БУЛЛИНГ ВИКТИМИЗАЦИЯҒА ДУШАР БОЛҒАН ЖАСӨСПІРІМДЕР БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫНДАҒЫ ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІСІ ЖӘНЕ ЗАМАНАУИ ФЕНОМЕН РЕТІНДЕ
Authors: Gubenko A.Y. , Khan N.N. 
Published: October 2023

This article reflects the essence of the bullying victimization process of teenagers in the modern society. The subjective and the objective factors of victim behavior occurrence in teenagers and their interdependence are revealed. The key components and characteristics of the victim personality of a teenager are shown. The social and psychological consequences of bullying victimization, which negatively affect the health and social life of adolescents, are indicated, as well as the magnitude of this phenomenon. The negative social and psychological consequences of bullying victimization of teenagers are indicated. It was revealed that the increased victimization of teenagers is determined by social roles, psychological or physical properties of the individual. The practical significance and the prospects of pedagogical research on the prevention and minimization of bullying victimization among schoolchildren are substantiated. Some fundamentals of the development of pedagogical methods aimed at minimizing the impact of bullying victimization factors on teenagers are revealed. Key words: bullying victimization, teenagers exposed to bullying victimization, victim behavior, safe educational environment, teacher.

Аталған мақалада заманауи қоғамда жасөспірімдердің буллингвиктимизация процесінің мәні көрсетілген. Жасөспірімдердің виктимдік мінез-құлқытуындауының субъективті және объективті факторлары және олардың өзара тәуелділігі аныталады. Тинейджердің виктимдік тұлғасының маңызды компоненттері көрсетілген. Жасөспірімдердің денсаулығы мен әлеуметтік өміріне теріс әсер ететін буллингвиктимизацияның әлеуметтік-психологиялық салдары, сондай-ақ бұл құбылыстың ауқымы көрсетілген. Тинейджерлердің виктимділігінің артуы әлеуметтік рөлдермен, тұлғаның психологиялық немесе физикалық қасиеттермен белгіленетіні анықталды. Оқушылар арасында буллингвиктимизацияның алдын алу және азайту бойынша педагогикалық зерттеулердің практикалық маңыздылығы мен келешегі негізделген. Жасөспірімдерге буллингвиктимизиция факторларының әсерін азайтуға және алдын алуға бағытталған педагогикалық әдістерді, шаралар мен тәсілдерді дамытудың кейбір негіздері ашылды. Негізге ала отырып алынған деректер, авторлар деген қорытындыға келді проблемасы виктимизации жасөспірімдер сипатқа жаһандық және жаппай сипатқа ие, демек, қажет жариялап және зерттеп, бұл құбылыс болашақта. Түйін сөздер: буллинг виктимизация, буллинг виктимизацияға душар болған жасөспірімдер, виктимдік мінез-құлық, қауіпсіз білім беру ортасы, педагог.

В данной статье отражена сущность процесса буллинг виктимизации подростков в современном обществе. Выявляются субъективные и объективные факторы возникновения виктимного поведения подростков и их взаимозависимость. Показаны ключевые компоненты и характеристики виктимной личности тинейджера. Обозначены социальные и психологические последствия буллинг виктимизации, негативно влияющие на здоровье и социальную жизнь подростков, а также указана масштабность данного явления. Выявлено, что повышенная виктимность тинейджеров определяется социальными ролями, психологическими или физическими свойствами личности. Обоснована практическая значимость и перспективность педагогических исследований по профилактике и минимизации буллинг виктимизации среди школьников. Раскрываются некоторые основы разработки педагогических методов, мер и способов, направленных на минимизацию и профилактику воздействия факторов буллинг виктимизиции на подростков. Ключевые слова: буллинг виктимизация, подростки подверженные буллинг виктимизации, виктимное поведение, безопасная образовательная среда, педагог.