Κοινωνικοοικονομική τάξη
Authors: Τερζίδης Αγάπιος 
Published: September 2021

Ο καρκίνος συνιστά πολυπαραγοντική νόσο, η οποία συγκαταλέγεται στα σοβαρότερα προβλήματα υγείας της ανθρωπότητας. Η ιατρική επιστημονική κοινότητα λαμβάνοντας υπόψη τα υψηλά επίπεδα θνησιμότητας, τις αυξητικές διαχρονικές τάσεις πολλών νεοπλασιών και την πολυπλοκότητα της νόσου αναζητά απαντήσεις αναφορικά με τα αίτια και τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην καρκινογένεση. Τα τελευταία χρόνια διερευνάται η σχέση του καρκίνου με μια πληθώρα περιβαλλοντικών παραγόντων, αλλά και με ανθρώπινες επιλογές, όπως είναι η διατροφή, το κάπνισμα, οι συνθήκες στέγασης, το εργασιακό περιβάλλον, ο τρόπος ζωής εν γένει, οι οποίες είτε είναι εκούσιες είτε επιβάλλονται από συγκεκριμένους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. Σκοπός της παρούσας διατριβής, ήταν ο εντοπισμός τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων λοιμωδών και ορμονικών παραμέτων, που σχετίζονται με την εμφάνιση διαφόρων κακοηθειών. Ειδικότερα, επιλέχθηκε να εξεταστεί η επίδραση που ασκούν στην καρκινογένεση οι λοιμώδεις παράγοντες και η λεπτίνη, μια ορμόνη συσχετιζόμενη με τη διατροφή, δυό δηλαδή παραμέτρων που διερευνήθηκαν υπό το πρίσμα της γενικότερης συσχέτισης τους με το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Οι τρεις δημοσιεύσεις της διατριβής, εστίασαν στην ηπατίτιδα, το μελάνωμα και το μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (ΜΜΚΠ).Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των επί μέρους μελετών, εντοπίστηκαν σημαντικές διαφορές ως προς την επίπτωση των λοιμώξεων από HAV και HBV καθώς και ως προς την εμβολιαστική κάλυψη μεταξύ 118 Ρομά και 98 μη Ρομά παιδιών, που κατοικούσαν στην ίδια ευρύτερη περιοχή, με τους Ρομά να βρίσκονται σε ιδιαιτέρως δυσχερή κατάσταση. Επιπρόσθετα, δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης, συχνή αλλαγή κατοικίας, έλλειψη ασφάλισης για το παιδί και απουσία πρωτοβάθμιας παροχής υγειονομικής περίθαλψης βρέθηκαν να σχετίζονται σημαντικά με τη λοίμωξη από HBV στους Ρομά. Αναφορικά με το μελάνωμα, μετά από μελέτη ενός δείγματος 55 ασθενών με μελάνωμα και 165 υγιών μαρτύρων, βρέθηκε ότι ο κίνδυνος μελανώματος συσχετίζεται θετικά με τη λεπτίνη, ενώ προστατευτική επίδραση φάνηκε να ασκούν οι παράγοντες υγιεινού τρόπου ζωής, όπως είναι η φυσική άσκηση, η χαμηλή κατανάλωση αλκοόλ και το διατροφικό πρόγραμμα που ακολουθεί τους κανόνες της μεσογειακής διατροφής. Στη μελέτη 66 περιπτώσεων με ΜΜΚΠ και 132 υγιών μαρτύρων, υπήρξαν ισχυρές ενδείξεις για παρουσία υψηλότερων επίπεδων κυκλοφορούσης λεπτίνης, στους ασθενείς που έπασχαν από ΜΜΚΠ, ανεξαρτήτως σταδίου νόσου, σε σχέση με τα αντίστοιχα επίπεδα των μαρτύρων. Μετά από προσαρμογή για πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες, βρέθηκε ότι τα υψηλά επίπεδα λεπτίνης λειτουργούν ως σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ΜΜΚΠ, ανεξαρτήτως της κεντρικής παχυσαρκίας. Επιπλέον βρέθηκε ότι το κάπνισμα και η κατανάλωση ζωικών τροφίμων σχετίζονται ισχυρά με την ασθένεια, ενώ η κατανάλωση φυτικών τροφίμων διαφαίνεται ότι δρα προστατευτικά.Συμπερασματικά τα αποτελέσματα της παρούσας διατριβής συνηγορούν υπέρ του επιβαρυντικού ρόλου του χαμηλού κοινωνικοοικονομικού επιπέδου στην καρκινογένεση. Ακόμη κι αν οι αιτιακές σχέσεις σε γενετικό επίπεδο παραμένουν άγνωστες, η καθοριστική επίδραση που φαίνεται να ασκεί το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο σε συγκεκριμένες μορφές καρκίνου, επιβάλλουν την άμεση ανάληψη πρωτοβουλιών για μια συντονισμένη προσπάθεια πρόληψης.