Εμβρυολογική και πειραματική μελέτη της εμφανίσεως ηπατοκυττοειδών κυττάρων στα νησίδια του παγκρέατος
Authors: Τσανάδης Γεώργιος 
Published: January 2014

Στην εργασία αυτή μελετήσαμε την εμφάνιση ηπατοκυττοειδών κυττάρων στην ενδοκρινή μοίρα του εμβρυϊκού κυρίως παγκρέατος του ανθρώπου. Για το σκοπό αυτό συγκεντρώθηκαν 20 έμβρυα ηλικίας κυήσεως από 10 έως 18 εβδομάδων, προερχόμενα από αυτόματες εκτρώσεις σε γυναίκες που νοσηλεύτηκαν στην Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Επίσης μελετήσαμε την εμφάνιση ηπατοκυττοειδών κυττάρων στην ενδοκρινή μοίρα του παγκρέατος πειραματόζωων Hamsters και επιμύων κάτω από ειδικές πειραματικές συνθήκες. Οι παγκρεατικοί ιστοί που προέρχονταν από τα έμβρυα, αφού μονιμοποιήθηκαν σε φορμόλη υπέστησαν κανονική κατεργασία παρασκευής τομών, σκήνωση σε παραφίνη, λήψη τομών 5-8 μm και χρώση με τις χρωστικές αιματοξυλίνης-ηωσίνης και PAS για γλυκαγόνο (δοκιμασίας διάστασης). Τα πειραματόζωα χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα αποτελείτο από 23 πειραματόζωα Hamsters γένους αρσενικού στα οποία κατόπιν ειδικής μεταχειρίσεως χορηγήθηκε η τοξική καρκινογόνος ουσία N-NDEA (Ν-Nitrosodiethylamine). Η δεύτερη ομάδα αποτελείτο από 45 θηλυκούς επίμυες στους οποίους χορηγήθηκε D-πενικιλλαμίνη με σκοπό την ελάττωση του επιπέδου του χαλκού στο αίμα. Τα επίπεδα του χαλκού προσδιορίστηκαν στο Εργαστήριο Πειραματικής φυσιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Οι παγκρεατικοί ιστοί και από τις δύο ομάδες πειραματόζωων υπέστησαν την ίδια ιστολογική επεξεργασία με τα ανθρώπινα έμβρυα και επιπλέον την χρωματίσθηκαν με την μέθοδο DAB (διαμινοβενζιδίνης) για την κατάδειξη υπεροξειδοσωμάτων όπως και με τη χρώση του κυανού της τολουϊδίνης. Η ιστολογική και ιστοχημική μελέτη των παγκρεατικών ιστών έγινε στο Εργαστήριο Ανατομίας, Ιστολογίας και Εμβρυολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Τα αποτελέσματα έδειξαν την παρουσία ηπατοκυττοειδών κυττάρων στα έμβρυα της 10ης μέχρι της 16ης εβδομάδας. Κατά την 18η εβδομάδα τα ηπατοκυττοειδή ανθρώπινα κύτταρα υπήρξαν εξαιρετικά σπάνια. Ηπατοκυττοειδή κύτταρα εμφανίστηκαν επίσης στο πάγκρεας των πειραματόζωων μετά από ειδική πειραματική αγωγή. Η σύγκριση των κυττάρων που ανευρέθηκαν στην ενδοκρινή μοίρα του παγκρέατος των ανθρωπίνων εμβρύων με τα ηπατοκυττοειδή κύτταρα των πειραματόζωων έδειξε ότι αποτελούν παραπλήσιες κυτταρικές μορφές. Τα ηπατοκυττοειδή κύτταρα των ανθρωπίνων εμβρύων σαφώς διακρίνονταν από τα υπόλοιπα κύτταρα της ενδοκρινούς μοίρας του εμβρυϊκού παγκρέατος. Είναι μεγάλα κύτταρα με μεγάλο και μετρίως αραιοχρωματικό και στρογγυλό πυρήνα και με άφθονο ηωσινόφιλο κυτταρόπλασμα. Στη χρώση PAS για γλυκαγόνο εμφανίζουν θετική αντίδραση. Πιθανώς προέρχονται από στελεχιαία πολυδύναμα κύτταρα που διαπιστώθηκαν στο εμβρυϊκό ενδοκρινές πάγκρεας. Επί πλέον επιβεβαιώθηκε ότι τα νησίδια του παγκρέατος προέρχονται από τους πόρους του παγκρέατος και ισχυροποιήθηκε η αντίληψη ότι τα στελεχιαία κύτταρα προέρχονται από τα κύτταρα των πόρων. Η παρουσία των ηπατοκυττοειδών κυττάρων και η τοπογραφική τους σχέση με τα νησίδια του εμβρυϊκού παγκρέατος εξετάσθηκαν κάτω απο το πρίσμα των μεταβολών πού υφίστανται οι εμβρυϊκοί ιστοί και των διαφόρων κατευθύνσεων που μπορούν να λάβουν τα αρχέγονα κύτταρα του εμβρυϊκού ενδοκρινούς παγκρέατος κάτω από φυσιολογικές και πειραματικές συνθήκες.