H αντιπαράθεση επιχειρημάτων στη διδασκαλία της φύσης των φυσικών επιστημών
Authors: Τσαρσιώτου Ζωή 
Published: August 2021

Η διδακτορική διατριβή αναζητά την απάντηση στα ακόλουθα ερευνητικά ερωτήματα: 1. Πώς η αντιπαράθεση επιχειρημάτων μπορεί να συμβάλει: α) στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών και ειδικότερα β) στη διδασκαλία της φύσης των φυσικών επιστημών; 2. Ποια χαρακτηριστικά θα πρέπει να έχει οπτικοακουστικό διδακτικό υλικό για να υποστηρίζει την αντιπαράθεση επιχειρημάτων; Στο πρώτο μέρος της διατριβής παρουσιάζεται μια ιστορική αναδρομή στο ρόλο που έχει διαδραματίσει η αντιπαράθεση επιχειρημάτων στην ανθρώπινη επικοινωνία, διερευνώνται τα πλεονεκτήματα της εφαρμογής της ως διδακτικής πρακτικής σε διάφορα πεδία και παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ερευνών σχετικά με τη συγκεκριμένη στρατηγική στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών. Παρουσιάζονται και τεκμηριώνονται οι προϋποθέσεις και οι περιορισμοί για την εφαρμογή της αντιπαράθεσης επιχειρημάτων και τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα των προγενέστερων ερευνών στο χώρο της διδακτικής των φυσικών επιστημών στα πλαίσια του γραμματισμού στις φυσικές επιστήμες. Ως αποτέλεσμα της έρευνας και της μελέτης των σύγχρονων αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα, στα πλαίσια της διατριβής, το πρώτο μέρος της εργασίας καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις για διδασκαλία ενοτήτων των φυσικών επιστημών με εφαρμογή της αντιπαράθεσης επιχειρημάτων. Στο δεύτερο μέρος της διδακτορικής διατριβής σχεδιάζεται και υλοποιείται έρευνα για την αξιολόγηση της αντιπαράθεσης επιχειρημάτων στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών. Περιγράφονται αναλυτικά τα στάδια σχεδιασμού και δημιουργίας της ταινίας Θερμοκήπιο, η οποία λειτουργεί ως αναγκαίο ερέθισμα για να ξεκινήσει μια αντιπαράθεση, καθώς και η ανάλυσή της με το μοντέλο Γνώση – GNOSIS. Στη συνέχεια παρουσιάζονται μια σειρά από εφαρμογές της αντιπαράθεσης επιχειρημάτων (με αντικείμενο την υπερθέρμανση του πλανήτη και τους προτεινόμενους τρόπους για την αντιμετώπιση της) σε μελλοντικούς και εν ενεργεία εκπαιδευτικούς και σε μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Οι βιντεοσκοπημένες αντιπαραθέσεις επιχειρημάτων αναλύονται συγκριτικά, τόσο μεταξύ τους όσο και με την ταινία Θερμοκήπιο, χρησιμοποιώντας το μοντέλο Γνώση – GNOSIS. Ακόμα μελετώνται συγκριτικά τρία ερωτηματολόγια που καταγράφουν τα δεδομένα των εφαρμογών, διερευνώντας πριν και μετά από κάθε εφαρμογή τις απόψεις των συμμετεχόντων για την κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου και για τη φύση των φυσικών επιστημών. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα: α) Το οπτικοακουστικό υλικό που υποστηρίζει μια αντιπαράθεση επιχειρημάτων θα πρέπει να παρουσιάζει με ισορροπία όλες τις σύγχρονες θεωρίες και οπτικές πάνω στο θέμα της αντιπαράθεσης αλλά και τις απόψεις μη-ειδικών και να είναι πολυτροπικό, άμεσο, λιτό και φιλικό, ενώ θα πρέπει τη δομή του να διατρέχει ως ραχοκοκαλιά η φύση των φυσικών επιστημών. β) Η αντιπαράθεση επιχειρημάτων συμβάλλει σημαντικά στη μάθηση τόσο του περιεχομένου των φυσικών επιστημών όσο και στη μάθηση της φύσης των φυσικών επιστημών σε όλους τους διερευνώμενους πληθυσμούς με αντίκτυπο που ποικίλλει ανάλογα με τις συνθήκες και τη θεματική στις διαφορετικές βαθμίδες εκπαίδευσης.