bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Uma abordagem transversal sobre Sífilis Congênita em Sergipe: sinais e sintomas e suas implicações para a Saúde Neonatal
Authors: Sobrinho Fenelon Mendonça Santos , Mellara Gabriel Guimarães , Santos Maria Clara Nole Brandão , Santana José Vinicius Lima , Lopes Izailza Matos Dantas
Published: May 2024

A sífilis congênita (SC) é uma doença grave transmitida durante a gestação ou no parto, com incidência preocupante no Brasil, particularmente no Nordeste, onde Sergipe apresenta taxas alarmantes. Os dados epidemiológicos do Ministério da Saúde destacam a magnitude desse problema em todo o país, enfatizando a importância da prevenção e tratamento adequado para reduzir a transmissão vertical da doença. Este estudo transversal investigou sinais e sintomas em crianças tratadas para SC em uma maternidade filantrópica em Aracaju - SE. Foram analisados dados secundários de prontuários físicos de crianças acompanhadas no ambulatório de referência para SC. As variáveis ​​consideradas incluíram idade na primeira consulta, sinais e sintomas de SC, tratamento materno pré-natal, e sorologia materna e infantil. Os dados foram analisados estatisticamente usando o teste Qui-Quadrado. Dos 150 casos analisados, a maioria era assintomática ao nascimento. A frequência de hepatomegalia foi de 22% já na primeira consulta do recém-nascido e esses casos foram mais associados de forma significativa às mães não tratadas ou tratadas de forma inadequada no pré-natal (p=0,005375). O estudo apresentou limitações como a natureza transversal e unicêntrica, o que restringiu uma compreensão completa da evolução ao longo do tempo das crianças afetadas. Ainda assim, a investigação reforça a necessidade de mais pesquisas prospectivas para entender a progressão dos sintomas ao longo dos primeiros anos de vida. O estudo destaca a importância de compreender os sinais e sintomas da criança com SC, monitorar o pré-natal para reduzir a transmissão vertical da sífilis e enfatiza a urgência de estratégias eficazes para mitigar os riscos associados à SC e melhorar os resultados de saúde neonatal.
AVANÇOS E ESTRATÉGIAS ATUAIS NO MANEJO DA DOR PÓS-OPERATÓRIA: DA FARMACOTERAPIA À ABORDAGEM MULTIDISCIPLINAR
Authors: Freitas Pedro Henrique de Oliveira Langoni Ribeiro , Sales Lira Fernandes , Medeiros Adriane Menezes de , Santos Mirelle Yumoto dos , Presotto Louise
Published: May 2024

A dor pós-operatória é um desafio comum enfrentado por pacientes submetidos a cirurgias, afetando sua recuperação e qualidade de vida. Este artigo de revisão explora avanços recentes no manejo da dor pós-operatória, destacando a transição da abordagem tradicional baseada em opioides para estratégias multimodais e multidisciplinares. O artigo discute o uso combinado de agentes farmacológicos e terapias não farmacológicas, como analgésicos não opioides, bloqueios nervosos, acupuntura e terapia cognitivo-comportamental, visando reduzir a dependência de opioides e melhorar os desfechos clínicos.
PANORAMA DA MORBIDADE HOSPITALAR DE PACIENTES INTERNADOS COM OBESIDADE NO BRASIL
Authors: Costa Maira Damasceno , Costa Maiane Damasceno , Neves Lucas Mendes Fagundes , Rodrigues Ester Martins França , Silva Janaína Inácio da , Magalhães Elizandro Mesquita , Martins Maiara de Souza , Silva Bruna Figueredo Valadão da , Miranda Yara Farias , Nascimento Jaine de Andrade do , Nogueira Victória Ribeiro , Santos Gisele Maria dos
Published: May 2024

Este artigo tem como objetivo analisar o panorama de pacientes internados por obesidade em todas as Regiões do Brasil. Trata-se de um estudo observacional, quantitativo e descritivo . Os dados foram analisados com informações obtidas por meio do Sistema de Internações Hospitalares pelo Departamento de Informática do Sistema Único de Saúde (DATASUS), investigando o cenário epidemiológico de internações por obesidade no Brasil, em um recorte temporal de 2019 a 2023, foram obtidos por ano um quantitativo de 40.900 internações.  Ademais, os criterios selecionados para analise foram internações por ano, por regiões, faixa etaria e sexo. Após a extração dos dados, foram evidenciados 40.900 internações por obesidade entre os últimos cinco anos (2019/2023, e que em 2025, a estimativa é de que 2,3 bilhões de adultos ao redor do mundo estejam acima do peso. O ano de 2019 apresentou o maior com cerca de 36% das internações no Brasil, entre as faixas etárias analisadas os maiores índices estão entre 30 a 39 anos e entre os sexo feminino com 47%.  A Região Sudeste e Sul lideram com as taxas respectivamente com 42% (19.018)  e 41% (18.968).
“ABORDAGENS PARA O MANEJO DE COMPLICAÇÕES OBSTÉTRICAS DURANTE O PARTO”
Authors: Gomes Tuíla Pereira Nóbrega , Amaral Layra Santos , Nardelli Janaina , Bitencourt Stephany Eufrazio , Silva Gabriela Campolina de Bessa e , Alencar Maria Eduarda Neves de , Schamne Flávia , Meneses Lígia Ramos de , Barros Bruna Bavaresco , Júnior Jaime Ricardo Chumacero cabezas , Freitas Andrea Luiza Alves de , Rubin Augusto Rockenbach , Catão Romena Leão Azevedo , Lisbôa Elizângela Greik da silva Cavalcante de
Published: May 2024

A abordagem eficaz das complicações obstétricas durante o parto é crucial para garantir a segurança da mãe e do bebê, exigindo um entendimento abrangente das práticas e intervenções disponíveis. Neste estudo de revisão integrativa, nosso objetivo foi investigar as diferentes abordagens para o manejo de complicações obstétricas durante o parto, incluindo as inovações recentes e as práticas tradicionais, a fim de fornecer insights sobre as melhores estratégias de assistência ao parto. Metodologia: Para alcançar esse objetivo, realizamos uma revisão integrativa da literatura, examinando estudos e pesquisas relevantes sobre o manejo de complicações obstétricas durante o parto. A pesquisa foi conduzida em bases de dados eletrônicas, incluindo PubMed, Scopus e Web of Science, utilizando uma combinação de termos de busca relacionados ao tema. Objetivo, Resultados e Conclusão: Os resultados desta revisão integrativa destacaram uma variedade de abordagens utilizadas no manejo de complicações obstétricas durante o parto, incluindo técnicas cirúrgicas, terapias farmacológicas e protocolos de assistência obstétrica. Identificamos uma tendência crescente em direção a abordagens multidisciplinares e inovadoras, como o uso de tecnologias médicas avançadas e a colaboração entre equipes interdisciplinares de saúde. Concluímos que uma abordagem integrativa e atualizada é essencial para garantir a segurança e o bem-estar tanto da mãe quanto do bebê durante o parto, e recomendamos uma prática baseada em evidências e culturalmente sensível para otimizar os resultados obstétricos.
ENTENDENDO A SÍNDROME DE BURNOUT: IMPACTOS, SINTOMAS E ESTRATÉGIAS DE INTERVENÇÃO
Authors: Santos Inggryd Eduarda Possidônio de Souza , Barbosa Bruno Costa , Filho Luiz Flávio Ferreira , Machado Laura Gisele Araújo , Dias Zaine Dupim , Sparkez Marcia Dutra da Silveira , Gomes Matheus Feitoza , Almeida Bruna Lorenna Rocha e Silva Hermínio de , Carmo Júlio Gabriel Soprano do , Filho Carlos Augusto da Conceição Sena , Santos Fabrício Mendes dos , Vasconcelos Júlio César Pinto , Freitas Eduarda Alves de Oliveira , Paula Vanessa Valadares de , Char Mateus Harmad , VECHIATO Tauane Vechiato
Published: May 2024

