bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Retroalimentación dialógica de la asesoría en línea en foros de formación del profesorado
Authors: Reyes-Angona Sergio , Cordero Arroyo Graciela , Rivera Ceseña Karen Patricia
Published: September 2023

Los foros de discusión son una actividad estratégica en la formación tutorizada en línea del profesorado. En ellos, el tutor o asesor en línea (hombre o mujer) es el agente clave para «desarrollar en diálogo» la retroalimentación y evaluación formativa del aprendizaje. Este artículo analiza la actuación discursiva de los asesores en los foros de diferentes asignaturas de una licenciatura en línea para profesores en servicio de educación básica en México. De un corpus total de 23 asesores en cuatro asignaturas de este programa, se seleccionaron tres casos de asesores que retroalimentaban de manera especialmente sistemática y personalizada. A partir del análisis en profundidad de sus mensajes en el foro se identificaron tres tipos de retroalimentación: crítica, interaccional y curricular. Los resultados muestran que el discurso de los asesores expande el potencial pedagógico de los foros, si bien no son ejemplos paradigmáticos del modelo de aprendizaje dialógico. Se concluye que hay tres barreras para la tutorización dialógica en línea y, por tanto, de la retroalimentación con miras de una evaluación formativa. Una es la cortesía gremial entre docentes, que inhibe el potencial de discusión; la segunda es la creciente estandarización y automatización del aprendizaje en entornos virtuales. Finalmente, la tercera barrera es el propio diseño instruccional que limita la agenda conversacional entre docentes. El artículo discute las implicaciones de este conocimiento para la construcción de una retroalimentación y evaluación formativa de carácter dialógico en entornos digitales.
Voces expertas, alumnado, familias y docentes perfilando la adicción al smartphone entre estudiantes
Authors: Antón Maraña Paula , San Martín Gutiérrez Sonia , Rodríguez-Torrico Paula
Published: September 2023

Actualmente, los teléfonos inteligentes son esenciales en el día a día debido a la gran variedad de funcionalidades que ofrecen. Sin embargo, un uso inadecuado deriva en adicción, afectando especialmente a jóvenes estudiantes (hombres y mujeres) y con consecuencias relevantes en el ámbito educativo, como depresión, baja autoestima y peor rendimiento académico. Por ello, es importante identificar el perfil del adicto al smartphone para establecer posibles señales de alerta. No obstante, hay pocos estudios recientes que consideren el perfil del usuario del móvil para este tipo de adicción y mayoritariamente lo hacen empleando técnicas cuantitativas y considerando una única perspectiva. El objetivo de este trabajo exploratorio es cubrir este gap y perfilar al estudiante percibido como adicto al móvil considerando cuatro perspectivas relacionadas con el ámbito educativo. Para ello se realiza una investigación cualitativa con entrevistas individuales en profundidad y entrevistas grupales a estudiantes, padres y madres, docentes y expertos, procedentes de cuatro países. A través de un análisis de contenido se interpretan los datos presentando cinco bloques objeto de estudio. Los resultados muestran distintos matices según la perspectiva adoptada, surgiendo discrepancias y puntos en común. Por ejemplo, la percepción de los estudiantes sobre el tiempo y la frecuencia de uso no se ajusta a la realidad descrita por los padres y las madres. La necesidad de usarlo constantemente deriva del miedo o malestar por estar desconectado del mundo virtual, como coinciden expertos y estudiantes. Pero todos los agentes perciben que, para el adicto, el móvil es indispensable y no puede vivir sin él.
Efecto del sombreado durante el establecimiento de Megathyrsus maximus cv Mombaza en asociación con Arachis pintoi Krapov en Ecuador
Authors: Jácome-Gómez Leonardo Rafael , Razz-García Rosa Coromoto , Jácome-Gómez Janeth Rocío
Published: September 2023

Esta investigación se realizó con el objetivo de evaluar el efecto del sombreado durante el establecimiento del pasto Megathyrsus maximus cv. Mombaza en asociación con Arachis pintoi Krapov, en Santo Domingo de los Tsáchilas, Ecuador. Se utilizó un diseño experimental de bloques completos al azar, con arreglo de tratamientos en parcelas divididas con tres repeticiones, donde se evaluaron tres factores en estudio: Sombra 40 %, 24 %, 10 % y sin sombra, monocultivo de Mombaza y en asociación con Arachis (70 y 30 %, respectivamente) y épocas del año (lluviosa y seca). Las variables evaluadas fueron: rendimiento de materia seca, relación hoja-tallo y contenido de proteína cruda. Los resultados muestran que la condición de establecimiento (monocultivo o asociado) no afectó (P>0,05) el desempeño del pastizal. Durante la época de lluvias se registró el mayor (P≤0,05) rendimiento de materia seca con 4,39 Mg∙ha-1∙corte-1 en comparación a la seca (3,77 Mg∙ha-1∙corte-1), mientras que existió una reducción significativa (P≤0,05) del rendimiento con un nivel de sombra del 40 %. Los mejores valores de la relación hoja:tallo se observaron con un nivel de sombra del 24 % en la época de lluvias con 2,87. El mayor contenido de proteína se observó en la época seca (11,7 %), en asociación con maní forrajero (11,9 %) y un promedio de 12,27 % bajo sombra. El cultivar Mombaza puede ser establecido en sistemas silvopastoriles con niveles medios de sombra que no afectan el rendimiento, pero mejoran su calidad.
Germination and biomass partitioning in creole varieties of cowpea (Vigna unguiculata (L.) Walp.) under salinity conditions
Authors: Alves de Andrade Francisco H. , Torres da Silva Ronimeire , De Queiroz Lopes Maria de F. , Barbosa Neto Miguel A. , De Lima Ferreira Antonia D. C. , Batista Clemente Maria I. , Silva de Oliveira Erisvaldo
Published: September 2023

Saline soils can limit seedling germination and growth of the crops. This research sought to identify whether the cowpea varieties Pingo-de-ouro and Coruja are tolerant to salinity in terms of germination and biomass partitioning. A completely randomized design in a 2 x 4 factorial arrangement, totaling eight treatments with four replications was used. The treatments consisted of two varieties of cowpea in addition to NaCl salinity with four levels of electric conductivity (0.0, 3.3, 6.6 and 9.9 dS∙m-1). The variables analyzed were percentage of germination (PG), first germination count (FGC), germination speed index (GSI), average germination time (AGT), percentage of seedling (PSB), shoot (PSHB), root (PRB) and cotyledon (PCotB) biomass, PCotB/PSB ratio and salinity tolerance index (STI). The Pingo-de-ouro variety showed tolerance to 3.3 dS∙m-1 displaying an increase in PSB and PSHB, while the Coruja variety tolerated 6.6 dS∙m-1 with a more significant investment in PRB. Both displayed no significant statistical reduction in percentage of G, FGC, GSI, AGT, and STI up to 3.3 dS∙m-1 for the Pingo-de-ouro variety and 6.6 dS∙m-1 for the Coruja one. Thus, those genetic materials can be used to breed tolerant plants. The present research also provides results for further studies at physiological, molecular, and field conditions.
Response of melon cultivars to infection by Macrophomina pseudophaseolina isolates and its effect on protein expression
Authors: Da Costa Talison Eugenio , Oliveira Maia Vitor R. , Da Silva Neto Jorge A. , Da Silva Rosecleide Maia , Paiva Negreiros Andréia M. , Júnior Rui Sales , Araújo Holanda Ioná S.
Published: September 2023

It was studied the pathogenicity of Macrophomina pseudophaseolina isolates in melon seedlings and their influence on protein expression of the crop. For this purpose, two isolates of the fungus were inoculated in Golden and Cantaloupe melon seedlings using the toothpick method. Thirty days after inoculation, disease incidence and severity were assessed using pre-established scales; additionally, stem and root length and fresh weight was evaluated. Protein extraction from plant tissues was performed using the phenol/SDS precipitation method and quantification by the Bradford method. The protein samples were subjected to denaturing polyacrylamide gel electrophoresis (SDS-PAGE). Then, the existence of polymorphism and molecular weight of bands detected in the samples were evaluated. M. pseudophaseolina isolates caused root rot in all inoculated melon seedlings. However, the two isolates exhibited different degrees of aggressiveness to the seedlings. The isolates CMM-4801 and CMM-4771 caused an average symptom severity of 3.40 and 2.60, respectively, in both cultivars. The disease negatively affected seedling development by reducing root length, and stem and root fresh weight. Different polypeptide band patterns were verified between inoculated and control seedlings, indicating different protein expression due to biotic stress caused by the fungus. Moreover, different protein expression patterns were found between the inoculated seedlings, indicating a correlation between pathogen aggressiveness and host response.
Cadmium uptake and mycorrhization by cacao clones in agroforestry and monoculture systems of Peruvian Amazon
Authors: Vallejos-Torres Geomar , Gaona-Jimenez Nery , Alva Arevalo Alberto , Paredes Christopher , Lozano Andi , Saavedra-Ramírez Jorge , Arévalo Luis A. , Reátegui Keneth , Mendoza-Caballero Wilfredo , Marín César
Published: September 2023

The production system influences the cadmium (Cd) content and mycorrhization in cocoa plantations. The objective of this study was to determine the effects of different production systems on Cd uptake and the presence of mycorrhizas in cacao clones in field conditions, in the Peruvian Amazon. Twelve subplots of 108 m2 were selected in representative cocoa cultivation systems under agroforestry (AF) and monoculture (MON), with the cocoa clones ICS and CCN. Significant differences and data distribution were evaluated using ANOVA, principal component analysis, and Tukey's tests. Mycorrhizal colonization was higher in the AF_ICS system (71.11%) while the length of the extraradical mycelium was higher in the AF_CCN system (17.23%). The highest Cd content in soils was found under the AF_CCN and AF_ICS systems, both with 0.39 mg kg-1. The Cd content in cacao roots, leaves, and beans were higher in the MON_CCN system with 1.87, 2.06, and 1.12 mg kg-1 respectively. Cocoa monocultures (with both clones) generally showed lower levels of mycorrhizal colonization than agroforestry systems, which in turn (also for both clones) presented higher Cd content in beans, even exceeding the limit established by the world health authorities.
Especialización de enfermería en anestesiología y reanimación como necesidad formativa en Cuba
Authors: Fernández-Rodríguez Yuleidy , Sarduy-Lugo Mirelys , Sarduy-Lugo Anabel
Published: September 2023

Introducción: La Especialidad de Postgrado es la formación académica que le proporciona al profesional la actualización, profundización, perfeccionamiento o ampliación de las competencias laborales para el desempeño profesional que requiere. Objetivo: determinar la percepción de los enfermeros anestesistas sobre la necesidad de especialización de los recursos humanos en esta área del cuidado. Métodos: Se realizó un estudio descriptivo, transversal en la provincia Villa Clara en el primer trimestre del año 2022. El universo estuvo compuesto por 100 profesionales de enfermería de la provincia dedicados a la actividad de anestesiología y la muestra quedó constituida por 81. Se realizó una entrevista como instrumento en el proceso investigativo. Resultados: el 59,26% de los enfermeros anestesistas en Villa Clara son mujeres, el grupo de edad más representado fue entre 51 a 60 años con un 54,32% de la muestra analizada, predominaron los profesionales con más de 10 años de experiencia en la actividad y el 83,95% son Licenciados en Enfermería. Conclusiones: Tienen la percepción general de que es necesaria la formación de enfermeros especialistas en anestesiología y reanimación ya que permitirá garantizar la adecuada renovación de este recurso humano, contar con un recurso humano de enfermería capacitado y capaz de brindar atención anestesiológica óptima, alcanzar un nivel profesional superior que los coloque paralelos a otras áreas del cuidado, formar recursos humanos más jóvenes que tengan un nivel de preparación superior en esta especialidad y garantizar la formación de docentes e investigadores en el área de forma continua.
La importancia del trabajo multidisciplinario de investigación en enfermería
Authors: Aguilar-Palomeque Carlos Alberto
Published: September 2023

La investigación en enfermería tiene la misión de mejorar la salud humana y el bienestar general de las personas. No se limita a la generación de conocimiento, busca la integración de buenas prácticas clínicas y la educación continua. Para lograrlo es necesario identificar las necesidades insatisfechas de los pacientes, y con ello mejorar el servicio y la calidad de la experiencia que se brinda al paciente.
Menguak Realitas Pertanggungjawaban Pidana dalam Kasus Kecelakaan Lalu Lintas yang Mengakibatkan Korban Meninggal Dunia
Authors: Abdaud Faisal
Published: September 2023

Traffic accidents resulting in fatalities are categorized as serious traffic accidents. The purpose of this study is to analyze the reality of criminal liability in cases of traffic accidents resulting in fatalities where the victim's family and the perpetrator's family agree to settle. This study uses a normative legal research type. This qualitative study uses a legislative approach, conceptual approach, and case approach. The results of the study show that the traffic accident case involving the perpetrator and victim "NA" is classified as a serious traffic accident resulting in fatalities as stipulated in Article 229 paragraph (4) of the UULLAJ. According to the provisions in the UULLAJ, there is no clause that allows serious traffic accident cases to be settled amicably. The provision of material compensation to the heirs of "NA" in the form of medical and/or funeral expenses is an obligation as stipulated in Article 235 paragraph (1) of the UULLAJ without waiving the criminal charges, so the provision of compensation is a form of responsibility that can be taken into consideration as a mitigating factor by the judge in court.
Manajemen Pembelajaran Keaksaraan Fungsional berbasis Duabelas Kompetensi (Survey di Kota Kendari, Kabupaten Muna, Muna Barat, Konawe, dan Konawe Kepulaun)
Authors: Rasid Rasid
Published: September 2023

Pendidikan literacy didefenisikan sebagai net generation untuk mempersiapkan warga belajar baik dalam kepentingan masa kini maupun kepentingan masa datang untuk berkomunikasi yang serba kompleks. Oleh karena itu, pembelajaran berhubungan berbagai faktor, terutama pemberian motivasi dan pokok-pokok materi. Warga belajar masuk Pathway (pendalaman bahasa pada berbagai jenjang) kepada enam tingkatan mulai dari level bahasa tradisional, pengembangan bahasa melalui latihan, seni bahasa, maju, hingga level tingkat tinggi yang didukung oleh pendidikan. Pelaksanaan program pembelajaran keaksaraan fungsional orang dewasa diperlukan gerakan baru membaca untuk mengetahui jendela dunia dan ilmu pengetahuan, perkembangan individu, kelompok, masyarakat lokal, dan nasional dan global.
Extreme Weather exacerbates Ozone Pollution in the Pearl River Delta, China: Role of Natural Processes
Authors: Wang Nan , Wang Hongyue , Huang Xin , Chen Xi , Lyu Xiaopu , Zou Yu , Deng Tao , Li Tingyuan , Yang Fumo
Published: September 2023

Abstract. Ozone (O3) pollution research and management in China have mainly focused on anthropogenic emissions, while the importance of natural processes is often overlooked. With the increasing frequency of extreme weather events, the role of natural processes in exacerbating O3 pollution is gaining attention. In September 2022, the Pearl River Delta (PRD) in South China experienced an extended period (25 days) of regional O3 exceedances and high temperatures (2nd highest over last 2 decades) due to extreme weather conditions influenced by the Subtropical High and typhoon peripheries. Employing an integrated approach involving field measurements, machine learning, and numerical model simulations, we investigated the impact of weather-induced natural processes on O3 pollution by considering meteorological factors, natural emissions, chemistry pathways, and atmospheric transport. It was found that the hot weather significantly promoted regional photochemical reactions, with meteorological factors contributing to an additional 10.8 ppb of O3 levels compared to normal conditions. Temperature was identified as the dominant factor influencing O3 pollution. The hot weather also intensified the emission of biogenic volatile organic compounds by ~10 %. Notably, isoprene and biogenic formaldehyde accounted for about half of the in-situ O3 production. The chemical mechanism of isoprene contributing to O3 formation was further explored, with O3 production more attributable to the further degradation of early generation isoprene oxidation products than the direct isoprene oxidation itself. Furthermore, the typhoon nearing landfall significantly enhanced the cross-regional transport of O3 from northern to southern China through stratosphere-to-troposphere exchange (STE). The CAM-Chem model simulations revealed that the STE-induced O3 on the PRD surface could reach a maximum of ~ 8 ppb, highlighting the non-negligible impact of STE. This study highlights the importance of natural processes exacerbated by extreme weather events in O3 pollution and provides valuable insights for O3 pollution control under global warming.
Opposite spectral properties of Rossby waves during weak and strong stratospheric polar vortex events
Authors: Schutte Michael K. , Domeisen Daniela I. V. , Riboldi Jacopo
Published: September 2023

Abstract. In this study we provide a systematic characterization of Rossby wave activity during the 25 sudden stratospheric warming (SSW) and 31 strong polar vortex (SPV) events that occurred in the period 1979–2021, identifying the specific tropospheric and stratospheric waves displaying anomalous behaviour during such events. Space-time spectral analysis is applied to ERA5 data for this purpose, so that both the wavenumber and the zonal phase speed of the waves can be assessed. We find that SSW events are associated with a reduction in the phase speed of Rossby waves, first in the stratosphere and then in the troposphere; SPV events are tied to a concomitant increase of phase speed across vertical levels. Phase speed anomalies become significant around the event and persist for 2–3 weeks afterwards. Changes of Rossby wave properties in the stratosphere during SSW and SPV events are dominated by changes in the background flow, with a systematic reduction or increase, respectively, in eastward propagation of the waves across most wavenumbers. In the troposphere, on the other hand, the effect of the background flow is also complemented by changes in wave properties, with a shift towards higher wavenumbers during SSW events and towards lower wavenumbers for SPV events. The opposite response between SSW and SPV events is also visible in the meridional heat and momentum flux co-spectra, which highlight from a novel perspective the connection between stratospheric Rossby waves and upward propagation of waves.
The Tibetan Plateau Space-based Tropospheric Aerosol Climatology: 2007–2020
Authors: Pan Honglin , Huang Jianping , Li Jiming , Huang Zhongwei , Zhou Tian , Kumar Kanike Raghavendra
Published: September 2023

Abstract. A comprehensive and robust dataset of tropospheric aerosol properties is important for understanding the effects of aerosol-radiation feedback on the climate system and reducing the uncertainties of climate models. The third pole of Earth (Tibetan Plateau, TP) is highly challenging to obtain long-term in situ aerosol data due to its harsh environmental conditions. Here, we provide more reliable the new vertical aerosol index (AI) parameter from the spaceborne-based Lidar (CALIOP) of CALIPSO over TP during 2007–2020 between daytime and nighttime to investigate the aerosol’s climatology. The calculated vertical AI was derived from the aerosol extinction coefficient (EC), which was rigorously quality-checked and validation, strictly quality checked, and validated for passive satellite sensors (MODIS) and ground-based LIDAR measurements. Generally, all those facts demonstrate the agreement of the AI dataset with the CALIOP and ground-based LIDAR. Besides, all the evidence shows that after removing the low-reliability aerosol target signal, the optimized data can obtain the aerosol characteristics with higher reliability. Our data set also reveals the patterns and numbers of high-altitude vertical structure characteristics of the aerosol troposphere over the TP. Our dataset will help to update and makeup the observational aerosol data in the TP. We encourage climate modeling groups to consider new analyses of the AI vertical patterns, comparing the recovered datasets, with the potential to increase our understanding of the aerosol-cloud-radiation-precipitation interaction and its climate effects. Data described in this work are available at https://data.tpdc.ac.cn/en/disallow/03fa38bc-25bd-46c5-b8ce-11b457f7d7fd DOI:10.11888/Atmos.tpdc.300614 (Honglin Pan et al., 2023).
Evaluation on the Challenges of Modern Car Maintenance in Nigeria
Authors: Omosule Nenuwa Isaac , Olusegun Adepo Samuel , Abiodun Raimi Oluwole , Feyisetan Fapetu Oluseyi
Published: September 2023

The paper evaluated on the challenges of modern car maintenance in Owo metropolis, Nigeria. The study employed primary source of information through the aid of a well-structured questionnaire that was distributed to respondents who are modern car users of various models and types. Convenient sampling technique was adopted to select the total number of respondents for the study. Fifty (50) sample of the questionnaire were produced while only forty six (46) were retrieved back after proper administering by the modern car users. The collected data were analyzed using both descriptive and inferential statistic as the statistical tools with the aid of Statistical Package for Social Science (SPSS), version 17.0. The findings revealed that the type of maintenance approach adopted for the brake fluid, engine oil, coolant, power steering/transmission fluid, battery fluid & terminal, vehicle lighting and air filter/tyre shows a significant distribution in correcting maintenance challenges of modern cars which in turns is significantly reflected on the car maintenance cost through adequate and proper allocation cost to the servicing of the cars by the users. The study concludes that modern car users ensure possible measures in correcting challenges in their cars through adequate servicing and reasonable maintenance cost.
El discurso científico en singular primera persona
Authors: Duarte Calvo Antonio
Published: September 2023

En este artículo defiendo la relevancia de la mirada subjetiva en el discurso científico. En primer lugar, esta defensa se hará a través de una aproximación contemporánea y neurobiológica a la creatividad. Rescataré la denuncia de Feyerabend al lenguaje “feo” de los expertos para tratar de articular la particular conexión de estas reflexiones con la activación de uno de nuestros sistemas neurobiológicos, la red neural por defecto. Esta será la justificación para defender que el relato científico en lo que he llamado singular primera persona, no solo aporta una narrativa más accesible para conectar mejor con la audiencia, sino que amplía la comprensión contextual, aportando una visión más completa del propio conocimiento. Posteriormente, a través de un ejemplo particular reciente, el descubrimiento del bosón de Higgs, ampliaré esta defensa de la relevancia de la subjetividad, ya no en base a la particular actividad de nuestras mentes, pero sí mostrando cómo los relatos en singular primera persona nos remiten a un contexto mayor del propio descubrimiento o investigación.
Comunicación y paz. Entrevista a Olga Rodríguez Francisco
Authors: Peña Ascacíbar Gonzalo
Published: September 2023

Entrevista a la periodista y especialista en información de conflictos internacionales Olga Rodríguez Francisco, licenciada en Periodismo por la Universidad Complutense, escritora, experta y autora comprometida con la cobertura en profundidad de los conflictos en áreas de Oriente Medio, en particular relacionadas con los derechos humanos, la libertad de expresión y de información y el respeto a los pueblos y las minorías en el mundo postcolonial y  militarizado.
Johan Galtung, los estudios, la comunicación y el periodismo de paz: trascender los conflictos subyacentes
Authors: Pedro-Carañana Joan , Aladro-Vico Eva
Published: September 2023

Esta entrevista, con un breve estudio introductorio, fue realizada por los investigadores al cargo de CIC 28 en el invierno de 2022 al profesor Johan Galtung, fundador de los Estudios de la Paz o Peace Studies y autoridad indiscutible en el campo de la Mediación, la Comunicación, y el Periodismo de Paz. Con motivo del número homenaje de esta publicación, y a raíz del Congreso Internacional Comunicación y Paz organizado por la Unión Latina de Economía Política de la Información, la Comunicación y la Cultura (ULEPICC-España) tuvimos la oportunidad de conversar con él.
La comunicación en tiempos de violencia política: el caso vasco
Authors: Zallo Elguezábal Ramón
Published: September 2023

Desde los tiempos de Vietnam a Ucrania pasando por Irak, hay un cambio de paradigma en perjuicio de la información y en beneficio de las trincheras. Para algunos tipos de conflictos la violencia cultural, también la comunicativa, puede no ser simplemente legitimadora de otras violencias, a diferencia de lo que apunta Galtung, sino nodal como corresponde al poder performativo de las identidades defensivas. Las identidades culturales pueden no ser expresiones de la violencia estructural o de la violencia política y militar, y sí motores o el origen mismo de conflictos que devienen en violencias con consecuencias económicas, políticas o estructurales. A partir de este marco, se propone un análisis sistemático del tratamiento comunicativo del conflicto vasco a lo largo de cinco décadas, a través de cinco etapas, resaltando el fracaso del modelo comunicativo imperante para reorientar el pulso social.
Revisando la metodología de aprendizaje de paz
Authors: Haavelsrud Magnus
Published: September 2023

La teoría de la paz de Galtung puede considerarse la conclusión del trabajo de toda una vida. Este capítulo intenta relacionar esta importante teoría con el campo de la educación para la paz. Construir la paz significa aumentar la equidad y la empatía y disminuir la energía negativa enraizada en los traumas no sanados y en los conflictos barridos bajo la alfombra. En línea con la justicia cognitiva y comunicativa se discuten las formas o las maneras de saber en relación con los cuatro conceptos principales interrelacionados en esta teoría de la paz. El capítulo es, pues, un nuevo intento de comprender la dialéctica entre forma, contenido y condiciones contextuales en la educación para la paz.
Savonarola alias Mosè. Il codice mosaico nell’azione di Girolamo Savonarola
Authors: Lauria Virginia
Published: September 2023

Il contributo intende evidenziare i riferimenti mosaici impliciti all’opera e all’operato del Savonarola. Nel corso del Quattrocento i riferimenti alla figura di Mosè sono frequenti sia in ambito papale (come leader politico e legislatore) che umanistico (filosofo, mago, mistico). Il frate ferrarese non è esente dall’utilizzo di tale figura per legittimare la propria ispirazione profetica e il compito di guidare Firenze verso un futuro glorioso. Oggetto dell’articolo sono l’utilizzo di alcuni riferimenti mosaici impliciti in due momenti distinti: il Quaresimale del 1496, nel quale appare un sottotesto di riferimenti alla vicenda mosaica, e l’evento del bruciamento delle vanità dell’anno successivo. Gli elementi che caratterizzano l’evento del Carnevale possono essere letti come simboli di implicita legittimazione del valore mosaico dell’operato del Savonarola.
Działalność oświatowa ks. Ludwika Zaborskiego w powiecie pilickim (1817-1821)
Authors: Wlaźlak Władysław Piotr
Published: September 2023

Wybitnym członkiem kapituły pilickiej był ks. Ludwik Zaborski, proboszcz parafii Mrzygłód. Prowadził on działalność duszpasterską w diecezji krakowskiej, z wyjątkiem lat 1805-1818, kiedy jego probostwo wchodziło w skład diecezji kieleckiej. Był cenionym nie tylko przez władze kościelne ale również przez władze świeckie, które w 1817 r. mianowały go organizatorem szkół początkowych w powiecie pilickim. Na tym stanowisku podjął dzieło reaktywowania upadłych szkół elementarnych w ostatnich latach istnienia Księstwa Warszawskiego i tuż po powstaniu Królestwa Polskiego. Pracę swoją rozpoczął od wystosowania apelu do duchowieństwa, włościan oraz mieszkańców miast i wsi, zachęcając ich do współpracy w dziele krzewienia szkolnictwa stopnia podstawowego. Następnie sporządzał protokoły zawiązania Towarzystw Szkół Elementarnych w miejscowościach, gdzie miały powstać szkoły. Z powyższych zapisów wynika, iż większość Towarzystw Szkolnych na terenie powiatu pilickiego powstało w 1817 r. Nie oznaczało to oczywiście, iż szkoły te od razu funkcjonowały. W niektórych z nich zajęcia lekcyjne nie odbywały się jeszcze w następnym roku. W celu lepszej koordynacji pracy szkolnej podzielono terytorium powiatu pilickiego na pięć okręgów szkolnych, na czele których ustanowiono organizatorów szkół elementarnych. Powyższe rozwiązanie było bardzo trafne, gdyż od 1819 r. ks. L. Zaborski borykał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Od tego momentu ciężar organizowania szkół przejęli zwierzchnicy okręgów szkolnych. Nie oznaczało to, iż ks. L. Zaborski zaprzestał działalności oświatowej, gdyż w tym czasie prowadził egzaminy kandydatów na nauczycieli w obwodzie olkuskim. Jego zaangażowanie w dzieło rozwoju szkolnictwa elementarnego dostrzegły centralne władze oświatowe, które poleciły władzom wojewódzkim, aby przekazały mu wyrazy uznania.
Przyczynek do pobożności mieszczan krakowskich na podstawie XV-wiecznych legatów w „Liber testamentorum”
Authors: Piwowarczyk Elżbieta
Published: September 2023

W powyższym artykule zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych na XV-wiecznych testamentach wpisanych do – przechowywanej w Archiwum Państwowym miasta Krakowa – Liber Testamentorum (rkps 772). Spośród występujących w tej księdze 190 testamentów z XV wieku wzięto pod uwagę 108, zawierających zapisy na „dzieła pobożne” związane z instytucjami kościelnymi XV-wiecznej aglomeracji krakowskiej. Do celów statystycznych zostały one przypisane do czterech grup, według przeznaczenia legatów na: 1. kościoły parafialne; 2. nieparafialne kościoły świeckie; 3. klasztory i kościoły klasztorne; 4. szpitale i leprozoria. Ponieważ zaś ofiarodawcami byli mieszczanie krakowscy – grupa dość jednolita pod względem społecznym i mentalnym, została ona potraktowana jako reprezentacja zbiorowości mieszczańskiej. Dzięki temu obdarowane instytucje kościelne, pokazały się jako zespół ośrodków kultu, konstytuujących obszar uznawany za własny przez ową zbiorowość. Przy takich założeniach, wyniki zobrazowały społeczny charakter omawianego zjawiska i ukazały postrzeganie przez zbiorowość mieszczańską zespołu instytucji kościelnych XV-wiecznej aglomeracji krakowskiej; fenomen sacrum wpisany w topografię miejską, którego postrzeganie znalazło wyraz w legatach.Wyniki badań omówione zostały w dwóch etapach. W pierwszym zestawiono dane odnoszące się do testatorów, w drugim zaś przeprowadzono analizy statystyczne w kwestii poczynionych przez nich zapisów testamentowych na konkretne grupy oraz poszczególne obiekty. W końcowej, trzeciej części starano się ukazać motywy powodujące krakowskimi mieszczanami w kwestii obdarowywania poszczególnych obiektów. W trakcie rozważań wykazano, iż największe oddziaływanie miało położenie obiektów na terenie określonego obszaru miejskiego oraz ich rola w życiu religijnym. Te dwa czynniki zadecydowały o postrzeganiu topografii sakralnej XV-wiecznej aglomeracji miejskiej Krakowa, owej sfery sacrum, której zewnętrznym wyrazem stały się legaty testamentowe przeznaczone na „dzieła pobożne”. Donacje te były gestem całkowicie dobrowolnym, świadomym wyborem osób spisujących swoją wolę, wyrazem ich prywatnej pobożności, w szerszym jednak zakresie świadczącym o pobożności mieszczan w późnośredniowiecznym Krakowie.
W sprawie rzekomej nominacji biskupa Tomasza Leżeńskiego na arcybiskupstwo gnieźnieńskie
Authors: Kawecki Roman
Published: September 2023

W pierwszej połowie lat siedemdziesiątych XVII wieku nastąpiły istotne zmiany w kierownictwie polskiego Kościoła. Przez arcybiskupstwo gnieźnieńskie przewinęło się już trzech dostojników. Zmarłego w 1673 r. Mikołaja Prażmowskiego zastąpił Kazimierz Florian Czartoryski, a po jego rychłej śmierci, która nastąpiła w maju 1674 r., prymasem Polski został Andrzej Olszowski. Nominacje arcybiskupów gnieźnieńskich, najwyższych dostojników w polskim Kościele, którzy w czasie bezkrólewia pełnili funkcję tymczasowego króla, budziły wiele emocji wśród biskupów aspirujących do tego ważnego stanowiska. Powołanie prymasa zawsze pociągało za sobą kolejne zmiany personalne w polskim episkopacie, którego członkowie dążyli do objęcia najważniejszych i najbardziej intratnych biskupstw. Stąd silna rywalizacja między biskupami o najbardziej prestiżowe i dochodowe diecezje. Krążyły plotki i spekulacje na temat możliwych nominacji dokonywanych przez króla, a następnie zatwierdzanych przez papieża. Niektóre z nich stały się częścią literatury i funkcjonowały jako fakty historyczne. Tak było w przypadku biskupa Tomasza Leżeńskiego, który według wielu opracowań otrzymał królewską nominację na arcybiskupstwo gnieźnieńskie w 1674 r., ale zmarł w następnym roku przed otrzymaniem papieskiego zatwierdzenia. Źródła milczą jednak na temat tej rzekomej nominacji, według których już w czerwcu 1674 r., na polecenie świeżo wybranego króla Jana III Sobieskiego, podjęto w Rzymie kroki w celu uzyskania papieskiej rekomendacji biskupa Andrzeja Olszowskiego na arcybiskupstwo. Dostojnik ten otrzymał papieską rekomendację pod koniec roku. Przeciwko rzekomej nominacji Leżańskiego świadczy nie tylko fakt, że już za jego życia podjęto działania zmierzające do nominacji Olszowskiego i rzeczywiście ją sfinalizowano. Ponadto o nominacji Leżeńskiego na arcybiskupstwo nie świadczy jego epitafium w kościele klasztornym w Wąchocku, gdzie Leżeński był opatem. Nominacja ta mogła być kwestionowana także ze względu na dojrzały wiek biskupa i fakt, że już kilka lat wcześniej, myśląc o końcu swoich dni, sporządził testament. W tym kontekście należy odrzucić rzekomą nominację Leżańskiego. Bezpośrednim następcą arcybiskupa Czartoryskiego został więc Andrzej Olszowski, który zresztą już kilka lat wcześniej uzyskał od poprzedniego króla obietnicę awansu na prymasa. Mianując Olszowskiego na arcybiskupa gnieźnieńskiego, król Jan III realizował zatem wolę swojego królewskiego poprzednika. Przekonanie o nominacji Leżeńskiego na arcybiskupstwo wynika prawdopodobnie z błędnej interpretacji słów autora jednego z najpopularniejszych herbarzy, Kaspra Niesielskiego, który wyliczając wielkie zasługi biskupa Leżeńskiego uznał, że predysponują go one do objęcia arcybiskupstwa. Ta wysoka ocena zasług Leżeńskiego dokonana przez Niesieckiego, interpretowana przez niektórych uczonych jako pewna informacja o jego nominacji, zdecydowanie weszła do literatury historycznej.
Z dziejów relikwii bł. Jolenty Arpadówny (1244-1304), księżnej polskiej na tle pochówków innych polskich świętych pań feudalnych
Authors: Stefaniak Piotr
Published: September 2023

Celem niniejszego opracowania jest przybliżenie dziejów relikwii bł. Jolanty Arpadówny. Porównano je z historią pochówków innych świątobliwych księżniczek z terenów Polski i Śląska.
Życie muzyczne w kościołach i klasztorach Jarosławia w XVI-XVIII w.
Authors: Pelczar Roman
Published: September 2023

W okresie renesansu i baroku muzyka odgrywała bardzo ważną rolę w życiu religijnym Kościoła rzymskokatolickiego. Kościoły parafialne i klasztorne stały się miejscami, w których muzyka nabierała szczególnego znaczenia. W Jarosławiu głównym ośrodkiem muzycznym była kolegiata. Liturgia i celebracja kultu religijnego stały się źródłem inspiracji dla rozwoju kościelnej kultury muzycznej. W tym okresie bardzo popularne były msze śpiewane.Początkowo do wzbogacenia nabożeństw wykorzystywano chorał gregoriański, później zaczęto wykonywać śpiew wieloczęściowy przy akompaniamencie instrumentów muzycznych, zwłaszcza organów. W Jarosławiu śpiew w kolegiacie organizowany był przez śpiewaków. Innymi przedstawicielami służby kościelnej zaangażowanymi w działalność muzyczną byli organiści. Oprócz organistów w kolegiacie działała także grupa muzyków tworzących orkiestrę. W działalności muzycznej uczestniczyli także nauczyciele i uczniowie szkoły kolegiackiej. Przydzieleni kanonicy byli odpowiedzialni za poziom wykonywanych pieśni, grę na instrumentach kościelnych oraz osoby zaangażowane w te działania. Zaangażowanie muzyki było więc bardzo widoczne w życiu stowarzyszeń religijnych współpracujących z kolegiatą.Innym ośrodkiem życia muzycznego było kolegium jezuickie i kościół pod wezwaniem św. Obok klasztoru zorganizowali oni szkołę muzyczną dla ubogich uczniów. W 1629 r. jezuici otrzymali od właścicielki miasta kościół Najświętszej Marii Panny na obrzeżach Jarosławia i wybudowali przy nim kolejne kolegium. Otworzyli tam również szkołę muzyczną. Dzięki temu jezuici mieli do dyspozycji dobrych muzyków, którzy tworzyli orkiestry i chóry w dwóch kościołach przy kolegiach. W drugiej połowie XVII w. kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny stał się drugim (po kolegiacie) ośrodkiem muzycznym w Jarosławiu. Swoją popularność zawdzięczał cudownej figurze Matki Boskiej Bolesnej, dzięki której kościół stał się popularnym miejscem pielgrzymkowym. Jezuici zadbali o uświetnienie nabożeństw i uroczystości organizowanych dla pielgrzymów i okolicznej ludności. Koronacja figury Matki Boskiej Bolesnej, która miała miejsce w 1755 roku, była szczególnie uroczystą okazją muzyczną. Muzyka była również ważną częścią teatru szkolnego w kolegiacie św. Jana i wszystkich odbywających się tam uroczystości.Życie muzyczne kwitło także w jedynym jarosławskim klasztorze żeńskim. Na początku XVII w. do miasta przybyły benedyktynki, przynosząc ze sobą pewne zwyczaje związane z muzyką i śpiewem. W organizacji klasztoru istniało stanowisko kantatorki, która dyrygowała chórem zakonnym. Benedyktynki dbały o przepych i oprawę nabożeństw odbywających się w kościele. W tym celu utworzono dużą orkiestrę i zakupiono organy.
Z dziejów życia religijnego Wielunia. Bractwa religijne przy kościele kolegiackim
Authors: Zabraniak Sławomir
Published: September 2023

Trudno wyobrazić sobie życie parafialne bez zaangażowania różnych wspólnot i organizacji, których członkami są wierni. W ubiegłych wiekach ważną rolę w życiu wspólnot parafialnych odgrywały bractwa religijne. Były swoistą szkołą doświadczenia wiary. Bractwa miały wielki wpływ na kształtowanie mentalności chrześcijańskiej i na impregnowanie codziennego życia duchem chrześcijańskiej miłości Boga i bliźniego. Ich działalność miała głównie charakter kultowo-ascetyczny, a także kultowo-charytatywny.W Wieluniu, mieście o dużym znaczeniu w ubiegłych wiekach, obok kolegiaty działało kilka bractw. Były to: bractwo kapłańskie, bractwo literackie pod wezwaniem Trójcy Świętej, bractwo różańcowe, bractwo św. Jana Nepomucena, bractwo Miłosierdzia i bractwo św. Katarzyny. Nie tylko nadawały one ton życiu w mieście, ale także wpływały na parafie archidiakonatu.
Duchowieństwo diecezji kieleckiej wobec organizacji rolniczych i ruchu spółdzielczego na przełomie XIX i XX wieku
Authors: Domański Tomasz
Published: September 2023

Przedstawione poniżej informacje potwierdzają tezę, że duchowieństwo katolickie diecezji kieleckiej uczestniczyło w rozwoju organizacji rolniczych. Były to głównie organizacje skupione wokół Centralnego Związku Rolniczego. Choć w ówczesnej opinii publicznej panowało przekonanie o małym zaangażowaniu księży w spółdzielczość rolniczą, to jak wynika z przeprowadzonych badań, wsparcie duchowieństwa było bardzo ważne i skuteczne. Wyniki tych badań wskazują, że przy tworzeniu i uruchamianiu spółdzielni rolniczych w latach 1907-1914 zaangażowanych było 66 księży z diecezji kieleckiej,Większość z nich pochodziła z dekanatów będzińskiego i miechowskiego. Jest to znacząca liczba. Oczywiście udział księży, jak i powody ich aktywności były bardzo zróżnicowane. Nie ulega jednak wątpliwości, że były to organizacje pracodawców. Tak więc inicjatorami zrzeszania się w spółdzielnie rolnicze byli właściciele ziemscy, księża i nauczyciele szkół powszechnych.Oczywiście nie wszystkie spółdzielnie i organizacje rolnicze były jednakowo przychylne duchowieństwu katolickiemu. Autonomiczny ruch ludowy, rozwijający się szybko i domagający się emancypacji chłopów spod wpływów kościelnych i ziemiańskich, był źródłem obaw kleru. Wśród ruchów ludowych rozwijających się w Królestwie Polskim był ruch Zaranie (związany z czasopismem Zaranie). Kieleccy księża byli przekonani o konieczności walki z tym ruchem. Ich wysiłki były tym ciekawsze, że duża część tej grupy wywodziła się z chałup krytych strzechą. W miarę postępującej polaryzacji poglądów, autorytet diecezji kieleckiej w osobie biskupa Łozińskiego został zepchnięty do obozu zagorzałych przeciwników ruchu Zarania. Choć w pewnym sensie zmusiło to część księży do pójścia za biskupem Łozińskim, wielu z własnej inicjatywy walczyło z ruchem. Jednym z najważniejszych czynników zaangażowania duchowieństwa w działalność spółek kredytowych i spółdzielni konsumenckich była ochrona ludu przed nadużyciami paserów i darmozjadów. Na przełomie XIX i XX w. w działalność tę zaangażowanych było 71 księży z diecezji kieleckiej.Na podkreślenie zasługuje zaangażowanie władz parafialnych i poświęcenie, jakie towarzyszyło tworzeniu tych stowarzyszeń. Pewne jest również, że współpraca pomiędzy organizatorami i uczestnikami wspomnianych stowarzyszeń nie zawsze była owocna. Dotyczy to zwłaszcza stosunku biskupa Łosińskiego do spółdzielni. Autorytarne zapędy biskupa nie przysporzyły mu wielu zwolenników, zwłaszcza wśród bardziej postępowej części polskiego społeczeństwa, ale wzbudziły spore kontrowersje. Pojawiły się ambiwalentne uczucia co do poparcia duchowieństwa katolickiego poprzez hasło "swój do swego". Niemniej jednak spółdzielnie pomogły obudzić masy polskiego społeczeństwa, zwłaszcza mieszkańców obozów, i włączyć je w rytm pracy społecznej, jednocześnie podnosząc poziom życia polskiego społeczeństwa w trudnym okresie zaborów.
Źródła do badań nad dziejami klasztoru kanoników regularnych Bożego Ciała w Krakowie w zbiorach archiwum OO. Cystersów w Szczyrzycu
Authors: Marszalska Jolanta M.
Published: September 2023

