bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Christian Cato: A Middle English Translation of the Disticha Catonis
Authors: Horrall Sarah M.
Published: March 2021

Item number 169 of Brown's Index of Middle English Verse lists two manuscripts of Cato's Distichs in six-line stanzas: MS Bodl. 3894 (Fairfax 14), fols. 122r-123v, and MS Bodl. 29003 (Add A. 106), fols. 15V-27V. The Fairfax version is a fragment of only two leaves, coming at the end of one of the manuscripts of Cursor Mundi. The version in MS Bodl. Add. A 106 is, in fact, an entirely different translation, unrelated to that in the Fairfax manuscript. Wells recognized this, and Forster demonstrated the difference by printing a few sample verses of the present poem. Brown's error persists, however. In one of the most recent discussions of the English versions of Cato, I.A. Brunner neglects to mention the Bodleian translation at all, although she discusses the Fairfax version. Furthermore, a mistake in the New Cambridge Bibliography of English Literature obscures the information given there as well.
John of Salisbury's Entheticus and the Classical Tradition of Satire
Authors: Pepin Ronald E.
Published: March 2021

John of Salisbury's modern reputation depends chiefly on his prose writings. The Metalogicon and Policraticus have established the author's position as an eminent Christian humanist of the twelfth century. In fact, his name is usually discovered amidst clustered superlatives and confident affirmations of his enormous influence, especially in contexts which involve the classics. For example, Frederick Artz refers to John as "the most gifted Latin stylist of his age, and the most learned classical scholar," while to Charles Homer Haskins he was simply "the best classical scholar of the age." These statements are typical and wholly familiar to students of John's life and work. However, one literary contribution strongly imbued with the humanistic spirit remains largely unnoticed among John of Salisbury's writings. The Entheticus de Dogmate Philosophorum, a poem of 926 elegiac distichs, is John's major work in v erse.
Geography and Kinship as Political Infrastructures in Archaic Athens
Authors: Walters K.R.
Published: March 2021

Scholars in the humanities must allow for perversity in their materials — Sterling Dow
Conall's Welcome to Cet in the Old Irish Scéla Mucce Meic Dathó
Authors: Sayers William
Published: March 2021

One of the best known dramatic sequences in Old Irish Literature is set in the banquet hall of Mac Dathó, where a succession of warriors lays claim to the champion's portion, only to be bested verbally by Cet mac Magach of Connaught, who calls up dishonouring incidents from their and their families' pasts. But when Conall Cernach of Ulster arrives, the taunting tone changes to one of respect, albeit an ambivalent ironic respect, heavy with aggression. Cet greets Conall with a series of binary epithets extolling his harsh valour. Conall replies in kind, and continues: "'Bid menn innar n-imchromruc-ni δη,' ol Conall,'ocus bid menn inar n-imscarad; bid airscela la fer mbrot, bid fiadnaise la fer manath; ar arcichset airg loman londgliaid na da err eblait echt ar écht, regaid fer dar fer is'taig-seo innocht'.
The Sardinian Condaghi: Neglected Evidence for Mediaeval Sex Ratios
Authors: Rowland Robert J.
Published: March 2021

In recent years, various scholars, working with different techniques and in different disciplines, have grappled with the elusive problem of "missing" females in mediaeval documents of various sorts, particularly documents which purport to be inventories of peasant households. Understandably, western scholars have a certain measure of difficulty in accepting the suggestion that western Christian societies practised female infanticide; even though we know that some mediaeval parents suffocated, exposed, drowned, or otherwise disposed of unwanted children, it seems to be much more comforting to ignore attested incidents of infanticide and to explain abnormal sex ratios in extant documents as being the product of erroneous gathering or recording of data.1 It is certainly likely that texts, the compilers of which were more concerned with recording land holdings than with demographic data, contain errors; but it does not follow that those errors can be used as an argument against the hypothesis that female infanticide was being practised by the peasants living on those estates. At best, we have been up to now forced to conclude non liquet.
Sacred Groves, Marvellous Waters, and Grendel's Abode
Authors: Schrader Richard J.
Published: March 2021

Neither Germanic nor Latin literature provides an exact copy of Grendel's abode, though most elements of the scene in Beowulf can be found in one place or another. Evidence of borrowing has been detected, but there is considerable difference of opinion regarding the matter of "sources." Malone convincingly dismissed the older view that we have in Beowulf a folklore setting analogous to that in chapters 65 and 66 of the fourteenth century Grettir's Saga Indeed, Andersson argues that the "scenic fullness" of the place is owed to Virgil and not to Germanic tradition. Renoir is among those pointing to the Virgilian parallels, but he does so mainly to compare the techniques of the two poets, using one to illuminate the other without claiming to prove that the Beowulf-poet necessarily drew upon Virgil. I would like to broaden the field of Renoir's comparison to include the relevant topoi in classical and later Latin literature. In addition, Andersson’s argument can be extended to show that the nearest previous analogues to Grendel's home, if not its sources, areto be found in the Latin tradition beginning with Virgil, together with certain commonplace features of the Christian hell.
The Proserpinean Metamyth: Claudian's De Raptu Proserpinae and Alan of Lille's Anticlaudianus
Authors: Duffey Terry
Published: March 2021

The following discussion introduces a new structure derived from the interaction and interrelationship of several works of literature. Such a structure derives from a comparative or analytic insight present long before the appearance of either literary product. This superstructure exploited by poets of the classical period and the Middle Ages suggests an evolutionary development of myth. For this reason the superstructure is called a "metamyth."
Herodotus and Marathon
Authors: Evans J. A. S.
Published: March 2021

Herodotus had has own priorities when he wrote his account of marathon. "Everyone knows that Herodotus' narrative of Narathon will not do," began A.W. Gomme, in an essay published more than thirty years ago, from which I have shamelessly borrowed my title. But it is our earliest and best account, and its point of view is more remarkable than most moderns have noticed. By the time Herodotus published his histories in the early years of the Archidamian War, Marathon had become the touch-stone of Athenian patriotism, and the fundament (or at least a good part of it) of her claim to be the saviour of Greece, as Herodotus himself acknowledged in the speech that he gave the Athenians at Plataea, where they claimed the honour of the left wing There, at darathon, they had stood alone against Persia and defeated forty-six nations! Yet, in Herodotus' account, what seems to have been most significant -- significant enough, at least, to deserve remark -- was that at Marathon, for the first, Greeks charged on the double and first dared to look without fear upon men in Persian dress (Hdt. 6.112.3). At Marathon, Persian expansionism reached its tide-mark.
Autobiography in Alexander Neckam's Laus Sapientiae Divinae
Authors: Pepin Ronald E.
Published: March 2021

Thomas Wright, the prolific textual editor of the nineteenth century, consigned an important work to relative oblivion by describing it as a mere paraphrase of a longer treatise. The lengthy preface to his edition of Alexander Neckam abruptly dismisses the poem Laus Saplentzae Divinae on the grounds that these verses review the material of De natures reium, the author's encyclopedia of natural history Yet, a careful examination of the long, elegiac poem reveals much useful information which has no counterpart in the prose work; it yields many valuable insights into the author's personality, scholarly purposes, and the intellectual milieu in which he pursued these aims. This study focuses on autobiography in the composition which brought to a close the literary career of a learned and outspoken figure of early thirteenth-century England,
"Go West, Young Man!": A Vernacular Anglo-Norman Chronicle from Thirteenth-Century Ireland
Authors: Sayers William
Published: March 2021

The vernacular literary record of the Anglo-Norman invasion and settlement of twelfth- and thirteenth-century Ireland is a sparse one. Leaving to one side the native annals and the more indirect reflection of these events as a stimulus to the compilation of the great codices such as the Book of Leinster and the Book of the Dun Cow, only two documents are extant in the French language. One, little marked by Anglo-Norman dialect features, is a poem from 1265 commemorating the completion of trench and bank fortifications at New Ross. The other, more substantial work is a chronicle of 3459 rhymed octosyllabic couplets in Anglo-Norman French, dated to 1225 or 1230: the single manuscript is incomplete at beginning and end.
Mediaeval Glass-Making Techniques and the Imagery of Glass in Pearl
Authors: Phillips Heather
Published: March 2021

The last decades of the fourteenth century in England witnessed an upsurge of creative writing of exceptional quality. The works of the poets, among them Chaucer, Langland, and the unknown author of Pearl, and the writings of the mystics, Julian of Norwich, Walter Hilton, and the anonymous author of the Cloud of Unknowing, were all brought to life in those years. The world out of which they sprang was one of ordinary things, of the commonplace and the cruelly unexpected, of boiled peas and Perpendicular churches, of plague and Peasants' Revolt. Yet these things were to become woven into the very fabric of their visionary experience. For the poet, especially the mediaeval one, and the mystic, the very smallest things were fraught with significance, were metaphor. The poet, the maker of metaphor, stood as one endowed with the rare gift of accomplishing the transformation of the ordinary into new and poignantshapes and forms. His task was the articulation of the hidden significances of things, the joining of two worlds: of tangible and intangible, of sense and spirit.
Hagiography and the Experience of the Holy in the Work of Gregory of Tours
Authors: Corbett John H.
Published: March 2021

The rich literature associated with the Desert Fathers provides con-vincing evidence of the important role played by charismatic figures in the transformation of Late Antiquity. In the West the Life of St Martin by Sulpicius Severus and, even more explicitly, his Dialogues (Concerning St Martin) demonstrate how quickly and completely this charismatic style infected the Latin-speaking western Empire, hardly a century after it had come to attract widespread attention in the East. Several studies by Peter Brown have done much to clarify the social processes attested to in this literature, the rise of the Holy Man in Late Antiquity, and his function as a "village patron.These great "friends of God" served as the centres around which the new Christian social order accreted, leading in the East to a revival of the urban life of pagan antiquity but in the West to a new social order — essentially the social order of mediaeval Christendom — organized around the cult of the saints, now carefully regulated by an episcopal elite largely drawn from the old Gallo-Roman aristocracy.
Humour in the Roman d'Eneas
Authors: Cormier Raymond
Published: March 2021

From a study of the extensive marginalia, gloss, and commentary tradition surrounding Virgil's Aeneid during the Middle Ages, it has been deduced that, in a number of cases, the twelfth century author of the Roman d'Eneas incorporated on numerous occasions such scholia in his adaptation of the Latin epic into Old French. That is, he adapted not only Virgil's Latin epic but also parts of the surrounding mediaeval Latin commentary as well. This argument will be demonstrated more fully in a number of studies to appear, research which is the result of a fruitful Fulbright year in Western European libraries (Holland, Switzerland, and France; and more recently, in Great Britain and Italy). In these various European libraries, over one hundred Aeneid manuscripts have been consulted and their wealth of ninth to twelfth century annotations scrutinized.
The Logic of Obscenity in Chaucer's Legend of Good Women
Authors: Delany Sheila
Published: March 2021

When some thirty years ago Helge Kokeritz opened the discussion of Chaucer’s puns, he was careful to stress the continuity of the rhetorical tradition in which Chaucerian word play participates. From the late-classical treatise Ad Herennium to the high mediaeval antes of Geoffroi de Vinsauf and John of Garland, various sorts of word-play were recommended. They were also, of course, common practice in Latin and French mediaeval poetry, including many of Chaucer's favoured sources. Indeed the work of Roger Dragonetti suggests that pun can be seen as a linguistic manifestation of a trait fundamental to mediaeval thought: the analogic epistemology that searches out resemblances among things, or between things and qualities. It is a theological tradition, this conjuncture of disjunctive things, whose model can be found m the Etymologies of Isidore of Seville.
Everyman and the Energies of Stasis
Authors: Hillman Richard
Published: March 2021

The well-known "lacks" — of conflict, characterization, comedy, colourful language, and so on — that set Everyman apart from the other English morality plays are now widely recognized as sources of, not obstacles to, its acknowledged dramatic impact and didactic efficacy. But merely to translate absences into corresponding presences and to speak of such values as simplicity, starkness, unity, naturalness is to leap over, without even taking for granted, the play’s most significant achievement. In the following pages, I wish to suggest that the central strategies of representation are active ones, best described in terms of resistance, subversion, and disruption practised upon the text's own potentialities and tendencies, and so upon its audience’s expectations.
The Amatory Excerpts of Ovid in the Florilegium Gallicum: Evidence of the Knowledge of this Poet in the Twelfth Century
Authors: Rackley Sally A.
Published: March 2021

Ever since L. Traube coined the phrase in 1911, the Twelfth Century has been known as the "Aetas Ovidiana," the century during which Ovid's poetry was read, imitated, excerpted, glossed, and allegorized more frequently than that of any other classical author. The frequency of Ovidian references has led many to assume that the twelfth-century scholars who cited Ovid so often must have enjoyed an intimate and thorough knowledge of the poet's works. Although there are a number of possible sources from which scholars of that age might have encountered Ovid, this study confines itself to the Florilegium Gallicum, described as "de loin le plus important et le plus riche des florileges classiques anterieurs au XIIIe siecle." A careful consideration of the excerpts from Ovid's amatory poetry as they appear in the Florilegium Gallicum reveals that this florilegium offered its readers a very limited and superficial understanding of the poet. The obvious textual manipulation by the excerptor of this important twelfth-century florilegium resulted in a bowdlerized Ovid, drained of most of his wit, wickedness, and vivid physical imagery.
"This Litil Worde 'Is'": The Existential Metaphysics of the Cloud Author
Authors: Myles Robert
Published: March 2021

The Cloud author has long been recognized as one of the finest prose writers in the English language. Yet because of his subject matter --spiritual guidance -- and the seeming difficulty of his theology and meta-physics, he is not widely known or read. This paper will attempt to make the Cloud author more comprehensible and accessible by describing his meta-physics, a task which has heretofore been neglected.
Classical Invention in the York Trial Plays
Authors: Tiner Elza C.
Published: March 2021

Inherently, a play is a rhetorical event. It is generally not written for silent reading, but is meant to be heard and seen. As such, its speeches and dialogue must appeal to an audience, teaching, entertaining, or arousing it to reach whatever conclusion the playwright wishes to communicate. An understanding of composition theory current when a play was written may in fact help to uncover the methods by which a playwright convinces an audience. For analyzing a set of plays from fifteenth-century England, when rhetoric was the basis for teaching written and oral composition, knowledge of this theory is especially important.
The Dynamics of Holy Power as Reflected in Narrative Structure in the Lives of St Martin and St Anthony
Authors: Fanger Claire
Published: March 2021

Sulpicius Severus, in his Dialogues, makes an emphatic claim for the superiority of St Martin to all the holy men of the East. After a discussion of the wondrous deeds of some unnamed eastern holy men, Sulpicius declares that Martin ’s powers were all the more impressive because he was able to maintain his sanctity despite his contact with the world. Says Sulpicius:
Variarum I.X of Cassiodorus as a Program of Monetary Policy
Authors: Csaki Luciana Cuppo
Published: March 2021

Magnus Aurelius Cassiodorus Senator does not, by and large, enjoy a good reputation among scholars. “Epistulae . . . admirationem movent exilitate sua et vaniloquentia” : this is what Theodor Mommsen wrote about the Variae, and his ghost still looms on the scholarly horizon. Further comments by Mommsen: “Sylloge Cassiodorana Variarum Libri XII . . . quod nullum verbum habet, quo aut Germani offendantur au t Iustinianus, ingenium auctoris testatur et pavidum et callidum et ita umbratile, u t ne ii quidam laudare queant qui imitantur.”
Sabotaged Text or Textual Ploy?: The Christ-Knight Metaphor in Piers Plowman
Authors: Weldon James
Published: March 2021

Piers Plowman offers its students difficult reading, seeming at times almost impenetrable. C.S.Lewis gave popular expression to this common reaction with his remark th a t Langland was “confused and monotonous, and hardly makes his poetry into a poem.” Naturally, not all scholars agreed, and the apologists for unity and coherence have been many. Yet, regardless of how astute the analyses or how convincing the arguments put forth by the “unitarians,” many readers continue to share the experience articulated by Mary Carruthers:
Everyman’s Saturn
Authors: Beecher Donald A
Published: March 2021

That the various fragments of myth associated with the name of Saturn and implicitly his Greek counterpart Kronos persisted in the mythological writings of the Christian West is, in a theoretical sense, remarkable. Since scholars in that age were no longer in touch with the occult significance of these fragments relating to the fertility cults of the ancient Mediterranean world,1 it was not particularly obvious to them what to do with a brutal protagonist remembered for consuming and disgorging his own children, and for having his genitals cut off by his son and cast into the sea. Yet certain of those pieces of an assumed story about this pagan cosmocrator not only survived but even managed to preserve their narrative integrity, in spite of internal contradictions and in spite of centuries of adaptation, glossing, moralizing and allegorizing — through which manipulation alone the Christian mythographers could justify their interest in this pagan lore.
An 8-Layer Model for Metacognitive Skills in Kindergarten
Authors: Drigas Athanasios , Drigas Athanasios , Kokkalia Georgia , Economou Alexandra
Published: March 2021

In recent years, more and more researchers have been investigating cognitive and metacognitive skills that seem to be related to the improvement of the performance of kindergarten children. In this paper, we present the cognitive processes that are related to it, such as working memory, attention, inhibitory control, executive function, and processing speed. In addition, we refer to metacognitive skills and their role in controlling and regulating cognitive processes in order to improve children’s performance. Finally, we present a new taxonomy of skills, the pyramid of 8 levels, as well as their gradual development through the appropriate cognitive and metacognitive mechanisms. In this study, a holistic and multi-disciplinary approach is attempted by collecting and utilizing data from sciences such as cognitive psychology, neuropsychology, and philosophy. The research has led us to the 8 layers that underpin metacognition in preschoolers following the model of the hierarchical organization of knowledge.
Historia nauki jako historiozofia: Lucio Russo i koncepcja rozwoju naukowego
Authors: Wasyluk Piotr
Published: March 2021

Poszukiwanie źródeł rozwoju ludzkiej kultury jest charakterystyczne zarówno dla historyków, jak i filozofów dziejów. We współczesnej refleksji dziejowej niekiedy trudno odróżnić, kiedy badacz jest historykiem, a kiedy włącza w swoje badania elementy spekulacji dziejowej. Poglądy włoskiego matematyka, zawarte w książce Zapomniana rewolucja, stanowią dobry przykład twórczej syntezy historii i historiozofii. Epoka hellenistyczna, stanowiąca dla niego punkt zwrotny w dziejach ludzkości, dostarcza kryteriów oceny całej historii. Porzucenie zdobyczy tej epoki przez następujące po niej pokolenia prowadzi Russo do przyjęcia stanowiska pesymizmu historiozoficznego i odrzucenia idei postępu.
Problem tożsamości istoty ludzkiej jako bytu trwającego w czasie
Authors: Dębowski Józef
Published: March 2021

Drogi dochodzenia do problemu tożsamości ludzkiej istoty są rozmaite. Również jego rozstrzygnięcia są mocno zróżnicowane – dzisiaj bodaj bardziej niż kiedykolwiek. Mimo komplikacji, jakie niosą ze sobą współczesne dynamiczne realia zżycia, nie rezygnujemy jednak z poszukiwań. Dalej wytrwale poszukujemy dobrej odpowiedzi na pytanie: „co to znaczy» byś sobą«?”. Dalej zaprzątają nas warunki konieczne zachowania osobowej tożsamości. Dalej próbujemy określić granice zmian, które jesteśmy w stanie tolerować bez ryzyka utraty tożsamości. Dalej nie jest nam obojętne, kim jesteśmy lub kim się stajemy. W zamieszczonym niżej artykule, inspirowanym m.in. badaniami z zakresu współczesnych neuronauk, szkicuje pewna filozoficzna propozycje zmierzenia się z wyżej wymienionymi pytaniami  -  propozycje, która co prawda powstała przeszło 60 lat temu, lecz która zarazem nic zgoła nie straciła na aktualności. Przeciwnie, opracowana przez R. Ingardena filozoficzna strategia wydaje się obecnie wyjątkowo skuteczna. Także w odniesieniu do problematyki tożsamości, także w czasach wszechobecnego funkcjonalizmu.
O pozadziejowym warunku bycia w historii
Authors: Jagłowski Mirosław
Published: March 2021

Zapoczątkowany w XX w. spór o człowieka wyraża się pytaniem o to, czy ma on własna rzeczywistość, czy raczej jest wytworem sił historycznych. W ostatnich dziesięcioleciach zdecydowana przewagę zdobyła ta druga opcja, wspierana zwłaszcza argumentami kulturowych i społecznych konstruktywistów. Niektórzy filozofowie XX stulecia, określając te sytuacje ubóstwieniem historii, wykazywali, iż nie cała rzeczywistość jest kulturowo konstruowanym, historycznie zmiennym sensem, i ze do tej nie podlegającej historycznej konstrukcji sfery należy także rzeczywistość ludzkiego bytu. Do tej grupy dołączył ostatnio m.in. J. Habermas, jeden z wcześniejszych radykalnych zwolenników opcji konstruktywistyczno-historycystycznej, wykazując potrzebę odwołania się w dyskursie o człowieku do jeżyka metafizyczno-religijnego, wyrażając tym samym potrzebę odwołania się do czegoś, co w świecie i w człowieku nie-historyczne i co warunkuje ludzkie istnienie w świecie historycznym. Autor niniejszego artykułu proponuje zwrócenie się do wielkiej tradycji mistycznej, z której, w jego mniemaniu, płynie nauka o potrzebie szacunku dla rzeczywistości, w tym także dla rzeczywistości ludzkiej, której uznanie jest, według niego, podstawowym warunkiem ludzkiej autonomii i trwania w dziejach oraz panowania nad nimi.
Utopizm Ericha Fromma
Authors: Wasyluk Piotr
Published: March 2021

Artykuł ma wskazywać związki filozofii Ericha Fromma z myśleniem utopijnym. Podstawowym zadaniem będzie zatem rozstrzygniecie, czy mamy do czynienia z klasyczna utopia, czy jedynie z elementami myślenia utopistycznego. Przyjmując, ze filozofia niemieckiego myśliciela wpisuje się w tradycje utopistyczna, ale klasyczna utopia nie jest, podejmuje próbę wykazania związków systemu filozoficznego Ericha Fromma z psychoanaliza Freuda, filozofia Marksa, mesjanizmem żydowskim i chrześcijańskim, które cechuje myślenie utopistyczne.
Josefa Piepera interpretacja śmierci i umierania
Authors: Kożuchowski Józef
Published: March 2021

Artykuł prezentuje koncepcję śmierci pióra najwybitniejszego znawcy myśli św. Tomasza w Niemczech w XX wieku. Sformułował ją zasadniczo w czterech następujących dziełach: Tod und Unsterblichkeit (1979), Unsterblichkeit - eine nicht - christliche Vorstellung (1959), Tod und Unsterblichkeit (1959), Herkunftslose Zukunft und Hoffnung ohne Grund (1967). Nawiązywał do tej problematyki w trzech innych pracach: Uber den Bergriff der Sunde (1977), Herkunftslose Zukunft und Hoffnung ohne Grund (1967), Uber platonischen Mythen. Interpretację śmierci i umierania wyznacza u Piepera, potwierdzana przez współczesne nauki empiryczne jako słuszna, realistyczna koncepcja człowieka (której podwaliny położyli Arystoteles i Tomasz) oraz wizja egzystencji ludzkiej wyrażona w metaforze pielgrzymowania. Smierć postrzega Pieper jako zjawisko naturalne, a zarazem przeciwne naturze ludzkiej - efekt procesu, któremu z konieczności podlega każdy człowiek (element bierny śmierci). Jednocześnie paradoksalnie śmierć jawi się jako akt najbardziej wolny, zawsze świadomy, pochodzący z głębi osoby. Czyni on człowieka spełnionym, czyli doskonałym, pod warunkiem że oznacza decyzję dobrą, właściwą, tj. wskazuje na przejście do rzeczywistości wyższej. Pieper akcentuje inne jeszcze elementy śmierci i umierania, a czyni to w polemice z trzema nurtami myśli współczesnej (oświecenie i idealizm niemiecki, współczesna teologia protestancka, spojrzenie Heideggera), które z perspektywy antropologii Tomasza naznaczone są błędnymi rozwiązaniami. Myśliciel z Munster podkreśla więc, iż śmierć nie jest pozornym, lecz przeciwnie - rzeczywistym zjawiskiem, dosięga bowiem całego duchowocielesnego człowieka (polemika z myślą oświecenia i idealizmem niemieckim). Nie gaśnie wszakże cały człowiek, nadzieja na przezwyciężenie śmierci zakłada niezniszczalność duszy ludzkiej (spór z teologią protestancką), lęk przed śmiercią złagodzić może dostrzeżenie w niej elementu kary, a nie jego negacja (polemika z Heideggerem). Swymi analizami o śmierci i umieraniu Pieper ubogaca współczesną myśl niemiecką z dwóch powodów: po pierwsze, prezentuje ostateczne sytuacje życia ludzkiego w kontekście nadziei na ich przezwyciężenie; po drugie, śmierć ukazuje jako spełnienie egzystencji.
Heidegger - polityka filozofii. Francuski kontekst sporów wokół ,,okresu nazistowskiego ”
Authors: Kunicki Zdzisław
Published: March 2021

Biografia Martina Heideggera zawiera niejasne karty związane z jego przystąpieniem do partii nazistowskiej oraz sprawowaniem urzędu rektorskiego z nazistowskiej nominacji. „Okres nazistowski” wzbudził dyskusje na temat związków łączących ten polityczny gest z myślą filozoficzną. Szczególnie zaawansowane badania pojawiły się w filozofii francuskiej i przyjęły postać polityki wobec filozofii Heideggera. Jej rozwój podzielono na trzy etapy: wyciszenie, nagłośnienie oraz wzmocnienie. Stanowisko apologetyczne broniło niemieckiego filozofa oraz jego dzieło przed oskarżeniem o uleganie wpływem ideologii nazistowskiej. Stanowisko oskarżycielskie akcentowało zbliżenie osoby i dzieła z nazizmem, co ujawniło się zwłaszcza w motywach językowo-symbolicznych.
Spor o racjonalność w obliczu argumentów filozofii zycia - Nietzsche, Dilthey, Bergson
Authors: Kucner Andrzej
Published: March 2021

Artykuł przedstawia zarys rozwoju filozofii życia XIX i XX wieku. Podstawowe zagadnienie to status racjonalności jako wzorca myślenia filozoficznego w świetle argumentów trzech reprezentantów współczesnej filozofii życia: F. Nietzschego, W. Diltheya i H. Bergsona. Każdy z nich jest twórcą oryginalnej odmiany filozofii życia i konstruktywnej krytykiem wzorców naukowej racjonalności.
Teologiczne delimitacje w myśli Martina Heideggera
Authors: Kunicki Zdzisław
Published: March 2021

Krytyka metafizyki bytu jako podstawy dla dyskursu teologicznego stworzyła potrzebę odnalezienia odmiennego rozwiązania dla tradycyjnego układu wyjaśniającego zależności i różnice między filozofią a teologicznym wymiarem myślenia, rozumem a wiarą religijną. Nowe zadanie wyznaczone przez ontologię bycia przeszło przez trzy etapy religijno-teologicznych powiązań. Po wstępnym katolickim etapie nastąpiło zbliżenie z konfesją i teologią protestancką, by w ostatnim okresie rozwojowym opuścić całkowicie religię chrześcijańską. Martin Heidegger buduje autorską wersję teologii, zbliżając się do poetyckomitycznej koncepcji sacrum.
Stanisław Ignacy Witkiewicz wobec nieskończoności aktualnej
Authors: Kościuszko Krzysztof
Published: March 2021

W artykule rekonstruuję stanowisko Witkacego wobec nieskończoności aktualnej. Jego poglądy sytuuję na tle tradycji badawczych starożytności, średniowiecza i nowożytności. Konfrontuję jego interpretację z interpretacją filozoficznych formalistów i intuicjonistów.
Upadek w historię : egzystencjalizm a doświedczanie nowoczesności
Authors: Pieniążek Paweł
Published: March 2021

Celem artykułu jest pokazanie związków między kulturowym doświadczeniem nowoczesności a powstaniem egzystencjalizmu. Egzystencjalizm stanowi bowiem teoretyczno-ontologiczną artykulację wielu zjawisk zarówno świata nowoczesnego (wyobcowanie, refleksyjność, niespełnienie, stawanie się), jak i historiozoficznego schematu nowoczesności, będącego postacią jego samorozumienia (skok, upodmiotowienie, czasowość).
Kontra Larry Laudan
Authors: Kościuszko Krzysztof
Published: March 2021

W artykule polemizuję z Laudanowską krytyką poglądu, według którego prawda miałaby być celem nauki. Wykazuję, że (1) również dążenie do rozwiązania maksymalnej liczby problemów (cel preferowany i promowany przez Laudana) jest celem utopijnym, (2) stanowisko Laudana jest autodestrukcyjne. Próbuję zdefiniować prawdę absolutną
"Projekt matematyczny" a idea "przewrotu kopernikańskiego" w filozofii Immanuela Kanta
Authors: Kupś Tomasz
Published: March 2021

Jose Ortega y Gasset (w eseju Wokół Galileusza) oraz Martin Heidegger (w rozprawie Pytanie o rzecz) sformułowali wykładnię źródeł nowożytnej nauki i nowej postawy badawczej. Obu filozofów odkrycie nowej metody w przyrodoznawstwie przypisało Galileuszowi. Uzyskiwanie wiedzy naukowej o przyrodzie przybiera w nowożytności (w XVII i XVIII w.) charakterystyczną formę „projektu matematycznego”. Nowy sposób „tworzenia” praw, zastępujący dotychczasowy „opis” faktów, jest wyraźnie podkreślany przez obu współczesnych filozofów. Analogiczny sposób rozumienia przyrodoznawstwa został jednak sformułowany wcześniej przez Immanuela Kanta i po praz pierwszy wyrażony w postaci metafory „przewrotu kopernikańskiego” w przedmowie do drugiego wydania Krytyki czystego rozumu. Artykuł jest próba zestawienia tych dwóch spojrzeń na istotę nowożytnego przewrotu w przyrodoznawstwie.
Czy można sądzić, że życie jest piękne?: estetyka Schopenhauera
Authors: Benisz Henryk
Published: March 2021

Schopenhauer konstruuje swą estetykę, nawiązując do Platońskiej teorii idei oraz rozwijając Kantowską koncepcję władzy sądzenia w odniesieniu do piękna i wzniosłości. Dzięki ujęciu transcendentalnemu potrafi on zobiektywizować estetyczną wartość naturalnych wytworów przyrody i artystycznych wytworów człowieka. Wyróżnione miejsce w jego estetyce zajmuje poezja (dramat) i, w pewnej mierze, filozofia, ponieważ jest to sztuka słowa, w której idee najlepiej wypowiada się za pośrednictwem pojęć. Szczególnego rodzaju sztuką jest muzyka, ponieważ dzięki niej można bezpośrednio docierać do świata idei i wyrażać go w sposób poza- lub ponadwerbalny. Schopenhauer prowadzi ciekawe rozważania na temat woli i przedstawienia, idei i życia, talentu i geniuszu, uroku i wdzięku oraz wielu innych ważnych kwestii pojawiających się w obszarze jego zainteresowań estetycznych.
Filozofia fantastyki
Authors: Sobota Jacek
Published: March 2021

Autor artykułu próbuje udowodnić tezę, że pisarze tworzący literaturę science fiction często podejmują istotne problemy filozoficzne. Artykuł ogranicza się do dwóch pól tematycznych: epistemologii i ontologii w fantastyce. Problematyka ontologiczna wynika z samych rozróżnień gatunkowych wewnątrz fantastyki (literatura fa n ­ tasy, science fiction, opowieści niesamowite), które warunkują strategie pisarskie w metodach kreacji rzeczywistości wyobrażonej. W ramach problematyki epistemologicznej artykuł koncentruje się na zagadnieniu wyimaginowanych scenariuszy kontaktu ludzkości z obcymi cywilizacjami oraz implikacjami - przede wszystkim filozoficznymi (antropologia filozoficzna, epistemologia) - wynikłymi z tego niezwykłego wydarzenia.
O nieracjonalności działania politycznego jednostki w koncepcji Tomasza Hobbesa uwag kilka
Authors: Polaczuk Paweł
Published: March 2021

Autor dowodzi, że obszar rozumowych ograniczeń praw naturalnych i racjonalnych działań podejmowanych z myślą o własnych interesach, jaki Hobbes pozostawia jednostkom poddanym władzy suwerena, nie obejmuje wszystkich zachowań, którym będą chciały dać wyraz jednostki tworzące wspólnotę polityczną. Autor zwraca uwagę na działania, które wymykają się w jakiejś części zachowaniom będącym czystą emanacją natury jednostki z jednej strony, z drugiej schematom rozumnej woli, nie będąc wyrazem troski o własne interesy czy korzyści. Ich źródłem są nieracjonalne postawy, przekonania i odczucia obecne w sferze mentalnej jednostki i wyrażające pragnienie pokoju społecznego. Hobbes usiłuje je zredukować do racjonalnej woli. Zdaniem autora, wywody Hobbesa pozwalają przyjąć, że niepewność o środki służące zachowaniu życia poddaje się racjonalizacji, której rezultatem jest przymus ze strony suwerena. Rozumowanie autora Lewiatana nie uzasadnia jednak racjonalizacji obawy o własne życie do poziomu zaufania suwerenowi.
Humanizacja postindustrialnej przestrzeni miejskiej - przykład nowojorskiego parku High Line jako udanej rewitalizacji dawnej linii kolejowej
Authors: Gadomska Wiesława
Published: March 2021

Dawne tereny przemysłowo-składowe nowojorskiego Manhattanu zmieniają swoje oblicze, przekształcając się w atrakcyjne przestrzenie publiczne. Hudson River Park utworzony został na terenach portowych, a najnowszy park High Line powstał w wyniku rewitalizacji nieczynnej, napowietrznej linii kolejowej obsługującej magazyny, składy i fabryki. Inicjatorami pomysłu odzyskania dawnej kolei stali się lokalni pasjonaci, potrafiący dostrzec niezwykły potencjał unikatowego miejsca. Zawiązana organizacja non profit Friends of the High Line, budując strategię obrony torowiska, zdobyła szerokie poparcie społeczne. Zrealizowane w latach 2009 i 2011 dwa pierwsze odcinki parku o łącznej długości ok. 2,5 km osiągnęły bardzo wysoki poziom indywidualnych rozwiązań projektowych tak w zakresie elementów małej architektury, jak i ciekawie dobranej roślinności. To synergiczne łączenie elementów antropogenicznych ze światem przyrody wpłynęło na atrakcyjność High Line. Miejsce to jest bardzo chętnie odwiedzane zarówno przez nowojorczyków, jak i licznych turystów.
INFINITY IN MATHEMATICS: DEVELOPMENT OF PLATONIC IDEAS AND METHODS IN MATHEMATICS IN LATE ANTIQUITY AND THE MIDDLE AGES
Authors: Król Zbigniew
Published: March 2021

The paper is devoted to the reconstruction of some stage of the proces leading to the emergence in modern science the concept of Infinite „Euclidean” space to geometry of the Elements in late antiquity and the Middle Ages. Some historical medieval sources and views concerning Archytas, Cleomedes, Proclus, Simplicius, Aganis, al-Nayrizi and the Arabs, Boetius, Gerard of Cremona, Albertus Magnus et al., are described analyzed and compared. The small changes in the understanding of geometry in the Elements during the ages are reconstructed up to the first explicit use of the concept of infinity in geometry by Nicole Oresme
Kognitywna teoria prototypu - próba filozoficznej analizy
Authors: Gemel Aleksander
Published: March 2021

Tekst poświęcony jest analizie podstawowych filozoficznych założeń głównego modelu kategoryzacji w naukach kognitywistycznych, znanego jako teoria prototypu. Autor koncentruje się głównie na dwóch podstawowych założeniach, tj. hipotezie podobieństw rodzinnych Wittgensteina i teorii centralno-peryferyjnej struktury kategorii. Analizy poprzedza wprowadzenie w problematykę kategoryzacji oraz podstawową terminologię teorii prototypów, ze szczególnym uwzględnieniem różnic między nią a klasyczną teorią kategoryzowania. Centralną tezą artykuły jest twierdzenie, że prototypowa teoria kategoryzacji nie może stanowić spójnej alternatywy dla teorii klasycznej, mimo występowania licznych efektów prototypowych w ludzkim sposobie kategoryzowania.
Formal power and real authority: the involvement of governance norms or principles
Authors: Picavet Emmanuel
Published: March 2021

In several avenues of contemporary research, much attention is devoted to the contrast between the real authority of institution and their formal power, in the analysis of institutional funtionings; also in the study of the relationships between institutions on the one hand, rules, principles or norms on the other hand. Such a contrast appears to be based on familiar observations: the capacity of institutions to get their preferred outcomes (their so-called „real authority”) is sometimes loosely connected with the hierarchical prerogatives of the considered institutions (their „formal power”). More particularly, current studies of the „migration authority” bring out possible shitts in real authority while there is no changein the formal structure of power. This article will partly consist  in the explanation of recent results of common reaserch in project „Delicom”, in which a formal treatment of the distinction has been put foward. This approach will be set against the background of recent contributions in political science or economics (in the works of Ph. Aghion and J. Tirole, J. Backhaus, L. Thorlakson). The revelance of the problematic for the study of competence delegation among institutions will be stressed all along.
Pytanie o ontologiczny status kantowskich idei regulatywnych
Authors: Pakalski Dariusz
Published: March 2021

Niniejszy artykuł stanowi próbę interpretacji tezy Kanta, zgodnie z którą wszelkie pytania dotyczące statusu idei regulatywnych ostatecznie sprowadzają się do jakiejś wersji pytania ontologicznego. Zależność tę autor stara się ukazać w pierwszej części pracy, omawiając trzy idee regulatywne: psychologiczną, kosmologiczną i teologiczną. W podsumowaniu podjęta zostaje próba wykazania, że pojęcie ontologii odnosi się w filozofii Kanta do systemu metafizyki jako całości poznania a priori i nie można go uznawać wyłącznie za pojęcie o zastosowaniu negatywnym.
Wolność „ od" i „ do " - relacje wzajemne
Authors: Stoiński Andrzej
Published: March 2021

Autor omawia wybrane problemy związane wolnością negatywną i pozytywną, czyli tzw. wolnością „od” i wolnością „do”. Przygląda się bardziej szczegółowo relacji pomiędzy wolnością negatywną a pozytywną, a szczególnie temu, czy druga wynika z pierwszej, czy też może są one od siebie względnie niezależne. Ocenia konsekwencje, jakiem mogą wynikać dla podmiotowości moralnej osób z wprowadzania w rzeczywistość społeczeństwa i państwa koncepcji wolności „do”.
Muzaios, Orfeusz, wyrocznie, misteria w Eleusis - wybrane aspekty
Authors: Zarewicz Daniel
Published: March 2021

Bez wątpienia Muzajos należy do najważniejszych figur ateńskiego kultu nie tylko jako domniemany założyciel misteriów eleuzyńskich, ale wedle tradycji również ich pierwszy hierofant. Ten mityczny syn Mnemozyne był bezpośrednio związany z podtrzymywaniem pamięci rodowej, jak również wychowaniem młodzieży w duchu arystokratycznej tradycji. Kojarzono go z Orfeuszem i był odpowiedzialny za sztukę wyroczni i uwalnianie od chorób. Jak się okazuje, jego figura była i jest błędnie marginalizowana wobec ateńskiego kultu Orfeusza w V w. p.n.e.
Ikony kalendarzowe - katalog wszystkich świętych jako zbiorowy obraz Kościoła
Authors: Kobrzeniecka-Sikorska Grażyna
Published: March 2021

