Ascites u cirozi jetre
Authors: Joksimović Zoran , Bastać Dušan 
Published: December 2024

Ascit ili ascites (grč. ascίtes-askites-mešina) je medicinski izraz kojim se označava nakupljanje slobodne tečnosti u trbušnoj duplji. Javlja se kao jedan od znakova kod mnogih bolesti i poremećaja u trbušnoj duplji. Hepatički uzroci ascitesa: kod ciroze jetre, akutne insuficijencije jetre, alkoholnog hepatitisa, tromboze vene porte, Budd-Chiari sindroma, difuznih metastaza malignih tumora u jetri i venookluzivne bolesti. Nehepatički uzroci ascitesa su srčana insuficijencija, plućna hipertenzija, konstriktivni perikardit, nefrotski sindrom, karcinomatoza peritoneuma, tuberkuloza, akutni pankreatitis, miksedem, limfatična opstrukcija i autoimune bolesti (sistemski lupus erythematosus), što je važno za studioznu diferencijalnu dijagnozu. Jedan od najčešćih uzroka nastanka ascita je komplikacija u hroničnom toku ciroze jetre. Ciroza jetre je uzrok ascitesa kod približno 75% pacijenata sa prezentacijom ascitesa u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. Generisanje cirotičnog ascitesa je multifaktorsko, u suštini je posledica portalne hipertenzije vođeno globalnim abnormalnostima u hormonskoj regulaciji i vaskularnom statusu. Ascites se razvija kod 60% pacijenata sa kompenzovanom cirozom jetre a u roku od 10 godina od postavljanja dijagnoze. Pored pažljive anamneze, kliničkog pregleda i laboratorijskih pretraga, u dijagnostičkoj proceduri potrebno je svakom pacijentu uraditi i punkciju ascitesa. Identifikacija ascitesa se lako utvrđuje fizikalnim pregledom i slikovnim tehnikama (za početak ultrazvukom abdomena). Ascites se potvrđuje klinički i drugim slikovnim pretragama (MSCT, MRI abdomena). Dijagnostička paracenteza je integralna procedura u određivanju etiologije ascitesa i daljem razgraničenju bilo koje povezane infekcije ili maligniteta. Među osobama s ascitesom koje su praćene godinu dana, spontani bakterijski peritonitis (SBP) razvije se u približno 10-30%. U većini slučajeva, SBP je rezultat translokacije bakterija iz lumena creva. Glavni uzročnici SBP-a jesu gram-negativne crevne bakterije, kao što su Escherichia coli i Klebsiella pneumoniae. Dijagnoza se postavlja analizom punktiranog ascitesa, koji je obično mutan a biohemijski je obično transudat. Mikrobiološka analiza ascitesa pre uvođenja antibiotske terapije je opravdana da bi se identifikovale patogene bakterije i usmerio tretman prema antibiogramu. Lečenje treba započeti s to je pre moguće, pos to je stopa mortaliteta od SBP 20%-30%. Cefalosporini treće generacije, kao s to su cefotaksim (2 grama svakih 8 sati tokom 5 dana) i ceftriakson (1 gram svakih 12 sati ili 2 grama svakih 24 sata tokom 5 dana. Ponavljanje SBP u prvoj godini bez preventivnih antibiotika je 70%, pa je antibiotska profilaksa indikovana posle izlečenja SBP. ZAKLJUČAK: Identifikacija ascitesa se lako utvrđuje fizikalnim pregledom i slikovnim tehnikama. Dijagnostička paracenteza je integralna procedura u određivanju etiologije ascitesa i daljem razgraničenju bilo koje povezane infekcije ili maligniteta. Česta komplikacija ascitesa, spontani bakterijski peritonitis (SPB) je infekcija ascitesa kod pacijenata sa cirozom jetre. Ascites se može uspešno lečiti agresivnim ograničenjem soli i upotrebom diuretičkog režima kod većine pacijenata, međutim u nekim slučajevima može biti potrebna ugradnju transjungularnog intrahepatičnog portosistemskog šanta ili razmotriti mogućnost transplantacije jetre.