Der genozid an den armeniern als kontinuierliches verbrechen von 1894 bis 1923. Ein kurzer überblick
Authors: HAYRUNI ASCHOT 
Published: October 2023

Յօդուածում լուսաբանւում է 1894—1923 թթ․ հայ ժողովրդի հանդէպ Օսմանեան պետութեան իշխող վարչակարգերի համակարգուած կերպով իրականացրած ցեղասպանութիւնը՝ որպէս մէկ միասնական շարունակական քաղաքականութիւն, որն իր գագաթնափուլին հասաւ Մեծ եղեռնի տարիներին ։ Գերազանցապէս գերմանալեզու եւ հայ պատմագիտութեան մէջ դեռեւս գիտական շրջանառութեան մէջ չդրուած սկզբնաղբիւրների հիման վրայ նախ ներկայացւում են 1878 թ․ Բեռլինի պայմանագրով Հայկական բարենորոգումների իրականացման պատասխանատուութիւնն ստանձնած արեւմտեան մեծ տէրութիւնների անգործութեան պայմաններում Հայկական հարցը հայերին բնաջնջելու միջոցով լուծելու՝ սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ․ եւ նրա կառավարութեան որդեգրած քաղաքականութիւնը եւ դրա արդիւնքում 1894—1896 թթ․ սանձազերծուած պարբերական կոտորածները, որոնց զոհ դարձան շուրջ 300 000 հայեր։ Ադանայի եւ յարակից շրջանների հայ բնակչութեան 1909 թ․ կոտորածը, աւելի ուշ՝ Օսմանեան պետութեան գրեթէ ողջ հայ ժողովրդի տեղահանութիւնն ու սպանդը փաստեցին, որ իշխանութեան եկած երիտթուրքերը ոչ միայն համիդեան ցեղասպան քաղաքականութեան շարունակողներն էին, այլեւ այդ հարցում շատ աւելի վճռական ու արմատական էին գործում՝ ջանալով բնաջնջել ողջ ժողովրդին, որի թուաքանակը, ըստ Կ․ Պոլսի գերմանական դեսպանութեան տուեալների, կազմում էր շուրջ 2,5 միլիոն ։ 1915—1917 թթ․ նրանցից աւելի քան 1,5 միլիոնը սպանուեց, իսկ առեւանգուած եւ բռնի իսլամացած հայերի թիւն անցնում էր քառորդ միլիոնից։ Հայոց վերջին բեկորները երկրից արտաքսելու միջոցով քեմալական իշխանութիւնների աւարտին հասցրած ցեղասպանութիւնը լուսաբանելով նաեւ այդ հարցում արեւմտեան մեծ տէրութիւնների որդեգրած հանդուրժողական քաղաքականութեանը եւ նրանց՝ ի մասնաւորի կայսերական Գերմանիայի, մեղսակցութեանն ու պատասխանատուութեանը ։
In dem im Anschluss an den Russisch-Türkischen Krieg 1877—78 geschlossenen Vorfriedensvertrag von San-Stefano verpflichtete sich die osmanische Regierung in Art. 16, ohne weiteren Zeitverlust Reformen in den im Hoheitsgebiet des Reiches verbleibenden armenischen Provinzen durchzuführen, um das Leben und das Eigentum armenischer Christen zu schützen.2 Die russische Armee sollte als Garant noch sechs weitere Monate in den von ihr besetzten ostanatolischen bzw. westarmenischen Gebieten bleiben. Die damaligen sechs europäischen Großmächte aber, allen voran Großbritannien, setzten bei den Friedensverhandlungen in Berlin 1878 eine Revision des bilateralen Vorfriedensvertrages durch, wobei sie die Signifikarmächte des Berliner Vertrages zu Garanten für die Umsetzung der „armenischen Reformen“ machten. 3 Tatsächlich gelang es der osmanischen Staatsführung, die Umsetzung der Verwaltungsreform in den betreffenden armenischen Provinzen 36 Jahre lang zu verschleppen; auch die Uneinigkeit der Signifikare selbst verzögerte die Reformen.
Статья охватывает 1894—1923 годы. геноцид, систематически проводимый правящими режимами Османского государства против армянского народа, как единая непрерывная политика, достигшая своего апогея во время Великого геноцида. 1878 г. впервые представлен на основе еще не введенных в научный оборот первоисточников, особенно в немецкоязычной и армянской историографии. Политика султана Абдул-Хамида II и его правительства, принятая султаном Абдул-Хамидом II и его правительством в 1894—1896 гг., по решению армянского вопроса путем истребления армян в условиях бездействия великих западных держав, взявших на себя ответственность за осуществление Армянские реформы по Берлинскому договору. развязаны систематические массовые убийства, в результате которых погибло около 300000 армян. Армянское население Аданы и соседних районов в 1909 году. Резня, а позднее депортация и истребление почти всего армянского народа Османского государства доказали, что пришедшие к власти младотурки были не только продолжением гамидийской геноцидной политики, но и действовали в этом вопросе гораздо решительнее и радикальнее , стремясь истребить весь народ, численность которого, по словам К. По данным посольства Германии в Польше, их было около 2,5 млн. человек. 1915—17 более 1,5 миллиона из них были убиты, а число похищенных и насильственно исламизированных армян превысило четверть миллиона. Наряду с освещением геноцида, завершившегося депортацией последних остатков армян из страны властями Кемаля, также делается подробная ссылка на толерантную политику, проводимую великими западными державами, их пособничество и ответственность, в частности, имперской Германии.
The article covers the Genocide of the Armenian people systematically carried out by the ruling regimes of the Ottoman state in the years 1894—1923 as a single continuous policy, which reached its peak during the years of 1915—1917. Based on mostly German primary sources that have not yet been put into scientific circulation in Armenian historiography, this article discusses the policy adopted by Sultan Abdul Hamid II and his government to solve the Armenian issue by exterminating the Armenians in the conditions of the inaction of the great Western powers (who took responsibility for the implementation of Armenian reforms under the Treaty of Berlin in 1878), which resulted in systematic massacres unleashed between 1894—1896 that left some 300,000 Armenians dead. The massacre of the Armenian population of Adana and surrounding regions in 1909, and later the deportation and slaughter of almost the entire Armenian population of the Ottoman state proved that the Young Turks, who came to power, were not only continuing the Hamidian genocidal policy, but also acted much more decisively and radically in this matter, striving to exterminate the entire Armenian nation, the number of which, according to the data of the German embassy in Constantinople, was around 2.5 million. During 1915—1917 more than 1.5 million of them were killed, and the number of kidnapped and forcibly Islamized Armenians exceeded a quarter of a million. Along with the coverage of the genocide, which ended with the deportation of the last remnants of the Armenians from the country by the Kemalist regime, detailed reference is also made to the tolerant policies pursued by the great Western powers, their complicity and responsibility, particularly that of imperial Germany.