Μελέτη έκφρασης του Nogo-A και του υποδοχέα του στην πειραματική αυτοάνοση εγκεφαλομυελίτιδα
Authors: Θεοτόκης Πασχάλης 
Published: August 2021

O Nogo-A, ένας αναστολέας της νευριτικής ανάπτυξης, έχει βρεθεί ότι παίζει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της νευραξονικής αναγέννησης μετά από τραυματισμό. Η χωρική χαρτογράφηση της πρωτεΐνης έχει πραγματοποιηθεί στο κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ), τόσο φυσιολογικού ιστού όσο και στον μετά από τραυματισμό εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό. Το μόριο αυτό κατανέμεται στα ολιγοδενδροκυτταρικά σώματα, στις στιβάδες του μυελινικού ελύτρου τους, αλλά και σε νευρώνες τόσο σε ενήλικα ζώα όσο και κατά την ανάπτυξη του ΚΝΣ. Λιγότερα ωστόσο είναι γνωστά για τον υποδοχέα του NgR και το σύμπλοκο με το οποίο διενεργείται λειτουργικά η μεταγωγή σήματος. Δεδομένου ότι η έκφραση των παραπάνω μορίων δεν έχει διερευνηθεί έως τώρα σε απομυελινωτικές νόσους, στα πλαίσια της διδακτορικής αυτής διατριβής μελετήθηκε η κινητική τους σε τρεις χρονικές φάσεις στην MOG-επαγόμενη πειραματική αυτοάνοση εγκεφαλομυελίτιδα (ΠΑΕ) σε C57BL/6 μύες και έγινε σύγκριση με φυσιολογικά πειραματόζωα. Οι τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν κάλυπταν όλο το εύρος μοριακών και ιστοχημικών τεχνικών, από ιστοχημικές χρώσεις ρουτίνας όπως αιματοξυλίνη-εοσίνη μέχρι και αναλύσεις συνεστιακής και ηλεκτρονικής μικροσκοπίας. Για τον ακριβή εντοπισμό των μορίων, πραγματοποιήθηκε διπλός ανοσοφθορισμός σε τομές παραφίνης 6μm χρησιμοποιώντας μια ποικιλία κυτταρικών δεικτών. Επιπλέον, οι διαδικασίες εκφυλισμού και αξονικής αναγέννησης μελετήθηκαν με τους δείκτες APP και GAP-43, αντίστοιχα, με απώτερο σκοπό την εύρεση της σχέσης των μορίων εντός των φλεγμονωδών εστιών. Η παθολογοανατομική μελέτη επαλήθευσε την παρουσία του Nogo-A σε ολιγοδενδροκύτταρα και νευρώνες ενώ δε βρέθηκε σε αστροκύτταρα και μακροφάγα. Στο κέντρο των φλεγμονωδών εστιών, παρατηρήθηκε μία αρχική μείωση της Nogo-A πρωτεΐνης στην οξεία φάση, η οποία είχε ξεκινήσει ήδη 10 ημέρες μετά την επαγωγή (προκλινική φάση), με ακόλουθη έντονη αύξησή της (p<0,001) στη χρόνια φάση. Αυτό το πρότυπο έκφρασης εμφάνισε μια αντίστροφη σχέση με την αξονική αναγέννηση (GAP-43+ άξονες) και την αξονική βλάβη (APP+ άξονες) στην οξεία φάση. Το σύμπλοκο του υποδοχέα NgR, εμφανίστηκε σε χαμηλότερα επίπεδα του Nogo-A και η έκφραση του στις περιοχές των φλεγμονών διαφοροποιείται ανάλογα με τη φάση της νόσου. Ενώ στους φυσιολογικούς μάρτυρες η πλειοψηφία του σήματος εντοπίστηκε στους νευρώνες (>80%), στην οξεία φάση προήλθε από συγκεκριμένους μικρογλοιακούς/μακροφαγικούς πληθυσμούς κυττάρων (70-75%) και στη χρόνια φάση εμφανίστηκε σε μεγάλο ποσοστό (40-45%) στον αυξητικό κώνο νευριτών/νευραξόνων. Συμπερασματικά, η έκφραση του Nogo-A μεταβάλλεται από τις φλεγμονώδεις διεργασίες στο ΚΝΣ κατά τη διάρκεια της ΠΑΕ, επιτρέποντας πιθανώς στην οξεία φάση ένα χρονικό "παράθυρο" για αξονική αναγέννηση. Η πρόωρη μείωση του ήδη από την προκλινική φάση, δηλώνει κατάσταση προετοιμασίας για την επερχόμενη φλεγμονή ενώ η καθολική αύξησή του στη χρόνια φάση ακόμα και σε περιοχές που δε σχετίζονται άμεσα με τη φλεγμονή, συνδέει το μόριο με λοιπές αναπτυξιακές ή γνωστικές λειτουργίες. Από την άλλη, η ρύθμιση που υφίσταται ο υποδοχέας NgR και ταυτόχρονα το σύμπλοκό του, το καθιστά ως μόριο με διττό ρόλο στην ΠΑΕ: νευροπροστατευτικό αλλά και ανασταλτικό, ανάλογα με τη χρονική στιγμή που μελετάται. Η έκφραση του NgR συμπλόκου στην “καλή” Μ2 μικρογλοία κινητοποιεί την εκάθαρση της περιοχής, μια διαδικασία που υποβοηθάται από την περιχαράκωση του Nogo-Α στους APP+ παθολογικούς άξονες, διατηρώντας παράλληλα τους GAP-43+ αναγεννημένους άξονες αλλά και τη γειτονική λευκή ουσία ακέραια.