bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Құмдыкөл кен орнының ашық мору қыртысының және құрамында алмаз бар кендердің жұқа дисперсті алтыны
Authors: Бекенова Г.К. , Перегудов В.В. , Левин В.Л. , Шаймураткызы К.
Published: July 2024

Впервые в береговых песках озера Кумдыколь, в корах выветривания и коренных алмазосодержащих породах месторождения установлена золотоносность (механический ореол). Обработка проб проводилась в центробежных полях, усиленных высокочастотной вибрацией рабочих органов, улавливающих золото на каскаде вибровинтового сепаратора и виброцентробежного аппарата. Содержание золота в озерных песках (г/т) до 3,06; в корах выветривания до 2,14; в коренных рудах пироксенитов до 1,52; в кальцифирах и флотоконцентрате из алмазосодержащих графитизированных гнейсов до 80-100. Установлены особенности свободного самородного золота в коренных алмазосодержащих рудах (кальцифирах) и флотоконцентрате. Золото имеет сквозной характер распространения от коренных пород, коры выветривания и осадочных пород береговой зоны озера Кумдыкол

Алғаш рет Құмдыкөл көлінің жақын жағалау құмдарында. Құмдыкөл кен орнының мору қыртыстарында және құрамында алмаз бар Құмдыкөл кен орнының кендерінде алтын (механикалық ореол) табылды, ол тек Құмдыкөл кен орнын ғана емес, бүкіл өңірді игеруде жаңа перспективалар ашады. Әзірленген әдіс бойынша Құмдыкөл сынамаларын өңдеу алтынды вибровинтті сепаратор мен виброцентрифугалық аппараттың каскадында ұстайтын жұмыс органдарының жоғары жиілікті дірілімен күшейтілген ортадан тепкіш өрістерде жүргізілді. Көл құмдарындағы алтын мөлшері (г/т) 3,06-ға дейін; ауа райының қыртысында 2,14-ке дейін; пироксенидердегі байырғы кендерде 1,52-ге дейін; құрамында алмаз бар графиттелген гнейстерден жасалған кальцифирлер мен флотоконцентраттарда 80-100-ге дейін. Құрамында алмаз бар байырғы кендерде (кальцифирлерде) және флотоконцентратта бос саф алтынның ерекшеліктері анықталды. Алтын Құмдыкөл көлінің кенорнын тірейтін жағалау аймағының тау жыныстарынан, мору қыртысының қабығынан және шөгінді жыныстарында өткізгіш таралу сипатына ие

For the first time in coastal sands of the lake Kumdykol, in the weathering crusts and rough diamond-bearing rocks of the Kumdykol deposit, gold content (mechanical halo) has been established. The processing of Kumdykol samples was carried out in centrifugal fields enhanced by high-frequency vibration of working bodies that capture gold on the cascade of a vibrating separator and a vibration-centric apparatus. Gold content in lake sands (g/t) up to 3.06; in weathering crusts 2.14; in indigenous pyroxenite ores 1.52; in calcifires and flotation concentrate from diamond-containing graphitized gneiss 80-100. The features of free native gold in indigenous diamond-bearing ores (calcifyres) and flotation concentrate have been established. Gold has a cross-cutting nature of spreading from bedrock, weathering crust and sedimentary rocks of the coastal zone supporting the deposit of Lake Kumdykol
Ұлыбританияның денсаулық сақтау және еңбек қауіпсіздігі саласында кәсіби құзыреттерді қалыптастыру бойынша тәжірибесі
Authors: Едильбаева Л.И. , Ошакбаева Ж.О. , Рахимова Г.М. , Енсебаева А.Р.
Published: July 2024

В статье рассмотрен опыт Великобритании по профессиональному образованию специалистов в области персональной, технологической и экологической безопасности (HSE) с помощью программ сертификации, которые набирают популярность по всему миру. Результаты исследований позволили провести сравнительный анализ регламентирующих норм в развитии профессиональных компетенций по безопасному труду, действующих в Казахстане с международной практикой. Практическая значимость исследований заключается в использовании их научных результатов как основополагающих в реализации новой модели развития профессиональных компетенций в области охраны труда на основе риск-ориентированного подхода

Мақалада Ұлыбританияның бүкіл әлемде танымал болып келе жатқан сертификаттау бағдарламалары арқылы жеке, технологиялық және экологиялық қауіпсіздік (HSE) мамандарына кәсіби білім беру тәжірибесі қарастырылған. Зерттеу нәтижелері Қазақстанда халықаралық тәжірибемен жұмыс істейтін қауіпсіз еңбек жөніндегі кәсіби құзыреттерді дамытудағы регламенттеуші нормаларға салыстырмалы талдау жүргізуге мүмкіндік берді. Зерттеулердің тәжірибелік маңызы олардың ғылыми нәтижелерін тәуекелге бағдарланған тәсіл негізінде еңбекті қорғау саласындағы кәсіби құзыреттіліктерді жаңа дамыту моделін іске асыруда негіз қалаушы ретінде пайдалану болып табылады

The article considers the experience of Great Britain on professional education of specialists in the field of personal, technological and environmental safety (HSE) with the help of certification programs, which are gaining popularity around the world. The results of the research allowed to carry out a comparative analysis of regulatory norms in the development of professional competencies in safe labor, operating in Kazakhstan, with international practice. Practical significance of the research lies in the use of their scientific results as fundamental in the implementation of a new model of development of professional competencies in the field of occupational safety on the basis of risk-oriented approach
Study of the effect of a rack and pinion starter based on bellows cylinders on the starting currents of heavy-duty rotor machines
Authors: Бейсенов Б.С. , Сарыбаев Е.Е. , Елемесов К.К. , Тагауова Р.З.
Published: July 2024

