Γνώσεις περιεχομένου και παιδαγωγικές γνώσεις περιεχομένου εν ενεργεία εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και ποιότητα διδασκαλιών στους ρητούς αριθμούς
Authors: Κυριακορεΐζη Αικατερίνη 
Published: November 2021

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διερεύνηση αφενός των γνώσεων περιεχομένου και των παιδαγωγικών γνώσεων περιεχομένου εν ενεργεία εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στους ρητούς αριθμούς και αφετέρου της σύνδεσης αυτών των ειδών γνώσης με την ποιότητα διδασκαλίας των εκπαιδευτικών. Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν δύο έρευνες. Στην πρώτη έρευνα, έγινε παρατήρηση διδασκαλιών 14 εκπαιδευτικών προερχόμενων από δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, προκειμένου να αξιολογηθεί η ποιότητα των διδασκαλιών τους στους ρητούς αριθμούς. Στη δεύτερη έρευνα, 111 εν ενεργεία εκπαιδευτικοί κλήθηκαν να απαντήσουν σε δοκιμασίες ερωτηματολογίου το οποίο εξέταζε τις γνώσεις και τις παιδαγωγικές γνώσεις τους στους ρητούς αριθμούς. Τα αποτελέσματα έδειξαν διακυμάνσεις στην ποιότητα διδασκαλιών των εκπαιδευτικών: παρατηρήθηκαν από Χαμηλής έως και Υψηλής ποιότητας διδασκαλίες. Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί παρουσίασαν περιορισμένες ή μηδαμινές ελλείψεις στις γνώσεις περιεχομένου για τους ρητούς αριθμούς. Ωστόσο, από λίγες έως αρκετές ήταν οι αδυναμίες των εκπαιδευτικών στις παιδαγωγικές γνώσεις για τους ρητούς αριθμούς. Σημαντική σύνδεση προέκυψε από τη συγκριτική εξέταση των δύο ειδών γνώσης: οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί με υψηλές επιδόσεις στους ρητούς αριθμούς εμφάνισαν υψηλές παιδαγωγικές γνώσεις σε αυτούς. Από τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν και στις δύο έρευνες, όσοι πραγματοποίησαν Υψηλής ποιότητας διδασκαλίες πέτυχαν άριστες επιδόσεις στο σύνολο των δοκιμασιών που αφορούσαν στις γνώσεις αλλά και τις παιδαγωγικές τους γνώσεις για τους ρητούς αριθμούς. Αντίθετα, οι περισσότεροι από αυτούς που πραγματοποίησαν Χαμηλής ποιότητας διδασκαλίες, παρά τις ελλείψεις τους στις διδασκαλίες, πέτυχαν άριστες επιδόσεις στο σύνολο των δοκιμασιών του ερωτηματολογίου. Εξετάζοντας την επιρροή του φύλου των συμμετεχόντων στις δύο έρευνες, οι άντρες εκπαιδευτικοί είχαν επαρκέστερες γνώσεις περιεχομένου και παιδαγωγικές γνώσεις περιεχομένου για τους ρητούς αριθμούς, όμως οι γυναίκες διδάσκουσες πραγματοποίησαν αρτιότερες διδασκαλίες. Ως προς το σχολείο διδασκαλίας, οι εκπαιδευτικοί των ιδιωτικών σχολείων πραγματοποίησαν υψηλότερης ποιότητας διδασκαλίες σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς των δημόσιων σχολείων, αλλά τέτοιου είδους διαφορές δεν εντοπίστηκαν από τις απαντήσεις των εκπαιδευτικών στο ερωτηματολόγιο. Η διδακτική εμπειρία επέδρασε θετικά στις γνώσεις και τις παιδαγωγικές γνώσεις των εκπαιδευτικών για τους ρητούς αριθμούς: οι εκπαιδευτικοί με μεγάλη διδακτική εμπειρία (25-40 έτη υπηρεσίας) πέτυχαν υψηλότερες επιδόσεις στο σύνολο των δοκιμασιών του ερωτηματολογίου σε σχέση με τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς. Αντίθετα, οι εκπαιδευτικοί με μικρή διδακτική εμπειρία (0-10 έτη υπηρεσίας) ήταν αυτοί που πραγματοποίησαν λιγότερο ελλιπείς διδασκαλίες. Η εξειδίκευση των εκπαιδευτικών στη διδακτική των μαθηματικών βρέθηκε να συνδέεται θετικά τόσο με την ποιότητα των διδασκαλιών όσο και με τις γνώσεις και τις διδακτικές πρακτικές τους. Επιπρόσθετα, οι εκπαιδευτικοί που δίδασκαν στις μικρότερες τάξεις (Γ΄ και Δ΄ δημοτικού) πέτυχαν πιο πλήρεις διδασκαλίες σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς που δίδασκαν στις μεγαλύτερες τάξεις (Ε΄ και Στ΄ δημοτικού). Τέλος, η ποιότητα διδασκαλίας των εκπαιδευτικών διαφοροποιήθηκε ανάλογα με τη μαθηματική έννοια που δίδασκαν: καλύτερης και υψηλότερης ποιότητας διδασκαλίες πραγματοποιήθηκαν στα κλάσματα, ενώ χαμηλότερης ποιότητας με μεγαλύτερες ελλείψεις ήταν οι διδασκαλίες στα ποσοστά. Τα αποτελέσματα συγκρίνονται με αντίστοιχα ευρήματα σύγχρονων ερευνών και συζητούνται οι εκπαιδευτικές προεκτάσεις τους στη μαθηματική εκπαίδευση.