Examination of the price transmission and volatility of the main agricultural and food product categories
Authors: Παχής Δημήτριος 
Published: September 2021

Ο ελληνικός αγροτικός τομέας αποτελεί βασικό κομμάτι της εθνικής οικονομίας συνεπώς η μελέτη της αλυσίδας τροφοδοσίας μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την αλληλεπίδραση μεταξύ των συμμετεχόντων στις αγορές αγροτικών προϊόντων. Πιο συγκεκριμένα, οι αλληλεπιδράσεις τιμών μεταξύ των διάφορων επιπέδων της αγοράς αντικατοπτρίζει τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς τα οποία είναι η προσφορά και η ζήτηση. Η μελέτη των μηχανισμών μετακύλισης τιμών των αγροτικών προϊόντων αντανακλά το πώς διαμορφώνονται οι οικονομικές αποφάσεις των συμμετεχόντων στις αγορές αποφασίζοντας τις ποσότητες που θα αγοράσουν ή θα πουλήσουν σύμφωνα με τις επικρατούσες τιμές. Επιπλέον, η παρακολούθηση των τιμών από τους διαμορφωτές πολιτικής έχει σαν στόχο την εκτίμηση των συνθηκών ανταγωνισμού στην αγορά ώστε σε περίπτωση που η ευημερία των συμμετεχόντων απειλείται να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα ειδικά στη περίπτωση που δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν μόνοι τους τις μεταβολές των τιμών.Αύτη η εργασία μελετά τους μηχανισμούς μετακύλισης τιμών του ελληνικού αγροτικού τομέα εστιάζοντας σε τρία νωπά λαχανικά τα οποία είναι οι πατάτες, οι ντομάτες και τα αγγούρια. Οι μηχανισμοί μετακύλισης τιμών εξετάζονται σε συνάρτηση με το πλαίσιο που θέτει η Κοινή Αγροτική Πολιτική. Οι μηχανισμοί μετακύλισης μοντελοποιούνται μέσω των Αυτόπαλίνδρομων υποδειγμάτων και των αντίστοιχων συν-ολοκληρωμένων παραλλαγών τους για τον μέσο ενώ για τη διακύμανση μέσω των υπό Συνθήκη Ετεροσκεδαστικών μοντέλων.Τρία μοντέλα χρησιμοποιούνται για την μελέτη του μηχανισμού τιμών. To πρώτο μοντέλο εξετάζει το μηχανισμό μετακύλισης τιμών μεταξύ του παραγωγού και του καταναλωτή στην ελληνική αγορά τροφίμων ενώ αποτιμά τα αποτελέσματα των αποδεσμευμένων ενισχύσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εμπειρική ανάλυση βασίζεται σε ένα πάνελ υπόδειγμα Διόρθωσης Λάθους για την απεικόνιση του μηχανισμού των τιμών. Το δεύτερο μοντέλο μελετά το μηχανισμό μετακύλισης τιμών μεταξύ του παραγωγού και του καταναλωτή για τις νωπές πατάτες, ντομάτες και αγγούρια. Αυτά τα τρία προϊόντα επιλέχθηκαν με βάση το γεγονός ότι αποτελούν σημαντικό μέρος της παραγωγής λαχανικών και της αγροτικής παραγωγής γενικότερα ενώ δεν απαιτούν μεγάλες επενδύσεις για τη παραγωγή τους. Η εμπειρική ανάλυση κάνει χρήση ενός Μαρκοβιανού Υποδείγματος Διόρθωσης Λάθους υπό την υπόθεση ότι ο παραγωγός και ο καταναλωτής ανταποκρίνονται διαφορετικά σε μια αύξηση ή μια μείωση τιμών. Το τρίτο υπόδειγμα μοντελοποιεί τη μετακύλιση της μεταβλητότητας μεταξύ των τιμών του παραγωγού και του καταναλωτή για τις νωπές πατάτες, ντομάτες και αγγούρια. Ο μηχανισμός μετακύλισης της μεταβλητότητας των τιμών υποδειγματοποιείται με ένα BEKK μοντέλο ενώ πιθανές ασυμμετρίες λαμβάνονται υπόψη.Τα αποτελέσματα της μελέτης αποκαλύπτουν ότι για το σύνολο του αγροτικού τομέα, ο παραγωγός δεν αντιδρά σε αποκλίσεις από τη μακροχρόνια ισορροπία ενώ οι ίδιες επιδράσεις ενός σοκ απορροφώνται γρήγορα σε αντίθεση με τις κατανεμημένες επιδράσεις του. Η εφαρμογή των αποδεσμευμένων ενισχύσεων φαίνεται να ωφέλησε περισσότερο τους καταναλωτές από ότι τους παραγωγούς σε ότι αφορά την αντίδραση τους στα διάφορα σοκ τιμών. Τέλος, η ανάλυση των αγορών φρέσκων λαχανικών αποκαλύπτει τη πολυπλοκότητα των μηχανισμών τιμών καθώς και τη διαφοροποιημένη αντίδραση κάθε προϊόντος στα σοκ τιμών.