Ανοσολογική απάντηση έναντι της ηπατίτιδας Α σε εμβολιασθέντες ασθενείς με HIV-1 λοίμωξη
Authors: Κουρκουντή Σοφία 
Published: July 2014

H πορεία της HIV-λοίμωξης έχει αλλάξει θεαματικά με τη χορήγηση της υψηλής αποτελεσματικότητας αντιρετροϊκής θεραπείας [Highly Activated Antiretroviral Therapy, HAART] Η φροντίδα των ασθενών στοχεύει όχι απλώς στην επιβίωση αλλά στη μείωση επιπλοκών και συλλοιμώξεων και βελτίωση της ποιότητας ζωής. Παρ’ όλα αυτά οι ασθενείς εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο προσβολής από νοσήματα που μπορούν να προληφθούν με τα εμβόλια, ιδίως αν έχουν και σεξουαλική μετάδοση. Η ηπατίτιδα Α αποτελεί πρόβλημα της δημόσιας υγείας και έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ασθενείς με ΗIV-λοίμωξη, κυρίως τους ομοφυλόφυλους και τους τοξικομανείς. Αν και αποτελεί συνήθως ήπιο αυτοπεριοριζόμενο νόσημα, στους ανοσοκατασταλμένους μπορεί να εμφανίσει σοβαρές επιπλοκές. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψής της είναι ο εμβολιασμός των ομάδων κινδύνου. Η ολοκληρωμένη φροντίδα των ασθενών με ΗIV-λοίμωξη πρέπει να περιλαμβάνει και επιτυχή εμβολιασμό έναντι της ηπατίτιδας Α.Η ανεπάρκεια του ανοσοποιητικού συστήματος που παρατηρείται στη HIV-λοίμωξη είναι εκτεταμένη και πολυπαραγοντική. Ετσι, η ανοσολογική ανταπόκριση των ασθενών στα εμβόλια είναι γενικά μειωμένη. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να καταγράψει το εύρος της αντισωματικής απάντησης στο εμβόλιο της ηπατίτιδας Α, τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανταπόκριση και την επίδραση του εμβολίου σε ανοσολογικές παραμέτρους της ΗIV-λοίμωξης. Κριτήριο ένταξης αποτελούσε ο αριθμός των CD4 T-λεμφοκυττάρων> 200cells/mm3.Στη μελέτη εντάχθηκαν 351 άνδρες ομοφυλόφυλοι με ΗIV-λοίμωξη. Τα αντισώματα έναντι της ηπατίτιδας Α [anti-HAV]. υπολογίσθηκαν με ποσοτική μέθοδο μέτρησης ολικών anti-HAV [VIDAS Anti-HAV Total, Biomerieux, France] 1,6,12 και 18 μήνες μετά τη χορήγηση της δεύτερης δόσης του εμβολίου. Παρομοίως ένα μήνα μετά τη δεύτερη δόση μετρήθηκαν τα CD4, CD8 T-λεμφοκύτταρα, NK- και B-κύτταρα καθώς και το HIV RNA.Το ποσοστό ανταπόκρισης στον εμβολιασμό, 1 μήνα μετά την χορήγηση της 2ης δόσης, υπολογίσθηκε σε 74% [216/351]. Τον 6ο, 12ο και 18ο μήνα τα ποσοστά ανταπόκρισης στο σύνολο των συμμετεχόντων ήταν 68,4% [95% CI, 64-73] , 61,2 % [95% CI, 56-66] και 56,1% [95% CI, 51-61] αντίστοιχα. Οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στον εμβολιασμό είχαν σημαντικά υψηλότερα CD4 T-λεμφοκύτταρα σε σύγκριση με όσους δεν ανταποκρίθηκαν [580 cells/mm3 έναντι 528 cells/mm3]. Αντίθετα δεν υπήρχε διαφορά στην ανταπόκριση μεταξύ των ασθενών με μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο [HIV RNA<50copies/ml ] και όσων είχαν υψηλότερες τιμές [HIV RNA>50copies/ml]: ποσοστό ανταπόκρισης 71% και 70% αντίστοιχα.Ο μέσος γεωμετρικός τίτλος των αντισωμάτων [geometric mean titer -GMT] παρουσίασε μείωση στις επαναληπτικές μετρήσεις [τιμή p<1%]. Οι ασθενείς με CD4 T-λεμφοκύτταρα>500 cells/mm3 είχαν υψηλότερους τίτλους αντισωμάτων, από τους εμβολιασμένους με CD4 T-λεμφοκύτταρα 200-499 cells/mm3 .Μετά τον εμβολιασμό [μήνας 1] δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στο ιικό φορτίο ή ανοσολογικές παραμέτρους της ΗIV-λοίμωξης. Μελετήθηκαν διάφοροι παράγοντες για τυχόν επίδρασή τους στην ανοσολογική ανταπόκριση, όπως: τα CD4 T-λεμφοκύτταρα, το ιικό φορτίο HIV RNA, τα nadir CD4, η λήψη HAART, το ιστορικό καθοριστικών για το AIDS καταστάσεων, η ηλικία, το κάπνισμα και ο δείκτης μάζας σώματος. Με τη λογιστική παλινδρόμηση διαπιστώθηκε ότι μόνο τα CD4 T-λεμφοκύτταρα κατά τον εμβολιασμό σχετίζονται με την ανταπόκριση.Οι ασθενείς με υψηλά CD4 T-λεμφοκύτταρα [>500 cells/mm3 ] αντιμετωπίζονται ως έχοντες επαρκές ανοσοποιητικό σύστημα. Στην παρούσα μελέτη ένα ποσοστό των ασθενών αυτών δεν ανταποκρίθηκε στο εμβόλιο της ηπατίτιδας Α. Επιβεβαιώνεται έτσι ότι στην ανοσολογική δυσλειτουργία της ΗIV-λοίμωξης εμπλέκονται πολλοί μηχανισμοί. Η παρακολούθηση των CD4 T-λεμφοκυττάρων αποτελεί αδρό μόνο δείκτη της κατάστασης του ανοσοποιητικού συστήματος και δεν προδικάζει την ανοσολογική απάντηση στα εμβόλια. Περαιτέρω ανακύπτουν νέες επιστημονικές προκλήσεις όπως η σύσταση οδηγιών για την αντιμετώπιση όσων δεν ανταποκρίνονται στο εμβόλιο ή εμφανίζουν απώλεια των ανιχνεύσιμων αντισωμάτων.