Μορφολογική και λειτουργική μελέτη αρτηριών αθλητών δυναμικού και στατικού τύπου αγωνισμάτων
Authors: Σωτηρίου Παναγιώτα 
Published: September 2024

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η μελέτη των πιθανών ασκησιογενών μορφολογικών και λειτουργικών προσαρμογών των αρτηριών νέων αθλητών σε δύο είδη άσκησης, στη δυναμικού ή στατικού τύπου και σε δύο επίπεδα ενασχόλησης με αυτή, υψηλό και ερασιτεχνικό. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 76 υγιείς άνδρες εθελοντές, που διαχωρίστηκαν σε πέντε ομάδες, ανάλογα με το χαρακτήρα του αγωνίσματός τους και το επίπεδο ενασχόλησης με αυτό. Όλοι οι συμμετέχοντες, αφού υπέβαλαν πλήρες ατομικό και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό, υποβλήθηκαν σε κλινική εξέταση και ηλεκτροκαρδιογράφημα. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε υπερηχογράφημα καρδιάς και καρωτίδων. Υπολογίστηκαν μορφολογικοί και λειτουργικοί δείκτες των αριστερών καρδιακών κοιλοτήτων, η διάμετρος της θωρακικής αορτής στα επίπεδα που ορίζει η βιβλιογραφία, όπως και αυτή της έκφυσης της δεξιάς και αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας. Κατόπιν, υπολογίστηκε το πάχος του έσω-μέσου χιτώνα του οπισθίου τοιχώματος της δεξιάς και της αριστερής κοινής καρωτίδας, με τη χρήση ειδικού ηχοβολέα και λογισμικού που συμπεριλήφθηκαν στον υπερηχογραφικό εξοπλισμό. Ακολούθως, υπολογίστηκαν λειτουργικοί δείκτες της αορτής και των αρτηριών, τόσο από τα υπερηχογραφικά δεδομένα, κατόπιν εφαρμογής μαθηματικών τύπων της βιβλιογραφίας, όσο και με τη χρήση της τονομετρίας. Οι τονομετρικώς εξαγόμενοι λειτουργικοί αορτικοί και αρτηριακοί δείκτες υπολογίστηκαν σε ηρεμία και στο τρίτο λεπτό πρωτοκόλλου ισομετρικής δοκιμασίας χειρόσφιξης, το οποίο έχει εφαρμοστεί σε δημοσιευμένες ερευνητικές εργασίες. Προέκυψαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές σε μορφολογικούς δείκτες των αριστερών καρδιακών κοιλοτήτων, που ήταν αναμενόμενες, σύμφωνες με τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα και δηλωτικές του επιπέδου άθλησης των συμμετεχόντων. Αντιθέτως, δε διαπιστώθηκαν διαφορές σε στατιστικώς σημαντικό επίπεδο στη διάμετρο της θωρακικής αορτής, κατόπιν αναγωγής των τιμών στην ολική επιφάνεια σώματος, ούτε στο πάχος του έσω-μέσου χιτώνα των κοινών καρωτίδων. Στον τελευταίο δείκτη, οι ερασιτέχνες αθλητές έλαβαν τις χαμηλότερες τιμές. Αντιθέτως, διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές σε λειτουργικούς αορτικούς και αρτηριακούς δείκτες μεταξύ των ομάδων, που κατέδειξαν ευνοϊκότερα λειτουργικά αρτηριακά χαρακτηριστικά στους αθλητές ερασιτεχνικού επιπέδου, συγκριτικά με αυτούς υψηλών επιδόσεων. Η ανάλυση πολλαπλής παλινδρόμησης ανέδειξε σημαντικές αιτιολογικές συσχετίσεις ανάμεσα στα έτη προπόνησης στα δύο είδη αθλημάτων και σε λειτουργικούς δείκτες. Η διδακτορική διατριβή κατέληξε στο συμπέρασμα πως, η συστηματική άσκηση σε ερασιτεχνικό επίπεδο, τόσο σε δυναμικού όσο και σε στατικού τύπου αθλήματα, οδηγεί σε ευνοϊκές προσαρμογές των ελαστικών αρτηριακών χαρακτηριστικών, οι οποίες συνεπάγονται υψηλότερη καρδιαγγειακή προστασία, συγκριτικά με αυτή που προσφέρει η υψηλού επιπέδου μακροχρόνια άσκηση. Οι ασκησιογενείς λειτουργικές αρτηριακές προσαρμογές καθίστανται εμφανείς ήδη από τις νέες ηλικίες, χωρίς να συνδυάζονται με τροποποιημένα μορφολογικά αρτηριακά χαρακτηριστικά. Η δυναμικού τύπου άσκηση ερασιτεχνικού επιπέδου, προσδίδει τα μέγιστα ευεργετικά αποτελέσματα σε στατιστικώς σημαντικό επίπεδο.