Ашық күрең топырағында қияр өсіру кезінде интерполимер комплексін қолдану
Authors: Касымова Ж.С. , Мусталдинова А.Т. 
Published: May 2024

Изучено влияние внесения в солончаковатую светло-каштановую почву ИПК из природных полимеров хитозана и альгината натрия на рост и развитие культуры огурца сорта «Aprelskii F1» в условиях вегетационного лабораторного опыта. Предложены методика предпосевного замачивания семян в водных растворах ИПК и технология двухрастворной обработки поверхности почв ИПК для стимуляции всхожести, роста и развития огурца. Отмечается биоактивный эффект применения хитозана и ИПК для всхожести, энергии прорастания, скорости и дружности прорастания семян в сравнении с контролем и альгинатом натрия. При оценке влияния полимерной обработки поверхности почвы на исследуемые растения были проведены измерения линейного роста, подсчет количественных показателей и поврежденной пероноспорозом поверхности листьев. Установлено положительное действие ИПК и хитозана на показатели роста и развития растений. На стадии цветения и плодоношения максимальная ингибирующая активность заболевания пероноспороза листьев и плодов наблюдалась при применении ИПК и хитозана. Ростостимулирующую и противогрибковую биоактивность хитозана и ИПК можно отнести к положительному заряду аммониевой соли хитозана. Катионные амино­группы с более высокой плотностью положительного заряда были более склонны к взаимодействию с анионными компонентами клеточной стенки.

Хитозан мен натрий альгинатының табиғи полимерлерінен алынған тұзды-қоңыр түсті ашық каштан топырағына ИПК-ны вегетациялық зертханалық тәжірибе жағдайында Aprelskii F1 қияр мәдениетінің өсуі мен дамуына әсері зерттелді. ИПК cулы ерітінділерінде тұқымдарды егу алдындағы суландыру әдісі және қиярдың өнгіштігін, өсуін және дамуын ынталандыру үшін ИПК топырақ бетін екі рет өңдеу технологиясы ұсынылған. Бақылау нұсқамен және натрий альгинатымен салыстырғанда хитозан мен ИПК-ның тұқымның өну, энергия, жылдамдығы мен достығы үшін қолданудың биоактивті әсері байқалады. Зерттелетін өсімдіктерге топырақ бетін полимерлік өңдеудің әсерін бағалау кезінде сызықтық өсуді өлшеу, сандық көрсеткіштерді және пероноспорозбен зақымдалған жапырақ бетін есептеу жүргізілді. ИПК мен хитозанның өсімдіктердің өсуі мен даму көрсеткіштеріне оң әсері анықталды. Гүлдену және жеміс беру кезеңінде жапырақтар мен жемістердің пероноспорозы ауруының максималды ингибиторлық белсенділігі ИПК және хитозан қолдану кезінде байқалды. Хитозан мен ИПК-ның өсуін ынталандыратын және антифункционалды биоактивтілігін хитозан аммоний тұзының оң зарядына жатқызуға болады. Оң заряд тығыздығы жоғары катиондық амин топтары жасуша қабырғасының аниондық компоненттерімен әрекеттесуге бейім болды.

The effect of the addition of IPC from natural polymers of chitosan and sodium alginate to the saline light chestnut soil on the growth and development of the cucumber cultivar "Aprelskii F1" under the conditions of a laboratory vegetation experiment was studied. A method of pre-sowing seed soaking in aqueous solutions of IPC and a technology of two-solution treatment of the soil surface with IPC to stimulate the germination, growth and development of cucumbers are proposed. The bioactive effect of the use of chitosan and IPC for germination, energy, speed and amity of seed germination in comparison with the control and sodium alginate is noted. When assessing the effect of polymer treatment of the soil surface on the studied plants, linear growth was measured, quantitative indicators and the leaf surface damaged by peronosporosis were calculated. The positive effect of IPC and chitosan on the growth and development of plants was established. At the stage of flowering and fruiting, the maximum inhibitory activity of the disease of peronosporosis of leaves and fruits was observed with the use of IPC and chitosan. The growth-stimulating and antifungal bioactivity of chitosan and IPK can be attributed to the positive charge of the ammonium salt of chitosan. Cationic amino groups with a higher positive charge density were more likely to interact with the anionic components of the cell wall.