Αναζήτηση οικονομικών κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων επιρροής της φορολογικής συμμόρφωσης στην Ελλάδα
Authors: Μητράκος Παναγιώτης 
Published: July 2023

Στην παρούσα διατριβή εξετάζεται το ζήτημα της φορολογικής συμμόρφωσης και της φορολογικής ηθικής μέσα από την παγκόσμια βιβλιογραφία, με έμφαση στους Έλληνες φορολογούμενους πολίτες. Ο βασικότερος λόγος συγγραφής της εν λόγω διατριβής είναι να εξετάσει και να διερευνήσει τους παράγοντες που επηρεάζουν την φορολογική συμμόρφωση και την φορολογική ηθική των πολιτών σε επίπεδο κράτους αλλά και σε διεθνές επίπεδο, να αναλύσει το ρόλο των παγκοσμιοποιημένων αγορών στην διαμόρφωση καλύτερου ή χειρότερου επιπέδου φορολογικής συνείδησης. Υπάρχουν πάρα πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την τελική απόφαση ενός ατόμου για το εάν θα συμμορφωθεί ή όχι με τις φορολογικές του υποχρεώσεις κάποιες εκ των οποίων δεν περιλαμβάνουν καθαρά οικονομικά κριτήρια. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι κοινωνικοί, πολιτιστικοί, πολιτικοί και δημογραφικοί, καθώς και παράγοντες που έχουν να κάνουν με τον χαρακτήρα του ατόμου τις στάσεις του και τις αξίες του, αλλά και τον τρόπο που λειτουργούν η φορολογική διοίκηση και οι βασικότεροι θεσμοί ενός δημοκρατικού κράτους (Πολιτικοί θεσμοί, Κοινοβούλιο, Δικαστικό Σώμα). Το συμπέρασμα το οποίο πηγάζει από την ανάλυση ερωτηματολογίου, με διαβαθμισμένες ερωτήσεις τύπου Likert, μέσα από πρωτογενή έρευνα 3.975 ατόμων για την στατιστική ανάλυση και 3.127 ατόμων για την οικονομετρική ανάλυση αυτού (μοντέλο ordered probit), δείχνει ότι η φορολογική συνείδηση των πολιτών συσχετίζεται με την αξιοπιστία των κρατικών θεσμών (κοινοβούλιο, κυβέρνηση, δικαστικό σώμα κλπ), καθώς και από τον τρόπο που ασκείται η φορολογική διοίκηση, αλλά και η κυβερνητική φορολογική πολιτική. Όσο βελτιώνονται οι δείκτες των παραπάνω μεταβλητών τόσο αυξάνει η φορολογική ηθική των πολιτών στην χώρα μας. Σε ένα επόμενο στάδιο, η διατριβή θα προχωρήσει σε προτάσεις που έχουν ως στόχο την βελτίωση όλων των παραπάνω θεσμών, προκειμένου να ασκηθεί με δικαιότερο τρόπο η φορολογική πολιτική και να αυξηθεί η αξιοπιστία των πολιτικών και κρατικών θεσμών Επιπρόσθετα θα εξετάσουμε την διαμόρφωση θετικής ή αρνητικής φορολογικής συνείδησης, μέσα από διεθνείς θεσμούς όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο ΟΑΣΑ και οι G20. Θα αναπτύξουμε τον φορολογικό ανταγωνισμό ως μια προσπάθεια πολλών κρατών να προσελκύσουν Άμεσες Ξένες Επενδύσεις και θα επιχειρήσουμε να αντλήσουμε ποιοι είναι τελικά οι πιο σημαντικοί παράγοντες που ενθαρρύνουν τις πολυεθνικές επιχειρήσεις να δημιουργήσουν νέες επιχειρήσεις ή θυγατρικές εταιρίες (Α.Ξ.Ε.) στην χώρα μας. Αναφορικά με την προσέλκυση Α.Ξ.Ε. εκτιμούμε ότι ,η πολιτική σταθερότητα, η δημοκρατική δομή ενός κράτους, η ανάπτυξη υποδομών, η μακροοικονομική σταθερότητα και η σταθερότητα της φορολογικής νομοθεσίας, αποτελούν βασικότερους πυλώνες προσέλκυσης Α.Ξ.Ε. Επιπρόσθετα ο φορολογικός ανταγωνισμός που αναπτύσσεται μεταξύ των κρατών έχει ως συνέπεια την τεράστια διαρροή δημοσίων εσόδων από πολλά κράτη που δεν ακολουθούν αυτή την συνεχή μείωση των φορολογικών συντελεστών, κάτι το οποίο ωφελεί μόνον της πολυεθνικές επιχειρήσεις και πολύ μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν τη δυνατότητα να μετακινούν τα κεφάλαιά τους στα κράτη με χαμηλότερους συντελεστές. Αυτή η στρατηγική του φορολογικού ανταγωνισμού, όπως είναι φυσικό έχει αντίκτυπο και στην φορολογική ηθική των πολιτών που βλέπουν μεγάλες πολυεθνικές να εκμεταλλεύονται τις διαφορές στις νομοθεσίες διαφορετικών κρατών και να πληρώνουν ελάχιστη φορολογία σε ποσοστιαία βάση σε σχέση με τα δηλωθέντα κέρδη τους.