Εκτίμηση ευερεθιστότητας, άγχους, κατάθλιψης και ποιότητα ζωής σε καπνιστές κατά τη θεραπεία διακοπής καπνίσματος
Authors: Χατζηλία Δέσποινα 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η διακοπή της καπνιστικής συνήθειας είναι αναμφισβήτητα μια επίπονη, ιδιαιτέρως απαιτητική και στρεσογόνος διαδικασία για τον καπνιστή. Η προϋπάρχουσα γνώση και εμπειρία επιβεβαιώνει την ύπαρξη επιπτώσεων και μεταβολών τόσο στη διάθεση όσο και στην ψυχολογία των καπνιστών κατά τη διαδικασία διακοπής. Σκοπός: η εκτίμηση της ευερεθιστότητας, του άγχους, της κατάθλιψης και της σχετιζόμενης με την υγεία ποιότητας ζωής, σε ασθενείς που προσέρχονται σε ιατρείο διακοπής καπνίσματος.Υλικό – Μέθοδος: Πρόκειται για μελέτη στην οποία έλαβαν μέρος 94 καπνιστές (ποσοστό απόκρισης: 85,45%), οι οποίοι προσήλθαν στο ιατρείο διακοπής καπνίσματος τριτοβάθμιου νοσοκομείου οικειοθελώς με σκοπό την απεξάρτηση τους από τον καπνό και συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο σε τέσσερις διαφορετικές φάσεις της μελέτης, κατά την αρχική επίσκεψη (φάση 0), 1 μήνα μετά (φάση 1), 3 μήνες μετά (φάση 2) και 12 μήνες μετά (φάση 3) την αρχική επίσκεψη. Εκτός από την καταγραφή των δημογραφικών και της καπνιστικής συνήθειας συμπληρώθηκαν τα ερωτηματολόγια EuroQol (EQ-5D), το οποίο αποτελεί αξιόπιστο και έγκυρο εργαλείο για τον προσδιορισμό της ποιότητας ζωής, η κλίμακα Fagerström, η οποία προσδιορίζει το βαθμό εξάρτησης από τη νικοτίνη και η κλίμακα ευερεθιστότητας Snaith-IDA (Irritability Depression Anxiety) για την εκτίμηση συμπτωμάτων ευερεθιστότητας και ανησυχίας. Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων έγινε με το στατιστικό πακέτο SPSS 19.Αποτελέσματα: Καπνιστές μέσης ηλικίας 55 ετών και μέσης ηλικίας έναρξης του καπνίσματος τα 20 έτη, οι οποίοι την παρούσα χρονική στιγμή καταναλώνουν 25 τσιγάρα ημερησίως. Το 72,2% αναφέρουν ότι στο παρελθόν είχαν προσπαθήσει να διακόψουν το κάπνισμα, προσδιόρισαν την σημαντικότητα του εγχειρήματος της διακοπής στο 8,34 και τη δυσκολία στο 8,58 σε δεκάβαθμη κλίμακα. Στο τέλος της παρούσας μελέτης το 41,2% του δείγματος είχε καταφέρει να διακόψει το κάπνισμα. Το 36,2% του δείγματος προσδιορίζεται ως πολύ εξαρτημένο σύμφωνα με την κλίμακα Fagerström. Η ευερεθιστότητα (εξωτερική – εσωτερική), το άγχος και η κατάθλιψη έφτασε στο ανώτερο όριο της κατά την φάση 1 της μελέτης δηλαδή στον πρώτο μήνα θεραπείας διακοπής του καπνίσματος ενώ το άγχος είναι σχεδόν στα ίδια επίπεδα τόσο κατά την ένταξη στο πρόγραμμα όσο και στη φάση ολοκλήρωσης του. Όσον αφορά στους συμμετέχοντες στη μελέτη που τελικά διέκοψαν το κάπνισμα συγκρίνοντας την φάση 1 και την φάση 3 προέκυψε στατιστικά σημαντική συσχέτιση του ΕQ-D5 VAS μεταξύ της φάσης 1 και 3, με την μέση τιμή να αυξάνεται μετά την διακοπή του καπνίσματος από 65,12 στο 74,35 με p-value 0,000.Συμπεράσματα: Τα άτομα την περίοδο που βρίσκονται σε θεραπευτική διαδικασία διακοπής καπνίσματος βιώνουν σε αυξημένα επίπεδα άγχος, εσωτερική ευερεθιστότητα, και κατάθλιψη ανεξαρτήτου φύλου και ηλικίας. Τα άτομα που τελικά καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα αξιολογούν την ποιότητα ζωής τους σε υψηλότερα ποσοστά στην εκατοστιαία αναλογία του EQD-5. Ως εκ τούτου, η υποστήριξη των ατόμων που βρίσκονται σε θεραπευτική αγωγή για να διακόψουν το κάπνισμα κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική προκειμένου να αντιμετωπίσουν ευερεθιστότητα, το άγχος και την κατάθλιψη που βιώνουν.