Αυτόματη παραγωγή και διαχείριση μεταδεδομένων πολυμεσικού περιεχομένου για την υποστήριξη συστημάτων ηλεκτρονικής εκπαίδευσης
Authors: Μαργαριτόπουλος Μερκούριος 
Published: January 2014

Η αναζήτηση διαδικτυακών πληροφοριών στον Παγκόσμιο Ιστό και η ανεύρεση των επιθυμητών πόρων στη σημερινή εποχή, όπου ο άνθρωπος κατακλύζεται από αναρίθμητες ποσότητες πληροφοριών οι οποίες τις περισσότερες φορές δεν ταυτίζονται με τις ανάγκες του, μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν οι πόροι αυτοί έχουν περιγραφεί επαρκώς, ώστε να ανταποκρίνονται σε σύνθετα και ποικιλώνυμα κριτήρια αναζήτησης. Ειδικά εντός του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος, όπου οι διαθέσιμοι εκπαιδευτικοί πόροι αυξάνονται με ραγδαίους ρυθμούς, ενώ και η μορφή και το είδος των εκπαιδευτικών πόρων έχει πάρει πολυποίκιλες διαστάσεις (περιλαμβάνοντας κάθε είδους πολυμεσική πληροφορία), η ανεύρεση κατάλληλων εκπαιδευτικών πόρων είναι, πλέον, όχι αμελητέα προσπάθεια. Τα «μεταδεδομένα» είναι το κλειδί για την ανακάλυψη των επιθυμητών πόρων. Είναι ο όρος της ιντερνετικής εποχής για τις πληροφορίες που παραδοσιακά οι βιβλιοθηκονόμοι χρησιμοποιούν στους καταλόγους καταγραφής βιβλίων και, συνήθως, αναφέρεται σε περιγραφικές πληροφορίες για πόρους πληροφοριών που περιέχονται σε οποιοδήποτε φυσικό ή ηλεκτρονικό μέσο. Τα μεταδεδομένα αποτελούν τη βάση του Σημασιολογικού Ιστού, της επέκτασης, δηλ., του τρέχοντος Ιστού, κατά την οποία οι πληροφορίες αποκτούν ένα σαφώς καθορισμένο νόημα που επιτρέπει στους υπολογιστές και στους ανθρώπους να συνεργάζονται αρμονικά. Εστιάζοντας ειδικότερα στους εκπαιδευτικούς πόρους, η απαίτηση της επαρκούς περιγραφής τους μπορεί να καλυφθεί με την αξιοποίηση εκτεταμένων συστημάτων περιγραφής δεδομένων (σχήματα εκπαιδευτικών μεταδεδομένων). Εντούτοις, η διαδικασία της δημιουργίας μεταδεδομένων είναι προβληματική και χρονοβόρα, λόγω της πολυπλοκότητας των σχημάτων και του απαιτούμενου γνωστικού υποβάθρου, αλλά και της προσπάθειας που απαιτείται για την πλήρη και ορθή συμπλήρωσή τους. Η διατριβή αυτή έχει ως στόχο τη μελέτη τρόπων και μεθόδων επίλυσης της κατηγορίας των προβλημάτων που σχετίζονται με τη δημιουργία εκπαιδευτικών μεταδεδομένων, επιδιώκοντας να συνεισφέρει στο ερευνητικό πεδίο της αυτόματης παραγωγής μεταδεδομένων για εκπαιδευτικούς πόρους. Για την επίτευξη του στόχου αυτού καταστρώθηκε ένα ερευνητικό πλάνο το οποίο περιλαμβάνει ενδελεχή μελέτη και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που καλύπτει τον υπό εξέταση ερευνητικό χώρο. Έτσι, μελετάται και αναλύεται η έννοια του μαθησιακού αντικειμένου που αποτελεί τη νέα τάση για τη μορφή ανάπτυξης εκπαιδευτικών πόρων, καθώς και ο ρόλος των μεταδεδομένων στην περιγραφή και κατ’ επέκταση στις δυνατότητες αναζήτησης και διαχείρισης των μαθησιακών αντικειμένων. Επιπλέον, εξετάζεται διεξοδικά το πρότυπο μεταδεδομένων IEEE LOM. Το πρόβλημα της αυτόματης παραγωγής μεταδεδομένων μελετάται αναλυτικά και γίνεται διάκριση των πηγών δημιουργίας μεταδεδομένων για αυτόματη παραγωγή, στο περιεχόμενο, στο περιβάλλον, στη χρήση και στο σχετιζόμενο περιεχόμενο των πόρων. Ως αποτέλεσμα της διεξαχθείσας μελέτης, παρουσιάζεται μια καινοτόμος μεθοδολογική προσέγγιση για την αυτόματη παραγωγή μεταδεδομένων που αξιοποιεί τις σχέσεις ανάμεσα στους περιγραφόμενους πόρους. Μετά από μικρής έκτασης αναπροσαρμογή στη σημασιολογία των σχέσεων του LOM, γίνεται εφαρμογή της προτεινόμενης μεθοδολογίας σ’ αυτό το σχήμα μεταδεδομένων, απ’ όπου προκύπτουν 72 λογικοί κανόνες για την αυτόματη παραγωγή μεταδεδομένων από τα μεταδεδομένα σχετιζόμενων μαθησιακών αντικειμένων. Η πρακτική υλοποίηση των προταθέντων γίνεται με την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης μεταδεδομένων LOM, το οποίο, πέραν των δυνατοτήτων επεξεργασίας των εγγραφών LOM, ενσωματώνει και το μηχανισμό αυτόματης παραγωγής μεταδεδομένων με την εφαρμογή των λογικών κανόνων που προέκυψαν μετά την εφαρμογή της ανωτέρω αναφερθείσας μεθοδολογίας. Η λειτουργία του αναπτυχθέντος συστήματος αποδεικνύει ότι μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό και αξιόπιστο εργαλείο διαχείρισης και αυτόματης παραγωγής μεταδεδομένων για εκπαιδευτικούς πόρους που θα προαγάγει το στόχο της ευχερούς αναζήτησης και ανεύρεσης των κατάλληλων εκπαιδευτικών πόρων.