Yüksək təzyiqli, ümumi relsli, benzin vurma sistemləri və burulğanlı atomlaşdırıcı benzin injektorları kimi yeni texnologiyalar ətraflı müzakirə olunur, çünki bu texnologiyalar kompüter idarəetmə imkanları ilə birlikdə köhnə benzin mühərriklərinin müayinəsini həyata keçirməyə imkan vermişdir. Bütün dünyada tanınmış tədqiqat, prototip və istehsal birbaşa püskürtməli mühərriklər performans, emissiya və yanacaq qənaəti üstünlükləri və əlavə inkişaf tələb edən sahələr üçün nəzərdən keçirilir. Mühərrikin sxemləri, idarəetmə diaqramları və spesifikasiyalar tərtib edilir, emissiyaya nəzarət strategiyaları təsvir edilir və müzakirə edilir. Zəif NOx katalizatorlarının gec inyeksiyalı, təbəqələşmiş yüklü benzinin birbaşa püskürtməli mühərriklərin inkişafına təsiri nəzərdən keçirilib və daha az idarəetmə mürəkkəbliyi tələb edən seçim kimi zəif yanan, homojen, birbaşa püskürməli mühərriklərin nisbi üstünlükləri təhlil edilib. Tarixi nöqteyi-nəzərdən, bu əhəmiyyətli faydalara maraq birbaşa inyeksiya, təbəqələşdirilmiş yük mühərriklərinin potensialının bir sıra mühüm araşdırmalarına təkan verdi. Dolayı püskürtməli dizel mühərriki ilə rəqabət aparan əyləc üçün xüsusi yanacaq sərfiyyatı ilə yük diapazonunun əksəriyyətində tənzimləməsiz işləmə əldə edildi. Əsas çatışmazlıq, mexaniki yanacaq vurma sisteminin məhdudiyyətləri səbəbindən gec enjeksiyon vaxtının tam yükdə belə saxlanılması idi. Bu, 20:1-dən daha zəngin hava-yanacaq nisbətləri üçün məhdud tüstülü yanma təmin etdi. Dizel yanacağının vurulması avadanlığının istifadəsi zərurəti və adekvat güc hasilatı təmin etmək üçün turbomühərrikə olan ehtiyac, dizel mühərrikininkinə oxşar qiymət və performans xüsusiyyətlərinə malik olan, lakin qismən yüklü yanmamış karbohidrogen emissiyasına malik olan mühərriklə nəticələndi. Nisbətən az hava istifadəsinin və sürət diapazonunda məhdud yanacaq vurma avadanlığının istifadəsi mühərrikin xüsusi gücünün olduqca aşağı olması demək idi. Birbaşa inyeksiya, təbəqələşdirilmiş yük mühərrikləri üzərində əvvəlki işlərdə rast gəlinən bir çox əsas məhdudiyyətlər indi artıq aradan qaldırıla bilər. Bu, xüsusilə 15 il əvvəl birbaşa inyeksiya injektorları üçün mövcud olan əhəmiyyətli nəzarət məhdudiyyətləri üçün doğrudur. Hazırda bir sıra avtomobil şirkətləri birbaşa benzin vurma mühərrikinin potensial faydalarının istehsal mühərriklərində həyata keçirilə bilmə dərəcəsini yenidən araşdırmaq üçün yeni texnologiyalar və kompüter idarəetmə strategiyalarına müraciət edirlər.
Açar sözlər: Yanma sistemləri, Benzin mühərrikləri, Birbaşa püskürtmə, Port-yanacaqlı püskürtmə