Κινηματογραφική Εκπαίδευση
Authors: Παπαδόπουλος Δημήτριος 
Published: April 2021

Στην παρούσα διατριβή εξετάζονται οι προϋποθέσεις, οι στόχοι και οι δυνατότητες που προκύπτουν από την Κινηματογραφική Εκπαίδευση και συστήνεται η ένταξή της ως αυτόνομου επιστημονικού πεδίου στην παιδαγωγική διαδικασία. Διερευνώνται κριτικά οι προκλήσεις της ενσωμάτωσης του κινηματογράφου στην τυπική εκπαίδευση και προτάσσεται η συνακόλουθη προσέγγιση των ταινιών ως αισθητικών και πολιτισμικών προϊόντων στο πλαίσιο των τεχνών (arts), αντλώντας από το γαλλικό παράδειγμα και το έργο του Alain Bergala. Προκειμένου να συγκροτηθεί ένα θεωρητικό πλαίσιο για τον λειτουργικό συσχετισμό του κινηματογράφου με την εκπαίδευση, προτείνεται η νοηματοδότηση και η σύνδεση της Κινηματογραφικής Εκπαίδευσης με τη θεωρία και την ιστορία του κινηματογράφου, τις πολιτισμικές σπουδές, την κριτική θεωρία και την κριτική παιδαγωγική, άλλες παιδαγωγικές θεωρίες και θεωρίες των αναλυτικών προγραμμάτων, καθώς και τις αντιλήψεις που προβάλλονται στο πλαίσιο της Κοινωνιολογίας της παιδικής ηλικίας. Στο πλαίσιο της διατριβής επιχειρείται μια ιστορική αναδρομή αναφορικά με την εισαγωγή του κινηματογράφου στην εκπαίδευση, όπου εντοπίζεται μια σειρά από ζητήματα που διαχρονικά επανέρχονται στην επιστημονική συζήτηση, και τίθενται υπό εξέταση οι πρακτικές τριών χωρών αναφοράς [Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και την (πρώην) Σοβιετική Ένωση], καθώς αποκομίζονται σημαντικά ερευνητικά και εμπειρικά δεδομένα στο πεδίο της Κινηματογραφικής Εκπαίδευσης. Παράλληλα, παρουσιάζονται εφαρμοσμένα παραδείγματα εισαγωγής του κινηματογράφου στην εκπαίδευση και γίνεται η αντίστοιχη ανασκόπηση των μελετών και ερευνών, ενώ συζητούνται οι σχετικές αποφάσεις που προσδιορίζουν την εκπαιδευτική πολιτική, ώστε να διερευνηθούν οι λόγοι για τους οποίους η Κινηματογραφική Εκπαίδευση δεν έχει θεσμοθετηθεί καθολικά στα αναλυτικά προγράμματα σπουδών σε κανένα ευρωπαϊκό κράτος. Επιπλέον, εντοπίζονται οι προοπτικές και οι όροι ενσωμάτωσης της Κινηματογραφικής Εκπαίδευσης ως αυτόνομου πεδίου στη σημερινή εποχή και στο μέλλον, ενώ σημειώνονται οι αλλαγές που έχουν επέλθει ή βρίσκονται υπό εξέλιξη σε συνάρτηση κυρίως με τις τεχνολογικές εξελίξεις και τα Νέα Μέσα. Σε αυτά τα συμφραζόμενα εξετάζεται η σχέση του κινηματογραφικού γραμματισμού στον ελλαδικό χώρο με την τυπική και μη τυπική εκπαίδευση και αναδεικνύονται προβλήματα και προοπτικές. Παρότι η κριτική θεωρία και παιδαγωγική και οι αντιλήψεις του Paulo Freire για τα αναλυτικά προγράμματα μπορούν να προσφέρουν τις παιδαγωγικές αρχές και τα μεθοδολογικά εργαλεία για την οργάνωση της διδασκαλίας ενός προγράμματος Κινηματογραφικής Εκπαίδευσης στο σχολείο, υπογραμμίζεται η αντιφατική θεσμική/πολιτική ρητορική και πρακτική σε σχέση με το ζήτημα της εισαγωγής του κινηματογράφου στα ΑΠΣ. Συζητείται επίσης το αίτημα υπαγωγής του κινηματογράφου στο πεδίο της εκπαίδευσης στα ΜΜΕ, αλλά δεν υποστηρίζεται εξαιτίας της αμφίσημης σχέσης τους, της αντιφατικότητας του επιστημονικού πεδίου και των αμφιλεγόμενων ενεργειών που επιτάσσουν την σύγκλιση των μέσων και των διαφορετικών γραμματισμών, ενώ αντ’ αυτού προτάσσεται η εξέταση και διάκριση της εμπειρίας θέασης στα διαφορετικά μέσα. Στην παρούσα έρευνα διερευνώνται οι τρόποι με τους οποίους η ενσωμάτωση του κινηματογράφου στην εκπαίδευση θα αποδεσμευτεί από τον αποκλειστικά επικουρικό ρόλο στη μάθηση και θα αυτονομηθεί. Υποστηρίζεται η ανάγκη της επείγουσας εφαρμογής της Κινηματογραφικής Εκπαίδευσης ως καλλιτεχνικού αντικειμένου σε όλους τους μελλοντικούς πολίτες και τα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να ανακτηθεί η αισθητική διάσταση στη διδασκαλία των ταινιών.