На предприятиях горно-металлургического комплекса эксплуатируется значительное количество технологических машин с тяжелым ротором, например, такие как рудоразмольные шаровые мельницы. Из-за их большой инерционной массы наиболее неблагоприятными режимами в эксплуатации являются пусковые режимы, во время которых наблюдается многократное превышение нагрузок на пусковые устройства, а это снижает их ресурс и приводит к частым отказам. В данной статье представлены результаты исследования влияния реечного пускового устройства на пусковые токи машин с тяжелым ротором. Получены графики зависимости пускового тока от точки установки конечного выключателя на траектории раздвижки при различных давлениях в полости сильфонного баллона. Даны рекомендации по эффективному использованию

Тау-кен металлургия кешенінің кәсіпорындарында ауыр роторлы технологиялық машиналар, мысалы, руда ұнтақтайтын шар диірмендері сияқты айтарлықтай көп мөлшерде жұмыс істейді. Олардың үлкен инерциялық массасына байланысты жұмыстағы ең қолайсыз режимдер іске қосу режимдері болып табылады, олардың барысында іске қосу құрылғыларында жүктемелердің бірнеше есе артық болуы, бұл олардың ресурсын азайтады және жиі істен шығуға әкеледі. Бұл мақалада ауыр роторы бар машиналардың іске қосу токтарына тірек пен тістегеріштің іске қосу құрылғысының әсерін зерттеу нәтижелері берілген. Сильфонды цилиндр қуысындағы әртүрлі қысымда сырғымалы траекториядағы шекті қосқышты орнату нүктесіне іске қосу тоғының тәуелділігінің графиктері алынған. Тиімді пайдалану бойынша ұсыныстар

At the enterprises of the mining and metallurgical complex, a significant number of technological machines with a heavy rotor are operated, for example, suchas ore grinding ball mills. Due to their large inertial mass, the most unfavorable modes in operation are starting modes, during which there is a multiple excess of loads on starting devices, and this reduces their resource and leads to frequent failures. This article presents the results of a study of the influence of a rack and pinion starting device on the starting currents of machines with a heavy rotor. Graphs of the dependence of the starting current on the installation point of the limit switch on the sliding trajectory at various pressures in the cavity of the bellows cylinder are obtained. Recommendations for effective use
Geomechanical support of the system for the development of shallow ore bodies at the Zhaman-Aybat deposit
Authors: Балпанова М.Ж. , Таханов Д.Т. , Жиенбаев А.Б. , Жунусбекова Г.Ж.
Published: July 2024

Мақалада натурадағы зерттеу (сейсмикалық барлау) нәтижелерін БАБО әдістемесінің нәтижелерімен салыстыру нәтижелері келтірілген, кері есептеу әдісі бойынша Жаман-Айбат кен орны жағдайында таужыныстардың сырғу параметрлері анықталған. Жаман-Айбат кен орнының кендері мен жыныстарының механикалық қасиеттерін зерттеу нәтижелері бойынша кен орнындағы кендер серпімді, серпімді деформациялардың потенциалдық энергиясын жинақтауға қабілетті, сыну сипаты сынғыш болып табылады. Оның негізінде тау-кен тектоникалық соққысының (техногендік жер сілкінісі) пайда болуын болдырмау үшін іргелес жоғарғы қабаттың отыру жағдайын анықтайтын өлшем ұсынылды. Камералық-бағаналы қазу жүйесінің негізгі геомеханикалық параметрі ретінде кентіректерді қайта игеру тәртібін жобалау үшін қажетті жер бетін толық өндіру (шөгу) шарты (Н<1,09 Lэ немесе Lэ>Н / 1,09) анықталды

The article presents the results of comparing the results of field studies (seismic exploration) with the results of the BABO technique, the sliding parameters were determined by the method of reverse calculation in the conditions of the Zhaman-Aybat deposit. According to the results of studies of the mechanical properties of the ore and rocks of the Zhaman-Aybat deposit, the ore at the deposit is elastic, capable of accumulating the potential energy of elastic deformations, with a brittle nature of destruction. On the basis of which a criterion is recommended that determines the condition for planting an overlying stratum to prevent the occurrence of a mountaintectonic shock (man-made earthquake) when planting an overlying stratum on a large part-time area. The condition of complete working of the Earth’s surface (Н<1,09Lэ or Lэ>Н/1,09) is established, which is necessary for designing the order of re-working of the whole, as the main geomechanical parameter of the chamber-pillar development system

В статье приведены результаты сопоставления результатов натурных исследований (сейсморазведки) с результатами методики БАБО, по методу обратного расчета были определены параметры скольжения в условиях месторождения Жаман-Айбат. По результатам исследований механических свойств руды и пород месторождения Жаман-Айбат, руда на месторождении является упругой, способной к накоплению потенциальной энергии упругих деформаций, с хрупким характером разрушения. Авторами статьи предложен критерий, определяющий условие просадки налегающей толщи для предотвращения возникновения горно-тектонического удара (техногенного землетрясения) на большой площади. Установлено условие полной подработки земной поверхности (Н<1,09Lэ или Lэ>Н/1,09), необходимое для проектирования порядка повторной отработки целиков, как основной геомеханический параметр камерно-столбовой системы разработки
Тау-кен өнеркәсібіндегі қауіпсіз еңбек мәдениеті-елдің ұлттық қауіпсіздігінің негізгі аспектісі
Authors: Ошакбаева Ж.О. , Енсебаева А.Р. , Рахимова Г.М.
Published: July 2024

Уровень культуры безопасного труда в горнодобывающей отрасли является одним из ключевых аспектов национальной безопасности страны, определяющим потенциал ее развития, в основе которого лежит единство методических подходов в вопросах повышения профессиональных компетенций в сфере охраны труда. В данной статье представлена позиция авторов, выработанная в ходе проведения научных исследований, полученных в ходе научно-технической программы на тему: «Риск-ориентированные организационно-экономические механизмы обеспечения безопасного труда в условиях современного Казахстана» (ИРН OR11865833) в рамках программно-целевого финансирования исследований Республиканского научно-исследовательского института по охране труда Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан. Материалы статьи могут быть использованы широким кругом заинтересованных лиц, интересующихся вопросами совершенствования развития профессиональных компетенций

Тау-кен өндіру саласындағы қауіпсіз еңбек мәдениетінің деңгейі елдің даму әлеуетін айқындайтын ұлттық қауіпсіздігінің негізгі аспектілерінің бірі болып табылады, оның негізінде еңбекті қорғау саласындағы кәсіби құзыреттілікті арттыру мәселелеріндегі әдістемелік тәсілдердің бірлігі жатыр. Бұл мақалада Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институтының зерттеулерін бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру шеңберінде «Заманауи Қазақстан жағдайларында қауіпсіз еңбекті қамтамасыз етудің тәуекелге бағдарланған ұйымдастыру-экономикалық тетіктері» тақырыбына (ЖТН OR11865833) ғылыми-техникалық бағдарламаның кезінде алынған ғылыми зерттеулер жүргізудің барысында әзірленген авторлардың ұстанымы ұсынылған. Мақаланың материалдары кәсіби құзыреттерді дамытуды жетілдіру мәселелеріне қызығушылық танытатын мүдделі тұлғалардың кең ауқымында пайдаланылуы мүмкін

The level of safe labor culture in the mining industry is one of the key aspects of the country’s national security determining its development potential, which is based on the unity of methodological approaches to improving professional competencies in the field of labor protection. This article presents the position of the authors, developed in the course of conducting scientific research obtained during the scientific and technical program on the topic: «Risk-oriented organizational and economic mechanisms for ensuring safe work in modern Kazakhstan» (IRN OR11865833) within the framework of program-targeted funding of research of the Republican Research Institute for Occupational Safety and Health of the Ministry of Labor and Social Protection of the population of the Republic of Kazakhstan. The materials of the article can be used by a wide range of interested persons interested in improving the development of professional competencies
Тау жыныстары массивінің кернеулі-деформацияланған жай-күйінің дамуын талдауға арналған тәуекелдерді басқарудың геоақпараттық жүйесі
Authors: Шакиева Г.С. , Бекетқызы М. , Мырзабиева А.
Published: July 2024

В статье рассматривается необходимость создания проблемно-ориентированной геоинформационной системы управления рисками для решения задач диагностики и системы управления базой данных напряженно-деформированного состояния горного массива и пространственно-временного анализа развития деформационных процессов по всему месторождению. Для решения этих задач необходимо перейти от статических геологических моделей месторождений полезных ископаемых (МПИ) к динамическим моделям, отражающим динамические изменения, протекающие в горном массиве в процессе ведения добычных работ и после их окончания. Это предопределяет необходимость создания проблемно-ориентированной ГИС

Мақалада диагностика мәселелерін шешу үшін проблемалық-бағдарланған геоақпараттық тәуекелдерді басқару жүйесін құру және тау-кен массивінің кернеулі-деформацияланған күйінің дерекқорын басқару жүйесі және бүкіл кен орны бойынша деформациялық процестердің дамуын кеңістіктік-уақыттық талдау қажеттілігі қарастырылады. Осы міндеттерді шешу үшін пайдалы қазбалар кен орындарының статикалық геологиялық модельдерінен (МПИ) тау-кен жұмыстарын жүргізу процесінде және олар аяқталғаннан кейін тау-кен массивінде болып жатқан динамикалық өзгерістерді көрсететін динамикалық модельдерге көшу қажет. Бұл проблемаға бағытталған ГАЖ құру қажеттілігін анықтайды

The article discusses the need to create a problem-oriented geoinformation risk management system to solve the problems of diagnostics and a database management system for the stress-strain state of the mountain range and the spatial-temporal analysis of the development of deformation processes throughout the fi eld. To solve these problems, it is necessary to switch from static geological models of mineral deposits (MPI) to dynamic models refl ecting dynamic changes occurring in the mountain range during mining operations and after their completion. This determines the need to create a problem-oriented GIS
Assessment of geomechanical processes occurring in the rock mass during development preparatory workings, taking into account the technogenic state of the rock mass
Authors: Демин В.Ф. , Кыдрашов А.Б. , Абеуов Е.А. , Танекеева Г.Д.
Published: July 2024

Зерттеудің мақсаты іргелес жатқан тау сілемінің сипаты анықталған заңдылықтары негізінде қазба жұмыстарын қарқынды және қауіпсіз қазу технологиясын жасау үшін қарнақтармен бекітілген шахталық қазбалардың контурларының тұрақтылығын бақылау параметрлерін бағалау болды. Кен қазбаларының айналасындағы тау массивінің күйін бағалау үшін құрылымдық бұзылған гетерогенді тау массивіндегі тау жыныстарының деформациясы, ығысуы және құлау механизмі зерттелді. Тау-кен жұмыстарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында кеніштердегі штангаларды бекітуге арналған шахталардағы тау жыныстары массивінің күйін және кеніштердегі қарнақтық бекітпелер жұмысының параметрлерін ескере отырып, контурға жақын табан жыныстарын бекіту технологиясы әзірленді. Қарағанды көмір бассейнінің шахталарындағы операциялар анықталды

The purpose of the research was to evaluate the stability control parameters of the contours of mine workings, fixed with anchor bolting, in order to create a technology for intensive and safe excavation of excavation workings based on the identified patterns of behavior of adjacent rock masses. The mechanism of deformation, displacement and collapse of rocks in a structurally disturbed heterogeneous rock mass was studied to assess the state of the rock mass around mine workings. A technology for fixing near-contour soil rocks has been developed, taking into account the state of the rock mass around the working, and the parameters for the operation of rock bolts in mines for fixing rods in workings in order to ensure the safety of mining operations in the mines of the Karaganda coal basin have been determined

