Кілем өнеркәсібі кәсіпорындарын цифрландырудың ұйымдастырушылық-экономикалық негіздері
Authors: Канашаев Д.Е. , Есболова А.Е. , Тулеметова А.С. , Kanashayev D. , Yesbolova А. , Tulemetova А. 
Published: May 2022

Мақалада кілем өнеркәсібі кәсіпорындарында цифрландыруды енгізу барысында ұйымдастырушылық-экономикалық негіздерін тиімді қолдану мәселелері қарастырылады. Мақалада басты назар цифрландыруды өндіріске енгізу кезінде, кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының әлеуеттік мүмкіндігін, бәсекелестерден артықшылығын және өмір сүру кезеңдерін ескерген ғалымдардың еңбектері зерттелген.Мақала авторлары Қазақстан Республикасындағы кілемдер мен кілем бұйымдарын заттай түрде өндіруді талдай отырып, кілем өнеркәсібінің дамуына кері әсер етіп мәселерді ашып көрсеткен: сапалы шикізаттың болмауы; кілем дизайнын жасау мерзімінің ұзақтығы; технологиялық үдерістің артта қалуы. Цифландыруды кілем өнеркәсібі кәсіпорындарында енгізу барысында, ұйымдастырушылық-экономикалық бағыттың жағымды (өндіріс тиімділігінің өсуі; адами факторлар қателіктерінің азаюы) және жағымсыз (кибер-қауіпсіздіктің өсуі; жұмыс күшінің азаюы) әсерлері ашылды.Мақалада кілем өнеркәсібі кәсіпорындарында цифрландыруды енгізуден алынатын мүмкіндіктер көрсетілген: нақты уақыт аралығындағы құрылғылардың жұмысын реттейді; өндірістік шығындарды азайтады; еңбек жағдайы мен қауіпсіздігін жақсартады; тұтынушылардың жеке тапсырыстарын қанағаттандырады; өнімнің сапасын жоғарылатады.Авторлар кілем өнеркәсібі кәсіпорындарында цифрландыруды енгізудің ұйымдастырушылық-экономикалық негіздері бойынша нақты ұсыныстар жасаған: «смарт-кәсіпорын» тұжырымын толықтай енгізу; бәсекелес кәсіпорындардың жоғары қосымша құндық өндірісіне таргетинг жүргізу; жоғары білікті техникалық мамандарды мақсатты түрде дайындау және қайта даярлау.

The article covers the issues of effective application of organizational and economic bases in the implementation of digitalization at carpet industry enterprises. It also examines the works of scientists who took into account the stages of digitalization in production, the potential capabilities of carpet industry enterprises, their superiority over competitors and their existence. Analyzing the production of carpets and carpet products in the case ofKazakhstan, the authors revealed the problems that negatively affect the development of the carpet industry: lack of high-quality raw materials; the length of time for creating carpet designs; lag in the technological process. During the introduction of digitalization at the enterprises of the carpet industry presented the positive effects of the organizational and economic direction (increase in production efficiency; decrease in errors of Human Factors) and negative effects (increase in cybersecurity; decrease in labor force). The article shows the possibilities of introducing digitalization at carpet industry enterprises: regulates the operation of devices in real time; reduces production costs; improves working conditions and safety; satisfies individual orders of consumers; improves product quality. The authors made specific proposals on the organizational and economic basis of digitalization at the enterprises of the carpet industry: the full implementation of the concept of “smart enterprise”; targeting the high value-added production of competing enterprises; targeted training and retraining of highly qualified technical specialists.