Advancing the understanding of antibiotic resistance and neonatal piglet diarrhoea
Authors: Τσεκούρας Νικόλαος 
Published: October 2024

Η παρούσα διδακτορική διατριβή μελετά την αντιβιοαντοχή και τη νεογνική διάρροια των χοιριδίων στις ελληνικές εκτροφές. Εξαιτίας της αλόγιστης χρήσης των αντιμικροβιακών στην κτηνοτροφία παρατηρείται, βαίνοντας εντονότερο, το φαινόμενο της αντιβιοαντοχής μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των θεραπειών, αυξάνοντας το κόστος θεραπείας και απειλώντας τη Δημόσια Υγεία ενώ η νεογνική διάρροια παραμένει ένα πρόβλημα για τις εκτροφές των χοίρων μειώνοντας τις αποδόσεις και αυξάνοντας τη θνησιμότητα μαζί με το κόστος παραγωγής. Η διατριβή χωρίζεται σε τρία μέρη: την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και τις δύο μελέτες. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας εστιάζει στη χρήση των αντιμικροβιακών στη χοιροτροφία, στη νεογνική διάρροια και στην υγεία του εντέρου των χοίρων. Στην πρώτη μελέτη ερευνάται η ύπαρξη εντεροβακτηριοειδών θετικών στην παραγωγή ευρέως φάσματος β-λακταμασών (ESBL) στις ελληνικές εκτροφές. Η αντιβιοαντοχή στα παραγωγικά ζώα εν γένει, έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία για τη δημόσια υγεία καθώς σχεδόν το 70% της συνολικής κατανάλωσης αντιμικροβιακών φαρμάκων στην Ευρώπη σχετίζεται με τη ζωική παραγωγή. Τα βακτήρια που παράγουν ευρέως φάσματος β-λακταμάσες παρουσιάζουν αντοχή στα συχνά χρησιμοποιούμενα β-λακταμικά αντιμικροβιακά, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλοσπορινών τρίτης γενιάς, όπως η κεφτριαξόνη, η κεφταζιδίμη και η κεφτιοφούρη. Η παρούσα συγχρονική μελέτη διενεργήθηκε για δύο χρόνια στις διάφορες περιφέρειες της Ελλάδας (μεταξύ 2019-2021) και περιλάμβανε 34 εκτροφές χοίρων με συνολικό πληθυσμό 14.300 χοιρομητέρων, αριθμός που αντιστοιχεί στο 24% περίπου της ελληνικής χοιροτροφίας. Ο έλεγχος της αντιμικροβιακής ευαισθησίας των στελεχών που απομονώθηκαν, διενεργήθηκε με το σύστημα Vitek-2. Τα 78 ESBL-θετικά στελέχη που απομονώθηκαν, 36,5% επί του συνόλου των δειγμάτων, ταυτοποιήθηκαν ως εξής: Escherichia coli (E. coli) (69 στελέχη), Klebsiella pneumoniae (K. pneumoniae) (3 στελέχη), Proteus mirabilis (P. mirabilis) (4 στελέχη), Enterobacter cloacae (E. cloacae) complex (1 στέλεχος), και Salmonella enterica (S. enterica) subsp. diarizonae (1 στέλεχος) και παρουσίασαν αντιβιοαντοχή σε τουλάχιστον μία κλάση μη β-λακταμικών αντιμικροβιακών. Στην παρούσα μελέτη διαπιστώθηκαν υψηλά ποσοστά ESBL-θετικών βακτηρίων και αποτελεί εύρημα αυξημένης ανησυχίας και ευθύνης για τους κτηνιάτρους, τους κτηνοτρόφους καθώς και τις κρατικές αρχές δημόσιας υγείας. Η αύξηση της αντιβιοαντοχής, μεταξύ άλλων, συνδέεται και με αυξημένο κόστος παραγωγής. Η χρήση αντιμικροβιακών επιβάλλεται να είναι συνετή και να βασίζεται στην εργαστηριακή διερεύνηση και στον έλεγχο της αντιμικροβιακής ευαισθησίας των βακτηρίων, προκειμένου η χρήση των αντιμικροβιακών παραγόντων να παραμείνει αποτελεσματική. Η ολοκλήρωση ενός συστήματος επιτήρησης της αντιβιοαντοχής στο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας, θα συνεισφέρει όχι μόνο στη ορθολογική χρήση των αντιμικροβιακών αλλά και στην προστασία της δημόσιας υγείας. Στη δεύτερη μελέτη εξετάζεται η νεογνική διάρροια των χοιριδίων, η οποία παραμένει μια σοβαρή αιτία απωλειών παραγωγής στη χοιροτροφία. Μεταξύ άλλων παθογόνων, συχνά απομονώνονται το βακτήριο E. coli και τα κλωστρήδια. Η παρούσα μελέτη διενεργήθηκε από τον Ιανουάριο του 2020 μέχρι τον Οκτώβριο του 2021 στην Ελλάδα σε 26 εκτροφές με συνολικό πληθυσμό 12.380 χοιρομητέρων. Σε όλες τις εκτροφές που επιλέχθηκαν, εφαρμοζόταν εμβολιασμός των χοιρομητέρων 15-20 ημέρες προ τοκετού κατά του E. coli και κλωστρηδίων. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της παρουσίας των εντεροτοξινογόνων στελεχών του E. coli (ETEC) και των κλωστρηδίων σαν αίτια νεογνικής διάρροιας των χοιριδίων, καθώς και η αποτελεσματικότητα των μέτρων πρόληψης. Συνολικά 78 δείγματα κοπράνων συλλέχθηκαν από 234 θηλάζοντα χοιρίδια ηλικίας 1-4 ημερών. Τρία δείγματα κοπράνων συλλέχθηκαν μέσω βαμβακοφόρου στειλεού από τρία χοιρίδια κάθε τοκετοομάδας, για τρεις τοκετοομάδες κάθε εκτροφής. Από τα δείγματα που εξετάστηκαν το 69,23% (18/26) των εκτροφών διαπιστώθηκαν θετικές στο στέλεχος ETEC F4, το 30,77% (8/26) στο ETEC F5, το 61,54% (16/26) στο ETEC F6 ενώ στο 57,69% (15/26) των εκτροφών ανιχνεύθηκε η εντεροτοξίνη LT. Σε σημαντικό αριθμό περιστατικών διάρροιας απομονώθηκε το βακτήριο Clostridioides (C. difficile), υποδεικνύοντας ότι πιθανόν συμπεριλαμβάνεται στους αιτιολογικούς παράγοντες νεογνικής διάρροιας. Συγκεκριμένα η τοξίνη A του C. difficile ανιχνεύθηκε στο 84,62% (22/26) και η τοξίνη B στο 88,46% (23/26) των εκτροφών. Οι θεραπευτικές και προληπτικές παρεμβάσεις, όπως η χορήγηση ενέσιμων αντιμικροβιακών, σε συνδυασμό με τη χρήση προβιοτικών ή οξινιστών στην τροφή των χοιρομητέρων προ τοκετού, συμβάλλουν στη μείωση της ανίχνευσης αντιγόνων των ETEC στελεχών και της εντεροτοξίνης LT του E. coli.