Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του επιβάτη στην αεροπορική μεταφορά επιβατών
Authors: Πανταζή Σουλτάνα 
Published: September 2021

Αντικείμενο έρευνας της διατριβής είναι η εξέταση του συνόλου των διατάξεων που εισάγουν δικαιώματα και υποχρεώσεις για τον επιβάτη στην αεροπορική μεταφορά προσώπων και η αξιολόγηση της παρεχόμενης έννομης προστασίας. Οι κανόνες ταξινομούνται αναλόγως της προέλευσής τους σε κανόνες διεθνούς, ευρωπαϊκής και εθνικής προέλευσης. Αρχικά εξετάζεται η νομική φύση και η λειτουργία της σύμβασης αεροπορικής μεταφοράς προσώπων με βάση τις κείμενες διατάξεις. Στη συνέχεια εξετάζονται η διεθνής σύμβαση Μόντρεαλ και η προϊσχύσασα σύμβαση Βαρσοβίας για τις αερομεταφορές, και συγκεκριμένα οι διατάξεις αυτών που αφορούν την ευθύνη του αερομεταφορέα σε περίπτωση θανάτου ή σωματικού τραυματισμού επιβατών από ατύχημα, σε περίπτωση απώλειας, φθοράς ή καταστροφής αποσκευών και σε περίπτωση καθυστέρησης επιβάτη ή αποσκευής. Το επόμενο μέρος αφιερώνεται στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής ‘Ένωσης, και συγκεκριμένα αναλύεται διεξοδικά ο Κανονισμός 261/2004 για τα δικαιώματα του επιβάτη σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης, ματαίωσης και μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης και η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει ουσιώδη συμβολή στην ερμηνεία του Κανονισμού. Επίσης εξετάζονται ο Κανονισμός 1107/2006 για τα δικαιώματα των επιβατών με αναπηρία όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς, ο Κανονισμός 2111/2005 για το δικαίωμα του επιβάτη να πληροφορείται την ταυτότητα του πραγματικού αερομεταφορέα, καθώς και τα επιμέρους ζητήματα των υποχρεώσεων του επιβάτη από τις διατάξεις για την ασφάλεια των αερομεταφορών και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων επιβατών. Ακολουθεί η ανάπτυξη των κανόνων του δικαίου προστασίας καταναλωτή που διεκδικούν εφαρμογή στην αεροπορική μεταφορά προσώπων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμογή των διατάξεων για την καταχρηστικότητα των γενικών όρων συναλλαγών, όπως αποτυπώνονται στο άρθρο 2 του Ν. 2251/1994. Εξετάζονται ακόμη τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του επιβάτη που απορρέουν από τις διατάξεις για τις συμβάσεις από απόσταση και για το ηλεκτρονικό εμπόριο, καθώς και η δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 8 Ν. 2251/1994 για την ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσίες. Διερευνώνται επίσης οι ρυθμίσεις για τα οργανωμένα ταξίδια και η σχέση τους με τον επιβάτη αεροπορικών μεταφορών και το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των καταστάσεων πτώχευσης αερομεταφορέα. Το τελευταίο μέρος της διατριβής αφορά την έννομη προστασία του επιβάτη αεροπορικών μεταφορών και συγκεκριμένα αναλύονται οι κανόνες που καθορίζουν το εφαρμοστέο δίκαιο και τη διεθνή δικαιοδοσία στις συμβάσεις αεροπορικής μεταφοράς προσώπων, οι κανόνες σχετικά με την άσκηση της αγωγής και τις προθεσμίες, οι δυνατότητες δικαστικής προστασίας, αλλά και οι μηχανισμοί εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών που μπορούν να επιληφθούν των διαφορών από την αεροπορική μεταφορά επιβατών. Στον επίλογο συμπεραίνεται ότι η προστασία του επιβάτη αεροπορικών μεταφορών έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια λόγω της εισαγωγής εξειδικευμένης ευρωπαϊκής νομοθεσίας, αλλά και ότι εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες ελλείψεις που αφήνουν το περιθώριο στους αερομεταφορείς να υιοθετούν δυσμενείς για τον επιβάτη πρακτικές.