Μαρτυρίες πολιτισμού στον Μ. Βασίλειο
Authors: Φαρσάρη Γεωργία 
Published: April 2022

«Μαρτυρίες Πολιτισμού στον Μ. Βασίλειο: Κοινωνικοπολιτισμικές ανιχνεύσεις στο έργο του Βασιλείου Καισαρείας»ΠερίληψηΑντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι η αναζήτηση και διερεύνηση των πολιτισμικών στοιχείων και δεδομένων, όπως αυτά πλαισιώνονται στα κείμενα του Βασιλείου Καισαρείας. Οι βασικοί άξονες της παρούσας μελέτης είναι οι εξής: Η ανάδειξη των πολιτισμικών χαρακτηριστικών της Καππαδοκικής κοινωνίας του 4ου αι. μ. Χ. και μέσω αυτών βασικών στοιχείων του πολιτισμού της εποχής. Η ανάλυση και ερμηνεία των πολιτισμικών πληροφοριών ως κώδικες επικοινωνίας. Η προσέγγιση των συστημάτων ταξινόμησης δηλαδή οργάνωσης των ανθρώπων, των τόπων και των πραγμάτων της Καππαδοκίας που επηρέασαν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κατανόησαν «τον κόσμο» καθώς και η παρουσίαση των μηνυμάτων, όπως αυτά διαμορφώθηκαν στις πολιτισμικές και κοινωνικές τους συμβάσεις.Πιο αναλυτικά, η μελέτη του γραμματειακού υλικό ως πολιτιστικό «προϊόν» της συγκεκριμένης περιόδου μας δίνει τη δυνατότητα πρόσβασης στα γηγενή συστήματα ταξινόμησης μέσα από τα οποία εκπορεύεται ο τρόπος σκέψης και έκφρασης. Η γλώσσα αξιολογείται ως κώδικας επικοινωνίας με το παρελθόν και ως μέσο μεταφοράς ποικίλων εννοιών και πολιτισμικών εκφράσεων. Η ερμηνευτική προσέγγιση των ονομάτων αναδεικνύει τη γλωσσική ποικιλομορφία και συμβάλλει στην «ανθρωπολογική» κατανόηση του πολιτισμικού πλαισίου και του κοινωνικού γίγνεσθαι.Μέσα από τις κειμενικές αναφορές του Βασιλείου, εξετάζονται οι μορφές τέχνης ως πολιτισμικά μορφώματα, υποδεικνύοντας ιδέες και συμβολισμούς, εκφράζοντας ψυχικές διαθέσεις και εσωτερικές παροτρύνσεις. Επίσης ερμηνεύεται το ιατρικό μοντέλο, βάσει του οποίου η κοινωνία του 4ου αι μ. Χ. αντιλαμβάνεται την υγεία και εξετάζεται η αλληλεπίδραση του επιπέδου της ιατρικής περίθαλψης με άλλους παράγοντες, όπως η οικονομία, η ιδεολογία, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις. Η δημιουργία ιδρυμάτων ερμηνεύεται ως μια πράξη εμπνεόμενη από πολιτιστική ηθική και όχι απλά μια δράση πολιτισμού, αντανακλώντας υπερατομικά ιδεώδη. Επίσης τα κείμενα του Βασιλείου Καισαρείας επιτρέπουν την ανάδειξη του νομικού πολιτισμού του 4ου αι. μ. Χ ως μέσο παρακολούθησης της συλλογικής νοοτροπίας και των συναλλακτικών ήθη της κοινωνίας.Τα κείμενα του επισκόπου Καισαρείας παρέχουν αξιολογότατες πληροφορίες για τον διοικητικό και τον φορολογικό μηχανισμό καθώς και για τις στρατιωτικές δομές. Μέσω των τοπογραφικών παρατηρήσεων του Βασιλείου μελετάται το ιεραρχικό σύστημα κατάταξης των οικισμών, τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των δικτύων επικοινωνίας. Οι επαγγελματικές ενασχολήσεις, οι τρόποι ψυχαγωγίας, οι μαγικές τελετουργίες και πρακτικές λειτουργούν ως εργαλείο ανίχνευσης του ιδεολογικού τους πλαισίου. Η γυναικεία παρουσία, μέσα από την παρακολούθηση της καθημερινότητάς της, των ασχολιών, των ενδυματολογικών επιλογών της, των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών της, μέσα από τα κείμενα του επισκόπου Καισαρείας, μας παρέχει τρόπους πρόσβασης στον τρόπο σκέψης και έκφρασης των ανθρώπων αυτής της κοινωνίας.Τέλος, μέσα από τις αναφορές του επισκόπου Καισαρείας, μελετάται ο Χριστιανισμός, ως πεδίο έκφρασης φιλοσοφικού λόγου, αισθητηριακών εμπειριών, πνευματικών αξιών και κανόνων ηθικής. Ο μοναχισμός εξετάζεται ως ένας καθοριστικός παράγοντας πολιτισμού που νοηματοδότησε μια ολόκληρη εποχή, επισημαίνοντας και τον καθοριστικό ρόλο του Βασιλείου Καισαρείας στην διαμόρφωση της κοινοβιακής του μορφής.Λέξεις – Κλειδιά: Βασίλειος Καισαρείας, Κείμενα, Πολιτισμικά χαρακτηριστικά, Καππαδοκική κοινωνία, Χριστιανισμός.