bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Rektorers rörlighet i Sverige: en kunskapsöversikt
Authors: Thelin Katina , Lund Sandra
Published: October 2023

What do we know about principal turnover in Sweden? The purpose of this article is to map and describe the current state of knowledge related to principal turnover in Sweden. The review covers literature published by researchers and Swedish authorities during the past decade, and is structured thematically to answer three questions: 1) What is the level of principal turnover in Sweden? 2) What are the causes of principal turnover in Sweden? 3) What are the consequences, and strategies used for dealing with principal turnover in Sweden? Based on the results it is concluded that the state of knowledge relevant to this area of concern is remarkably weak.
Networking Capability and Competitive Advantage of Event Management Ventures (EMVS) in Kenya
Authors: Cheruon Rebecca Chelagat , Korir Jacqueline , Burugu Rose
Published: October 2023

With rising competition within the events management industry, competitive strategies help focus on assessing organizations' strengths, growth opportunities, and competitive threats. Traditional competitive advantage models may not wholly be applicable to smaller firms because they assume the existence of scale economies. Yet, small firms cannot compete with larger organizations in economies of scale. The study sought to establish the influence of networking capabilities (NC) on the competitive advantage of Event Management Ventures (EMVs) in selected counties in Kenya.  Networking capabilities were categorized into 4 main sub-domains namely: Coordination, internal communication, relational skills, and partner knowledge. The target population comprised 310 managers and 20 entrepreneurs of EMVs from four purposively selected counties, of which 245 were sampled. Statistical Packages for Social Sciences (SPSS) was used for analyzing data. The results indicated that networking capabilities (β=0.197, p=0.001) significantly influenced the competitive advantage of EMVs thus, NC contributes to the competitive advantage of EMVs. Therefore, entrepreneurs and managers should deliberately engage in networking activities and turn those networks into profitable business relationships.
Turizmde Değişim ve Yeni Arayışlar
Authors: Avşar Melahat , Güncan Özlem , Ongun Utku , Kurt Demircan Gülden , Demircan Şeyhmus , Koçak Bilgin Yasemin , Özçelik Ayten , Atak Onur , Ercan Fatih , Köşker Hasan , Kara Emrah , Uzun Büşra , Çeken Hüseyin , Kurçer Doğu , Civelek Makbule , Doğan Duygu
Published: October 2023

Turizm sürekli değişen ve gelişen dinamik bir olgudur. Sürdürülebilirlik konusunun turizm sektörünü hem arz, hem de talep odaklı olarak etkileyen ve yön veren önemli bir eğilim olarak son dönemlerde önemini arttırdığı görülmektedir. Kitle turizminin çevreye verdiği geri dönüşü olmayan zararlarla birlikte, buna bir tepki olarak sürdürülebilir turizm türlerini tercih eden bilinçli bir turistik tüketici kitlesinin oluşması sektör üzerinde daha sürdürülebilir turizm türlerine yönelim açısından önemli bir baskı oluşturmuştur. Post-modern turist olarak nitelendirilebilecek günümüz turisti kültürel ve doğal değerlerin korunduğu ekolojik (çevreci) seyahat bilincine sahiptir ve seyahatlerini bu doğrultuda planlayarak turizm aktivitesine katılım sağlamaktadır. Turizm sektöründeki değişimlerin en önemli kaynağı insanların turistik ihtiyaçlarında ortaya çıkan değişimlerdir. Teknolojinin gelişmesi, refah seviyesinin yükselmesi ve eğitim seviyesinin artması gibi faktörler turistleri daha bilinçli hale getirerek farklılık ve yenilik arayışına itmiştir. Değişen tüketici tercihleri ve istekleri yeni turizm türlerinin ve anlayışlarının ortaya çıkmasına katkı sağlamaktadır. Değişim, turizm olgusunu doğrudan etkileyerek farklı perspektifler sunmaktadır. Bu perspektifler, farklı olanı denemeye ve paylaşmaya dönük olarak yaygınlık kazanmaktadır. Bu kitap bölümlerinin temel amacı bu felsefeden hareketle turizm ile ilişkili yeni bakış açılarını ortaya koyarak dünyadan ve Türkiye’den örneklerle çeşitlilik sağlamaktır.
การเปรียบเทียบความสามารถในการรับแรงอัดและการตรึงโลหะหนักจากคอนกรีตและจีโอโพลิเมอร์คอนกรีตที่มีเถ้าลอยลิกไนต์และบิทูมินัสเป็นส่วนผสม
Authors:   , เปรมสัตย์ธรรม ปณิธี
Published: October 2023

งานวิจัยนี้ศึกษาการชะละลายโลหะหนักจากผลิตภัณฑ์คอนกรีตและจีโอโพลิเมอร์คอนกรีตที่มีเถ้าลอยลิกไนต์และบิทูมินัสเป็นส่วนผสม โดยทำการวิเคราะห์ปริมาณโลหะหนักเบื้องต้นในเถ้าลอยด้วยวิธีย่อยสลาย ตามมาตรฐาน USEPA method 3051 พบว่าเถ้าลอยลิกไนต์มีปริมาณโลหะหนักชนิดอาร์เซนิก โครเมียม ตะกั่ว และสังกะสีเท่ากับ 0.13 0.04 0.03 และ 0.13 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ตามลำดับ เถ้าลอยบิทูมินัสมีปริมาณโลหะหนักชนิดอาร์เซนิก โครเมียม ตะกั่ว และสังกะสีเท่ากับ 0.01 0.01 0.01 และ 0.07 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ตามลำดับ และวิธี TCLP ตามมาตรฐาน USEPA SW-856 method 1311 พบว่าเถ้าลอยลิกไนต์มีปริมาณโลหะหนักสูงกว่าเถ้าลอยบิทูมินัส โดยพบโลหะหนักชนิดอาร์เซนิก โครเมียม และตะกั่วในเถ้าลอยลิกไนต์สูงกว่าที่มาตรฐานกำหนด (3.54 1.95 และ 0.40 มิลลิกรัมต่อลิตร ตามลำดับ) ยกเว้นสังกะสีต่ำกว่าที่มาตรฐานกำหนด (4.55 มิลลิกรัมต่อลิตร) และพบว่าพีเอชมีผลต่อการชะละลายโลหะหนักในเถ้าลอย กล่าวคืออาร์เซนิกและตะกั่วถูกชะละลายเพิ่มขึ้นที่พีเอชเท่ากับ 4 ถึง 8 และต่ำลงที่พีเอชเท่ากับ 10 ในขณะที่โครเมียมและสังกะสีถูกชะละลายต่ำลงที่พีเอชเท่ากับ 4 ถึง 8 และเพิ่มขึ้นที่พีเอชเท่ากับ 10 และเมื่อทำการวิเคราะห์ปริมาณโลหะหนักหลังจากขึ้นรูปเป็นผลิตภัณฑ์แล้วพบว่าคอนกรีตและจีโอโพลิเมอร์คอนกรีตสามารถตรึงโลหะหนักชนิดอาร์เซนิก โครเมียม ตะกั่ว และสังกะสีที่มีในเถ้าลอยได้ สำหรับการออกแบบส่วนผสม พบว่าสามารถใช้เถ้าลอยแทนที่ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ในงานคอนกรีตได้ตั้งแต่ร้อยละ 15 ถึง 60 โดยปริมาณเถ้าลอยที่เหมาะสมคือร้อยละ 4.30 ของปริมาณส่วนผสมทั้งหมด และสามารถใช้เถ้าลอยเป็นวัสดุปอซโซลานร่วมกับสารละลายด่างในงานจีโอโพลิเมอร์คอนกรีตได้ โดยปริมาณเถ้าลอยที่เหมาะสมคือร้อยละ 13.67 ของปริมาณส่วนผสมทั้งหมด สามารถรับแรงอัดได้ 230 กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร
การกำจัดสารหนูในน้ำบาดาลสังเคราะห์ด้วยถังกรองทรายชีวภาพที่มีการปรับปรุงเพิ่มเหล็ก
Authors:   , แดงฤทธิ์ ศมน
Published: October 2023

งานวิจัยนี้ศึกษาความสามารถในการกำจัดสารหนูด้วยเหล็ก หาปริมาณเหล็กที่เหมาะสมต่อน้ำบาดาลสังเคราะห์ที่มีการปนเปื้อนสารหนู 1 มิลลิกรัมต่อลิตร โดยใช้ปริมาณเหล็ก 2, 4, 6, 8, 16, 32, 40 และ 80 กรัมต่อลิตร รวมไปถึงศึกษาผลของความกระด้างแคลเซียมหรือแมกนีเซียมในน้ำต่อการกำจัดสารหนูด้วยเหล็ก ที่ความเข้มข้นความกระด้าง 50, 100, 150 และ 300 มิลลิกรัมต่อลิตรแคลเซียมคาร์บอเนต ผลการทดลองพบว่าในน้ำบาดาลสังเคราะห์ที่ไม่มีความกระด้างใช้เหล็กน้อยที่สุด 16 กรัมต่อลิตร ในการกำจัดสารหนูให้ไม่เกินมาตรฐานน้ำดื่ม (ไม่เกิน 10 ไมโครกรัมต่อลิตร) สามารถกำจัดสารหนูในน้ำเหลือ 3.09 ไมโครกรัมต่อลิตร ในน้ำที่มีความกระด้างแคลเซียมตั้งแต่ 50 - 300 มิลลิกรัมต่อลิตรแคลเซียมคาร์บอเนต ควรใช้ปริมาณเหล็กออกไซด์อย่างน้อย 8 กรัมต่อลิตร และในน้ำที่มีความกระด้างแมกนีเซียมตั้งแต่ 50 - 300 มิลลิกรัมต่อลิตรแคลเซียมคาร์บอเนต ควรใช้ปริมาณเหล็กอย่างน้อย 4 กรัมต่อลิตร และทำการทดลองเปรียบเทียบประสิทธิภาพการกำจัดสารหนูของถังกรองทรายชีวภาพ ถังกรองทรายชีวภาพที่มีการปรับปรุงเพิ่มเหล็ก และถังกรองทรายที่มีการปรับปรุงเพิ่มเหล็ก พบว่าถังกรองทรายชีวภาพสามารถกำจัดสารหนูให้ไม่เกินมาตรฐานน้ำดื่มได้เพียงประมาณ 1 สัปดาห์ แต่ในถังกรองทรายชีวภาพที่มีการปรับปรุงเพิ่มเหล็กและถังกรองทรายที่มีการปรับปรุงเพิ่มเหล็กสามารถกำจัดสารหนูในน้ำเหลือ 2 - 6 ไมโครกรัมต่อลิตร โดยมีอายุการใช้งานได้ 4 เดือน เนื่องจากปัญหาการอุดตันของถังที่ทำให้อัตราการไหลของน้ำออกจากถังลดลงจึงต้องหยุดใช้งาน
ผลของโอโซนต่อไนทริไฟอิงแบคทีเรียและแบคทีเรียสกุลวิบริโอในระบบการเลี้ยงกุ้งทะเลแบบปิด
Authors:   , ทวีพิทักษ์ไทย ธนัช
Published: October 2023

