Η επίδραση της γλωσσικής πολυπλοκότητας στην κατανόηση πρότασης από παιδιά με αναγνωστικές δυσκολίες
Authors: Χρίστου Θεοφανώ 
Published: March 2023

H επίδραση της συντακτικής πολυπλοκότητας κατά την επεξεργασία των προτάσεων έχει εξεταστεί εκτενώς (Nation & Snowling 2000, Erdocia et al. 2009, Blything & Cain 2016) και έχει διαπιστωθεί η αυξημένη πολυπλοκότητα των εξαρτημένων προτάσεων. Ειδικότερα, εντοπίζονται σε μαθητές με αναγνωστικές δυσκολίες (ΑΔ) ελλείμματα στη γνώση της σύνταξης (Nation & Snowling 2000), τα οποία τους προκαλούν δυσκολία στην επεξεργασία της πρότασης (Scott & Balthazar 2013) κυρίως κατά την ανάγνωση (Bentin et al. 1990), με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η κατανόηση του γραπτού, αλλά και η επεξεργασία του προφορικού λόγου (Gough & Tunmer 1986, Dickinson et al. 2003). Η συγκεκριμένη διατριβή εξετάζει την επίδραση: α) του είδους της σύνδεσης, β) του είδους της πρότασης και γ) της σειράς όρων στην επεξεργασία των προτάσεων από παιδιά με αναγνωστικές δυσκολίες προκειμένου να διερευνηθεί αν επηρεάζεται η επεξεργασία της πρότασης από παράγοντες που σχετίζονται με τη δομική πολυπλοκότητα. Παράλληλα, εξετάζεται και με ποιον τρόπο επιδρούν οι αναγνωστικές δυσκολίες στην επεξεργασία των σύνθετων προτάσεων. Το ερωτήματα αυτά εξετάζονται σε συνάρτηση και με το κανάλι επεξεργασίας, προκειμένου να ελεγχθεί αν εφαρμόστηκε με τον ίδιο τρόπο η επεξεργασία δομικά πολύπλοκων προτάσεων από όλες τις ομάδες (ΑΔ, ΤΑ, ενήλικες) και στα δύο κανάλια επεξεργασίας (οπτικό ή ακουστικό).Η έρευνα διεξήχθη σε ενήλικες, παιδιά Τυπικής Ανάπτυξης (ΤΑ) και παιδιά με αναγνωστικές δυσκολίες (Δ-ΣΤ Δημοτικού) με χρονομετρικά πειράματα ανάγνωσης και ακρόασης ατομικού ρυθμού, στα οποία έγινε καταγραφή του χρόνου αντίδρασης (ΧΑ) σε κάθε τεμάχιο της πρότασης. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται η επεξεργασία της πρότασης και όχι η κατανόηση και γι’ αυτόν τον λόγο αντικείμενο μελέτης είναι ο ΧΑ ο οποίος μετράει τον χρόνο επεξεργασίας και όχι κατανόησης. Εξετάστηκαν συμπληρωματικές προτάσεις (με τους ΣΔ ότι, αν, να, που), χρονικές προτάσεις (με τους συνδέσμους αφού, πριν, ενώ) και προτάσεις που συνδέονται παρατακτικά με τον σύνδεσμο και. Παράλληλα, στις προτάσεις αυτές υπήρχε διαφορετική σειρά όρων (ΥΡΑ, ΡΥΑ, ΡΑΥ, ΑΡΥ). Από τα δεδομένα προκύπτει ότι στα παιδιά με ΑΔ εμφανίζεται αυξημένη δυσκολία στην επεξεργασία των προτάσεων κατά την ανάγνωση. Επίσης, ειδικά στην ομάδα με ΑΔ, κατά την ανάγνωση έχουν μικρότερο ΧΑ οι προτάσεις με παρατακτική σύνδεση, ενώ μεγαλύτερο οι συμπληρωματικές. Όσον αφορά στη σειρά όρων, από τα δεδομένα προκύπτει ότι επηρεάζει την επεξεργασία, καθώς η σειρά ΑΡΥ εμφανίζει μεγαλύτερους ΧΑ κυρίως στα παιδιά με ΑΔ. Τέλος, φαίνεται ότι το κανάλι επεξεργασίας επηρεάζει την πολυπλοκότητα, καθώς κατά την ακρόαση των προτάσεων, τα στατιστικά σημαντικά δεδομένα είναι λίγα, κάτι που σημαίνει ότι οι ομάδες (ακόμα και τα παιδιά με ΑΔ) επεξεργάζονται με την ίδια ταχύτητα τις προτάσεις στον προφορικό λόγο. Παράλληλα, όταν προκύπτουν στατιστικά σημαντικές διαφορές, τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά σε σχέση με την ανάγνωση. Ελάχιστα είναι τα κοινά δεδομένα από την ανάγνωση και την ακρόαση. Η χρησιμότητα αυτού του είδους έρευνας είναι ιδιαίτερα σημαντική εξαιτίας της ύπαρξης ελάχιστων ερευνών που να εξετάζουν την κατανόηση πρότασης σε σχέση με τη συντακτική πολυπλοκότητα.