Herding effects in equity and bond markets
Authors: Κροκιδά Στυλιανή-Ίριδα 
Published: August 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στη μελέτη της αγελαίας συμπεριφοράς των επενδυτών σε αγορές ομολόγων και μετοχών. Πρόκειται για μια συμπεριφορά που έχει εξεταστεί ως τώρα σε διαφορετικά πλαίσια και επιστήμες όπως π.χ. στη ζωολογία και στην ψυχολογία. Η συμπεριφορά της αγέλης στη χρηματοοικονομική επιστήμη αφορά στην ύπαρξη ενός πλήθους επενδυτών που εφαρμόζουν τις ίδιες επενδυτικές επιλογές κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με τους Christie and Huang (1995) η συμπεριφορά αυτή είναι πιθανότερο να παρατηρηθεί σε περιόδους υψηλής μεταβλητότητας. Μια τέτοια περίοδο αποτελεί η πρόσφατη χρηματοοικονομική κρίση. Για αυτό το λόγο, στα πλαίσια της συγκεκριμένης διατριβής η περίοδος της κρίσης εξετάζεται μεμονωμένα. Επίσης, κρίνεται σημαντική η διερεύνηση του είδους της αγελαίας συμπεριφοράς που ανιχνεύεται. Σύμφωνα με τους Bikhchandani and Sharma (2000) η συμπεριφορά της αγέλης ενέχει την έννοια του «εκ προθέσεως μιμητισμού». Αντίθετα, η ύπαρξη απλής ομαδοποίησης λόγω παράλληλων επενδυτικών αποφάσεων ως αντίδραση στη μεταβολή θεμελιωδών μακροοικονομικών μεγεθών μπορεί να χαρακτηριστεί ως «νόθα» (“spurious”) αγελαία συμπεριφορά. Η επιστροφή στις τιμές ισορροπίας πραγματοποιείται αφού οι επενδυτές περάσουν από το στάδιο της ισχυρά αποκλίνουσας συμπεριφοράς (Hwang and Salmon, 2004). Ο όρος αυτός περιγράφει την κατάσταση στην οποία αντίθετα με τη σύγκλιση η οποία παρατηρείται στην αγελαία συμπεριφορά, οι επενδυτές διαφοροποιούνται έντονα ως προς τις προτιμήσεις τους στις μεμονωμένες μετοχές και αρά παρατηρείται και πάλι απόκλιση από τις τιμές που ορίζουν τα ορθολογικά μοντέλα αποτίμησης όπως π.χ. το Υπόδειγμα Αποτίμησης Κεφαλαιακών Στοιχείων (Klein, 2013). Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο εστιάζουμε την ανάλυση στην αγορά ομολόγων της ευρωζώνης και στην ανίχνευση της παρουσίας ή μη αγελαίας συμπεριφοράς. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούμε τη μεθοδολογία που αναπτύχθηκε από τους Chang et al. (2000). Το δείγμα χωρίζεται σε τρεις διακριτές υποπεριόδους πιο συγκεκριμένα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη χρηματοοικονομική κρίση και δυο υποσύνολα χωρών, βορρά και νότου. Στη συνέχεια, εξετάζουμε αν αυτή η συμπεριφορά είναι ορθολογική. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούμε τις ημερομηνίες κατά τις οποίες σημειώνονται αλλαγές στο βασικό επιτόκιο της τράπεζας της Αγγλίας, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων καθώς και ημερομηνίες όπου ανακοινώνονται μακροοικονομικά μεγέθη στην ευρωζώνη. Επίσης, ερευνούμε κατά πόσο σημειώθηκαν δευτερογενείς επιδράσεις από τις χώρες του βορρά στις χώρες του νότου και αντίστροφα. Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την ύπαρξη νόθας αγελαίας συμπεριφοράς («spurious herding»), ισχυρά αποκλίνουσας συμπεριφοράς («adverse herding») καθώς και την ύπαρξη δευτερογενών επιδράσεων τόσο αγελαίας όσο και ισχυρά αποκλίνουσας συμπεριφοράς μεταξύ βορρά και νότου. Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αγελαίας συμπεριφοράς και ρευστότητας στις αγορές μετοχών της ομάδας των πέντε (“G5”) χωρών και συγκεκριμένα των Η.Π.Α., της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιαπωνίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Αρχικά, χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία των Chang et al. (2000) ερευνούμε την ύπαρξη αγελαίας συμπεριφοράς. Σε ένα δεύτερο επίπεδο επικεντρωνόμαστε στη σχέση μεταξύ αγελαίας συμπεριφοράς και ρευστότητας. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ύπαρξη σχέσης μεταξύ των δυο και συγκεκριμένα όταν η ρευστότητα βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνονται και με τη χρήση διαφορετικού μέτρου για τη ρευστότητα. Επιπρόσθετες δοκιμές καταδεικνύουν ότι η διακύμανση της ρευστότητας επηρεάζεται από τη συσπείρωση των αποδόσεων των μετοχών, ένα μέτρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προσέγγιση της συμπεριφοράς αγέλης.Η τρίτη μελέτη αφορά την εξέταση της σχέσης της χρηματοοικονομικής ολοκλήρωσης της ευρωζώνης και της αγελαίας συμπεριφοράς. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιείται το μέτρο βήτα αγελαίας συμπεριφοράς (“beta herding measure”) που αναπτύχθηκε από τους Hwang and Salmon (2009) το οποίο είναι σχεδιασμένο ώστε να λαμβάνει υπόψη του την «εκ προθέσεως» αγελαία συμπεριφορά. Ως μέτρο της χρηματοοικονομικής ολοκλήρωσης υιοθετούμε την προσέγγιση των Pukthuanthong and Roll (2009). Στη συνέχεια χρησιμοποιούμε ένα Panel VAR μοντέλο για να εξετάσουμε τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των δυο φαινομένων. Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την ύπαρξη μιας ελαφρά σημαντικής σχέσης μεταξύ των δυο και μόνο κατά την περίοδο πριν το ξέσπασμα της χρηματοοικονομικής κρίσης.