Σωματική επιβάρυνση, μυοσκελετικές διαταραχές και η σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής
Authors: Γώγος Χρήστος 
Published: February 2025

Εισαγωγή: Η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας είναι σημαντική για την κατάσταση της υγείας ενός πληθυσμού και η μέτρηση της μεταβλητότητάς της είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική κατανομή των εθνικών πόρων υγείας. Ανάλογα με το πλαίσιο εννοιολόγησή της, η διερεύνηση της πρόσβασης εστιάζει είτε στα χαρακτηριστικά του συστήματος υγείας είτε στα χαρακτηριστικά των ληπτών υπηρεσιών υγείας. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή, η πρόσβαση προσεγγίζεται με την έννοια της συντελεσθείσας χρήσης των διαθέσιμων υπηρεσιών υγείας. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση των ανισοτήτων στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας στην Περιφερειακή Ενότητα Ημαθίας μεταξύ των αγροτών με μυοσκελετικές διαταραχές. Οι ειδικοί στόχοι αφορούν στον προσδιορισμό του επιπέδου χρήσης υπηρεσιών υγείας, η ανάδειξη των προσδιοριστικών παραγόντων χρήσης σύμφωνα με το Andersen’s Behavioral Model of Health Services Use και ο προσδιορισμός της επίδρασης της μυοσκελετικής επιβάρυνσης στη σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής. Μεθοδολογία: Διεξήχθη μια συγχρονική έρευνα (Cross-Sectional Study) κατά το χρονικό διάστημα Μαΐου - Οκτωβρίου 2022. Ο στατιστικός πληθυσμός (Ν=1100) αφορούσε σε επαγγελματίες αγρότες με μυοσκελετικές διαταραχές και για τη συλλογή και καταγραφή των πρωτογενών στοιχείων επιλέχθηκε η χρήση ανώνυμου, δομημένου ερωτηματολογίου με ποσοστό ανταπόκρισης 81.0%. Όλα τα στατιστικά μέτρα και οι έλεγχοι υπόθεσης πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση του στατιστικού πακέτου IBM SPSS Statistics v.23. Αποτελέσματα: Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες (63%) δήλωσαν ως τόπο μόνιμης κατοικίας το Δήμο Βέροιας, προερχόμενοι από τη Δημοτική Ενότητα Βέροιας σε ποσοστό 41.3%. Η πλειονότητα του στατιστικού πληθυσμού δήλωσε ετήσιο εισόδημα 10,001- 20,000 (84.0%) και ήταν δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (86.5%). Η σωματική υγεία των συμμετεχόντων χαρακτηρίστηκε από κακή ως μέτρια (SF-36 - Συνοπτική κλίμακα Σωματικής Υγείας Μ.Ο 15.90, Τ.Α 14.61). Η συχνότητα χρήσης των υπηρεσιών υγείας κυμάνθηκε σε μέτρια προς χαμηλά επίπεδα και αφορούσε, κατά κύριο λόγω, σε επίσκεψη σε Ε.Ι νοσοκομείου (26.5%), ημερήσια νοσηλεία (12.6%) και επίσκεψη σε ιδιώτη επαγγελματία υγείας (17.4%0). Το ποσοστό χρήσης υπηρεσιών φροντίδας κατ’ οίκον ήταν επίσης αρκετά χαμηλό (6.6%). Μόλις το 5% των αγροτών σημείωσε υψηλή χρήση υπηρεσιών υγείας. Οι αγρότες με τη χαμηλή χρήση υπηρεσιών υγείας δήλωσαν τη μεγαλύτερη απόσταση από τους παρόχους υγείας (Μ.Ο.=7.21, Τ.Α.=3.25). Ως πλέον σημαντικοί παράγοντες για την πρόβλεψή της χρήσης υπηρεσιών υγείας αναδείχθηκαν το εισόδημα (t(871)=4.168, p<0.001), η απόσταση από τους παρόχους υγειονομικής φροντίδας (t(871)=-6.913, p<0.001) και η διάσταση της SF-36, Γενική Υγεία (t(871)=7.582, p<0.001). Συζήτηση – Συμπεράσματα: Στη συγκεκριμένη περιοχή της έρευνας, η κυρίαρχη, δυναμική καλλιέργεια αφορά στα δενδρώδη. Η χειρωνακτική εργασία και η ευρεία χρήση γεωργικών μηχανημάτων προκαλούν φυσική καταπόνηση στο μυοσκελετικό σύστημα, που επηρεάζει αρνητικά τη σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής και αυξάνει την ανάγκη για χρήση της υγειονομικής φροντίδας. Εντούτοις, στην παρούσα έρευνα, η υγειονομική ανάγκη δεν αναδείχθηκε ως κύριος προσδιοριστικός παράγοντας χρήσης υπηρεσιών υγείας, παρά μόνον εκπεφρασμένη μέσω της διάστασης της γενικής υγείας και του σωματικού πόνου. Τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, επίσης, δε φαίνεται να επηρεάζουν τη χρήση υπηρεσιών υγείας, ενώ τα κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά συσχετίστηκαν θετικά με τη συχνότητα χρήσης. Η μεγαλύτερη απόσταση από τους παρόχους φροντίδας υγείας συσχετίστηκε αρνητικά με τη συχνότητα χρήσης. Ανισότητες ως προς την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας παρατηρήθηκαν, όχι μόνο μεταξύ, αλλά και εντός των δήμων της Περιφερειακής Ενότητας Ημαθίας με τα προβλήματα πρόσβασης να είναι ιδιαίτερα έντονα στις ορεινές και απομακρυσμένες δημοτικές ενότητες. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας αποτελούν ενδείξεις εμφάνισης αδικιών ως προς την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη για τον συγκεκριμένο πληθυσμό στη συγκεκριμένη περιοχή έρευνας. Ως εκ τούτου κρίνεται αναγκαία η μελλοντική διερεύνηση των στάσεων και πεποιθήσεων υγείας ως προς την αναζήτηση και χρήση της υγειονομικής φροντίδας σε σχέση με τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά των τόπων, προσφέροντας πληροφόρηση σχετική με το σχεδιασμό και υλοποίηση πολιτικών αντιμετώπισης των ανισοτήτων στην πρόσβαση στην υγειονομική φροντίδα.