คุณลักษณะและกระบวนการสร้างคนซอสามสาย : กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา
Authors:   , จำพรต บุญธนา 
Published: June 2024

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1.ศึกษาคุณลักษณะและกระบวนการสร้างคนซอสามสาย 2.ศึกษากระบวนการสร้างคนซอสามสายตามคุณลักษณะคนซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์  ณ อยุธยา ใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) วิธีดำเนินการวิจัยโดยการศึกษานำร่อง (Pilot study) จากนั้นกำหนดกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบ่งออกเป็น 1) ด้านเอกสาร และ 2) ด้านบุคคล ประกอบไปด้วย กลุ่มที่ 1 คือ กลุ่มคนซอสามสาย และ กลุ่มที่ 2 คือ ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา ใช้วิธีการเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive sampling) เก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิธีการสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ (Informal interview) ร่วมกับการสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participant observation) วิเคราะห์ข้อมูล และสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย (Inductive reasoning)

ผลการวิจัยพบว่า การศึกษาในวัตถุประสงค์ที่ 1 การศึกษาคุณลักษณะ และกระบวนการสร้างคนซอสามสาย จากการเก็บข้อมูลในกลุ่มที่ 1 คือ กลุ่มคนซอสามสาย แบ่งเป็น 3 ตอน ได้แก่ ตอนที่ 1 คุณลักษณะคนซอสามสาย พบว่ามี 21 คุณลักษณะ โดยสามารถจำแนกได้ 3 ด้านแบ่งออกเป็นด้านละ 7 คุณลักษณะได้แก่ 1) ด้านพุทธิพิสัย 2) ด้านจิตพิสัย 3) ด้านทักษะพิสัย ตอนที่ 2 กระบวนการสร้างคนซอสามสาย พบว่าแบ่งออกเป็น 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ขั้นการคัดสรรผู้เรียน 2) ขั้นเตรียมพร้อมผู้เรียน 3) ขั้นสอน 4) ขั้นประเมินผล ตอนที่ 3 โครงสร้างทางสังคมที่ส่งผลต่อคุณลักษณะ และกระบวนการสร้างคนซอสามสาย พบว่าตัวจัดกระทำทางสังคมที่ส่งผลต่อกระบวนการขัดเกลาทางสังคมของคนซอสามสายนั้นแบ่งออกเป็น 5 ตัวจัดกระทำ ได้แก่ 1) ผู้กระทำ 2) การปฏิสัมพันธ์ทางสังคม 3) สภาพแวดล้อม 4) ความพึงพอใจสูงสุด และ 5) วัฒนธรรม การศึกษาในวัตถุประสงค์ที่ 2 การศึกษากระบวนการสร้างคนซอสามสายตามคุณลักษณะคนซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา จากการเก็บข้อมูลในกลุ่มที่ 2 แบ่งเป็น 3 ตอน ได้แก่ ตอนที่ 1 คุณลักษณะคนซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา พบว่ามี 21 คุณลักษณะ โดยสามารถจำแนกได้ 3 ด้านแบ่งออกเป็นด้านละ 7 คุณลักษณะได้แก่ 1) ด้านพุทธิพิสัย 2) ด้านจิตพิสัย 3) ด้านทักษะพิสัย ตอนที่ 2 กระบวนการสร้างคนซอสามสาย และเทคนิคในการบรรเลงซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา พบว่า กระบวนการสร้างคนซอสามสายตามคุณลักษณะคนซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา แบ่งออกเป็น 7 ขั้นได้แก่ 1) ขั้นการคัดสรรผู้เรียน 2) ขั้นการเตรียมพร้อมผู้เรียน 3) ขั้นการเตรียมพร้อมด้านสภาพแวดล้อมในการเรียนซอสามสาย 4) ขั้นการสอนด้านทฤษฎี และการปฏิบัติทักษะซอสามสาย 5) ขั้นการสอนด้านคุณธรรม จริยธรรม 6) ขั้นการพัฒนาความรู้ด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับซอสามสาย 7) ขั้นการประเมินผล ในการศึกษาเทคนิค และลักษณะในการบรรเลงซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา พบว่ามี 1) เทคนิคการใช้คันชักซอสามสายมี 22 เทคนิค 2) เทคนิคการใช้นิ้วซอสามสายมี 16 เทคนิค และ 3) ลักษณะในการบรรเลงซอสามสายมี 13 ลักษณะ โดยมีสอดคล้องตรงตามเกณฑ์มาตรฐานดนตรีไทย ทบวงมหาวิทยาลัย (2544) จำนวน 30 เทคนิค และเป็นเทคนิคพิเศษที่ไม่พบในเกณฑ์มาตรฐานดนตรีไทย ทบวงมหาวิทยาลัย (2544) จำนวน 21 เทคนิค และในการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของคุณลักษณะคนซอสามสายกับกระบวนการสร้างคนซอสาม กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา พบว่า กระบวนการสร้างคนซอสามสายของครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยาทั้ง 7 ขั้นตอนมีความสอดคล้องกับการสร้างคุณลักษณะคนซอสามสายทั้ง 3 ด้าน โดยกระบวนการสร้างคนซอสามสายขั้นที่ 1 2 3 5 7 มีความสัมพันธ์กับคุณลักษณะคนซอสามสายด้านจิตพิสัย กระบวนการสร้างคนซอสามสายขั้นที่ 2 4 6 7 มีความสัมพันธ์กับคุณลักษณะคนซอสามสายด้านพุทธิพิสัย และ กระบวนการสร้างคนซอสามสายขั้นตอนที่ 4 6 7 มีความสัมพันธ์กับคุณลักษณะคนซอสามสายด้านทักษะพิสัย ตอนที่ 3 โครงสร้างทางสังคมที่ส่งผลต่อคุณลักษณะ และกระบวนการสร้างคนซอสามสาย กรณีศึกษา ครูศิริพันธุ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา พบว่าตัวจัดกระทำทางสังคมที่ส่งผลต่อกระบวนการขัดเกลาทางสังคมของคนซอสามสายนั้นแบ่งออกเป็น 5 ตัวจัดกระทำ ได้แก่ 1) ผู้กระทำ 2) การปฏิสัมพันธ์ทางสังคม 3) สภาพแวดล้อม 4) ความพึงพอใจสูงสุด และ 5) วัฒนธรรม