A Síndrome de Burnout é um problema de saúde mental causado pelo estresse crônico no ambiente de trabalho, afetando profissionais de diversas áreas. Este estudo visa aprofundar a compreensão dessa síndrome, abordando seus impactos negativos, sintomas característicos e estratégias de intervenção para prevenção e tratamento. Objetivo: O objetivo deste estudo é analisar a Síndrome de Burnout, destacando seus impactos no bem-estar dos indivíduos, os sintomas associados e as estratégias eficazes de intervenção. Pretende-se fornecer uma visão abrangente dessa síndrome e oferecer orientações para lidar com seus efeitos prejudiciais. Metodologia: Para alcançar esse objetivo, realizou-se uma revisão sistemática da literatura, utilizando descritores específicos relacionados à Síndrome de Burnout e seus aspectos associados. Os estudos relevantes foram selecionados com base em critérios de inclusão previamente definidos, considerando sua qualidade metodológica e pertinência para o tema abordado. Resultados: A análise dos estudos selecionados revelou que a Síndrome de Burnout está associada a uma série de impactos negativos, incluindo problemas de saúde física e mental, redução da satisfação no trabalho e baixo desempenho profissional. Os sintomas característicos incluem exaustão emocional, despersonalização e redução da realização pessoal. No entanto, várias estratégias de intervenção têm se mostrado eficazes, como apoio psicológico, redução do estresse ocupacional e promoção do equilíbrio entre vida pessoal e profissional. Conclusão: Em conclusão, a Síndrome de Burnout é um problema grave que afeta indivíduos em diversos contextos profissionais. A compreensão de seus impactos, sintomas e estratégias de intervenção é crucial para prevenir o seu desenvolvimento e mitigar seus efeitos adversos. Pesquisas futuras e a implementação de medidas preventivas são fundamentais para promover ambientes de trabalho saudáveis e sustentáveis.
RELATIONSHIP AMONG EXPERIENTIAL AVOIDANCE, COGNITIVE EMOTION REGULATION STRATEGIES, AND DEPRESSION
Authors: Nazia Ishfaq  , Dr. Naeem Ullah Leghari  , Aroob Fatima  , Muhammad Mansoor Abbas
Published: May 2024

Depression is a prevalent psychiatric illness and a leading cause of disability worldwide. Experiential Avoidance (EA) and maladaptive cognitive emotion regulation (CER) strategies are significant predictors of depression, yet their interaction remains poorly understood. This study aimed to investigate the relationship between experiential avoidance, CER strategies, and depression, while examining the arbitrating role of maladaptive CER strategies in the association between EA and depression. A purposive sample of N= 354 patients diagnosed with Major Depressive Disorder was recruited from three teaching hospitals. Following research and clinical ethics protocols, measures were administered. Results revealed that participants in the treatment group N=38 demonstrated statistically significant improvement in depression, general health, and quality of life, with sustained effects observed at 9 months post-baseline. Additionally, participants in the treatment group reported higher treatment satisfaction compared to the control group N=38. Spiritual-integrated cognitive-behavioral therapy (CBT) shows promise in alleviating post-partum depression when compared to treatment as usual. Future research should explore the generalizability of these findings and investigate potential mechanisms underlying the effectiveness of spirituality-integrated CBT in treating depression.
SOCIAL MEDIA USAGE
Authors: SALIHA NAVEED  , MEMOONA RAUF
Published: May 2024

The use of social media has contributed to rising aggression and social isolation in adolescents. Current research examined the relationship of social media use, aggression, and social isolation among adolescents. Meezan International School and Divisional Public School were selected for data collection from Sahiwal city. Sample was included 200 participants as 100 girls and 100 boys. This study used UCLA Loneliness Scale, Aggression Questionnaire and Social Use Survey to measure social isolation, aggression, and social media use, respectively. SPSS (27 version) was used for statistical analyses and remarkable findings were obtained. Results of current study depicted that social media usage does not increase the level of aggression and social isolation in adolescents. Further, social isolation increases due to the increase of aggression and vice versa. Moreover, current study depicted that social media use was a significant predictor of aggression and non-significant predictor of social isolation in our society. Furthermore, there was a prominent difference of social media use, aggression and social isolation in adolescent boys and girls. Girls use more social media as compared to boys and boys are more socially isolated and aggressive than girls in adolescence.
SELF-IMAGE AND SELF-ESTEEM IN CHILDREN WITH DYSLEXIA
Authors: Muhammad Maqsood Iqbal  , Saira Khan  , Tariq Mehmood
Published: May 2024

Children with dyslexia often face challenges beyond academic performance, which can lead to negative self-perceptions and reduced self-esteem. The association between self-image and self-esteem was assessed in the current study of sixty children with dyslexia (boys = 36, girls = 24). It was assumed that the self-image and self-esteem of children with dyslexia were directly associated with dyslexia. It was also hypothesized that children with dyslexia would have a negative self-image and low self-esteem. Children of 7-12 years (M = 9.7 SD = 1.66) were recruited from English medium schools of Faisalabad for the study. The Bangor Dyslexia Test was used as a quick screening device for finding out whether the subject’s difficulties were or were not typically dyslexic. Urdu version of Self Image Profile (Butler, 1998) was administered to children to find their self-image (positive and negative) and self-esteem (low and high). The results suggested that most children with dyslexia had a negative self-image and low self-esteem. Results depicted that 63 % of the sample had a negative self-image and 60 % of the sample had low self-esteem. Boys showed more negative self-image than girls; on the contrary, girls showed lower self-esteem than boys. It was concluded that children with dyslexia showed a negative self-image and low self-esteem. The findings of the current study might be helpful for the parents and the school teachers to get acquainted with the issue of dyslexia in the school population and its impact on their academic performance.
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA REGİONAL İQTİSADİYYATIN DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
Authors: Rəna Sultanova, Abbas Zeynalov Rəna Sultanova, Abbas Zeynalov
Published: May 2024

