ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТҰРҒЫСЫНАН ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚТАРЫН ӘЛЕУМЕТТІК ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ
Authors: Менликул М.А. 
Published: October 2023

В современный период в связи с теми трансформациями, которые сегодня происходят в казахстанском обществе, особою актуальность приобретает проблема социально - психологического исследования ценностей и ценностных ориентаций. В первую очередь, это определяется тем, что в психологической науке до сих пор отсутствует общепринятое единое понимание ценностей и тем, что сегодня Казахстан переживает определённый диссонанс и конфликт поколений – между поколением, которое сформировалось при Советском Союзе, где преобладали высококоллективистские ценности и теми, кто родился и сформировался за годы независимого Казахстана, когда на первый план вышли индивидуалистические прагматические ценности, направленные на материальный достаток и собственный успех. Исходя из актуальности этой проблемы авторы данной статьи провели анализ и систематизацию литературы в контексте исследования ценностей, актуальных для этих двух возрастных групп, в частности, родительского поколения и поколения «зумеров». Кроме того, в статье дается довольно подробный анализ современного понимания категории «ценности и «ценностные ориентации». Практическая ценность данного исследования определяется тем, что его авторы акцентируют внимание на ценностях современной молодёжи, роль которой особенно усиливается в условиях ускоренного темпа развития казахстанского общества. Ключевые слова: ценность, ценностные ориентации, казахстанская молодежь, социальная аксиома, зумеры, родительское поколение, личность и др.

Бұл мақалада "құндылық", "құндылық бағдарлары", "мәдениет"ұғымдары қарастырылады. Қазіргі уақытта құндылықтарды әлеуметтік психологиялық зерттеу мәселесі өзекті болып табылады. Өйткені, құндылықтардың бірыңғай тұжырымдамасы мен негізделген тұжырымда- масы жоқ. Осы мақаланың авторлары осы тақырып бойынша әдебиеттерге жас ерекшеліктері, атап айтқанда ата-ана ұрпағы мен зумерлер тұрғысынан шолу жасады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік тәуелсіздік алған кезден бастап құндылық ұғымдары мен өмір салтында Қазақстан- дықтардың кейбір жас санаттарында елеулі өзгерістер болды. Бұл олардың елеулі саяси, әлеуметтік өзгерістер кезеңінде туып-өскендігіне байланысты. Қоғамның жедел даму қарқыны жастардың мемлекет өміріндегі рөлінің артуына әкелді. Осыған байланысты прагматизм мен материалдық байлық басым болатын әлеуметтік психологиялық құндылық бағдарлары да өзгерді. Мақала авторлары шетелдік және отандық ғалымдардың қазақстандықтардың әлеуметтік психологиялық құндылықтарын зерттеудегі зерттеулерін талқылайды. Кілт сөздер: әлеуметтік аксиома, қазақстандық жастар, зумерлер, ата-ана ұрпағы, құндылығы, тұлғасы, құндылық бағдарлар.

This article discusses the concepts of “value”, “value orientations", “culture". Currently, the problem of socio-psychological research of values is relevant. Because there is no single concept and a well-founded concept of values. The authors of this article reviewed the literature on this topic in the context of age characteristics, namely the parental generation and the zoomers. Since the Republic of Kazakhstan gained state independence, there have been significant changes in the value concepts and lifestyle of some age categories of Kazakhstanis. This is due to the fact that they were born and grew up during a period of serious political and social transformations. The accelerated pace of development of society has led to an increase in the role of youth in the life of the state. In this regard, socio- psychological value orientations have also changed, where pragmatism and material prosperity prevail. The authors of the article discuss the research of foreign and domestic scientists in the study of socio- psychological values of Kazakhstanis. Keywords: social axiom, Kazakhstan youth, zoomers, parental generation, value, personality, value orientations.