Πόλεις σε κρίση
Authors: Πούλιος Δημήτριος 
Published: November 2021

Αντικείμενο και σκοπός της διατριβής είναι η μελέτη των Αστικών Πολιτικών (Urban Politics) την περίοδο 2007-2019 με μελέτη περίπτωσης τις πόλεις της Αθήνας και της Βαρκελώνης, με ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις πολιτικών μετασχηματισμών και αλλαγών στη χάραξη πολιτικής γύρω από το πόλης και το χώρο γενικότερα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την εξέταση όλων εκείνων των παραγόντων, συνθηκών και, υποκειμένων που επηρεάζουν την εξέλιξη και διαμόρφωση των πολιτικών. Τρείς είναι οι ενότητες ερωτημάτων πάνω στα οποία στηρίχθηκε η έρευνα:Α. Η πρώτη αφορά την θεωρία των Αστικών Πολιτικών και την διαμόρφωση ενός μεθοδολογικού πλαισίου αξιολόγησης. Με ερωτήματα όπως: •Τι είναι οι Αστικές Πολιτικές; Πώς τις προσεγγίζουμε; Τι μελετάμε όσον αφορά τις Αστικές Πολιτικές; Στην κατεύθυνση η έρευνα επικεντρώνεται περισσότερο στις πολιτικές (policies) και λιγότερο στη πολιτική (politics). Ενώ γίνεται μια προσπάθεια συσχέτισης των πολιτικών εξελίξεων με την διαδικασία χάραξης πολιτικών (politics vs policies). •Ποια μπορεί να είναι η μέθοδος αξιολόγησης; Τι σημαίνει επιτυχία και αποτυχία στις πολιτικές; Πως αξιολογείται; Πως καθορίζεται ένα επιτυχημένο παράδειγμα (best practice); Κάνοντας μια προσπάθεια διαμόρφωσης κριτηρίων και ενός μεθοδολογικού πλαισίου αξιολόγησης των πολιτικών.Β. Η δεύτερη ενότητα ερωτημάτων αφορά τις μελέτες περίπτωσης της Αθήνας και της Βαρκελώνης όπου εξετάζεται και η ιστορική εξέλιξη των πολιτικών και συγκεκριμένα η περίοδος της οικονομικής κρίσης 2007-2019. Με ερωτήματα όπως: •Πώς διαμορφώθηκαν οι πολιτικές τις προηγούμενες δεκαετίες στην Αθήνα και τη Βαρκελώνη; Ποιο μοντέλo ακολουθήθηκε; Ποιοι παράγοντες τις καθόρισαν; Πώς αξιολογούνται και κρίνονται;•Πώς επηρέασε η κρίση την Αθήνα και τη Βαρκελώνη; Πώς αυτό αποτυπώνεται; Μετασχηματίστηκαν οι πολιτικές στην Αθήνα και τη Βαρκελώνη για να αντιμετωπίσουν ή να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες της ύφεσης; Και σε ποια κατεύθυνση;Γ. Η τελευταία ενότητα ερωτημάτων εξετάζει τις επιπτώσεις της κρίσης πάνω στην παραγωγή «μοντέλων» και θεωριών. Με ερωτήματα όπως: •Τι συμπεράσματα προκύπτουν γενικότερα για τις αστικές πολιτικές και τη διαμόρφωσή τους στο περιβάλλον της οικονομικής κρίσης; Αποτελεί η κρίση και κρίση των θεωριών αυτών; Υπάρχουν ενδείξεις μετασχηματισμών ή καινοτομίας; Είναι η κρίση μια τομή για τις περιπτώσεις της Αθήνας και της Βαρκελώνης;Η διατριβή ξεκινάει με μια εκτεταμένη διερεύνηση της βιβλιογραφίας, παρουσίαση του θεωρητικού πλαισίου και της μεθοδολογίας που ακολουθεί η έρευνα. Στη διαδικασία αυτή υιοθετούνται τεχνικές και προσεγγίσεις από διάφορα ρεύματα σκέψης. Η έρευνα εξετάζει τις Αστικές Πολιτικές και τους μετασχηματισμούς στις πόλεις μέσα από μια τριπλή λογική: (α) το ρόλο των υπερεθνικών θεσμών και μετασχηματισμών (β) τις τοπικές κουλτούρες διακυβέρνησης (γ) τον ρόλο των τοπικών δρώντων υποκειμένων (κινημάτων, κομμάτων, ηγεσίας). Η αλληλεπίδραση αυτών των τριών επιπέδων σύμφωνα με την έρευνα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση και τον χαρακτήρα των πολιτικών. Στις επόμενες ενότητες της διατριβής εφαρμόζουμε τα παραπάνω στις μελέτες περίπτωσης της Αθήνας και της Βαρκελώνης. Αρχικά εξετάζοντας τον τρόπο εξέλιξης των αστικών πολιτικών στις δύο πόλεις από την περίοδο μετάβασης στη δημοκρατία την δεκαετία του 1970 μέχρι το 2008. Στη συγκεκριμένη ενότητα της διατριβής αποτυπώνονται τα δομικά χαρακτηριστικά του συστήματος διακυβέρνησης των δύο πόλεων, των χαρακτηριστικών της αστικοποίησης, του τρόπου με τον οποίο διεθνείς μεταβολές και τάσεις το επηρέασαν, του ρόλου των δρώντων πολιτικών υποκειμένων κ.α. Στη συνέχεια αναλύεται η περίοδος της κρίσης (2007-2019). Στη Βαρκελώνη ως αρχή ορίζεται η έκρηξη της φούσκας των ακινήτων στα τέλη του 2007. Στη συνέχεια η ενότητα οργανώνεται χρονολογικά και παρουσιάζει τη διαμόρφωση των αστικών πολιτικών βάσει των πολιτικών μετασχηματισμών που έλαβαν χώρα στη πόλη της Βαρκελώνης.Η Αθηναϊκή περίπτωση παρουσιάζεται με διαφορετικό τρόπο από αυτήν της Βαρκελώνης, διατηρώντας μια χρονολογική σειρά αλλά με βάση τη δράση διαφορετικών υποκειμένων και θεσμών. Μετά από μια σύντομη επισκόπηση των πολιτικών την Μεταολυμπιακή περίοδο της πόλης γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στις κατευθύνσεις που ακολούθησαν οι κεντρικές κυβερνήσεις, οι Δήμοι, τα κοινωνικά κινήματα, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο και τη δράση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Τέλος, εν όψει συμπερασμάτων, βλέπουμε συγκριτικά τις δύο περιπτώσεις δίνοντας έμφαση στη σχέση πολιτικής και πολιτικών. Αρχικά παρουσιάζονται οι πολιτικοί μετασχηματισμοί στην Ελλάδα και την Ισπανία και οι τρόποι με τους οποίους επηρέασαν τις κατευθύνσεις των πολιτικών. Στη συνέχεια επικεντρωνόμαστε στις ίδιες τις πολιτικές ανιχνεύοντας τα κοινά σημεία και τις διαφοροποιήσεις ανάμεσα στην Αθήνα και τη Βαρκελώνη. Ενώ επιστρέφουμε στα ερευνητικά ερωτήματα συνοψίζοντας τους μετασχηματισμούς στο επίπεδο της ίδιας της θεωρίας των Αστικών Πολιτικών και των ρευμάτων.