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาผลของการเติมโอโซนต่อไนทริไฟอิงแบคทีเรียและแบคทีเรียสกุลวิบริโอในระบบการเลี้ยงกุ้งทะเลแบบปิด แบ่งการทดลองออกเป็น 3 ช่วง ช่วงแรกเป็นการสำรวจแหล่งอาศัยและปริมาณแบคทีเรียสกุล Vibrio ในระบบการเลี้ยงกุ้งน้ำเค็มแบบปิด ผลการทดลองพบว่าแบคทีเรีย Vibrio spp. และ V. parahaemolyticus มีการสะสมตัวมากที่สุดบริเวณตะกอนก้นถัง โดยมีปริมาณเท่ากับ 131.11±41.67 และ 21.11±11.67 ซีเอฟยู/มล. ตามลำดับ การทดลองช่วงที่ 2 เป็นการศึกษาพิษของโอโซนต่อแบคทีเรีย เมื่อพิจารณาจากระยะเวลาการพ่นโอโซนต่อค่าความเข้มข้นโอโซนตกค้าง (Residual Ozone Concentration; ROC) ในน้ำเค็ม พบว่าเมื่อเติมโอโซนด้วยเครื่องที่มีกำลังการผลิตโอโซน 300 มก./ชม. ลงในน้ำเค็มปริมาตร 1 ล. โอโซนจะอิ่มตัวในน้ำที่เวลา 50 นาที โดยค่าความเข้มข้นโอโซนตกค้างในน้ำจะลดลงอย่างรวดเร็วเมื่อทำการเติมอากาศลงในน้ำหลังหยุดเติมโอโซน จากนั้นทำการศึกษาพิษของโอโซนต่อประสิทธิภาพการบำบัดไนโตรเจนของตัวกรองชีวภาพไนทริฟิเคชัน เปรียบเทียบระหว่างชุดควบคุมที่ไม่เติมโอโซนกับชุดทดลองที่เติมโอโซนที่ระดับความเข้มข้นโอโซนตกค้างแตกต่างกัน ผลการทดลองพบว่าโอโซนจะเริ่มมีผลต่อการทำงานของไนทริไฟอิงแบคทีเรียที่ความเข้มข้นโอโซนตกค้าง 0.4 มก./ล. นั่นคือทำให้อัตราการบำบัดแอมโมเนียลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (P < 0.05) สำหรับการศึกษาพิษของโอโซนต่อ V. parahaemolyticus ที่แขวนลอยภายในน้ำ ผลการทดลองพบว่าเมื่อเติมโอโซนลงในน้ำที่มีแบคทีเรียดังกล่าวปริมาณ 3.83±1.44x104 ซีเอฟยู/มล. ที่ระดับความเข้มข้นโอโซนตกค้าง 0.3 และ 0.4 มก./ล. แบคทีเรียจะลดลงได้ทั้งหมดภายในระยะเวลา 50 และ 40 นาที ตามลำดับ ในการศึกษาพิษของโอโซนต่อไนทริฟายอิงแบคทีเรียและ V. parahaemolyticus ที่เติบโตร่วมกันบนวัสดุตัวกรองพลาสติก ที่ระดับความเข้มข้นของโอโซนตกค้าง 0.30±0.04 มก./ล. ผลการวิเคราะห์อัตราการบำบัดแอมโมเนียของตัวกรองชีวภาพแสดงให้เห็นว่าโอโซนไม่มีผลต่อการทำงานของแบคทีเรียกลุ่มไนทริฟิเคชัน (P ≥ 0.05) โดยตัวกลางที่ผ่านการบ่ม V. parahaemolyticus เป็นเวลา 4 ชม. ปริมาณแบคทีเรียดังกล่าวบนตัวกรองชีวภาพในชุดทดลองมีแนวโน้มลดลงเมื่อเทียบกับเวลา ส่วนการทดลองสุดท้ายเป็นการศึกษาพิษของโอโซนต่อแบคทีเรียในระบบการเลี้ยงกุ้งทะเลแบบปิด ผลการทดลองพบว่าการเติมโอโซนที่ความเข้มข้นโอโซนตกค้างเท่ากับ 0.30±0.01 มก./ล. ในชุดทดลองสามารถทำลายแบคทีเรีย Vibrio spp. และ V. parahaemolyticus ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่มีผลต่อการทำงานของไนทริไฟอิงแบคทีเรีย เมื่อพิจารณาจากความเข้มข้นของแอมโมเนีย ไนไทรต์ ไนเทรต และอัตราการบำบัดแอมโมเนีย (P ≥ 0.05) ซึ่งมีค่าเท่ากับ 0.13±0.03, 0.14±0.04, 11.77±0.52 มก.-ไนโตรเจน/ล. และ 45.70±0.46 มก.-ไนโตรเจน/ตร.ม./วัน ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบว่าโอโซนยังมีผลช่วยออกซิไดซ์สารอินทรีย์ของน้ำในถังเลี้ยงกุ้ง ทำให้มีความใสกว่าชุดควบคุม โดยไม่มีผลกระทบต่ออัตราการเจริญเติบโตและอัตราการรอดตายของกุ้ง
การวิเคราะห์กลไกการแยกสาหร่ายออกจากเฟสของเหลวด้วยกระบวนการทำให้ลอยด้วยอากาศละลาย ทางด้านรูปแบบการไหลและแบบจำลองทางคณิตศาสตร์
Authors:   , จินตธีรชัย ธวัชชัย
Published: October 2023

กระบวนการทำให้ลอยมีประสิทธิภาพสูงในการแยกอนุภาคขนาดเล็ก และมีการใช้งานกันอย่างแพร่หลายมากขึ้น การผสมผสานกระบวนการทางเคมี กระบวนการทำให้ลอย และกระบวนการแยกทางกายภาพ เข้าด้วยกัน (Hybrid process) ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้งาน ในการแยกอนุภาคต่างๆ ได้อย่างหลากหลาย เช่น สาหร่าย น้ำมัน อนุภาคความขุ่น เป็นต้น ซึ่งรูปแบบการไหลของของไหลในถังปฏิกิริยามีผลต่อประสิทธิภาพการแยกอนุภาคด้วยกระบวนการทำให้ลอยด้วยอากาศละลาย งานวิจัยนี้ได้ทำการศึกษารูปแบบการไหลภายในถังปฏิกิริยาแบบผสมผสาน ปัจจัยทางอุทกพลศาสตร์ของถังปฏิกิริยาแบบผสมผสานที่มีผลต่อรูปแบบการไหลในเทอมของค่า Dispersion number (d; D/uL) ได้แก่ อัตราการไหลของของเหลว อัตราการไหลของน้ำอัดความดัน อัตราการไหลของอากาศที่ส่วนสัมผัส ชนิดของหัวกระจายอากาศ และอัตราการไหลของอากาศที่ส่วนแยก ด้วยโมเดลทางทฤษฎีแบบ Dispersion model และทฤษฎีการออกแบบการทดลอง (DOE) ประสิทธิภาพการแยกเซลล์สาหร่ายและอนุภาคความขุ่นออกจากเฟสของเหลวด้วยกระบวนการโคแอกกูเลชั่นร่วมกับกระบวนการทำให้ลอยด้วยอากาศละลาย โดยใช้สารส้มและแคลเซียมคลอไรด์เป็นสารโคแอกกูแลนท์ และความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการไหลกับประสิทธิภาพการแยกอนุภาคของถังปฏิกิริยาแบบผสมผสาน ผลการทดลองบ่งชี้ว่าถังปฏิกิริยาแบบผสมผสานมีลักษณะเป็นถังปฏิกิริยาแบบท่อที่มีการแพร่กระจายของสารมาก อัตราการไหลของน้ำอัดความดันมีผลต่อค่า D/uL ในรูปแบบสมการเชิงเส้น โดยที่ค่า D/uL แปรผกผันกับอัตราการไหลของน้ำอัดความดัน ส่วนอัตราการไหลของอากาศที่ส่วนสัมผัสและอัตราการไหลของอากาศที่ส่วนแยกมีผลต่อค่า D/uL ในรูปแบบสมการกำลังสอง สำหรับการแยกอนุภาคออกจากเฟสของเหลวด้วยกระบวนการโคแอกกูเลชั่นร่วมกับกระบวนการทำให้ลอยด้วยอากาศละลาย ถ้าใช้สารส้มเป็นสารโคแอกกูแลนท์ จะได้ประสิทธิภาพการแยกอนุภาคความขุ่นและเซลล์สาหร่าย 70.9% และ 75% ตามลำดับ ถ้าใช้แคลเซียมคลอไรด์เป็นสารโคแอกกูแลนท์ จะได้ประสิทธิภาพการแยกอนุภาคความขุ่นและเซลล์สาหร่าย 73.7% และ 75.6% ตามลำดับ ซึ่งค่า D/uL ของถังปฏิกิริยาแบบผสมผสานที่เหมาะสมในการแยกเซลล์สาหร่ายและอนุภาคความขุ่นออกจากเฟสของเหลวด้วยกระบวนการทำให้ลอยด้วยอากาศละลายอยู่ในช่วง 0.105-0.107
การพัฒนาหน่วยแยกตะกอนแนวตั้งแบบใช้อากาศช่วยผสมสำหรับระบบหมุนเวียนน้ำเพื่อการเลี้ยงสัตว์น้ำ
Authors:   , อ่ำหนองโพธิ์ กรกฎ
Published: October 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาหน่วยแยกตะกอนสำหรับระบบเลี้ยงสัตว์น้ำโดยอาศัยหลักการกรอง ศึกษาถึงสภาวะที่เหมาะสมของการใช้งานหน่วยแยกตะกอน และประเมินการใช้งานหน่วยแยกตะกอนร่วมกับระบบเลี้ยงสัตว์น้ำแบบปิดภายในโรงเรือน ผลการทดลองในส่วนแรก ซึ่งทำการศึกษาถึงลักษณะทางกายภาพของตะกอนในระบบเลี้ยงสัตว์น้ำ พบว่าตะกอนจมตัวได้ยากและน้ำมีความขุ่นมากขึ้นหลังจากหมุนวนน้ำในถังเลี้ยงสัตว์น้ำผ่านเครื่องสูบน้ำด้วยอัตราการไหล 2,800 และ 8,500 ล./ชม. เป็นเวลา 30 นาที โดยตะกอนแขวนลอยมีขนาดเฉลี่ยเท่ากับ 170 ไมโครเมตร การทดลองในส่วนที่ 2 เป็นการศึกษาสภาวะที่เหมาะสมในการใช้งานหน่วยแยกตะกอน โดยใช้น้ำเสียจากถังเลี้ยงสัตว์น้ำที่มีความเข้มข้นของตะกอนแขวนลอยประมาณ 100 – 150 มก./ล. ผลการทดลองพบว่าการเติมอากาศร่วมกับการกรองแบบไหลขวางผ่านแผ่นกรองสแตนเลสที่มีขนาดช่องกรอง 130 ไมโครเมตร เหมาะสมแก่การใช้งาน โดยควรควบคุมอัตราการไหลของน้ำเสียเข้าสู่หน่วยแยกตะกอนที่ 750 ล./ชม. ติดตั้งหัวทรายที่ระดับความสูง 1 ซม. จากขอบล่างของแผ่นกรองสแตนเลส และใช้อัตราการไหลของอากาศที่ 2 ล./นาที ภายใต้สภาวะดังกล่าวฟลักซ์การกรองมีค่าเฉลี่ยตลอดระยะเวลาการใช้งานเท่ากับ 6,093 ± 458 ล./ตร.ม.-ชม. และมีประสิทธิภาพการกรองสูงสุดเท่ากับร้อยละ 41 ผลการทดลองส่วนนี้ถูกนำมาใช้ในการทดลองส่วนสุดท้าย ซึ่งประยุกต์ใช้หน่วยแยกตะกอนร่วมกับระบบเลี้ยงสัตว์น้ำแบบปิดที่ติดตั้งระบบถังปฏิกรณ์ชีวภาพไนทริฟิเคชัน โดยทำการทดสอบกับน้ำเลี้ยงปลานิลเป็นเวลา 60 วัน ในสภาวะที่ไม่มีการเปลี่ยนถ่ายน้ำ พบว่าหน่วยแยกตะกอนสามารถควบคุมปริมาณตะกอนแขวนลอยให้มีค่าต่ำกว่ากฎหมายกำหนด โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 56.12 ± 11.12 มก./ล. ความเข้มข้นของแอมโมเนียและไนไทรต์มีค่าต่ำกว่า 1 มก.ไนโตรเจน./ล. ตลอดระยะเวลาการทดลอง ขณะที่ความเข้มข้นของไนเทรตในถังเลี้ยงสัตว์น้ำเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากการทำสมดุลมวลไนโตรเจนพบว่า กระบวนการไนทริฟิเคชันมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมปริมาณไนโตรเจนในระบบเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 26 และการใช้งานหน่วยแยกตะกอนสามารถกำจัดไนโตรเจนออกจากระบบได้ประมาณร้อยละ 18
การเปรียบเทียบรูปแบบมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศระหว่างค่าสูงสุดและเปอร์เซ็นต์ไทล์ ของฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน (PM10) และ ก๊าซโอโซน
Authors:   , พูลทรัพย์ ชนกานต์
Published: October 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศที่เหมาะสมกับประเทศไทยของค่ามาตรฐานระยะสั้นฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน (PM10) และก๊าซโอโซนเพื่อให้สามารถนำผลการประเมินสถานการณ์คุณภาพอากาศไปใช้ในการกำหนดแผนงานจัดการคุณภาพอากาศได้อย่างเหมาะสม และเสนอแนะค่ามาตรฐานคุณภาพอากาศที่ได้จากรูปแบบค่ามาตรฐานใหม่ ที่ยังคงมีความเข้มงวดมิได้ลดหย่อนไปกว่าเกณฑ์มาตรฐานปัจจุบัน โดยในงานวิจัยได้ทำการเปรียบเทียบรูปแบบมาตรฐานคุณภาพอากาศปัจจุบันที่ประเทศไทยใช้อยู่คือ ค่า PM10 - 24 ชั่วโมงสูงสุด (A1) กับรูปแบบใหม่ที่นำเสนอคือ เปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 98 (P98) และ 95 (P95) ในส่วนของก๊าซโอโซนมาตรฐาน 1- ชั่วโมง และ 8 - ชั่วโมง ได้ทำการเปรียบเทียบ รูปแบบค่ามาตรฐานปัจจุบัน (ค่าสูงสุด OA1) ค่าสูงสุดที่ยอมให้เกินได้ 1 ครั้งใน 1 ปี (OA2) และค่าสูงสุดลาดับที่ 4 (OA4) กับรูปแบบใหม่คือ เปอร์เซ็นต์ไทล์(OP98, OP95) โดยใช้ข้อมูลรายชั่วโมงจากสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศ (67 สถานีตรวจวัด) ของกรมควบคุมมลพิษเป็นระยะเวลา 10 ปี (พ.ศ. 2548-2557) ผลการศึกษารูปแบบการกระจายระหว่างค่าเฉลี่ยรายปีซึ่งยอมรับว่ามีความน่าเชื่อถือทางสถิติ กับรูปแบบต่างๆของค่ามาตรฐานระยะสั้น พบว่าค่าสหสัมพันธ์ (Correlation coefficient: R) ระหว่างA1 P98 และP95 กับค่าเฉลี่ยรายปีของ PM10 (24 ชั่วโมง) เท่ากับ 0.6880 0.7822 และ0.8517 ด้วยเหตุนี้ จึงสามารถสรุปได้ว่า P95 เป็นรูปแบบมาตรฐานที่มีความแปรปรวนน้อยที่สุด ทั้งนี้พบว่าค่ามาตรฐานที่เหมาะสมอยู่ที่ 80 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร จะมีความเข้มงวดเทียบเท่ามาตรฐานปัจจุบัน โดยพิจารณาจากจำนวนสถานีที่เกินค่ามาตรฐาน ผลการศึกษารูปแบบการกระจายระหว่าง OA1 OA2 OP98 และ OP95 กับค่าเฉลี่ยรายปีของก๊าซโอโซนมาตรฐาน 1 ชั่วโมง มีค่าสหสัมพันธ์ (Correlation coefficient: R) เท่ากับ 0.5920 0.6159 0.7972 และ 0.8748 ผลการศึกษารูปแบบการกระจายระหว่าง OA1 OA4 OP98 และ OP95 กับค่าเฉลี่ยรายปีของก๊าซโอโซนมาตรฐาน 8 ชั่วโมง มีค่าสหสัมพันธ์ (Correlation coefficient: R) เท่ากับ 0.6391 0.7762 0.8232 และ 0.8808 จึงสรุปได้ว่า OP95 เป็นรูปแบบมาตรฐานที่มีความแปรปรวนน้อยที่สุดเช่นเดียวกับฝุ่นละออง และค่ามาตรฐาน 1 ชั่วโมง และ 8 ชั่วโมงที่เหมาะสมกับรูปแบบ OP95 อยู่ที่ 70 ส่วนในพันล้านส่วน และ 50 ส่วนในพันล้านส่วนตามลำดับ การประเมินเปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 95 สามารถประเมินสถานการณ์คุณภาพอากาศได้ชัดเจนยิ่งขึ้นและมีความแปรปรวน (Fluctuation) น้อยกว่า ส่งผลให้ทางภาครัฐสามารถกำหนดนโยบายจัดการคุณภาพอากาศในระยะยาวได้ดีกว่าการประเมินด้วยค่าสูงสุด โดยยังคงความเข้มงวดเทียบเท่ามาตรฐานปัจจุบัน
การประเมินวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์พลาสติกพอลิเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำและพอลิเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำเชิงเส้น กรณีศึกษาถุงพลาสติกสำหรับอาหาร
Authors:   , เรืองฤทธิ์ ชณิภรณ์
Published: October 2023

งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์พลาสติกพอลิเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำ (LDPE) และพอลิเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำเชิงเส้น (LLDPE) ด้วยเทคนิคการประเมินวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ โดยมีกรณีศึกษาเป็นถุงพลาสติกสำหรับอาหาร ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ถุงซิปล็อคสำหรับอาหาร และถุงบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารแช่แข็ง หน่วยการทำงาน คือ 1 ถุง และทำการประเมินด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป SimaPro Version 8.2 วิธี IMPACT 2002+ ขอบเขตการประเมินครอบคลุม Cradle to Grave ประกอบไปด้วย ตั้งแต่การได้มาของวัตถุดิบ กระบวนการผลิตเม็ดพลาสติก กระบวนขึ้นรูปผลิตภัณฑ์ การใช้งาน และการกำจัดซากผลิตภัณฑ์ โดยการกำจัดซากผลิตภัณฑ์เปรียบเทียบระหว่างการกำจัดด้วยการฝังกลบและการกำจัดด้วยการเผาทำลาย จากผลการประเมิน พบว่า ถุงซิปล็อคสำหรับอาหาร และถุงบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารแช่แข็ง มีผลกระทบสูงสุด 5 อันดับที่เป็นผลกระทบเดียวกันทั้งการกำจัดด้วยการฝังกลบ และการกำจัดด้วยการเผาทำลาย ได้แก่ ผลกระทบด้านการใช้พลังงานใช้แล้วหมดไป ผลกระทบด้านการก่อให้เกิดสารก่อมะเร็ง ผลกระทบด้านระบบทางเดินหายใจที่มาจากสารอนินทรีย์ ผลกระทบด้านการทำให้โลกร้อน และผลกระทบด้านการก่อให้เกิดสารที่ไม่ก่อมะเร็ง ตามลำดับ โดยผลกระทบด้านการใช้พลังงานใช้แล้วหมดไปมาจากเม็ดพลาสติก LDPE และ LLDPE เป็นหลัก ซึ่งผลกระทบของเม็ดพลาสติกที่เกิดขึ้นรวมผลกระทบตั้งแต่ การขุดเจาะก๊าซธรรมชาติ การผลิตเอทิลีน และการผลิตเม็ดพลาสติก นอกจากนี้ผลจากการประเมินตลอดวัฏจักรชีวิตเปรียบเทียบระหว่างการกำจัดด้วยการฝังกลบและการกำจัดด้วยการเผาทำลาย พบว่า การกำจัดด้วยการเผาทำลายก่อให้เกิดผลกระทบด้านการทำให้โลกร้อนมากกว่าการกำจัดด้วยการฝังกลบ จึงสรุปได้ว่าการเลือกใช้วัตถุดิบที่มีผลกระทบต่ำหรือการใช้วัตถุดิบที่มาจากทรัพยากรทดแทน และการเลือกวิธีการกำจัดซากผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม สามารถเป็นทางเลือกที่จะช่วยลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์ถุงซิปล็อคสำหรับอาหารและถุงบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารแช่แข็งได้ในอนาคต
เชื้อเพลิงชีวมวลจากกากเหลือใช้ทางการเกษตร : ลักษณะสมบัติและอัตราส่วนการใช้
Authors:   , สำลีรัตน์ เจตน์สิทธิ์
Published: October 2023

งานวิจัยนี้ศึกษาการนำกากเหลือใช้ทางการเกษตรมาประยุกต์ใช้ผลิตเป็นแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลเพื่อใช้ผลิตพลังงานความร้อนโดยควบคุมลักษณะแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลในการทดลองให้มีลักษณะเหมือนกับแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลที่ใช้อยู่ทั่วไปในปัจจุบัน วัตถุดิบที่ใช้ในการทดลองนำมาจากกากเหลือใช้ทางการเกษตรที่เกิดจากกลุ่มพืชเศรษฐกิจ ได้แก่ ฟางข้าว ใบอ้อย และใบข้าวโพด ในงานวิจัยได้ทำการแบ่งขั้นตอนการอัดแท่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กรรมวิธีอัดร้อน และกรรมวิธีอัดเย็น โดยในวิธีที่สองใช้กากน้ำตาลซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมประสานเพื่อให้แท่งเชื้อเพลิงที่ได้มีคุณภาพที่ดีขึ้น และแบ่งเชื้อเพลิงชีวมวลจากกากเหลือใช้ทางกการเกษตรทั้งหมด 3 สูตร ซึ่งเป็นการจับคู่วัตถุดิบจากกากเหลือใช้ทางการเกษตรสองชนิค คือ สูตรใบอ้อย:ใบข้าวโพด ฟางข้าว:ใบอ้อย และ ฟางข้าว:ใบข้าวโพด ผสมในอัตราส่วนที่ต่างกัน โดยในวิธีอัดร้อนและวิธีอัดเย็นนั้นได้ผสมกากน้ำตาลในอัตราส่วน 50% ของน้ำหนักวัตถุดิบ และจึงนำแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลที่ได้ไปวิเคราะห์หาลักษณะสมบัติตามวิธีมาตรฐาน ASTM ได้แก่ ค่าความร้อน ปริมาณเถ้า ปริมาณความชื้น สารระเหย ปริมาณคาร์บอนคงตัว และธาตุองค์ประกอบของแท่งเชื้อเพลิง เพื่อนำไปเปรียบเทียบกับกลุ่มเชื้อเพลิงชีวมวลที่ใช้อยู่ทั่วไปในปัจจุบันและค่ามาตรฐานแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลของต่างประเทศ โดยงานวิจัยนี้เลือกนำไปเปรียบเทียบกับมาตรฐาน EU standard (ENplus) และ US standard (PFI standard) ส่งผลให้สามารถสรุปได้ว่าอัตราส่วนที่เหมาะสมที่สุดคือ กลุ่มแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลที่ใช้ สูตรใบอ้อย:ใบข้าวโพดทั้งจากกรรมวิธีอัดร้อนและอัดเย็นเนื่องจากให้ค่าความร้อนสูงที่สุดอยู่ที่ประมาณ 16.50 MJ/kg ในสูตรอัดร้อน และ 17.33 MJ/kg ในสูตรอัดเย็น โดยการใส่กากน้ำตาลเพิ่มลงไปนั้นมีส่วนช่วยให้คุณภาพของแท่งเชื้อเพลิงดีขึ้น เช่น ค่าความร้อนที่เพิ่มขึ้น ปริมาณเถ้าที่ลดลง รวมถึงค่าความคงทนของแท่งเชื้อเพลิงยังเพิ่มขึ้นอีกด้วย และจากการนำแท่งเชื้อเพลิงจากงานวิจัยเปรียบเทียบกับกลุ่มเชื้อเพลิงชีวมวลที่มีอยู่ในประเทศทำให้สามารถสรุปได้ว่าสามารถใช้ทดแทนกลุ่มแท่งเชื้อเพลิงชีวมวลที่ใช้อยู่ในปัจจุบันได้หากเกิดปัญหาขาดแคลน เพราะมีลักษณะสมบัติที่อยู่ในเกณฑ์ที่ใกล้เคียงกับกลุ่มดังกล่าว และยังเป็นการช่วยจัดการปัญหากากของเสียทางการเกษตรที่เกิดขึ้นรวมทั้งปัญหาจากการเผาทำลายกากของเสียซึ่งเป็นวิธีที่ไม่ถูกวิธีอีกด้วย
การยับยั้งการเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์ในระบบยูเอเอสบีโดยโซเดียมโมลิบเดท
Authors:   , สีโหน วิษณุ
Published: October 2023

งานวิจัยนี้ศึกษาประสิทธิภาพการยับยั้งการเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์โดยโซเดียมโมลิบเดทด้วยน้ำเสียสังเคราะห์และน้ำเสียจริงจากฟาร์มสุกร งานวิจัยแบ่งเป็น 3 ช่วงการทดลอง ช่วงการทดลองที่ 1 เป็นการศึกษาประสิทธิภาพของโซเดียมโมลิบเดทต่อการยับยั้งการเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์ในระบบแบบแบตช์ ด้วยน้ำเสียสังเคราะห์ความเข้มข้นซีโอดี 5,000 มิลลิกรัมต่อลิตร ปรับอัตราส่วนซีโอดีต่อซัลเฟตเป็น 100 50 20 และ 15 ตามลำดับ ทดสอบด้วยโซเดียมโมลิบเดทความเข้มข้น 0.5 1.0 1.5 และ 2.0 มิลลิโมลาร์ ทุกๆอัตราส่วนซีโอดีต่อซัลเฟต โดยชุดควบคุมไม่มีการเติมสารดังกล่าว ทำการทดลองเป็นเวลา 7 วัน ช่วงการทดลองที่ 2 เป็นการทดลองในระบบยูเอเอส-บีด้วยน้ำเสียสังเคราะห์ความเข้มข้นซีโอดี 5,000 มิลลิกรัมต่อลิตร 2 ถังปฏิกรณ์ โดยกำหนดเป็น ชุดควบคุมและชุดทดลอง ซึ่งชุดควบคุมจะไม่มีการเติมโซเดียมโมลิบเดท แบ่งการทดลองเป็น 5 ระยะ ระยะที่ 1-4 ทดลองเป็นเวลาระยะละ 10 วัน ปรับอัตราส่วนซีโอดีต่อซัลเฟตเท่ากับ 100 50 20 และ 15 ตามลำดับ ส่วนระยะที่ 5 ทดลองเป็นเวลา 20 วัน ปรับอัตราส่วนซีโอดีต่อซัลเฟตเท่ากับ 50 การเติมโซเดียมโมลิบเดทในระยะที่ 1-4 จะเติมแบบต่อเนื่องพร้อมกับการเตรียมน้ำเสียสังเคราะห์ทุกครั้ง ส่วนระยะที่ 5 เติมแบบเป็นรอบ (เติมครั้งแรกพร้อมน้ำเสียสังเคราะห์และติดตามผลการเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์จึงเติมครั้งถัดไป) ในการทดลองช่วงที่ 2 จะเลือกค่าความเข้มข้นโซเดียมโม-ลิบเดทที่ได้จากช่วงการทดลองที 1 มาใช้ในการทดลอง ช่วงการทดลองที่ 3 เป็นการทดลองด้วยน้ำเสียจริงจากฟาร์มสุกรในระบบยูเอเอสบี โดยพิจารณาค่าซีโอดีต่อซัลเฟตของน้ำเสียเบื้องต้น และเลือกความเข้มข้นโซเดียมโมลิบเดทที่เหมาะสมจากการทดลองช่วงที่ 2 มาใช้ในการทดลอง ทำการทดลองเป็นเวลา 20 วัน แบ่งเป็นระยะละ 10 วัน เปรียบเทียบการเติมโซเดียมโมลิบเดทแบบต่อเนื่องและแบบเป็นรอบ ผลการทดลองช่วงที่ 1 พบว่า ที่อัตราส่วนซีโอ-ดีต่อซัลเฟต 100 50 20 และ 15 เมื่อเติมโซเดียมโมลิบเดทความเข้มข้น 0.5 1.0 1.5 และ 2.0 มิลลิโมลาร์ ตามลำดับ สามารถยับยั้งการเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์ได้ต่ำกว่า 20 พีพีเอ็ม ผลการทดลองช่วงที่ 2 พบว่า ระยะการทดลองที่ 1-4 ชุดควบคุมเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์เฉลี่ย 555 970 3,870 และ 7,030 พีพีเอ็ม ตามลำดับ ขณะที่ชุดทดลองเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์เฉลี่ย 19 12.1 12 และ 19 พีพีเอ็ม เมื่อเติมโซเดียมโมลิบเดทความเข้มข้น 0.5 1.0 1.5 และ 2.0 มิลลิโมลาร์ ตามลำดับ ระยะการทดลองที่ 5 พบว่า ในชุดทดลองหลังจากหยุดเติมโซเดียมโมลิบเดท 5 วัน ไฮโดรเจนซัลไฟด์เพิ่มขึ้นจาก 20 ไปถึง 1,000 พีพีเอ็ม ขณะที่ชุดควบเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์เฉลี่ย 974.28 พีพีเอ็ม ผลการทดลองที่ 3 เลือกเติมโซเดียมโมลิบเดทความเข้มข้น 0.5 มิลลิโมลาร์ พบว่า ในชุดทดลองและชุดควบคุมเกิดไฮโดรเจนซัลไฟด์เฉลี่ย 7.67 และ 329 พีพีเอ็ม ตามลำดับ ส่วนการเติมโซเดียมโมลิบเดทแบบเป็นรอบ เมื่อหยุดเติมทำให้ไฮโดรเจนซัลไฟด์เพิ่มขึ้น จาก 5 ไปถึง 350 พีพีเอ็มภายในเวลา 5 วัน
การแยกเบนโทไนต์จากฝุ่นทรายแบบหล่อ
Authors:   , ศุภศิริสมบัติ อารีรัตน์
Published: October 2023

