Αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, συναίσθημα και στόχοι επίτευξης
Authors: Κρουσταλλάκη Διονυσία 
Published: August 2021

Στην παρούσα διατριβή καταγράψαμε τη συμπεριφορά αναζήτησης στο Διαδίκτυο μαθητών του Δημοτικού σχολείου και εφαρμόσαμε ένα διδακτικό πρόγραμμα με στόχο να αναπτύξουν οι μαθητές στρατηγικές αναζήτησης, ανάγνωσης και αξιολόγησης των πληροφοριών. Συγκεκριμένα, σκοπός της παρέμβασης ήταν οι μαθητές να μπορούν να επιλέγουν κατάλληλες-λέξεις κλειδιά σε μια μηχανή αναζήτησης, να εντοπίζουν και να επιλέγουν σχετικές πληροφορίες, καθώς και να αξιολογούν την ποιότητα των πληροφοριών στα πλαίσια των σχολικών εργασιών τους. Επιπλέον, με την παρούσα έρευνα μελετήσαμε το συναίσθημα των μαθητών κατά την αναζήτηση στο Διαδίκτυο, ενώ παράλληλα εξετάσαμε τους στόχους που οι μαθητές υιοθετούν καθώς ψάχνουν πληροφορίες και την επίδραση των στόχων στο συναίσθημά τους. Ειδικότερα, 96 μαθητές της Πέμπτης και Έκτης Δημοτικού αναζήτησαν ατομικά πληροφορίες σε τέσσερα διαφορετικά χρονικά σημεία και για τέσσερα θέματα που σχετίζονταν με την ανακύκλωση. Στην πειραματική ομάδα πριν από κάθε αναζήτηση προηγήθηκε η σχετική διδακτική ενότητα. Αντίθετα, στην ομάδα ελέγχου οι μαθητές αναζήτησαν πληροφορίες χωρίς να διδαχθούν σχετικό περιεχόμενο. Για την καταγραφή της συμπεριφοράς αναζήτησης χρησιμοποιήσαμε τα δεδομένα παρατήρησης που αντλήσαμε μέσα από την καταγραφή της αναζήτησης στο πρόγραμμα πλοήγησης σε μορφή βίντεο αλλά και τις γραπτές απαντήσεις των μαθητών. Στη συνέχεια, βαθμολογήσαμε την συνολική επίδοση στην αναζήτηση με τη βοήθεια κλίμακας αξιολόγησης. Καταγράψαμε, επίσης, το θετικό και αρνητικό συναίσθημα των μαθητών στην αρχή, στο ενδιάμεσο και το τέλος κάθε αναζήτησης. Οι στόχοι επίτευξης αξιολογήθηκαν με την Κλίμακα Προσανατολισμού στο Στόχο, η οποία εξετάζει τέσσερις στόχους επίτευξης (μάθηση προσέγγιση και αποφυγή, επίτευξη προσέγγιση και αποφυγή). Τέλος, χορηγήσαμε ερωτηματολόγιο που αφορούσε τη χρήση του Διαδικτύου, τέσσερις υποκλίμακες από το ελληνικό WISC και τη δοκιμασία Πύργου από τη συστοιχία ΑΞΕΛ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η επίδοση των μαθητών διαφοροποιήθηκε ανάμεσα στις δύο πειραματικές συνθήκες. Έτσι, οι μαθητές της πειραματικής ομάδας βελτιώθηκαν σε κάθε επόμενη συνάντηση, ενώ αντίθετα οι μαθητές της ομάδας ελέγχου παρέμειναν σταθεροί στην επίδοσή τους. Οι μεταβλητές φύλο, τάξη, εμπειρία και γνωστικές ικανότητες δεν επηρέασαν τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η επίδοση των μαθητών στον χρόνο. Οι μαθητές ξεκίνησαν κάθε φορά να ψάχνουν πληροφορίες με μεγάλο θετικό και μικρό αρνητικό συναίσθημα. Κατά την διάρκεια κάθε αναζήτησης, το θετικό και αρνητικό συναίσθημα αυξήθηκαν σε μικρό βαθμό, ενώ κατά την ολοκλήρωση της αναζήτησης το αρνητικό συναίσθημα μειώθηκε. Σε κάθε επόμενη συνάντηση το θετικό συναίσθημα παρέμεινε υψηλό, ενώ το αρνητικό συναίσθημα μειώθηκε σε μικρό βαθμό. Ο προσανατολισμός μάθηση-προσέγγιση άσκησε θετική επίδραση στο θετικό συναίσθημα, ενώ ο προσανατολισμός μάθηση-αποφυγή επηρέασε το αρνητικό συναίσθημα με θετικό τρόπο. Αντίθετα, οι στόχοι επίτευξη-προσέγγιση και επίτευξη-αποφυγή δεν άσκησαν επίδραση στο θετικό και αρνητικό συναίσθημα. Η παρούσα διδακτορική διατριβή συμβάλλει στη κατανόηση της συμπεριφοράς αναζήτησης στο Διαδίκτυο των μαθητών του Δημοτικού. Χρησιμοποιώντας ένα διαχρονικό σχέδιο έρευνας καταγράψαμε τον τρόπο και τον ρυθμό με τον οποίο αναπτύσσεται η συμπεριφορά αναζήτησης με τη βοήθεια διδακτικής παρέμβασης, αλλά και χωρίς αυτή. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης υποδεικνύουν την ανάγκη εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα στοχεύουν στην ανάπτυξη στρατηγικών αναζήτησης, ανάγνωσης και αξιολόγησης των πληροφοριών στα πλαίσια του σχολείου. Η διδακτική παρέμβαση που εφαρμόσαμε αξιολογήθηκε με τη χρήση πειραματικού σχεδιασμού σε μαθητές των τελευταίων τάξεων του Δημοτικού και μπορεί να αποτελέσει οδηγό για μελλοντικές ερευνητικές και διδακτικές προσπάθειες. Επιπρόσθετα, η παρούσα διατριβή προσφέρει στοιχεία για το συναίσθημα των μαθητών και την εξέλιξή του κατά την αναζήτηση στο Διαδίκτυο. Τέλος, η παρούσα έρευνα υποδεικνύει ότι οι στόχοι που οι μαθητές υιοθετούν σε αυτό το νέο πλαίσιο επίτευξης διαμορφώνουν τα συναισθήματά τους.