УПОТРЕБЛЕНИЕ МНОЖЕСТВЕННОГО ЧИСЛА -ЛАР В ПРОИЗВЕДЕНИИ РАБГУЗИ «КИССАС-УЛЬ-АНБИЯ» («РАССКАЗЫ О ПРОРОКАХ»)
Authors: Молдасламова А.К. 
Published: October 2024

В языке древних памятников, как и в современных тюркских языках, слова идут преимущественно в именительном падеже и выражают единство, то значение множественного числа придается морфологическим, лексическим и синтаксическим способами. Одним из показателей литературного языка является наличие устоявшегося грамматического строя. Особенности в звуковом, структурном плане, состав лексического словаря, конструирование предложений. Звуковые изменения и звуковые идентичности указывают путь их развития. Такие показатели свидетельствуют о связях между тюркскими и арабскими языками. Расхождение между звуковой версией входных элементов, встречающихся в языке произведения, и их характером в современном языке позволяет делать предположения о звуковых изменениях в ходе развития языка и возможности овладения входными элементами языка.Наша речь также направлена на эту цель, поэтому мы сосредоточимся на языковой природе форм множественного числа в упомянутом произведении. Существует много мнений об этимологии аффикса -лар в произведении Рабгузи «Киссас-ул-Анбиа»

In the language of ancient monuments, as in modern Turkic languages, words are mainly in the nominative case and express unity, the meaning of the plural is given morphological, lexical and syntactic ways. One of the indicators of a literary language is the presence of an established grammatical system. In terms of sound, structural features, the composition of the lexical vocabulary, the structure of sentences, the study of the language system characteristic of the monument is obvious. Sound changes and sound coincidences indicate the path of their development. Such indicators reflect the relationship between the Turkic languages and the Arabic language. The gap between the sound version of the input elements found in the language of the work and the nature of the input elements in our modern language allows us to make assumptions about sound changes in the course of language development and the possibility of mastering the input elements of the language. Our speech is also aimed at this goal, so we will focus on the linguistic nature of the plural forms in the mentioned work. There are many opinions about the etymology of the affix -lar in Rabguzi's work "Kissas-ul-Anbia"

Байыркы эстеликтердин тилинде, азыркы түрк тилдериндегидей эле, сөздөр негизинен номинативдик учурда келип, биримдикти билдирсе, көптүк мааниси морфологиялык, лексикалык жана синтаксистик жолдор менен берилет. Адабий тилдин көрсөткүчтөрүнүн бири-калыптанган грамматикалык Тартиптин болушу. Үн, структуралык жагынан өзгөчөлүктөрү, лексикалык сөздүк курамы, сүйлөмдөрдү куруу. Үн өзгөрүүлөрү жана үн идентификациясы алардын өнүгүү жолун көрсөтөт. Мындай көрсөткүчтөр түрк жана араб тилдеринин ортосундагы байланышты тастыктап турат. Чыгарманын тилинде табылган киргизүү элементтеринин үн версиясынын жана алардын азыркы тилдеги мүнөзүнүн ортосундагы айырмачылык тилдин өнүгүшүндөгү үн өзгөрүүлөрү жана тилдин киргизүү элементтерин өздөштүрүү мүмкүнчүлүктөрү жөнүндө божомолдорду жасоого мүмкүндүк берет. Биздин сөзүбүз да ушул максатка багытталган, ошондуктан биз айтылган чыгармада көптүк формалардын тилдик табиятына токтолобуз. Рабгузинин "Киссас-ул-Анбиа"чыгармасында аффикслардын этимологиясы жөнүндө көптөгөн пикирлер бар.