Η οξειδωμένη LDL χοληστερόλη σαν δείκτης του αθηρωματικού φορτίου στα στεφανιαία και στα περιφερικά αγγεία
Authors: Τριανταφύλλου Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η οξειδωμένη LDL (OxLDL) έχει σημαντικό ρόλο στην έναρξη και προαγωγή της αθηροσκλήρωσης. Εξετάσαμε τη σχέση της κυκλοφορούσας oxLDL με την βαρύτητα της στεφανιαίας και περιφερικής αθηροσκλήρωσης μεταξύ ασθενών με πρόσφατη διάγνωση ή κλινική υποψία στεφανιαίας νόσου (Σ.Ν.).Μέθοδος: Στη μελέτη περιελήφθησαν 196 ασθενείς (91.8% άρρενες), όλοι ≤ 65 ετών χωρίς συννοσηρότητες, που για πρώτη φορά υπεβλήθησαν σε στεφανιογραφία μετά από οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (85.7%) ή λόγω πρόσφατης διάγνωσης ή κλινικής υποψίας σταθερής Σ.Ν. (14.3%). Ο αριθμός των μειζόνων στεφανιαίων αρτηριών με στένωση ≥50% (Στεφανιαίο σκορ: Σ.Σ.) και το Hamsten σκορ (H.Σ.) χρησιμοποιήθηκαν ως δείκτες βαρύτητας και έκτασης της Σ.Ν. αντίστοιχα. Διενεργήθηκε επίσης αρτηριακό υπερηχογράφημα B-mode αμφοτερόπλευρα για να μετρηθούν το μέγιστο πάχος του έσω μέσου χιτώνα (ΕΜΧ) και της αθηρωματικής πλάκας (Π) των κοινών καρωτίδων (ΚΚΑ) και των κοινών μηριαίων (ΚΜΑ) αρτηριών. Ελήφθη επίσης αίμα για τον προσδιορισμό πλήρους λιπιδαιμικού προφίλ και της hs-CRP, ενώ μετρήθηκε η κυκλοφορούσα oxLDL με ενζυμικό ανοσοπροσροφητικό προσδιορισμό (ELISA) που βασίστηκε στο μονοκλωνικό αντίσωμα 4E6. Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν κυρίως συσχετίσεις Pearson and Spearman, μοντέλα γραμμικής και λογιστικής παλινδρόμησης και καμπύλες ROC.Αποτελέσματα: Η oxLDL είχε σημαντική θετική συσχέτιση με την ολική χοληστερόλη (r=0.506, p <0.001), την LDL (r=0.496, p <0.001), την nonHDL (r=0.505, p <0.001) και την apo B-100 (r=0.476, p <0.001) αλλά όχι με άλλες λιπιδαιμικές παραμέτρους. Επιπλέον η oxLDL συσχετίστηκε σημαντικά αλλά αρνητικά με την ηλικία (r=-0.213, p=0.004) και θετικά με το δείκτη μάζας σώματος (r=0.165, p=0.030). Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την αρνητική συσχέτιση της oxLDL με την ηλικία και το ηλικιακό όριο των 55 ετών που διαχωρίζει άρρενες ασθενείς με πρώιμη στεφανιαία νόσο η περαιτέρω ανάλυση εστιάστηκε στους άνδρες ασθενείς. Για το σύνολο των αρρένων της μελέτης (180 από τους 196 ασθενείς) μια ασθενής αλλά σημαντική συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ της oxLDL και του Σ.Σ. (r=0.169, p=0.033) αλλά όχι μεταξύ της oxLDL και του Η.Σ. (r=0.124, p=0.130). Η oxLDL δεν συσχετίστηκε σημαντικά με τους δείκτες καρωτιδικής και μηριαίας αθηροσκλήρωσης και καμμία άλλη λιπιδαιμική παράμετρος ή η hs-CRP δεν συσχετίστηκε σημαντικά με κάποιο δείκτη στεφανιαίας ή περιφερικής αθηροσκλήρωσης. H oxLDL βρέθηκε σημαντικά υψηλότερη μεταξύ ανδρών ≤ 55 ετών (n=102, 48±5 ετών) έναντι ανδρών > 55 ετών (n=78, 60±3 ετών): 99±46 U/L vs 84±32 U/L αντίστοιχα, p=0.023. Μεταξύ ανδρών ≤55 ετών η oxLDL συσχετίστηκε σημαντικά με αμφότερα τα σκορ Σ.Ν. (Σ.Σ.: r=0.243, p=0.021 και H.Σ.: r=0.244, p=0.024). Όσοι είχαν επίπεδα oxLDL στο υψηλότερο τριτημόριο (≥107 U/L) σε σχέση με εκείνους στο χαμηλότερο (<77 U/L), είχαν υψηλότερα σκορ Σ.Ν. (Σ.Σ.: 1.9±0.9 vs 1.3±1, p=0.012 & H.Σ.: 2.6±1.7 έναντι 1.6±1.1, p=0.01) και πιο συχνά πολυαγγειακή Σ.Ν. (σε 70% έναντι 34.5% των περιπτώσεων αντίστοιχα, p=0.009). Ήταν επίσης πολύ πιο πιθανό να έχουν πολυαγγειακή νόσο μετά διόρθωση για τους παράγοντες κινδύνου, την ηλικία, τον δείκτη μάζας σώματος, τη λήψη στατίνης, το μέγιστο πάχος ΕΜΧ ΚΚΑ και την apoB-100 (σχετική πιθανότητα: 3.146, 95% διάστημα εμπιστοσύνης: 1.220-8.112, p=0.018). Επιπλέον σε ανάλυση με καμπύλες ROC η oxLDL βρέθηκε σημαντικός αν και μέτρια ισχυρός προβλεπτικός παράγοντας για πολυαγγειακή νόσο (επιφάνεια υπό την καμπύλη (AUC) = 0.652, 95% διάστημα εμπιστοσύνης: 0.539-0.765 p=0.013). Αντίθετα σε ασθενείς >55 ετών η oxLDL δεν συσχετίστηκε με τα σκορ Σ.Ν. και παρόμοια περαιτέρω ανάλυση έδωσε ουδέτερα αποτελέσματα.Συμπέρασμα: Τα επίπεδα κυκλοφορούσας oxLDL βρέθηκαν να είναι προβλεπτικός παράγοντας της βαρύτητας και της έκτασης της στεφανιαίας αθηροσκλήρωσης μεταξύ ασθενών με πρώιμη Σ.Ν., αλλά όχι σε πιο ηλικιωμένους ασθενείς. Η σημασία της oxLDL ως βιοδείκτη για τη στεφανιαία αθηροσκλήρωση φαίνεται ότι εξαρτάται από την ηλικία.