Η αθέτηση των συμβατικών υποχρεώσεων του εργαζομένου
Authors: Σαββάκης Ιωάννης 
Published: January 2024

Η παρούσα διατριβή, διαρθρωμένη σε τρία μέρη, διερευνά την προβληματική της αθέτησης των συμβατικών υποχρεώσεων του εργαζομένου. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπλήρωση του συνόλου των ως άνω υποχρεώσεων προκαλεί την προσήκουσα εκπλήρωση, ενώ οποιαδήποτε απόκλιση συνεπάγεται την αθέτηση, καταγράφονται με αναλυτικό τρόπο στο πρώτο μέρος οι συμβατικές υποχρεώσεις του εργαζομένου, στο δεύτερο μέρος εξετάζεται η αθέτηση αυτών από την πλευρά του εργαζομένου και στο τρίτο μέρος αναδεικνύονται τα δικαιώματα του εργοδότη σε κάθε μορφή αθέτησης. Ειδικότερα, στο πρώτο μέρος διακρίνονται οι συμβατικές υποχρεώσεις του εργαζομένου σε κύρια υποχρέωση και σε παρεπόμενες υποχρεώσεις, ενώ διερευνώνται, επίσης, οι παρεμφερείς εργασίες, οι πρόσθετες εργασίες και η δυνατότητα της παράλληλης απασχόλησης. Ως κύρια υποχρέωση νοείται η, κατά κανόνα, αυτοπρόσωπη παροχή συμφωνημένης εργασίας, η οποία συνίσταται στο είδος (ακριβές αντικείμενο της κύριας παροχής), στην έκταση (την ποσότητα και την ποιότητα της οφειλόμενης εργασίας) και στον τόπο παρεχόμενης εργασίας του εργαζομένου. Ως παρεπόμενη υποχρέωση θεωρείται εκείνη η υποχρέωση που εμφανίζει παρακολουθηματικό χαρακτήρα σε σχέση με την κύρια υποχρέωση παροχής εργασίας και υπάγεται, ανάλογα με το ειδικό έννομο συμφέρον του εργοδότη που ικανοποιεί, σε δύο κατηγορίες, δηλαδή στις υποχρεώσεις παροχής που σχετίζονται με το συμφέρον παροχής του εργοδότη και στις υποχρεώσεις προστασίας που αφορούν στο συμφέρον ακεραιότητας του εργοδότη. Στο δεύτερο μέρος αποτυπώνονται τα τρία είδη αθέτησης από τη μεριά του εργαζομένου, τα οποία είναι η μη εκπλήρωση, η μη έγκαιρη εκπλήρωση και η πλημμελής εκπλήρωση. Κατά κανόνα συναντάται μόνο η μη εκπλήρωση και η πλημμελής εκπλήρωση λόγω της νομικής φύσης της σύμβασης εργασίας (σύμβαση απόλυτα ακριβόχρονης εκπλήρωσης), ενώ κατ’ εξαίρεση εντοπίζεται και η μη έγκαιρη εκπλήρωση (σύμβαση σχετικά ακριβόχρονης εκπλήρωσης). Αναδεικνύονται, ακόμη, η άρνηση και η δικαιολογημένη άρνηση εκπλήρωσης τόσο κύριας όσο και παρεπόμενης υποχρέωσης. Εκτός της διερεύνησης δυνατότητας εξαναγκασμού του εργαζομένου στην εκπλήρωση κύριας και παρεπόμενων υποχρεώσεων, καταγράφεται, στο τρίτο μέρος, το σύνολο των δικαιωμάτων του εργοδότη με διακριτό τρόπο, ανάλογα, δηλαδή, και με το είδος αθέτησης και με την ύπαρξη ή μη υπαιτιότητας από τον εργαζόμενο. Ανάμεσα στα δικαιώματα βρίσκονται η προειδοποίηση, η παραίνεση, η αυτούσια εκπλήρωση, η μείωση καταβαλλόμενου μισθού, η καταβολή χρηματικής αποζημίωσης ή εναλλακτικά η αυτούσια αποκατάσταση, ως τρόπος αποζημίωσης, για προκληθείσα ζημία, η αποζημίωση για ολική μη εκπλήρωση, η κατάπτωση ποινικής ρήτρας, η επιβολή πειθαρχικής ποινής, η καταγγελία σύμβασης εργασίας και η αποζημίωση του άρθρου 673 ΑΚ. Καθίσταται σαφές ότι η νομική αξιολόγηση της αθέτησης, ο εντοπισμός, κατά περίπτωση, του ουσιώδους ή επουσιώδους της απόκλισης συμβατικής δέσμευσης και η ύπαρξη υπαιτιότητας ή μη από τη μεριά του εργαζομένου είναι κρίσιμες παράμετροι για τη γένεση των νομικών δυνατοτήτων του εργοδότη. Κρίσιμα ζητήματα θεωρούνται η τύχη της παροχής του εργοδότη (καταβαλλόμενος μισθός) και η ευθύνη του εργαζομένου για προκληθείσα ζημία του εργοδότη κατά την εκτέλεση της εργασίας βάσει της σχετικά πρόσφατης τροποποίησης του άρθρου 652 ΑΚ.