กระบวนการผลิตแบบหล่อทรายในโรงงานผลิตลูกเหล็กจะทำให้เกิดของเสียฝุ่นทรายขึ้นเรียกว่า ฝุ่นทรายแบบหล่อ ทั้งนี้โรงงานต้องเสียค่าใช้จ่ายในการนำฝุ่นทรายแบบหล่อไปกำจัดที่หลุมฝังกลบ แต่พบว่าของเสียฝุ่นทรายแบบหล่อมีเบนโทไนต์ที่สามารถใช้งานได้และนำกลับมาเป็นวัตถุดิบหลักใหม่สำหรับการผลิตแบบหล่อทรายตกค้างอยู่ถึงร้อยละ 11 – 19 โดยน้ำหนัก งานวิจัยนี้จึงได้ศึกษาการแยกเบนโทไนต์ออกจากฝุ่นทรายแบบหล่อ เพื่อลดต้นทุนค่าเบนโทไนต์และลดค่าใช้จ่ายเพื่อการกำจัดฝุ่นทรายแบบหล่อ ตัวอย่างฝุ่นทรายแบบหล่อที่ใช้ในงานวิจัยนี้มี 2 ตัวอย่าง คือ ตัวอย่าง A และตัวอย่าง B ทั้งนี้ขั้นตอนในการศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการแยกเบนโทไนต์ที่ใช้งานได้ออกจากฝุ่นทรายแบบหล่อ มีดังนี้ การทดลองที่ 1 การร่อนแยกส่วนที่ไม่ต้องการออกไปก่อน การทดลองที่ 2 การให้ความร้อนเพื่อระเหยน้ำที่ผิวสัมผัสของเบนโทไนต์ การทดลองที่ 3 การขัดสีร่วมความร้อนเพื่อเพิ่มการหลุดแยกของเบนโทไนต์ การทดลองที่ 4 การเปลี่ยนขนาดตะแกรง เพื่อให้เบนโทไนต์ร่วงผ่านตะแกรงลงมาได้ดีขึ้น จากความบริสุทธิ์ของเบนโทไนต์เริ่มต้นที่ร้อยละ 13.8 และ 16.9 สำหรับตัวอย่าง A และตัวอย่าง B พบว่าการให้ความร้อนได้ผลที่ดีที่สุดสำหรับตัวอย่าง A และตัวอย่าง B คือ ที่สภาวะอุณหภูมิ 120 องศาเซลเซียส ใช้เวลาในการอบ 90 นาที และที่สภาวะอุณหภูมิ 120 องศาเซลเซียส ใช้เวลาในการอบ 30 นาที ตามลำดับ ส่วนการขัดสีร่วมกับความร้อนได้ผลที่ดีที่สุดสำหรับตัวอย่าง A และตัวอย่าง B คือ ที่สภาวะความเร็วรอบ 2,500 รอบต่อนาที ใช้เวลาในการขัดสี 5 นาที และที่สภาวะความเร็วรอบ 500 รอบต่อนาที ใช้เวลาในการขัดสี 5 นาที ตามลำดับ และส่วนการเปลี่ยนขนาดตะแกรงได้ผลที่ดีที่สุดสำหรับตัวอย่าง A และตัวอย่าง B คือ ที่สภาวะขนาดตะแกรง 500 เมซ คิดเป็นร้อยละการนำเบนโทไนต์ที่ใช้งานได้กลับคืนมาของตัวอย่าง A และ B คือ 92.10 และ 89.44 ตามลำดับ ซึ่งเป็นปริมาณที่เพียงพอต่อการนำคืนกลับมาใช้งานใหม่ได้ในโรงงาน และประหยัดค่าใช้จ่ายกำจัดฝุ่นทรายแบบหล่อรวมถึงลดต้นทุนค่าเบนโทไนต์ได้
การบำบัดเบื้องต้นทางกายภาพและเคมีของผักตบชวาเพื่อการผลิตก๊าซชีวภาพ
Authors:   , สังขสุทธิ์ พิมพ์นรินทร์
Published: October 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลการบำบัดเบื้องต้นของผักตบชวาทางกายภาพโดยการลดขนาดและเคมีโดยการใช้น้ำดำเพื่อนำไปผลิตก๊าซชีวภาพด้วยกรรมวิธีบีเอ็มพี (Biochemical Methane Potential; BMP) และเพื่อศึกษาการผลิตก๊าซชีวภาพด้วยถังปฏิกรณ์ไร้อากาศแบบขั้นตอนเดียวโดยคัดเลือกสภาวะการทดลองของการบำบัดเบื้องต้นทางกายภาพและเคมีซึ่งมีปริมาณก๊าซชีวภาพสะสมสูงที่สุด จากการศึกษาองค์ประกอบของผักตบชวาพบว่า ผักตบชวามีปริมาณลิกนินต่ำ แต่มีปริมาณเซลลูโลสและเฮมิเซลลูโลสสูง โดยมีเซลลูโลส เฮมิเซลลูโลสและลิกนินเท่ากับร้อยละ 19.88-20.21 32.78-33.91 และ 4.22-4.42 ตามลำดับ การบำบัดเบื้องต้นทางกายภาพและนำไปผลิตก๊าซชีวภาพด้วยวิธีบีเอ็มพีเป็นเวลา 39 วัน พบว่า ปริมาณก๊าซชีวภาพสะสมของผักตบชวาขนาดน้อยกว่า 5 มิลลิเมตรซึ่งมีขนาดเล็กที่สุดในงานวิจัยนี้ มีค่าสูงสุดเท่ากับ 0.258 ลิตร/กรัมของแข็งระเหย ในการบำบัดเบื้องต้นทางเคมีและนำไปผลิตก๊าซชีวภาพด้วยวิธีบีเอ็มพีเป็นเวลา 40 วัน พบว่า ผักตบชวาขนาดน้อยกว่า 5 มิลลิเมตร ระยะเวลาสัมผัสเบื้องต้น 24 ชั่วโมง และความเข้มข้นน้ำดำร้อยละ 80 โดยปริมาตร ให้ปริมาณก๊าซชีวภาพสะสมสูงสุดเท่ากับ 0.124 ลิตร/กรัมของแข็งระเหย สำหรับการผลิตก๊าซชีวภาพด้วยถังปฏิกรณ์ไร้อากาศแบบขั้นตอนเดียว โดยถังมีปริมาตร 2.5 ลิตร เป็นเวลา 38-46 พบว่า ผักตบชวาที่มีการบำบัดเบื้องต้นทางกายภาพมีปริมาณก๊าซชีวภาพสะสมสูงกว่าผักตบชวาที่มีบำบัดเบื้องต้นทางเคมี 1.82-1.96 เท่า เนื่องจากค่าความเป็นกรดด่างภายในถังปฏิกรณ์ไร้อากาศที่มีการบำบัดเบื้องต้นทางเคมีไม่เหมาะสมกับจุลินทรีย์กลุ่มสร้างมีเทน โดยถังปฏิกรณ์ไร้อากาศที่มีผักตบชวาผ่านการบำบัดเบื้องต้นทางกายภาพและเคมีมีค่าความเข้มข้นของก๊าซมีเทนสูงสุดที่ร้อยละ 61.50 และ 43.69 ตามลำดับ ดังนั้น การบำบัดเบื้องต้นของผักตบชวาด้วยวิธีทางกายภาพโดยการลดขนาดมีความเหมาะสมมากกว่าการบำบัดเบื้องต้นทางเคมีที่ใช้น้ำดำเพื่อการผลิตก๊าซชีวภาพ
การเติมสารอินทรีย์คาร์บอนเป็นลำดับขั้นในถังปฏิกรณ์ดีไนทริฟิเคชันฟลูอิดไดซ์เบดที่ใช้เม็ดยางเป็นวัสดุตัวกลาง
Authors:   , โนใหม่ สุภาณี
Published: October 2023

งานวิจัยนี้ศึกษาแนวทางการลดปริมาณการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนจากภายนอกในการบำบัดไนเทรตในน้ำเสีย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อควบคุมการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนปริมาณน้อยที่สุดที่เพียงพอกับปริมาณไนเทรตที่ต้องการบำบัด ดำเนินการในถังปฏิกรณ์แอนแอโรบิกฟลูอิดไดซ์เบดที่ใช้เม็ดยางเป็นวัสดุตัวกลาง ในสภาวะที่ไม่มีการหมุนเวียนน้ำเสียภายใน ด้วยการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนเข้าถังปฏิกรณ์แบบเป็นลำดับขั้น (step feed) ในจุดที่สารอินทรีย์คาร์บอนไม่เพียงพอต่อการกำจัดไนเทรต ในการทดลองกำหนดค่าปริมาณไนเทรตเฉลี่ยเข้าระบบเท่ากับ 100 มก.ไนโตรเจน/ล. และใช้กลูโคสเป็นแหล่งสารอินทรีย์คาร์บอน งานวิจัยนี้แบ่งการทดลองออกเป็น 4 ขั้นตอนที่เดินระบบต่อเนื่องในถังปฏิกรณ์เพียงถังเดียว โดยการทดลองขั้นที่ 1 เป็นการเริ่มต้นเดินระบบด้วยน้ำเสียสังเคราะห์ที่มีค่าอัตราส่วน COD/NO3- -N เท่ากับ 5:1 ซึ่งเป็นสัดส่วนที่เหมาะสมทางสตอยชิโอเมตริกของกระบวนการกำจัดไนเทรตทางชีวภาพ เมื่อจุลินทรีย์สร้างฟิล์มชีวภาพบนเม็ดยางและระบบเข้าสู่สภาวะคงตัว พบว่ามีประสิทธิภาพการกำจัดไนเทรตและสารอินทรีย์คาร์บอนเท่ากับร้อยละ 97.59±8.30 และ 85.50±9.07 ตามลำดับ จากนั้นจึงเดินระบบต่อเนื่องเข้าสู่การทดลองขั้นที่ 2 โดยปรับลดค่าอัตราส่วน COD/NO3- -N ในน้ำเสียสังเคราะห์ลงเท่ากับ 1:1 จากการทดลองพบว่า ระบบมีประสิทธิภาพในการกำจัดไนเทรตและสารอินทรีย์คาร์บอนลดลง โดยมีค่าคงเหลือร้อยละ 25.93±9.89 และ 80.36±9.23 ตามลำดับ เมื่อทำการวิเคราะห์ความเข้มข้นไนเทรตและซีโอดีที่จุดเก็บตัวอย่างตำแหน่งต่างๆ ตลอดความสูงของถังปฏิกรณ์ พบว่าสารอินทรีย์คาร์บอนลดลงอย่างรวดเร็วที่บริเวณด้านล่างของถังปฏิกรณ์ จึงบ่งชี้ถึงตำแหน่งในถังปฏิกรณ์ที่สารอินทรีย์คาร์บอนไม่เพียงพอต่อการเกิดปฏิกิริยาดีไนทริฟิเคชัน เมื่อเข้าสู่การทดลองขั้นที่ 3 ซึ่งทำการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนแบบเป็นลำดับขั้นเข้าสู่ถังปฏิกรณ์ เพื่อหาความเข้มข้นของสารอินทรีย์คาร์บอนต่ำที่สุดในการบำบัดไนเทรตให้ผ่านค่าตามมาตรฐานน้ำทิ้ง โดยพบว่าการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนที่ตำแหน่งจุดเก็บตัวอย่างที่ 2 ด้วยค่าอัตราส่วน COD/NO3- -N โดยเฉลี่ยเท่ากับ 3.6:1 ระบบมีประสิทธิภาพในการกำจัดไนเทรตและสารอินทรีย์คาร์บอนสูงสุด เท่ากับร้อยละ 96.86±3.65 และ 95.74±1.84 ตามลำดับ สำหรับการทดลองขั้นสุดท้ายเป็นการศึกษาการเปลี่ยนแปลงกลุ่มประชากรดีไนทริไฟอิงแบคทีเรียในถังปฏิกรณ์แอนแอโรบิกฟลูอิดไดซ์เบด เมื่อแปรค่าปริมาณการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนที่ป้อนเข้าสู่ระบบแตกต่างกัน ดำเนินการด้วยเทคนิค PCR-DGGE ผลการทดลองพบว่า ปริมาณสารอินทรีย์คาร์บอนในน้ำเสียไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงกลุ่มประชากรดีไนทริไฟอิงแบคทีเรียภายในถังปฏิกรณ์ จึงอาจกล่าวได้ว่า การเติมสารอินทรีย์คาร์บอนเพียงตำแหน่งเดียวในจุดที่เหมาะสมเพียงพอต่อการกำจัดไนเทรตได้อย่างสมบูรณ์ ในถังปฏิกรณ์แอนแอโรบิกฟลูอิดไดซ์เบดที่ใช้เม็ดยางเป็นวัสดุตัวกลาง เมื่อเดินระบบโดยไม่มีการเวียนน้ำเสียกลับ ซึ่งสามารถลดปริมาณการเติมสารอินทรีย์คาร์บอนจากภายนอกในกระบวนการดีไนทริฟิเคชันได้มาก โดยน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วมีค่าไนเทรตและซีโอดีต่ำและผ่านมาตรฐานน้ำทิ้ง
การบำบัดไนโตรเจนร่วมกับฟอสฟอรัสในถังปฏิกรณ์เอสบีอาร์สำหรับการเลี้ยงสัตว์น้ำแบบหมุนเวียนระบบปิด
Authors:   , หนูเนตร วรรณภา
Published: October 2023

