Μελέτη καινοτόμων μεθόδων ταχείας μικροβιολογικής διάγνωσης πνευμονίας σχετιζόμενης με μηχανικό αερισμό
Authors: Σταφυλάκη Δήμητρα 
Published: April 2023

Εισαγωγή: Η ταχεία εξάπλωση ανθεκτικών βακτηρίων αποτελεί μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις και ιδιαίτερα στο χώρο της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) αποτελούν ένα δύσκολα αντιμετωπίσιμο πρόβλημα, με τις λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος να σχετίζονται με επιπλοκές τόσο ως προς την κλινική έκβαση του ασθενή (μεγαλύτερος χρόνος παραμονής, λοιμώξεις, αντοχές, κατανάλωση αντιβιοτικών, θνητότητα) αλλά και ως προς το κόστος νοσηλείας.Το σύγχρονο εργαστήριο κλινικής μικροβιολογίας εντάσσει καινοτόμες μεθόδους με σκοπό την ταχεία και έγκυρη μικροβιολογική διάγνωση. Η συμβολή των συνδρομικών μοριακών μεθόδων κατόπιν πρωτοκόλλων ορθής επιλογής αυτών επιφέρει τα βέλτιστα στην διαχείριση των νοσοκομειακών λοιμώξεων. Η γνώση του αιτιολογικού παράγοντα της λοίμωξης σε χρονικό διάστημα λίγων ωρών καθώς και η δυνατότητα πρόσθετων πληροφορίων σχετικά με τις μικροβιακές αντοχές συντελούν στην καλύτερη διαχείριση των ασθενών μέσα από τη στοχευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση.Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αξιολογηθεί η συμβολή της συνδρομικής μοριακής μεθόδου (Multiplex-PCR BioFire FilmArray - Pneumonia plus Panel) στην διαχείριση των λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου. Μέθοδοι: Στη μελέτη μας εντάχθηκαν ασθενείς της ΜΕΘ με λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος (sCAP, HAP, VAP) κατά την διετία 2018-2020. Αναζητήθηκαν αντίστοιχα περιστατικά ένα χρόνο πριν την έναρξη της μελέτης (2017-2018) στο πλαίσιο συγκριτικής αξιολόγησης. Τα κριτήρια ένταξης στη μελέτη αποτέλεσαν κλινικά και εργαστηριακά ευρήματα ενδεικτικά λοίμωξης του πνευμονικού παρεγχύματος, ενώ σε όλους τους ασθενείς έγινε καταγραφή των δημογραφικών και κλινικών δεδομένων. Κατά την χρονική στιγμή κλινικής διάγνωσης λοίμωξης, δείγμα ενδοτραχειακών εκκρίσεων αποστέλλονταν στο εργαστήριο κλινικής μικροβιολογίας για έλεγχο τόσο με την συμβατική καλλιέργεια όσο και με την μοριακή μέθοδο. Αποτελέσματα: Η μελέτη μας αξιολόγησε 79 ασθενείς (PCR group) κατά την διετία 2018-2020 και 40 ασθενείς (Control group) ένα χρόνο πριν. Η πλειοψηφία των περιστατικών αφορά λοιμώξεις που σχετίζονται με τον αναπνευστήρα (VAP) ενώ δεν υπήρξαν διαφορές ανάμεσα στις δυο ομάδες ως προς τα δημογραφικά και κλινικά χαρακτηριστικά τους όπως επίσης και ως προς την κλινική έκβαση.Η εφαρμογή της μοριακής μεθόδου έδωσε την δυνατότητα για ταχεία μικροβιολογική διάγνωση μέσα σε λίγες ώρες (3.5h vs 72h, P < 0.0001) συγκριτικά με την συμβατική καλλιεργητική μέθοδο, ενώ η σύγκριση των δύο μεθόδων ως προς τον αιτιολογικό παράγοντα έδειξε σε ποσοστό 40% συμφωνία μεταξύ αυτών. Επιπλέον σε ποσοστό 49% η μοριακή μέθοδος έδωσε σημαντικές επιπλέον πληροφορίες σε σχέση με τη συμβατική καλλιέργεια, ενώ σε ποσοστό 11% η μοριακή μέθοδος απέτυχε να ανιχνεύσει το λοιμογόνο αίτιο (έλλειψη του αντίστοιχου μοριακού στόχου στο πάνελ των παθογόνων της μεθόδου). Συγκριτική αξιολόγηση των καταναλώσεων αντιβιοτικών πριν και μετά την εφαρμογή της μοριακή μεθόδου ανέδειξε μια σημαντική μείωση στην κατανάλωση αντιβιοτικών τελευταίας γραμμής που χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση ανθεκτικών στελεχών (MDR/XDR), πιθανότητα λόγω αποκλιμάκωσης της αγωγής (de-escalation) στα πλαίσια μιας στοχευμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης. Συμπεράσματα: Αν και είναι σημαντικό να τονισθεί ότι η συμβατική καλλιέργεια αποτελεί την Gold standard μέθοδο μικροβιολογικής διάγνωσης της πνευμονίας, η ένταξη συνδρομικών μοριακών μεθόδων σε ασθενείς με σοβαρή πνευμονία και ανάγκη νοσηλείας στη ΜΕΘ ενδέχεται να επιταχύνει σημαντικά και να βελτιστοποιήσει την αιτιολογική διάγνωση των λοιμώξεων αυτών, οδηγώντας στην καλύτερη διαχείριση της χρήσης αντιβιοτικών προς όφελος των ασθενών και του συστήματος υγείας.