Προδιαθεσικοί παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου του Parkinson στον ελληνικό πληθυσμό
Authors: Πεϊτσίδου Ελένη 
Published: August 2021

Η νόσος του Parkinson είναι η δεύτερη πιο συχνή νευροεκφυλιστική νόσος στον κόσμο. Αν εξαιρέσουμε περίπου το 10% των περιπτώσεων που μπορεί να οφείλονται σε κληρονομικούς παράγοντες η αιτιοπαθογένεια της νόσου θεωρείται ότι σχετίζεται με ένα συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Έχουν γίνει διεθνώς πολλές μελέτες για διάφορους παράγοντες, που μπορεί να συμβάλλουν θετικά ή αρνητικά στην εμφάνιση της νόσου. Σκοπός της μελέτης μας ήταν η αναζήτηση θετικών και αρνητικών παραγόντων, για την εμφάνιση της νόσου του Parkinson σε δείγμα ελληνικού πληθυσμού και επιπλέον ειδικών παραγόντων, που έχουν σχέση με τη διαβίωση των Ελλήνων, όπως είναι οι ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες. Μελετήθηκαν 201 ασθενείς με νόσο του Parkinson και 442 φυσιολογικά άτομα με βάση ειδικό ερωτηματολόγιο. Στον πληθυσμό μας η νόσος ήταν πιο συχνή στους άνδρες, ενώ η ζωή στη ύπαιθρο, η κατανάλωση πηγαδίσιου νερού και η έκθεση σε φυτοφάρμακα δεν σχετίζονταν με την εμφάνιση της νόσου. Αντίθετα το επάγγελμα του αγρότη και του κτηνοτρόφου ήταν αρνητικοί παράγοντες για την ανάπτυξη της νόσου Parkinson στον πληθυσμό μας. Όμως η νεαρή ηλικία κατά το ράντισμα ήταν θετικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου στους άνδρες. Στην έρευνά μας υψηλός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου αναδείχθηκε το επάγγελμα του εργάτη βιομηχανίας, τα επαγγέλματα που σχετίζονταν με έκθεση σε χημικά και ακτινοβολία μέχρι την ηλικία των 30 ετών, και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού πριν και μετά την ηλικία των 30 ετών, ενώ τα οικιακά μετά τα 30 έτη ήταν αρνητικός παράγοντας για την εμφάνιση της νόσου. Η μελέτη του κληρονομικού ιστορικού έδειξε ότι η παρουσία παρκινσονισμού και τρόμου στους γονείς, ενώ μόνο το ιστορικό τρόμου στα αδέλφια αποτελεί σημαντικό θετικό παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση της νόσου. Παρατηρήθηκε επίσης ότι χρόνια νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και η αρτηριακή υπέρταση μπορεί να αποτελούν αρνητικούς παράγοντες για τη νόσο, ενώ η αγχώδης διαταραχή, η δυσκοιλιότητα, οι χειρουργικές επεμβάσεις, τα παιδικά νοσήματα και το ιστορικό ΚΕΚ πριν την εκδήλωση της νόσου, σχετίζονται θετικά με την ανάπτυξή της. Το κάπνισμα σε γενικό πλαίσιο δεν αποτελεί θετικό ή αρνητικό παράγοντα κινδύνου, όμως υπάρχει μια δοσοεξαρτώμενη και χρονοεξαρτώμενη σχέση, όπου η αύξηση στα πακέτα-έτη μείωνε τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Όσον αφορά τη κατανάλωση καφέ βρέθηκε ότι αρνητική σχέση με τη νόσο είχε η ποσότητα και η διάρκεια λήψης καφέ. Η κατανάλωση του ελληνικού καφέ ήταν αρνητικός παράγοντας για την εμφάνιση της νόσου στο γενικό σύνολο και στους άνδρες. Επίσης η κατανάλωση αλκοόλ εμφανίζεται ως θετικός παράγοντας κινδύνου για το γενικό σύνολο και τις γυναίκες. Όσον αφορά τη διατροφή προέκυψε ότι μόνο η κατανάλωση κάποιων τροφών - παγωτών, σαλαμιού, ρυζιού, φυτικού λίπους, αναψυκτικών - συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ενώ κάποιων άλλων -κόκκινου κρέατος και ζωικού βουτύρου- σχετίζεται με χαμηλό κίνδυνο για την ανάπτυξη της νόσου. Βρέθηκε αρνητική συσχέτιση μεταξύ της ηλικίας έναρξης και της μέσης συχνότητας κατανάλωσης σαλαμιού, κίτρινου τυριού, πατάτας, παγωτού, σοκολάτας και αναψυκτικών ενώ θετική συσχέτιση προέκυψε μόνο με τη μέση συχνότητα κατανάλωσης του ζωικού βουτύρου. Τέλος, η άσκηση σε νεαρή ηλικία και μορφωτικό επίπεδο πάνω από 9 έτη ήταν θετικοί παράγοντες κινδύνου.