Historical experiments in STEAM education
Authors: Ψωμά Βασιλική 
Published: February 2025

Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο να διερευνήσει την επίδραση ενός διεπιστημονικού προγράμματος STEAM που υποστηρίζεται από τη μάθηση βάσει έργου (project-based learning), το οποίο παρείχε πλαισιωμένη ρητή και αναστοχαστική διδασκαλία διαφόρων πτυχών της Τεχνολογίας στις αντιλήψεις και τις στάσεις των μαθητών της έκτης τάξης για την τεχνολογία, όπως επίσης και να εξετάσει τη σχέση μεταξύ των απόψεων και των στάσεών τους. Για τον σκοπό αυτό, εφαρμόστηκε μια ειδική παρέμβαση, το περιεχόμενο της οποίας καθορίστηκε και σχεδιάστηκε από την ίδια την ερευνήτρια. Η πραγματοποίηση του προγράμματος έλαβε χώρα σε ένα δημοτικό σχολείο της Αθήνας και αφορούσε μια ομάδα μαθητών της έκτης τάξης που αποτελούταν από 100 μαθητές ηλικίας 11 έως 12 ετών, οι οποίοι χωρίστηκαν σε δύο υποομάδες, η μία εκ των οποίων ήταν η πειραματική ομάδα και η άλλη η ομάδα ελέγχου. Οι αντιλήψεις και οι στάσεις των μαθητών αξιολογήθηκαν σε μορφή προ-(pre) και μετά- (post) χρησιμοποιώντας τα ερωτηματολόγια Technology Perceptions και PATT-SQ-SE αντίστοιχα, σε συνδυασμό με ατομικές συνεντεύξεις πριν και μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος. Το Ερωτηματολόγιο Τεχνολογικών Αντιλήψεων (Technology Perceptions Questionnaire) κατασκευάστηκε λαμβάνοντας υπόψη τόσο την υπάρχουσα θεωρία γύρω από αυτό το θέμα όσο και τις απαντήσεις 50 μαθητών από διάφορα σχολεία σε μια ανοιχτή ερώτηση που τους τέθηκε στην αρχή του έτους. Οι κατηγορίες του ερωτηματολογίου σχεδιάστηκαν με τον πρόσθετο στόχο «να φέρουν κοντά» διαφορετικές πτυχές της Φύσης της Τεχνολογίας. Υιοθετήθηκε μια μεικτή προσέγγιση μεθόδων κατά την οποία τα ποιοτικά δεδομένα από 10 μαθητές βοήθησαν στην επεξήγηση και ερμηνεία των ποσοτικών δεδομένων από 100 μαθητές ηλικίας 11 έως 12 ετών. Τα ημερολόγια αναστοχασμού χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, για να εντοπιστεί η συμβολή κάθε συνιστώσας του μαθήματος σε τυχόν διαφοροποιημένα μαθησιακά αποτελέσματα όσον αφορά τις αντιλήψεις των μαθητών για την Τεχνολογία και τις στάσεις τους απέναντι σε αυτή. Για τον σχηματισμό των κατηγοριών χρησιμοποιήθηκαν τόσο παραγωγικές όσο και επαγωγικές διαδικασίες. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι, μετά από αυτή τη βραχυπρόθεσμη παρέμβαση STEAM, υπήρξε σημαντική βελτίωση στις αντιλήψεις και τις στάσεις των μαθητών της πειραματικής ομάδας απέναντι στην Τεχνολογία σε σύγκριση με εκείνες των μαθητών της ομάδας ελέγχου. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων που συμμετείχαν στην ποιοτική έρευνα προέβαλαν αφελείς απόψεις (naïve views) σχετικά με τις συγκεκριμένες πτυχές της Τεχνολογίας πριν την έναρξη της παρέμβασης. Τα αποτελέσματα μετά την παρέμβαση έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες σημείωσαν σημαντική βελτίωση στις αντιλήψεις τους σχετικά με ορισμένες από τις πτυχές-στόχους της Τεχνολογίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ακόμη ότι η παρέμβαση είχε θετικό αντίκτυπο στις στάσεις των μαθητών απέναντι στην Τεχνολογία. Τρεις παράγοντες αναφέρθηκαν από τους μαθητές ως καθοριστικοί για την ανάπτυξη πιο ενημερωμένων αντιλήψεών τους και την καλλιέργεια πιο θετικών στάσεων απέναντι στην Τεχνολογία: (1) ρητή-αναστοχαστική συζήτηση στην τάξη, (2) η χρήση ημερολογίων αναστοχασμού, (3) το ερευνητικό περιβάλλον, (4) η προσέγγιση STEAM, (5) η μάθηση βάσει έργου και (6) το κλίμα της τάξης. Επιπλέον, φάνηκε να υπάρχουν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ των αντιλήψεων των μαθητών και των στάσεών τους απέναντι στην τεχνολογία πριν από την παρέμβαση.