Το νομισματοκοπείο της Λαμίας
Authors: Γεωργίου Ευαγγελία 
Published: September 2021

Η μελέτη της νομισματικής παραγωγής και της ιστορίας της Λαμίας και του έθνους των Μαλιέων προέκυψε από την απουσία μιας συνθετικής έρευνας, καθώς στο παρελθόν η ενασχόληση των ερευνητών περιορίστηκε είτε στην απλή παρουσίαση των νομισμάτων είτε σε μεμονωμένα εικονογραφικά θέματα. Σκοπό, λοιπόν της εργασίας μου αποτέλεσε η δημιουργία ενός νομισματικού corpus, δηλαδή η συγκέντρωση όλων των μέχρι σήμερα γνωστών νομισμάτων της Λαμίας και η μελέτη των μητρών τους, με απώτερο στόχο την εκτίμηση του όγκου της νομισματικής παραγωγής και την σύνδεσή του με την ιστορία της πόλεως και της ευρύτερης περιοχής της Μαλίδος. Συνάμα, κρίθηκε σκόπιμο να ερευνηθούν θέματα γεωγραφίας και τοπογραφίας της λαμιακής λεκάνης και να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα των αρχαιολογικών ανασκαφών, προκειμένου να αναδειχτεί το περιβάλλον της πόλεως. Η παρούσα εργασία αποτελείται από πέντε μέρη και συμπληρώνεται απο φωτογραφική και σχεδιαστική τεκμηρίωση.Στο πρώτο μέρος εξετάζονται η τοπογραφία και η ιστορία της Μαλίδος και της πρωτεύουσάς της, Λαμίας και παρουσιάζονται αναλυτικά όλες οι πηγές που αφορούν στη γεωγραφία, στο έδαφος, στους υδάτινους πόρους, στο κλίμα, στο φυτικό κόσμο και στο υπέδαφος της κοιλάδας του Σπερχειού. Το δεύτερο μέρος, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα της μελέτης, περιλαμβάνει το corpus των νομισμάτων της Λαμίας και των Μαλιέων. Συγκεντρώθηκαν όλα τα, μέχρι σήμερα, γνωστά νομίσματα, τα οποία προέρχονται από τις Δημόσιες Συλλογές μεγάλων ευρωπαϊκών Μουσείων, Ιδωτικές Συλλογές, ανασκαφές, «θησαυρούς», καταλόγους δημοπρασιών και ηλεκτρονικές δημοπρασίες στο διαδίκτυο. Τα νομίσματα κατηγοριοποιήθηκαν σε ομάδες, σε πέντε περιόδους παραγωγής, οι οποίες αναγνωρίστηκαν και ταξινομήθηκαν, κατά χρονολογική σειρά και σε ζεύγη μητρών. Ακολουθήθηκε ενιαία αρίθμηση για τα αργυρά νομίσματα όλων των περιόδων, ενώ τα χάλκινα έχουν αυτόνομη αρίθμηση σε κάθε περίοδο που εντάσσονται. Στον κατάλογο καταγράφονται τα στοιχεία των νομισμάτων σχετικά με την προέλευση και τα χαρακτηριστικά τους (βάρος, άξων, διάμετρος). Για την ακριβέστερη χρονολόγηση της κάθε περιόδου αξιολογήθηκαν τα τεχνοτροπικά και τυπολογικά στοιχεία, λαμβανομένων υπόψη και των ανασκαφικών δεδομένων, όπου αυτό ήταν δυνατό. Επίσης, κάθε Περίοδος νομισματικής παραγωγής εντάσσεται σε ένα γενικότερο ιστορικό πλαίσιο και γίνεται προσπάθεια σύνδεσής της με συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα.Στο τρίτο μέρος της μελέτης εξετάζονται θέματα μετρολογίας, εικονογραφίας, καθώς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της νομισματικής παραγωγής. Με τη μελέτη των βαρών και της αναγνώρισης του λεγόμενου ιδανικού βάρους διαμορφώνονται 22 στατιστικά γραφήματα, τα οποία αποδεικνύουν την υπακοή του νομισματοκοπείου στον αιγινητικό σταθμητικό κανόνα καθ´όλη τη διάρκεια λειτουργείας του. Στο κεφάλαιο της εικονογραφίας αναλύονται οι κύριες παραστάσεις και τα δευτερεύοντα σύμβολα που απεικονίσθηκαν στη αργυρή και χάλκινη νομισματική παραγωγή της πόλης και του έθνους των Μαλιέων. Ακολούθως, μελετώνται ζητήματα τεχνικής, που αφορούν στα πέταλα των νομισμάτων, στα επικεκομμένα και διπλοχτυπημένα νομίσματα και στις διορθώσεις μητρών. Στο τέταρτο μέρος εξετάζεται η νομισματική κυκλοφορία. Από την μελέτη των θησαυρικών συνόλων προκύπτει ότι τα λαμιακά νομίσματα κυκλοφορούσαν απο κοινού με εκδόσεις αντίστοιχης νομισματικής αξίας και του ίδιου σταθμητικού κανόνα, αλλά και με κοπές Μακεδόνων βασιλέων. Η μαρτυρία των «θησαυρών» συμπληρώνεται από τη μελέτη των ανασκαφικών νομισμάτων. Στο πέμπτο και τελευταίο μέρος ακολουθεί η σύνοψη των αποτελεσμάτων της μελέτης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Λαμία υπήρξε μια πόλις με την οικιστική, πολιτική και οικονομική διάσταση του όρου, όπως προκύπτει από τη σύνθεση των δεδομένων που έχουμε στη διάθεσή μας: φιλολογικές και επιγραφικές πηγές, αρχαιολογική έρευνα και νομισματική παραγωγή. Μέσα λοιπόν στην πολύμορφη νομισματική «κοινότητα» της αρχαιότητας, η Λαμία κατέχει ένα σημαντικό ρόλο, καθώς αποτελεί το σημείο αναφοράς των συναλλαγών και των πολιτικών εξελίξεων της περιοχής για πάνω από τέσσερις αιώνες.