Κυκλική οικονομία
Authors: Ηλιόπουλος Χρήστος 
Published: June 2023

Τις τελευταίες δεκαετίες, οι βιομηχανίες τροφίμων και γεωργίας έχουν παρουσιάσει ραγδαία ανάπτυξη. Κατά τη διάρκεια του 2018 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ετήσια ποσότητα υποπροϊόντων αλιείας, δασοκομίας και γεωργίας έφτασε τους 21 εκατομμύρια τόνους, με την απόρριψη τους να αποτελεί ένα μείζον περιβαλλοντικό ζήτημα με σημαντικές επιπτώσεις, τόσο στην υγεία των ανθρώπων όσο και των ζώων. Γι’ αυτό το λόγο, οι μελέτες έχουν επικεντρωθεί στην εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας, όπως η βιομετατροπή αυτών των υποπροϊόντων με σκοπό την επαναχρησιμοποίησή τους. Ετησίως, τα υπολείμματα που προέρχονται από τον αγροτοβιομηχανικό τομέα, εκτιμάται ότι φτάνουν τα πέντε εκατομμύρια τόνους βιομάζας τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως λιγνοκυτταρινούχα και αποτελούνται κυρίως από πολυσακχαρίτες όπως είναι η κυτταρίνη, η ημικυτταρίνη και η λιγνίνη. Επιπλέον, είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, όπως μέταλλα και πρωτεΐνες. Λόγω της διατροφικής τους σύστασης, μπορούν να χαρακτηριστούν ως πρώτες ύλες εύκολα αφομοιώσιμες από μικροοργανισμούς, οι οποίοι τις αποικίζουν και τις αναβαθμίζουν σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας μέσω της Ζύμωσης Στερεάς Κατάστασης. Ο σκοπός της διδακτορικής διατριβής είναι η μελέτη και η αξιοποίηση των αγροτοβιομηχανικών υπολειμμάτων/υποπροϊόντων που προέρχονται από αγροτοβιομηχανικές διεργασίες (π.χ. υποπροϊόντα ελαιοτριβείου, οινοποιίας, ζυθοποιίας και λοιπών καλλιεργειών) μέσω της εφαρμογής της Ζύμωσης Στερεάς Κατάστασης, στοχεύοντας στην ανάπτυξη και στην παραγωγή καινοτόμων ζωοτροφών υψηλής θρεπτικής αξίας. Ο μύκητας Pleurotus ostreatus χρησιμοποιήθηκε για την εφαρμογή της Ζύμωσης Στερεάς Κατάστασης ποικίλων υποπροϊόντων των αγροτοβιομηχανικών διεργασιών, ενώ σε κάθε υπόστρωμα που εξετάστηκε πραγματοποιήθηκαν φυσικοχημικές αναλύσεις ώστε να αξιολογηθεί η δυνατότητα εφαρμογής εκάστου, στη διατροφή των χοίρων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης, σε όλα τα εξεταζόμενα υποστρώματα παρατηρήθηκε μια σημαντική αύξηση στη συγκέντρωση των πρωτεϊνών και των 1,3-1,6 β-γλυκανών, καθώς επίσης το προφίλ των ινωδών ουσιών τους μεταβλήθηκε. Ωστόσο, το υπόστρωμα Ελαιοπυρήνα-Περικαρπίου Φάβας σε αναλογία 80%-20% w/w, παρουσίασε τα καλύτερα αποτελέσματα με το περιεχόμενο των πρωτεϊνών να καταδεικνύει την μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση, τη μεγαλύτερη συγκέντρωση των 1,3-1,6 β-γλυκανών, καθώς και τη μεγαλύτερη μείωση σε λιγνίνη, που αποτελεί έναν πολύ σημαντικό αντι-διατροφικό παράγοντα. Συνεπώς, σύμφωνα με τα παραπάνω αποτελέσματα, το συγκεκριμένο υπόστρωμα επιλέχθηκε για την πραγματοποίηση ενός πειράματος εκτροφής σε χοίρους, με την αντικατάσταση 5%w/w αραβόσιτου που περιλαμβάνεται στο συμβατικό τους σιτηρέσιο με το μίγμα Ελαιοπυρήνα-Περικαρπίου Φάβας σε αναλογία 80%-20% w/w, στοχεύοντας έτσι στην ενίσχυση της αντιοξειδωτικής τους άμυνας καθώς και της ευζωίας και παραγωγικότητά τους. Η εμπλουτισμένη ζωοτροφή με το παραπάνω μίγμα Ελαιοπυρήνα-Περικαρπίου Φάβας σε αναλογία 80%-20% w/w, χορηγήθηκε σε 200 χοίρους οι οποίοι χωρίστηκαν σε δύο ομάδες (Μάρτυρας & Πειραματισμού). Στόχος ήταν η αξιολόγηση των δεικτών που σχετίζονται με το οξειδοαναγωγικό προφίλ του αίματος τους. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν έδειξαν μια σημαντική ενίσχυση στους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς στο αίμα των χοιριδίων που χορηγήθηκε το βιολειτουργικό σιτηρέσιο, σε σχέση με την ομάδα του μάρτυρα το οποίο επιβεβαιώνεται απ’ τις αυξημένες συγκεντρώσεις της ολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας, της καταλάσης και της γλουταθειόνης. Επίσης, στα αντίστοιχα χοιρίδια οι δείκτες του οξειδωτικού στρες που προκαλούνται εξαιτίας των βλαβών στις πρωτεΐνες και στα λιπίδια, ήταν μειωμένοι κάτι που αποτυπώθηκε και στην αξιολόγηση των αντίστοιχων δεικτών όπως είναι τα TBARS και η οξείδωση των πρωτεϊνικών καρβονυλίων. Συμπερασματικά, η παρούσα διδακτορική διατριβή είναι η πρώτη η οποία αναδεικνύει τη δυνατότητα της χρήσης του υποστρώματος Ελαιοπυρήνα-Περικαρπίου Φάβας σε αναλογία 80-20 w/w, ως πρόσθετο στη ζωοτροφή των χοίρων, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση των αντιοξειδωτικών τους μηχανισμών. Κατά συνέπεια, η ενισχυμένη ζωοτροφή συμβάλει στη βελτίωση της ευζωίας τους, της παραγωγικότητάς τους καθώς και στην παραγωγή καλύτερης ποιότητας κρέατος. Επίσης η αξιοποίηση των προαναφερθέντων υποπροϊόντων συμβάλλει παράλληλα στη διαχείριση και στη διάθεσή τους, μειώνοντας έτσι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα με όρους κυκλικής οικονομίας.