Целью исследований явилась оценка параметров управления устойчивостью контуров горных выработок, закрепленных анкерной крепью, для создания технологии интенсивного и безопасного проведения выемочных горных выработок на основе выявленных закономерностей поведения примыкающих к ним массивов горных пород. Исследован механизм деформирования, сдвижения и обрушения пород в структурно нарушенном неоднородном горном массиве для оценки состояния породного массива вокруг горных выработок. Разработана технология крепления приконтурных пород почвы с учетом состояния горного массива вокруг выработки и определены параметры эксплуатации анкерной крепи на шахтах для закрепления штанг в выработках в целях обеспечения безопасности ведения горных работ на шахтах Карагандинского угольного бассейна
Ахметкино (ШҚО) сирек металдар кенорнының минералогиялық және геохимиялық ерекшеліктері
Authors: Акбаров Е.Е. , Байсалова А.О. , Долгополова А.В. , Зельтманн Р.
Published: July 2024

В данной статье приводится общая характеристика вещественного состава гранитов и редкометальных пегматитов месторождения Ахметкино (Восточно-Казахстанская область). Минеральный и химический состав пегматитов исследовался с помощью поляризационного микроскопа, рентгеноструктурного, микрозондового, спектрального и пламенно-спектрофотометрического анализов. Основные литиевые минералы представлены сподуменом, петалитом, циннвальдитом и лепидолитом, содержание лития в них колеблется от 0,005 до 0,2%. Геохимические исследования показали, что граниты и редкометальные пегматиты обогащены такими элементами, как Li, Be, Ta, Sn, Co, Cu, Pb, Y, Yb, Ti, Zr, Ag, Au, Ni, V, As, Zn, Mo, Sb, Ba, Sr, Ce, La, Cr, Bi. Учитывая спрос и цены на литий в настоящее время, освоение месторождения Ахметкино в комплексе с другими литийсодержащими месторождениями Калба-Нарымского рудного поля может стать рентабельным

Бұл мақалада Ахметкино кенорнының (Шығыс Қазақстан облысы) граниттер мен сирек-металды пегматиттерінің заттық құрамының жалпы сипаттамасы берілген. Пегматиттердің минералдық және химиялық құрамы поляризациялық микроскоптың, рентгендік дифракцияның, микрозондтың, спектрлік және жалындық спектрофотометриялық талдаулардың көмегімен зерттелді. Литийдің негізгі минералдары: сподумен, петалит, цинвальдит және лепидолит, олардағы литий мөлшері 0,005-тен 0,2%-ға дейін. Геохимиялық зерттеулер граниттер мен сирек металды пегматиттер Li, Be, Ta, Sn, Co, Cu, Pb, Y, Yb, Ti, Zr, Ag, Au, Ni, V, As, Zn сияқты элементтермен байытылатынын көрсетті. , Mo, Sb, Ba, Sr, Ce, La, Cr, Bi. Литийге қазіргі сұраныс пен бағаны ескере отырып, Ахметкино кен орнын Қалба-Нарым кен орнының құрамында литий бар басқа кен орындарымен бірге игеру тиімді болуы мүмкін

This article provides a general description of the material composition of granites and rare-metal pegmatites of the Akhmetkino deposit (East Kazakhstan region). The mineral and chemical composition of pegmatites was studied using a polarizing microscope, X-ray diff raction, microprobe, spectral and fl ame spectrophotometric analyses. The main lithium minerals are spodumene, petalite, zinnwaldite, and lepidolite; the lithium content in them ranges from 0.005 to 0.2%. Geochemical studies have shown that granites and rare-metal pegmatites are enriched in such elements as Li, Be, Ta, Sn, Co, Cu, Pb, Y, Yb, Ti, Zr, Ag, Au, Ni, V, As, Zn, Mo, Sb, Ba, Sr, Ce, La, Cr, Bi. Given the current demand and prices for lithium, the development of the Akhmetkino deposit in combination with other lithium-bearing deposits of the Kalba-Narym ore fi eld may become profi table
Геологиядағы машиналық және терең оқыту алгоритмдерінің мүмкіндіктерін салыстырмалы талдау
Authors: Шарапатов А. , Садуов А. , Асирбек Н.
Published: July 2024

Внедрение методов искусственного интеллекта – машинного и глубокого обучения, в решение задач геологии представляет собой существенный прорыв в технологии решения геопрогнозных задач. Анализ и сравнение эффективности различных алгоритмов машинного и глубокого обучения позволяет дать оценку их способностям адаптироваться к разным геологическим сценариям/заданиям, определить возможности технологии в интерпретации геологических данных и оптимизации объемов работ. В качестве объектов анализа и элементов изучения привлечены различные типы геоданных, алгоритмов машинного и глубокого обучения, геологических задач. Проведен сравнительный анализ производительности, точности алгоритмов в разных геологических контекстах. В анализе и обобщении возможностей алгоритмов искусственного интеллекта использован метод сравнения. Результаты показали актуальность их использования в обработке и интерпретации геоданных

Геология мәселелерін шешуге жасанды интеллект әдістерін – машиналық және терең оқытуды енгізу, геоболжау тапсырмаларын орындау технологиясындағы елеулі серпіліс болып табылады. Машиналық және терең оқытудың әртүрлі алгоритмдерінің тиімділігін талдау және салыстыру олардың әртүрлі геологиялық сценарийлерге/тапсырмаларға бейімделу мүмкіндіктерін бағалауға, геологиялық деректерді түсіндіруде және жұмыс көлемін оңтайландыруда технологияның ықпалын анықтауға мүмкіндік береді. Талдау объектілері және зерттеу элементтері ретінде геодеректердің түрлері, машиналық және терең оқыту алгоритмдері, геологиялық тапсырмалар қамтылды. Әртүрлі геологиялық контексттердегі алгоритмдердің өнімділігі мен дәлдігіне салыстырмалы талдау жүргізілді. Жасанды интеллект алгоритмдерінің мүмкіндіктерін сараптау мен топтамалауда салыстыру әдісі қолданылды. Нәтижелер оларды геодеректерді өңдеу мен түсіндіруде қолданудың өзектілігін көрсетті

