ИММУНОМАРКЕРЫ РЕВМАТОИДНОГО АРТРИТА
Authors: Е.Е. Хощанов , Б.А. Айнабекова , А.А. Иссильбаева , А.М. Мейрамова , Л.Е. Чуленбаева 
Published: October 2024

Актуальность: Ревматоидный артрит (РА) является одним из тяжелых иммуновоспалительных заболеваний суставов, распространенность которого составляет 0,5-2% среди взрослого трудоспособного населения. При этом РА встречается у женщин в 2-3 раза чаще, чем у мужчин. В Республике Казахстан распространенность РА составляет 0,36–0,38%, а заболеваемость равна 0,085–0,087%. Основу патогенеза РА составляют нарушения иммунного ответа, а лимфоцитарная и цитокиновая системы осуществляют важную роль в возникновении и прогрессировании заболевания. Цель: Систематический поиск и анализ научной информации об иммунологическом профиле пациентов при ревматоидном артрите. Стратегия поиска: Данная обзорная статья выполнена в рамках исследования по проекту AР08052703 "Определение микробиотических и геномных биомаркеров ревматоидного артрита в Казахстанской популяции". Поиск научных публикаций проводился в базах данных PubMed, EMBASE, Elsiever, Medline, в специализированной поисковой системе GoogleScholar. Результаты: Патофизиология ревматоидного артрита, характеризуется устойчивым высоким уровнем провоспалительных (включая TNF-α, IL-1, IL-6 и др.) и сниженным уровнем противовоспалительных цитокинов (как IL-1ra, IL-4, IL-13 и др.) в сыворотке крови и прилегающем к кости отделе. Многие источники сообщают о результатах солидарных с вышеизложенными данными, однако встречаются и противоречивые данные относительно концентрации отдельных цитокинов (например, IL-2, IL-13 и др.). Выводы: Иммунологический профиль пациентов с РА в настоящее время является актуальной и недостаточно изученной проблемой, в том числе и в Казахстане. Учитывая иммунопатогенетические данные, заболеваемость, высокую инвалидизацию и экономический ущерб РА, безусловно, данная проблема требует особого внимания.

Relevance: Rheumatoid arthritis (RA) is one of the severe immuno-inflammatory diseases of the joints, the prevalence of which is 0.5-2% among the adult employable population. Meanwhile, RA occurs in women 2-3 times more often than in men. In the Republic of Kazakhstan, the prevalence of RA is 0.36-0.38%, and the incidence is 0.085-0.087%. It is known that disorders of the immune response underlie the pathogenesis of RA, while an important role in the occurrence and progression of the disease belongs to the lymphocytic and cytokine systems. Objective: To carry out the systematic search and analysis of scientific information about the immunological profile of RA patients. Search strategy and methods: This review article was accomplished within the framework of the AР08052703 project "Determination of microbiotic and genomic biomarkers of rheumatoid arthritis in the Kazakhstan population". The search for scientific publications was carried out in the databases PubMed, EMBASE, Elsiever, Medline, in the specialized search engine GoogleScholar. Results: The pathophysiology of rheumatoid arthritis is characterized by a stable high level of pro-inflammatory (including TNF-α, IL-1, IL-6, etc.) and a reduced level of anti-inflammatory cytokines (such as IL-1ra, IL-4, IL-13, etc.) in the blood serum and adjacent to the bone part. Many sources report results in solidarity with the data above, however, there are also contradictory data regarding the concentration of individual cytokines (for instance, IL-2, IL-13, etc.). Conclusion: The immunological profile of patients RA is currently an urgent and insufficiently studied problem, including in Kazakhstan. Considering the immunopathogenetic data, morbidity, high disability and economic damage to RA, this problem, definitely, requires special attention.

Өзектілігі: Ревматоидты артрит (РА) буындардың ауыр иммундық қабыну ауруларының бірі болып саналады, оның таралуы ересек еңбекке қабілетті тұрғындар арасында 0,5-2% құрайды. Сонымен қатар РА әйелдерде ерлерден қарағанда 2-3 есе жиі кездеседі. Қазақстан Республикасында РА таралуы 0,36–0,38%-ды құрайды, ал аурушаңдығы 0,085-0,087%-ға тең. Иммундық жауаптың бұзылуы РА патогенезінің негізін құрайды, ал аурудың пайда болуы мен өршуінде лимфоциттік және цитокиндік жүйелер маңызды рөл атқарады. Мақсаты: Ревматоидты артрит кезіндегі пациенттердің иммунологиялық профилі туралы ғылыми ақпаратты жүйелі түрде іздеу. Іздеу стратегиясы: Шолу мақаласы AР08052703 «Қазақстандық популяциядағы ревматоидты артриттің микробиотикалық және геномдық биомаркерлерін анықтау» жобасы бойынша зерттеу шеңберінде орындалған. Ғылыми жарияланымдарды іздеу PubMed, EMBASE, Elsiever, Medline және GoogleScholar дерек қорларында жүргізілді. Нәтижелер: Ревматоидты артриттің патофизиологиясы қан сарысуында және сүйекке іргелес бөлімінде қабыну үндерісіне ықпал ететін цитокиндердің (TNF-α, IL-1, IL-6 т.б.) тұрақты жоғары деңгейімен және қабынуға қарсы цитокиндердің (IL-1ra, IL-4, IL-13 т.б.) төмендеуімен сипатталады. Көптеген дереккөздер жоғарыда келтірілген деректермен сәйкес нәтижелер туралы хабарлайды, бірақ жеке цитокиндердің (мысалы, IL-2, IL-13 т.б.) шоғырландыруына қатысты қарама-қарсы мәліметтер де бар. Қорытындар: Қазіргі уақытта РА бар пациенттердің иммунологиялық профилі әлемде және Қазақстанда да өзекті және жеткілікті зерттелмеген мәселе болып табылады. Иммунопатогенетикалық деректерді, аурушаңдықты, жоғары мүгедектікті және РА-тан экономикалық зиянды ескере отырып, бұл сұрақ ерекше назар аударуды қажет етеді.