Δοκιμασία καταστολής δεξαμεθαζόνης και ολική χοληστερόλη σε άτομα με πρόσφατη απόπειρα αυτοκτονίας
Authors: Παπαδοπούλου Αθανασία 
Published: September 2021

ΣΚΟΠΟΣ: Ο ρόλος των λιπιδίων και η λειτουργία του άξονα υποθαλάμου –υπόφυσης – επινεφριδίων (ΥΥΕ) αποτελούν ένα σύγχρονο πεδίο έρευνας στη νευροβιολογία της αυτοκτονικής συμπεριφοράς. Η παρούσα εργασία εστιάζει στη μελέτη των επιπέδων της ολικής χοληστερόλης, της πρωινής κορτιζόλης και της δραστηριότητας του άξονα ΥΥΕ μέσω της δοκιμασίας καταστολής με δεξαμεθαζόνη σε άτομα με πρόσφατη απόπειρα αυτοκτονίας, καθώς και στις πιθανές συσχετίσεις των βιολογικών αυτών παραγόντων με ψυχομετρικές παραμέτρους. ΜΕΘΟΔΟΣ: Μελετήθηκαν συνολικά 157 άτομα με πρόσφατη απόπειρα αυτοκτονίας (48 άνδρες και 109 γυναίκες) ηλικιακού φάσματος από 18 έως 91 ετών, στους οποίους προσδιορίστηκαν τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης και τα βασικά επίπεδα της κορτιζόλης. Σε 87 άτομα (28 άνδρες και 59 γυναίκες) έγινε η δοκιμασία καταστολής με δεξαμεθαζόνη. Καθορίστηκαν οι διαγνώσεις των αποπειραθέντων σύμφωνα με τα κριτήρια του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου των Ψυχικών Διαταραχών (Τέταρτη Έκδοση), DSM IV-TR. Τα άτομα που συμμετείχαν στη μελέτη αξιολογήθηκαν με την κλίμακα αυτοκτονικής πρόθεσης του Beck (SIS), την κλίμακα κατάθλιψης του Beck (BDI), το ερωτηματολόγιο της επιθετικότητας (AQ), καθώς και με τo ερωτηματολόγιο γενικής ψυχοπαθολογίας SCL-90-R. Χρησιμοποιήθηκε ομάδα 160 υγιών μαρτύρων (60 άνδρες και 100 γυναίκες) σύμφωνων ως προς την ηλικία και το φύλο με τους αποπειραθέντες για την εκτίμηση των βιολογικών δεδομένων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Στην ομάδα των ατόμων με πρόσφατη απόπειρα αυτοκτονίας, οι τιμές της ολικής χοληστερόλης που καταγράφονται είναι σημαντικά μικρότερες σε σύγκριση με τους υγιείς μάρτυρες, εύρημα που επιβεβαιώνεται τόσο για τους άνδρες, όσο και για τις γυναίκες με απόπειρα, αλλά και για κάθε μία διαγνωστική κατηγορία χωριστά (ψύχωση, συναισθηματική διαταραχή, ‘’άλλη διάγνωση’’). Επίσης, οι άνδρες με πρόσφατη απόπειρα έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ολικής χοληστερόλης σε σύγκριση με τις γυναίκες. Από τη μελέτη του πληθυσμού προέκυψε ότι οι αποπειραθείσες έχουν σημαντικά υψηλότερες τιμές του δείκτη μάζας σώματος σε σύγκριση με τις υγιείς μάρτυρες, ενώ δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη διαφορά στους άνδρες. Οι απόπειρες με βίαιη μέθοδο είναι συχνότερες στους άνδρες και στα άτομα με ψύχωση, ενώ η κατανομή των τιμών της ολικής χοληστερόλης δεν διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ατόμων με βίαιη και εκείνων με μη βίαιη απόπειρα. Οι βασικές τιμές της κορτιζόλης δεν παρουσιάζουν σημαντική διαφορά μεταξύ των ατόμων με πρόσφατη απόπειρα αυτοκτονίας και των υγιών μαρτύρων. Η συχνότητα της θετικής και της αρνητικής δοκιμασίας καταστολής με δεξαμεθαζόνη δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων, των τριών διαγνωστικών κατηγοριών, καθώς και μεταξύ των βίαιων και μη βίαιων αποπειρών, ενώ οι κατανομές της ολικής χοληστερόλης και της πρωινής κορτιζόλης δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ατόμων με θετική και εκείνων με αρνητική δοκιμασία δεξαμεθαζόνης. Δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της ολικής χοληστερόλης, της πρωινής κορτιζόλης και των αποτελεσμάτων της δοκιμασίας καταστολής με δεξαμεθαζόνη με την αυτοκτονική πρόθεση, τη βαρύτητα της κατάθλιψης και την επιθετικότητα. Τα άτομα με βίαιες απόπειρες διαπιστώθηκε ότι παρουσίαζαν μεγαλύτερο εύρος και βαρύτητα στην ψυχοπαθολογία, αλλά και σημαντικά υψηλότερα επίπεδα αντιλαμβανόμενης δυσφορίας, καθώς και σημαντικά βαρύτερη καταθλιπτική συμπτωματολογία, υψηλότερα επίπεδα ψυχαναγκαστικότητας – καταναγκαστικότητας , άγχους και ψυχωτισμού σε σχέση με τα άτομα με μη βίαιη απόπειρα, ενώ οι δύο τύποι των αποπειρών δεν διέφεραν μεταξύ τους ως προς την βαθμολογία στην κλίμακα επιθετικότητας. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Τα παραπάνω ευρήματα υποστηρίζουν το ρόλο της ολικής χοληστερόλης ως παράγοντα κινδύνου για απόπειρα αυτοκτονίας τουλάχιστον σε άτομα με ψυχιατρική διαταραχή. Η υπόθεση για αυξημένη δραστηριότητα του άξονα ΥΥΕ στην αυτοκτονική συμπεριφορά δεν στηρίζεται από τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης. Η βίαιη μέθοδος των αποπειρών αυτοκτονίας σχετίζεται με σοβαρή ψυχική δυσφορία και βαρύτερη καταθλιπτική συμπτωματολογία σε συνδυασμό με υψηλά επίπεδα άγχους, ψυχαναγκαστικότητας-καταναγκαστικότητας, αλλά και ψυχωτισμού. Τα επίπεδα χοληστερόλης πάντως δεν συσχετίζονται με τη ψυχιατρική συμπτωματολογία. Παρόλον ότι συζητείται η σύνδεση της χοληστερόλης με την κεντρική σεροτονεργική δραστηριότητα, οι νευροβιολογικοί μηχανισμοί με τους οποίους η χαμηλή χοληστερόλη μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά παραμένουν αδιευκρίνιστοι.