Δια ζώσης και εξ αποστάσεως θεατροπαιδαγωγικές παρεμβάσεις σε δίγλωσσους μαθητικούς πληθυσμούς
Authors: Μαστροθανάσης Κωνσταντίνος 
Published: May 2023

Αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας μιας σειράς ολοκληρωμένων θεατροπαιδαγωγικών μεθοδολογιών για τη γλωσσική εκπαίδευση αναδυόμενα δίγλωσσων μαθητικών πληθυσμών, ηλικίας 10-12 ετών σε καιρούς κοινωνικο-υγειονομικών περιορισμών. Ειδικότερα η έρευνα είχε ως στόχο να εξετάσει την επίδραση επειγουσών εξ αποστάσεως και δια ζώσης διδακτικών παρεμβάσεων γλωσσικής εμβύθισης, που βασίζονται στο εφαρμοσμένο θέατρο και το δράμα, για τη διδασκαλία της ανάγνωσης στη νέα ελληνική ως δεύτερη γλώσσα. Μέσα από μια μεικτής μεθοδολογίας πανελλήνια έρευνα σε 388 αναδυόμενα δίγλωσσους μαθητές/τριες και 204 εκπαιδευτικούς τετάρτης, πέμπτης και έκτης τάξης του δημοτικού σχολείου, εξετάστηκε ολιστικά ο αντίκτυπος θεατροπαιδαγωγικών μεθόδων, με κύριο αυτόν του θεάτρου αναγνωστών, στη βελτίωση της αναγνωστικής αποκωδικοποίησης, της αναγνωστικής ευχέρειας, της αναγνωστικής κατανόησης, στη μείωση των αναγνωστικών λαθών, στην τροποποίηση της αναγνωστικής ικανότητας και των στρατηγικών του μαθητευομένου αναγνώστη. Επίσης εξετάστηκε η συμβολή των μεθοδολογιών αυτών στο αναγνωστικό άγχος, την ψυχοκοινωνική προσαρμογή του δίγλωσσου μαθητή, τη διαχείριση των μαθησιακών δυσκολιών και την αυτο-αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού να διδάσκει ανάγνωση είτε εξ αποστάσεως είτε εκ του σύνεγγυς. Για τη διερεύνηση των παραπάνω αξιοποιήθηκε πρώτα ημιπειραματικός σχεδιασμός μεταξύ πειραματικής ομάδας και ομάδων ελέγχου μαθητών και εκπαιδευτικών. Αυτός περιλάμβανε προμέτρηση με ένα σύνολο σταθμισμένων κλιμάκων, εξ αποστάσεως και δια ζώσης παρεμβάσεις συνολικής διάρκειας επτά εβδομάδων, μεταμέτρηση και στατιστική σύγκριση για την ανάδειξη συμπερασμάτων. Η σύγκριση μεταξύ των δύο φάσεων συνδυάστηκε με συσταδοποίηση των συμμετεχόντων για την ανάδειξη αναγνωστικών προφίλ ως προς τα διαγλωσσικά χαρακτηριστικά και τις μαθησιακές δυσκολίες των αναγνωστών, ως πρακτική προστιθέμενης αξίας για την αξιολόγηση των παρεμβάσεων. Στη συνέχεια αξιοποιήθηκαν ποιοτικά δεδομένα από ημιδομημένες συνεντεύξεις σε εκπαιδευτικούς και μαθητές, όπως επίσης και από ημερολόγια αναστοχασμού εκπαιδευτικών τα οποία αναλύθηκαν βάσει των αρχών της Εμπειρικά θεμελιωμένης θεωρίας. Σύμφωνα με τα ποσοτικά αποτελέσματα οι μέθοδοι του θεάτρου αναγνωστών και της δραματοποιημένης αφήγησης ιστοριών, ως μεθοδολογίες διδασκαλίας, βελτιώνουν την αναγνωστική ικανότητα και τις σχετικές, με αυτή δεξιότητες, τροποποιούν τις γνωστικές, μεταγνωστικές, κοινωνικές και συναισθηματικές στρατηγικές και μειώνουν τα λάθη του δίγλωσσου αναγνώστη σε σύγκριση με την τυπική διδασκαλία, είτε αυτός αντιμετώπιζε μαθησιακές δυσκολίες είτε όχι. Επίσης συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας αίσθησης αποτελεσματικότητας για τους εκπαιδευτικούς στο να καλλιεργούν είτε εξ αποστάσεως είτε δια ζώσης τον αναγνωστικό εγγραμματισμό. Τα ποιοτικά αποτελέσματα ανέδειξαν ότι το θέατρο αναγνωστών ως μέθοδος διδασκαλίας δημιουργεί ένα αίσθημα αυτονομίας και ασφάλειας στον εκπαιδευτικό, βελτιώνει τις αναγνωστικές επιδόσεις των δίγλωσσων μαθητών του που αντιμετωπίζουν ή όχι μαθησιακές δυσκολίες και επηρεάζει θετικά τη σχολική, ψυχοσυναισθηματική και κοινωνική τους εξέλιξη. Τα ευρήματα της έρευνας υποδηλώνουν ότι η θεατροπαιδαγωγική μέθοδος, το εφαρμοσμένο θέατρο και το δράμα στην εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσουν ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τον αναγνωστικό εγγραμματισμό και τη διαχείριση των μαθησιακών δυσκολιών των αναδυόμενα δίγλωσσων εκπαιδευομένων, όπως επίσης και ότι η χρήση της τεχνολογίας για την ενίσχυση της εκπαιδευτικής λειτουργίας του δράματος μπορεί να είναι επωφελής όσον αφορά τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών παρεμβάσεων. Παρέχονται, τέλος, προτάσεις με εκπαιδευτικές προεκτάσεις καθώς και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα.