Διδακτική προσέγγιση της οικολογίας των οικοσυστημάτων
Authors: Τσιαχτά Βασιλική 
Published: August 2021

Το ενδιαφέρον και η θέληση για τη διάρθρωση μιας διδακτικής μεθόδου που να είναι κατάλληλη και αποτελεσματική, ως προς την επίτευξη των γνωστικών ή άλλων στόχων που τίθενται, για τη διδασκαλία θεμάτων που άπτονται της Βιολογίας, της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και άλλων Φυσικών Επιστημών (διαθεματικός σχεδιασμός), υπήρξε η αιτία συγγραφής αυτής της διατριβής. Διαμορφώθηκε λοιπόν μία Ολοκληρωμένη Διδακτική Μέθοδος (ΟΔΜ), βασισμένη σε ένα νέο διδακτικό μοντέλο που συνδυάζει ένα συμπαγές, αναλυτικό περιεχόμενο διδασκαλίας (περιέχεται στο εγχειρίδιο του μαθητή) με αποτελεσματικές στρατηγικές διδασκαλίας και συγκεκριμένα σχέδια μαθημάτων. Η ΟΔΜ αναπτύχθηκε με βάση τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης και τα καινούργια ευρήματα της γνωστικής ψυχολογίας και της νευροεπιστήμης του εγκεφάλου. Κατόπιν, αυτή εφαρμόστηκε σε μαθητές της Β’ Γυμνασίου, για τη διδασκαλία του οικοσυστήματος και αξιολογήθηκε συγκρινόμενη με μια παραδοσιακή διδασκαλία, που ήταν βασισμένη σε ορισμένες μόνο αποτελεσματικές διδακτικές στρατηγικές (ΔΔΣ). Τα έντυπα ερωτηματολόγια γνώσεων, κατανόησης, εφαρμογής και στάσεων/απόψεων απέναντι στο περιβάλλον καθώς και οι ομαδικές συνεντεύξεις με μαθητές αποτέλεσαν τα εργαλεία συλλογής δεδομένων. Η ανάλυση διακύμανσης ANOVA με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και το t-Test έδειξαν ότι οι μαθητές που διδάχτηκαν με την ΟΔΜ σε σύγκριση με τους μαθητές που διδάχτηκαν με βάση την ΔΔΣ: α) πέτυχαν καλύτερα αποτελέσματα στη γνώση, στην κατανόηση και στην εφαρμογή του διδακτικού περιεχομένου και β) πέτυχαν οριακά καλύτερα αποτελέσματα ως προς τις στάσεις και τις απόψεις τους απέναντι στο περιβάλλον. Τα ευρήματα των ομαδικών συνεντεύξεων φέρουν τους περισσότερους μαθητές να παραδέχονται ότι η έρευνα στο πεδίο τους βοήθησε να μάθουν πολύ πιο εύκολα το περιεχόμενο διδασκαλίας, αλλά και να αποκτήσουν περισσότερες γνώσεις και δεξιότητες από μια διδασκαλία που διεκπεραιώνεται αποκλειστικά μέσα στην τάξη. Επιπλέον, ολόκληρη η διδακτική διαδικασία ήταν για όλους τους μαθητές μια θετική εμπειρία και τους ικανοποίησε συναισθηματικά, όμως αρκετοί δήλωσαν ότι χρειάζονταν περισσότερο χρόνο μέσα στην τάξη, πριν και μετά την έρευνα στο πεδίο, ώστε να εμπεδώσουν καλύτερα τις νέες γνώσεις. Σημαντικό αποτέλεσμα θεωρείται ο ενθουσιασμός πολλών παιδιών και η πολλή θετική αποδοχή από όλους, της νέας στρατηγικής «κατηγοριοποίηση του Αριστοτέλη», που χρησιμοποιήθηκε μέσα στην αίθουσα ως βάση για συζήτηση, επανάληψη και ανακεφαλαίωση όλου του μαθησιακού περιεχομένου και των αποτελεσμάτων της έρευνας, καθώς και για εξαγωγή συμπερασμάτων και λύσεων. Οι απόψεις και τα συναισθήματα των μαθητών απέναντι στη συνεργατική μάθηση ήταν αντικρουόμενα. Περίπου οι μισοί δήλωσαν ότι υποβοηθούνται μέσω αυτής, στην προσπάθειά τους για μάθηση και είναι της αρεσκείας τους, ενώ οι άλλοι μισοί διάκεινται αρνητικά. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι η ΟΔΜ επέδρασε και βελτίωσε το επίπεδο των γνώσεων και στάσεων/απόψεων των μαθητών για το περιβάλλον, σε μεγαλύτερο βαθμό από την ΔΔΣ και έτυχε πολύ θετικής υποδοχής από αυτούς. Ως εκ τούτου θεωρείται μια αποτελεσματική μέθοδος διδασκαλίας με πρακτική/χρηστική αξία και προτείνεται να εφαρμοστεί στη διαθεματική προσέγγιση της Βιολογίας και της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και να αξιολογηθεί ως προς την αποτελεσματικότητά της και στα άλλα γνωστικά πεδία. Είναι όμως αναγκαίο να διερευνηθούν περαιτέρω ορισμένοι παράγοντες, όπως ο τρόπος διεξαγωγής της συνεργατικής μάθησης, οι ώρες διδασκαλίας στην αίθουσα και στο πεδίο και η χρησιμοποίηση της στρατηγικής «κατηγοριοποίηση του Αριστοτέλη» στη διδασκαλία και άλλων μαθημάτων ή θεμάτων από διαφορετικά επιστημονικά πεδία.