Шоғырландырылған және жеке қаржылық есептіліктің негіздері
Authors: KARBETOVA Sh.R. , BEISEKOVA Zh.Y. , BERDIMURAT N. , BERDIMURAT A. 
Published: March 2023

The article is devoted to the issue of the need for consolidated accounting and preparation of consolidated financial statements. The task of consolidated accounting is to properly reflect the financial flows of a consolidated group of enterprises. Consolidated groups of enterprises are economic associations of legally independent entities based on the acquisition of ownership rights of the parent company and control over subsidiaries. Consolidated accounting is an interconnected reflection and aggregation of accounting information in monetary terms about the facts of the economic life of a consolidated group of legally independent persons presented in accounting and reporting as a single economic unit. The problem of reflecting the consolidation processes and the results of the activities of groups, consolidated enterprises in the accounting of the Republic of Kazakhstan is relatively new. In the international financial reporting standards, sections are devoted to these issues, which define the basic principles for the formation of consolidated financial statements. The national consolidated reporting systems of many countries are created on the basis of these principles. At the same time, the specifics of the consolidation of Kazakhstani enterprises and the work of these groups require non-standard approaches to accounting organizations and reporting. Therefore, for domestic accounting, the solution of this issue is of great importance.

Мақала шоғырландырылған есепті жүргізу және шоғырландырылған есептілікті жасау қажеттілігі мәселесіне арналған. Шоғырландырылған есепке алудың міндеті – кәсіпорындардың шоғырландырылған тобының қаржылық ағындарын тиісті түрде көрсету. Кәсіпорындардың шоғырландырылған топтары бас компанияның меншік құқығын алуға және еншілес кәсіпорындарды бақылауға негізделген заңды дербес тұлғалардың экономикалық бірлестіктері болып табылады. Шоғырландырылған есеп-бұл бухгалтерлік есеп пен есептілікте біртұтас экономикалық бірлік ретінде ұсынылған заңды дербес тұлғалардың шоғырландырылған тобының экономикалық өмір фактілері туралы ақшалай өлшемдегі есептік ақпараттың өзара байланысты көрінісі және агрегациясы. Қазақстан Республикасының есебінде топтардың, шоғырландырылған кәсіпорындардың шоғырландыру процестері мен қызметінің нәтижелерін көрсету проблемасы салыстырмалы түрде жаңа. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарында шоғырландырылған қаржылық есептілікті қалыптастырудың негізгі принциптері анықталған бөлімдер осы мәселелерге арналған. Көптеген елдердің шоғырландырылған есептілігінің ұлттық жүйелері осы қағидаттар негізінде құрылады. Сонымен қатар, қазақстандық кәсіпорындарды шоғырландыру және осы топтардың жұмысының ерекшелігі есепке алу ұйымдарына және есептілікті жасауға стандартты емес тәсілдерді талап етеді. Сондықтан отандық бухгалтерлік есеп үшін бұл мәселені шешудің маңызы зор.

Статья посвящена вопросу необходимости ведения консолидированного учета и составления консолидированной отчетности. Задача консолидированного учета – надлежащее отражение финансовых потоков консолидированной группы предприятий. Консолидированные группы предприятий являются экономическими объединениями юридически самостоятельных лиц, основанными на приобретении прав собственности материнской компании и контроле над дочерними предприятиями. Консолидированный учет представляет собой взаимосвязанное отражение и агрегирование учетной информации в денежном измерении о фактах хозяйственной жизни консолидированной группы юридически самостоятельных лиц, представленных в учете и отчетности как единая экономическая единица. Проблема отражения процессов консолидации и результатов деятельности групп, консолидированных предприятий в учете Республики Казахстана сравнительно нова. В международных стандартах финансовой отчетности этим вопросам посвящены разделы, в которых определены основные принципы формирования консолидированной финансовой отчетности. Национальные системы консолидированной отчетности многих стран создаются на основе именно этих принципов. Вместе с тем, специфика консолидации казахстанских предприятий и работы этих групп требует нестандартных подходов к организациям учета и составлению отчетности. Поэтому для отечественного бухгалтерского учета решение этого вопроса имеет огромное значение.