КОЛЛЕКЦИИ ПО ИСТОРИИ И КУЛЬТУРЕ ТЮРКСКИХ НАРОДОВ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ В ФОНДАХ ЦЕНТРАЛЬНОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО МУЗЕЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
Authors: Ермекбаева А.Ш. 
Published: September 2023

Мақалада Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық музейі қоры негізінде Орталық Азия түркі халықтарының тарихы мен мәдениетіне қатысты коллекциялардың жинақтау мәселелері қарастырылады және сол жинақталған коллекциялардың құрамы сипатталады. Себебі, ерекше екшеп айтар болсақ, отандық музейлердегі этнографиялық коллекцияның қорын үнемі толықтырып отыру мәселесі өзекті ғылыми әрі ғылыми-практикалық мәселе болып табылады. Ұлттық мәдениетті насихаттау мен оны сақтау мәселесінде этнографиялық коллекциялардың алар орны айрықша. Әсіресе, дәстүрлі мәдениетке қатысты тұрмыстық және шаруашылық бұйымдары қолданыс аясынан шығып кеткен жағдайда этнографиялық коллекциялардың маңызы арта түседі. Сондай-ақ, этнографиялық коллекциялар ғылыми-зерттеу жұмыс-тары үшін үлкен маңызды дереккөз ретінде қолданылады. Қарастырылып отырған мақаладаэтнография-лық коллекциялардың қалыптасу ерекшеліктері мен факторларына басты назар аударылған. Сонымен қатар, автор жоғарыда көрсетілген халықтардың этносаралық өзара қарым-қатынас аясында пайда болған дәстүрлі-тұрмыстық қолданыстағы заттардың ұқсастықтар мен айырмашылықтарға ерекше назар аударады. Музейдің этнографиялық коллекциялары халықтардың дәстүрлі-тұрмыстық мәдениетінің әртүрлі аспектілерін көрсетеді. Аталмыш коллекциялардың жинақтау жұмыстары арнайы тақырыптарды зерттеу үшін ұйымдастырылған этнографиялық экспедициялар мен тұлғалардың сыйға тартуы және сатып алу негізінде жүзеге асырылып отырғандығы анықталды. Сондай-ақ, коллекциялардың толығуына жергілікті әкімшіліктің мемлекеттік қызметкерлерді ынтымақтастыққа тарту сияқты факторлар да айтарлықтай әсерін тигізген.

В статье рассматриваются проблемы комплектования коллекций по истории икультуре тюркских народов Центральной Азии на примере Центрального государственного музея Республики Казахстан. Проблема научного комплектования и обработки музейных ценностей относится к числу наиболее важных проблем современного музееведения. Этнографические коллекции выполняют важную роль в пропаганде и сохранности национальной культуры. Их значение особенно возрастает в наше время, когда из реальной жизни народов быстро исчезают предметы традиционной культуры, уходит практика их исследования. Этнографические коллекции являются также важной базой для развития научных исследований. В данной статье характеризуется состав коллекций по истории и культуре указанных выше этносов. При этом основное внимание уделяется особенностям и факторам формирования этнографических коллекций, а также выявлению общих и специфических элементов в структуре традиционных предметов этих народов в контексте межэтнического взаимодействия. Автор делает вывод, что этнографические коллекции музея отражают различные аспекты традиционно-бытовой культуры народов, а также отмечает, что при формировании музейных коллекций значительное влияние имели такие факторы, как организация научных и собирательских экспедиций, покупка вещей у частных лиц, привлечение к сотрудничеству государственных служащих местной администрации.

The article is devoted to the problems of completing collections on the history and culture of the Turkic peoples of Central Asia on the example of the Central State Museum of the Republic of Kazakhstan. The problem of scientific acquisition and processing of museum valuables is one of the most important problems ofmodern museology. Ethnographic collections play an important role in the promotion of national culture and its preservation. Their importance is especially increasing in our time, when traditional cultural objects are rapidly disappearing from the real life of peoples, and the practice of their research is disappearing. Ethnographic collections are also an important base for the development of scientific research. This article describes the composition of collections on the history and culture of the above-mentioned ethnic groups. At the same time, the main attention is paid to the peculiarities and factors of the formation of ethnographic collections, as well as to the identification of common and specific elements in the structure of traditional objects of these peoples in the context of interethnic interaction. The author concludes that the museum's ethnographic collections reflect various aspects of the traditional and everyday culture of peoples, and also notes that such factors as the organization of scientific and collecting expeditions, the purchase of things from private individuals, and the involvement of civil servants of the local administration had a significant impact on the formation of museum collections