A transtheoretical model intervention to help Greek students adopt and maintain a physically active lifestyle
Authors: Τζωρμπατζάκης Νικόλαος 
Published: August 2021

Η φυσική αγωγή σχετίζεται θετικά με μία σειρά από οφέλη υγείας τα οποία επηρεάζουν τη νοσηρότητα και θνησιμότητα κατά τη διάρκεια της παιδικής, εφηβικής και ενήλικης ζωής. Παρ’όλ’αυτά, μία επιδημία υποκινητικότητας επεκτείνεται ταχύτατα παγκοσμίως επηρεάζοντας ιδιαίτερα τον Ελληνικό πληθυσμό. Οι πρώτες φάσεις της ζωής και ιδιαίτερα οι μεταβατικές που οδηγούν στη νεότητα θεωρούνται κομβικές για παρεμβάσεις που βοηθούν άτομα να υιοθετήσουν και να διατηρήσουν ένα ενεργό τρόπο ζωής. Καλοσχεδιασμένες διαχρονικές παρεμβάσεις συστήνονται για αυτές τις ηλικίες. Ο κύριος σκοπός αυτής της μελέτης ήταν να σχεδιάσει, να επιχειρήσει και να αξιολογήσει μία παρέμβαση που βοηθάει μαθητές να υιοθετήσουν ένα πιο ενεργό χαρακτήρα σύμφωνα με το Διαθεωρητικό μοντέλο. Αυτή η θεωρία επιλέχθηκε εξαιτίας της πρακτικότητας και της προσαρμοστικότητάς της. Τα εργαλεία της παρέμβασης περιελάμβαναν μία σειρά από πέντε τυπωμένα εγχειρίδια βασιζόμενα στο Διαθεωρητικό μοντέλο τα οποία ενθάρρυναν τη φυσική δραστηριότητα. Ο σχεδιασμός της μελέτης ήταν ήμι-πειραματικός (n=665, μέση ηλικία=15.8 έτη, 57% κορίτσια) με μία στρωματοποιημένη συγκρότηση της ομάδας παρέμβασης (nΠαρ=263) και της ομάδας ελέγχου (nΕλ=402). Η παρέμβαση αποτελούνταν από το μοίρασμα ενός τυπωμένου εγχειριδίου σε κάθε μαθητή σύμφωνα με το τωρινό στάδιο του/της και τη χρήση του για τους επόμενους τέσσερεις μήνες.Οι Έλληνες μαθητές Λυκείου μετρήθηκαν διαχρονικά σε πάροδο τριών ετών η οποία ξεκίνησε από δύο έτη πριν την αποφοίτησή τους και τελείωσε ένα έτος μετά την αποφοίτησή τους. Οι πρώτες δύο μετρήσεις έγιναν στη Β’ Λυκείου μία πριν και μία μετά την παρέμβαση. Οι δύο τελευταίες μετρήσεις έγιναν ένα και δύο χρόνια μετά την παρέμβαση. Τα ερωτηματολόγια της έρευνας μέτρησαν στάδια αλλαγής συμπεριφοράς, διαδικασίες αλλαγής συμπεριφοράς, ισορροπία απόφασης και αυτό-αποτελεσματικότητα. Η κύρια ανάλυση των δεδομένων των σταδίων έγινε με την ανάλυση λανθάνουσας μετάβασης. Τα αποτελέσματα των λανθάνοντων σταδίων αποκάλυψαν τις θετικές βραχυπρόθεσμες επιδράσεις της παρέμβασης, οι οποίες ουδετεροποιήθηκαν μέσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η σύγκριση των αποτελεσμάτων των παρατηρημένων σταδίων πριν και μετά την παρέμβαση επιβεβαίωσε ότι βραχυπρόθεσμα η παρέμβαση ήταν επιτυχής στο να βοηθήσει περισσότερους μαθητές να προοδεύσουν και λιγότερους να οπισθοχωρήσουν στη διαδοχή των σταδίων σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Σχετικά με την αυτό-αποτελεσματικότητα, την ισορροπία απόφασης και τις διαδικασίες των σταδίων, οι εντός των ομάδων διαχρονικές συγκρίσεις των παρατηρημένων δεδομένων έδειξαν θετικές βραχυχρόνιες συγκριτικές επιδράσεις. Γενικά, αυτές οι επιδράσεις επίσης αντιστράφηκαν ή ουδετεροποιήθηκαν μεσοπρόθεσμα και παρέμειναν ουδέτερες μακροπρόθεσμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι προαναφερόμενες τάσεις του συνολικού δείγματος επιβεβαιώθηκαν για κάθε φύλο ξεχωριστά κάνοντας την παρέμβαση επιτυχή μόνο βραχυπρόθεσμα. Τα θετικά συμπεράσματα της παρούσας μελέτης επιβεβαίωσαν την επιτυχία της στο να βοηθήσει νέους να υιοθετήσουν και να διατηρήσουν ένα δραστήριο τρόπο ζωής και επίσης να παρέχει σε μελλοντικές παρόμοιες μελέτες εγκυροποιημένα εργαλεία και πρόσθετη εμπειρία στην αναζήτηση περισσότερο αποτελεσματικών παρεμβάσεων φυσικής αγωγής.