Η συμβολή των σωματοαισθητικών προκλητών δυναμικών στην εκτίμηση των αισθητηριακών διαταραχών και στη συνολική πρόγνωση παιδιών με διαταραχές του φάσματος του αυτισμού
Authors: Βερβέρη Αθηνά 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της χρησιμότητας των σωματοαισθητικών προκλητών δυναμικών (ΣΠΔ) στην εκτίμηση των αισθητηριακών διαταραχών και στη συνολική πρόγνωση των παιδιών με διαταραχές αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ). Επιπλέον, διερευνήθηκε η ύπαρξη πλευρίωσης στα ΣΠΔ και η συσχέτιση αυτής με τα υπόλοιπα κλινικο-εργαστηριακά ευρήματα των παιδιών με ΔΑΦ. Ασθενείς & Μέθοδοι: Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 49 αγόρια με αυτισμό ηλικίας 3-9 ετών, στα οποία διενεργήθηκαν ΣΠΔ, στελεχιαία ακουστικά προκλητά δυναμικά (43/49), ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και MRI εγκεφάλου. Τα παιδιά κατατάχθηκαν ως εμφανίζοντα «ήπιο/μέτριο» ή «βαρύ» αυτισμό, σύμφωνα με την Κλίμακα Αξιολόγησης του Παιδικού Αυτισμού (CARS). Επιπλέον, σύμφωνα με τη βαθμολογία του ερωτηματολογίου Sensory Profile Questionnaire (SPQ), χαρακτηρίστηκαν ως εμφανίζοντα «πιθανή», «βέβαιη» ή «καμία» διαφορά από το γενικό πληθυσμό στην επεξεργασία των αισθητηριακών ερεθισμάτων. Τέλος, στη μελέτη συμμετείχαν δύο ομάδες μαρτύρων 49 και 43 αγοριών για τα ΣΠΔ και τα ακουστικά προκλητά δυναμικά, αντιστοίχως. Αποτελέσματα: Η καταγραφή των ΣΠΔ ανέδειξε σημαντικά αυξημένη μέση τιμή των φλοιικών παραμέτρων Ρ25 (p=0.002) και Ν20-Ρ25 (p<0.001) στα παιδιά με ΔΑΦ, συγκριτικά με τους μάρτυρες. Μάλιστα, η τιμή της παραμέτρου Ν20-Ρ25 σχετιζόταν θετικά με τη βαθμολογία της κλίμακας CARS (rp=0.34, p=0.024) των παιδιών με ΔΑΦ, ενώ εμφάνιζε αρνητική συσχέτιση με την ηλικία (rp=-0.305, p=0.03) των μαρτύρων. Η συσχέτιση της παραμέτρου με την ηλικία απουσίαζε στα παιδιά με ΔΑΦ. Η ίδια παράμετρος Ν20-Ρ25 (p=0.001), καθώς και η λανθάνουσα Ρ25 (p=0.001), ήταν σημαντικά αυξημένες στα παιδιά με ΔΑΦ και «βέβαιη διαφορά», έναντι των παιδιών με ΔΑΦ και «πιθανή διαφορά» στην επεξεργασία των απτικών ερεθισμάτων. Επιπλέον, η λανθάνουσα Ρ25 ήταν σημαντικά επιμηκυσμένη στα παιδιά με αυτισμό και παθολογικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (παροξυσμικές εκφορτίσεις ή αργός ρυθμός) (p=0.047), ενώ καμία παράμετρος δεν εμφάνιζε συσχέτιση με τα ευρήματα της MRI εγκεφάλου. Πλευρίωση εντοπίστηκε στο διακυματικό εύρος N20-P25, που ήταν σημαντικά υψηλότερο (p=0.002) στο δεξιό, συγκριτικά με το αριστερό ημισφαίριο των παιδιών με αυτισμό. Αντιστρόφως, οι μάρτυρες εμφάνιζαν υψηλότερο διακυματικό εύρος στο αριστερό ημισφαίριο (p<0.001). Τέλος, υψηλό ποσοστό (24.5%) των παιδιών με ΔΑΦ παρουσίαζε γιγάντιες κυματομορφές, οι οποίες απουσίαζαν πλήρως στην ομάδα των μαρτύρων. Όσον αφορά τα ακουστικά προκλητά δυναμικά, αυτά ήταν παθολογικά (ενδεικτικά περιφερικής, κεντρικής ή μικτής διαταραχής) σε 10 (23.3%) παιδιά με αυτισμό και σε μόλις δύο (4.7%) μάρτυρες. Καμία παράμετρος δεν εμφάνιζε ασυμμετρία μεταξύ των ετερόπλευρων καταγραφών ή σημαντική διαφορά μεταξύ των παιδιών με αυτισμό και των μαρτύρων. Συμπέρασμα: Η μελέτη ανέδειξε την παρουσία παθολογικών φλοιικών καταγραφών ΣΠΔ, που σχετίζονταν με τη βαρύτητα των αισθητηριακών διαταραχών, καθώς και με το συνολικό φαινότυπο των παιδιών με αυτισμό. Οι παθολογικές καταγραφές πιθανώς οφείλονταν σε διαταραχή του φλοιού και, συγκεκριμένα σε παθολογική ωρίμανση αυτού, όπως μαρτυράται από τη σταθερότητα των παραμέτρων στα παιδιά με ΔΑΦ, ανεξαρτήτως της ηλικίας τους. Επιπλέον, εντοπίστηκε αντιστροφή της φυσιολογικής αριστερής ασυμμετρίας του σωματοαισθητικού φλοιού. Η αντίστροφη πλευρίωση οφείλεται πιθανότερα σε υπερενεργοποίηση του δεξιού ημισφαιρίου, όπως φαίνεται από την παρουσία γιγάντιων δεξιών κυματομορφών στα παιδιά με αυτισμό. Συνοπτικά, αναδείχτηκε η χρησιμότητα των ΣΠΔ στη διερεύνηση των παιδιών με ΔΑΦ, αλλά και η ανάγκη για περαιτέρω μελέτη του ρόλου της ασυμμετρίας στην αιτιοπαθογένεια των αισθητηριακών διαταραχών και, εν γένει, του αυτισμού.