Dövlət rəhbərliyinin neft sektoru ilə bağlı strategiyası Azərbaycanın iqtisadi inkişafına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmiş, regional inkişaf üçün əlverişli şərait yaratmışdır. 2004-cü ildən həyata keçirilən inkişaf proqramları regional potensialın artmasına, infrastrukturun, sosial xidmətlərin yaxşılaşmasına, biznes mühitinin və əhalinin rifahının yüksəlməsinə səbəb olub. Bununla belə, regionlarda problemlər hələ də qalmaqdadır və davamlı sosial-iqtisadi inkişafı təmin etmək üçün əlavə səylər tələb olunur.
Son on ildə Azərbaycanın regionlarında 2010-cu illə müqayisədə iqtisadiyyatın əsas sahələrində istehsalın nəzərəçarpacaq dərəcədə artması, iki dəfədən çox artım müşahidə olunub. Əsas tendensiyalara Bakı, Abşeron-Xızı, Gəncə-Daşkəsən və s. kimi bir sıra regionlarda müsbət dəyişikliklər daxildir. Regionlarda özəl sektorun inkişafı, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması sənaye müəssisələrinin sayının artmasına səbəb olub. Qeyd etmək lazımdır ki, sənaye müəssisələrinin əsas hissəsi hələ də Bakıda və Abşeronda cəmləşib.
Azərbaycanda regional iqtisadiyyatın inkişafı məhsuldar qüvvələrin inkişafı üçün konkret hüquqi normalar əsasında dövlət tənzimlənməsindən və bu qüvvələrin regional bölgü xüsusiyyətlərindən asılıdır. Azərbaycanda regionlarla paytaxt arasında sosial-iqtisadi inkişafda nəzərəçarpacaq fərqlər var. Bu bərabərsizlikləri aradan qaldırmaq üçün son iki onillikdə müxtəlif proqramlar və siyasətlər həyata keçirilib. Regional proqramlar neft sektorunun inkişafına, sosial xidmətlərin təkmilləşdirilməsinə, tarazlaşdırılmış inkişafa və həyat səviyyəsinin yüksəldilməsinə yönəlib. Bura məktəblərin və səhiyyə müəssisələrinin tikintisi və təmiri daxildir. Bununla belə, müxtəlif regionlarda təhsil resurslarının bölüşdürülməsində və səhiyyə xidmətlərinə çıxışda problemlər qalmaqdadır. Gələcəkdə uğurlu regional inkişaf üçün işğaldan azad edilmiş ərazilərin inkişafı, regional rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi, təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi və ətraf mühitin yaxşılaşdırılması mühüm istiqamətlər olacaqdır.
Açar sözlər: iqtisadiyyat, regional iqtisadiyyat, dövlət tənzimlənməsi, qiymətləndirmə.
MALİYYƏ BAZARININ FƏALİYYƏTİNİN SÜRƏTLƏNDİRİLMƏSİNDƏ VASİTƏÇİLƏRİN ROLU
Authors: Yeganə Həkimova, Əvəz Səfərli Yeganə Həkimova, Əvəz Səfərli
Published: May 2024

Vasitəçilər alıcıları və satıcıları birləşdirməklə, likvidliyi artırmaqla və riskləri idarə etməklə maliyyə bazarının fəaliyyətinin asanlaşdırılmasında mühüm rol oynayırlar. Vasitəçi kimi fəaliyyət göstərən investisiya bankları və marketmeykerlər kimi qurumlar maliyyə alətlərinin alqı-satqısında daim iştirak etməklə kapitalın rəvan hərəkətini təmin edirlər. Onların mövcudluğu əməliyyat xərclərini azaldır və səmərəli ticarəti asanlaşdırır. Vasitəçilər həmçinin riskləri qəbul edir və idarə edir, bazar iştirakçılarına mühüm hedcinq xidmətləri göstərirlər. Bundan əlavə, onlar aktivlər üçün ədalətli qiymətlər müəyyən edərək bazar fəaliyyətlərində fəal iştirak etməklə qiymətlərin aşkar edilməsinə töhfə verirlər. İnformasiya təminatçıları kimi vasitəçilər müvafiq məlumatların toplanması və yayılması ilə bazar şəffaflığının qorunmasına kömək edir, investorlara əsaslandırılmış qərarlar qəbul etməyə imkan verir. Ümumilikdə, vasitəçilər kapitalın bölüşdürülməsində və idarə olunmasında əsas vasitəçi rolunu oynayaraq maliyyə bazarlarının işləməsi və səmərəliliyinin ayrılmaz hissəsidir.
Açar sözlər: maliyyə, maliyyə bazarları, vasitəçilər, vasitəçilərin rolu
ELEKTROMEXANİKİ QURĞULARIN ADAPTİV İDARƏ SİSTEMLƏRİ
Authors: Gülşən Kərimzadə, Emil Əhmədov Gülşən Kərimzadə, Emil Əhmədov
Published: May 2024

Təqdim edilən məqalədə adaptiv idarə sistemlərin xarakteristikalarına baxılmışdır. Uyğunlaşa bilən sistemlər (adaptasiya) –adaptasiya sistemləridir: passiv adaptasiya (ətraf mühitin dəyişməsinə sistemin reaksiyası) və aktiv adaptasiya (sistemin ətraf mühitə təsiri). Adaptiv idarəetmə - idarə sistemlərin sintezinə imkan yaradan idarə nəzəriyyəsi metodların cəmidir ki, tənzimləyicinin parametrlərinin və ya idarə obyektinin parametrlərinin dəyişməsindən yaxud idarə obyektinə təsir edən xarici təsirlərdən asılı olaraq, tənzimləyicinin strukturunun dəyişmə imkanına malikdirlər. Belə sistemlər adaptivdirlər və idarəetmə nəzəriyyəsində geniş tətbiq olunurlar. Qeyri xətti sistemlərin idarəsi üçün istifadə edilirlər və ya dəyişən parametrləri olan sistemlər üçün. Belə sistemlərin nümunələri kimi, məsələn, asinxron maşınları, maqnit yastıqları, maqnit yastıqları əsasında nəqliyyat vasitələrinı qeyd etmək olar.Mexaniki sistemlər kimi isə - qaldırıcı nəqliyyat maşınları, sualtı aparatları, addım maşınları, təyyarə, raket və digər idarə silah növlərini qeyd etmək olar.
Açar sözlər: elektromexaniki qurğu, idarə sistemi, adaptiv, siqnal, xarakteristika, giriş, çıxış, parametr, modulyasiya, özünü tənzimləyən sistem, özünü təşkil edən sistem, öz özünə öyrənən sistem.
ENDOSKOPİK ULTRASONOQRAFİYA (EUS) İLƏ MƏDƏ-BAĞIRSAQ XƏSTƏLİKLƏRİNİN DİAQNOSTİKASI VƏ MÜALİCƏSİ
Authors: Həbib Həsənzadə, Amalya Həsənova Həbib Həsənzadə, Amalya Həsənova
Published: May 2024

