Wielka wojna w „Dzienniku” Aleksandry Czechówny (część II: 2 stycznia – 26 grudnia 1915 r.)
Authors: Lesiak-Przybył Bożena 
Published: July 2022

Aleksandra Czechówna (1839–1923) była córką Tomasza Czecha i Aleksandry z Zielińskich. Jej „Dziennik z całego życia...” pisany przez ponad 60 lat (1856–1923), przechowywany jest w Archiwum Narodowym w Krakowie, pod sygn. 29/1582/1–29/1582/44 (dawne sygn. IT 428/1–428/44). Stanowi znakomite źródło obrazujące życie kulturalne, towarzyskie i obyczajowe miasta Krakowa w II połowie XIX wieku oraz w pierwszym dwudziestoleciu XX w. Zamieszczony tu tekst pochodzi z dwóch tomów „Dziennika”: tomu 39, sygn. 29/1582/39 (dawna sygn. IT 428/39) oraz tomu 40, sygn. 29/1582/40 (dawna sygn. IT 428/40). Stanowi kontynuację zapisów dotyczących wybuchu I wojny światowej i pierwszego roku walk, i opisuje drugi rok toczących się działań wojennych (zob. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2014, t. 20, s. 111–132). Prezentowany tekst spisany został przez kobietę inteligentną, wnikliwie obserwującą tak ważne dla Polaków wydarzenia. Autorka korzystała głównie z doniesień prasowych i urzędowych obwieszczeń, ale posiłkowała się także relacjami osób. Była w miarę dobrze i na bieżąco poinformowana o rozwoju wydarzeń rozgrywających się na froncie wschodnim, zwłaszcza w Krakowie i jego najbliższej okolicy, ale i w Europie. Lektura pamiętnika przybliża ponadto czytelnikowi realia ówczesnego życia codziennego, pełnego trosk i niepewności. Nierzadko pojawiają się informacje o pogarszającym się stanie kraju i coraz większych problemach z aprowizacją. Daje też obraz nastrojów panujących wśród mieszkańców Krakowa. The Great War in the “Journal” of Aleksandra Czechówna (Part II: 2 January – 26 December 1915) Aleksandra Czechówna (1839–1923) was a daughter of Tomasz Czech and Aleksandra née Zielińska. Her “Dziennik z całego życia (Journal from the whole life)...”, written almost constantly for over 60 years (1856–1923), is stored in the National Archives in Krakow, ref. no. 29/1582/1–29/1582/44 (former ref. no. IT 428/1–428/44). It represents a wonderful source presenting the cultural, social and daily life of the town of Krakow in the second half of the 19th century, as well as in the first two decades of the 20th century. The text placed here comes from two volumes of the “Journal”: vol. 39, ref. no. 29/1582/39 (former ref. no. IT 428/39) as well as vol. 40, ref. no. 29/1582/40 (former ref. no. IT 428/40). It represents a continuation of the entries concerning the outbreak of World War I and the first year of fighting, and describes the second year of the ongoing war activities (see “Krakowski Rocznik Archiwalny” 2014, vol. 20, pp. 111–132). The presented text was written by an intelligent woman, who perceptively observed the events that were so important for Poles. The author mainly used press reports and clerical announcements, but also made use of personal accounts. She is reasonably well informed and up-to-date with the development of events on the eastern front, especially in Krakow and its surroundings, but also in Europe. The journal brings the reader closer to the realities of daily life at the time, full of worry and uncertainty. Sometimes there is information about the deteriorating situation in the country and increasing problems with provisions. It also gives a picture of the moods among the residents of Krakow.