ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ СТРАТЕГИИ РАЗВИТИЯ ОБЩЕЧЕЛОВЕЧЕСКИХ ЦЕННОСТЕЙ И ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ В СИСТЕМЕ ПОВЫШЕНИЯ КВАЛИФИКАЦИИ
Authors: Оспанбаева М.П. 
Published: October 2023

Мақалада жаһандық өзгерістер аясында, заманауи біліктілікті арттыру жүйесінің маңызы сипатталды. Кісілік құндылықтар және кәсіби құзыреттіліктерді дамытудың өзектілігі негізделді. Зерттеу «Өрлеу» акционерлік қоғамы (АО) Біліктілікті арттыру ұлттық орталығының (БАҰО) және Қазақстан Республикасы (ҚР) Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының (МБА) Жамбыл облысы бойынша филиалдарында өтті. Сыналушылар категориясын облыстың педагог- кадрлары және мемлекеттік қызметшілері құрады. Ғылыми-зерттеу жұмыстары соңғы екі жыл көлемінде жүргізілді. Зерттеу құралдары ретінде сыналушылардың құндылықтар өзгерісіне қол жеткізу және жауапкершілікті арттыруды қамтамасыз ету, сондай-ақ ой-сана аясын кеңейтуге бағытталған заманауи психологиялық тәсілдер қолданылды. Бастапқы қалыпты анықтау жұмыс- тарынан кейін, құндылықтар мен пайымдарды реттеу жаттығулары жүргізілді және сонымен қатар, олардың маңызы мен өзектілігі түсіндірілді. Зерттеу барысында сыналушылардың кісілік келбеттерінің дамуы мен кәсіби құзыреттіліктерінің қалыптасуының жоғары деңгейіне ықпал етуші фактор – ынталандырушы орта әлеуеті де қарас- тырылды. Ал, ең бастысы – психологиялық сүйемелдеу әдістері мен трансформациялық техникалар- дың стратегиялық әлеуетін талдай отырып, үздіксіз дамуға деген жеке ұмтылысқа қол жеткізілді. Жылдам өзгермелі, қарқынды даму үстіндегі және белгісіздік пен тұрақсыздық белең алған VUCA- ғалам талаптарына төтеп берудің бірден-бір жолы – тұлғаның өзіндік әлеуетін барынша дамыту стратегиялары анықталды: барлығын барынша айқындау, сезімталдық және тосын ойлар (тың идеялар), ой оралымдылығы және икемділік, өзгерістер катализаторы бола білу. Берілген мақалада біліктілікті арттыру үрдісінде тыңдаушылардың кісілік келбеттерін жетілдіру мен кәсіби құзыреттіліктерін дамыту арақатынасының академиялық өлшемдері зерттелді. Маманның заманауи-әлеуметтік дағдылары мен өндірістік тиімділігін арттыратын психологиялық стратегиялар ұсынылды. Түйінді сөздер: біліктілік, кәсіби құзыреттілік, кісілік келбет, құндылық бағдар, пайым, жауапкершілік, шешім қабылдау.

В данной статье рассмотрена и охарактеризована значимость современной системы повышения квалификации, в условиях глобальных преобразовании. Обоснована актуальность развития личностных качеств и профессиональных компетенций. Исследование проводилось в филиалах по Жамбылской области акционерного общества (АО) «Орлеу» Национального центра повышения квалификаций (НЦПК) и Академии государственного управления (АГУ) при Президенте Республики Казахстан (ПРК). Категорию испытуемых составили учителя – педагогические работники и государственные служащие области. Исследовательская работа проводилась в течение последних двух лет. В качестве инструментов исследования использовались современные психологические техники, направленные на расширение самосознания, обеспечение развития ответственности, а также на достижение изменения ценностных ориентиров испытуемых. После диагностирования исходного положения, была проведена развивающая программа, по корректировке ценностей и убеждений; а также разъяснена их значимость и уместность. В ходе исследования также рассматривался фактор, способствующий уровню развития личностных качеств и формированию профессиональных компетенций испытуемых – мотивирую- щая корпоративная среда. И, самое главное, в процессе анализа стратегического потенциала методов психологического сопровождения и трансформационных техник, испытуемыми была приобретена мотивация к непрерывному личностному развитию. А так же выявлен способ преодоления быстро меняющеегося, стремительно развивающеегося, нестабильного и полной непредсказуемости требовании VUCA-мира. Это стратегия наивысшего развития личностного потенциала – посредством осознанности, проницательности, гибкости (мышления) и стабилизации (катализации). В статье изучены академические параметры относительности ценностных ориентиров и развития профессиональных компетенций слушателей (стажеров) в процессе повышения квалификации. Предложены психологические стратегии, повышающие современные социальные навыки специалиста и их производственную эффективность. Ключевые слова: квалификация, профессиональная компетенция, моральный облик, ценностный ориентир, убеждение, ответственность, принятие решении.

This article discusses and describes the importance of the modern system of professional development in the context of global transformations. The relevance of the development of personal qualities and professional competencies is substantiated. The study was conducted in the branches of the National Center for Advanced Training (NCAP) of the joint-Stock company "Orleu" (JSC) in the Zhambyl region and the Academy of Public Administration under the President of the Republic of Kazakhstan (APA). The categories of disciplines are teachers-pedagogical workers and civil servants of the region. The research has been conducted over the past two years. Modern psychological methods aimed at expanding self-awareness, ensuring the development of responsibility, as well as achieving changes in the value orientations of subjects were used as research tools. After the diagnosis of the initial situation, a development program was carried out to correct values and beliefs; and their significance and expediency were explained. The study also considered a factor contributing to the level of development of personal qualities and the formation of professional competencies of subjects – a stimulating corporate environment. First of all, during the analysis of the strategic potential of psychological support methods and transformational methods, the subjects received motivation for continuous personal development. A way to overcome the rapidly changing, rapidly evolving, unstable and complete unpredictability of the VUCA world was also identified. This is a strategy for the maximum development of personal potential-through attention, understanding, flexibility (thinking) and stabilization (catalysis). The article examines the academic parameters of comparability of value orientations and the development of professional competencies of trainees in the process of professional development. Psychological strategies that enhance modern social skills of a specialist and their production efficiency are proposed. Keywords: qualification, professional competence, morality, value orientation, conviction, responsibility, decision making.