The implementation of artificial intelligence methods – machine and deep learning – in solving geological tasks represents a significant breakthrough in the technology of solving geopredictive problems. Analysis and comparison of the effectiveness of various machine and deep learning algorithms allow us to assess their ability to adapt to different geological scenarios/tasks, determine the potential of technology in the interpretation of geological data, and optimize the volume of work. Various types of geodata, algorithms of machine and deep learning, and geological tasks were used as objects of analysis and elements of study. A comparative analysis of the performance and accuracy of algorithms in different geological contexts was conducted. In the analysis and generalization of the capabilities of artificial intelligence algorithms, the comparison method was used. The results showed the relevance of their use in processing and interpreting geodata
Determination of the probability of injury using the probability distribution of Poisson
Authors: Уахитова Б.Т. , Алматова Б.Г. , Кайненова Т.С. , Султанова Д.Д.
Published: July 2024

Жарақаттанудың қысқа мерзімді (1-2 жыл) болжамын 93% сенімділікпен жасау мүмкіндігін негіздеу. 9 жылдық кезеңдегі ықтималдықтың нәтижесі анықталды, өйткені ол жақын арада болжамға сәйкес келеді. Ферроқорытпа зауыты келесі 3 жыл ішінде жарақат алу ықтималдығының болжамды нәтижесі ретінде ала алады. Нақты деректер бойынша сенімділік болжамының нәтижесі 100% құрады. Жоғарыда айтылғандардан Пуассонның ықтималдық үлестірімін пайдалана отырып, жарақаттану ықтималдығының болжамы Қазақстан Республикасының Ферроқорытпа өндірісінің металлургиялық кешенінде жарақаттану болжамы ретінде жеткілікті тиімді қолданылуы мүмкін деген қорытынды жасауға болады

Substantiation of the possibility of making a short-term (1-2 years) injury forecast with 93% reliability. The probability result for a 9-year period has been determined, since it fits the forecast for the near future. The ferroalloy plant can receive, as an expected result, the probability of injury for the next 3 years. According to the actual data, the result of the reliability forecast was 100%. From the above, it can be concluded that the forecast of the probability of injury using the probability distribution of Poisson can be used quite effectively as a forecast of injuries in the metallurgical complex of ferroalloy production of the Republic of Kazakhstan

Обоснование возможности составления краткосрочного (1-2 года) прогноза травматизма с достоверностью 93%. Определен результат вероятности за 9-летний период, так как он подходит к прогнозу на ближайшее время. Ферросплавный завод может получить, как предполагаемый результат вероятности получения травмы на следующие 3 года. По фактическим данным результат прогноза достоверности составил 100%. Из изложенного можно сделать вывод, что прогноз вероятности травматизма с использованием вероятностного распределения Пуассона может достаточно эффективно применяться в качестве прогноза травматизма в металлургическом комплексе ферросплавного производства Республики Казахстан
Тау-кен қазбаларына жақын геомеханикалық процестердің бекіткішке жүктемелердің қалыптасуына әсерін зерттеу
Authors: Demin V.F. , Akhmatnurov D.R. , Zamaliyev N.M. , Syzdykbaeva D.S.
Published: July 2024

This scientific work is devoted to the study of geomechanical effects during the construction, maintenance and repair of mine workings in coal mines of the Karaganda basin. The study established that the manifestation of deformations in workings when using a combined anchor-frame support is 4-5 times less than when using metal frame support, and the limited-yield anchor support acts as a stress compensator. The revealed patterns of changes in the stress-strain state of coal in the host rock masses depending on mining and geological factors, which will allow, under specific operating conditions, to establish rational parameters for securing side rocks to increase the stability of development mine workings

Бұл мақала Қарағанды бассейнінің көмір шахталарындағы кен қазбаларын салу, пайдалану және жөндеу кезіндегі геомеханикалық әсерлерді зерттеуге арналған. Шахталық қазбалардың қалыптан тыс жерлерінде анкерлік бекіткішін пайдалануы ұсынылды. Біріктірілген анкерлік-қаңқалық тіреуді пайдаланған кезде жұмыс орындарындағы деформациялардың көрінісі металл қаңқалы тіректерді пайдаланған кездегіден 4-5 есе аз болатыны анықталды, ал шектеулі шығымды якорь тірегі кернеуді компенсатор ретінде әрекет етеді. Тау-кендік және геологиялық факторларға байланысты негізгі тау-кен массаларында көмірдің кернеулі-деформациялық күйінің өзгеруінің анықталған заңдылықтары нақты пайдалану шарттарында кен қазбаларын игерудің тұрақтылығын арттыру үшін бүйірлік жыныстарды бекітудің ұтымды параметрлерін белгілеуге мүмкіндік береді

Данная научная работа посвящена исследованию геомеханических воздействий при проведении, поддержании и ремонте горных выработок на угольных шахтах Карагандинского бассейна. В ходе исследования установлено, что проявление деформаций выработок при использовании комбинированной анкерно-рамной крепи меньше в 4-5 раз, чем при применении металлорамной крепи, а ограниченно-податливая анкерная крепь выполняет роль компенсатора напряжений. Выявленны закономерности изменения напряженно-деформированного состояния угля вмещающих породных массивов в зависимости от горно-геологических факторов, что позволит в конкретных условиях эксплуатации устанавливать рациональные параметры крепления боковых пород для повышения устойчивости подготовительных горных выработок
Алмалық кен айданының тастарынан (қара доломиттерден) литологиялық дәрілер алу
Authors: Мундузова М.А. , Плещенко И.В. , Мовланов Ж.Ж.
Published: July 2024

Актуальная проблема современной медицины – изыскание и создание новых лекарственных препаратов на основе природного сырья. Создание препаратов на основе природного вещества имеет ряд преимуществ по сравнению с синтетическими соединениями – быстрое внедрение в практическое здравоохранение, малая токсичность, слабые побочные эффекты или их отсутствие. Предварительные фармакотерапевтические и биологические исследования показали, что препараты из минерально-органических веществ горных пород являются биостимуляторами и способствуют направленной регуляции процесса жизнедеятельности, укреплению иммунной системы, повышению выносливости и сохранению здоровья, уровня работоспособности. Проведенные предварительные исследования позволят получить новые лекарственные субстанции, способные заменить дорогостоящие лечебные средства

Қазіргі заманғы медицинаның өзекті мәселесі – табиғи шикізат негізінде жаңа препараттарды іздеу және жасау. Табиғи заттар негізіндегі препараттарды жасау синтетикалық қосылыстармен салыстырғанда бірқатар артықшылықтарға ие – практикалық денсаулық сақтауда жылдам енгізу, төмен уыттылық, әлсіз жанама әсерлер немесе олардың болмауы. Алдын ала фармакотерапиялық және биологиялық зерттеулер тау жыныстарының минералды-органикалық заттарынан жасалған препараттар биостимуляторлар болып табылатынын және өмір сүру процесін мақсатты реттеуге, иммундық жүйені нығайтуға, төзімділікті арттыруға және денсаулық пен өнімділік деңгейін сақтауға ықпал ететінін көрсетті. Алдын ала жүргізілген зерттеулер қымбат дәрілерді алмастыра алатын жаңа дәрілік заттарды алуға мүмкіндік береді

An urgent problem of modern medicine is the search and creation of new drugs based on natural raw materials. The creation of drugs based on natural substances has a number of advantages compared to synthetic compounds – rapid implementation in practical healthcare, low toxicity, weak side effects or their absence. Preliminary pharmacotherapeutic and biological studies have shown that preparations from mineral-organic substances of rocks are biostimulants and contribute to the targeted regulation of the life process, strengthening the immune system, increasing endurance and maintaining health and performance levels. The preliminary studies carried out will make it possible to obtain new medicinal substances that can replace expensive medications.
Тау-кен қазбаларының орнықтылығына жарылыс жұмыстарының әсер етуін эксперименталды зерттеу
Authors: Сердалиев Е.Т. , Искаков Е.Е. , Бахрамов Б.А. , Аманжолов Д.Б.
Published: July 2024

В статье приведены результаты исследования воздействия взрывных работ на массив горных пород при горнопроходческих работах в условиях Восточно-Жезказганского рудника. Описана методика проведения опытно-промышленного исследования воздействия взрыва на устойчивость горных выработок, закрепленных комбинированной крепью, базирующаяся на измерении амплитудных характеристик и скорости распространения сейсмических волн взрыва в массиве и обработке данных методом численного моделирования. Установлены закономерности распространения акустических колебаний в массиве вокруг горной выработки и на основе этого определены запасы прочности применяемой крепи. Достоверность научных выводов обеспечивается проведением необходимого объема экспериментальных исследований в промышленных условиях, созданием численной модели напряженно-деформированного состояния массива вокруг выработки при воздействии взрывом

Мақалада Шығыс-Жезқазған кенішінің шарттарында тау-кен жұмыстары кезінде таужыныстары массивіне жарылыс жұмыстарының әсерін эксперименталды зерттеудің нәтижелері берілген. Жарылыс кезінде массивтегі сейсмикалық толқындардың амплитудалық сипаттамалары мен таралу жылдамдығын өлшеуге және сандық модельдеу әдісін пайдалана отырып өңдеуге негізделген, құрама бекітпемен бекітілген қазбаларының тұрақтылығына жарылыстың әсерін өндіріс шарттарында зерттеу әдісі көрсетілген. Қазба айналасындағы массивтегі акустикалық тербелістердің таралу заңдылықтары негізделіп, соның негізінде қолданылатын бекітпенің қауіпсіздік шегі анықталды. Ғылыми тұжырымдардың сенімділігі өндірістік шарттарда қажетті көлемдегі тәжірибелік зерттеулерді орындау, жарылыс әсерінен қазба айналасындағы массивтің кернеулі-деформациялық күйінің сандық моделін құру арқылы қамтамасыз етіледі

The article presents the results of a study of the impact of blasting on a rock mass during mining operations in the conditions of the East-Zhezkazgan mine. A methodology for conducting a pilot study of the impact of an explosion on the stability of mine workings secured with combined support is described, based on measuring the amplitude characteristics and propagation speed of seismic waves of an explosion in a rock mass and processing data using the numerical modeling method. The patterns of propagation of acoustic vibrations in the massif around the mine opening have been established and, on the basis of this, the safety margins of the lining used have been determined. The reliability of scientific conclusions is ensured by carrying out the required amount of experimental research in industrial conditions, creating a numerical model of the stress-strain state of the massif around a working when exposed to an explosion
Қарағанды қаласының өңделген аумағында жер бетінің жағдайына аэроғарыштық мониторингін жасау
Authors: Сатбергенова А.К. , Калдыбаев А.А. , Игемберлина М.Б. , Ожигин Д.С.
Published: July 2024

