Η αποζημίωση από την επιδείνωση της υγείας του παθόντος
Authors: Λέων Κωνσταντίνος 
Published: December 2023

Η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται ορισμένα από τα ζητήματα που απασχολούν τη θεωρία και τη δικαστηριακή πρακτική και προκύπτουν κατά τη δικαστική επιδίωξη των απαιτήσεων του παθόντα για την αποκατάσταση των εκδηλώσεων της ζημίας από την επιδείνωση της υγείας του, οι οποίες ανέκυψαν μετά την εκδίκαση της αγωγής με την οποία ζητήθηκε αποζημίωση για τη ζημία από την αδικοπραξία. Αναφέρεται σε μια θεματική ενότητα που δεν έχει αναπτυχθεί συστηματικά στη θεωρία κατά την επεξεργασία του δικαίου της αποζημίωσης για τη βλάβη στην υγεία από αδικοπρακτική συμπεριφορά ενώ και η νομολογία, παρότι ιδιαίτερα πλούσια, κρίνεται συχνά στα υπό διαπραγμάτευση ζητήματα ασαφής και κυμαινόμενη. Πρόκειται κυρίως για μια ειδικότερη έκφανση της αποκατάστασης της ζημίας από βλάβη του σώματος και της υγείας που εντάσσεται μεν στη γενικότερη προβληματική της αποκατάστασης της «μέλλουσας ζημίας» από την αδικοπραξία χωρίς όμως οι δύο θεματικές να ταυτίζονται, αφού αφενός μπορεί να υπάρχουν μελλοντικές αλλά αναμενόμενες εκδηλώσεις της ζημίας χωρίς αυτές να αποδίδονται ιατρικά σε επιδείνωση της ήδη διαπιστωθείσας σωματικής βλάβης και αφετέρου η επιδείνωση μπορεί να είναι αποτέλεσμα συνέργειας πολλών άλλων αυτοτελώς ζημιογόνων παραγόντων, που δρουν ανεξάρτητα από την αδικοπρακτική συμπεριφορά του υπαιτίου και οι οποίες επέτειναν μεταγενέστερα το μέγεθος των συνεπειών της αρχικής προσβολής στην υγεία του θύματος. Σε κάθε περίπτωση ζητούμενο παραμένει η αποκατάσταση των μεταγενέστερων ζημιογόνων συνεπειών οι οποίες είτε οφείλονται στην αρχική βλάβη όπως αυτή εξελίσσεται επί τα χείρω μέσα στο χρόνο, είτε οφείλονται σε απρόβλεπτο υποτροπιασμό της αρχικής ζημίας, είτε εμφανίζονται μεταγενέστερα και απρόβλεπτα σε άλλα τμήματα του πληγέντος αγαθού. Σε αυτές εντάσσονται εκείνες οι εκδηλώσεις της ζημίας των οποίων «πιθανολογείται μεν η εμφάνιση σε κάποιο χρονικό σημείο του μέλλοντος, πλην όμως είναι αβέβαιο και απρόβλεπτο εάν η πιθανολόγηση αυτή θα επαληθευθεί στη συγκεκριμένη περίπτωση». Παρότι δεν αμφισβητείται ότι η αποκατάσταση της μέλλουσας ζημίας μπορεί να ζητηθεί υπό προϋποθέσεις και προκαταβολικά (ΑΚ 929 εδαφ.α΄,ΑΚ 298) και ότι σε αυτή περιλαμβάνεται εκτός από τη θετική και η αποθετική ζημία του ζημιωθέντα, στο μέτρο που η τελευταία αναμένεται «κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων» να προκύψει,εντούτοις όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από το ζημιογόνο γεγονός και προκύπτουν νέες ζημιογόνες συνέπειες στην υγεία του παθόντος, ανακύπτουν συχνά ιδιαίτερα δυσχερή για τον ενάγοντα αποδεικτικά ζητήματα που καθιστούν αμφίβολη την αποκατάσταση των νέων εκδηλώσεων της ζημίας. Μεθοδολογικά, η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη και το κάθε μέρος σε δύο επιμέρους ενότητες ενώ προτάσσεται μια σύντομη ιστορική αναδρομή της εξέλιξης του δικαίου της αποζημίωσης για βλάβες του σώματος και της υγείας. Στο πρώτο μέρος οι αναπτύξεις διατρέχουν συστηματικά τα κυριότερα ζητήματα που ανακύπτουν κατά τη θεμελίωση της ευθύνης του ζημιώσαντα για την αποκατάσταση της ζημίας από την επιδείνωση με ιδιαίτερη αναφορά στη δογματική της οριοθέτηση μέσα από τις κατευθυντήριες αρχές και προϋποθέσεις όπως προσδιορίζονται στο υποσύστημα αδικοπρακτικής ευθύνης του ΑΚ και ακολούθως στα ζητήματα της συναιτιότητας και του καταλογισμού της ευθύνης όταν η επιδείνωση ή η ζημία από αυτή προκαλείται από την επίδραση περισσοτέρων παραγόντων. Στο δεύτερο μέρος επιχειρείται η παρουσίαση και η ερμηνευτική προσέγγιση των σημαντικότερων στην πράξη ζητημάτων που ανακύπτουν κατά τη δικαστική επιδίωξη της αποζημίωσης για την αποκατάσταση της ζημίας από την επιδείνωση και αναφέρονται καταρχάς στο εύρος των απαιτήσεων του ζημιωθέντα για τις νέες εκδηλώσεις της ζημίας που ανεφάνησαν μετά την πρώτη δίκη για την αδικοπραξία καθώς και στους διακωλυτικούς παράγοντες για τη δικαστική τους επιδίωξη όπως οι τελευταίοι αναδεικνύονται μέσα από τη λειτουργία του δεδικασμένου, της παραγραφής και της συμβασης συμβιβασμού.Ως επίμετρο, παρατίθενται οι κυριότερες επισημάνσεις από τις αναπτύξεις που προηγήθηκαν από τις οποίες προκύπτει το συμπέρασμα ότι η αποζημίωση από την επιδείνωση αποτελεί πεδίο δοκιμασίας της δογματικής και νομολογιακής συνοχής του δικαίου της αδικοπραξίας για βλάβες του σώματος και της υγείας και εκτίθενται συνοπτικά οι προτεινόμενες στην εργασία θέσεις για την αντιμετώπιση των αναδειχθέντων ζητημάτων.