Capital inflows and host country conditions
Authors: Sufian Mohamed 
Published: August 2021

Η σημαντική αναδιάρθρωση των εισροών κεφαλαίων σε αναπτυσσόμενες χώρες – και συγκεκριμένα στις χώρες της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής (ΜΕΝΑ) – που παρατηρήθηκε στο τελευταίο τέταρτο του αιώνα, προκάλεσε σημαντική έρευνα στον τομέα προκειμένου να εξετάσει την υποτιθέμενη επίπτωση σε προσπάθειες ανάπτυξης. Η ανάκαμψη των ξένων άμεσων επενδύσεων (FDI) και η αυξανόμενη βαρύτητα των εργατικών εμβασμάτων, τόσο σαν μερίδιο του ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος (GDP), έχουν καταστήσει αυτούς τους τύπους εισροών κεφαλαίων αυτούς που έχουν αναλυθεί περισσότερο. Αυτή η διδακτορική διατριβή συνεισφέρει στην συνεχόμενη βιβλιογραφία εξετάζοντας αυτούς τους δύο τύπους εισροών κεφαλαίων, δηλαδή τις άμεσες ξένες επενδύσεις και τα εργατικά εμβάσματα στην επικράτεια των χωρών ΜΕΝΑ. Για αυτό τον λόγο η διδακτορική διατριβή αποτελείται από δύο κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά στη επίπτωση της ανάπτυξης και τους προσδιοριστικούς παράγοντες των άμεσων ξένων επενδύσεων στις χώρες ΜΕΝΑ. Εκτιμήθηκαν πρώτα οι προσδιοριστικοί παράγοντες των άμεσων ξένων επενδύσεων στο δείγμα μας, το οποίο αποτελείται από 36 χώρες, 12 εκ των οποίων ανήκουν στις χώρες ΜΕΝΑ και οι υπόλοιπες 24 είναι οι κύριοι αποδέκτες των άμεσων ξένων επενδύσεων στις αντίστοιχες περιοχές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Εφαρμόζοντας εκτίμηση παλινδρόμησης με συνδυασμό χρονολογικών σειρών και διαστρωματικών στοιχείων (panel data) η παρούσα έρευνα εξετάζει αν οι προσδιοριστικοί παράγοντες των άμεσων ξένων επενδύσεων μοιάζουν με άλλους, επενδύσεις των οποίων λαμβάνουν αναπτυσσόμενες χώρες. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι οι προσδιοριστικοί παράγοντες κλειδί είναι το μέγεθος της οικονομίας που δέχεται τις επενδύσεις, το μέγεθος της κυβέρνησης, οι φυσικοί πόροι και θεσμικές μεταβλητές. Σε μια δεύτερη παλινδρόμηση ελέγχουμε την επίπτωση των άμεσων ξένων επενδύσεων στην ανάπτυξη, μέσω της αλληλεπίδρασης με χρηματοοικονομική ανάπτυξη και θεσμικές μεταβλητές. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις μόνες τους δεν επιφέρουν κανένα αποτέλεσμα θετικής εξωτερικότητας στην ανάπτυξη αλλά από την στιγμή που αλληλεπιδρούν με χρηματοοικονομικές και θεσμικές μεταβλητές τα αποτελέσματα αντιστρέφονται πλήρως σε όλο το δείγμα. Η έρευνα καταλήγει στο ότι, οι χώρες οι οποίες λαμβάνουν λιγότερες άμεσες επενδύσεις μπορούν να ελκύσουν περισσότερους ξένους επενδυτές. Έτσι αυτοί που εφαρμόζουν πολιτική στις χώρες ΜΕΝΑ πρέπει να καταργήσουν όλα τα εμπόδια στο εμπόριο, να αναπτύξουν το χρηματοοικονομικό τους σύστημα και να δημιουργήσουν τους κατάλληλους θεσμούς. Τα εργατικά εμβάσματα είναι μια άλλη πηγή άμεσων ξένων επενδύσεων η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στις εξαγωγικές χώρες ΜΕΝΑ, υπερβαίνοντας το 10% του ΑΕΠ σε μερικές χώρες. Η επίπτωση των μακροοικονομικών επιδράσεων των εργατικών εμβασμάτων σε οικονομίες χώρων ΜΕΝΑ δέκτες εργατικών εμβασμάτων εξετάζεται σε αυτή την διδακτορική διατριβή. Προκειμένου να εξεταστεί εμπειρικά η επίπτωση των εμβασμάτων εκτιμούμε εξισώσεις ανάπτυξης χρησιμοποιώντας ένα σετ από 7 χώρες ΜΕΝΑ οι οποίες εξάγουν εργατικό δυναμικό για την περίοδο 1975-2006. Συνήθη μοντέλα ανάπτυξης εκτιμήθηκαν με την βοήθεια τόσο σταθερών επιδράσεων (fixed effect) όσο και μεταβαλλόμενων (random effect). Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν πρέπει να περιληφθούν στο μοντέλο ούτε οι σταθερές επιδράσεις (fixed effect) ούτε και οι μεταβαλλόμενες επιδράσεις (random effect). Τα αποτελέσματα δείχνουν τέλος ότι τα εργατικά εμβάσματα έχουν θετική επίδραση στην ανάπτυξη τόσο άμεσα όσο και άμεσα μέσω των αλληλεπιδράσεων με χρηματοοικονομικές και θεσμικές μεταβλητές.