Ιογενής ηπατίτιδα β και hiv λοίμωξη στον ελληνικό πληθυσμό
Authors: Νικολόπουλος Γεώργιος 
Published: January 2014

Μετά την ευρεία χορήγηση των υψηλής αποτελεσματικότητας συνδυασμών αντιρετροϊκών φαρμάκων (HAART), βελτιώθηκε σημαντικά το προσδόκιμο επιβίωσης των HIV οροθετικών ατόμων. Ωστόσο, οι επιπλοκές της συλλοίμωξης με ιούς, όπως της ηπατίτιδας Β (HBV), συνιστούν σημαντικό κλινικό πρόβλημα των HIV+ ασθενών στη σύγχρονη εποχή. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση της ενδεχόμενης επίδρασης της HIV/HBV συλλοίμωξης στην εμφάνιση AIDS, στη συνολική θνητότητα, στον αριθμό των μεταβολών της αντιρετροϊκής θεραπείας μετά τη χορήγηση του πρώτου HAART θεραπευτικού σχήματος και στην ιολογική ανταπόκριση στη HAART θεραπεία. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε μετα-ανάλυση των δημοσιευμένων μελετών στο συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο. Αποθηκευμένα βιολογικά δείγματα HIV οροθετικών ατόμων ελέγχθηκαν για την παρουσία του επιφανειακού αντιγόνου του HBV (HΒsAg). Δεδομένα κλινικής έκβασης (AIDS ή θάνατος) ελήφθηκαν από το εθνικό αρχείο HIV+ ατόμων. Στην πολυμεταβλητή ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν μοντέλα Poisson και λογαριθμιστικής εξάρτησης. Για την εξέταση της επίδρασης του HBV στον αριθμό των αλλαγών της χορηγούμενης αντιρετροϊκής θεραπείας, εφαρμόστηκε μοντέλο Poisson τυχαίων επιδράσεων και δύο παραλλαγές του μοντέλου αναλογικών κινδύνων του Cox. Για να πραγματοποιηθεί η μετα-ανάλυση, αναζητήθηκαν σε ηλεκτρονική βάση δεδομένων οι σχετικές με το θέμα μελέτες και ακολούθησε η εξαγωγή στοιχείων από τις εργασίες που πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής. Έγινε έλεγχος για πιθανή ύπαρξη συστηματικού σφάλματος δημοσίευσης ή ετερογένειας των αποτελεσμάτων των πρωτογενών μελετών. Οι εκτιμητές του συνολικού αποτελέσματος προέκυψαν από την εφαρμογή μοντέλων σταθερών και τυχαίων επιδράσεων. Αναλύθηκαν δεδομένα 1.729 HIV οροθετικών ατόμων. Ο επιπολασμός του HBsAg, λαμβάνοντας υπόψη το θετικό αποτέλεσμα σε δύο βιολογικά δείγματα, υπολογίστηκε στο 6,19%. Η πολυμεταβλητή ανάλυση δεν έδειξε επίδραση του HBV είτε στην ανάπτυξη AIDS είτε στη συνολική θνητότητα των HIV οροθετικών ατόμων. Η ιολογική ανταπόκριση των ασθενών στη HAART θεραπεία ήταν ίδια ανεξάρτητα από την παρουσία ή όχι του HBsAg. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στον ρυθμό αλλαγής των αντιρετροϊκών φαρμάκων μετά την έναρξη της HAART ανάμεσα στους HBsAg+ και στους HBsAg- ασθενείς. Στην περίπτωση αυτή, όμως, το αποτέλεσμα ήταν οριακά μη σημαντικό και δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα ύπαρξης μίας μικρής επίδρασης της συλλοίμωξης στον αριθμό μεταβολών των φαρμάκων που χορηγούνται στους HIV+ ασθενείς. Το είδος των αντιρετροϊκών φαρμάκων, η ημερολογιακή περίοδος, η προηγούμενη ή όχι λήψη αντιρετροϊκής αγωγής και η παρουσία ή απουσία AIDS στην έναρξη της HAART αποτελούσαν παράγοντες με στατιστικά σημαντική επιρροή στον ρυθμό μεταβολής της αντιρετροϊκής θεραπείας. Συνολικά 9 μελέτες συμπεριλήφθηκαν στη μετα-ανάλυση εργασιών για την επίδραση της συλλοίμωξης στην εμφάνιση AIDS. Στατιστικά μη σημαντικό αποτέλεσμα προέκυψε τόσο από το μοντέλο σταθερών όσο και από το μοντέλο τυχαίων επιδράσεων. Στη μετα-ανάλυση 11 δημοσιευμένων μελετών για το ρόλο της HBV λοίμωξης στη συνολική θνητότητα των HIV+ ασθενών, o συνολικός εκτιμητής ήταν 1,36 με 95% διάστημα εμπιστοσύνης 1,12-1,64. Συστηματικό σφάλμα δημοσίευσης ή στατιστική ετερογένεια των αποτελεσμάτων δεν ανιχνεύτηκε σε καμία από τις δύο μετα-αναλύσεις. Η ανάλυση των πρωτογενών δεδομένων δεν έδειξε αύξηση του κινδύνου κλινικής επιδείνωσης (AIDS ή θάνατος) σε HIV οροθετικά άτομα με θετικό αντιγόνο επιφανείας του HBV. Χρησιμοποιώντας, όμως, τα αποτελέσματα άλλων εργασιών στο ίδιο θέμα και αυξάνοντας το συνολικό αριθμό ατόμων σε 12.382, διαπιστώσαμε αυξημένη συνολική θνητότητα στους ασθενείς με HIV/HBV συλλοίμωξη. Η μετα-ανάλυση, αυξάνοντας τη στατιστική ισχύ, αποκάλυψε την ύπαρξη μίας μικρής επίδρασης του HBV στη συνολική θνητότητα, προφανώς λόγω αύξησης των θανάτων που οφείλονται σε ηπατική βλάβη. Η συλλοίμωξη δεν φάνηκε να επηρεάζει τη συχνότητα αλλαγής των αντιρετροϊκών φαρμάκων, αποτέλεσμα, όμως, που ήταν οριακά στατιστικά μη σημαντικό. Συνεπώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη ελαφρώς αυξημένου ρυθμού μεταβολής της αντιρετροϊκής αγωγής στους HIV/HBV ασθενείς και απαιτείται περαιτέρω επιστημονική μελέτη του θέματος.