Εκπαίδευση εκπαιδευτικών στην εφαρμογή ενοτήτων σύγχρονης επιστημονικής έρευνας με διαστάσεις υπεύθυνης έρευνας και καινοτομίας με την υποστήριξη μεντόρων - εκπαιδευτικών
Authors: Μιχαηλίδη Αιμιλία-Αικατερίνη 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στην εκπαίδευση εν ενεργεία εκπαιδευτικών σχετικά με την διαπραγμάτευση στις τάξεις τους αντικειμένων σύγχρονης επιστημονικής έρευνας με κοινωνικοεπιστημονικές προεκτάσεις μέσω της εφαρμογής ειδικά σχεδιασμένων διδακτικών ενοτήτων πάνω στα θέματα αυτά, υπό την διαρκή καθοδήγηση μεντόρων-εκπαιδευτικών. Συγκεκριμένα διερευνά τη συμβολή της παρεχόμενης από τους μέντορες συμβουλευτικής καθοδήγησης κατά την εφαρμογή διδακτικών ενοτήτων εστιάζοντας: (α) στις αλληλεπιδράσεις των μεντόρων με τους εκπαιδευόμενους εκπαιδευτικούς στη διάρκεια της διαδικασίας συμβουλευτικής καθοδήγησης και (β) στην αλληλεπίδραση των εκπαιδευόμενων εκπαιδευτικών με το διδακτικό υλικό των ενοτήτων που κλήθηκαν να εφαρμόσουν υπό την καθοδήγηση των μεντόρων. Στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, 5 μέντορες-εκπαιδευτικοί – που σε προηγούμενη φάση σε συνεργασία με ερευνητές στο πεδίο της επιστήμης, ερευνητές της διδακτικής των ΦΕ και ειδικούς της επικοινωνίας της επιστήμης είχαν αναπτύξει και εφαρμόσει μια διδακτική ενότητα σχετικά με τη Νανοτεχνολογία – έδρασαν ως πολλαπλασιαστές και υποστήριξαν 32 συνολικά εν ενεργεία εκπαιδευτικούς στα πλαίσια πέντε κοινοτήτων μάθησης, των 5 έως 10 ατόμων έκαστη, στην εφαρμογή τριών διδακτικών ενοτήτων πάνω σε αντικείμενα έρευνας αιχμής: Εφαρμογές της Νανοτεχνολογίας, Μικροπλαστικά στους Ωκεανούς και Μητρικό Γάλα. Η διαδικασία συμβουλευτικής υποστήριξης διήρκεσε εννέα μήνες στη διάρκεια των οποίων συλλέχθηκαν δεδομένα μέσα από τις ηχογραφήσεις των συναντήσεων των κοινοτήτων μάθησης και των δομημένων αναστοχαστικών παρουσιάσεων των εκπαιδευόμενων εκπαιδευτικών, από ερωτηματολόγια και από τα διδακτικά υλικά που παρήγαγαν οι εκπαιδευόμενοι εκπαιδευτικοί. Για την ανάλυση των δεδομένων, αξιοποιήθηκαν ποιοτικές μέθοδοι ανάλυσης περιεχομένου. Τα αποτελέσματα της έρευνας σχετικά με τις συζητήσεις συμβουλευτικής καθοδήγησης δείχνουν ότι τα θέματα που κυριάρχησαν αφορούσαν ζητήματα στρατηγικών διδασκαλίας και διδακτικού σχεδιασμού, αν και τα οργανωτικά ζητήματα κατέλαβαν και αυτά ένα μεγάλο μέρος των συζητήσεων αυτών. Δευτερευόντως συζητήθηκαν θέματα σχετικά με τους σκοπούς και τους στόχους των διδακτικών ενοτήτων, τις αντιλήψεις των μαθητών και το ίδιο το επιστημονικό περιεχόμενο. Από τα αποτελέσματα επίσης απορρέει ότι οι εκπαιδευτικοί υιοθετούσαν κυρίως κατευθυντικές πρακτικές στις συζητήσεις τους – δίνοντας συμβουλές και οδηγίες – που παραπέμπουν σε χαρακτηριστικά ενός αρχηγικού ρόλου καθοδήγησης. Ωστόσο, παράλληλα, φαίνεται μια τάση προσαρμογής τόσο των πρακτικών τους όσο και του ρόλου που υιοθετούν ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε φάσης της διαδικασίας καθοδήγησης. Αναφορικά με τον τρόπο που αλληλεπέδρασαν οι εκπαιδευόμενοι εκπαιδευτικοί με το διδακτικό υλικό προκύπτει ότι κατά τον σχεδιασμό των διδασκαλιών τους τροποποίησαν ορισμένα στοιχεία των διδακτικών ενοτήτων – κυρίως σχετικά με τις προτεινόμενες δραστηριότητες. Στη διαδικασία αυτήν αξιοποίησαν τη γνώση τους σχετικά με τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες των μαθητών τους, τις προσωπικές τους πεποιθήσεις για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών και την προηγούμενη εμπειρία των μεντόρων τους από την εφαρμογή της ενότητας της Νανοτεχνολογίας. Τέλος, από τα δεδομένα προέκυψε μια αρνητική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης κατευθυντικών πρακτικών από πλευράς των μεντόρων και του αριθμού των τροποποιήσεων τις οποίες πρότειναν οι εκπαιδευόμενοι εκπαιδευτικοί. Αυτό σημαίνει ότι όσο λιγότερο κατευθυντικοί ήταν οι μέντορες τόσο περισσότερες πρωτοβουλίες να εισηγηθούν τροποποιήσεις έλαβαν οι εκπαιδευόμενοι εκπαιδευτικοί σε κάθε κοινότητα μάθησης. Με βάση τα παραπάνω η παρούσα έρευνα συνεισφέρει στην ερευνητική βιβλιογραφία της διδακτικής που αφορά στην διαμόρφωση κατάλληλων περιβαλλόντων για την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών και την κατάλληλη υποστήριξή τους στη διάρκεια εφαρμογής διδακτικών καινοτομιών που σχετίζονται με την ενσωμάτωση αντικειμένων έρευνας αιχμής στα μαθήματα των Φυσικών Επιστημών.