Η εικόνα της εξέλιξης στο ελληνικό σχολείο
Authors: Πρίνου Λουκία 
Published: January 2014

Στη διατριβή διερευνήθηκε διεξοδικά η εικόνα «παρουσίαση» και «παρουσία» της θεωρίας της βιολογικής εξέλιξης στο σχολείο της Πρωτοβάθμιας (ΠΕ) και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ) συνολικά, από τις αρχές του 20ου αιώνα έως σήμερα. Ένας καταρχήν τρόπος για να φωτιστεί η εν λόγω εικόνα ήταν να μελετηθεί πως παρουσιάζεται στα Αναλυτικά Προγράμματα (ΑΠ) και τα εγχειρίδια του ελληνικού σχολείου αφότου εισήχθη σε αυτά, δηλαδή από τις αρχές του 20ου αιώνα. Όμως η εικόνα της θεωρίας της εξέλιξης στο ελληνικό σχολείο συνδιαμορφώνεται και από τι σκέφτονται για τη διδασκαλία εννοιών της εξελικτικής θεωρίας οι εκπαιδευτικοί της ΠΕ και της ΔΕ και τι αντιλήψεις διαμορφώνουν οι μαθητές του ελληνικού σχολείου αφού διδαχθούν ό,τι προβλέπεται από τα ΑΠ αφού μελετήσουν τα εγχειρίδια και παρακολουθήσουν τα μαθήματα των δάσκαλων τους στην ΠΕ και ΔΕ. Με βάση τα προαναφερθέντα ερωτήματα η έρευνα ήταν σπονδυλωτή, από τέσσερεις επιμέρους έρευνες που παρουσιάσθηκαν στα τέσσερα κεφάλαια της διατριβής, ενώ η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε περιελάμβανε ανάλυση όλων των ΑΠ για τη Βιολογία και τα σχετικά μαθήματα, ανάλυση όλων των κειμένων με άμεση ή έμμεση σχέση με την εξελικτική θεωρία σε όλα τα εγχειρίδια ΔΕ και ΠΕ. Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την καταγραφή των αντιλήψεων και απόψεων των εκπαιδευτικών και των μαθητών ήταν ερωτηματολόγια από ανοικτές και κλειστές ερωτήσεις και συνεντεύξεις από εκπαιδευτικούς της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που διδάσκουν τη Βιολογία. Στο πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο τα επιμέρους ερευνητικά ευρήματα αξιοποιήθηκαν για την εξαγωγή γενικών συμπερασμάτων τα κυριότερα εκ των οποίων επικεντρώθηκαν στα ακόλουθα σημεία. Η θεωρία της βιολογικής εξέλιξης συμπεριλαμβανόταν στα προς διδασκαλία θέματα της Βιολογίας που περιέχονταν στο πρώτο εγχειρίδιο Βιολογίας και έκτοτε εξακολούθησε να υπάρχει στα ΑΠ και εγχειρίδια του ελληνικού σχολείου της ΔΕ έως σήμερα. Από τις αρχές του 21ου αιώνα διδάσκεται στην Γυμνασιακή ΔΕ ως ένα κεφάλαιο (τελευταίο στην ύλη) αλλά όχι στη Λυκειακή βαθμίδα. Παράλληλα η παρουσία προαπαιτούμενων εννοιών στην ΠΕ/ΔΕ και σχολικά εγχειρίδια) αξιολογήθηκε ως πενιχρή και διδακτικά ανεπαρκής. Η έρευνα στις απόψεις και αντιλήψεις των εκπαιδευτικών ΠΕ και ΔΕ έδειξε ότι αναγνωρίζεται η σημασία της διδασκαλίας της εξελικτικής θεωρίας από την συντριπτική πλειοψηφία τους. Όμως η μεγάλη πλειοψηφία των εκπαιδευτικών ΠΕ έχουν σοβαρές ελλείψεις ως προς το επιστημονικό περιεχόμενο που απαιτείται για τη διδασκαλία του θέματος π.χ. της «προσαρμογής» - ένα θέμα που διδάσκουν - το οποίο χρειάζεται να διδάσκουν στο επιστημονικό πλαίσιο της εξελικτικής θεωρίας. Επίσης, ο περιορισμός της διδασκαλίας της εξελικτικής θεωρίας μόνο στη Γυμνασιακή βαθμίδα έχει μειώσει την δυνατότητα σε ένα ποσοστό εκπαιδευτικών της ΔΕ να διαχειρίζονται με επάρκεια τις σχετικές έννοιες. Η έρευνα έδειξε ότι οι μαθητές της ΔΕ διαχειρίζονται με επάρκεια τις σχετικές έννοιες. Η έρευνα έδειξε ότι οι μαθητές της ΔΕ εμφανίζουν πολλές εναλλακτικές αντιλήψεις για έννοιες της θεωρίας της βιολογικής εξέλιξης παρά το γεγονός ότι καταγράφεται η συμφωνία και αποδοχή τους στην αντίληψη της εξέλιξης των έμβιων όντων.