Η συμβολή του κινηματογράφου στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης
Authors: Ρούμπου Χριστίνα 
Published: March 2024

Αφετηριακές παραδοχές στην παρούσα μελέτη είναι αφενός η ανάγκη διαχείρισης της ετερότητας τόσο στο πεδίο της εκπαίδευσης όσο και γενικότερα σε κοινωνικό επίπεδο, και η ανάγκη διδασκαλίας και ενίσχυσης των διαπολιτισμικών δεξιοτήτων, αφετέρου, δεδομένου ότι δεν είναι έμφυτες και χρειάζεται να διδαχθούν ή να ενισχυθούν. Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής, προτείνεται μια επιμορφωτική παρέμβαση, σύμφωνα με την οποία, η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα διαχείρισης της ετερότητας έχει ως πρωταρχικό στόχο να μπορεί ο εκπαιδευτικός να θέτει τον ίδιο τον εαυτό του στο μικροσκόπιο. Να μπορεί, δηλαδή, να εξετάζει και να επανεξετάζει μέσω της αναστοχαστικής διαδικασίας τις γνώσεις του, τις πεποιθήσεις και τις αξίες του, τις δεξιότητες, τις στάσεις και τη συμπεριφορά του, τις ταυτότητές του, τους τρόπους που σχετίζεται με τους άλλους. Στόχος της επιμόρφωσης είναι να μην λειτουργεί ως παθητικός αποδέκτης και μεταδότης θεωριών περί διαπολιτισμικότητας, αλλά να υιοθετεί ο ίδιος και να προωθεί μέσα από το εκπαιδευτικό του έργο τις αρχές και τις αξίες της διαπολιτισμικής και της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε ένα πρωτότυπο βιωματικό πρόγραμμα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, το πρόγραμμα «CINEκπαίδευση»: Η συμβολή του κινηματογράφου και της κινηματογραφοθεραπείας στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για την ανάπτυξη διαπολιτισμικής ικανότητας. Το πρόγραμμα στηρίζεται θεωρητικά στην κριτική παιδαγωγική, στις αρχές της διαπολιτισμικής και συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, της εκπαίδευσης ενηλίκων, καθώς και τις αρχές της μετασχηματίζουσας μάθησης και της προσωποκεντρικής εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα συνδέεται, επίσης, με τις αρχές της βιωματικής μάθησης, της εκπαίδευσης μέσω της τέχνης και της έρευνας-δράσης, τοποθετώντας στο επίκεντρο την ατομική και υποκειμενική εμπειρία, την ετερότητα και τη μετασχηματιστική δυνατότητα της εκπαίδευσης και της κινηματογραφοθεραπείας. Η λογική διάρθρωσης της παρέμβασης είναι αυτή της σταδιακής, παρεμβαίνουσας, μη κατευθυνόμενης ανακάλυψης της γνώσης και της ανάπτυξης δεξιοτήτων και στάσεων, που προάγουν τις αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, με την αξιοποίηση κινηματογραφικών ταινιών, στο πλαίσιο της έρευνας-δράσης. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί να συμβάλλει στο πεδίο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, ανταποκρινόμενη στην αυξανόμενη ζήτηση για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με νέα εργαλεία και σε νέα εργαλεία. Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια φαίνεται να έχει αναπτυχθεί, κυρίως από κάποιους ιδιωτικούς φορείς, σημαντικό ενδιαφέρον για την κινηματογραφική εκπαίδευση και την περιστασιακή και αποσπασματική αξιοποίηση κινηματογραφικών ταινιών κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Βασική καινοτομία της ερευνητικής και επιμορφωτικής παρέμβασης που εφαρμόστηκε αποτελεί η συστηματική και στοχευμένη χρήση κινηματογραφικών ταινιών και τεχνικών της κινηματογραφικής εκπαίδευσης, με βασική μέθοδο πρόσληψης και επεξεργασίας των ταινιών την κινηματογραφοθεραπεία, με σκοπό την ανάπτυξη της διαπολιτισμικής ικανότητας εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων. Μεθοδολογικά η έρευνα υπάγεται στο μεικτό ερευνητικό παράδειγμα. Ειδικότερα, για την παραγωγή και τη συλλογή των δεδομένων αξιοποιούνται το ερμηνευτικό και το κριτικό παράδειγμα έρευνας-δράσης, ενώ για την ανάλυση των δεδομένων, η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου.Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί ότι κάποιοι από τους εκπαιδευτικούς χαρακτήρισαν τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα CINEκπαίδευση «ψαχούλεμα» και «κατάθεση ψυχής», στοιχείο που αναδεικνύει τη συμβολή του στη γενικότερη επαγγελματική και προσωπική ανάπτυξή τους.