งานวิจัยนี้ศึกษาการบำบัดไนโตรเจนร่วมกับฟอสฟอรัสโดยใช้ถังปฏิกรณ์แบบเอสบีอาร์สำหรับการเลี้ยงสัตว์น้ำแบบหมุนเวียนระบบปิด แบ่งการทดลองออกเป็น 4 ช่วง การทดลองช่วงแรกเป็นการศึกษาสภาวะที่เหมาะสมในการกระตุ้นปฏิกิริยาการบำบัดฟอสฟอรัสทางชีวภาพ โดยทำการทดลองด้วยถังปฏิกรณ์แบบเอสบีอาร์ขนาด 2 ลิตร ใช้หัวเชื้อตะกอนชีวภาพเริ่มต้นจากระบบเลี้ยงสัตว์น้ำจริง เปรียบเทียบประสิทธิภาพการใช้โซเดียมอะซิเตทและเมทานอลเป็นสารอินทรีย์คาร์บอนที่อัตราส่วนซีโอดีต่อฟอสฟอรัส (COD:P) เท่ากับ 7:1 14:1 และ 25:1 เพื่อใช้ในการบำบัดการไนเทรตและและฟอสฟอรัสผลการทดลองพบว่าชุดทดลองที่ใช้เมทานอลเป็นสารอินทรีย์คาร์บอนสามารถบำบัดไนโตรเจนและฟอสฟอรัสได้ดีกว่าชุดทดลองที่เติมอะซิเตทเป็นสารอินทรีย์คาร์บอน นอกจากนั้นยังพบว่าที่ความเข้มข้นซีโอดีต่อฟอสฟอรัสทั้ง 3 ระดับ มีอัตราการบำบัดที่ใกล้เคียงกันจึงเลือกใช้เมทานอลเป็นอินทรีย์คาร์บอนที่ความเข้มข้นซีโอดีต่อฟอสฟอรัส 7:1 เพื่อเป็นการประหยัดทรัพยากรและลดค่าใช้จ่ายในการเดินระบบเมื่อประยุกต์ใช้กับฟาร์มเชิงพาณิชย์โดยสามารถบำบัดบำบัดไนเทรตและฟอสฟอรัสได้ร้อยละ65 และ 93 ตามลำดับ การทดลองช่วงที่ 2 เป็นการศึกษาการศึกษาประสิทธิภาพการบำบัดไนเทรตและฟอสฟอรัสภายใต้สภาวะไร้อากาศและแบบไร้อากาศสลับกับมีอากาศ ผลการทดลองพบว่าอัตราการบำบัดไนเทรตและฟอสฟอรัสสามารถเกิดขึ้นใต้ภายใต้สภาวะไร้อากาศเพียงสภาวะเดียวได้โดยไม่จำเป็นต้องเดินระบบแบบไร้อากาศสลับกับมีอากาศ  โดยมีประสิทธิภาพการบำบัดเท่ากับร้อยละ 69 และ 97 ตามลำดับ การทดลองช่วงที่ 3 เป็นการเปรียบเทียบประสิทธิภาพผงยีสต์สกัดและอาหารกุ้งในการบำบัดไนเทรตและฟอสฟอรัสเพื่อเป็นธาตุอาหารเสริมให้กับจุลินทรีย์ควบคู่กับการใช้อินทรีย์คาร์บอนผลการทดลองพบว่าการใช้ผงยีสต์สกัดเป็นธาตุอาหารเสริมควบคู่กับการใช้อินทรีย์คาร์บอนมีประสิทธิภาพการบำบัดไนเตรทและฟอสฟอรัสมากที่สุดโดยคิดเป็นร้อยละ 63 และ 92 ตามลำดับ จากนั้นการทดลองช่วงสุดท้ายเป็นการประยุกต์ใช้ถังปฏิกรณ์เอสบีการ์ขนาด 20 ล. เดินระบบตามสภาวะที่เหมาะสมที่ได้จากการทดลองที่ 1 2 และ 3 ผลการทดลองพบว่าชุดทดลองที่มีการเดินระบบแบบไร้อากาศที่ใช้เมทานอลที่ความเข้มข้นซีโอดีต่อฟอสฟอรัสเท่ากับ 7:1 เป็นแหล่งของสารอินทรีย์คาร์บอนระบบและใช้ผงยีสต์สกัดเป็นธาตุอาหารเสริมระบบจะเริ่มมีประสิทธิภาพการบำบัดและมีอัตราการบำบัดคงที่ตั้งแต่วันที่ 15 ของการทดลองเป็นต้นไป โดยสามารถบำบัดบำบัดไนเทรตและฟอสฟอรัสได้ร้อยละ69 และ 85 ตามลำดับ
วิธีการคัดเลือกผู้ขายวัตถุดิบด้วยกระบวนการประเมินเชิงลำดับชั้นสำหรับผู้ผลิตเบาะรถยนต์ในประเทศไทย
Authors:   , ตั้งสิริวัฒนา สุภสิทธิ์
Published: October 2023

ในปัจจุบัน ผู้ผลิตเบาะรถยนต์ที่เป็นกรณีศึกษาไม่ได้พิจารณาเกณฑ์ที่ใช้ในการตัดสินใจคัดเลือกผู้ขายวัตถุดิบอย่างเป็นระบบและไม่สามารถตรวจสอบความสมเหตุสมผลของการตัดสินใจได้ งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างวิธีการให้แก่ผู้ผลิตเบาะรถยนต์นั้นในการประเมินและคัดเลือกผู้ขายวัตถุดิบที่เหมาะสมให้กับผู้ผลิตชิ้นส่วนแต่ละรายส่งให้กับตน วิธีการดังกล่าวแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกเป็นส่วนการประเมินผู้ขายวัตถุดิบโดยการประยุกต์ใช้วิธีการประเมินเชิงลำดับชั้น (Analytic Hierarchy Process: AHP) ในการหาค่าน้ำหนักความสำคัญของแต่ละเกณฑ์การตัดสินใจจากความพึงพอใจของผู้ผลิตชิ้นส่วนแต่ละรายในแง่ต่างๆที่มีต่อผู้ขายวัตถุดิบ การประเมินใช้ผู้จัดการของแผนกจัดซื้อของผู้ผลิตชิ้นส่วนจำนวน 10 บริษัทเป็นผู้ทำแบบประเมิน ส่วนที่สอง เป็นการตัดสินใจคัดเลือกผู้ขายวัตถุดิบโดยการประยุกต์ใช้กำหนดการเชิงจำนวนเต็ม (Integer Programming) โดยนำค่าน้ำหนักความสำคัญของแต่ละเกณฑ์การตัดสินใจจากส่วนแรกมาพิจารณาร่วมกับความต้องการใช้วัตถุดิบของผู้ผลิตชิ้นส่วนแต่ละรายเพื่อตัดสินใจคัดเลือกผู้ขายวัตถุดิบให้เหมาะสมกับผู้ผลิตชิ้นส่วนแต่ละรายและเพื่อให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนได้รับความพึงพอใจรวมสูงสุด ในการประเมินผู้ขายวัตถุดิบใช้เกณฑ์การตัดสินใจหลัก 5 เกณฑ์ เกณฑ์ด้านต้นทุนสำคัญที่สุด คิดน้ำหนักเป็นร้อยละ 41 ส่วนด้านคุณภาพ การจัดส่ง การบริการ และความเสี่ยง คิดน้ำหนักเป็นร้อยละ 24 14 12 และ 9 ตามลำดับ อัตราส่วนความสม่ำเสมอของเกณฑ์อยู่ที่ 0.071 ซึ่งเป็นระดับที่รับได้ตามมาตรฐานของ วิธีการประเมินเชิงลำดับชั้น ในการใช้แบบจำลองตัดสินใจในการคัดเลือกผู้ขายวัตถุดิบเหล็กแผ่นและเหล็กท่อที่เหมาะสมให้กับผู้ผลิตชิ้นส่วนรายย่อยแต่ละราย ให้ความพึงพอใจรวมของผู้ผลิตชิ้นส่วนสูงกว่าเดิมถึงร้อยละ 26 เมื่อเทียบกับปัจจุบัน และทำให้การทำงานระหว่างผู้ผลิตชิ้นส่วนกับผู้ขายวัตถุดิบมีประสิทธิภาพมากขึ้น
การประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมของกระบวนการก่อสร้างโครงการรถไฟฟ้าโดยใช้การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์
Authors:   , นิธิศักดิยานนท์ สิริกานตย์
Published: October 2023

การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานโครงการสร้างสถานีรถไฟฟ้าและทางวิ่งเป็นเรื่องที่สำคัญ และควรมีการกำหนดแนวทางการประเมินให้สามารถใช้อ้างอิงได้ งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อสร้างขั้นตอนในการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานโครงการสร้างสถานีรถไฟฟ้าและทางวิ่ง และ 2) เพื่อทราบค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ต่อหน่วยพื้นที่หรือระยะทาง ของงานโครงการสร้างสถานีรถไฟฟ้าและทางวิ่งแบบใต้ดินกับแบบยกระดับ ในการสร้างขั้นตอนการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานโครงการสร้างสถานีรถไฟฟ้าและทางวิ่ง ได้นำขั้นตอนการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์มาเป็นแนวทาง แล้วใช้เทคนิควิศวกรรมย้อนรอยเพื่อหาขั้นตอนในการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานโครงการสร้างสถานีรถไฟฟ้าและทางวิ่ง ซึ่งพบว่ามีขั้นตอนสำคัญ 4 ขั้นตอน เช่นเดียวกับการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ แต่จะแตกต่างกับการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ในขั้นตอนที่ 1 การกำหนดเป้าหมายและขอบเขตการประเมิน และขั้นตอนที่ 2 การเก็บรวบรวมข้อมูล ในประเด็นดังต่อไปนี้ 1) รูปแบบการประเมินไม่มีช่วงการกระจายสินค้า 2) หน่วยการทำงาน 3) วัสดุสนับสนุน เครื่องมือ อุปกรณ์ไฟฟ้า และเครื่องจักร เป็นสิ่งนำเข้าระบบ 4) ข้อมูลการก่อสร้างมาจาก As-Built Drawing 5) แหล่งกำเนิดก๊าซเรือนกระจกพิจารณาจากการได้มาซึ่งวัสดุสนับสนุนและเครื่องมือ การขนส่งวัสดุสนับสนุน เครื่องมือ อุปกรณ์ไฟฟ้า และเครื่องจักร 6) การปันส่วนเป็นดังนี้ (1) ปริมาณการใช้วัสดุสนับสนุนและเครื่องมือให้ปันส่วนตามจำนวนรอบที่ใช้ซ้ำหรืออายุการใช้งาน (2) การขนส่งวัสดุสนับสนุนและเครื่องมือให้ปันส่วนน้ำหนักบรรทุกตามปริมาณการใช้ในแต่ละกิจกรรม และ (3) การขนส่งอุปกรณ์ไฟฟ้าและเครื่องจักรปันส่วนน้ำหนักบรรทุกตามปริมาณพลังงานไฟฟ้าและเชื้อเพลิงที่ใช้ในแต่ละกิจกรรม ส่วนขั้นตอนที่ 3 การคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ และขั้นตอนที่ 4 การแปลผลลัพธ์ของคาร์บอนฟุตพริ้นท์ จะเหมือนกับการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ โดยในงานวิจัยนี้ได้ค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานสร้างสถานีรถไฟฟ้าแบบใต้ดินเท่ากับ 1.70 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อพื้นที่ใช้สอย 1 ตารางเมตร ซึ่งค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ส่วนใหญ่มาจากงานกำแพงพืดกันดิน และค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานสร้างสถานีรถไฟฟ้าแบบยกระดับเท่ากับ 0.93 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อพื้นที่ใช้สอย 1 ตารางเมตร ซึ่งค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ส่วนใหญ่มาจากงานเสาเข็มเจาะแบบสี่เหลี่ยม ส่วนค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานสร้างทางวิ่งแบบใต้ดินเท่ากับ 9,410.55 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อระยะทาง 1 กิโลเมตร ซึ่งค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ส่วนใหญ่มาจากงานอุโมงค์ทางวิ่ง และค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของงานสร้างทางวิ่งแบบยกระดับเท่ากับ 7,179.05 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อระยะทาง 1 กิโลเมตร ซึ่งค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ส่วนใหญ่มาจากงานสะพานยกระดับ
การออกแบบกระบวนการขึ้นรูปเย็นสำหรับท่อแรงดันสูง
Authors:   , ผาบจันดา สาวิตรี
Published: October 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพของท่อแรงดันสูงที่ใช้วัสดุท่อเหล็กเกรด AISI 4130 ในการขึ้นรูปด้วยกระบวนการรีดขึ้นรูปเย็น โดยได้ทำการศึกษาการรีดชิ้นงานในขั้นตอนการรีดรอบสุดท้าย ซึ่งต้องการความแม่นยำสูงเพื่อให้ได้ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอกและความหนาที่ต้องการเท่ากับ 120.65±0.25 มิลลิเมตร และ 2.75±0.2 มิลลิเมตร ตามลำดับ และต้องไม่พบข้อบกพร่องหลังการรีด โดยมีการศึกษาดังนี้ (1)นำท่อเหล็กที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอกและภายในก่อนรีด เท่ากับ 145±1 มิลลิเมตร และ 115.1±0.1 มิลลิเมตร ตามลำดับ ที่ผ่านการรีดรอบที่ 1 และ 2 เพื่อให้ได้ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอกเท่ากับ 125.6±0.1 มิลลิเมตร ในขณะที่เส้นผ่าศูนย์กลางภายในคงที่ (2) นำท่อที่ได้มาศึกษาปัจจัยในการขึ้นรูปในรอบสุดท้าย โดยใช้ความเร็วรอบของแกนหมุน ตั้งแต่ 60 90 120 และ 130 รอบต่อนาที ความเร็วป้อนของลูกรีดตั้งแต่ 40 60 80 และ 90 มิลลิเมตรต่อนาที และระยะช่องว่างแม่พิมพ์ตั้งแต่ 1.7 1.85 และ 2 มิลลิเมตร ตามลำดับ (3) นำท่อที่ผ่านการรีดรอบสุดท้ายไปวัดค่าขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอกของท่อ ความหนาของท่อ และระยะการขยายตัวของวัสดุ จากการศึกษาพบว่า (1) ที่ความเร็วรอบของแกนหมุนมากกว่า 120 รอบต่อนาที จะทำให้เครื่องสั่นส่งผลต่อคุณภาพผิวของชิ้นงานที่ไม่ดี และความเร็วป้อนของลูกรีดต่ำกว่า 40 มิลลิเมตรต่อนาที จะทำให้ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายในท่อขยายแต่สำหรับท่อแรงดันสูงข้อบกพร่องนี้จะไม่ได้พิจารณาเนื่องจากไม่มีผลต่อความปลอดภัยในการใช้งาน ในทางกลับกันคือที่ความเร็วป้อนสูงกว่า 80 มิลลิเมตรต่อนาที จะทำให้ผิวชิ้นงานเกิดข้อบกพร่องแบบสะเก็ดเหล็กและข้อบกพร่องแบบแตก (2) ปัจจัยปรับตั้งเครื่องที่เหมาะสมในการศึกษานี้คือ ความเร็วรอบของแกนหมุนที่ 120 รอบต่อนาที ความเร็วป้อนของลูกรีดที่ 63 มิลลิเมตรต่อนาที และระยะช่องว่างแม่พิมพ์ที่ 1.75 มิลลิเมตร โดยให้ผลขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายนอกเท่ากับ 120.67±0.03 มิลลิเมตร และความหนาเท่ากับ 2.76±0.02 มิลลิเมตร (3) ความสามารของกระบวนการขึ้นรูปของขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของท่อเพิ่มขึ้นจากเดิมคือ Cp เท่ากับ 0.57 และ Cpk เท่ากับ 0.36 เป็น Cp เท่ากับ 2.44 และ Cpk เท่ากับ 2.31 ตามลำดับ และความสามารของกระบวนการขึ้นรูปของขนาดความหนาของท่อเพิ่มขึ้นจากเดิมคือ Cp เท่ากับ 0.74 และ Cpk เท่ากับ 0.61 เป็น Cp เท่ากับ 3.36 และ Cpk เท่ากับ 3.11 ตามลำดับ ​
การลดปริมาณของเสียในกระบวนการบรรจุครีมยืดผมแบบกระปุก
Authors:   , พรหมศร หทัยชนก
Published: October 2023

