Το ελληνικό θέατρο για ανήλικους θεατές στο τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα
Authors: Μενδρινού Ιωάννα 
Published: September 2021

Η διδακτορική διατριβή με τίτλο «Το ελληνικό Θέατρο για ανήλικους θεατές στο τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα», συνιστά μία εστιασμένη χωροχρονικά και μεθοδολογικά έρευνα εξέτασης και ανάδειξης των ιδιαίτερων μορφοσυντακτικών, αισθητικών, επικοινωνιακών και σημασιολογικών γνωρισμάτων της δραματουργίας που παράγεται από ενήλικες επαγγελματίες δημιουργούς της λογοτεχνίας και του δράματος για να «καταναλωθεί» από ανηλίκους κατά τη διάρκεια της πιο παρατεταμένης περιόδου ομαλού και σταθερού δημοκρατικού πολιτικού βίου στην νεοελληνική ιστορία. Απώτερος στόχος, η εξαγωγή γενικότερων συμπερασμάτων για την εξελικτική πορεία του Θεάτρου για ανήλικους θεατές μετά το 1972 και τελικά, η σύνταξη μίας «ιστορίας» για την εν λόγω θεατρική κατηγορία ή μίας «ιστορίας» των κοινωνικών αναπαραστάσεων, των προβολών που διατίθενται και των παραμέτρων που προσδιόρισαν την παραγωγή και την πρόσληψη του είδους.Αντιλαμβανόμενοι το θέατρο ως “δείκτη” της ιστορικής πραγματικότητας, όχημα καλλιτεχνικής έκφρασης, ως πολιτιστικό ιδεολογικό μηχανισμό, μέσο διάδοσης πολιτισμικών αξιών και εννοιών σε ευρύτερα κοινά ή τόπο κριτικής, μετάπλασης ή και δημιουργίας ταυτοτήτων, διερευνάται η διαλεκτική σχέση του δραματικού κειμένου ως πρότυπου για μία επαγγελματική θεατρική παράσταση με το ιστορικό, κοινωνικοπολιτικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι της μεταπολιτευτικής περιόδου. Ειδικότερα, η έρευνα επικεντρώθηκε στην εξέταση τριών βασικών λειτουργιών του θεατρικού επικοινωνιακού σχήματος: του δραματικού κειμένου (ως μήνυμα), του συγγραφέα (ως παραγωγού-πομπού) και του θεατή (ως εννοούμενου αποδέκτη).Στην κατεύθυνση αυτή, κρίθηκε αναγκαία μία διεπιστημονική, συνθετική, συγκριτολογικού χαρακτήρα προσέγγιση ενδο- και δια-κειμενικών παραμέτρων και της αλληλεπίδρασής τους με ενδο- και δια-κοινωνικά δεδομένα. Για την εξέταση των δραματικών κειμένων αξιοποιήθηκαν μια σειρά έγκυρων μεθοδολογικών εργαλείων και τυπολογιών που διασφάλισαν όχι μόνο την πολυπρισματική προσέγγιση του ερευνητικού δείγματος, αλλά και την αποφυγή κινδύνων παραποίησης ή υποκειμενοποίησης των πορισμάτων που ελλοχεύουν κατά τη χρησιμοποίηση μίας μεθόδου. Μεταξύ άλλων αναφέρονται: το σημειωτικό Δραματικό Μοντέλο των «δρώσων δυνάμεων» του A.J. Greimas, το «αφηγηματικό μοντέλο» του G. Genette και οι τυπολογίες του Θ. Γραμματά για τα «αξιακά» και «παιδαγωγικά» πρότυπα στο Θέατρο για παιδιά και νέους. Τα συναγόμενα αποτελέσματα προβλήθηκαν στο ιστορικο/κοινωνικό πλαίσιο αναφοράς προς επαλήθευσή τους αποκαλύπτοντας τους λόγους και τους τρόπους με τους οποίους το Θέατρο για ανήλικους θεατές εκσυγχρονίζεται και καταξιώνεται στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας και της πολιτείας ως πολιτιστική επιτέλεση με αδιαμφισβήτητη πλέον αξία και συμβολή στην πνευματική, ηθική, αισθητική και πολιτιστική καλλιέργεια των μελλοντικών ενήλικων πολιτών. Η συνεχής μετάλλαξη των όψεων τόσο του συγγραφέα, όσο και του εννοούμενου θεατή, επιβεβαιώνει τόσο την αμφίδρομη σχέση θεάτρου-πραγματικότητας, όσο και τη διαχρονικότητα της αμφιθυμικότητας με την οποία η κοινωνία αντιμετωπίζει την παιδική/νεανική ηλικία και το θέατρο που απευθύνεται σε αυτήν. Προσεπικυρώνεται κατ΄ αυτό τον τρόπο, η ερευνητική υπόθεση ότι το Θέατρο για ανήλικους θεατές αποτελεί πράγματι μία “πολιτιστική κατασκευή” των ενηλίκων, η συζήτηση για τη “λειτουργία” και την “αποστολή” της οποίας δεν πρόκειται να σταματήσει όσο οι άνθρωποι και οι κοινωνίες θα μετασχηματίζονται μέσα στο χρόνο.