Σύγκριση κατανάλωσης βασικών κατηγοριών φαρμάκων στις κλινικές παιδιατρικών νοσοκομείων της Αττικής με αναφορά στο καλυπτόμενο νοσολογικό φάσμα
Authors: Κουρή Νικολέττα 
Published: January 2014

Στην παρούσα μελέτη έγινε μια σύγκριση της ποιοτικής και ποσοτικής κατανάλωσης βασικών κατηγοριών φαρμάκων στις κλινικές τεσσάρων παιδιατρικών νοσοκομείων της Αττικής, τη διετία 1987-1988, με αναφορά στο καλυπτόμενο νοσολογικό φάσμα. Τα στοιχεία ελήφθησαν από τα νοσοκομεία παίδων: Αγία Σοφία, Αγλαΐα Κυριακού, Γενικό Νοσοκομείο Βόρειας Αττικής και Παιδιατρικό Κέντρο Τζανείου Νοσοκομείου Πειραιά, με χρήση των συνταγολογίων και των μητρώων ασθενών των κλινικών και καταχωρήθηκαν σε ειδικό αρχείο Η/Υ, όπου ακολούθησε επεξεργασία των δεδομένων με ειδικό πρόγραμμα. Τα νοσοκομεία στο κείμενο αναφέρονται με τα γράμματα Α, Β, Γ, Δ. Εξετάσθηκαν 5 ομάδες φαρμάκων: α) τα αντιμικροβιακά, β) τα αναλγητικά-μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, γ) τα ψυχοφάρμακα δ) τα αντιμυκητιασικά και ε) οι βιταμίνες. Ταξινομήθηκαν σε 19 κατηγορίες σύμφωνα με το Εθνικό Συνταγολόγιο και από αυτές διαπιστώθηκε κατανάλωση 118 ουσιών. Η επιλογή τους έγινε με βάση εκτιμήσεις που δείχνουν μια υπερκατανάλωση (π.χ. αντιμικροβιακά, βιταμίνες) ή ότι υπάρχουν σε πολλές ουσίες των κατηγοριών αντενδείξεις ή σοβαρές παρενέργειες στη χορήγησή τους σε παιδιά (ψυχοφάρμακα, ΜΣΑ). Σκοπός της μελέτης ήταν η ανεύρεση της απόλυτης ποιοτικής και ποσοτικής, σε ημερήσιες δόσεις, κατανάλωσης των εξεταζομένων φαρμάκων, των προτιμούμενων μορφών χορήγησης της διαχρονικής αυξομείωσης και διαπίστωσης τυχόν κατανάλωσης ουσιών ακατάλληλων για παιδιά. Επίσης επιδιώχθηκαν συγκρίσεις σχετικής κατανάλωσης, με δείκτες τους νοσηλευθέντες ασθενείς, τις ημέρες νοσηλείας καθώς και ποσοστιαία συσχέτιση της κατανάλωσης ομάδων και κατηγοριών των φαρμάκων. Διαπιστώθηκε από τη συνολική κατανάλωση των 5 εξεταζόμενων ομάδων φαρμάκων και στα 4 νοσοκομεία τη διετία 1987-1988 ότι: α) τα αντιμικροβιακά βρίσκονται με μεγάλη διαφορά στην πρώτη θέση, ακολουθούμενα από τα αναλγητικά-ΜΣΑ και έπονται οι βιταμίνες και τα ψυχοφάρμακα με παρόμοια μεταξύ τους ποσοστά, και τα αντιμυκητιασικά με ελάχιστες τιμές, β) η σειρά προτίμησης-κατανάλωσης κάθε κατηγορίας από την αντίστοιχη ομάδα είναι από τα αντιμικροβιακά, πενικιλλίνες, κεφαλοσπορίνες και αμινογλυκοσίδες, μακρολίδια-διάφορα και σουλφοναμίδια (με παρόμοια μεταξύ τους ποσοστά), από τα ψυχοφάρμακα αντιεπιληπτικά και αγχολυτικά, από τα αναλγητικά-ΜΣΑ αναλγητικά-αντιπυρετικά και από τις βιταμίνες τα απλά σκευάσματα από τους συνδυασμούς και γ) οι δραστικές ουσίες που περισσότερο χορηγήθηκαν είναι από τις πενικιλλίνες, η αμοξυκιλλίνη και η αμπικιλλίνη και δικλοξακιλλίνη, από τις αμινογλυκοσίδες, η αμικασίνη, η γενταμυκίνη και η νετιλμικίνη, από τα μακρολίδια-διάφορα, η ερυθρομυκίνη, η κλινδαμυκίνη και η χλωραμφαινικόλη, από τις τετρακυκλίνες, η δοξυκυκλίνη, από τις κεφαλοσπορίνες, η κεφαδροξίλη (α' γενιάς) και η κεφταζιδίμη (γ' γενιάς), η κεφακλόρη (β' γενιάς) και η κεφοταξίμη (γ' γενιάς), από τα αντιμικροβιακά ουροποιητικού συστήματος, το ναλιδιξικό οξύ, από τα σουλφοναμίδια ο συνδυασμός τριμεθοπρίμης-σουλφαμεθοξαζόλης, από τα αντιφυματικά η ριφαμπικίνη και η ισονιαζίδη, από τα αγχολυτικά η διαζεπάμη, από τα αντιψυχωσικά, η χλωροπρομαζίνη, από τα αντικαταθλιπτικά, η αμιτριπτυλίνη, από τα αντιεπιληπτικά, η φαινυντοΐνη, η φαινοβαρβιτάλη και το βαλπροικό νάτριο, από τα αντιπαρκινσονικά, η βενζεχόλη, από τα αναλγητικά-αντιπυρετικά, η παρακεταμόλη, από τα αντιφλεγμονώδη, η ναπροξένη και η τολμετίνη , από τα αντιρρευματικά, η D-πενικιλλαμίνη, από τις βιταμίνες, το φυλλικό οξύ και η βιταμίνη D και από τα αντιμυκητιασικά η κετοκοναζόλη. Ακόμα σε όλα τα νοσοκομεία οι κλινικές χειρουργικών ειδικοτήτων καταναλώνουν σχεδόν διπλάσιες ημερήσιες δόσεις αντιμικροβιακών ανά ασθενή, συγκριτικά με τις παιδιατρικές κλινικές και χορηγούν περισσότερες κεφαλοσπορίνες και αμινογλυκοσίδες έναντι των πενικιλλινών, που προτιμούν οι δευτέρες. Οι αυξομειώσεις κατανάλωσης μεταξύ των 2 ετών 1987-1988 στις περισσότερες κλινικές είναι μικρές. Γενικά υπάρχουν διαφορές κατανάλωσης στις ομάδες, κατηγορίες, ουσίες και μορφές χορήγησης των εξετασθέντων φαρμάκων μεταξύ συγκρίσιμων νοσοκομείων, και κλινικών ομοίων ειδικοτήτων, που είναι πιθανόν να μην εκφράζουν κάποια ιατρική αναγκαιότητα.