Επιδημιολογικά - ιολογικά χαρακτηριστικά και αποτελεσματικότητα της αγωγής σε χρήστες τοξικών ουσιών με χρόνια ηπατίτιδα C
Authors: Ευαγγελίδου Ευτυχία 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Ο επιπολασμός της HCV λοίμωξης υπολογίζεται σε >185 εκατομμύρια παγκοσμίως, ενώ οι μη διαγνωσμένες λοιμώξεις μπορεί να τον αυξήσουν κατά 20-30%. Σκοπός: Η καταγραφή και η εκτίμηση α) των χαρακτηριστικών των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C (XHC) και β) της παρατεινόμενης ιολογικής ανταπόκρισης (ΠΙΑ), τουλάχιστον 24 εβδομάδες μετά το τέλος αγωγής, σε σχήματα Peg - IFNa/RBV ασθενών με XHC, για το χρονικό διάστημα Σεπτέμβριος 2010 – Οκτώβριος 2016, σε ένα κέντρο αναφοράς για την ηπατίτιδα C ενός δημόσιου νοσοκομείου στο νομό Αττικής .Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για μια μη παρεμβατική μελέτη παρατήρησης σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα C (ΧΕΝ ή μη), με ή χωρίς συν-λοίμωξη HIV, με ή χωρίς ιστορικό προηγούμενης αντιικής θεραπείας.Το δείγμα αποτέλεσαν 660 ασθενείς (συνεχόμενοι ασθενείς) με anti-HCV θετικό/647 HCV-RNA θετικοί χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών – ΧΕΝ ή μη ΧΕΝ (μετάδοση μέσω μετάγγισης αίματος ή παραγώγων αυτού, ή μέσω κρυψιγενούς οδού διασποράς), με ή χωρίς συλλοίμωξη HIV, με ή χωρίς ιστορικό προηγούμενης αντιιικής θεραπείας και που είχαν τουλάχιστον 2 καταγεγραμμένες επισκέψεις και συμπλήρωση επιδημιολογικού δελτίου. Η συλλογή των δεδομένων (επιδημιολογικά, σωματομετρικά, αιματολογικά - βιοχημικά, ιολογικά χαρακτηριστικά) για τους ασθενείς που είχαν ολοκλήρωσει την συνδυασμένη αγωγή πραγματοποιήθηκε αναδρομικά, για τα έτη 2000 - 2010. Η συλλογή των δεδομένων των ασθενών που εντάχθηκαν στην μελέτη και ξεκίνησαν ή όχι αγωγή πραγματοποιήθηκε προοπτικά, για τα έτη 2010 - 2016. Αποτελέσματα: 660 anti-HCV(+)/ 647 HCV-RNA(+) ασθενείς διαχωρίστηκαν σε δυο ομάδες με κριτήριο την χρήση ή μη τοξικών ουσιών (ομάδα Α: 346 χρήστες, 67,9% άνδρες, μέση ηλικία 37,5 ετών, μέσο ΒΜΙ 24,2, μέσο HCV-RNA 286.000 IU/ml και ομάδα Β: 301 μη-χρήστες, 46,2% άνδρες, μέση ηλικία 48,3 ετών, μέσο ΒΜΙ 25,2, μέσο HCV-RNA 403.700 IU/ml). Οι χρήστες τοξικών ουσιών υποκατηγοριοποιήθηκαν σε 2 υπο-ομάδες με βάση την αναφερόμενη χρονολογία έναρξης χρήσεως, πριν (υποομάδα Α1, 108/33,5%) ή μετά (υποομάδα Α2, 238/66,5%) το 1990. Θεραπεία Peg - IFNa/RBV έλαβαν 136 χρήστες τοξικών ουσιών (39,3% των χρηστών) και 115 (38,2%) ασθενείς της ομάδας Β. Από το σύνολο του δείγματος, 95 ασθενείς (14,4%) είχαν κίρρωση ήπατος. Ο γονότυπος 3 ήταν ο επικρατέστερος στην ομάδα Α των χρηστών (58,3%) ακολουθούμενος από τον 1 (27,1%) και τον 4 (13,8%) ενώ ο γονότυπος 1 κυριαρχούσε στην ομάδα Β (53,2%) ακολουθούμενος από τον 4 (19,7%) και τον 3 (17%). Η συντριπτική πλειονότητα των λοιμώξεων γονοτύπου 1 μεταξύ των χρηστών (81,8%) ήταν υποτύπου 1a ενώ ο υπότυπος 1b παρατηρήθηκε στην πλειονότητα των λοιμώξεων γονοτύπου 1 (83,9%) στους λοιπούς ασθενείς (p<0,001). Σημαντική είναι η επισήμανση ότι μεταξύ των χρηστών το 80% των λοιμώξεων γονοτύπου-3 παρατηρήθηκε στην υποομαδα Α2, το 69% αυτών γονοτύπου-4 στην υποομάδα Α1 ενώ τα ποσοστά λοιμώξεων γονοτύπου-1 ήταν συγκρίσιμα και στις δυο υποομάδες (41,7% και 58,3%). ΠΙΑ παρατηρήθηκε στο 63,4% (23/36) και 36,4% (20/55) των ασθενών γονότυπου 1 των ομάδων Α και Β αντίστοιχα (p<0,001), στο 54,3% (19/35) των ασθενών γονοτύπου 4 και στο 80,6% (79/98) του συνόλου των ασθενών γονοτύπου 3. Στην πολυμεταβλητή ανάλυση μόνο η απουσία κίρρωσης (OR=9,442, p=0,014) σχετίζονταν ισχυρά με την επίτευξη ΠΙΑ στο σύνολο των ασθενών και επιπρόσθετα ο υπότυπος 1a σε σχέση με τον 1b (OR=3,309, p=0,055) στους ασθενείς γονοτύπου 1.Συμπεράσματα: Ο τρόπος μετάδοσης της λοίμωξης καθώς και η περίοδος έναρξης χρήσεως μεταξύ των χρηστών τοξικών ουσιών φαίνεται να καθορίζουν την γονοτυπική κατανομή του ιού της ηπατίτιδας C καθώς και τους επικρατείς υποτύπους. Ο γονότυπος 1 (ειδικά ο υπότυπος 1b) αντιπροσωπεύει τον κυρίαρχο γονότυπο ανάμεσα στους μη –ΧΕΝ και ο γονότυπος 3 τον κυρίαρχο γονότυπο ανάμεσα στους ΧΕΝ στην Ελλάδα. Οι HCV λοιμώξεις από γονότυπο 1 (κυρίως υπότυπος 1 a) και 4 παρατηρήθηκαν σχεδόν αποκλειστικά σε ΧΕΝ που ανέφεραν έναρξη χρήσης ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών μετά το 1990, ενώ ο γονότυπος 3 είναι υπεύθυνος για την πλειοψηφία των HCV λοιμώξεων μεταξύ ΧΕΝ που όμως ανέφεραν έναρξη χρήσης ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών μετά το 1990. Παρότι θεραπεία PEG/RIBA εφαρμόζεται σε ποσοστό μικρότερο του 40% των ασθενών με XHC η αποτελεσματικότητά της είναι ικανοποιητική στους μη-κιρρωτικούς ασθενείς γονοτύπου 3 (80%) καθώς και στους μη-κιρρωτικούς ασθενείς υποτύπου 1a (63,4%).