Αποκρίσεις των θαλάσσιων αγγειόσπερμων Halophila stipulacea και Cymodocea nodosa στην έκθεση σε νανοσωματίδια αργύρου και διοξειδίου του τιτανίου
Authors: Μυλωνά Ζωή 
Published: March 2021

Οι εκτεταμένες εφαρμογές των νανοσωματιδίων αργύρου (Ag NPs) και διοξειδίου του τιτανίου (TiO2 NPs) έχουν ως αποτέλεσμα αξιόλογες ποσότητές τους να διαφεύγουν στο περιβάλλον, εγείροντας ανησυχίες για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Στόχος της εργασίας είναι να παρέχει πληροφορίες για τη φυτοτοξικότητα των Ag NPs και TiO2 NPs στα θαλάσσια αγγειόσπερμα. Η μελέτη στοχεύει στην αξιολόγηση της επίδρασης των νανοσωματιδίων αυτών, σε συγκεντρώσεις περιβαλλοντικής σημασίας, σε δομικά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά των ειδών Halophila stipulacea (Forsskål) Ascherson και Cymodocea nodosa (Ucria) Ascherson, στον προσδιορισμό ευαίσθητων δεικτών και ελάχιστων συγκεντρώσεων, καθώς και στην εκτίμηση περιβαλλοντικού κινδύνου. Όσον αφορά στις αποκρίσεις του H. stipulacea στην έκθεση σε Ag NPs, oι πρώτες ενδείξεις απόκρισης των νηματίων ακτίνης (AFs), του επιπέδου του H2O2, καθώς και παραμέτρων του οξειδωτικού στρες παρατηρήθηκαν στα 0,0002 mg L-1, του ενδοπλασματικού δικτύου (ER) στα 0,002 mg L-1, ενώ των μικροσωληνίσκων (MTs) στα 0,2 mg L-1. Νεκρά επιδερμικά κύτταρα εμφανίστηκαν κυρίως στα 0,02 και 0,2 mg L-1, ενώ αναστολή της επιμήκυνσης φύλλων παρατηρήθηκε μόνο στα 0,2 mg L-1. Η διαταραχή των AFs και το H2O2 θα μπορούσαν να θεωρηθούν δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης. Όσον αφορά στις επιπτώσεις των Ag NPs στο C. nodosa, οι ελάχιστες συγκεντρώσεις που προκάλεσαν διαταραχή των H2O2 και AFs ήταν 0,0002 mg L-1 και 0,02 mg L-1, αντίστοιχα. Ανιχνεύθηκε αυξημένη ενεργότητα αντιοξειδωτικών ενζύμων και μειωμένο ολικό περιεχόμενο πρωτεϊνών. Διαταραχές των ΜΤs, ER, χλωροπλαστών και μιτοχονδρίων εμφανίστηκαν στα 0,02 mg L-1. Παρατηρήθηκε δοσο-εξαρτώμενη αναστολή επιμήκυνσης φύλλων. Η υπερπαραγωγή H2O2 και η διαταραχή των AFs θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης. Το πηλίκο κινδύνου (RQ) βρέθηκε >1, υποδηλώνοντας ότι τα Ag NPs μπορεί να ενέχουν σημαντικό κίνδυνο για το παράκτιο περιβάλλον. Όσον αφορά στις τοξικές επιπτώσεις των TiO2 NPs στο H. stipulacea, διαταραχή των AFs και ER ανιχνεύθηκε αρχικά στα 0,0015 mg L-1 και 0,015 mg L-1, αντίστοιχα. Νεκρά κύτταρα εμφανίστηκαν κυρίως σε φύλλα μεγαλύτερης ηλικίας. Αναστολή επιμήκυνσης φύλλων παρατηρήθηκε αρχικά στα 0,015 mg L-1. Η διαταραχή των AFs και ER και η αναστολή της επιμήκυνσης φύλλων στο H. stipulacea θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης. Όσον αφορά στις αποκρίσεις του C. nodosa στην έκθεση σε TiO2 NPs, τα επίπεδα H2O2 αυξήθηκαν στα 0,0015 mg L-1. Τα AFs και το ER επηρεάστηκαν με τρόπο εξαρτώμενο από τον χρόνο και τη συγκέντρωση. Οι ελάχιστες συγκεντρώσεις που προκάλεσαν διαταραχή των AFs και ER, αναστολή επιμήκυνσης φύλλων και κυτταρικό θάνατο ήταν 0,15 mg L-1, 1,5 mg L-1, 0,15 mg L-1 και 0,15 έως 1,5 mg L-1, αντίστοιχα. Το H2O2 μπορεί να θεωρηθεί δείκτης έγκαιρης προειδοποίησης. Το RQ ήταν >1, υποδεικνύοντας ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο τα TiO2 NPs να ενέχουν σημαντικό κίνδυνο για το παράκτιο περιβάλλον. Tα παραπάνω αποτελέσματα θα μπορούσαν ενδεχομένως να ισχύουν και για άλλα είδη θαλάσσιων αγγειόσπερμων. Τα ευρήματα αυτά συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση της οικοτοξικότητας των νανοσωματιδίων και του κινδύνου που ενέχουν οι φυτοτοξικές χημικές ουσίες για τα οικοσυστήματα των θαλάσσιων αγγειόσπερμων. Θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη προγραμμάτων βιοπαρακολούθησης για την προστασία και τη διαχείριση του παράκτιου περιβάλλοντος.