Η πολυπρισματική προσέγγιση στο μάθημα της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας
Authors: Σωκράτους Γιαννάκης 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή διερευνά τις εκπαιδευτικές πρακτικές, υπό το πρίσμα της Παιδαγωγικής της Ειρήνης, που σχετίζονται με την πολυπρισματική προσέγγιση στο μάθημα της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου στη Δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση της Ελληνοκυπριακής και της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας. Το θεωρητικό μέρος εστιάζει στη συμβολή της διδασκαλίας της Ιστορίας στην οικοδόμηση ενός «Πολιτισμού Ειρήνης», με τη συνδρομή πάντοτε και της Παιδαγωγικής της Ειρήνης. Ταυτόχρονα, στο μέρος αυτό αναζητούνται οι καταβολές της πολυπρισματικής προσέγγισης σε διεθνές αλλά και τοπικό επίπεδο, επισημαίνονται οι περιορισμοί και οι προϋποθέσεις για αποτελεσματική εφαρμογή της και τέλος εξηγείται γιατί αυτή η προσέγγιση αποτελεί πρόκληση για τα εκπαιδευτικά συστήματα των δύο Κοινοτήτων στο νησί. Το ερευνητικό μέρος εστιάζει αφενός στην καταγραφή των εμπειριών και των απόψεων των εκπαιδευτικών που διδάσκουν το μάθημα της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου στην Ελληνοκυπριακή και Τουρκοκυπριακή Δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (ποσοτική έρευνα) και αφετέρου στην ανάλυση των ελληνοκυπριακών και των τουρκοκυπριακών σχολικών βιβλίων της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, που καλύπτουν τη χρονική περίοδο από το 1878 έως και το 1983, σε σχέση πάντοτε με την πολυπρισματική προσέγγιση και την Παιδαγωγική της Ειρήνης (ποιοτική έρευνα). Από τις απαντήσεις των διδασκόντων/ουσών το μάθημα της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, σε ερωτηματολόγιο που τους δόθηκε, διαγράφονται, μεταξύ άλλων, το επίπεδο της επιστημονικής τους κατάρτισης, οι επιστημολογικές τους απόψεις για την Επιστήμη της Ιστορίας, καθώς και οι επιμορφωτικές τους ανάγκες σε σχέση με τη διδακτική της Ιστορίας (πολυπρισματική προσέγγιση, ιστορική ενσυναίσθηση, Παιδαγωγική της Ειρήνης κ.λπ.). Σκιαγραφούνται, ακόμα, οι απόψεις και εμπειρίες τους για τα ισχύοντα σχολικά βιβλία της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, τα αντίστοιχα Αναλυτικά Προγράμματα, τις σχετικές με τη διδασκαλία της Ιστορίας εγκυκλίους, το «κρυφό» Αναλυτικό Πρόγραμμα και τη διδασκαλία ευαίσθητων, τραυματικών και συγκρουσιακών ζητημάτων στις σχολικές αίθουσες. Από την Ανάλυση Περιεχομένου των σχολικών βιβλίων της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, στη βάση των αξόνων εθνικός «Εαυτός» και εθνικός «Άλλος», διαφάνηκε ότι μέσα από τα βιβλία αυτά επιχειρείται να κατασκευαστεί μια θετική εικόνα για τον εθνικό «Εαυτό» και ταυτόχρονα μια αρνητική - έως και δαιμονοποιημένη - εικόνα για τον εθνικό «Άλλο», στη λογική ενός αντιστραμμένου ειδώλου. Από την Ανάλυση Περιεχομένου διαπιστώνεται, επίσης, ότι τα εν λόγω σχολικά βιβλία είναι, μεταξύ άλλων, εθνοκεντρικά, μονοφωνικά, υπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες, εστιάζουν στην πολιτικοστρατιωτική και διπλωματική Ιστορία, δεν υιοθετούν πρακτικές που προάγουν την πολυπρισματική προσέγγιση και την ιστορική ενσυναίσθηση, αποσιωπούν σκόπιμα ιστορικά γεγονότα που δεν είναι συμβατά με τα αντίστοιχα εθνικά ιστορικά αφηγήματα, ενώ συγχρόνως φαίνεται να συντηρούν τις τραυματικές και επώδυνες εμπειρίες του παρελθόντος με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συμφιλίωση και την ειρηνική συνύπαρξη των δύο Κοινοτήτων στο νησί.