การวิจัยเพื่อลดปริมาณของเสียในกระบวนการบรรจุผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับเส้นผมของโรงงานกรณีศึกษา ด้วยการคัดเลือกปัญหาจากวัสดุนำเข้าที่มีเปอร์เซ็นต์ MU (Material Usage) ต่ำกว่าเป้าหมายที่ 97% จากเกณฑ์ที่ทีมผู้บริหารโรงงานกรณีศึกษากำหนดไว้ จากนั้นจึงใช้หลักการพาเรโตเพื่อจัดเรียงมูลค่าของเสียดังกล่าวทำให้ได้ของเสีย 3 ประเภท คือ 1) ของเสียที่เกิดจากสายการบรรจุมาจาก BulkPL2 นั่นคือเนื้อครีมในการผลิตผลิตภัณฑ์ครีมนวดผม 2) ของเสียที่เกิดจาก JarPL3 และ 3) Inner CapPL3 แต่หลังจากวิเคราะห์กระบวนการบรรจุพบว่าของเสีย JarPL3 และ Inner CapPL3 เป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์เดียวกันคือครีมยืดผมแบบกระปุก ดังนั้นจึงสรุปปัญหาเป็น 2 ปัญหาคือ 1) BulkPL2 การสูญเสียเนื้อครีมในการผลิตผลิตภัณฑ์ครีมนวดผม และ 2) ของเสีย JarPL3 และ Inner CapPL3 เป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ครีมยืดผมแบบกระปุก ผลจากการทดลองทำให้ได้ค่าควบคุมมาตรฐานการบรรจุใหม่สำหรับ PL2 ดังนี้คือ 1) กำหนดให้ระดับของเนื้อครีมใน Hopper อยู่ที่ 60% 2) กำหนดให้อุณหภูมิเริ่มต้นการบรรจุต่ำกว่า 30˚C และ 3) เปลี่ยนมาใช้ค่าความหนาแน่นจริงของเนื้อครีมในแต่ละ batch ในการปรับค่าน้ำหนักแทนการใช้ค่าความหนาแน่นเฉลี่ย หลังจากการปรับปรุงโดยกำหนดค่าควบคุมมาตรฐานการบรรจุใหม่สามารถลดของเสียไปได้ 79.65% ของของเสียก่อนการปรับปรุง คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ 95% MU เพิ่มจากก่อนปรับปรุง 1.5% MU การปรับปรุงของเสียที่เกิดจาก Jar และ Inner Cap โดยการตั้งค่ามาตรฐานใหม่ ดังนี้คือ 1) เพิ่มรอบการทำความสะอาดใหญ่เป็นสองสัปดาห์ต่อครั้ง 2) เพิ่มคนทำความสะอาดฝุ่นบน Inner Cap ด้วยการเป่าลมก่อนการบรรจุ 3) เปลี่ยนจากการใช้ถุงมือผ้าเป็นถุงมือยางและเปลี่ยนถุงมือคู่ใหม่ทุกวัน 4) เปลี่ยนจากการใช้กล่องเวียนมาใช้กล่องใหม่สำหรับการบรรจุบรรจุภัณฑ์ Inner Cap และ 5) ใช้ถุงพลาสติกในการบรรจุแต่ละชั้น ก่อนแก้ปัญหาพบของเสียเฉลี่ย 5% ต่อเดือน ลดลงเหลือเฉลี่ย 2.4 % คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ 97.6% MU ซึ่งเกินค่าเป้าหมายที่โรงงานกรณีศึกษาตั้งไว้
การเปรียบเทียบสมรรถนะการใช้งานของทัชสกรีนและทัชแพด
Authors:   , ธัญญกุลสัจจา ปุณยนุช
Published: October 2023

แท็บเล็ตเป็นอุปกรณ์ที่มาพร้อมกับปากกาดิจิตอลที่รองรับการเขียนได้อย่างเสมือนจริงสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ 1.ทัชสกรีนเป็นอุปกรณ์ที่ได้รับสัมผัสโดยตรงกับหน้าจอแสดงผล 2.ทัชแพดเป็นการสัมผัสทางอ้อมโดยจะต้องมีจอแสดงผลใช้งานร่วมกัน ทำให้ข้อมูลถูกส่งไปประมวลผลเป็นเวลานานรวมถึงการที่ทัชแพดมีราคาที่ต่ำกว่าทัชสกรีนมาก จึงได้ศึกษาเปรียบเทียบสมรรถนะในการใช้งานทัชสกรีนและทัชแพดที่มีการใช้งานร่วมกับหน้าจอแสดงผลขนาดต่างๆสำหรับงานแตะและงานลากตามมาตรฐาน ISO 9241-9 ที่อ้างอิงวิธีการทดสอบจากกฎของฟิตส์และสเตียริ่ง โดยนำมุมการมองเห็นมาประยุกต์ใช้ในการกำหนดขนาดของจอแสดงผล ซึ่งขนาดมุมการมองเห็นของจอทัชสกรีนถูกใช้เป็นหน่วยวัดในการเปรียบเทียบขนาดมุมการมองเห็นของหน้าจอแสดงผลสำหรับการใช้งานร่วมกับทัชแพดที่แตกต่างกัน สำหรับทัชแพดที่ใช้งานร่วมกับจอแสดงผลขนาดเล็ก จะมีอัตราส่วนของขนาดหน้าจอแสดงผลเล็กลงมาเมื่อเทียบกับหน้าจอทัชสกรีนคือ 1: 1: 0.82: 0.52: 0.23 ตามลำดับ และสำหรับทัชแพดที่ใช้งานร่วมกับจอแสดงผลขนาดใหญ่ มีอัตราส่วนของขนาดหน้าจอแสดงผลใหญ่ขึ้นเปรียบเทียบกับหน้าจอทัชสกรีนคือ 1: 1: 1.48: 1.96 ตามลำดับ ในงานวิจัยนี้มีผู้เข้าร่วมการทดลองทั้งหมด 30 คน โดยจะแบ่งกลุ่มการทดสอบออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1.การใช้งานทัชสกรีน 2.การใช้งานทัชแพดร่วมกับจอแสดงผลที่มีมุมการมองเห็นขนาดเล็กลง 3.การใช้งานทัชแพดร่วมกับจอแสดงผลที่มีมุมการมองเห็นขนาดใหญ่ขึ้น จากผลการวิจัยพบว่าที่มุมการมองเห็นเท่ากันการใช้งานทัชสกรีนทั้งงานแตะและงานลากให้สมรรถนะในการใช้งานสูงกว่าทัชแพด ส่วนมุมการมองเห็นใหญ่ขึ้นการใช้งานทัชแพดร่วมกับจอแสดงผลขนาดใหญ่ทั้งงานแตะและงานลากมีสมรรถนะในการใช้งานไม่แตกต่างกัน และที่มุมการมองเห็นเล็กลง การใช้งานทัชแพดร่วมกับจอแสดงผลขนาดใหญ่สำหรับงานแตะมีสมรรถนะในการใช้งานลดลงแต่สำหรับงานลากมีสมรรถนะในการใช้งานไม่แตกต่างกัน
การพัฒนาวิธีการหาคำตอบเพื่อแก้ปัญหาการจัดตารางการซ้อมวงดนตรีโดยมีเวลาปรับตั้งเครื่องดนตรี
Authors:   , ปักษ์ประจำ ชาคริต
Published: October 2023

