Επίπεδα της χυμοκίνης MCP-1 (monocyte chemoattractant protein-1) σε νεφροπαθείς αιμοκαθαιρόμενους και υπό περιτοναϊκή κάθαρση ασθενείς
Authors: Ράικου Βάϊα 
Published: July 2014

ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΣΚΟΠΟΣ Κατά τη διάρκεια θεραπειών νεφρικής υποκατάστασης ενεργοποιούνται τα λευκοκύτταρα στην κυκλοφορία. Η δράση της χημειοτακτικής πρωτείνης των μονοκυττάρων (monocyte chemoattractant protein-1, MCP-1) περιλαμβάνει όχι μόνο την χημειοπροσέλκυση των μονοκυττάρων, αλλά επίσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο σχηματισμό των αλλοιώσεων κατά την διάρκεια της αθηρογένεσης. Σκοπός εκπόνησης της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η μελέτη της κινητικής της ΜCP-1 σε ασθενείς υπό μόνιμη θεραπεία νεφρικής υποκατάστασης (αιμοκάθαρση και περιτοναϊκή κάθαρση) και ο ρόλος της ως βιολογικός δείκτης αθηροσκλήρυνσης.ΑΣΘΕΝΕΙΣ - ΜΕΘΟΔΟΣ Μελετήθηκαν 96 ασθενείς σε πρόγραμμα μόνιμης νεφρικής υποκατάστασης, 62 άνδρες και 34 γυναίκες, μέσης ηλικίας 62,114,27 έτη και 24 υγιείς μάρτυρες. Οι μέθοδοι θεραπείας πού εφαρμόσθηκαν ήταν: συμβατική αιμοκάθαρση (HD, n=34), αιμοδιαδιήθηση με έγχυση του υγρού υποκατάστασης σε σάκκους πριν από το φίλτρο (predilution-HDF, n=19), αιμοδιαδιήθηση με έγχυση «στη γραμμή» του υγρού υποκατάστασης πριν από το φίλτρο (online predilution-HDF, n=23) και περιτοναϊκή κάθαρση (n=20). Η επάρκεια κάθαρσης υπολογίσθηκε με το Kt/V για την ουρία. Οι κλινικές εκδηλώσεις της αθηροσκλήρυνσης ορίσθηκαν από την ύπαρξη στεφανιαίας νόσου και περιφερικής αγγειακής νόσου, ενώ εκτιμήθηκαν η υπερτροφία και η λειτουργικότητα της αριστεράς κοιλίας. Εγιναν αιμοληψίες νηστείας και μετρήθηκαν τα επίπεδα της MCP-1 ορού με ΕLISA.Για τους ασθενείς σε αιμοκάθαρση ελήφθησαν 4 δείγματα αίματος (πριν από την αιμοκάθαρση, 2ώρες, 4ώρες και 44ώρες μετά την έναρξη της μεσαίας εβδομαδιαίας συνεδρίας αιμοκάθαρσης).Επίσης, με ΕLISA μετρήθηκαν τα επίπεδα της υπερευαίσθητης C αντιδρώσας πρωτεΐνης (hsCRP) και τα επίπεδα του TNF-α, ενώ μετρήθηκαν ραδιοανοσολογικά τα επίπεδα της β2-μικροσφαιρίνης, της ινσουλίνης, του ολικού μορίου της παραθορμόνης και της λεπτίνης. Η αντίσταση στην ινσουλίνη υπολογίσθηκε χρησιμοποιώντας το μοντέλο ομοιόστασης προσδιορισμού της αντίστασης της ινσουλίνης (homeostasis model assessment of insulin resistance, HOMA-IR). Τα επίπεδα του ουρικού οξέος, της αλκαλικής φωσφατάσης, της αλβουμίνης, της χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και των υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (ΗDL) μετρήθηκαν με βιοχημική ανάλυση και υπολογίσθηκε επίσης o λόγος ολική χοληστερόλη / ΗDL. Υπολογίσθηκε η αρτηριακή σκληρία (arterial stiffness) χρησιμοποιώντας την ταχύτητα του σφυγμικού κύματος μεταξύ καρωτίδας και μηριαίας αρτηρίας (carotid-femoral pulse wave velocity, c-fPWV) και τον δείκτη αύξησης του σφυγμικού κύματος στην καρωτίδα (carotid augmentation index, ΑΙx) με το Σύστημα Sphygmocor.Επίσης, υπολογίσθηκε ο σφυροβραχιόνιος δείκτης αρτηριακής πίεσης (ankle-brachial blood pressure index, ABPI). Δημιουργήσαμε στατιστικά μοντέλα λογιστικής παλινδρόμησης για να μελετήσουμε την επίδραση των τιμών της MCP-1 στην ύπαρξη της στεφανιαίας νόσου, της καρδιακής ανεπάρκειας, της υπερτροφίας της αριστεράς κοιλίας και της περιφερικής αγγειακής νόσου. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η μέση τιμή της MCP-1 ορού των ασθενών δεν διέφερε σημαντικά από την μέση τιμή της ομάδας ελέγχου (p=NS), ούτε παρατηρήσαμε στατιστικά σημαντική διαφορά των επιπέδων της MCP-1 μεταξύ των ακολουθούμενων μεθόδων κάθαρσης. Στην ομάδα των αιμοκαθαιρομένων ασθενών παρατηρήσαμε ότι η μέση τιμή της MCP-1 στο 2ο δείγμα ήταν σημαντικά μικρότερη της μέσης τιμής του 1ου δείγματος (p=0,001).Aντίθετα, η μέση τιμή του 3ου δείγματος δεν διέφερε σημαντικά από το 1ο, ούτε από το 4ο δείγμα.Εν τούτοις, η μέση τιμή του 3ου δείγματος ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από την μέση τιμή του 2ου δείγματος (p=0,001).H μέση τιμή του 4ου δείγματος βρέθηκε σημαντικά μικρότερη από τη μέση τιμή του 1ου (p=0,012) και σημαντικά μεγαλύτερη από τη μέση τιμή του 2ου δείγματος (p=0,012). Επιπρόσθετα, βρέθηκε σημαντική συσχέτιση της ύπαρξης υπερτροφίας της αριστεράς κοιλίας με την ομάδα ασθενών πού είχε αυξημένες τιμές MCP-1 (x2 =4,233, p=0,032). Στην ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης δεν βρέθηκε κάποια σημαντική συσχέτιση μεταξύ των τιμών της MCP-1 και της ύπαρξης της στεφανιαίας νόσου η της καρδιακής ανεπάρκειας.Ωστόσο, τα επίπεδα της MCP-1 συσχετίσθηκαν σημαντικά με την ύπαρξη της περιφερικής αγγειοπάθειας (B=0,004, OR=1,004, 95% CI 1,000-1,007, p=0,033) ανεξάρτητα από άλλους συγχυτικούς παράγοντες. Ο έλεγχος των διπαραγοντικών μη-παραμετρικών συσχετίσεων έδειξε σημαντική θετική συσχέτιση μεταξύ της MCP-1 και του λόγου ολικής χοληστερόλης/HDL (r=0,303, p=0,003).Ο έλεγχος με παραμετρικές συσχετίσεις έδειξε σημαντική θετική σχέση μεταξύ της MCP-1 και της ινσουλίνης, όπως και μεταξύ της MCP-1 και του δείκτη μάζας σώματος (r=0,212, p=0,03, και r=0,242, p=0,017 αντίστοιχα).ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Tα ευρήματα της παρούσας μελέτης δείχνουν ότι τα επίπεδα της MCP-1 του ορού σε σταθεροποιημένους ασθενείς υπό μόνιμη θεραπεία νεφρικής υποκατάστασης, υφίστανται σημαντική διακύμανση κατά την πορεία της θεραπείας νεφρικής υποκατάστασης και μπορούν να χαρακτηριθούν μάλλον ως δείκτης αγγειακής φλεγμονής παρά ως δείκτης αθηροσκλήρυνσης.Στούς γνωστούς υποκείμενους μηχανισμούς για το ρόλο του μορίου αυτού στην ανάπτυξη της αθηροσκλήρυνσης, θα μπορούσαν να προστεθούν οι μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες ίσως αποτελούν τον συνδετικό κρίκο μεταξύ επιπέδων MCP-1 και αυξημένων επιπέδων β2-μικροσφαιρίνης πού παρατηρούνται στον πληθυσμό αυτών των ασθενων.