Empirical applications of price transmission in international agri - food supply chains
Authors: Ροκοπάνος Ανδρέας 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή παρουσιάζει τέσσερα δοκίμια σχετικά με τις επιδράσεις είτε σημαντικών αλλαγών πολιτικής είτε των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου στο μηχανισμό διάδοσης των τιμών (κάθετη διάδοση των τιμών κατά μήκος της Ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων και χωρική διάδοση τιμών ανάμεσα σε κύριες παραγωγούς χώρες). Το πρώτο δοκίμιο (Κεφάλαιο 3) ερευνά τα αποτελέσματα των αλλαγών φιλελευθεροποίησης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλαγών που άρχισαν με την Μεταρρύθμιση της ΚΑΠ του 2003 και συνέχισαν με το «Health Check» του 2008, ως προς τις σχέσεις αιτιότητας κατά μήκος της Ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων. Η εμπειρική προσέγγιση που ακολουθείται χρησιμοποιεί μοντέλα συν-ολοκλήρωσης (panel cointegration) και αυτόπαλίνδρομα μοντέλα διόρθωσης σφάλματος (panel error correction vector autoregressive), σε δεδομένα τύπου panel που περιλαμβάνουν μηνιαίες παρατηρήσεις από τον Ιανουάριο του 2005 έως το Σεπτέμβριο του 2012 από δεκαεννέα χώρες της Ευρώπης. Η χρονική περίοδος χωρίζεται σε δύο υποπεριόδους, Ιανουάριος 2005 έως Δεκέμβριος 2008 και Ιανουάριος 2009 έως Σεπτέμβριος 2012, έτσι ώστε να εξετάσει την επίδραση των αλλαγών φιλελευθεροποίησης του «Health Check» της ΚΑΠ στις σχέσεις αιτιότητας ανάμεσα στις τιμές παραγωγού (ACPs), μεταποιητή (PPs) και καταναλωτή (CPs). Τα εμπειρικά αποτελέσματα δείχνουν την ύπαρξη μιας μακροχρόνιας σχέσης ισορροπίας ανάμεσα στις τιμές παραγωγού, μεταποιητή και καταναλωτή. Επιπρόσθετα, πριν το «Health Check» της ΚΑΠ, οι τιμές παραγωγού είναι εξωγενείς ενώ οι τιμές μεταποιητή και καταναλωτή είναι ενδογενείς. Αντίθετα, μετά το «Health Check» της ΚΑΠ όλες οι τιμές γίνονται ενδογενείς. Επίσης, βραχυχρόνιες, αμφίδρομες σχέσεις αιτιότητας δείχνονται ανάμεσα στις τιμές παραγωγού, μεταποιητή και καταναλωτή και στις δύο υποπεριόδους, γεγονός το οποίο υποστηρίζει την υπόθεση αλληλεξάρτησης των τιμών. Συνολικά, τα αποτελέσματα δεικνύουν ότι ο περιορισμός στην υποστήριξη του αγροτικού τομέα, ως αποτέλεσμα του «Health Check» της ΚΑΠ, κατέστησε τις τιμές παραγωγού πιο ευαίσθητες στα μηνύματα της αγοράς, γεγονός που υποδηλώνει μια πιο ανοικτή αγορά.Το δεύτερο δοκίμιο (Κεφάλαιο 4) αξιολογεί το μηχανισμό διάδοσης τιμών κατά μήκος της Ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων, χρησιμοποιώντας ένα μη συμμετρικό διανυσματικό μοντέλο διόρθωσης σφάλματος (VECM) για δεδομένα panel. Τα panel δεδομένα περιλαμβάνουν τιμές παραγωγού, μεταποιητή και καταναλωτή από δεκαεννέα Ευρωπαϊκές χώρες, καλύπτοντας το διάστημα Ιανουάριος 2005 έως Μάρτιος 2015. Η χρονική περίοδος χωρίζεται σε δύο υποπεριόδους, πριν και μετά το «Health Check» της ΚΑΠ το 2008 (Ιανουάριος 2005 έως Δεκέμβριος 2008 και Ιανουάριος 2009 έως Μάρτιος 2015), έτσι ώστε να ερευνηθούν οι σχετικές επιδράσεις στο μηχανισμό διάδοσης των τιμών. Τα αποτελέσματα των τεστ του Pedroni δείχνουν συν-ολοκλήρωση ανάμεσα