Bu məqalə mədə-bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsində EUS-un rolunu təsvir etmək məqsədi daşıyır. Əvvəlcə EUS-un əsas iş prinsiplərini və tətbiq üsullarını izah edəcəyik, sonra isə onun mədə-bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikasında necə istifadə edildiyini araşdıracağıq. Mədəaltı vəzi xəstəliklərinin, mədəaltı vəzinin kistik lezyonlarının, öd yollarının xəstəliklərinin və mədə-bağırsaq melanomalarının diaqnostikasındakı rolundan əlavə, EUS mədə-bağırsaq xəstəliklərində də digər mühüm tətbiqlərə malikdir. EUS-un əsas üstünlüklərindən biri onun mədə-bağırsaq divarının təbəqələrinin yüksək rezolyusiyada təsvirlərini təmin etmək qabiliyyətidir. Bu, həkimlərə mədə-bağırsaq xərçəngini dəqiq şəkildə təyin etməyə, müalicə qərarlarına rəhbərlik etməyə və cərrahiyyə, kimyaterapiya və ya radiasiya terapiyası kimi müvafiq yanaşmanı təyin etməyə imkan verir. EUS həmçinin yaxınlıqdakı strukturlara şiş invaziyasının dərəcəsini qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər, cərrahi rezeksiyanı planlaşdırmağa və əlavə müalicə ehtiyacını qiymətləndirməyə kömək edir. EUS həmçinin mədə-bağırsaq stromal şişləri (GİST) kimi submukozal lezyonların qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayır. Bu lezyonların təfərrüatlı şəkillərini əldə etməklə, EUS düzgün idarə edilməsi və müalicənin planlaşdırılması üçün vacib olan onların ölçüsünü, yerini və xüsusiyyətlərini müəyyən etməyə kömək edir. Bundan əlavə, EUS öd kisəsi və qaraciyər xəstəliklərinin qiymətləndirilməsində istifadə olunur. O, öd kisəsində daşların olması, öd yollarının tıxanması və qaraciyər kütlələrinin olması haqqında dəyərli məlumat verə bilər. İncə iynə aspirasiyası (İİA) və ya biopsiya kimi EUS tərəfindən idarə olunan müdaxilələr, histopatoloji müayinə üçün toxuma nümunələri əldə etmək üçün həyata keçirilə bilər ki, bu da bu şərtlərin diaqnostikası və mərhələlərini təyin etməyə kömək edir. Bundan əlavə, EUS müəyyən mədə-bağırsaq xəstəliklərinin, məsələn, mədəaltı vəzinin psevdokistlərinin və ya abseslərinin drenajının idarə edilməsində istifadə olunur. Bu məqalədə EUS-un mədə-bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsində əhəmiyyəti vurğulanır, həkimlərə daha ətraflı və həssas görüntülər təqdim etməklə dəqiq diaqnoz və müalicə təmin edildiyi bildirilir.
Açar sözlər: endoskopik ultrasonoqrafiya (EUS), mədə-bağırsaq xəstəliklər, diaqnostik tibb görüntü texnologiyalarış
YENİ KOMPOZİSİYANIN NEFT ÇÖKÜNTÜLƏRİNƏ QARŞI TƏSİRİNİN TƏDQİQİ
Authors: Hüseyn Qurbanov, Aygün Shabanova Hüseyn Qurbanov, Aygün Shabanova
Published: May 2024

Yüksək parafinli neftə əlavə edilmiş reagentin funksiyası məhz neft həcmində yaranmış və hərəkətdə olan parafin kristallarının bir biri ilə birləşməsini bloklamaqdır. Belə ki, reagent əlavə ediməmiş neftdə parafin kristalları hərəkət zamanı bir biri ilə toqquan zaman birləşib iri həcmli çöküntülər əmələ gətirir. Formalaşmış bu çüküntülər ağırlıq qüvvəsinin təsiri nəticəsində boru kəmərin daxili səthinə çökür. Hər bir neft üçün asfalten-qatran-parafin çöküntülərinə qarşı effektiv təsirə malik reagentlər ilk öncə çoxsaylı laboratoriya təcrübələrinin nəticələrinə əsasən seçilir. Həmçinin laboratoriya təcrübələri zamanı hər bir reagentin optimal qatılığı da təyin edilir.
Beləliklə, yuxarıda qeyd olunanlara əsaslanaraq ilk dəfə olaraq yüksək parafinli neft nümünəsində asfalten-qatran-parafin çöküntülərinə qarşı fərdi depressor aşqarının və “Difron-3709” depressor aşkarı və MARZA-3 əsasında hazırlanmış və şərti adı A-1 olan yeni kompozisiyanın təsiri öyrənilmişdir.
Laboratoriya şəraitində reagentsiz və “Difron-3907” depressor aşqarının və şərti adı A-1 olan yeni kompozisiyasının asfalten-qatran-parafin çöküntülərinə təsirini öyrənmək üçün təcrübə “soyuq borucuğ”un 00C, 50C, 100C, 150C, 200C, 250C, 300C temperaturlarında və iki saat ərzində yerinə yetirilmişdir.Metal borucuğun 00C, 50C, 100C, 150C, 200C, 250C, 300C temperaturlarında 0, 20, 40, 60, 80, 100, 120 dəqiqə ərzində onun səthinə toplanan parafin çöküntülərinin kütləsi analitik tərəzinin köməyi ilə dəqiqləşdirilmişdir. Yüksək molekullu komponentlərin çoxluq faizi ilə xarakterizə olunan neft nümünəsində “soyuq borucuq” üsulu ilə parafin çöküntülərinə qarşı “Difron-3907” depressor aşqarının və şərti adı A-1 olan yeni kompozisiyanın təsir effektivliyi 350, 450, 550, 650, 750 q/t qatılıqlarında tədqiq edilən zaman hər iki reagentin optimal qatılığı müəyyənləşdirilmişdir. Beləliklə, aparılmış laboratoriya təcrübələrinin nəticələrindən məlum olmuşdur ki, optimal qatılıqda “Difron-3907” depressor aşqarının asfalten-qatran-parafin çöküntülərinə qarşı effektivliyi 85%, yeni A-1 kompozisiyasının isə optimal qatılıqda effektivliyi isə 93% təşkil edir
Açar sözlər: reagent, tərkib, asfalten, qatran, parafin, soyuq boru, aşqar.
HƏYAT SIĞORTASININ SOSİAL-İQTİSADİ MAHİYYƏTİ
Authors: Rəşad Səfərov, Mikayıl Zeynalov Rəşad Səfərov, Mikayıl Zeynalov
Published: May 2024

Həyat sığortası sığortalının ölümü halında fərdlərin və onların ailələrinin maliyyə müdafiəsini və təhlükəsizliyini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuş maliyyə məhsuludur. Sığortanın bu forması hərtərəfli maliyyə planlaşdırmasının mühüm komponenti kimi xidmət edir və gözlənilməz halların iqtisadi təsirlərinə qarşı təhlükəsizlik şəbəkəsi təklif edir. Həyat sığortasının iki əsas növü var: müddətli həyat sığortası və daimi həyat sığortası. Müddətli həyat sığortası, sığortalı müddət ərzində vəfat edərsə, benefisiarlara ölüm müavinəti təklif edərək, müəyyən bir müddət üçün əhatə edir. Daimi həyat sığortası isə sığortalının bütün ömrünü əhatə edir və zamanla pul dəyərini toplayan investisiya komponentini ehtiva edir. Benefisiarlara vergisiz ödəniş olan ölüm müavinəti bütün həyat sığortası siyasətlərinin əsas xüsusiyyətidir. Bu, sağ qalan ailə üzvləri üçün dəfn xərclərini, ödənilməmiş borcları və davam edən yaşayış xərclərini ödəməyə kömək edir. Həyat sığortası siyasətləri sığortalının gəliri, borcları və gələcək maliyyə öhdəlikləri kimi amillər əsasında fərdiləşdirilir. Həyat sığortası təkcə fərdi səviyyədə maliyyə təhlükəsizliyi təklif etmir, həm də sosial və iqtisadi dayanıqlıqda daha geniş rol oynayır.
Ключевые слова: sığorta, həyat sığortası, sosial maəhiyyəti, iqtisadi mahiyyəti.
MALİYYƏ BÖHRANLARININ KRİPTOVALYUTA BAZARINA TƏSİRİ
Authors: Elsevər Quliyev, Mehriban Müslümova Elsevər Quliyev, Mehriban Müslümova
Published: May 2024

Kriptoaktivlərin beynəlxalq kapital axınları sisteminin çevrilməsindəki rolunu təhlil etmək üçün onları geniş mənada - onların uçotu və qəbul edilmiş dəyərlərini əks etdirmək üçün paylanmış reyestr texnologiyası əsasında buraxılmış rəqəmsal aktivlərin növü kimi müəyyənləşdirmək məsləhətdir.
Bitcoin 2023-cü ilin yanvar ayından bəri 70%-dən çox dəyər qazanıb. Bunun əsas səbəblərdən biri ABŞ və Avropadakı bank böhranı olmuşdur. Hər şey ABŞ banklarının (Silikon Vadisi Bankı və İmza Bankı) problemləri ilə başladı və aktivlərə görə İsveçrənin ikinci ən böyük bankı olan Credit Suisse-nin çökməsi üzrə davam etdi. ABŞ-ın 16-cı ən böyük bankı olan və startapların maliyyələşdirilməsində ixtisaslaşan Silicon Valley Bankın demək olar ki, uğursuzluğu 2008-ci il qlobal maliyyə böhranından sonra ən böyük bank uğursuzluğu olmuşdur. Qeyd edək ki, bankdakı əmanətlərin 87%-i sığortalanmamışdır. ABŞ və İsveçrənin maliyyə tənzimləyiciləri həmin vəziyyətdən çıxmaq üçün bank sektorunu əlavə likvidliklə təmin edəcəklərini bəyan etişdir. Maliyyə tənzimləyicilərinin "yumşaq" siyasəti və bazara daxil olan pul investorları riski azaltmağa, həmçinin kriptovalyutalar da daxil olmaqla yeni texnologiyalara, başqa riskli aktivlərə investisiya qoymağa sövq edir. Bəzi ciddi investorlar öz vəsaitlərini qorumaq, eləcə də hazırkı vəziyyətdə daha çox qazanc əldə etmək üçün bitkoinə investisiya yatırmaqda maraqlı olublar.
Açar sözlər: kriptovalyuta, bitcoin, ethereum, maliyyə böhranı, kapital axını
YENİ REAGENTİN KORROZİYADAN MÜHAFİZƏ EFFEKTİNİN TƏDQİQİ
Authors: Nərmin Vəliyeva,  Hüseyn Qurbanov Nərmin Vəliyeva,  Hüseyn Qurbanov
Published: May 2024

Muasir dövrdə sənayedə nefçıxarma prosesində mürəkkəbləşmələr yaranmaqdadır və onlarında aradan qaldırılması üçün xüsüsi metodlardan istifadə olunur. Belə halda neftçi tədqiqatçı alimlər məsələyə kompleks halda yanaşaraq səmərə əldə edirlər. Tətbiq olunan üsullar isə öz npvbəsində neftverməni artırmaqla yanaşı avadanlıqların bir başa təmasda olduqları mühiti korroziya baxımından aqressivləşdirirlər.Nəticə olaraq mühitdə müxtəlif növ elektrokimyəvi korroziya hadisəsi baş verməklə avadanlıqların vaxtından əvvəl sıradan çıxırlar
Yuxarıda sadalananlara əsaslanaraq təqdim olunan məqalədə məhz tədqiqat obyekti − neftmədən avadanlıqlarının və neftin mədəndaxili nəqli sistemin korroziyadan və mikrobioloji yeyilmələrdən mühafizəsini təmin edə bilən bakterisid-inhibitor xüsusiyyətli yeni reagentin laboratoriya şəraitində tədqiqinə həsr olunmuşdur.Bu baxımından işin məqsədi kimi neftmədən avadanlıqlarının və neftin mədəndaxili nəqli sistemin korroziyadan və mikrobioloji yeyilmələrdən mühafizəsini təmin etmək üçün asan əldə oluna bilən yerli məhsullardan istifadə etməklə kompleks təsirli yeni reagentin işlənilməsi olmuşdur.
İlk dəfə olaraq MARZA-4 reagentin aqressiv korroziya mühitləri olan neytral, turş və qələvi mühitlərdə və “Postqeyt-B” qidalandırıcı mühitində sulfatreduksiyaedici bakteriyalara təsir effekti tədqiq olunmuş və onun optimal qatılığının 20 mq/l olmaqla bakterisid-inhibitor xassələrə malik olması müəyyən edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, bakterisid-inhibitor xassəli MARZA-4 reagentinin neytral, turş və qələvi mühitlərdə 5, 10, 15, 20mq/l qatılıqlarda elektrokimyəvi korroziyadan mühafizə effekti uyğun olaraq 88, 91, 96 , 98% , 86, 90, 95 , 98% və 80, 84, 86 , 94% təşkil edir.Göstərilmişdir ki, MARZA- reagenti “Postqeyt-B” qidalandırıcı mühitində sulfatreduksiyaedici bakteriyalara qarşı effektiv təsirə malikdir və reagentin 5, 10, 15, 20mq/l qatılıqlarında sulfatreduksiyaedici bakteriyaların məhv etmə effekti uyğun olaraq 55%, 65% , 76% və 90% təşkil edir
Açar sözlər: MARZA-4, qoruma dərəcəsi, mikroorqanizmlər, kimyəvi reagent, hidrogen sulfid, karbon qazı.
ATMOSFER DİSTİLLƏ PROSESİNDƏ SƏVİYYƏYƏ NƏZARƏT SİSTEMLƏRİNDƏ SENSORLARIN TƏDQİQİ
Authors: Oqtay Novruzlu Oqtay Novruzlu
Published: May 2024

Səviyyə monitorinqi neft və qaz sənayesinin davamlı inkişafında həlledici rol oynayır. Məlumdur ki, əksər neft emalı əməliyyatlarında xam neft birbaşa olaraq xüsusi çənlərə müxtəlif miqdarlarda verilir. Hər bir maddənin ayrılıqda səviyyəsini bilmək ümumi emal prosesi üçün çox önəmlidir. Səviyyə sensorları sənayenin müxtəlif sahələrində geniş tətbiq olunur. Onlardan biri də neft emalında xam neftin müxtəlif qaynama nöqtələrinə əsasən fərqli məhsullara ayrıldığı atmosfer distillə prosesidir. Bir qayda olaraq, məqsəd potensial təhlükəli vəziyyətlərə səbəb olacaq həddindən artıq dolu və ya boş rejimdə işləmənin qarşısını almaqdır ki, ona görə dəqiqlik və etibarlılıq böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu cihazlar neft emalı müəssisələrinin daha səmərəli və təhlükəsiz şəkildə işləməsinə kömək edir və onların sənayenin ən yüksək standartlarına cavab verməsini təmin edir.
Bu məqalədə atmosfer distillə kalonunun misalında səviyyə sensorlarının tədqiqi aparılmışdır. Səviyyənin ölçülməsinə dair ümumi bir baxış yaratmaq məqsədilə, səviyyə nəzarəti tətbiqlərində bir çox ənənəvi üsullarla yanaşı, yeni müxtəlif üsulların əhəmiyyəti də vurğulanmışdır. Onların sadə, yəni üzgəcli sensorlardan kompleks, ultrasəs növlərinə kimi dəyişməsi göstərilmişdir. Səviyyəyə nəzarət zamanı nöqtəvi (hüdud) və ya davamlı ölçmə üsulunun seçilməsi prosesin ən kritik nüanslardan biri olduğu müəyyən edilmişdir. Nöqtəvi (hüdud) səviyyə sensorları müxtəlif sənaye sahələrində davamlı ölçmələrə imkan verən sensorlarla müqayisə daha geniş tətbiqlərə malikdir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, sensorların iş prinsipi, ölçmə üsulu və tətbiq sahəsindən asılı olaraq müxtəlif növləri olsa da, məqalədə daha çox geniş yayılmış və neft emalında tətbiq olunan tip vasitələrə yer verilmişdir.
Açar sözlər: səviyyə, sensor, neft emalı, atmosfer distillə prosesi.
ELEKTROKARDİOQRAFİYA ÜÇÜN YAŞ VƏ QURU ELEKTRODLARIN MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ: ÜSTÜNLÜKLƏRİ, MƏHDUDİYYƏTLƏRİ VƏ GƏLƏCƏK İSTİQAMƏTLƏRİ
Authors: Rafər Sabirov, Amalya Həsənova Rafər Sabirov, Amalya Həsənova
Published: May 2024

