CURRENT PRACTICE IN CARING FOR PEOPLE WITH DEMENTIA
Authors: Byltash S. , Brimzhanova M. , Akhtayeva N. , Alekenova N. , Kosherbayeva L. , Nurbaulina E. 
Published: January 2025

Introduction. The increasing of the prevalence of dementia worldwide makes it a public health priority. This is due to the growing number of elderly populations around the world. The lack of research on dementia identified in Kazakhstan. Aim: to study the current practice of care in primary healthcare (PHC) facilities for people with dementia in Almaty city. Materials and methods. At the first stage, the number of registered cases with dementia in Almaty was analyzed. The data were obtained from the National Scientific Center for Health Development, Almaty branch. At the second stage, interviews were conducted with primary health care specialists on the provision of assistance to the target group. 12 PHC professionals involved in interviewing. Results. From 2019 to 2023 the number of vascular dementia as well as Early or late onset Alzheimer's dementia is on the rise, whereas the Dementia in other diseases classified elsewhere decreased. The main barrier to providing care to people with dementia is related to the insufficient qualifications of primary care specialists, as well as the lack of screening for dementia among the adult population. There are no cognitive tests currently used for screening dementia in PHC, although they are effective in assessing it. Conclusion. In Almaty, there is an increasing prevalence of dementia, which requires additional training for PHC specialists on early screening of the condition. Additionally, further research is needed in the future to revise the model of care for people with dementia at the PHC level and to raise public awareness.

Актуальность. Рост распространенности деменции во всем мире делает ее приоритетнойзадачей общественного здравоохранения. Это связано с ростом числа пожилых людей во всем мире. В Казахстане недостаточно исследований по деменции. Цель исследования: изучить текущую практику оказания медицинской помощи в учреждениях первичной медико-санитарной помощи (ПМСП) людям с деменцией в городе Алматы. Материалы и методы. На первом этапе было проанализировано количество зарегистрированных случаев деменции в Алматы. Данные были получены из Алматинского филиала Национального научного центра развития здравоохранения. На втором этапе были проведены интервью со специалистами первичной медико-санитарной помощи по вопросам оказания помощи целевой группе. В опросеприняли участие 12 специалистов ПМСП. Результаты. С 2019 по 2023 год число случаев сосудистой деменции, а также ранней или поздней деменции Альцгеймера растет,в то время как число случаев деменции при других заболеваниях, классифицированных в других рубриках, уменьшилось. Основным препятствием для оказания медицинской помощи людям с деменцией является недостаточная квалификация специалистов первичной медико-санитарной помощи, а также отсутствие скрининга на деменцию среди взрослого населения. В ПМСП в настоящее время не используются когнитивные тесты для скрининга деменции, хотя они эффективны для её оценки." Выводы. В Алматы наблюдается рост заболеваемости деменцией, что требует дополнительного обучения специалистов ПМСП по вопросам её раннего скрининга. Также в будущем необходимы дополнительные исследования для пересмотра модели оказания помощи людям с деменцией на уровне ПМСП и повышения осведомленности населения

Кіріспе. Дүние жүзінде деменцияның таралуының артуы оны денсаулық сақтаудың басымдығына айналдырады. Бұл бүкіл әлемдегі егде жастағы адамдар санының өсуіне байланысты. Қазақстанда деменция бойынша зерттеулер жеткіліксіз. Зерттеудің мақсаты: Алматы қаласында деменциясы бар адамдарға алғашқы медициналық-санитарлық көмек (МСАК) мекемелерінде медициналық көмек көрсетудің ағымдағы тәжірибесін зерделеу. Материалдар мен әдістері. Бірінші кезеңде Алматыда тіркелген деменция жағдайларының саны талданды. Деректер денсаулық сақтауды дамытудың Ұлттық ғылыми орталығының Алматы филиалынан алынды. Екінші кезеңде нысаналы топқа көмек көрсету мәселелері бойынша алғашқы медициналық-санитарлық көмек мамандарымен сұхбат жүргізілді. Сауалнамаға МСАК-тың 12 маманы қатысты. Нәтижесі. 2019 жылдан 2023 жылға дейін тамырлы деменция, сондай-ақ ерте немесе кеш Альцгеймер деменциясы жағдайларының саны артып келеді, ал басқа рубрикаларда жіктелген басқа аурулардағы деменция жағдайларының саны азайды. Деменциясы бар адамдарға медициналық көмек көрсетудің негізгі кедергісі-алғашқы медициналық-санитарлық көмек мамандарының біліктілігінің жеткіліксіздігі, сондай-ақ ересектер арасында деменция скринингінің болмауы. Деменцияны анықтауға арналған когнитивті сынақтар жоқ, бірақ олар деменцияны бағалауда тиімді. Қорытынды. Алматыда, деменциямен сырқаттанушылықтың өсуі байқалады, бұл МСАК мамандарының оның ерте скринингі мәселелері бойынша қосымша білім алуды талап етеді.. Сондай-ақ, болашақта МСАК деңгейінде деменциямен ауыратын адамдарға көмек көрсету моделін қайта қарау және халықтың хабардарлығын арттыру үшін қосымша зерттеулер қажет.