Εφαρμογές γεωματικής για την παρακολούθηση και διαχείριση φυσικών καταστροφών
Authors: Παπαδοπούλου Ιωάννα 
Published: August 2021

Οι φυσικές καταστροφές έχουν συνέπειες σε οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους μιας κοινωνίας και συνδέονται με ένα ευρύ φάσμα επιστημών. Το είδος των καταστροφών, η κλίμακά τους, η έντασή τους καθώς και άλλα χαρακτηριστικά, ποικίλουν ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή όπου αυτές συμβαίνουν. Αυτό που είναι κοινό αναφορικά με τις καταστροφές, ανεξάρτητα με τη γεωγραφική περιοχή, είναι οι επιπτώσεις τους στο αστικό περιβάλλον, είτε από την άποψη της μελλοντικής απειλής, είτε ως αποτέλεσμα μετά το πέρας της καταστροφής.Η πολυπλοκότητα των φυσικών καταστροφών αναφορικά με τα τρία βασικά στάδια της διαχείρισής τους (ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση), σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο αριθμό των καταστροφών, επιβάλλει τη χρήση μεθοδολογιών και εργαλείων τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην πρόβλεψη των καταστροφών, στην εκτίμηση των βλαβών και στη συντονισμένη διαχείριση της κρίσης. Τα εργαλεία αυτά ονομάζονται Συστήματα Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών.Μέσα από την κατανόηση των νέων τεχνολογιών και των δυνατοτήτων που προσφέρουν στο πλαίσιο της διαχείρισης κρίσεων προκύπτει η δομή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης κρίσεων. Καθώς οι σύγχρονες τεχνολογίες έχουν πλέον προσαρμοστεί στο διαδίκτυο, τα πιο κατάλληλα εργαλεία για τη διαχείριση κρίσεων είναι τα διαδικτυακά Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ).Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου θεωρητικού υπόβαθρου και ο σχεδιασμός ενός πρότυπου σχεδίου πολιτικής προστασίας για περίπτωση σεισμού με την χρήση των νέων τεχνολογιών και των ΓΣΠ. Το σχέδιο αυτό θα επιτρέπει τον οργανωμένο συντονισμό όλων των φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση κρίσεων σε περίπτωση σεισμού σε αστικό περιβάλλον και τη λήψη αποφάσεων. Στο σχεδιασμό του συστήματος δίνεται έμφαση σε μέτρα τα οποία απευθύνονται σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού και εξασφαλίζουν την πρόσβασή τους σε ασφαλείς περιοχές μετά από ένα καταστροφικό γεγονός.Παράλληλα, η δυνατότητα που θα προσφέρει το σύστημα αυτό για καταχώρηση στοιχείων που αφορούν την οργάνωση της πολιτικής προστασίας θα επιτρέπει τη δημιουργία ενός δικτύου επικοινωνίας το οποίο θα εξασφαλίζει την αποτελεσματική ροή πληροφοριών.Το πρωτότυπο μέρος της διατριβής αφορά το σχεδιασμό του πρότυπου σχεδίου και συγκεκριμένα τη διαχείριση των ευαίσθητων ομάδων πληθυσμού, όπως ηλικιωμένοι, παιδιά και άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ). Σημειώνεται ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού παγκοσμίως, περίπου 650.000 άνθρωποι, το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 15% για την Ευρώπη, ενώ για την Ελλάδα αγγίζει το 10% (Gountromichou 2009). Μέσω ενός εργαλείου, δίνεται η δυνατότητα στα άτομα αυτά, εφόσον βρεθούν εγκλωβισμένα σε κάποιο κτήριο μετά το καταστροφικό συμβάν, να επικοινωνήσουν άμεσα με το κέντρο διαχείρισης κρίσης. Στέλνοντας σε πραγματικό χρόνο το στίγμα τους και χρήσιμες πληροφορίες που τους αφορούν, εξασφαλίζεται η παροχή βοήθειας και η ταχύτερη δυνατή μεταφορά τους σε ασφαλείς χώρους.Οι επιμέρους στόχοι της διατριβής είναι:•Να διερευνηθούν οι δυνατότητες των νέων τεχνολογιών αναφορικά με τη διαχείριση κρίσεων.•Να καταγραφούν οι πρακτικές και η νομοθεσία που εφαρμόζονται σε Ευρωπαϊκό και Εθνικό επίπεδο για τη διαχείριση κρίσεων.•Να εντοπιστούν καλές πρακτικές.•Να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο για την ολοκληρωμένη διαχείριση κρίσεων και το συντονισμό της Πολιτικής Προστασίας περιορίζοντας τις αρνητικές επιπτώσεις των καταστροφών στο ανθρωπογενές και αστικό περιβάλλον.•Να δημιουργηθεί ένα εργαλείο για την υποστήριξη των ευπαθών ομάδων πληθυσμού.