Plant community changes in the steppe zone in Mongolia
Authors: Davaanyam Otgontsetseg , Navaandorj Itgelt , Dagvadorj Bayasgalan , Tsetsegmaa Ganchudur , Akhmadi Khaulenbek 
Published: February 2025

The steppe zone is an ecosystem under intense human pressure and prone to land degradation, and its plant community structure has considerably changed in recent years. Long-term studies on vegetation communities in arid areas are vital for understanding their dynamics and for describing potential changes in plant communities caused by climate change in the future. The objective of this study was to describe the changes in plant communities in the dry steppe zone over an extended period. In these steppe communities, we selected a reduction in species richness, diversity and plant cover as an indication of vegetation degradation. We conducted a long-term monitoring study at the permanent plots selected in the Rashaant and Gurvanbulag soums of Bulgan province and Burd soum of Uvurkhangai province from 2011 to 2023. As a result, a clear downward trend in species richness was observed in each monitoring plot, but it was not statistically significant. The average species diversity was 1.7 and ranged from 0.7 to 2.6. It fluctuated annually but gradually decreased from 1.8 to 1.4 on average during 2011-2023. For the vegetation cover, an increasing trend was observed at some monitoring sites, however, this was related to an increase in digression species cover. We concluded that the composition of plant communities has changed into degraded conditions, however, there are no directional changes in the vegetation communities. 
 
Хуурай хээрийн ургамал бүлгэмдлийн өөрчлөлт
 
Хуурай хээрийн бүс нь хүний үйл ажиллагааны нөлөөнд эрчимтэй өртдөг, газрын доройтолд эмзэг экосистем бөгөөд энд ургамал бүлгэмдлийн бүтэц, бүрэлдэхүүн мэдэгдэхүйц өөрчлөгдөж байна. Хуурай, гандуу бүс нутгийн ургамал бүлгэмдлийг урт хугацаанд судлах нь түүний динамикийг ойлгох, ирээдүйд учрах уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөхцөлд ургамал бүлгэмдэл хэрхэн өөрчлөгдөх боломжийг тодорхойлох суурь болох юм. Бидний судалгааны ажлын зорилго нь хуурай хээрийн бүсэд ургамал бүлгэмдлийн өөрчлөлтийг урт хугацаанд судлахад оршино. Эдгээр хээрийн бүлгэмдлүүдэд зүйлийн баялаг, олон янз байдал болон тусгагийн бүрхцийн бууралтыг ургамал нөмрөгийн доройтлыг илэрхийлэх индикатораар сонгон ажигласан. Бид урт хугацааны мониторинг судалгааг 2011-2023 онд Булган аймгийн Рашаант, Гурванбулаг, Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумдад сонгон авсан мониторинг цэгүүдэд хийж гүйцэтгэлээ. Судалгааны дүнгээр ургамлын зүйлийн бүрдэл нь бүх мониторинг цэгүүдэд мэдэгдэхүйц буурах хандлагатай байсан боловч энэ нь статистикийн хувьд ач холбогдолгүй байв. Зүйлийн олон янз байдал нь дунджаар 1.7 байх бөгөөд 0.7-2.6 хооронд хэлбэлзэнэ. Хэдийгээр зүйлийн олон янз байдал нь жил бүр харилцан адилгүй байх боловч судалгаа явуулсан 2011-2023 онд 1.8-аас 1.4 болж аажмаар буурсан хандлагатай байв. Ургамлын тусгагийн бүрхцийн хувьд зарим мониторинг цэгүүдэд нэмэгдэх хандлага ажиглагдсан нь доройтлын таниур ургамлын бүрхэц нэмэгдсэнтэй шууд холбоотой. Бидний судалгаагаар ургамал бүлгэмдлийн бүрэлдэхүүн нь доройтсон төлөвт шилжсэн байх боловч ургамал бүлгэмдэлд үндсэн өөрчлөлт гараагүй гэж дүгнэж байна. 
 
Түлхүүр үгс: Булган, Зүйлийн бүрдэл, олон янз байдал, Урт хугацааны судалгаа, Байнгын мониторинг цэгүүд, Ургамлын динамик