Η αλληλεπίδραση της θερμικής καταπόνησης και των παρασιτώσεων στις αναπαραγωγικές παραμέτρους και στη συχνότητα εμφάνισης μαστίτιδας σε εκτροφές προβάτων χαμηλής παρέμβασης
Authors: Τζανιδάκης Νικόλαος 
Published: September 2021

Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της επίδρασης βιοτικών (παθογόνος μικροοργανισμός, ηλικιακή κλάση προβατίνων, στάδιο γαλακτικής περιόδου, παρασίτωσης από γαστρεντερικά νηματώδη, γενότυπο του γονιδίου DQA2) και αβιοτικών (σύστημα διαχείρισης εκμεταλλεύσεων, μέθοδος άμελξης, μικροκλιματικές συνθήκες) παραγόντων στην εμφάνιση υποκλινικής μαστίτιδας σε γαλακτοπαραγωγά πρόβατα, εκτρεφόμενα σε εκμεταλλεύσεις χαμηλών και μέτριων εισροών. Για τις ανάγκες του πειραματισμού επιλέχθηκαν 10 ημι-εντατικές και 10 εκτατικές εκμεταλλεύσεις γαλακτοπαραγωγών προβάτων της φυλής Σφακίων, στους νομούς Ρεθύμνης και Χανίων, για δύο συνεχόμενες γαλακτικές περιόδους. Στην έναρξη κάθε γαλακτικής περιόδου επιλέχθηκαν 10 πρωτοτόκες και 10 πολυτόκες προβατίνες από κάθε εκμετάλλευση. Από τα επιλεγμένα ζώα (n=800) συλλέγονταν μηνιαίως ατομικά δείγματα γάλακτος, ξεχωριστά από κάθε ημιμόριο του μαστού, και ατομικά δείγματα κοπράνων από το απευθυσμένο. Από τα ζώα των πειραματικών ομάδων λήφθηκαν δείγματα ολικού αίματος άπαξ στην έναρξη της γαλακτικής περιόδου, με στόχο την γενοτυπική ανάλυση και την ταυτοποίηση των αλληλομόρφων του γονιδίου DQA2 του μείζονος συμπλέγματος ιστοσυμβατότητας. Τα δείγματα γάλακτος εξετάστηκαν εργαστηριακά, ώστε να προσδιοριστεί το pH, η % περιεκτικότητα του γάλακτος σε λακτόζη, o αριθμός σωματικών κυττάρων (ΑΣΚ) και η ολική μικροβιακή χλωρίδα (ΟΜΧ). Δείγματα γάλακτος με ΑΣΚ≥400x103/ml, θεωρήθηκαν ύποπτα υποκλινικής μαστίτιδας και υποβλήθηκαν σε περαιτέρω μικροβιολογικές δοκιμές. Η συσχέτιση του ΑΣΚ, της συχνότητας εμφάνισης υποκλινικής μαστίτιδας, καθώς και του παθογόνου μικροοργανισμού με βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες διερευνήθηκε με την εφαρμογή πολυεπίπεδων μοντέλων γραμμικής ανάλυσης. Σε ό,τι αφορά στα ατομικά δείγματα γάλακτος, σε 2.541 από 9.624 δείγματα βρέθηκε ΑΣΚ≥400x103/ml και, συνεπώς, κρίθηκαν ύποπτα υποκλινικής μαστίτιδας και εξετάστηκαν περαιτέρω για τον προσδιορισμό του εμπλεκόμενου μικροοργανισμού. Το 53% (1339/2541) των παραπάνω δειγμάτων κρίθηκε μικροβιολογικά θετικό, με βακτήρια του γένους Staphylococcus spp. να είναι η συχνότερα ταυτοποιημένη κατηγορία μικροβίων (συχνότητα 57%). Ακολουθούσαν βακτήρια Corynebacterium spp. (14%). Διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση της μεθόδου άμελξης στον ΑΣΚ, ο οποίος ήταν σημαντικά υψηλότερος σε προβατίνες που αρμέγονταν με σταθερό μηχανικό αμελκτήριο σε σύγκριση με προβατίνες που αρμέγονταν με φορητή αμελκτική μηχανή ή με τα χέρια. Επιπλέον, ο ΑΣΚ και η συχνότητα εμφάνισης υποκλινικής μαστίτιδας εμφάνισαν αυξητική τάση με την πρόοδο της γαλακτικής περιόδου. Παράλληλα, διαπιστώθηκε θετική συσχέτιση του ΑΣΚ και της ΟΜΧ. Το γένος του μικροοργανισμού που προκάλεσε υποκλινική μαστίτιδα συσχετίστηκε σημαντικά με τις τιμές του ΑΣΚ. Τέλος, βρέθηκε σημαντική θετική συσχέτιση μεταξύ του ΑΣΚ και των μικροκλιματικών συνθηκών του χώρου διαβίωσης των ζώων. Κατά την ανάλυση του γενοτύπου του γονιδίου DQA2 ταυτοποιήθηκαν 35 διαφορετικά αλληλόμορφα. Η συχνότητα εμφάνισης των αλληλομόρφων δεν διέφερε μεταξύ προβατίνων με ΑΣΚ<400x103 και ΑΣΚ≥400x103κύτταρα/ml. Ωστόσο, η συχνότητα του αλληλομόρφου Β1 ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε ζώα στα οποία διαγνώστηκε υποκλινική μαστίτιδα. Ως συμπέρασμα, η μέθοδος άμελξης, το στάδιο της γαλακτικής περιόδου και οι μικροκλιματικές συνθήκες του χώρου εκτροφής των προβατίνων, αλλά όχι το σύστημα διαχείρισης της εκμετάλλευσης, λειτούργησαν ως παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση υποκλινικής μαστίτιδας. Παράλληλα, διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση του εμπλεκόμενου μικροοργανισμού στονΑΣΚ του γάλακτος. Με βάση τα διαθέσιμα βιβλιογραφικά δεδομένα, η παρούσα διατριβή αποτέλεσε την πρώτη προσπάθεια περιγραφής του γενοτύπου του γονιδίου DQA2 σε πρόβατα της φυλής Σφακίων. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας παρέχουν ενδείξεις για την σημασία του γενοτύπου του DQA2 στην ευαισθησία των προβάτων σε υποκλινική μαστίτιδα.