В настоящей работе приведены результаты мониторинга состояния подработанной территории района шахты им. А. Костенко на основе архивных спутниковых радарных данных Sentinel-1B. Обработка производилась в программе SNAP 134 пар радарных снимков за период с 2018 по 2021 годы. Был проведен анализ полученных интерферограмм с целью определения участков, подверженных деформациям, для выполнения аэрофотосъемки с помощью квадрокоптера DJI Mavic 2 Pro. В данной работе выполнено планирование и аэрофотосъемка выявленного участка с учетом требований к размеру, качеству и взаимному расположению фотографий. В результате обработки в программном обеспечении Agisoft Metashape получены ортофотоплан, цифровая модель местности и трехмерная модель местности

Бұл жұмыста Sentinel-1B архивтік спутниктік радиолокациялық деректер негізінде А. Костенко атындағы кен орны аумағындағы жерасты жұмыстары жүргізілген жер аймағының жай-күйіне мониторинг нәтижелері көрсетілген. SNAP бағдарламасында 2018-2021 жылдар аралығында 134 жұп радиолокациялық түсірілімді өңдеу жүргізілді. DJI Mavic 2 Pro квадракоптерінің көмегімен аэрофототүсірілім жасау үшін деформацияға ұшыраған аймақтарды анықтау мақсатында алынған интерферограммаларға талдау жүргізілді. Бұл жұмыста фотосуреттердің мөлшеріне, сапасына және өзара орналасуына қойылатын талаптарды ескере отырып, анықталған учаскені жоспарлау және аэрофототүсірілім жасалды. Agisoft Metashape бағдарламалық жасақтамасында өңдеу нәтижесінде ортофотоплан, рельефтің цифрлық моделі және рельефтің үш өлшемді моделі алынды

This paper presents the results of monitoring the condition of the undermined area of the A. Kostenko mine based on archived Sentinel-1B satellite radar data. The SNAP program processed 134 pairs of radar images for the period from 2018 to 2021. The analysis of the obtained interferograms was carried out to determine the areas that subject to deformations for aerial photography using the DJI Mavic 2 Pro quadcopter. In this work, planning and aerial photography of the identified area has been carried out, considering the requirements for the size, quality and relative location of photographs. As a result of processing in the Agisoft Metashape software, an orthophotoplan, a digital terrain model and a three-dimensional terrain model were obtained
Байыту фабрикаларының қоршау бөгеттерінің тұрақтылығын қашықтықтан қадағалау
Authors: Низаметдинов Н.Ф. , Элиманов Д.К. , Қадыров Н.Р. , Низаметдинов Р.Ф.
Published: July 2024

В статье рассматривается внедрение дистанционной системы мониторинга насыпных оградительных дамб обогатительных фабрик – Николаевской и Орловской, контроль состояния дамб осуществляется по заложенным рабочим реперам с оптическими отражателями и с опорных пилонов с установленными роботизированными тахеометрами, датчиками давления и температуры, помещенные в специальные контейнеры для сохранности оборудования, а также модема для передачи измеряемой информации. Использована система программного обеспечения GEOMOS для обработки данных измерений. Приведены результаты систематического контроля состояния дамб в виде смещений по реперам профильных линий, заложенных в теле дамбы. Данные наблюдений показывают устойчивое положение дамб

Мақалада Николаевская және Орел өңдеу зауыттарының бөгет бөгеттерінде қашықтан бақылау жүйесін енгізу талқыланады, бөгеттердің жағдайын бақылау оптикалық шағылыстырғыштары бар орнатылған жұмыс эталондары және орнатылған роботтық қосынды станциялары бар тірек тіректері арқылы жүзеге асырылады, қысым және температура сенсорлары, сондай-ақ жабдықтың қауіпсіздігі үшін арнайы контейнерлерге орналастырылған өлшенген ақпаратты беруге арналған модем. Өлшеу деректерін өңдеу үшін GEOMOS бағдарламалық жүйесі пайдаланылды. Профильдік сызықтардың эталондары бойынша жылжу түріндегі бөгеттердің жай-күйін жүйелі бақылаудың нәтижелері берілген. Бақылау деректері бөгеттердің тұрақты орнын көрсетеді

The article discusses the implementation of an distanced monitoring system at the embankment dams of the processing plants: Nikolaevskaya and Oryol, monitoring the condition of the dams is carried out by installed working benchmarks with optical reflectors and support pylons with installed robotic total stations, pressure and temperature sensors, as well as a modem for transmitting measured information placed in special containers for the safety of equipment. The GEOMOS software system was used to process the measurement data. The results of systematic monitoring of the condition of dams in the form of displacements along the benchmarks of profile lines are presented. Observational data show the stable position of the dams
The Linguistic Atlas of Brazil (Atlas Linguistico do Brasil - ALIB) na the Small-Domain Atlas: Comparisons and Contrasts
Authors: Silva Greize Alves da , Pereira Romano Valter
Published: July 2024

The primary proposal of a national atlas such as the Linguistic Atlas of Brazil is the systematic collection of dialectal data covering a vast territory, a country, in the perspective of linguistically characterizing a broader reality. On the other hand, small-domain atlases focus on issues of a more local/regional nature present in a specific region, circumscribed in a broader territory; these works are responsible for providing the scientific community with a possible effect of dialectal zoom, sometimes not contemplated in larger atlases. In this discussion, the present study proposes the analysis of the coincident cartography between the ALiB (Atlas Nacional Brasileiro - Brazilian National Atlas), and ten other small-domain atlases for the designations for dragonfly (libélula). Based on the analysis and discussion, it is initially proposed for the Brazilian reality the reorganization of the terminology of the linguistic atlases for six types of atlases: continental, language groups, national, regional, state, and small-domain/local.
Resenha | "Práticas de linguagem na esfera acadêmica"
Authors: Mendes-Polato Adriana Delmira , Fuza Ângela Francine , Vignoli Jacqueline Sanches Costa
Published: July 2024

