Η τυχαιότητα ως εργαλείο στην αρχιτεκτονική
Authors: Κουιμτζόγλου Τιμολέων 
Published: December 2024

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει τίτλο: «Η τυχαιότητα ως εργαλείο στην αρχιτεκτονική: Διερεύνηση δομών και μορφών μέσω στοχαστικών διαδικασιών» και επιχειρεί να διερευνήσει τους πιθανούς τρόπους με τους οποίους η τυχαιότητα, ως παράμετρος ή/και ως διαδικασία, μπορεί να επηρεάσει και να συμβάλει στο σχεδιασμό και στην κατασκευή ενός αρχιτεκτονικού έργου, ως προς τη δομή και τη μορφή του. Η συνειδητή και ελεγχόμενη χρήση της τυχαιότητας μπορεί να είναι ένα καινοτόμο εργαλείο στην αρχιτεκτονική και υπό προϋποθέσεις και σε επιλεγμένες εφαρμογές να οδηγήσει σε διαχείριση και επίλυση προβλημάτων τα οποία είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν με συμβατικές προσεγγίσεις. Στο Α’ μέρος μέρος της διατριβής γίνεται βιβλιογραφική και θεωρητική διερεύνηση του ζητήματος της έννοιας και της χρήσης της τυχαιότητας γενικά στις επιστήμες και στην τέχνη και ειδικά σε σχέση με την αρχιτεκτονική. Παρουσιάζεται συνοπτικά πώς γίνεται κατανοητή η τυχαιότητα σε διάφορες περιόδους και από διαφορετικούς μελετητές της. Γίνεται αναφορά σε ενδεικτικά έργα τέχνης, τα οποία περιλαμβάνουν την παράμετρο της τυχαιότητας και τη χρησιμοποιούν ως νέο μέσο έκφρασης και εικαστικό εργαλείο. Αναφέρεται επίσης η διάκριση ανάμεσα στα δύο είδη τυχαιότητας που υπάρχουν: την πραγματική-φυσική τυχαιότητα και την τεχνητά κατασκευασμένη τυχαιότητα–την ψευδοτυχαιότητα, καθώς και τρόποι δημιουργίας και εφαρμογές της τυχαιότητας. Ακολούθως, γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν χαρακτηριστικά και επιλεγμένα παραδείγματα τυχαιότητας στην αρχιτεκτονική, προκειμένου να γίνουν καλύτερα κατανοητές οι παράμετροι που σχετίζονται με την τυχαιότητα στα αρχιτεκτονικά έργα (ακούσια ή εκούσια τυχαιότητα, βαθμός, τρόπος δημιουργίας, επιρροή κ.λπ.). Στη συνέχεια, εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους μπορεί η τυχαιότητα να ενσωματωθεί σε μια διαδικασία σχεδιασμού σε ένα αρχιτεκτονικό έργο, όσον αφορά στα κριτήρια, στις προδιαγραφές, στους περιορισμούς, στις παραδοχές και στις παραμέτρους. Στο Β’ μέρος της διατριβής, για να διερευνηθεί σε μεγαλύτερο βάθος η σχέση της τυχαιότητας κυρίως με τη δομή, αλλά και με τη μορφή, διεξάγεται πείραμα παραδείγματος εφαρμογής, το οποίο εξετάζει την τυχαιότητα σε σχέση με παράδειγμα φέρουσας κατασκευής, ως την πιο απαιτητική και κρίσιμη περίπτωση εφαρμογής της. Χρησιμοποιείται λογισμικό για τον ψηφιακό σχεδιασμό δοκιμίων με τυχαίες δομές τύπου voronoi (27 ραβδωτά δοκίμια κυλινδρικής μορφής διαμέτρου 10,5cm και ύψους 20,5cm) καθώς και συμπαγών δοκιμίων (3 κυλινδρικά δοκίμια διαμέτρου 10cm και ύψους 20cm), τα οποία στη συνέχεια, μέσω της λογικής file to factory, κατασκευάζονται ως φυσικά δοκίμια με χρήση τεχνολογίας 3d printing. Ta φυσικά δοκίμια ελέγχονται εργαστηριακά σε πειραματική διάταξη ως προς τη φέρουσα ικανότητά τους. Τα αποτελέσματα των δοκιμών του πειράματος καταγράφονται και αξιολογούνται ποσοτικά, ποιοτικά και στατιστικά. Στο Γ΄ μέρος της διατριβής, γίνεται αποτίμηση των αποτελεσμάτων της εργαστηριακής πειραματικής διαδικασίας και παρουσίαση ειδικών και γενικών συμπερασμάτων, σε σχέση με τον γενικότερο προβληματισμό χρήσης της τυχαιότητας ως εργαλείο σχεδιασμού στην αρχιτεκτονική. Επιβεβαιώνεται το ερευνητικό ερώτημα ότι η τυχαιότητα είναι σημαντική όσον αφορά στη δομή και στη μορφή μιας κατασκευής, καθώς διαπιστώθηκε πώς μπορεί να τις επηρεάσει και να είναι χρήσιμη και ελέγξιμη υπό προϋποθέσεις, συνεισφέροντας ως εργαλείο στη συνολική διαδικασία του σχεδιασμού στην αρχιτεκτονική και του αποτελέσματός του. Τέλος, προτείνονται πιθανές χρήσεις και εφαρμογές της τυχαιότητας στην αρχιτεκτονική, καθώς και επόμενα στάδια της έρευνας προς την ίδια κατεύθυνση. Μετά το τέλος του Γ’ μέρους της διατριβής, παραθέτονται σε Παραρτήματα 4 κεφάλαια που δεν παρουσιάστηκαν στο κύριο μέρος της διατριβής, ως συμπληρωματικά τμήματα της συγκεκριμένης έρευνας.