Οι επιδράσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στον στρατηγικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων, στην ανάπτυξη καινοτομιών και διανοητικού κεφαλαίου
Authors: Τρεβλόπουλος Νικόλαος 
Published: September 2022

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τις ενδεχόμενες επιδράσεις των περιβαλλοντικών κανονιστικών ρυθμίσεων στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Ειδικότερα, εξετάζει τα αποτελέσματα που έχουν αυτές οι κανονιστικές ρυθμίσεις στην επιλογή συγκεκριμένων στρατηγικών από τις επιχειρήσεις και τις ενδεχόμενες επιρροές στη δημιουργία καινοτομιών και στη διαμόρφωση διανοητικού κεφαλαίου. Για την προσέγγιση του αντικειμένου της εν λόγω διατριβής, σχεδιάζεται ένα ερευνητικό πλαίσιο που αποτελείται από τρία διαφορετικά βήματα/στάδια προκειμένου να αντληθεί γνώση σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των περιβαλλοντικών κανονιστικών ρυθμίσεων και των εταιρικών περιβαλλοντικών στρατηγικών. Το αρχικό βήμα βασίζεται στην ευρέως γνωστή Υπόθεση του Porter, σύμφωνα με την οποία αυστηρές και καλά σχεδιασμένες περιβαλλοντικές κανονιστικές ρυθμίσεις δύνανται να διαμορφώσουν ικανές εταιρικές καινοτομίες που μπορούν να συμβάλλουν στην περιβαλλοντική κι οικονομική επίδοση των επιχειρήσεων. Για τη διερεύνηση αυτών των ενδεχόμενων σχέσεων χρησιμοποιήθηκαν οι τεχνικές βαθμολόγησης και συγκριτικής ανάλυσης, κυρίως για τον προσδιορισμό της πιθανής σχέσης μεταξύ των περιβαλλοντικών κανονιστικών ρυθμίσεων, της περιβαλλοντικής καινοτομίας, του πράσινου διανοητικού κεφαλαίου, της περιβαλλοντικής κι οικονομικής επίδοσης. Το δεύτερο βήμα βασίζεται στις τεχνικές σύνταξης ερωτηματολόγιου κι ανάλυσης δεδομένων με στατιστικά τεστ. Το ερωτηματολόγιο διακινήθηκε σε ένα δείγμα ελληνικών χημικών επιχειρήσεων με σκοπό να αντλήσει πληροφορίες σχετικά με τον ρόλο των ενεργητικών/εθελοντικών ή παθητικών στρατηγικών που ενδέχεται να πυροδοτούνται από το υφιστάμενο περιβαλλοντικό ρυθμιστικό πλαίσιο και να καταλήγουν στη δημιουργία πράσινου διανοητικού κεφαλαίου και περιβαλλοντικής καινοτομίας. Το τρίτο και τελευταίο βήμα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη ενός εννοιολογικού μοντέλου για τον σχεδιασμό μιας διαγνωστικής μήτρας για τον υπολογισμό των επιδράσεων των περιβαλλοντικών κανονιστικών ρυθμίσεων σε διάφορους τύπους εταιρικού κεφαλαίου, του κοινωνικού και διαπροσωπικού, του ανθρώπινου, του περιβαλλοντικού, του διανοητικού, του κατασκευαστικού και του οικονομικού κεφαλαίου. Τέλος, τα αποτελέσματα της διδακτορικής διατριβής αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο της κανονιστικά-καθοδηγούμενης και προληπτικής προσέγγισης στον στρατηγικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων αλλά και στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών καινοτομιών και πράσινου διανοητικού κεφαλαίου. Μάλιστα, εντοπίζεται μία στενή αλληλεπίδραση μεταξύ της περιβαλλοντικής καινοτομίας και του πράσινου διανοητικού κεφαλαίου, ενώ αυτά τα δύο δύνανται να βελτιώσουν την περιβαλλοντική κι οικονομική επίδοση. Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν α) τη νεοεμφανιζόμενη τάση – της ρυθμιστικό-καινοτομικής προσέγγισης, β) την επιτυχημένη συνύπαρξη του κανονιστικού και προληπτικού πλαισίου στο ίδιο μοντέλο, γ) τον διαμεσολαβητικό ρόλο του πράσινου διανοητικού κεφαλαίου ανάμεσα στις περιβαλλοντικές κανονιστικές ρυθμίσεις και στην περιβαλλοντική κι οικονομική επίδοση και δ) ένα χρήσιμο εργαλείο λήψης αποφάσεων που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις επιχειρήσεις.