Το οικοδομικό συγκρότημα της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής εποχής στα αρχαία Καλίνδοια
Authors: Μπρόζου Σοφία 
Published: September 2021

Θέμα της διδακτορικής αυτής διατριβής αποτελεί η ανασκαφή του οικοδομικού συγκροτήματος της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής εποχής που διενεργήθηκε από την τότε ΙΣΤ' ΕΠΚΑ στα Αρχαία Καλίνδοια από το 2003 έως το 2010. Τα αρχαία Καλίνδοια καταλαμβάνουν μία πεδινή έκταση δύο περίπου χιλιόμετρα νοτίως του σημερινού χωριού Καλαμωτού, η οποία χρησιμοποιείται από τους κατοίκους για καλλιέργεια. Η καταστροφική άροση ενός αγρού στάθηκε η αφορμή για την πρώτη σωστική ανασκαφή το 2003, σε έναν αρχαιολογικό χώρο για τον οποίο ήδη γνωρίζαμε αρκετά από τυχαία ευρήματα και μικρής κλίμακας ανασκαφές των προηγούμενων ετών. Σταδιακά, με τη συστηματική έρευνα έως το 2010, αποκαλύφθηκε ένα οικοδόμημα δημόσιου χαρακτήρα των ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων. Αρχικά, συγκεντρώνονται όλα τα δεδομένα που διαθέταμε για την πόλη των αρχαίων Καλινδοίων πριν από το 2003. Από αυτά αντλήσαμε χρήσιμες πληροφορίες για την τοπογραφία, την δομή, τη λειτουργία και την προσωπογραφία της αρχαίας πόλης. Στη συνέχεια δίνονται γενικές πληροφορίες για τον χώρο που διενεργήθηκε η ανασκαφή και παρατίθενται οι παλαιότερες φάσεις, πριν από το συγκρότημα των αυτοκρατορικών χρόνων. Στο κύριο μέρος της εργασίας παρουσιάζεται αναλυτικά το οικοδομικό συγκρότημα, το βασικό στοιχείο του οποίου αποτελεί μία στοά, στον πίσω τοίχο της οποίας ανοίγονται δώδεκα αίθουσες δημόσιου χαρακτήρα. Σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά στοιχεία αλλά και τα κινητά ευρήματα (κυρίως τα γλυπτά και την κεραμική), οι αίθουσες διαχωρίζονται σε δύο κατηγορίες: σε αυτές που έχουν λατρευτικό ή τιμητικό χαρακτήρα και σε αυτές που λειτούργησαν ως αίθουσες συμποσίων. Από τις αίθουσες με λατρευτικό χαρακτήρα σημαντική θέση κατέχουν αυτές που σχετίζονται με την αυτοκρατορική λατρεία, η οποία στα Καλίνδοια διεξάγεται από το 27 π.Χ., μαζί με τη λατρεία της Ρώμης και του Δία. Επιπλέον, αυτό που συμπεραίνουμε από τη μελέτη του συγκροτήματος είναι ότι τα πρόσωπα της τοπικής ελίτ που τιμώνται σε αυτό το δημόσιο συγκρότημα, σχετίζονται άμεσα με την λατρεία του αυτοκράτορα, κατέχουν σημαντικά αξιώματα και πιθανότατα συμβάλλουν στην τέλεση των θρησκευτικών τελετών, οι οποίες περιλαμβάνουν εστιάσεις και συμπόσια. Μέσω των γλυπτών και των επιγραφών του συγκροτήματος, παρακολουθούμε τον ανταγωνισμό μεταξύ των ανώτερων κοινωνικών τάξεων της πόλης των Καλίνδοιων, η οποία λαμβάνει χώρα σε ένα κεντρικό δημόσιο οικοδόμημα, το οποίο βρίσκεται κοντά στο βουλευτήριο της πόλης. Στην περιοχή που καταλαμβάνει υπήρχαν ήδη από τα κλασικά και ελληνιστικά χρόνια κτίρια δημόσιου χαρακτήρα. Μπορούμε, λοιπόν, να διατυπώσουμε την υπόθεση ότι το συγκρότημα των αυτοκρατορικών χρόνων ήταν η αγορά της πόλης, ο επιφανέστατος τόπος, κατάλληλος για να τιμηθούν οι ανώτερες κοινωνικές τάξεις αλλά και για την εισαγωγή και την τέλεση της αυτοκρατορικής λατρείας. Με την εργασία αυτή συστηματοποιήθηκαν τα αποτελέσματα της ανασκαφής στα Καλίνδοια, η οποία παραμένει ανολοκλήρωτη. Οι μελλοντικές ανασκαφικές έρευνες θα είναι καθοριστικές προκειμένου να επιβεβαιωθούν ή να αναιρεθούν τα συμπεράσματά μας για τις φάσεις ανοικοδόμησης, τη λειτουργία των επιμέρους αιθουσών και του συνόλου του συγκροτήματος αλλά και για το ρόλο των προσώπων της τοπικής ελίτ που εμπλέκονται στην κατασκευή και τη λειτουργία του οικοδομήματος.