στις χρονολογικές σειρές των τιμών και η μακροχρόνια σχέση συν-ολοκλήρωσης εκτιμάται με δύο μεθόδους εκτίμησης (fully modified OLS και dynamic OLS). Θετική ασυμμετρία παρατηρείται στη διάδοση των τιμών από τον παραγωγό στο μεταποιητή και από το μεταποιητή στον καταναλωτή, πριν το «Health Check» της ΚΑΠ το 2008. Αντιθέτως μετά το «Health Check» της ΚΑΠ, η διάδοση των τιμών γίνεται συμμετρική. Τα αποτελέσματα δεικνύουν ότι ο περιορισμός στην υποστήριξη του αγροτικού τομέα συνέβαλε σε έναν πιο αποτελεσματικό μηχανισμό διάδοσης τιμών.Το τρίτο δοκίμιο (Κεφάλαιο 5) εξετάζει πως οι αλλαγές φιλελευθεροποίησης του «Health Check» της ΚΑΠ το 2008 και οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, επέδρασσαν στη χωρική μετακύλιση τιμών ανάμεσα στις κύριες αγορές γαλακτοκομικών προϊόντων, δηλαδή, Ευρώπη, Ωκεανία και ΗΠΑ. Εξετάζονται οι τιμές δύο βασικών γαλακτοκομικών προϊόντων, βουτύρου και πλήρους γάλακτος σε σκόνη, ενώ η προσέγγιση που ακολουθείται χρησιμοποιεί πολυδιάστατες, στατικές συναρτήσεις σύζευξης (R-Vine copulas) για να ερευνήσει την εξέλιξη της εξάρτησης των τιμών ανάμεσα στις αγορές. Η χρονική περίοδος για το βούτυρο (Φεβρουάριος 2000 έως Μάιος 2017) και για το πλήρες γάλα σε σκόνη (Ιανουάριος 2000 έως Μάιος 2017) χωρίζεται το Δεκέμβριο του 2007, έτσι ώστε να αξιολογηθούν οι επιδράσεις στις τιμές περιθωρίου καθώς επίσης και η δυνατότητα κάθε αγοράς να λειτουργεί ως κεντρική (μια αγορά θεωρείται κεντρική όταν διατηρεί άμεσους δεσμούς με τουλάχιστον δύο άλλες αγορές). Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Ευρώπη λειτουργεί ως κεντρική αγορά για το βούτυρο και στις δύο υποπεριόδους, ενώ για το πλήρες γάλα σε σκόνη η Ευρώπη διαδέχεται την Ωκεανία ως κεντρική αγορά στις δύο υποπεριόδους. Επιπροσθέτως, τα αποτελέσματα δείχνουν μικρή αύξηση στην εξάρτηση τιμών περιθωρίου στα ζεύγη τιμών για το βούτυρο και στο πλήρες γάλα σε σκόνη για τα ζεύγη τιμών Ευρώπη-Ωκεανία και Ευρώπη-ΗΠΑ. Αντιθέτως, η εξάρτηση τιμών περιθωρίου ανάμεσα σε Ωκεανία και ΗΠΑ μειώνεται, γεγονός το οποίο αποδίδεται στην απαγόρευση εισαγωγών γάλακτος σε σκόνη προερχόμενο από την Ωκεανία, εκ μέρους της Κίνας το 2013. Η εν λόγω απαγόρευση οδήγησε στην κατάρρευση της εξάρτησης των τιμών περιθωρίου ανάμεσα στις δύο περιοχές που συναγωνίζονται στην αγορά της Κίνας. Το τέταρτο δοκίμιο (Κεφάλαιο 6) ερευνά τις επιδράσεις των αλλαγών πολιτικής και των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, στη χωρική διάδοση τιμών ανάμεσα στις κύριες αγορές παραγωγής (δηλαδή Ευρώπη, Ωκεανία και Ηνωμένες Πολιτείες) σκόνης άπαχου γάλακτος (SMP). Παραμετρικές και μη παραμετρικές, δυναμικές συναρτήσεις σύζευξης (copulas) εφαρμόζονται σε δι-εβδομαδιαία δεδομένα από το Σεπτέμβριο του 1998 έως το Μάιο του 2017. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι η συνολική εξάρτηση των τιμών ανάμεσα σε Ευρώπη, Ωκεανία και ΗΠΑ, υπήρξε αύξουσα. Ο υψηλότερος βαθμός ολοκλήρωσης εμφανίζεται ανάμεσα σε Ευρώπη και Ωκεανία και ακολουθείται από αυτόν ανάμεσα σε Ευρώπη και ΗΠΑ, ενώ ο χαμηλότερος βαθμός ολοκλήρωσης εμφανίζεται ανάμεσα σε Ωκεανία και ΗΠΑ.