การซ้อมดนตรีเป็นสิ่งสำคัญในการเตรียมความพร้อมของนักดนตรีก่อนการขึ้นแสดงคอนเสิร์ตและการแสดงออร์เครสตรา โดยในการซ้อมแต่ละครั้งจะมีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้น 2 ส่วนหลักๆ คือ ค่าใช้จ่ายในการเช่าสถานที่ซ้อม และค่าใช้จ่ายในการจัดจ้างนักดนตรี ซึ่งค่าใช้จ่ายดังกล่าวขึ้นอยู่กับลำดับการซ้อม ตลอดจนจำนวนเพลงและจำนวนนักดนตรีที่ต้องทำการซ้อมในแต่ละช่วงเวลา การวางแผนการซ้อมที่ไม่เหมาะสมอาจก่อให้เกิดต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้นโดยไม่จำเป็น ทั้งในส่วนของนักดนตรีที่จำเป็นต้องรอระหว่างเพลง และในส่วนของจำนวนวันที่เพิ่มขึ้นอันเป็นผลมาจากการจัดตารางการซ้อมที่ไม่มีประสิทธิภาพ ปัญหาการจัดตารางการซ้อมวงดนตรีมักถูกแก้ไขด้วยวิธีการฮิวริสติกแบบต่างๆ เนื่องจากเป็นปัญหาที่มีความซับซ้อน อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ได้นำเสนอแบบจำลองคณิตศาสตร์เพื่อหาคำตอบที่เหมาะที่สุดสำหรับปัญหาดังกล่าวในหนึ่งขั้นตอน ทั้งนี้แบบจำลองดังกล่าวยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้แก้ปัญหาการจัดตารางการซ้อมวงดนตรีที่มีเวลาปรับตั้งเครื่องดนตรีได้อีกด้วย แบบจำลองคณิตศาสตร์ที่สร้างขึ้นเกิดจากการผสมผสานกันระหว่างแบบจำลองการจัดเส้นทางการเดินรถและแบบจำลองการจัดตารางการซ้อมเพลงแบบดั้งเดิม โดยผู้วิจัยได้นำเสนอแบบจำลองทั้งหมด 5 รูปแบบ ที่มีความแตกต่างในแง่ของการคิดค่าใช้จ่ายรวม และเวลาในการปรับตั้งเครื่องดนตรี ผลจากการทดลอง พบว่า แบบจำลองที่มุ่งเน้นการลดเวลารอโดยไม่มีเวลาปรับตั้งเครื่องดนตรี (แบบจำลอง A1) สามารถลดเวลารอของนักดนตรีลงได้ทั้งในกรณีที่ความยาวเพลงเท่ากันและไม่เท่ากัน ในกรณีที่พิจารณาเวลาปรับตั้งเครื่องดนตรี (แบบจำลอง A3) แบบจำลองที่พัฒนาขึ้นยังคงสามารถหาค่าคำตอบที่เหมาะสมที่สุดได้ หากแต่เวลาที่ใช้ในการคำนวณเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ในกรณีที่สมการจุดประสงค์พิจารณาลดทั้งจำนวนวันที่นักดนตรีต้องมายังสถานที่ซ้อมและเวลารอ (แบบจำลอง A5) แบบจำลองดังกล่าวสามารถหาค่าที่เหมาะสมที่สุดได้เพียง 10 ชุดข้อมูล โดยเป็นชุดข้อมูลที่มีองค์ประกอบของการซ้อมน้อยที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับกรณีอื่น
การประมาณการเครื่องจักรสำหรับงานซ่อมบำรุงใหญ่ของรถไฟฟ้า
Authors:   , จิราวรรณสถิตย์ รินรดา
Published: October 2023

การซ่อมบำรุงคือการบำรุงรักษาชิ้นส่วนหรืออุปกรณ์ต่างๆ ที่ชำรุดเสียหายให้สามารถใช้งานได้ และปลอดภัยในการใช้งาน การซ่อมบำรุงใหญ่เป็นการซ่อมบำรุงโดยมีการถอดประกอบชิ้นส่วนเพื่อซ่อมบำรุงหรือเปลี่ยนชิ้นส่วนเพื่อป้องกันการเกิดการชำรุดเสียหาย ซึ่งมีระยะห่างระหว่างการซ่อมบำรุงมากกว่า 1 ปี ถึงแม้ว่าการซ่อมบำรุงมีค่าใช้จ่ายสูง แต่เป็นส่วนที่ขาดไม่ได้ ดังนั้นการลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุงจึงเป็นส่วนสำคัญ ค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุงส่วนใหญ่คือค่าใช้จ่ายของเครื่องจักร ในงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาจำนวนทรัพยากรที่น้อยที่สุดที่จำเป็นในการซ่อมบำรุงใหญ่ของรถไฟฟ้า โดยใช้การวางแผนการซ่อมบำรุงการรวมงานซ่อมบำรุง และการเกลี่ยงานซ่อมบำรุง จำนวนเครื่องจักรในการซ่อมบำรุงจะขึ้นอยู่กับปริมาณงานซ่อมบำรุง และจำนวนรถไฟฟ้าในงานวิจัยนี้จะพิจารณารถไฟฟ้าทั้งหมด 8 โครงการ และงานซ่อมบำรุงใหญ่ทั้งหมด 12 งาน ซึ่งสามารถแบบเป็น 5 กลุ่มคือ งานซ่อมบำรุงทุก 1 ปี 5 ปี 6 ปี 9 ปี และ 12 ปี การแก้ปัญหาจะใช้แบบจำลองทางคณิตศาสตร์ แต่เนื่องจากระยะเวลาในการวางแผนยาว ทำให้ไม่สามารถหาผลเฉลยได้ภายในครั้งเดียว จึงต้องแบ่งปัญหาออกเป็นส่วนย่อยๆ โดยใช้หลักการวางแผนที่มีลักษณะยืดหยุ่นและปรับได้ หรือเรียกว่า การวางแผนก้าวหน้า จากการวิเคราะห์พบว่า เมื่อมีการรวมศูนย์ซ่อมบำรุงจำนวนเครื่องจักรที่ต้องใช้ทั้งหมดจะลดลง และเมื่อมีการขยายช่วงเวลาที่ยอมรับได้ในการซ่อมบำรุง จะทำให้จำนวนเครื่องจักรที่ใช้ลดลง ซึ่งถ้าหากเป็นการรวมศูนย์ซ่อมบำรุงใหญ่สำหรับ 8 โครงการ ต้องใช้เครื่องจักรรวมทั้งหมด 34 เครื่อง ภายใต้การขยายช่วงเวลาในการซ่อมบำรุงเท่ากับ 1/4 เท่าของระยะห่างการซ่อมบำรุง
ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้งาน แบบจำลองการยอมรับเทคโนโลยีและการตอบสนองทางอารมณ์ภายใต้การใช้งานระบบบริหารจัดการการเรียนรู้
Authors:   , ผ่องแผ้ว ณัฐพร
Published: October 2023

ความสามารถในการใช้งาน (Usability) เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ผู้ใช้ตัดสินใจนำเทคโนโลยีที่ได้สร้างขึ้นมาใหม่นั้นไปใช้งานจริง นอกจากนี้ยังมีการตอบสนองทางอารมณ์ (Emotion responses) และปัจจัยของแบบจำลองการยอมรับเทคโนโลยี (Technology Acceptance Model - TAM) ที่อาจส่งผลต่อการตัดสินใจยอมรับและนำเทคโนโลยีหรือผลิตภัณฑ์ใหม่มาใช้งานจริงด้วยเช่นกัน ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงได้ทำการศึกษาหาความสัมพันธ์ของความสามารถในการใช้งานและการตอบสนองทางอารมณ์ที่ส่งผลต่อปัจจัยต่างๆในแบบจำลองการยอมรับเทคโนโลยี เพื่อเป็นประโยชน์ในการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยีให้มีคุณลักษณะที่ผู้ใช้จะตัดสินใจเลือกนำระบบนั้นๆไปใช้งานจริง นิสิตในคณะสายวิทยาศาสตร์จำนวน 30 คน ได้ทำการทดสอบความสามารถในการใช้งานระบบบริหารจัดการการเรียนรู้ โดยข้อมูลระยะเวลาการทำงานสำเร็จ (วินาที) จำนวนหน้าที่เปลี่ยน (หน้า) และจำนวนคลิ๊กเมาส์ (ครั้ง) คะแนนความพึงพอใจ คะแนนอารมณ์เชิงบวก – ลบ และคะแนนการยอมรับเทคโนโลยี ของแต่ละงานทดสอบของการทดลองแต่ละรอบ จะถูกนำมาวิเคราะห์ความถดถอยเชิงพหุเพื่อหาความสัมพันธ์ของแต่ละปัจจัยในความสามารถในการใช้งาน การตอบสนองทางอารมณ์ และการยอมรับเทคโนโลยี แบ่งตามการทดสอบในแต่ละรอบ ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ปัจจัยที่สำคัญต่อความพึงพอใจในการใช้งานและการนำระบบไปใช้งานจริงเมื่อผู้ใช้ยังไม่เคยมีประสบการณ์การใช้งานมาก่อนคือ การตอบสนองทางอารมณ์เชิงบวก – ลบ และการรับรู้ความง่ายในการใช้งาน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการออกแบบผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยีให้มีความใช้งานง่ายอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอให้ผู้ใช้เกิดความพึงพอใจ ดังนั้นการออกแบบเพื่อให้เกิดการตอบสนองทางอารมณ์ในเชิงบวกจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้เกิดความพึงพอใจและนำไปสู่การตัดสินใจใช้งานผลิตภัณฑ์นั้นๆมากขึ้น
การเลือกผู้ผลิตและเส้นทางสำหรับจัดส่งบรรจุภัณฑ์อาหารสัตว์โดยใช้โปรแกรมเชิงเส้นผสมจำนวนเต็ม
Authors:   , อรุณรัตน์ กมลนัทธ์
Published: October 2023

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อลดต้นทุนการสั่งซื้อถุงบรรจุภัณฑ์อาหารสัตว์ของบริษัทแห่งหนึ่งที่ประกอบไปด้วย 12 โรงงาน และ ผู้ผลิต 3 ราย โดยพิจารณาผลิตภัณฑ์ทั้งหมด 188 ชนิด จากเดิมการสั่งซื้อของแต่ละโรงงานจะเป็นอิสระต่อกัน และวางแผนโดยไม่มีเครื่องมือใดๆช่วยตัดสินใจ อาศัยเพียงประสบการณ์ในการตัดสินใจ ซึ่งอาจทำให้เกิดการตัดสินใจผิดพลาด เป็นผลให้ต้นทุนรวมที่สูงตามมา  ดังนั้นผู้วิจัยจึงได้สร้างแนวทางการสั่งซื้อผ่านส่วนกลางโดยใช้โปรแกรมเชิงเส้นผสมจำนวนเต็ม (Mixed-Integer Programming) เพื่อช่วยตัดสินใจปัญหาที่ซับซ้อน ภายใต้เงื่อนไขที่บริษัทและ ผู้ผลิตกำหนดต่างๆ ซึ่งผลการตัดสินใจนี้จะช่วยลดพัสดุคงคลังในระบบ ลดต้นทุนราคาสินค้าและ ลดค่าใช้จ่ายในการจัดส่ง จากการทำวิจัยนี้พบว่าในช่วงแรกระบบจะตัดสินใจนำพัสดุคงคลังที่ค้างอยู่มาใช้เป็นผลให้ระบบตัดสินใจสั่งซื้อน้อย ทำให้ต้นทุนในช่วงแรกลดลงเป็นจำนวนมาก และเมื่อเวลาผ่านไปพบว่าการสั่งซื้อผ่านส่วนกลางสามารถลดต้นทุนรวมในระบบเฉลี่ยต่อสัปดาห์ได้ 810,973.87 บาทซึ่งคิดเป็น 10.66%