Resenha
Unveiling the Development of Sprint Athletes: Percentile Patterns, Peak Performance Age,
and a Performance Progression Model
Authors: Agudo-Ortega Aaron , Santos del Cerro Jesus , Salinero Martín Juan José , Gonzalez-Rave Jose Maria
Published: July 2024

The purpose of this study was to provide percentile curves, peak performance age for all sprint distances, and two linear regression models in order to analyse the individual trajectories of Spanish sprinters to explain the achievement of the senior category. A retrospective analysis was undertaken using rankings of the Spanish Athletics Federation. We analysed 4398 sprint athletes between 2004 and 2021. Our results show that the percentile curves are farther apart as the distance increased. Peak performance age was reached earlier in males than females in all distance categories (25.31 ± 0.12 and 25.79 ± 0.70 years for 100 m, 25.45 ± 0.16 and 27.40 ± 0.31 years for 200 m, and 25.61 ± 0.24 and 27.46 ± 2.28 years for 400 m in males and females, respectively). The two linear regressions display the importance of consistent high performance in junior categories (p < 0.01; β = −1.92 and p = 0.15; β = −1.22, respectively) together with the best results in the U23 category (p < 0.001; β = 0.51 and p < 0.001; β = 0.51, respectively) to achieve participation in the senior category. We conclude that as the running distance increases, the differences between percentiles also increase, the peak performance age occurs earlier in Spanish sprinters than shown in previous research for all sprint distances, and attaining the senior category depends upon achieving the best results in previous categories and gaining extensive experience (consistent high-performance participation) in the event.
Analysis of the Entrepreneurial Activity of Regional Universities in the Process of Creation Industrial Clusters
Authors: Taikulakova G. S. , Myrzakhmet M. K. , Myrzakhmet B. K. , Bazarhanova G. О.
Published: July 2024

The creation of industrial clusters is a crucial factor in the economic development of a region, enhancing competitiveness, innovation, and economic sustainability. Universities play a pivotal role in the formation and growth of these clusters by providing scientific and technical support and training. The entrepreneurial activities of universities, such as creating startups, conducting applied research and development, and forming strong ties with business and industry, facilitate the transfer of technology and innovation to the real economy. The research methodology is based on a comprehensive analysis of the strategic development priorities of regional universities. It examines the factors that influence effective interactions between universities and regional mining enterprises, as well as strategies that promote the entrepreneurial activities of educational institutions within the context of building and supporting industrial clusters. The methods employed include econometric analysis, surveys, and interviews with representatives from universities and industry, as well as comparative analysis of successful models for creating industrial clusters. The research revealed that the involvement of regional universities in industrial clusters accelerates the implementation of scientific developments and enhances resource efficiency. Successful collaboration models and critical factors for university entrepreneurial activity were identified, along with barriers and recommendations for overcoming them. The study's results can be utilized to develop strategies and government support measures aimed at fostering an innovative economy and increasing regional competitiveness.
Economic and Mathematical Approaches to the Development of a Financial Asset Management Model of the UAPF
Authors: Amirova A. U. , Zhantaeva A. A. , Kazybekova K. M. , Anessova A. G.
Published: July 2024

This study delves into the optimization of investment portfolios within the Unified Accumulative Pension Fund in Kazakhstan, employing the Quasi-Sharp model as a pivotal tool. Through a meticulous analysis of the UAPF's investment portfolio evolution, this research scrutinizes shifts in asset allocation and their ramifications on investment returns. The Quasi-Sharp model, a tailored adaptation of the Sharpe model, is harnessed to ascertain the optimal equilibrium between profitability and risk in pension asset management. The STATA program was used to calculate the indicators. Results divulge the imperative role of diversification across various asset classes in mitigating risk while maximizing returns. Optimal investment portfolios are meticulously crafted, considering an array of financial instruments such as stocks, bonds, and bank deposits. The findings underscore that while stocks proffer higher potential returns, bonds offer stability and lower risk. Additionally, bank deposits exhibit stable returns, albeit with limited growth prospects. The study revealed that the maximum expected return with a risk limit of less than 5% could be provided by a portfolio including shares of Halyk Savings Bank of Kazakhstan, Kcell, and KazTransOil in the ratio of 57%, 32%, and 11%, respectively. Key recommendations for investors encompass regular monitoring of market dynamics, diligent assessment of risk tolerance, and recourse to professional advice when warranted. This study furnishes invaluable insights for pension fund managers and investors endeavoring to augment portfolio performance while adeptly managing risk within the Kazakhstani market landscape.
Analysis of the Current State of Social Entrepreneurship Development in Kazakhstan
Authors: Yerzhanova A. M. , Ashirbekova L. Z. , Korpysa Ja.
Published: July 2024

One of the ways of state social growth is to create new jobs for people with disabilities in public administration. One of the most successful and competitive policies in this direction is the development of social entrepreneurship. Today, social entrepreneurship is receiving a lot of attention at the global level. Nevertheless, the theory of social entrepreneurship is still at the conceptualisation stage, as different countries have different features of social entrepreneurship coverage and different approaches to social entrepreneurship initiatives. The government of Kazakhstan has shown interest in the development of entrepreneurship in general and social entrepreneurship in particular as a means of achieving sustainable development goals and solving social problems. Analysing the works of many authors, the paper identified the main characteristics and factors that define social entrepreneurship. The paper conducted regression analysis in order to analyse the current state of social entrepreneurship in Kazakhstan and determine its impact on socio-economic indicators. Kazakhstan faces various social problems such as unemployment, poverty and regional disparities. Social entrepreneurship is seen as a viable approach to solving these problems by creating innovative solutions. The aim of the article is to analyse theoretical and empirical research, to bring together different points of view on the topic of social entrepreneurship and to identify opportunities for its development by analysing the situation of «social entrepreneurship» in Kazakhstan. The scientific novelty of the study is determined by the correlation between the indicators of economic development and social entrepreneurship.