รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา
Authors: รีเคน ณัฏฐาดารุณี ศ 
Published: December 2024

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้สอดคล้องกับบริบทของท้องถิ่นจัดกิจกรรมเพื่อให้ผู้เรียนดำเนินชีวิตอย่างมีความสุข เน้นการเรียนรู้สู่สากล บนความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ส่งเสริมการน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การเรียนรู้ พัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะชีวิตเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเกิดความอยู่รอดทางสังคมอย่างยั่งยืน วัตถุประสงค์การวิจัย เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและความต้องการจำเป็นในการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา (2) พัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา (3) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา(4) ขยายผลรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา (5) ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา
ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยครั้งนี้ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา กลุ่มเป้าหมายและกลุ่มตัวอย่าง รวมทั้งสิ้น จำนวน 849 คน เครื่องมือ จำนวน 6 ฉบับ เป็นแบบสอบถาม (Rating Scale) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และคู่มือรูปแบบ สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและค่าความสอดคล้องเหมาะสม (IOC) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ดำเนินการวิจัยเป็น 5 ระยะ; (1) ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน ความต้องการจำเป็นจากข้อมูลพื้นฐานแนวคิด ทฤษฎี งานวิจัยที่เกี่ยวข้องในการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและการพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา โดยวิจัยเชิงสำรวจและการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ ระยะที่ 2 พัฒนารูป ระยะที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบ โดยทดลองใช้ในโรงเรียนเทศบาลบ้านแมด เทศบาลเมืองมหาสารคาม ในปีการศึกษา 2565 ระยะที่ 4 ขยายผลรูปแบบโดยนำรูปแบบไปขยายผลในสถานศึกษาที่สมัครใจ จำนวน 4 แห่ง ในปีการศึกษา 2566 ระยะที่ 5 ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบ โดยการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ (Connoisseurship)
ผลการวิจัย: (1) สภาพปัจจุบันโดยรวมอยู่ในระดับน้อย ค่าต่ำสุดประเด็น ที่ 1 การบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาขอเศรษฐกิจพอเพียง ด้านที่ 4 การสร้างเครือข่ายและขยายผล ความต้องการจำเป็น โดยรวมอยู่ในระดับมาก ค่าสูงสุดในประเด็นที่ 2 การพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา ด้านที่ 3 การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ (2) รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา พบว่า โครงสร้างรูปแบบ ประกอบด้วย 4 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 หลักการ ส่วนที่ 2 วัตถุประสงค์ ส่วนที่ 3 การบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มี 2 ประเด็น ประเด็นที่ 1 การขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษา ประเด็นที่ 2 การพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา ส่วนที่ 4 การวัดและประเมินผล ใน 2 ประเด็น (2.1) การขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษา (2.2) การพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา ค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ 0.98 ประสิทธิภาพของรูปแบบมีความเหมาะสม เป็นไปได้และเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด (3) ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา (3.1) ทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา โดยรวม พบว่า โดยรวม อยู่ในระดับดีเยี่ยม (3.2) ความพึงพอใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่อผลการทดลองใช้รูปแบบ โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด (3.3) ผู้เชี่ยวชาญยืนยันประสิทธิผลของการทดลองใช้รูปแบบ อยู่ในระดับมากที่สุด (4) ผลการขยายผลรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา (4.1) ทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา โดยรวม อยู่ในระดับดีเยี่ยม (4.2) ความพึงพอใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่อผลการทดลองใช้รูปแบบ โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด (5) ผลการศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา ผู้เชี่ยวชาญยืนยันประสิทธิผล อยู่ในระดับมากที่สุด
สรุปผล: รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษามีประสิทธิภาพและประสิทธิผลมีความเหมาะสมในการนำไปพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษาที่สอดคล้องกับความพอเพียง การสร้างเครือข่ายและขยายผลเป็นเงื่อนไขสำคัญในการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืน