bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
metamorfose fatal
Authors: Rodrigues André Luis
Published: March 2019

Resumo: Neste ensaio, busca-se empreender uma leitura analítico-interpretativa de “Meu tio o Iauaretê”, o extraordinário conto incluído no livro Estas estórias, de João Guimarães Rosa, publicado postumamente em 1969, de modo a mostrar como o encontro entre o narrador-protagonista e o forasteiro que chega ao seu rancho, no meio do sertão, não poderia ter tido um resultado diferente da eliminação do caçador de onças, índio mestiço, além de misturado em diversos outros aspectos, e que parecia prestes a metamorfosear-se em onça. A civilização representada pelo branco adventício parece incapaz de tolerar o misturado e muito menos aquele que se apresenta como o seu outro radical. Nesse sentido, a narrativa figuraria, entre outras coisas, o modo como o homem branco, muito melhor aparelhado tecnologicamente do que o nativo, foi responsável pela destruição da cultura indígena.Palavras-chave: conto; literatura brasileira; cultura indígena; alteridade.Abstract: This essay focuses on the analysis of “Meu tio o Iauaretê”, a short story included in Estas estórias, a posthumously published book by João Guimarães Rosa. The study of the tale aims to show how the meeting between the character-narrator and the outsider who arrives at his hut, which is located in the middle of the sertão, could not have had a different outcome for the jaguar hunter, a mixed blood indigenous man who seems on the verge to transform himself into a jaguar. The civilization represented by the foreign white man does not seem to tolerate the mixed one, who seems to be, above all, its radical other. In this context, the tale can be seen as a representation of the indigenous culture destruction.Keywords: short-story; Brazilian literature; indigenous culture; alterity.
Duodenal darlık Helicobacter pylori eradikasyonu ile gerileyebilir mi?
Authors: BAŞ Bilge
Published: March 2019

Giriş
ve Amaç: Helicobacter pylori (Hp) mide mukozasında kolonize olarak
dispepsi,
ülser, mide kanseri ve ülserin bir komplikasyonu olarak post-bulber darlığa
neden olabilir. Bu
makalede Helicobacter pylori’ye
bağlı post-bulber darlık gelişmiş hastalarda eradikasyon ile elde edilen
sonuçlar tartışılmıştır. Gereç ve Yöntem:
Ortalama yaşları 42.8 yıl olan, endoskopi ile post-bulber darlık ve Helicobacter
pylori saptanan 145 hastanın sonuçları retrospektif incelenmiştir. Mide
tümörü, peptik ülser ve Helicobacter pylori negatif olan hastalar çalışmaya alınmamıştır. Tedavi öncesi ve
sonrası kusma, karın ağrısı ve endoskopi sonuçları değerlendirilmiştir. Birinci
basamak tedavi olarak lansoprazol, amoksisilin, klaritromisin; bu tedavi ile başarı
sağlanamazsa lansoprazol, bizmut, tetrasiklin ve metronidazol kullanılmıştır. Bulgular: Tedavi öncesi kusma oranı %92.8
iken Helicobacter pylori eradikasyonu
sağlananlarda %19’a gerilemiştir (p <0.01). Bu hastaların sadece %52’sinde endoskopik
olarak geçiş sağlanmıştır (p >0.05). Karın ağrısı tedavi öncesinde %58.7
iken; tedavi sonrasında %12.3’tür (p <0.01). Karın ağrısı geçen hastaların
%45’inde endoskopik geçiş izlenmiştir (p >0.05). Helicobacter pylori eradikasyonu sağlanamayanlarda kusma
%38.3’e gerilemiştir (p <0.05). Helicobacter pylori eradikasyonu ve endoskopik olarak
geçiş sağlanan hastaların hepsinde kusma ve karın ağrısı geçmiştir. Endoskopik
geçiş sağlanamayan 69 hastanın 38’inde Helicobacter pylori enfeksiyonu
devam ettiği için ikinci eradikasyon tedavisi verilmiştir. 38 hastanın 14’ünde
eradikasyon başarılı olmuştur ve geçiş sağlanmıştır. Helicobacter pylori eradikasyonuna rağmen obstrüksiyonu
devam eden 24 hasta endoskopik ve cerrahi diğer yöntemlerle tedavi edilmiştir. Sonuç: Başarılı Helicobacter pylori eradikasyonunun hem klinik hem de
endoskopik darlık üzerine olumlu etkisi vardır. Hatta endoskopik geçiş
sağlanamasa da Helicobacter pylori
yoğunluğuyla beraber enflamasyon ve ödemin azalmasıyla kusma, karın
ağrısı şikayetlerinde düzelme olmaktadır.
Asymmetric truncated Toeplitz operators equal to the zero operator
Authors: Jurasik Joanna , Łanucha Bartosz
Published: March 2019

Asymmetric truncated Toeplitz operators are compressions of multiplication operators acting between two model spaces. These operators are natural generalizations of truncated Toeplitz operators. In this paper we describe symbols of asymmetric truncated Toeplitz operators equal to the zero operator.
The degree of approximation by Hausdorff means of a conjugate Fourier series
Authors: Kęska Sergiusz
Published: March 2019

The purpose of this paper is to analyze the degree of approximation of a function \(\overline f\) that is a conjugate of a function \(f\) belonging to the Lipschitz class by Hausdorff means of a conjugate series of the Fourier series.
On compactness and connectedness of the paratingent
Authors: Zygmunt Wojciech
Published: March 2019

In this note we shall prove that for a continuous function \(\varphi : \Delta\to\mathbb{R}^n\), where \(\Delta\subset\mathbb{R}\),  the paratingent of \(\varphi\) at \(a\in\Delta\) is a non-empty and compact set in \(\mathbb{R}^n\) if and only if \(\varphi\) satisfies Lipschitz condition in a neighbourhood of \(a\). Moreover, in this case the paratingent is a connected set.
Convolution conditions for bounded \(\alpha\)-starlike functions of complex order
Authors: Lashin A. Y.
Published: March 2019

Let \(A\) be the class of analytic functions in the unit disc \(U\) of the complex plane \(\mathbb{C}\) with the normalization \(f(0)=f^{^{\prime }}(0)-1=0\). We introduce a subclass \(S_{M}^{\ast }(\alpha ,b)\) of \(A\), which unifies the classes of bounded starlike and convex functions of complex order. Making use of Salagean operator, a more general class \(S_{M}^{\ast }(n,\alpha ,b)\) (\(n\geq 0\)) related to \(S_{M}^{\ast }(\alpha ,b)\) is also considered under the same conditions. Among other things, we find convolution conditions for a function \(f\in A\) to belong to the class \(S_{M}^{\ast }(\alpha ,b)\). Several properties of the class \(S_{M}^{\ast }(n,\alpha ,b)\) are investigated.
A survey of a selection of methods for determination of Koebe sets
Authors: Gregorczyk Magdalena , Koczan Leopold
Published: March 2019

In this article we take over methods for determination of Koebe set based on extremal sets for a given class of functions.
Spectral analysis of singular Sturm-Liouville operators on time scales
Authors: Allahverdiev Bilender P. , Tuna Huseyin
Published: March 2019

In this paper, we consider properties of the spectrum of a Sturm-Liouville
operator on time scales. We will prove that the regular symmetric
Sturm-Liouville operator is semi-bounded from below. We will also give some
conditions for the self-adjoint operator associated with the singular
Sturm-Liouville expression to have a discrete spectrum. Finally, we will
investigate the continuous spectrum of this operator.
An existence and approximation theorem for solutions of degenerate nonlinear elliptic equations
Authors: Cavalheiro Albo Carlos
Published: March 2019

The main result establishes that a weak solution of degenerate nonlinear  elliptic equations can be approximated by a sequence of solutions for non-degenerate nonlinear elliptic equations.
Invo-regular unital rings
Authors: Danchev Peter V.
Published: March 2019

It was asked by Nicholson (Comm. Algebra, 1999) whether or not unit-regular rings are themselves strongly clean. Although they are clean as proved by Camillo-Khurana (Comm. Algebra, 2001), recently Nielsen and Ster showed in Trans. Amer. Math. Soc., 2018 that there exists a unit-regular ring which is not strongly clean. However, we define here a proper subclass of rings of the class of unit-regular rings, called invo-regular rings, and establish that they are strongly clean. Interestingly, without any concrete indications a priori, these rings are manifestly even commutative invo-clean as defined by the author in Commun. Korean Math. Soc., 2017.
On the Courant bracket on couples of vector fields and \(p\)-forms
Authors: Doupovec Miroslav , Kurek Jan , Mikulski Włodzimierz
Published: March 2019

If \(m\geq p+1\geq 2\) (or \(m=p\geq 3\)), all  natural bilinear  operators \(A\) transforming pairs of couples of vector fields and \(p\)-forms on \(m\)-manifolds \(M\) into couples of vector fields and \(p\)-forms on \(M\) are described. It is observed that  any natural skew-symmetric bilinear operator \(A\) as above coincides with the generalized Courant bracket up to three (two, respectively) real constants.
Generalized trend constants of Lipschitz mappings
Authors: Szczepanik Mariusz
Published: March 2019

In 2015, Goebel and Bolibok defined the initial trend coefficient of a mapping and the class of initially nonexpansive mappings. They proved that the fixed point property for nonexpansive mappings implies the fixed point property for initially nonexpansive mappings. We generalize the above concepts and prove an analogous fixed point theorem. We also study the initial trend coefficient more deeply.
The density Turan problem for 3-uniform linear hypertrees. An efficient testing algorithm
Authors: Bielak Halina , Powroźnik Kamil
Published: March 2019

Let \(\mathcal{T}=(V,\mathcal{E})\) be a  3-uniform linear hypertree. We consider a blow-up hypergraph \(\mathcal{B}[\mathcal{T}]\). We are interested in the following problem. We have to decide whether there exists a blow-up hypergraph \(\mathcal{B}[\mathcal{T}]\) of the hypertree \(\mathcal{T}\), with hyperedge densities satisfying some conditions, such that the hypertree \(\mathcal{T}\) does not appear in a blow-up hypergraph as a transversal. We present an efficient algorithm to decide whether a given set of hyperedge densities ensures the existence of a 3-uniform linear hypertree \(\mathcal{T}\) in a blow-up hypergraph \(\mathcal{B}[\mathcal{T}]\).
Synthesis, spectral LFER and antimicrobial activities of some (E)-N׳-(1-(substituted phenyl)ethylidene)benzohydrazides
Authors: Manikandan Venkatesan , Balaji Selvaraj , Senbagam Rajamohan , Vijayakumar Renganathan , Rajarajan Murugan , Vanangamudi Ganesan , Sundararajan Rajasekaran , Arulkumaran Renganathan , Thirunarayanan Ganesamoorthy
Published: March 2019

About eleven substituted (E)-N׳-(1-(substituted phenyl) ethylidene) benzo- hydrazides have been synthesized. They are characterized by their analytical, ultraviolet, infrared and NMR spectral data. The antibacterial and fungal activities of these chalcones have been evaluated.
Synthesis, spectral studies and insect antifeedant activities of some 4-substituted 1-naphthacyl bromide and its esters
Authors: Thirunarayanan Ganesamoorthy
Published: March 2019

About nine 4-substituted 1-naphthacyl bromides and its esters have been synthesized by greener synthetic method using fly-ash catalyzed water mediated reaction.  These acyl bromides and esters have been characterized by their physical constants, Mass, IR and NMR spectral data.  These carbonyl frequencies(cm-1) of existed rotomers of these compounds have been assigned and correlated with Hammett substituent constants, F, R and Swain-Lupton’s parameters.  The insect antifeedant activities of the synthesized acyl bromide and esters have been evaluated using 4th instar larvae Achoea Janatha L.
The impact of crosslinking monomers concentration on the properties of unsaturated polyester resins
Authors: Chabros Artur , Gawdzik Barbara
Published: March 2019

The article illustrates the preparation of unsaturated polyester as well as the mechanical and thermal properties of his copolymers with crosslinking monomers (styrene and diethylene glycol dimethacrylate). The starting polyester was obtained from maleic anhydride, propylene glycol and isobutanol. The prepared series of unsaturated polyester resins were subjected to different studies concerning evaluation of their viscosity, mechanical and thermal properties and also dynamic mechanical behaviour (DMA).
The sorption capability of halloysite
Authors: Skibińska Małgorzata
Published: March 2019

Halloysite is commonly occuring in Poland a natural mineral which, due to its structure is very popular among researchers. First of all, the large number of sorption areas and their various selectivity makes the material capable of adsorbing the compounds of different nature at the same time. As a result, there is a lot of possible applications. In addition, ease of functionalization of the surface of the material increases its sorption capacity and makes its more attractive. 
Recommending learning material in Intelligent Tutoring Systems
Authors: Bernacki Jarosław
Published: March 2019

Nowadays, intelligent e-learning systems which can adapt to learner's needs and preferences, became very popular. Many studies have demonstrated that such systems can increase the eects of learning. However, providing adaptability requires consideration of many factors. The main problems concern user modeling and personalization, collaborative learning, determining and modifying learning senarios, analyzing learner's learning styles. Determining the optimal learning scenario adapted to students' needs is very important part of an e-learning system. According to psychological research, learning path should follow the students' needs, such as (i.a.): content, level of diculty or presentation version. Optimal learning path can allow for easier and faster gaining of knowledge. In this paper an overview of methods for recommending learning material is presented. Moreover, a method for determining a learning scenario in Intelligent Tutoring Systems is proposed. For this purpose, an Analytic Hierarchy Process (AHP) method is used.
Extending DQL with Recursive Facilities
Authors: Wiśniewski Piotr , Burzańska Marta , Krukowski Przemysław
Published: March 2019

Object Relational Mappings reduce a gap between Relational Databases and programming languages. However, only the simplest operations are covered by the ORM frameworks. Most facilities provided by DBMSs are not usable via ORM. Among such features are recursive queries, introduced in SQL:99 standard. This paper presents integration of Recursive Common Table Expressions with Doctrine Query Language - a part of Doctrine ORM framework for PHP.
IV Ogólnopolska Konferencja Metodyczna „Problematyka pomiarów i opracowań elementów meteorologicznych”
Authors: Krzyżewska Agnieszka , Wereski Sylwester
Published: March 2019

Sprawozdanie z IV Ogólnopolskiej Konferencji Metodycznej „Problematyka pomiarów i opracowań elementów meteorologicznych”
Miejsce geografii w badaniach nad językami. Między geografią języków a geografią lingwistyczną
Authors: Ząbecki Krzysztof
Published: March 2019

Język jako społecznie ukształtowane narzędzie służące do komunikacji międzyludzkiej stanowi jeden z głównych wyróżników naszego gatunku, a zarazem podstawowy nośnik kultury. Główną dyscypliną naukową zajmującą się językami jest językoznawstwo, jednak również inne nauki mają swój udział w pogłębianiu wiedzy na ich temat. Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na badanie języków z perspektywy geografii, próba wskazania, gdzie przebiega granica między dziedzinami badań geografii i językoznawstwa, a także usystematyzowanie nazw subdyscyplin zajmujących się badaniami na pograniczu tych dwóch dyscyplin. We wstępie pokrótce zarysowane są funkcje języka oraz trudności, jakie sprawia klasyfikowanie języków i dialektów. Następną część artykułu stanowi próba usystematyzowania terminologii związanej z badaniami prowadzonymi na pograniczu geografii i językoznawstwa poprzez analizę podobieństw i różnic między takimi pojęciami jak „geografia języków”, „goegrafia lingwistyczna” i „geolingwistyka”, a także ich angielskimi i francuskimi odpowiednikami. Stanowi to podstawę do stwierdzenia, na jakich płaszczyznach geografia i lingwistyka mogą się wzajemnie uzupełniać, a gdzie występują granice między oboma dyscyplinami. Na zakończenie pojawia się próba odpowiedzi na pytanie, jakie są perspektywy geograficznych badań nad językami: czy geografia powinna współpracować z językoznawstwem i ewentualnie w jakim zakresie.
Miejsce wołoskiego dziedzictwa kulturowego w nauczaniu regionalnym na obszarze Beskidu Małego (Północnej Żywiecczyzny)
Authors: Łach Janusz Stanisław
Published: March 2019

Artykuł przedstawia znaczenie dziedzictwa kulturowego góralszczyzny na obszarze Beskidu Małego północnej Żywiecczyzny dla edukacji regionalnej. Edukacji ta, dla określenia dziedzictwa kulturowego góralszczyzny ze względu na uwarunkowania historyczno-społeczne oraz problemem określenia tożsamości kulturowej mieszkańców, jest trudna do realizacji programu nauczania na poziomie szkolnym. Jak wykazały badania obraną obecnie drogą, jest nauczanie regionalne realizowane przez nielicznych propagatorów wiedzy krajoznawczej podczas lekcji wychowawczych lub historii, a także podczas zajęć pozaszkolnych organizowanych przez gminne ośrodki kultury. Prowadzone badania etno-geograficzne na obszarze Beskidu Małego pozwoliły zwrócić uwagę na proces analfabetyzmu kulturowego genezy góralszczyzny. Zwrócono również uwagę na rolę gospodarki pastersko-rolnej stanowiącej wielką osobliwość etnograficzną regionu w zapisie i ochronie wołoskiego dziedzictwa kulturowego.  
Gazele biznesu jako probierz poziomu rozwoju gospodarczego aktualnych i potencjalnych ośrodków wzrostu w województwie podkarpackim
Authors: Sobala-Gwosdz Agnieszka Maria
Published: March 2019

Wiele badań analizując poziom rozwoju nie odwołuje się wprost do stopnia rozwoju działalności motorycznych, lecz raczej do efektów ich funkcjonowania. W niniejszej pracy uznano, że istotną rolę jako działalności motoryczne pełnią dynamiczne małe i średnie firmy, a ich wewnątrzwojewódzkie zróżnicowanie aktywności może być desygnatą pełnionej przez dane miasto roli ośrodka wzrostu. Stąd niniejsza praca ma dwa główne cele: metodyczny – określenie możliwości wykorzystania zróżnicowanego stopnia aktywności małych i średnich przedsiębiorstw do diagnozowania poziomu i dynamiki rozwoju oraz poznawczy – zbadanie poziomu zróżnicowania aktywności dynamicznych i potencjalnie innowacyjnych podmiotów gospodarczych w średnich i dużych miastach województwa podkarpackiego. Badanie ujawniło silne zróżnicowanie średnich i dużych miast w regionie w zakresie liczby dynamicznych małych i średnich firm (gazel biznesu) oraz tempa powstawania potencjalnie innowacyjnych działalności gospodarczych. Wszystkie uwzględnione w analizie techniki określenia poziomu rozwoju gospodarczego i jego dynamiki wskazują na silną i rosnącą pozycję Rzeszowa jako regionalnego ośrodka wzrostu. Świadczy to o rosnącej roli procesów metropolizacyjnych nawet w przypadku słabo zurbanizowanego województwa, z relatywnie małym – w porównaniu do największych miast Polski – ośrodkiem wojewódzkim.
Planowanie przestrzenne jako czynnik kształtujący atrakcyjność rynkową nieruchomości – skuteczny i niebezpieczny
Authors: Gorzym-Wilkowski Waldemar Andrzej
Published: March 2019

 Pomiędzy planowaniem przestrzennym a rynkową atrakcyjnością nieruchomości występuje silny związek. Planowanie jest jednym z czynników kształtujących wartość nieruchomości. Dlatego też interesy uczestników rynku nieruchomości rzutują na decyzje planistyczne. W efekcie plany miejscowe wyznaczają przede wszystkim funkcje terenów zgodne z oczekiwaniami właścicieli nieruchomości, dające szanse na osiągnięcie wysokiej renty gruntowej. Mechanizm ten tworzy liczne pozytywne skutki dla całej lokalnej przestrzeni społeczno-ekonomicznej. Jego beneficjentami są nie tylko właściciele nieruchomości, ale także samorządy gminne i w pewnym stopniu całe otoczenie. Dostosowywanie ustaleń planów miejscowych może być jednym z czynników uruchamiających trwałe mechanizmy rozwoju lojalnego. Jednocześnie jednak prowadzi ono do wielokrotnie przesadzonego, wobec realnego popytu, powiększania powierzchni terenów mieszkaniowych. Skutkiem tego jest postępujące rozproszenie zabudowy.  Obok skażenia krajobrazu powoduje ono także nadmierne koszty budowy i utrzymania infrastruktury technicznej i drogowej. Oznaczać to może trwałe ograniczenie możliwości finansowania przez gminę niezbędnych inwestycji rozwojowych. Nadmierna powierzchnia terenów budowlanych tworzy również ryzyko kreowania baniek spekulacyjnych. Dalsze wykorzystywanie pozytywnych skutków powiązań pomiędzy planowanie przestrzennym i gospodarką nieruchomościami, a jednocześnie eliminowanie skutków negatywnych, wymaga zapewne zmiany systemu planowania w Polsce. Jednakże nawet w ramach obecnego systemu możliwe jest osiągnięcie pozytywnych efektów przy odpowiednim poziomie wiedzy i skuteczności działań ze strony samorządu gminnego.
The Main Phases of Settlement Development in the North Fragment of the Sandomierz Upland and their Sedimentological and Palynological Record in the Sediments of the Bottom of the Obręczówka River Valley
Authors: Gałka Elżbieta
Published: March 2019

Doliny rzek Obręczówki i Przepaści wchodzące w skład zlewni rzeki Kamiennej od dawna są obiektami licznych, długotrwałych wykopalisk archeologicznych. Rozwój osadnictwa w obrębie badanego terenu, trwający z przerwami od paleolitu, wpłynął na występowanie licznych, zróżnicowanych kulturowo, stanowisk archeologicznych. Stały się one podstawą, obok analizy mineralno-organicznego wypełnienia dna doliny Obręczówki, rekonstrukcji faz osadniczych północnego skłonu opatowskiego płata lessowego. Analizie palinologicznej i datowaniom radiowęglowym poddano próbki torfu pobrane z rdzenia Krzczonowice (K3) zlokalizowanego na tzw. Zaolziu. Zapis litologiczny oraz uzyskane daty radiowęglowe (od 2215 ± 80 BP do 360 ± 80 BP) obejmują oraz dokumentują środkowy i młodszy neoholoceński etap denudacji antropogenicznej opatowskiej wyżyny lessowej. Stwierdzono, iż rozwijające się w okresie rzymskim osadnictwo kultury przeworskiej oraz osadnictwo w czasach historycznych w największym stopniu przyczyniły się do pedologiczno-geomorfologicznych oraz krajobrazowych przemian obszarów lessowych tego terenu. Intensywnej działalności człowieka towarzyszyły fluktuacje klimatyczne intensyfikujące tempo denudacji pokrywy lessowej. Ze względu na znaczny hiatus istniejący w badanym rdzeniu wpływ osadnictwa przedneolitycznego oraz neolitycznego na pokrywę lessową nie został udokumentowany.
Wstępna ocena potencjału bioklimatycznego uzdrowiska Nałęczów w półroczu ciepłym
Authors: Dobek Mateusz , Krzyżewska Agnieszka , Wereski Sylwester
Published: March 2019

Celem pracy jest wstępna analiza bioklimatu Nałęczowa za pomocą wybranych charakterystyk bioklimatycznych, m.in. bodźcowości termicznej, międzydobowych zmian temperatury i ciśnienia, fal upałów, dni parnych i wskaźnika UTCI. Dane meteorologiczne wykorzystane w pracy pochodzą ze stacji automatycznej Davis oraz czujników HOBO, zlokalizowanych na terenie Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Nałęczowie. W pracy wykorzystano dane z półrocza ciepłego (kwiecień – wrzesień 2014 r.). Dotyczą one: temperatury i wilgotności względnej powietrza, kierunku i prędkości wiatru oraz całkowitego promieniowania słonecznego. Półrocze ciepłe (kwiecień – wrzesień 2014 r.) w Nałęczowie charakteryzowało się stosunkowo dużą częstością występowania ostrych i silnie odczuwalnych bodźców termicznych (lipiec, czerwiec), które niekorzystnie wpływają na zdrowie i samopoczucie człowieka. Na przełomie lipca i sierpnia (31.VII-04.VIII) pojawiła się 5-dniowa fala upałów, osiągając w czasie kulminacji temperaturę 33,7°C. Liczba dni upalnych wyniosła 10, przy średniej dla wielolecia 1971-1989 wynoszącej 4 dni. Były to warunki wysoce niekorzystne dla kuracjuszy ze schorzeniami kardiologicznymi (które są głównym profilem leczniczym Nałęczowa).  Dni parne pojawiły się już w maju, natomiast ich maksimum przypada na lipiec. Międzydobowe zmiany ciśnienia, wpływające niekorzystnie na człowieka, w Nałęczowie pojawiały się sporadycznie, co sprzyja klimatoterapii. Wstępne badania bioklimatu Nałęczowa bazujące na wskaźniku UTCI wykazały, iż w okresie obserwacyjnym dominowały warunki korzystne dla kuracjuszy („brak obciążeń cieplnych” i „umiarkowany stres ciepła”). 
Górski Szlak dla Alergików jako nowy produkt turystyczny Tatr
Authors: Orłowska Anna , Pidek Irena Agnieszka
Published: March 2019

Wśród usług turystycznych oferowanych w Polsce wzrastającej dynamicznie grupie alergików brakuje ofert związanych z uprawianiem turystyki pieszej. Celem artykułu jest propozycja turystycznego szlaku pieszego w Tatrach dla osób cierpiących na alergie wziewne, który łączy aktywny wypoczynek z unikaniem alergenów i komfortem przebywania w czystym powietrzu powyżej górnej granicy lasu. Szlak zaprojektowano w trzech wariantach, uwzględniając kondycję fizyczną potencjalnych użytkowników. Jego trasy biegną wzdłuż istniejących, popularnych szlaków na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. 
Żywność tradycyjna w opinii studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
Authors: Woźniak Małgorzata Krystyna , Gomułka Piotr , Mierzejewska Katarzyna , Korpalska Joanna
Published: March 2019

W Polsce od pewnego czasu obserwowany jest wzrost zainteresowania dziedzictwem kulinarnym, będącym nieodłącznym elementem tożsamości kraju. Obecni studenci będą zapewne w przyszłości kształtować „świadomość kulinarną” Polaków, podjęto zatem badania mające na celu poznanie opinii i postaw studentów wobec żywności tradycyjnej. Badania z wykorzystaniem arkusza ankietowego przeprowadzono w 2015 roku wśród 100 losowo wybranych studentów różnych wydziałów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Ankietowani stanowili jednolitą grupę wiekową 20-24 lata. Wśród ankietowanych osób przeważały kobiety (58%). Większość ankietowanych pochodziła z małych (42%) i średnich (22%) miast. Mieszkańcy wsi oraz dużych miast stanowili po 18 % ankietowanych.

Ponad 70% ankietowanych wykazało się dobrą znajomością definicji żywności tradycyjnej, przy czym należy podkreślić, że zdecydowanie więcej kobiet (83%) w stosunku do mężczyzn (60%) wskazało prawidłową odpowiedź. W opinii respondentów mimo, że żywność tradycyjna jest smaczna (54%), wysokiej jakości (50%) oraz zdrowa (36%), to jednak spożywana bywa okazjonalnie (święta, uroczystości rodzinne). Zdaniem ankietowanych studentów najbardziej znanymi polskimi produktami tradycyjnymi są: oscypek (79%), faworki (75%), a najmniej (9%) fefernuszki. Ponad połowa studentów (52%) stwierdziła, że kupuje produkty tradycyjne, głównie z powodu ciekawości, jak smakuje nowy produkt i w celu urozmaicenia menu (odpowiednio 26% i 25%). Głównym powodem niekupowania tradycyjnej żywności zdaniem ankietowanych jest wysoka cena (42%) i trudna dostępność (37%). W opinii respondentów żywność tradycyjna powinna być reklamowana, a za najlepszą jej formę uznano reklamę internetową (46%) oraz telewizyjną (43%). Należy zaznaczyć, że wiedza o europejskich systemach jakości żywności tradycyjnej wśród badanych studentów jest stosunkowo niska.
Potencjał geoturystyczny kopalni kredy w Mielniku (Nizina Podlaska)
Authors: Łabęcka Karolina , Terpiłowski Sławomir
Published: March 2019

W artykule dokonano oceny potencjału geoturystycznego jedynej na Niżu Polskim kopalni kredy piszącej w Mielniku. Wykazano jej wysokie, rangi ogólnopolskiej, walory dydaktyczne oraz niedostateczne zagospodarowanie turystyczne. Zaproponowano nowe rozwiązania podnoszące atrakcyjność geoturystyczną obiektu.
Geologia w sztuce Wyspy Wielkanocnej
Authors: Telecka Małgorzata
Published: March 2019

Geoturystyka jako dział turystyki stała się jedną z poważniejszych dziedzin turystyki. W ostatnich latach wydzielono wiele obszarów i stanowisk geoturystycznych w różnych częściach świata. Oprócz obszarów stricte geoturystycznych, turyści zainteresowani geologią biorą udział np. w wycieczkach geologicznych po miastach, gdzie poznają skały, z których wykonano budynki, mury, chodniki, pomniki nagrobne itp. Kolejnym krokiem w rozwoju turystyki geologicznej może być również geoturystyka związana ze sztuką danego miejsca i wykorzystywanymi do jej wytwarzania skałami i minerałami. Jednym z miejsc gdzie sztuka nierozerwalnie łączy się z lokalną geologią jest Wyspa Wielkanocna (Rapa Nui). Zarówno dobór materiałów do wykonania narzędzi, jak wykorzystanie konkretnych skał do tworzenia najbardziej charakterystycznych rzeźb na świecie wynikały z uwarunkowań geologicznych wyspy. Kilka podanych poniżej przykładów wpływu geologii Rapa Nui na jej sztukę pokazuje, że geologię wyspy można poznawać również poprzez jej kulturę materialną.
Wartość krajobrazu dla rozwoju turystyki w uzdrowiskach
Authors: Bernat Sebastian
Published: March 2019

Celem badań, których wyniki zaprezentowano w artykule było rozpoznanie relacji krajobraz - turystyka w miejscowościach uzdrowiskowych. Szczególną uwagę zwrócono na przestrzeń publiczną, która w ostatnich latach zmienia się głównie poprzez działania określane jako rewitalizacja. Artykuł oparto na analizie literatury, dokumentów źródłowych (ustawa, raporty, programy rewitalizacji, plany rozwoju) i stron internetowych oraz na obserwacjach terenowych. Dodatkowo odwołano się do sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem kwestionariuszy ankiety skierowanych do przedstawicieli samorządów lokalnych gmin/miejscowości uzdrowiskowych oraz do studentów UMCS i słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Lublinie. Stwierdzono, że poprzez działania rewitalizacyjne zwiększyła się atrakcyjność uzdrowisk. Bardzo ważnym elementem krajobrazu o właściwościach terapeutycznych są parki zdrojowe. Konieczne jest zatem wykorzystanie istniejącego w nich potencjału dla rozwoju turystyki.
Morphological and physiological responses of some halophytes to salinity stress
Authors: Mohammadi Hamid , Kardan Javid
Published: March 2019

A pot experiment was conducted to examine whether the morphological and physiological characteristics of some halophytes may be affected by salt stress. For this purpose, a factorial experiment based on randomized complete block design was carried out with three replications. The treatments were some halophytes (Salicornia europaea, Atriplex leucoclada, and Kochia scoparia) and salinity stress levels [Electrical conductivity 0 (Hoagland’s solution), Hoagland’s solution consisting of 100, 200, 300 and 500 mM NaCl]. Among the halophytes tested, Salicornia europaea had significantly higher shoot and root of dry matters compared to the other halophytes in all salt treatments. Salinity stress resulted in an increase in photosynthetic pigments up to 200 mM and thereafter, it decreased in all of the studied plants. Photosynthetic pigments, ranked in a descending order, were high in Kochia scoparia, Salicornia europaea, and Atriplex leucoclada. In addition, salinity stress led to an enhancement in malondialdehyde (MDA) and H2O2. The tolerance of Salicornia europaea under high salinity stress was associated with low MDA and H2O2 contents as well as high contents of photosynthetic pigments. The shoot and root Na+ increased considerably by augmenting the salinity levels in all halophytic plants; however, there was a significant difference among halophytes at higher salinity levels. The shoot K+ decreased by increasing the salinity levels, but K+ partitioning pattern varied among the halophytes. Under saline conditions, the shoot and root Na+/K+ ratio of all halophytes grew. The highest and the lowest of Na+ were observed in Salicornia europaea and Kochia scoparia, respectively. Thus, the Na+/K+ ratio could be considered as an indicator of salt evaluation. Nitrogen, protein content, dry matter digestibility (DMD), and metabolizable energy (ME) were high in Salicornia europaea plants in comparison to other plants at 200–500 mM salinity levels; in contrast, acid detergent fiber (ADF) and netural detergent fiber (NDF) were low. According to the results of this study, the tolerance of halophytes towards NaCl is possibly due to the differences in damage from reactive oxygen species (ROS), especially H2O2, and toxicity to metabolism Na+.
Characteristics of galls formed by Lipara pullitarsis Doskočil & Chvála, 1971 (Diptera, Chloropidae) on common reed (Phragmites australis (Cav.) Trin. Ex Steud, 1841)
Authors: Janicka Anna , Grochowska Maria
Published: March 2019

We studied galls formed by Lipara pullitarsis in the apical part of common reed stems, paying particular attention to the number and length of internodes that formed the basal part of each gall. L. similis galls were used only as a reference for the study of L. pullitarsis galls, as they were characterised by a uniform structural pattern and a shape similar to some galls produced by L. pullitarsis. L. pullitarsis galls vary in shape. The species is found in conspicuous galls that are narrow at the base and have a wider apical part. It can also be found inside rod-shaped galls similar to those formed by L. similis. The shape of an L. pullitarsis gall is determined by the number and length of internodes that form its basal part, with the length of internodes III, IV and V being of the greatest significance.
Influence of methyl jasmonate on ginsenoside biosynthesis in suspension cultures of Panax quinquefolium L.
Authors: Kochan Ewa , Caban Sylwia , Szymańska Grażyna , Szymczyk Piotr , Lipert Anna , Kwiatkowski Paweł , Sienkiewicz Monika
Published: March 2019

Panax quinquefolium L., belonging to the Araliaceae family, along with P. ginseng is one of the well-known species of ginseng. Multidirectional pharmacological action of this plant is attributed to triterpene saponins called ginsenosides. Pharmacopoeial raw material are roots obtained from the field crops which are time-consuming and require expensive agrotechnical procedures. Therefore, the new sources of ginseng biomass are sought such as in vitro suspension cultures. P. quinquefolium L. cell cultures, treated with the elicitation of methyl jasmonate (MJ) in concentration 50 and 250 μmol L-1, synthesize more ginsenosides than control cultures. The highest increase (2.2-fold) of all examined compounds was noted using 250 μmol L-1 MJ. In this condition, the predominantly quantitative metabolite was Rb1 ginsenoside belonging to protopanaxadiol derivatives.
Praca oczami etyka. Perspektywa personalistyczna
Authors: Szostek Andrzej
Published: March 2019

Autor, wychodząc od definicji pracy jako działalności zarobkowej, sięga do korzeni pojęcia głębszych niż jej zarobkowy wymiar, przyjmuje za punkt wyjścia perspektywę personalistyczną, szerszą niż chrześcijańska, i stawia pytanie: „Czy i czym praca umacnia i buduje człowieka w jego osobowym człowieczeństwie, czym zaś go może pomniejszać, blokując jego osobowy rozwój?” Odpowiedzi szuka w przekazie biblijnym i antropologii pracy proponowanej przez Jana Pawła II. Przypomina personalistyczny (idealny) model ludzkiej pracy przedstawiony w Księdze Rodzaju i cztery zawarte w nim prawdy-postulaty: by zobowiązanie do „czynienia sobie ziemi poddaną”, czyli kontynuowania „dzieła tworzenia”, nie prowadziło do degradacji środowiska; by uprawiając „ogród Eden”, harmonijnie łączyć technikę z naturą; by misja panowania nad światem służyła rozwojowi samego człowieka i po czwarte, by praca budowała więzi międzyludzkie.

W drugiej części artykułu autor omawia niektóre współczesne realne trudności i wyzwania związane z etosem pracy: skłonność do sprowadzania wartości pracy wyłącznie do jej ekonomicznych efektów (błąd kapitalistycznego ekonomizmu kontynuowany dziś w ramach procesu globalizacji); bezrobocie wynikające z postępu naukowo-technicznego i zastępowania człowieka przez roboty, grożące niedającym się zaakceptować wykluczaniem bezrobotnych ze wspólnoty ludzkiej.
Hiža w Apeninach: koncept dom w etnolekcie moliżańsko-chorwackim
Authors: Kapetanovic Amir
Published: March 2019

W artykule analizowany jest koncept dom (określany leksemem hiža) w etnolekcie moliżańsko-chorwackim, używanym przez członków mniejszości chorwackiej we włoskiej prowincji Compobasso. Stosując metodologie lubelskiej szkoły etnolingwistycznej i złożenia projektu eurojos, autor odpowiada na pytanie, czym jest moliżańsko-chorwacka hiža w świetle danych leksykograficznych, tekstów (przysłów, tekstów literackich i prasowych) oraz wyników badan eksperymentalnych. Analizy dowiodły, ze dane słownikowe są ubogie i tylko w niewielkim stopniu pozwalają na rekonstrukcję pełnej treści konceptu, inaczej niż znacznie bogatsze dane tekstowe i ankietowe. W tekstach ujawnia się fizyczny, lokatywny i (psycho)społeczny aspekt znaczenia leksemu hiža. W ankietach – poza nimi – silnie zaznaczył się także aspekt aksjologiczny. Użytkownicy etnolektu wskazali, ze hiža to przestrzeń/miejsce życia ludzi w rodzinnym otoczeniu, budynek, rodzina, a także miejsce piękne, dla człowieka ważne i przyjazne.
Przepowiednia w historii języka polskiego
Authors: Krótki Zuzanna
Published: March 2019

W artykule poddano analizie nazwy przepowiedni oraz osób umiejących przewidzieć przeszłość, funkcjonujące w polszczyźnie w okresie od XV do początków XX wieku. Zgromadzony ze wszystkich dostępnych źródeł leksykograficznych

materiał uporządkowany został w nawiązaniu do obrazów, które były podstawa dla generowania jednostek leksykalnych. Okazało się, że nazwy te oscylowały wokół sześciu pól: 1. Rzucanie losów; 2. Przepowiednie dyktowane przez podświadomość wróżącego; 3. Przepowiednie oparte na doznaniach wzrokowych; 4. Przepowiednie oparte na nazwie aktu mowy; 5. Przepowiednie oparte na odczytywaniu przyszłości ze snów; 6. Nazwy szarlatanów. Przynależność poszczególnych jednostek do wydzielonych grup nigdy jednak nie była arbitralna.

Badania pokazały również, że pod koniec XVIII i na początku XX wieku notowanych jest coraz więcej nazw ekspresywnych. Przyczyna tego zjawiska jest zapewne rosnąca nieufność względem przepowiedni i zabobonów, obserwowana w całej osiemnastowiecznej Europie.

Metodą dominującą w niniejszym szkicu jest analiza kontekstów, w których występowały wyrazy należące do pola semantycznego PRZEPOWIEDNIA w historii języka polskiego. Na podstawie poświadczeń użycia danego wyrazu w słownikach rejestrujących polszczyznę dawną wnioskowano o jego wartości znaczeniowej w danym okresie.
O zapisanym słownictwie mniejszości seksualnych
Authors: Dyszak Andrzej S.
Published: March 2019

Środowisko osób homoseksualnych, biseksualnych i transgenderowych (nazywane ogólnie mniejszościami seksualnymi) wytworzyło typowy dla siebie język, w tym przede wszystkim słownictwo. Podstawowym kryterium wyodrębnienia wyrazów, wyrażeń i zwrotów specyficznych dla tego socjolektu jest ich dyferencyjność w stosunku do standardowego języka ogólnego. W artykule zebrano rozproszone w różnych zapisach (najczęściej internetowych) słownictwo charakterystyczne dla mniejszości seksualnych oraz dokonano jego charakterystyki. Stwierdzono, że większość stanowią neologizmy (semantyczne i słowotwórcze), mniej liczną grupę zaś – zapożyczenia (wewnętrzne – z polszczyzny potocznej – i zewnętrzne – z języka angielskiego).

Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, ze slang polskich mniejszości seksualnych spełnia przede wszystkim funkcje spajającą to środowisko i pozwala na ekspresywne porozumiewanie się osób, które z nim się utożsamiają; cechuje go też swoista „zawodowość”, natomiast w najsłabszym stopniu ujawnia się w nim funkcja utajniania komunikacji.
Language, culture and values: towards an ethnolinguistics based on abduction and salience
Authors: Peeters Bert
Published: March 2019

W jednej z niedawnych prac autor zaproponował model etnolingwistyki stosowanej jako narzędzia do wykorzystania w nauce języka obcego na poziomie zaawansowanym (na uczelniach wyższych). Model ten ma służyć uświadomieniu studentom, iż poznają oni liczne wskazówki mogące pomóc w zrozumieniu wartości kulturowych wyznawanych przez rodzimych użytkowników danego języka obcego. Jest to zintegrowany model łączący pojęcia języko-kultury, abdukcji i wyrazistości, mający pomóc w zrozumieniu pozornie niewytłumaczalnych zachowań o podłożu kulturowym. Służy temu sześć „ścieżek” funkcjonujących jako drogowskazy dla nauczycieli i studentów, pomagających im wykorzystać możliwości stwarzane przez kontekst wielokulturowych zajęć uniwersyteckich; są to: etnoleksykologia, etnoretoryka, etnofrazeologia, etnoskładnia, etnopragmatyka i etnoaksjologia.
The need for textual evidence in reconstructing linguistic pictures of conceptual categories
Authors: Łozowski Przemysław , Włodarczyk-Stachurska Anna
Published: March 2019

Autorzy dowodzą konieczności uwzględnienia danych tekstowych przy rekonstrukcji JOS-u w myśl koncepcji etnolingwistyki kognitywnej Jerzego Bartmińskiego. Na przykładzie trzech kategorii konceptualnych oznaczonych angielskimi leksemami hussy ‘latawica’, pheasant ‘bazant’, i maid ‘pokojówka’, ‘panna’, pokazują na ile i o ile zmienia się językowy obraz świata po uzupełnieniu danych systemowych w postaci definicji słownikowych o znaczenia kontekstowe obecne w wybranych tekstach. Swoje rozważania i analizy umieszczają w szerszym kontekście metodologicznym, tj. sporu o sposób rozumienia i uprawiania semantyki leksykalnej. W tym względzie kontrastują metodologie JOS-u, otwarta na wiele typów danych, w tym danych tekstowych, z taką praktyką badawcza, która programowo zorientowana jest wyłącznie na dane słownikowo-encyklopedyczne.
Z historii polskich jednostek leksykalnych: kabała, stawiać kabałę i podobne
Authors: Krótki Zuzanna Maria
Published: March 2019

W artykule przedstawiono zmiany znaczeń słowa kabała oraz pokrewnych jednostek, takich jak kabalistyka, kabalista, wpaść w kabałę, stawiać kabałę. Zaobserwowano, że wskazane jednostki leksykalne z czasem straciły związek z prymarnie oznaczanym pojęciem i radykalnie zmieniły nacechowanie – z religijnego, wręcz mistycznego, na potoczne. W szkicu pokazano, w jaki sposób doszło do zasygnalizowanych modyfikacji semantycznych. Przeprowadzone analizy pozwoliły nie tylko zarysować drogi rozwoju treści wymienionych słowoform, ale również ukazały przemiany świadomości (postrzegania świata) użytkowników/nosicieli polszczyzny. Rzuciły również światło na przemiany społeczeństwa i jednostek, posługujących się polszczyzną.
Praca w świetle współczesnych świadectw literackich
Authors: Bagłajewski Arkadiusz Stanisław
Published: March 2019

 

Autor zajmuje się doświadczeniem pracy w czasach transformacji ustrojowej po roku 1989 w świetle współczesnych świadectw literackich zawartych w prozie Andrzeja Stasiuka, Dawida Bieńkowskiego, Piotra Siemiona, Daniela Odii i innych. Utwory literackie traktuje jako zapis problemów jednostkowych i społecznych, ujętych w aspekcie obiektywizacji doświadczenia, będącego udziałem wielu jednostek. Propozycje metodologiczne, wypracowywane w ramach poetyki doświadczenia stara się zaadaptować do próby prześledzenia kilku wskazanych ujęć problematyzacji doświadczenia pracy w literaturze najnowszej. Do tych ujęć należą: ukazywanie braku pracy jako kluczowego kontekstu zmiany społecznej, następnie: praca dorywcza, fizyczna, ujmowana często jako praca wstydliwa, nieprzynosząca satysfakcji, praca bazarowa, ukazywana jako wyzwolenie tłumionej energii, praca drobnego biznesmena – wraz z bankructwem jako nieodłącznym elementem tego doświadczenia – oraz praca związana z nowymi formami kapitalistycznego korporacjonizmu.

Doświadczenie pracy czasów transformacji w świetle ujęć literackich przedstawiane jest częściej w kategoriach klęski, wykluczenia, wyzysku niż mirażu karier, choć i takie ujęcia pojawiają się – jednak często w konwencjach ironicznoparodystycznych. Zdaniem pisarzy w polskiej rzeczywistości po przełomie ujawnia się głęboka dezintegracja społeczna, zaś jednostki, zdane na siebie, nie zawsze wychodzą zwycięsko w konfrontacji z nową, kapitalistyczną rzeczywistością.
Metaforyka związana z pojęciami światła i ciemności w sowieckim ideologicznym subdyskursie o kulturze w latach 1953–1957 na materiale gazety „Prawda”
Authors: Zemszał Piotr
Published: March 2019

Metaforyka związana z pojęciami jasności i ciemności należy do najbardziej wyrazistych narzędzi służących wprowadzaniu i podtrzymywaniu manichejskiego podziału na swoich i obcych w wielu dyskursach, w tym również w sowieckim ideologicznym dyskursie o kulturze okresu tzw. odwilży. Analizie poddano około 400 tekstów o tematyce kulturalnej, publikowanych w latach 1953–1957 w gazecie „Prawda”, które charakteryzują się m.in. konfrontacyjnym charakterem związanym z przesileniem politycznym oraz kulturalnym w epoce poststalinowskiej. Artykuł jest próbą analizy funkcjonowania metaforyki związanej z pojęciami światła i ciemności w sowieckiej propagandzie kulturalnej tego okresu. Okazuje się, że metaforyka ta pełniła ważną rolę w próbach odgórnego sterowania życiem kulturalnym kraju oraz że sposoby jej zastosowania bynajmniej nie odbiegają od najdawniejszych wzorców znanych piśmiennictwu ruskiemu. W badanym dyskursie metafora światła i ciemności pozwalała na wyrażenie istotnych kategorii, na których promocji zależało jego autorom centralizm zarządzania kulturą, przewodnia rola określonych jednostek i środowisk kulturalnych w kreowaniu kultury, wyższość kultury swoich nad kulturą obcych itd. Poprzez odwołanie się do pojęć archetypowych nadawca zyskiwał gwarancję skuteczności tego typu oddziaływania.
Vilnius, Lithuanian Culture Research Institute Lithuanian religious and ceremonial terms of semitic origin the phenomenon of Azazel
Authors: Kregždys Rolandas
Published: March 2019

Autor artykułu omawia tzw. „fenomen Azazela”, upadłego anioła, któremu poświęcano kozła ofiarnego. Przykłady można znaleźć w Słowniku języka litewskiego i źródłach dialektologicznych. Relikty „fenomenu Azazela” odnajdujemy w trzydniowych obrzędach ostatkowych przed Wielkim Postem (który na Litwie rozpoczyna się we wtorek przed Popielcem), a także w uczcie wielkanocnej z miejscowości Pievenai na Żmudzi (inscenizowane, teatralne czuwanie z powodu tzw. „wielkanocnych Żydów” w noc przed Wielkanocą). Dzięki zastosowaniu różnych metod badania realiów kulturowych, takich jak komparacja międzykulturowa czy analiza lingwistyczna, zidentyfikowano dwa główne typy terminów religijnych semickiego pochodzenia zamieszczone w Słowniku języka litewskiego (1) hebraizmy z konotacją neutralną lub dziedziczną; (2) pejoratywy lub słowa z pierwotnie antysemickim wydźwiękiem, semantycznie zmodyfikowane. Artykuł tłumaczy również pochodzenie ksenofobicznych aspektów uczty wielkanocnej, tak jak jest ona praktykowana w Pievenai do dnia dzisiejszego.
Małe, czarne, okrągłe, a każdego wyszczypie. O pieprzu i pieprzeniu w polszczyźnie ludowej i potocznej
Authors: Prorok Katarzyna
Published: March 2019

W pierwszej części artykułu autorka rekonstruuje metodą definicji kognitywnej językowo-kulturowy obraz pieprzu w polskiej tradycji ludowej. Podstawę analizy stanowi bogaty materiał XIX- i XX-wieczny pochodzący z kartoteki Słownika stereotypów i symboli ludowych (różnogatunkowe teksty folkloru oraz zapisy wierzeń i opisy praktyk ludowych) oraz dane systemowe czerpane ze słowników języka polskiego (ogólnych, gwarowych, frazeologicznych, etymologicznych). Pieprz jest traktowany nie tylko jako ostro-gorzka przyprawa, dawniej droga i pożądana, ale też jako środek mający liczne zastosowania lecznicze i magiczne. Ze względu na palący smak konotuje też takie cechy, jak złośliwość, obraza, nieprzyzwoitość, wulgarność, zniszczenie, głupota, co jest szczególnie widoczne w znaczeniach licznych derywatów pochodzących od wyrazu pieprz, głównie czasowników, należących dziś do „kanonu” polskich przekleństw i wulgaryzmów, np. pieprzyć, spieprzyć, zapieprzyć, wypieprzyć i in. Ich analizą zajmuje się autorka w drugiej części artykułu, próbując określić, na ile bliski jest ich związek z językowo-kulturowym stereotypem pieprzu.