Οι εντολές του διοικητικού δικαστή προς τη διοίκηση
Authors: Παπαθανασίου Νικόλαος 
Published: August 2021

Στην παρούσα διατριβή ερευνάται η εξουσία του διοικητικού δικαστή να απευθύνει εντολές προς της διοίκηση. Η μελέτη αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην καταγραφή και στην κριτική ανάλυση του καθεστώτος που διέπει τις επιμέρους περιπτώσεις εντολών που μπορούν να εντοπιστούν στο ελληνικό διοικητικό δικονομικό δίκαιο αλλά αποσκοπεί στην συνολική αποτύπωση της σχετικής εξουσίας συμπεριλαμβανομένης της συνταγματικής θεμελίωσής της. Στο πλαίσιο αυτό αναλύονται οι κατ’ ιδίαν περιπτώσεις εντολών, κατανεμημένες διαρθρωτικά με κριτήριο το πεδίο λήψης της κάθε μιας εξ’ αυτών. Πρόκειται συγκεκριμένα για τις εντολές που λαμβάνονται στο πεδίο της προσωρινής δικαστικής προστασίας, της οριστικής δικαστικής προστασίας καθώς και στα πλαίσια της διοικητικής φύσης εξουσίας των τριμελών συμβουλίων του Ν. 3068/2002 να ελέγχουν τη συμμόρφωση της διοίκησης προς τις δικαστικές αποφάσεις. Στην πρώτη περίπτωση εντάσσεται καταρχήν το ζήτημα της δυνατότητας του δικαστηρίου να χορηγεί αναστολή εκτέλεσης επί γνήσιων αρνητικών διοικητικών πράξεων, το οποίο αν και αρκετά παλιό, δεν φαίνεται να έχει βρει την προσήκουσα λύση. Στη συνέχεια εντάσσεται η προβληματική των κατάλληλων προσωρινών μέτρων που μπορεί να διατάξει ο δικαστής παράλληλα ή ανεξάρτητα με τη χορήγηση αναστολής. Στην δεύτερη περίπτωση επίκεντρο της ανάλυσης αποτελεί η έννοια της αναπομπής, η οποία αναδεικνύεται ως η μόνη προβλεπόμενη μορφή εντολής στα πλαίσια ενός ακυρωτικού διατακτικού, ανεξάρτητα αν πρόκειται για ακυρωτική διαφορά ή για διαφορά ουσίας. Η τρίτη περίπτωση ομοιάζει από άποψη περιεχομένου αρκετά προς την αναπομπή, με την ουσιώδη διαφορά ότι εκδηλώνεται στα πλαίσια άσκησης διοικητικής φύσης αρμοδιότητας. Καινοφανής αν και προσανατολισμένη στα υπάρχοντα εργαλεία του ακυρωτικού δικαστή υπήρξε και η νομοθετική πρόβλεψη της νέας εξουσίας που προβλέπεται στο άρθρο 50 παρ. 3α π.δ. 18/1989 η οποία αφορά στην διατύπωση εντολής με προδικαστική απόφαση και η οποία χάραξε μια νέα οδό, που κατατείνει σε μια πλειάδα επιμέρους δυνατοτήτων. Οι ανωτέρω περιπτώσεις εντάσσονται σε μια ενιαία κατηγορία, με πυλώνα την έννοια της εντολής, και παρά τις επιμέρους διαφορές τους αποτελούν ένα συνεκτικό δικονομικό εργαλείο. Κεφαλαιώδους σημασίας θεωρείται στο ερευνώμενο πεδίο η αρχή της διάκρισης των εξουσιών ειδικότερα κατά το μέρος που αφορά στη σφαίρα ευθύνης της δικαστικής και της εκτελεστικής εξουσίας και ιδιαίτερα της επιμέρους κατανομής της αντιστοίχως ασκούμενης αρμοδιότητας καθώς και στην μεταξύ τους οριοθέτηση. Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών δεν αποτελεί εμπόδιο στην εξουσία του δικαστηρίου να απευθύνει εντολές προς τη διοίκηση, όταν τούτο αποτελεί εκδήλωση της δεδομένης αποστολής του δικαστή να ελέγχει και να επιβάλλει την τήρηση της αρχής της νομιμότητας, όταν αυτή έχει παραβιασθεί από τη διοικητική αρχή. Με αυτό το πνεύμα η εξουσία αυτή ευρίσκει συνταγματικό έρεισμα/θεμέλιο τόσο στο άρθρο 95 παρ. 5 του Συντάγματος, στο βαθμό που μια δικαστική εντολή αποτυπώνει δεδομένα καθήκοντα συμμόρφωσης της διοίκησης προς τη δικαστική απόφαση αλλά και στο άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος στο βαθμό που καθιστά αποτελεσματική της παροχής δικαστικής προστασίας προς τον προσφυγόντα στη δικαιοσύνη πολίτη, είτε τούτο αφορά στα δραστικά μέτρα προσωρινής δικαστικής προστασίας είτε της απόφασης επί του κύριου ενδίκου βοηθήματος.