Αναδρομική επιδημιολογική μελέτη στα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα δέρματος των τελευταίων 10 ετών με βάση το αρχείο των χειρουργικών επεμβάσεων και προοπτική μελέτη για την σημασία του υπέρηχου λεμφαδένων (US) της βιοψίας με λεπτή βελόνη (FNAC) και της βιοψίας του λεμφαδένα φρουρού (SLNB) για την σταδιοποίηση του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος υψηλού κινδύνου του δέρματος
Authors: Δημονίτσας Εμμανουήλ 
Published: April 2023

Υπόβαθρο: Το δερματικό ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (cSCC) αποτελεί το 20% των μη-μελανωματικών καρκίνων του δέρματος και το συχνότερο μετά το βασικο-κυτταρικό καρκίνωμα. Αν και τα περισσότερα είναι ιάσιμα μετά την χειρουργική τους αφαίρεση υπάρχει μια υποομάδα cSCC (υψηλού κινδύνου) που χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα κλινικο-παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά που τους προσδίδουν μια πιο επιθετική συμπεριφορά, δηλαδή αυξημένο κίνδυνο τοπικής υποτροπής (10-47.2% έναντι 10% του χαμηλού κινδύνου), απομακρυσμένης μετάστασης (15-38% έναντι 5% του χαμηλού κινδύνου) και εμφανίζουν θετικό λεμφαδένα φρουρό (SLN) σε ποσοστό περίπου 14%.Σκοπός μελέτης: Σκοπός είναι η αναζήτηση και ανάδειξη των προγνωστικών παραγόντων των ασθενών με cSCC που σχετίζονται με την θετικότητα του λεμφαδένα φρουρού, την αυξημένη πιθανότητα υποτροπής και μετάστασης, αλλά και την επιβίω¬ση των ασθενών. Επίσης, προτείνεται ένας νέος αλγόριθμος διαχείρησης των συγκεκριμένων ασθενών με την χρήση τριών απεικονιστικών τεχνικών ανίχνευσης λεμφαδενικών μικρο-μεταστάσεων σε πρωιμότερο στάδιο (US, US-FNAc, SLNB).Μέθοδοι: Πρόκειται για μια μελέτη με δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος αφορά μια αναδρομική μελέτη για το χρονικό διάστημα 2004-2014, στην οποία περιγράφονται και αναλύονται τα επιδημιολογικά δεδομένα από 1.524 ασθενείς με cSCC (υψηλού και χαμηλού κινδύνου) οι οποίοι παρακολουθούνταν από 2 κέντρα της Ελλάδας (Αθήνα-Αλεξανδρούπολη). Στους ασθενείς έγινε εκ νέου σταδιοποίηση και εξετάστηκαν οι παράγοντες κινδύνου για τον θετικό SLN, υποτροπή, μετάσταση και επιβίωσης. Το δεύτερο σκέλος αφορά μια προοπτική μελέτη για το χρονικό διάστημα 2015-2021, στην οποία εξετάζονται 81 ασθενείς με cSCC υψηλού κινδύνου από 2 κέντρα της Ελλάδας (Αθήνα-Αλεξανδρούπολη). Στην μελέτη αυτή έγινε σύγκριση των τριών απει¬κονιστικών μεθόδων καθώς και ανάλυση των παραγόντων κινδύνου για θετικό λεμφα¬δένα φρουρό, υποτροπή, μετάσταση και θάνατο από ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.Αποτελέσματα: Στην αναδρομική μελέτη από τους 1524 ασθενείς με cSCC, οι 9 από τους 36 (25%) που υποβλήθηκαν σε SLNB εμφάνισαν θετικό SLN με την διάμετρο του όγκου ≥ 2 εκ. να αποτελεί τον μόνο ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου. Τα ποσοστά υποτροπής και μετάστασης που εμφάνισαν οι ασθενείς 7% και 5,5% αντίστοιχα, είναι ανάλογα της διεθνούς βιβλιογραφίας. Στην προοπτική μελέτη από τους 81 ασθενείς με cSCC υψηλού κινδύνου είχαμε 10 θετικούς SLN (12.3%). Η περινευριδιακή διήθηση και η διήθηση των ιστών πέραν του υποδορίου λίπους φαίνεται να σχετίζονται οριακά με την θετικότητα του λεμφαδένα φρουρού. Η ευαισθησία του υπερήχου και της κυτταρολογικής εξέτασης του ύποπτου υπερηχογραφικά λεμφαδένα στην ανίχνευση μικρομεταστάσεων ήταν 60%, αρκετά μικρότερη της SLNB (95%). Τα ποσοστά των ασθενών με cSCC υψηλού κινδύνου για υποτροπή και μεταστάση είναι 14,8% και 19,8% αντίστοιχα, ανάλογα της διεθνούς βιβλιογραφίας.Συμπεράσματα: Η σταδιοποίηση των ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων υψηλού κινδύνου με ανίχνευση των λεμφαδενικών μεταστάσεων σε πρωιμότερο στάδιο με όσο το δυνατόν λιγότερες επεμβατικές τεχνικές θα οδηγήσει στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης των ασθενών και στην αποφυγή χειρουργικών επεμβάσεων που επιβαρύ¬νουν λειτουργικά και οικονομικά τόσο τον ίδιο των ασθενή όσο και το σύστημα υγείας.