Bu tədqiqat ürək dərəcəsinin (HR) monitorinqi üçün elektrokardioqrafiyada (EKQ) adətən istifadə edilən yaş və quru elektrodların müqayisəsini araşdırır, onların müvafiq üstünlüklərini və mənfi cəhətlərini aydınlaşdırır. Əsasən elektrolit geli olan gümüş-gümüş xloriddən (Ag/AgCl) ibarət olan yaş elektrodlar potensial olaraq dərinin qıcıqlanmasına və gelə qulluq tələb etməsinə baxmayaraq, yüksək dəqiqlikli siqnallar verməklə məşhurdur. Əksinə, metal disklərdən, keçirici plastiklərdən və ya karbon əsaslı materiallardan hazırlanmış quru elektrodlar gel tələbini aradan qaldıraraq uzunmüddətli və ambulator monitorinq üçün rahatlıq və rahatlıq təklif edir. Bununla belə, quru elektrodlar çox vaxt yaş analoqlarına nisbətən daha yüksək empedans və azalmış siqnal amplitudası nümayiş etdirir, siqnal keyfiyyətinin təminatında dəqiqləşdirmə tələb edir. Bu çətinliklərə baxmayaraq, həm yaş, həm də quru elektrodlar EKQ-əsaslı HR monitorinqində əsas rol oynayır, ürək dinamikası və sağlamlıq vəziyyəti haqqında kritik fikirlər verir.
Bu müqayisəli təhlil EKQ-əsaslı HR monitorinqində yaş və quru elektrodların əhəmiyyətini vurğulayır, onların fərqli xüsusiyyətlərini və təkmilləşdirilməsi üçün potensial imkanları vurğulayır. Texnologiya təkamül etməyə davam etdikcə, elektrodların dizaynı və istehsalında yeniliklər ürək monitorinqi üsullarının effektivliyini və əlçatanlığını artırmaq vəd edir, nəticədə xəstələrə qulluq və nəticələrin yaxşılaşdırılmasına töhfə verir.
Açar sözlər: Elektrokardioqram (EKQ), Sensor Texnologiyası, Quru və Yaş Elektrodlar, Kritik Xəstə Baxımı.
ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ИНФРАСТРУКТУРЕ ЭЛЕКТРОННОГО ПРАВИТЕЛЬСТВА (АЗЕРБАЙДЖАН)
Authors: Rufat Gulmammadov, Javidan Mammadli Rufat Gulmammadov, Javidan Mammadli
Published: May 2024

В эпоху цифровых технологий правительства во всем мире все чаще используют информационные технологии (ИТ) для улучшения предоставления государственных услуг посредством инициатив электронного правительства. Электронное правительство предполагает использование цифровых технологий, особенно Интернета, для предоставления гражданам доступа к государственным услугам, информации и каналам связи. Эффективность ИТ в инфраструктуре электронного правительства имеет решающее значение для достижения прозрачности, эффективности и участия граждан. Целью данного документа является оценка эффективности ИТ в инфраструктуре электронного правительства с акцентом на их влияние на управление, предоставление услуг и участие граждан.
Ключевые слова: цифровой век, информация, государство, технологии, электронş
PLATFORMADA YERLƏŞƏN QAZLİFT QUYULARI ÜÇÜN FƏRDİ VƏ QRUP ÜZRƏ OPTİMAL TEXNOLOJİ REJİMİN SEÇİLMƏSİ
Authors: Arifə Kərimova, Ədalət Rəfili Arifə Kərimova, Ədalət Rəfili
Published: May 2024

Qazlift texnologiyası dəniz platformalarından neft və qaz hasilatının artırılmasında mühüm rol oynayır. Qazlift əməliyyatları üçün optimal texnologiya rejiminin seçilməsi istehsalın həmçinin iqtisadiyyatın səmərəliliyinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilən mühüm qərardır. Mücərrəd dəniz platformalarında qazlift sistemləri üçün mövcud olan müxtəlif texnologiya rejimlərini araşdırır və seçim prosesinə təsir edən əsas amilləri vurğulayır. Tədqiqat bu qərarı qəbul edərkən lay şəraitini, quyu xüsusiyyətlərini, avadanlığın etibarlılığını və əməliyyat məqsədlərini nəzərə almağın vacibliyini vurğulayır. Bundan əlavə, mücərrəd “insan” açar sözünü insan faktorları kontekstində müzakirə edir, dəniz platformaları üçün qazlift texnologiyası rejimlərinin optimallaşdırılmasında insan təcrübəsinin və qərarların qəbul edilməsinin rolunu vurğulayır. Nəhayət, bu tədqiqat təhlükəsizlik və etibarlılığı təmin edərkən hasilatı maksimuma çatdırmağa diqqət yetirməklə, dəniz qazlift əməliyyatları üçün qərar qəbul etmə prosesinə dəyərli fikirlər təqdim etmək məqsədi daşıyır. Dəniz neft və qaz sənayesinin davamlı inkişafı dəniz platformalarında səmərəli qazlift əməliyyatlarının vacibliyini vurğulayır. İnsan təcrübəsi,və mülahizələri əsaslı qərarlar qəbul etmək üçün lay məlumatlarının, quyuların performansının və avadanlıqların etibarlılığının qiymətləndirilməsində əsas rol oynayır. Biz qazlift əməliyyatları üçün ən yaxşı nəticələrin əldə edilməsində mühəndislər, geoloqlar və operatorlardan ibarət multidissiplinar komandalar arasında əməkdaşlığın əhəmiyyətini müzakirə edirik.
Açar sözlər: Qaz lifti, dəniz platforması, texnologiya rejimi, lay şəraiti, quyunun xüsusiyyətləri, avadanlığın etibarlılığı, əməliyyat məqsədləri, insan faktorları, qərarların qəbulu.
YERALTI SU BORU KƏMƏRLƏRİNDƏ KORRELYASİYA VƏ AKUSTİK ÜSUL İLƏ ZƏDƏLƏNMƏ YERİNİN TƏYİNİ
Authors: Fəxrəddin Ağayev, Faiq Gülmaliyev Fəxrəddin Ağayev, Faiq Gülmaliyev
Published: May 2024

