Επιδημιολογική διερεύνηση της ποιότητας ζωής σχετιζόμενης με την υγεία σε εφήβους μέσω του ερωτηματολογίου KIDSCREEN, μετά από στάθμιση και προσαρμογή του στον ελληνικό πληθυσμό
Authors: Τζαβάρα Χαρά 
Published: August 2021

Σκοποί και στόχοι: Το KIDSCREEN-52 είναι ένα ερωτηματολόγιο που δημιουργήθηκε για τη μέτρηση της Ποιότητας Ζωής της Σχετιζόμενης με την Υγεία (ΠΖσΥ) σε παιδιά και εφήβους. Αυτή η μελέτη είχε ως πρωταρχικό σκοπό την αξιολόγηση της αξιοπιστίας και εγκυρότητας της Ελληνικής εκδοχής του KIDSCREEN-52. Δεύτερον, στόχευσε να διερευνήσει τη σχέση δημογραφικών στοιχείων, παραγόντων που σχετίζονται με την υγεία, επικίνδυνων συμπεριφορών υγείας, κοικωνικοοικονομικών παραγόντων, όπως και της ύπαρξης κοινωνικής στήριξης και πρωτοβάθμιων υπηρεσιών υγείας με την ΠΖσΥ στους εφήβους. Επιπλέον η μελέτη στόχευσε στο να ερευνήσει εάν η αντιληπτική σωματική ευεξία των εφήβων συσχετίζεται με τη χρήση υπηρεσιών υγείας.Μέθοδος: Το KIDSCREEN-52, παράλληλα με άλλα ερωτηματολόγια συμπληρώθηκε από αντιπροσωπευτικό δείγμα 1194 εφήβων (12-18 ετών) και των γονέων τους. Διεξήχθη επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση για την εκτίμηση της παραγοντικής δομής του KIDSCREEN-52. Ο δείκτης Croncach’s α χρησιμοποιήθηκε για έλεγχο της αξιοπιστίας. Η εγκυρότητα ελέγχθηκε περαιτέρω με τη συσχέτιση του KIDSCREEN-52 με το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (ΕΔΔ) και τη σχέση του με παράγοντες υγείας και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. Για την εύρεση ανεξάρτητων παραγόντων που συσχετίζονται με την ΠΖσΥ των εφήβων χρησιμοποιήθηκαν μοντέλα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης. Επίσης, για να διερευνηθεί εάν η υποκειμενικά αντιληπτή υγεία των εφήβων είναι ανεξάρτητος παράγοντας της χρήσης υπηρεσιών υγείας διενεργήθηκε ανάλυση πολλαπλής λογαριθμιστικής παλινδρόμησης.Αποτελέσματα: Η επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση υποστήριξε την προτεινόμενη δομή των δέκα διαστάσεων του KIDSCREEN-52. Η εσωτερική συνοχή ήταν αποδεκτή με το δείκτη Croncach’s α να είναι πάνω από 0,73 για όλες τις διαστάσεις. Η διακριτική ικανότητα του ερωτηματολογίου ανάλογα με την ύπαρξη χρόνιας νόσου επιβεβαιώθηκε. Βρέθηκε επίσης, σημαντική συσχέτιση μεταξύ του KIDSCREEN-52 και του ΕΔΔ. Η ανάλυση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης έδειξε ότι το φύλο και η ηλικία ήταν σημαντικοί παράγοντες στις περισσότερες διαστάσεις ΠΖσΥ, με τα κορίτσια και τους εφήβους μεγαλύτερης ηλικίας να έχουν χειρότερους δείκτες. Η ψυχολογική ευεξία βρέθηκε μειωμένοι στους εφήβους που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδος, ενώ παράλληλα μειωμένα επίπεδα αντίληψης εαυτού βρέθηκαν στους εφήβους που οι γονείς τους είχαν γεννηθεί εκτός Ελλάδας, σύμφωνα με τις αναφορές των γονιών. Η ύπαρξη χρόνιας νόσου βρέθηκε να συνδέεται με μειωμένη σωματική ευεξία, χειρότερες σχέσεις με γονείς και μειωμένη κοινωνική αποδοχή. Ακόμη, μειωμένη σωματική ευεξία, αντίληψη εαυτού και κοινωνική αποδοχή βρέθηκε στους υπέρβαρους και παχύσαρκους εφήβους. Η κατανάλωση αλκοόλ και όχι το κάπνισμα βρέθηκε να συσχετίζεται με αυξημένη αυτονομία. Οι σχολικές επιδόσεις των εφήβων που καπνίζουν και καταναλώνουν αλκοόλ ήταν μειωμένες, ενώ το κάπνισμα ήταν επιπλέον ανεξάρτητος δείκτης της σωματικής, ψυχολογικής ευεξίας, της διάθεσης και συναισθημάτων, της αντίληψης εαυτού και των σχέσεων με γονείς. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι έφηβοι που κάπνιζαν είχαν μειωμένους οικονομικούς πόρους. Το χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο συσχετίστηκε στην πολυμεταβλητή ανάλυση με την ψυχολογική ευεξία, τις σχέσεις με συνομηλίκους και τους οικονομικούς πόρους. Η ανεργία των γονιών βρέθηκε να συσχετίζεται ανεξάρτητα με χαμηλούς οικονομικούς πόρους. Χαμηλές σχολικές επιδόσεις βρέθηκαν στους εφήβους που οι γονείς τους ήταν χαμηλού μορφωτικού επιπέδου. Η αυξημένη κοινωνική στήριξη συσχετίστηκε θετικά με όλες τις διαστάσεις της ΠΖσΥ. Επιπρόσθετα, η ύπαρξη πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στα πλαίσια της παροχής εμπιστευτικών συμβουλών βρέθηκε να συνδέεται με καλύτερα επίπεδα δεικτών σε αρκετές από τις διαστάσεις ΠΖσΥ. Τέλος, η χαμηλή αντιληπτική σωματική ευεξία των εφήβων βρέθηκε να συσχετίζεται ανεξάρτητα με αυξημένη πιθανότητα για εισαγωγή στο νοσοκομείο γεγονός που υποδεικνύει ότι τα μειωμένα επίπεδα ποιότητας ζωής σχετίζονται με αυξημένη χρήση υπηρεσιών υγείας.Συμπεράσματα: Η ελληνική έκδοση του KIDSCREEN-52 βρέθηκε να έχει καλές ψυχομετρικές ιδιότητες και θα μπορούσε να θεωρηθεί κατάλληλο για τη μέτρηση της ΠΖσΥ στους εφήβους, καθώς επίσης μπορεί να βοηθήσει στην αξιόπιστη αναγνώριση των εφήβων που έχουν ανάγκη για χρήση υπηρεσιών υγείας. Η ποιότητα ζωής των εφήβων βρέθηκε μειωμένη σε αυτούς με προβλήματα υγείας, στους παχύσαρκους, στους μετανάστες, σε αυτούς με επικίνδυνες συμπεριφορές υγείας, σε αυτούς που προέρχονται από χαμηλή κοινωνικοοικονομική τάξη, που έχουν μειωμένη κοινωνική στήριξη και έλλειψη πρόσβασης σε φορείς πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας υποδεικνύοντας ότι η μέτρηση της ΠΖσΥ μπορεί να είναι βοηθητική για προληπτική δράση και αναγνώριση αυτών των ομάδων που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη στην παροχή ειδικής βοήθειας.