Approche info-communicationnelle de la marchandisation des universités européennes via l'insertion des TICE
Authors: Δημηνίκου Αικατερίνη 
Published: October 2021

Στη σύγχρονη εποχή της εκπαίδευσης, η παγκοσμιοποίηση, η ανοιχτότητα και η καθολικότητα του Διαδικτύου, το Web 2.0 και οι εφαρμογές των Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη διδακτική διαδικασία καθώς και στις παραδοσιακές ερευνητικές λειτουργίες εντός των πανεπιστημίων. Ενδεικτικά αναφέρονται: ο επαναπροσδιορισμός των ρόλων των συμμετεχόντων στη διαδικασία «διδασκαλία -μάθηση », η αλλαγή στον τρόπο διαμόρφωσης, ανταλλαγής και αξιολόγησης της γνώσης, η εξέλιξη της επαγγελματοποίησης των εκπαιδευτικών και ο μετασχηματισμός του ρόλου, της αποστολής και του τρόπου λειτουργίας των πανεπιστημίων γενικά.Το σύνολο αυτών των μεταβολών σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με το θέμα της εισαγωγής και ενσωμάτωσης των παιδαγωγικών ΤΠΕ στην εκπαίδευση και στη διδασκαλία. Στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της εκβιομηχάνισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, οι παιδαγωγικές ΤΠΕ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δομή και στην αλληλεπίδραση των τριών επιπέδων στα οποία αναπτύσσεται και λειτουργεί ένα πανεπιστήμιο (το μικρο-επίπεδο, το μεσο – επίπεδο που αφορά το πανεπιστήμιο ως οργάνωση, οργανισμό και το μακρο-επίπεδο). Η σημαντική αυτή συμμετοχή των ΤΠΕ στα ανωτέρω επίπεδα εγείρει ταυτόχρονα σημαντικές ανησυχίες για τη δυνατότητα διαχείρισης των νέων αναδυόμενων διοικητικών και επικοινωνιακών προκλήσεων.Ως συνέπεια, οι προσεγγίσεις που επιχειρούν να ερμηνεύσουν και να κατανοήσουν την αλληλεξάρτηση και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των τριών επιπέδων ενός τεχνο-παιδαγωγικού συστήματος εντός των πανεπιστημίων ποικίλλουν. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται: τεχνο-ντετερμινιστικές, κοινωνικές και παιδαγωγικές προσεγγίσεις. Κάθε συζήτηση για το θέμα των εφαρμογών των ΤΠΕ στο εκπαιδευτικό περιβάλλον τείνει να εστιάζεται και να περιστρέφεται γύρω από τη γενικότερη ανησυχία που συνδέεται με τον διαφαινόμενο εμπορικό και/ή βιομηχανικό εξορθολογισμό των πανεπιστημίων, διαδικασία κατά την οποία τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζονται ως «οργανισμοί».Σε αυτό το πλαίσιο, η παρούσα έρευνα θεμελιώνεται σε μια επικοινωνιακή προσέγγιση, η οποία κάνοντας χρήση κυρίως της θεωρίας της επικοινωνίας των οργανώσεων έχει στόχο τη διερεύνηση και ερμηνεία των θεμάτων πληροφόρησης και επικοινωνίας που διατέμνουν τις τρεις πανεπιστημιακές βαθμίδες και σχετίζονται με την εισαγωγή και ενσωμάτωση των ΤΠΕ στη διαδικασία «διδασκαλία - μάθηση» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη, στο όνομα του εκσυγχρονισμού των εκπαιδευτικών υπηρεσιών και προϊόντων. Τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα αφορούν στον βαθμό στον οποίο οι παιδαγωγικές ΤΠΕ αποτελούν το κύριο εργαλείο για την εμπορευματοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη, καθώς και στον ρόλο των παιδαγωγικών ΤΠΕ όχι μόνο στη λειτουργία και την επικοινωνία των πανεπιστημίων ως δημόσιων οργανισμών στην ψηφιακή εποχή αλλά και στον βαθμό που αυτές συμβάλλουν στην ενδεχόμενη αναμόρφωση των παιδαγωγικών και επικοινωνιακών δραστηριοτήτων των συμμετεχόντων.Υπό αυτό το πρίσμα, η έρευνα επικεντρώνεται στις εκτιμήσεις των βασικών παραγόντων -συμμετεχόντων (κυρίως εκείνων που είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση συστημάτων πληροφόρησης και επικοινωνίας εντός των πανεπιστημίων και του διδακτικού προσωπικού) σχετικά με τις διαδικασίες και τις συνέπειες της τεχνολογίας, και της διαμεσολάβησης των πληροφοριών και της επικοινωνίας στη διαδικασία της μάθησης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη. Ειδικότερα, η μελέτη διεξάγεται στη Γαλλία και την Ελλάδα, λαμβάνοντας υπόψη το γενικότερο νεοφιλελεύθερο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο.