The findings of the research on the establishment of permanent seed stands in planted forests
Authors: Bayarsaikhan Udval , Battulga Ganbold , Ganbaatar Batsaikhan 
Published: February 2025

In 1999, the forest resources in the vicinity of Bayanbulag, located within the Tuji pine forest of Altanbulag soum in Selenge province, were significantly degraded as a result of intensive logging operations conducted in the aftermath of a fire that had spread across a considerable area. The objective of this study was to select and separate seed plots in cultivated forests in the conditions of Selenge headland of the Uvur-Baigali forest vegetation region, to evaluate the selection of seed trees, to plan forestry measures, and to develop the basis for establishing seed plots in cultivated forests in the future. Additionally, the first and second stage thinings were implemented in accordance with the established technology. The 2019 measurement indicated that, six years after the initial I-stage care, the average age of the planted trees was 20, which is in as age class II. The average diameter was 11.3 cm, the height was 6.4 m, and the height of the lower branch of the crown was 120 cm. Following the initial stage of care, the seed plot area indicated that the trees are growing and developing well. The forest growth environment or bonity index indicated that the forest in question has become one of the most productive and profitable in the region, according to the standards set by class I. The findings of the study indicated that when selecting the seed plot in a specific plantation forest, it is advisable to implement forestry measures prior to the commencement of crown union and branch clearance, or when the tree belongs to age class I.
Таримал ойд үрийн байнгын талбай байгуулсан судалгааны дүн
Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг сумын Тужийн нарсан ойн Баянбулаг орчимд 1999 онд их хэмжээний талбайг хамарсан түймэр гарсан бөгөөд түймрийн дараа мод бэлтгэлийг эрчимтэй явуулсны улмаас ойн сан ихээхэн хэмжээгээр доройтсон байна. Эрс тэс уур амьсгал, ялангуяа ургамал ургалтын хугацаа богино, хур тунадас хүрэлцээгүй, нийлбэр дулааны хэмжээ багатай манай орны нөхцөлд ойжуулалт, ойг нөхөн сэргээх ажилд сайн чанарын үрийг ашиглах нь өнөөгийн тулгамдаж буй асуудлын нэг юм. Энэхүү судалгааны зорилго нь Өвөр Байгалийн ой ургамалжилтын мужийн Сэлэнгийн хошууны нөхцөлд таримал ойд үрийн талбай сонгон тусгаарлах, үрийн моддод селекцийн үнэлгээ хийж, ойн аж ахуйн арга хэмжээг төлөвлөх, цаашид таримал ойд үрийн талбай байгуулах үндэслэлийг боловсруулахад оршино. Судалгааг Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг сумын Тужийн нарсны таримал ойд гүйцэтгэж, моддын таксацын үндсэн үзүүлэлтийг тодорхойлоход Н.П.Анучины арга зүйг үндэслэл болгон 100х100 м-ийн хэмжээтэй буюу 1 га талбайд судалгааг явуулсан. Үрийн талбайн моддын селекцийн үнэлгээг Рогозины аргазүйн дагуу гүйцэтгэж, 1 болон 2-р шатны арчилгааны огтлолтыг 2013 болон 2019 онд технологийн дагуу гүйцэтгэв. I шатны арчилгаа хийснээс хойш 6 жилийн дараа буюу 2019 оны хэмжилтээс үзэхэд, таримал моддын дундаж нас 20 буюу насны II ангид хамаарагдаж, дундаж диаметр 11.3 см, өндөр 6.4 м, тимтийн доод мөчир хүртлэх өндөр 120 см болж, нэгдүгээр шатны арчилгаа хийснээс хойш үрийн талбайн моддын өсөлт, ургалт харьцангуй сайн байгааг харуулж байна. Ойн ургах орчны чансаа буюу бонитетийн үзүүлэлт I ангид хамаарагдаж хамгийн сайн өсөлт, өгөөжтэй ой болсон байгааг харуулж байна. Судалгааны дүнгээр гарал үүслийн хувьд тодорхой таримал ойд үрийн талбайг сонгохдоо титэм нийлэлт эхэлж, мөчрийн цэвэршилт явагдахаас өмнө буюу насны I ангид хамаарагдах үед нь ойн аж ахуйн арга хэмжээг явуулах нь тохиромжтой болохыг энэхүү судалгааны дүн харуулж байна.
Түлхүүр үгс: Таримал ой, Нарс, Үрийн байнгын талбай, Селекцийн үнэлгээ