Συνέπειες της νυχτερινής υποξαιμίας σε άτομα νεαρής ηλικίας με αποφρακτική άπνοια στον ύπνο
Authors: Βαρλάμη Βασιλική 
Published: August 2021

Το φαινόμενο της αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο έχει συσχετισθεί με αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα. Η συσχέτιση αυτή μπορεί να ερμηνευτεί με τη βοήθεια της υπόθεσης του οξειδωτικού στρες. Η διαλείπουσα νυχτερινή υποξαιμία που λαμβάνει χώρα στην αποφρακτική άπνοια του ύπνου κατά τα πρώτα έτη της ζωής έχει αρνητική επίδραση σε επίπεδο ιστών. Συγκεκριμένα η διαλείπουσα νυχτερινή υποξαιμία οδηγεί στο σχηματισμό ελεύθερων ριζών οξυγόνου, ενεργοποιεί μεταγραφικούς παράγοντες που είναι ευαίσθητοι σε διεργασίες αναγωγής οξείδωσης και καταλήγει στην απελευθέρωση διαμεσολαβητών φλεγμονής και αυξημένη έκφραση μορίων προσκόλλησης στα κύτταρα του ενδοθηλίου και στα λευκοκύτταρα. Οι προαναφερθέντες μηχανισμοί έχουν ως συνέπεια την ανάπτυξη χρόνιας φλεγμονής, δυσλειτουργίας του ενδοθηλίου, διεργασιών δηλαδή που προηγούνται της ανάπτυξης αθηροσκλήρυνσης.Υπόθεση της παρούσας μελέτης ήταν ότι η διαλείπουσα υποξαιμία σχετίζεται μα αυξημένη αποβολή ουρικού οξέος λόγω αναερόβιο μεταβολισμού, κατανάλωσης ΑΤΡ και αποδόμησης της αδενοσίνης και αποβολή μικρών ποσοτήτων λευκωματίνης στα ούρα. Για την αποδοχή ή απόρριψη της παραπάνω υπόθεσης πραγματοποιήθηκε ο προσδιορισμός δυο παραμέτρων σε ασθενείς και μάρτυρες: 1) ο λόγος του ουρικού οξέος και κρεατινίνης σε πρωινό δείγμα ούρων (με διόρθωση για το ρυθμό σπειραματικής διήθησης) και 2) ο λόγος λευκωματίνης και κρεατινίνης ούρων σε πρωινό δείγμα ούρων.Τον πληθυσμό της μελέτης αποτέλεσε ένα σύνολο 251 παιδιών ηλικίας 2 έως 14 ετών και των δυο φύλων. Τα άτομα αυτά υποβλήθηκαν σε μελέτη ύπνου στο Εργαστήριο Διαταραχών Ύπνου της Πνευμονολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας λόγω συμπτωμάτων αποφρακτικής διαταραχής στον ύπνο (καθ’ έξιν ροχαλητό, άπνοιες, εργώδη αναπνοή στον ύπνο) τουλάχιστον τους τελευταίους 6μήνες. Αρχικό δείγμα των 251 παιδιών χωρίστηκε σε δύο ομάδες μελέτης η πρώτη (n =123) για τον προσδιορισμό του ουρικού οξέος και η δεύτερη για την εκτίμηση της λευκωματινουρίας.Για όλα τα παιδιά συμπληρώθηκε ερωτηματολόγιο συμπτωμάτων αποφρακτικής άπνοιας. Στη συνέχεια όλα τα παιδιά υποβλήθηκαν σε πολυκαταγραφική μελέτη ύπνου και χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες ανάλογα με τη βαρύτητα της αποφρακτικής άπνοιας (χωρίς αποφρακτική άπνοια, ήπιου βαθμού, μέτριου προς σοβαρού βαθμού )Πριν την πολυκαταγραφική μελέτη ύπνου έδιναν δείγμα ούρων ενώ μετά το πέρας της μελέτης λαμβανόταν αιμοληψία και έδιναν νέο δείγμα ούρων για τον προσδιορισμό του ουρικού οξέος και της λευκωματίνης. Ο ορός του αίματος και ούρων συντηρήθηκαν στους -700 C μέχρι την πραγματοποίηση των εργαστηριακών προσδιορισμών. Στο ληφθέν αίμα και ούρα μετρήθηκε κρεατινίνη, ουρικό οξύ και λευκωματίνη. Στη συνέχεια προσδιορίστηκε ο λόγος ουρικού οξέος και κρεατινίνης σε πρωινό δείγμα ούρων (με διόρθωση για το ρυθμό σπειραματικής διήθησης) σε ασθενείς και σε μάρτυρες καθώς και ο λόγος λευκωματίνης και κρεατινίνης ούρων σε πρωινό δείγμα ούρων σε ασθενείς και μάρτυρες (με χρήση μεθόδου ικανής να ανιχνεύσει μικρολευκωματινουρία). Από τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων προέκυψε ότι παιδιά με αποφρακτική υπνική άπνοια εμφανίζουν αυξημένη αποβολή ουρικού οξέος και αλβουμίνης σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις .Από τα 123 παιδιά τα οποία ανήκαν στην πρώτη ομάδα και χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό του ουρικού οξέος τα 53 είχαν μέτριου προς σοβαρού βαθμού άπνοια ενώ τα 70 είχαν ήπιου βαθμού αποφρακτική άπνοια. Από τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε ότι η βαρύτητα της νυχτερινής υποξαιμίας που συνοδεύει την αποφρακτική διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο έχει στατιστικά σημαντική επίδραση στην απέκκριση του ουρικού οξέος στα ούρα.Η δεύτερη ομάδα παιδιών η οποία μελετήθηκε ως προς την ύπαρξη μικρολευκωματινουρίας αποτελούταν από 129 παιδιά 27 από τα οποία είχαν μέτριου προς σοβαρού βαθμού αποφρακτική άπνοια, 71 ήπιου βαθμού αποφρακτική άπνοια ενώ 31 από αυτά αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχουν.Από τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων δεν υπήρχε σοβαρή διαφορά ανάμεσα στις τρεις υποομάδες μελέτης ως προς το λόγο λευκωματίνης προς κρεατινίνη στα ούρα. Ωστόσο στατιστική ανάλυση με μονοπαραγοντική λογαριθμιστική παλινδρόμηση έδειξε ότι παιδιά με μέτριου προς σοβαρού βαθμού αποφρακτική άπνοια στον ύπνο, αλλά όχι αυτά με ήπιου βαθμού άπνοια είχαν σημαντικό κίνδυνο εμφάνισης αυξημένης λευκωματίνης στα ούρα. Ο κίνδυνος αυτός δεν μεταβλήθηκε μετά την προσαρμογή για την ηλικία, το φύλο και την παχυσαρκία.Συμπερασματικά, η αποφρακτική διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο σχετίζεται με αυξημένη απέκκριση ουρικού οξέος και λευκωματίνης δείκτες οι οποίοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ταυτοποίηση υποομάδων παιδιών με αποφρακτική άπνοια στον ύπνο που χρήζουν θεραπευτικής αντιμετώπισης.