İnkişaf etmiş ölkələrdə mərkəzləşdirilmiş su və istilik sistemi olan yeraltı çəkilmiş təzyiqli su təchizatı boru kəmərlərinin zədələnməsini aşkar etmək üçün yeni növ texniki vasitələr və üsulların tətbiqinə maraq artmışdır. Boru kəmərlərinin bərpa prosesi çoxlu sayda istismar xərcləri, böyük miqdarda su itkisi ilə nəticələnir. Sızma yerinin dəqiq və operativ şəkildə təyin olunması, torpaq işlərinin məhdudlaşdırılması, su kəmərlərində bərpa işlərinin tez bir zamanda başa çatması və qarşıya çıxan bütün çatışmazlıqların aradan qaldırılması üçün zədə yerini tez və operativ şəkildə tapan bir cihazın işlənilib hazırlanması məsələsinə həmişə böyük diqqət yetirilmişdir.
Yeraltı boru kəmərlərinin zədələnməsi:
• borunun bütövlüyünün pozulması və suyun üzə çıxması zamanı qəzalar – sızmaların baş verməsi;
• konstruksiya elementlərinin dağıdılması intervalları (boru metalının korroziyası, istilik və hidroizolyasiyanın məhv edilməsi və s.), yəni sızma baxımından potensial təhlükəli yerlərin aşkar edilməsi deməkdir.
Bu məqalədə su və istilik yeraltı borularında sızmaların aşkar edilməsi üçün ən çox istifadə edilən üsul və avadanlıqlar araşdırılır.
Açar sözlər: zədələnmə, sızma yeri, korrelyasiya, akustik, metod, boru kəməri, təzyiq, temperatur, axınaxtaran.
AQRAR SAHƏDƏ VERGI SISTEMI VƏ DIFERENSIAL VERGI SIYASƏTININ TƏTBIQININ QIYMƏTLƏNDIRILMƏSI
Authors: Təhmasib Hüseynov, Fuad Laçınov Təhmasib Hüseynov, Fuad Laçınov
Published: May 2024

Müasir iqtisadi şəraitdə, kənd təsərrüfatının inkişafının təmin edilməsi və bu sahədə iqtisadi, sosial və ekoloji tarazlığın təmin edilməsi daha çox investisiya qərarlarından asılıdır. Aqrar sahədə investisiya fəallığının artırılması üzrə tədbirlərin həyata keçirilməsi davamlı inkişaf məqsədlərinə birbaşa xidmət edir. Vergilər, resursların bölüşdürülməsi ilə bağlı qərarlar qəbul edərkən investisiya prossesinə təsir edən mühüm amildir. Bu kontekstdə məqalədə kənd təsərrüfatı məhsulları və onların istehsalında tətbiq olunan vergilər, vergi güzəştləri, aqrar sahədə diferensial vergi siyasətinin mahiyyəti və idxal məhsullarına əlavə dəyər vergisinin tətbiqi ilə bağlı mövcud vəziyyət təhlil edilir və onun investisiya fəaliyyətinə, kənd təsərrüfatındakı innovativ yeniliklərə təsiri araşdırılır. Burada aqrar sahədə vergi sisteminin təkmilləşdirilməsi və differensial vergi siyasətinin tətbiqi, istifadə olunan aralıq və investisiya məhsullarının əlavə dəyər vergisindən azad edilməsi ilə bağlı təkliflər öz təsdiqini tapıb.
Açar sözlər: Vergi, kənd təsərrüfatı, vergi siyasəti, vergi sistemi, aqrar sənaye, differensial vergi siyasəti
İDARƏETMƏ SISTEMLƏRINDƏ DAXILI AUDITIN KEÇIRILMƏSI MƏRHƏLƏLƏRI
Authors: Qəmər Həmidova, Vüqar Məmmədov Qəmər Həmidova, Vüqar Məmmədov
Published: May 2024

Hal-hazırda istənilən müəssiə və təşkilatlarda daxili audit prosesinin həyata keçirilməsi əsas üstünlüklərdən biri hesab edilir. İSO standartlarının tələblərinə uyğun olaraq davamlı təkmilləşdirməni həyata keçirmək üçün daxili auditin həyata keçirilməsi müasir üsul kimi qeyd olunur. Daxili audit prosesi ISO 19011 beynəlxalq standartına əsaslanmaqla, həmçinin müəssisənin mövcud idarəetmə sisteminin tələblərinə uyğun olaraq beynəlxalq standartlar üzrə həyata keçirilir. İdarəetmə sistemlərinin proseslərinə müasir metod və texnologiyaların tətbiq edilməsi qurulan sistemin mənfi və müsbət xüsusiyyətlərinin effektiv mənimsənilməsinə imkan verir. Daxili auditin məqsədi təşkilatın bütün səviyyələrində fəaliyyətlərin səmərəliliyinin yoxlanılmasını, bu fəaliyyətlərin qanunvericiliyin, beynəlxalq standartların və təşkilatın özünün müəyyən etdiyi tələblərə uyğunluğunun qiymətləndirilməsini, eləcə də təşkilatın idarəetmə strukturlarına effektiv nəzarətin həyata keçirilməsini təmin etməkdən ibarətdir.
Məqalədə İSO standartlarının tələblərinə əsasən real şəkildə tətbiq olunmuş daxili auditin həyata keçirilməsi ilə bağlı mərhələlər qeyd olunmuşdur. Daxili audit prosesiin tətbiq edilməsi ilə keyfiyyət sisteminin tələbələrinin aktiv saxlanılmasını, onların real şəraitlərdə tətbiq edilmə imkanını, ümumiləşdirilmiş keyfiyyət sistemlərində doğru həyata keçirilmiş daxili audit modelinin üstünlüyü göstərilmişdir.
Daxili auditin qərəsiz şəkildə aparılması çox mübahisəli məsələdir. Belə ki, darəetmə sistemlərində daxili auditin aparılması davamlı yaxşılaşdırmanı təmin edən ən geniş yayılmış alətlərdən biridir.
İdarəetmə sistemlərinin standartın tələblərinə cavab verməsinin öyrənilməsi öz aktuallığını itirmir.
Açar sözlər: daxili audit, keyfiyyəti idarəetmə sistemləri, İSO standartları, auditor, audit texnikaları, tələblər.
STUCK PIPE MITIGATION: FINDINGS, ANALYSIS, AND MACHINE LEARNING SOLUTIONS
Authors: Gullu Jabbarova, Sonakhanim Gasimova Gullu Jabbarova, Sonakhanim Gasimova
Published: May 2024

The occurrence of stuck pipes during drilling presents significant challenges, leading to nonproductive time (NPT) and potential damage to equipment. This paper delves into the reasons behind, effects of, and methods for addressing incidents of stuck pipes in drilling actions. Extensive literature review and analysis reveal the prevalence of stuck pipe events and their diverse underlying causes, ranging from differential sticking to mechanical jamming. Additionally, the study identifies key drilling parameters and signals indicative of potential stuck pipe incidents, emphasizing the importance of early detection and intervention to prevent adverse outcomes. Proposing the utilization of machine learning algorithms and statistical models for predictive analytics as a proactive strategy to mitigate the risk of stuck pipe incidents. The paper discusses the limitations of traditional statistical models and highlights the efficacy of machine learning methods, such as artificial neural networks (ANNs) and support vector machines (SVMs), in accurately modeling drilling processes. Furthermore, practical machine learning models using real-time drilling data are presented as effective tools for early detection and timely intervention in stuck pipe incidents. The study also describes various software tools used to assess and mitigate risks in drilling operations. Overall, this paper presents prospects for improving operational efficiency and safety of drilling operations using advanced analytical methods and software solutions.
Keywords: stuck pipe, type of stuck, drillstring immobilization, nonproductive time, machine learning in drilling, risk analysis software.
NEFTİN BORU KƏMƏRLƏRİ İLƏ NƏQLİNDƏ ENERJİYƏ QƏNAƏTEDİCİ TEXNOLOGİYALARIN TƏTBİQİ
Authors: İradə Hacıyeva, Anar Alxazlı İradə Hacıyeva, Anar Alxazlı
Published: May 2024

Neftin boru kəmərləri ilə nəqli, qlobal enerji infrastrukturunun mühüm tərkib hissəsidir. Məqalə neft kəməri sistemlərinin səmərəliliyini və dayanıqlığını artırmaq üçün enerjiyə qənaət edən texnologiyaların tətbiqini araşdırır. Adi boru kəməri əməliyyatları ilə bağlı cari enerji istehlakı modellərini və ətraf mühitə təsirləri qiymətləndirməklə başlayırıq. Daha sonra boru kəmərinin tikintisi üçün qabaqcıl materiallar, real vaxt rejimində monitorinq sistemləri və köməkçi enerji ehtiyacları üçün bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyası da daxil olmaqla innovativ texnologiyalara nəzər salır. Nəzəri təhlil və nümunə araşdırmalarının kombinasiyası vasitəsilə biz bu texnologiyaların enerji istehlakını necə azalda biləcəyini, ətraf mühitin izlərini minimuma endirdiyini və neft nəqlinin ümumi təhlükəsizliyini və etibarlılığını necə artıra biləcəyini nümayiş etdiririk. Məqalə enerjiyə qənaət edən bu həllərin mövcud və yeni boru kəməri infrastrukturlarına inteqrasiyasının çətinlikləri və gələcək perspektivləri haqqında müzakirə edir. Daha sonra neft kəməri sistemlərində enerjiyə qənaət edən bu texnologiyaların tətbiqinin iqtisadi nəticələrini araşdırır. İlkin sərmayə ilə uzunmüddətli qənaət və ətraf mühitin faydalarını əks etdirən müqayisəli xərc təhlili təqdim olunur. Neft sənayesində davamlı təcrübələrin təşviqində hökumət stimullarının və beynəlxalq müqavilələrin rolunu vurğulayaraq, bu texnologiyaların qəbuluna təsir edən tənzimləmə və siyasət aspektlərini araşdırırıq. Məqalədə texnoloji məhdudiyyətlərə və bu enerjiyə qənaət tədbirlərinin tətbiqi ilə bağlı potensial risklərə, eləcə də risklərin azaldılması strategiyalarına toxunulub.
Açar sözlər: Enerjiyə qənaət edən texnologiyalar, Neft boru kəmərinin nəqli, Ətraf Mühitə Təsir,Bərpa Olunan Enerji İnteqrasiyası, Qabaqcıl Boru Kəməri Materialları, Real vaxt rejimində monitorinq.
DIZEL MÜHƏRRIKLƏRINDƏ IŞLƏNMIŞ QAZLARIN TOKSIKLIYINI AZALTMAQ ÜÇÜN SINAQ SISTEMLƏRI VASITƏSI ILƏ MÜASIR METOD VƏ VASITƏLƏRIN QIYMƏTLƏNDIRILMƏSI
Authors: Hikmət Əsgərov, Laçın Əliyeva Hikmət Əsgərov, Laçın Əliyeva
Published: May 2024

Mühərriklərin sınaqlarını mühərrikin taktiki göstəricilərinin qiymətləndirilməsi və onların hesablama göstəriciləri ilə müqayisə edilməsi, aparılmış təmir işlərinin keyfiyyətinin müəyyən edilməsi, həmçinin bu və ya digər tənzimləmələr ilə aparılır. Bir qayda olaraq, mühərrik sınaqları texnoloji tələblərə uyğun olaraq onların tam sınaq sürüşü aparıldıqdan sonra icra edilir [1].Sınaq nəticələrinin təhlili mühərriklərin hazırlanma keyfiyyətini və konstruktiv xüsusiyyətlərin səmərəliliyini qiymətləndirməyə, yeni mühərrik modellərinin zavod sınaqlarına və ya aparılmış təmirin icrasına keyfiyyət qiymətini verməyə imkan verir (mühərrik kapital və ya cari təmirindən sonra aparılan sınaqlarda).
Dünya energetik balansında dizel yanacağından istifadə edən daxili yanma mühərrikləri üstünlük təşkil edir. Tırtıllı parkın 96%-i və təkərli parkın 67% -ə qədəri dizel mühərrikləri ilə təchiz edilmişdir ki, bu da zərərli maddələrin emissiyasına görə benzin mühərriklərini üstələyir [3]. Ona görə dizel mühərriklərdə işlənmiş qazların toksikliyinin azaldılması daha da aktuallaşır.
Mühərrik konstruksiyasının təkmilləşdirilməsi beş əsas istiqamət üzrə: yanacaq sistemi konstruksiyasının təkmilləşdirilməsi, yanma kamerası və qarışıqyaratmanın optimallaşdırılması, silindr - porşen qrupu (SPQ) konstruksiyanın təkmilləşdirilməsi, havadakı yüklərin parametrlərinin və soyutma sisteminin optimallaşdırılması, hava təchizatı sisteminin təkmilləşdirilməsi həyata keçirilir.
Mühərrik sınaqları növlərinin bir çoxunun verdiyi tam təhlili, stend sınaqlarının köməyi ilə əldə etmək mümkündür. Stend sınaqları böyük dərəcə dəqiqliklə daxili yanma mühərriklərinin dinamik istismar və iqtisadi xüsusiyyətlərini, həmçinin bu xüsusiyyətlərə bu və ya digər amillərin təsirini də qiymətləndirməyə imkan verir.
Açar sözlər: mühərrik, sınaq, yanacaq, toksik maddə, qarışıq, benzin, dizel, stend.
УТОЧНЕНИЕ СКОРОСТНОЙ МОДЕЛИ СРЕДЫ ПЛОЩАДИ ГОВСАНЫ И КАЛИБРОВКА ДАННЫХ АКУСТИЧЕСКОГО КАРОТАЖА ПО ДАННЫМ ВЕРТИКАЛЬНОГО СЕЙСМИЧЕСКОГО ПРОФИЛИРОВАНИЯ
Authors: Тофик Ахмедов, Мелекханум Мамедова Тофик Ахмедов, Мелекханум Мамедова
Published: May 2024

В данной статье обсуждаются некоторые результаты скважинных сейсмических исследований, проведенных на площади Зиг-Говсан, направленных на определение нефтегазоносности миоценовых отложений, залегающих под продуктивными пластами нижнего плиоцена. В 2010 году наблюдения проводились методами продольного и неподольного вертикального сейсмического профилирования (ВСП и НВСП) на скважине № 1856 данного участка. В статье исследуются времена прихода первых волн, используемые для определения вертикальной зависимости ВСП от глубины и времени.По данным ВСП, кровля зоны значительного снижения скорости сейсмических волн до 2000 м/с установлена на глубине более 3900 м, что подтверждается сейсмической инверсией. Эти аномалии скорости сейсмических волн связаны с зоной повышенного давления, вызванной наличием флюидов в порах пласта. Стратиграфически интервал AHPD включает миоценовые отложения. В 2015 году на этом участке была пробурена глубокая скважина, которая подтвердила наши предположения об их нефтегазоносности и образовала фонтан с суточным дебитом около 100 тонн нефти. Точная временная зависимость глубины была получена по данным ВСП. Интервальные скорости ВСП хорошо коррелируют с данными переменного тока. Определены одномерные и двумерные скоростные зависимости, которые хорошо описывают акустические свойства пород, слагающих разрез в пределах исследуемой площади. Картирование ВСП выполнялось независимо от результатов береговых сейсморазведочных работ.Также ВСП подтвердила правильность структурной интерпретации скважины Н1867.
Ключевые слова: миоценовые отложения, вертикальное сейсмическое профилирование, акустический каротаж, сейсмическая инверсия, аномальное высокое пластовое давление (АВПД).