Προοπτική μελέτη παρέμβασης με στόχο τη διερεύνηση του ρόλου της εντατικής εκπαίδευσης στη βελτίωση της συμμόρφωσης των γλαυκωματικών ασθενών
Authors: Γεωργιάδου-Στεφανίδου Ειρήνη 
Published: January 2014

Σκοπός: Η καταγραφή του ρόλου της εντατικής εκπαίδευσης στη συμμόρφωση των γλαυκωματικών ασθενών. Από την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας συνάγεται το μεγάλο μέγεθος του προβλήματος της μη συμμόρφωσης, αλλά και ο ρόλος που μπορεί να παίξει η εκπαίδευση. Αυτό οδήγησε στην προσπάθεια να μελετηθεί ο βαθμός που η εντατική εκπαίδευση των ασθενών μπορεί να επηρεάσει τον βαθμό συμμόρφωσης του γλαυκώματος και να μετατρέψει τις θεραπευτικές αποτυχίες σε επιτυχίες. Παράλληλα η μελέτη εξετάζει τη σχέση ιατρού ασθενούς, τον τρόπο ενστάλαξης των σταγόνων, την ΕΟΠ και τον βαθμό ικανοποίησης των ασθενών. Ασθενείς και Μέθοδοι: Η μελέτη αυτή που πραγματοποιήθηκε στο τμήμα Γλαυκώματος της Α' Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ. Έλαβαν μέρος ασθενείς που λάμβαναν αγωγή με προσταγλανδίνη (τραβοπρόστη) μία φορά την ημέρα με ώρα ενστάλαξης στις 20:00 (±1 ώρα). Η συμμόρφωση καταγράφηκε με τη βοήθεια ηλεκτρονικής συσκευής καταγραφής της συμμόρφωσης το TDA. Οι ασθενείς που παρουσίασαν αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και δεν ελέγχονταν επαρκώς άλλαξαν θεραπεία σε τραβοπρόστη/τιμολόλη. Πρόκειται για μια ελεγχόμενη τυχαιοποιημένη μελέτη διάρκειας ενός έτους. Οι ασθενείς διαχωρίστηκαν σε δύο ομάδες την ομάδα παρέμβασης Α (active intervention group) και την ομάδα ελέγχου Β (placebo control group). Στους ασθενείς της ομάδας της παρέμβασης πραγματοποιήθηκε εκπαίδευση διάρκειας μίας ώρας όπου οι ασθενείς ενημερώθηκαν σχετικά με την πάθησή τους, την φύση του γλαυκώματος, την σημασία της ρύθμισης της ενδοφθάλμιας πίεσης και την αξία της συμμόρφωσης στην θεραπευτική αγωγή. Στους ασθενείς της ομάδας ελέγχου αφιερώθηκε παρόμοιος χρόνος διδασκαλίας με την ομάδα παρέμβασης η εκπαίδευση όμως αφορούσε θέματα γενικά γύρω από τη υγεία και την προστασία των οφθαλμών, καθώς και την πρόληψη παθήσεων όπως ο καταρράκτης και η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Στην ομάδα ελέγχου δεν έγινε καμία αναφορά στο θέμα του γλαυκώματος και της συμμόρφωσης στη θεραπευτική αγωγή. Οι ομιλίες και στις δύο ομάδες ενισχύθηκαν με συναφές βίντεο και φυλλάδια. Επιπλέον σε όλους τους ασθενείς έγινε πλήρες οφθαλμολογικός και απεικονιστικός έλεγχος. Οι κύριες εκβάσεις στη μελέτη ήταν η μέτρηση της πρωινής ΕΟΠ στους 1, 3, 6, 9 και 12 μήνες, το ποσοστό της συμμόρφωσης υπολογισμένο με τη βοήθεια της ηλεκτρονικής συσκευής TDA και η αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Αποτελέσματα: Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν και τυχαιοποιήθηκαν σε δύο ομάδες 105 ασθενείς (51 ασθενείς στη ομάδα παρέμβασης και 54 στη ομάδα ελέγχου). Η καταγραφή της πρωινής ΕΟΠ στους 1, 3, 6, 9, 12 μήνες και τα αποτελέσματα τις στατιστικής ανάλυσης έδειξαν σημαντική ελάττωση της ΕΟΠ σε όλους τους ασθενείς καθόλη τη διάρκεια της μελέτης ενώ το ποσοστό της μέσης μείωσης της ΕΟΠ ήταν σημαντικά υψηλότερο στους ασθενείς της ομάδας παρέμβασης. Από τη στατιστική ανάλυση διαπιστώθηκε ότι το ποσοστό συμμόρφωσης ήταν στατιστικά υψηλότερο στους ασθενείς της ομάδας παρέμβασης με μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες το 18,7% στους 6 μήνες. Συμπεράσματα: Η έλλειψη συμμόρφωσης αποτελεί ίσως τον πιο σημαντικό λόγο αποτυχίας της φαρμακευτικής αγωγής μίας χρόνιας πάθησης όπως είναι το γλαύκωμα. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι μπορεί να βελτιωθεί η συμμόρφωση των γλαυκωματικών ασθενών υπό μονοθεραπεία εστιάζοντας περισσότερο στην εκπαίδευση τους για τη φύση της πάθησης και τον τρόπο χρήσης της θεραπείας και επομένως αναβαθμίζοντας την επικοινωνία ιατρού-ασθενούς. Αυτό πιθανόν να οδηγήσει σε αλλαγή στη θεραπευτική προσέγγιση των ασθενών και μελλοντικά στη βελτίωση της πρόγνωσης του γλαυκώματος.