Μελέτη αυτοάνοσων και αλλοάνοσων επαναλαμβανόμενων αυτόματων αποβολών
Authors: Κίτσιου Βασιλική 
Published: August 2021

Οι επαναλαμβανόμενες αυτόματες αποβολές (ΕΑΑ) ανοσολογικής αιτιολογίας αποτελούν σήμερα το μεγαλύτερο ποσοστό των μέχρι πρότινος αδιευκρίνιστων ΕΑΑ. Έχουν συσχετιστεί με διαταραχή της μητρικής ανοσιακής απάντησης είτε σε τοπικό είτε σε συστηματικό επίπεδο και διακρίνονται σε αυτοανόσου και αλλοανόσου τύπου ανάλογα με τους εμπλεκόμενους μηχανισμούς. Ωστόσο, παρά τη μακρά διάρκεια επισταμένων ερευνών, για ένα ποσοστό απώλειας εμβρύου τα ακριβή αίτια παραμένουν αδιευκρίνιστα. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η μελέτη ανοσολογικών παραμέτρων που πιθανολογούνται ως σημαντικές στους παθογενετικούς μηχανισμούς των ΕΑΑ αγνώστου αιτιολογίας.Υλικό-Μέθοδοι: Η ομάδα μελέτης περιελάμβανε 63 ζευγάρια αναπαραγωγικής ηλικίας, Ελληνικής καταγωγής, με πρόβλημα ΕΑΑ (≥ 2 διαδοχικές αυτόματες αποβολές με ηλικία κυήματος μικρότερη των 20 εβδομάδων), στα οποία είχαν αποκλειστεί άλλα αίτια αποβολών. Την ομάδα σύγκρισης αποτέλεσαν 30 ζευγάρια, γονείς δύο τουλάχιστον τέκνων, με φυσιολογικό μαιευτικό και γυναικολογικό ιστορικό. Ο έλεγχος περιελάμβανε α) Τυποποίηση των HLA τάξης Ι (-Α, -Β, -C) και ΙΙ (-DR, -DQ) αντιγόνων/αλληλίων του ζεύγους με τη χρήση ορολογικών τεχνικών (μικρολεμφοκυτταροτοξικότητας-CDC) ή/και τεχνικών μοριακής βιολογίας (PCR-SSP,-SSOP). β) Αναζήτηση με CDC τεχνική λεμφοκυτταροτοξικών αντισωμάτων στους ορούς των γυναικών, τόσο έναντι των κυττάρων του συζύγου (αντιπατρικά αντισώματα), όσο και έναντι panel ατόμων. γ) Ανοσοφαινοτυπική ανάλυση με κυτταρομετρία ροής των υποπληθυσμών λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος των γυναικών με τη μέθοδο του άμεσου τριπλού ανοσοφθορισμού καθώς και των υποδοχέων των ΝΚ κυττάρων του ζεύγους με τετραχρωματική ανάλυση πλήρους αίματος. δ) Προσδιορισμό του τύπου της ανοσιακής απάντησης Th1 (IFN-γ, IL-2) ή Th2 (IL-4, IL-10) στο περιφερικό αίμα των γυναικών σε κυτταρομετρητή ροής με τη μέθοδο των ενδοκυττάριων κυτταροκινών και την τεχνική του άμεσου τριπλού ανοσοφθορισμού σε πλήρες αίμα. ε) Έλεγχο για την παρουσία αυτοαντισωμάτων στον ορό των γυναικών από τα οποία τα αντιπυρηνικά και τα έναντι διπλής έλικας DNA προσδιορίστηκαν με έμμεσο ανοσοφθορισμό, ενώ τα αντισώματα έναντι εκχυλιζομένων αντιγόνων του πυρήνα, τα αντιθυρεοειδικά και τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (έναντι καρδιολιπίνης, έναντι φωσφατιδυλσερίνης και έναντι β2 γλυκοπρωτεΐνης Ι), προσδιορίστηκαν με ELISA. Επιπλέον, ανίχνευση του αντιπηκτικού του λύκου στο πλάσμα των γυναικών έγινε με τη μέθοδο Diluted Lussell’s viper venom time. Αποτελέσματα: α) Από τη μελέτη των HLA αντιγόνων δεν ανευρέθησαν διαφορές όσον αφορά την πληθυσμιακή τους κατανομή και τον αριθμό των κοινών αντιγόνων που τα ζευγάρια μοιράζονται, στην ομάδα των ΕΑΑ σε σύγκριση με τους μάρτυρες. β) Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά των λεμφοκυτταροτοξικών αντισωμάτων έναντι των κυττάρων του συζύγου (αντιπατρικά αντισώματα) και των λεμφοκυτταροτοξικών αντισωμάτων έναντι panel ατόμων στις γυναίκες που ελέγχθηκαν. γ) Διαπιστώθηκε αύξηση των ΝΚ λεμφοκυττάρων (p=0.003) και υποπληθυσμών τους (CD3-CD56+, p=0.003 και CD3-CD16-CD56+, p<0.0001) καθώς και των TCRγδ+ Τ λεμφοκυττάρων (p=0.007) περιφερικού αίματος στην ομάδα των γυναικών με ΕΑΑ. δ) Η μελέτη του ρεπερτορίου υποδοχέων των ΝΚ κυττάρων ανέδειξε μειωμένη έκφραση των KIR2DL1 (CD158a) και KIR2DL2/3 (CD158b) ανασταλτικών υποδοχέων στις γυναίκες με ΕΑΑ σε σχέση με τους συντρόφους τους σε επίπεδο στατιστικά σημαντικό (p=0.012 και p=0.014, αντιστοίχως) ε) Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές όσον αφορά τον τύπο της ανοσιακής απάντησης (κυτταροκίνες Th1/Th2). στ) Προσδιορίστηκε αυξημένη παρουσία αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων στις γυναίκες με ΕΑΑ σε σύγκριση με τους μάρτυρες (p=0.04). Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα στο σύνολό τους εμφάνισαν αυξημένη επίπτωση (p=0.02) στην ομάδα των ΕΑΑ, η οποία δεν παρέμεινε στατιστικά σημαντική όταν καθένα από τα αντισώματα αυτά μελετήθηκε ξεχωριστά.Συμπέρασμα: Σύνθετοι ανοσολογικοί μηχανισμοί εμπλέκονται στην παθογένεια των ΕΑΑ. Ο έλεγχος των ανοσολογικών παραμέτρων κρίνεται σκόπιμος καθώς μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο προγνωστικό δείκτη και να καθοδηγήσουν τη θεραπευτική στρατηγική. Περαιτέρω έρευνα και σε άλλα πεδία και παραμέτρους της ανοσιακής απάντησης είναι απαραίτητη για την συναξιολόγηση και ανάπτυξη νέων διαγνωστικών προσεγγίσεων και το σχεδιασμό αποτελεσματικών θεραπευτικών πρωτοκόλλων.