Ψυχο-κοινωνική συμπεριφορά και διαπροσωπικές δεξιότητες σε παιδιά που ζουν σε ιδρύματα
Authors: Καλύβα Πηνελόπη 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας έρευνας αποτελεί η ενημέρωση όσον αφορά τις σύγχρονες συνθήκες ιδρυματικής περίθαλψης, η διερεύνηση των προστατευτικών και επιβαρυντικών παραγόντων της διαβίωσης σε ίδρυμα και η σύγκριση μεταξύ των δύο τύπων ιδρυματικής περίθαλψης, του ιδρύματος και της ανάδοχης φροντίδας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή δύο ομάδων παιδιών ιδρυματικής περίθαλψης εσωτερικού προγράμματος και ανάδοχων οικογενειών παιδιών ηλικίας 3-12 ετών. Το κυρίως δείγμα ήταν 96 παιδιά και προήλθε από τέσσερα παιδικά ιδρύματα παιδικής προστασίας στην περιοχή της Αττικής που φιλοξενούσε αγόρια και κορίτσια, προσχολικής και σχολικής ηλικίας με διαφορές στην εθνοτική καταγωγή, την ηλικία εισαγωγής στο ίδρυμα, στο μορφωτικό επίπεδο των γονέων, την αιτία εισαγωγής, το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο. Τα παιδιά των αναδόχων οικογενειών, που αποτέλεσε την ομάδα σύγκρισης, προήλθε κυρίως από την ευρύτερη περιοχή του νομού Αττικής. Η ομάδα των αναδόχων οικογενειών αποτελούνταν από 26 παιδιά ηλικίας 3 – 12,5 ετών, αγόρια και κορίτσια και παρουσιάζει διαφορές ως προς τα δημογραφικά χαρακτηριστικά σε σύγκριση με τα παιδιά του ιδρύματος. Η έρευνα βασίστηκε στη συλλογή δεδομένων από την χορήγηση ψυχομετρικών εργαλείων και ερωτηματολογίων. Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής, παραμετρικής αλλά κυρίως μη-παραμετρικής, οι μέθοδοι της πολυδιάστατη γεωμετρική βαθμονόμηση ομοιοτήτων στην περιφέρεια του κύκλου και της Διαφοροποιητικής Ισχύος με βάση αριθμό των συμμετεχόντων σε υποομάδες του δείγματος. Αναδείχθηκαν οι προστατευτικοί παράγοντες, όπως ο χρόνος παραμονής στο ίδρυμα και η συχνή επαφή με γονείς ή με φιλικές οικογένειες οι οποίοι προφυλάσσουν από την εκδήλωση προβληματικής συμπεριφοράς και συντελούν στην υψηλή σχολική επίδοση. Το γυναικείο φύλο αποτελεί προστατευτικό παράγοντα για την εκδήλωση προβληματικής συμπεριφοράς και της μειωμένης σχολικής επίδοσης. Η έλλειψη επιβαρυμένου οικογενειακού ιστορικού και η προέλευση από γονείς με υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο αποτελούν συχνά προστατευτικούς παράγοντες για την εκδήλωση κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών του εσωτερικού προγράμματος. Η συνύπαρξη αδελφών στο ίδρυμα σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται ότι επηρεάζει αρνητικά τη σχολική επίδοση και την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων. Τα μαθησιακά προβλήματα, φαίνεται ότι συνδέονται με μειωμένες κοινωνικές – συναισθηματικές δεξιότητες σύμφωνα με την αξιολόγηση των γονέων, των εκπαιδευτικών και των παιδιών. Η παρακολούθηση ιδιαίτερων μαθημάτων/φροντιστήριο δεν οδηγεί γενικά στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, αλλά συνδέεται με την υψηλότερη επίδοση στις επιμέρους νοητικές κλίμακες. Η υψηλή επίδοση στις ψυχομετρικές κλίμακες φαίνεται να αυξάνει τις διαπροσωπικές δεξιότητες της προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Στη σύγκριση των διαφορών μεταξύ των δύο ομάδων (ιδρύματος-ανάδοχης φροντίδας) η προβληματική συμπεριφορά κυρίως των παιδιών του εσωτερικού προγράμματος ιδρύματος φαίνεται ότι συνδέεται με την εκδήλωση των κοινωνικών – συναισθηματικών δεξιοτήτων. Με τη σύνθεση από τα χαρακτηριστικά των ομάδων παιδιών ιδρύματος και της ανάδοχης φροντίδας, μπορεί να γίνει σαφής διαχωρισμός τους. Ο τύπος περίθαλψης των αναδόχων οικογενειών αποτελεί προτιμότερη μορφή ιδρυματικής φροντίδας. Αναφέρονται παράγοντες, ενδογενείς και περιβαλλοντικοί που δεν μπόρεσαν να ελεγχθούν και διατυπώνονται προτάσεις για βελτίωση της ιδρυματικής περίθαλψης.