W Archiwum klasztornym OO. Cystersów w Szczyrzycu znajduje się niewielki zespól akt odnoszący się do Zakonu Kanoników Regularnych Laterańskich Bożego Ciała w Krakowie. Wspomniane archiwalia z uwagi na zawartą w nich treść można podzielić na dokumenty sensu stricto poświadczające relacje między obu zakonami. W szczególności dotyczą one osoby Marcina Kłoczyńskiego, prepozyta generalnego kongregacji krakowskiej Kanoników Regularnych Laterańskich Bożego Ciała, mecenasa, sędziego sądu duchownego krakowskiego, bibliofila, którego nazwisko i podpis figurują na dokumentach prawnych dotyczących klasztoruszczyrzyckiego. Drugi niewielki zespół dokumentów stanowią akta, które możemy określić mianem akt majątkowych klasztoru szczyrzyckiego, dotyczą one kamienicy będącej w posiadaniu klasztoru OO. Cystersów w Szczyrzycu. Wzmiankowana kamienica, znajdowała się na Kazimierzu krakowskim w pobliżu klasztoru Kanoników Regularnych.
Zaangażowanie wiernych w życiu polonijnej parafii w London, Ontario (Kanada)
Authors: Walkusz Jan
Published: September 2023

Poza kilkoma odosobnionymi przypadkami w drugiej połowie XIX w., od początku XX w. i przez prawie pół wieku Polacy osiedlający się w Londynie usilnie zabiegali o utworzenie własnej parafii z polskim księdzem. Dzięki harmonijnej współpracy miejscowych polskich księży i wyjątkowej życzliwości ówczesnego londyńskiego biskupa - Johna C. Cody'ego - została ona ostatecznie erygowana w 1953 roku. Polska ludność Londynu i okolic podjęła się więc budowy kościoła pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej oraz rozpoczęła budowę prezbiterium i innych obiektów kościelnych służących polskiej społeczności. Ten proces uczestnictwa i zaangażowania na różnych płaszczyznach w budowę struktur parafialnych oraz w kształtowanie jej charakteru religijnego, społecznego i duchowego, generował w ciągu pięćdziesięciu lat historii znaczące tendencje. znaczące trendy w organizacji i formacji.Ogólnie rzecz biorąc, tendencje te można podzielić na dwie kategorie: grupy funkcjonalne i grupy formacyjne, które skupiając mniejsze stowarzyszenia i grupy zorganizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, odcisnęły swoje piętno na życiu parafii, wpływając na jej ogólną działalność i uwidaczniając jej obecność w zróżnicowanym społeczeństwie Kanady. Do pierwszej kategorii działań tak sklasyfikowanych należą: rada parafialna, służba liturgiczna (chórzyści, lektorzy, komentatorzy tekstów liturgicznych, nadzwyczajni szafarze Komunii Świętej, kolektorzy, organiści, chór, schola) oraz inne organizacje religijne (Katolickie Stowarzyszenie Kobiet, Stowarzyszenie Najświętszego Imienia Jezus). Drugą kategorię tworzą: Żywy Różaniec, grupy apostolskie dla młodzieży i dzieci (Legion Maryi, Katolickie Koło Młodzieży, Krucjata Eucharystyczna, Małe Koło Różańcowe), Oaza Rodzin, Grupa Modlitewna, Odnowa w Duchu Świętym, Krąg Biblijny, Katolicka Grupa Młodzieży, Krucjata Eucharystyczna, Grupy Miłosierdzia Bożego i Rodziny Radia Maryja. Tę szczególnie aktywną obecność wiernych w życiu parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Londynie można uznać za swoiste pars pro toto społeczeństwa polskiego w Ameryce Północnej.
Ochronka Sióstr Służebniczek Dębickich w Rudniku nad Sanem w latach 1932-2005
Authors: Sztaba Radosław
Published: September 2023

Artykuł przedstawia historię przedszkola w Rudniku nad Sanem (Podkarpacie) prowadzonego przez siostry ze Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Dębickich. Szkoła powstała w 1932 r. dzięki staraniom Antoniego Szpili, nauczyciela w rudnickim Seminarium Nauczycielskim. To na jego prośbę Siostry Służebniczki rozpoczęły pracę w internacie. Później, gdy internat został zlikwidowany, w tym samym budynku założyły żłobek dla dzieci z przedszkola. Zgodnie z potrzebami lokalnej społeczności, inicjatywa ta spotkała się z dużym uznaniem mieszkańców Rudnika.Pomimo trudnej sytuacji materialnej przedszkole funkcjonowało przez cały okres II wojny światowej. Do jego zamknięcia nie doprowadziła nawet polityka władz PRL, które były bardzo przeciwne nauczaniu religii w szkołach. W latach 50-tych i 60-tych Wydział Oświaty i Inspektorat Zdrowia w Nisku podjęły działania zmierzające do likwidacji przedszkola, co spotkało się z ostrym sprzeciwem nie tylko sióstr i władz kościelnych, ale także rodziców. Liczne interwencje Kurii Biskupiej w Przemyślu, Urzędu Parafialnego w Rudniku, a przede wszystkim mieszkańców miasta u władz lokalnych i centralnych przyniosły oczekiwany skutek. Odtąd szkoła mogła funkcjonować bez większych problemów.Poświęcenie i inauguracja nowego budynku przedszkola miało miejsce w 1993 roku. W tym samym roku Kuratorium w Tarnobrzegu zarejestrowało przedszkole jako polską szkołę publiczną, dzięki czemu stało się ono integralną częścią polskiego systemu edukacji.W artykule zwrócono uwagę na aspekty związane z funkcjonowaniem żłobka, takie jak jego podstawa prawna, struktura organizacyjna, wyposażenie i warunki bytowe. Kolejna część artykułu poświęcona jest nauczycielom i wychowankom przedszkola. Historia przedszkola i jego funkcjonowania pokazuje, że że od początku swojego istnienia skutecznie spełniało swoje funkcje i zajmowało ważne miejsce wśród rudnickich placówek oświatowych.