Cechą życia bizantyńskiego było uporządkowanie. Zasada porządku obejmowała wszystkie sfery życia, dotyczyła też bizantyńskiej sztuki, o której myślano w kategoriach katalogu. Jednym ze znamiennych przejawów dążenia do katalogowego uporządkowania były ikony kalendarzowe, które zaczęto malować po okresie ikonoklazmu. Zawierają one przedstawienia świętych i świąt w porządku roku liturgicznego. Są odpowiednikiem ksiąg liturgicznych: menaionów i menologionów. Na Rusi ikony kalendarzowe od XVIII wieku często wzbogacano wizerunkami maryjnymi. Zgromadzone na jednej tablicy pojedyncze „świętości”, uporządkowane zgodnie z zasadami katalogowania, jednoczą się we wspólnocie Kościoła, bo ikony kalendarzowe są przede wszystkim symbolicznym obrazem Kocioła, w mikroskali manifestują siłę i moc.
Informacyjny most między biologią a socjologią
Authors: Kaczmarek Kamil M.
Published: March 2021

Tocząca się od kilkunastu lat wśród filozofów dyskusja na temat pojęcia informacji w biologii pozwala rzucić nowe światło na dotychczasowe porażki zastosowania teorii darwinowskiej do kultury. Ujawnia także daleko idące homologie między światem biologicznym a społecznokulturowym, co pozwala skorygować program darwinizmu socjologicznego w istotnych punktach.
Państwo a sprawiedliwość
Authors: Stoiński Andrzej
Published: March 2021

Artykuł dotyczy pewnych problemów związanych z relacją między ideą sprawiedliwości a państwem. W tekście zostały przedstawione następujące problemy: państwo opiera się na źródłowej niesprawiedliwości; współczesne państwo demokratyczne niweczy możliwość ustalenia podstaw dopuszczalnej niesprawiedliwości; powyższy stan redukuje podmiotowość moralną osób i transferuje ją do instytucji politycznych. Aby uniknąć takich konsekwencji, państwo winno zostać ustanowione na jakiejś formie umowy społecznej. Fundamentalna zgodna co do sprawiedliwych warunków powinna zostać uzgodniona pomiędzy pojedynczymi osobami oraz pomiędzy osobami a państwem.
Narodziny filozofii z ducha... muzyki
Authors: Banasiak Bogdan
Published: March 2021

Wydaje się, że filozofia rzadko miała związek z muzyką - Rousseau, Nietzsche czy Adorno to wyjątki. A jednak w mitologii i tradycji greckiej związki takie były bardzo wyraźne: koźlonogi Pan, który zdradził Apollinowi tajemnicę wieszczenia, był muzycznym wirtuozem; ucieleśniający mądrość Sylen uczył Dionizosa śpiewu i tańca; Apollo, stanąwszy na czele korowodu szalonych muz, uczynił je przewodniczkami poetów; sami zaś poeci (jak Orfeusz czy Muzajos) posiadali umiejętność rozumienia ludzkiej natury oraz dar przepowiadania przyszłości i uosabiali natchnioną mądrość. Przynajmniej więc w pewnym stopniu filozofia wywodzi się z muzyki. Koneksje te zaś potwierdza osoba Gilles’a Deleuze’a, którego nomadologia oraz takie kategorie, jak „kłącze”, „refren”, „powtórzenie” czy „deterytorializacja”, stały się istotnymi wyznacznikami dla współczesnej eksperymentalnej muzyki elektronicznej.
Między życiem a jego formą: Georga Simmla filozofia kultury
Authors: Kucner Andrzej
Published: March 2021

W artykule omawiam podstawowe tezy koncepcji kultury Georga Simmla, który swoje pomysły przedstawił w esejach i nie nadał im zwartej, systemowej formy. Pojmował kulturę jako interioryzację zobiektywizowanych wytworów człowieka, a jednocześnie sumę zjawisk, w których dokonuje się rozwój jednostki jako przekraczanie tego, co subiektywne. Simmel przyjmuje trwałą więź kultury z życiem oraz jej duchowymi, czystymi formami. Ukazuje je jako sprzeczne ze sobą oraz sprzeczne z życiem. Traktuje sprzeczność i konflikt jako fundamentalne cechy współczesnej kultury.
Wyzwolenie ludzkiego losu z uwarunkowania przyczynowego w filozofii Schopenhauera
Authors: Marciniak Milena
Published: March 2021

Artykuł stanowi próbę przypomnienia sensu kluczowej dla myśli Schopenhauera antynomii rysującej się pomiędzy koniecznym zdeterminowaniem ludzkiego losu przez fakt, iż wszystkie wydarzenia zachodzące w świecie są tylko formami obiektywizacji woli (jako rzeczy samej w sobie), a szansą na przynajmniej częściową wolność ludzkiej osoby, uzyskaną poprzez współczucie, wyrzeczenie i ascezę. Kant antynomię tę rozwiązał poprzez oddzielenie od siebie świata przyrody nieożywionej, podległego zasadzie mechanicznego determinowania i świata przyrody ożywionej, pobudzanej przez samorzutność wolności. Schopenhauer, który ostatecznie nie akceptował tego podziału, zaproponował inne rozwiązanie owej antynomii, przedstawione tu w najogólniejszych zarysach.
Człowiek w przestrzeni publicznej w filozofii Hannah Arendt
Authors: Augustyniak Małgorzata
Published: March 2021

Powrót do filozofii starożytnej Grecji pozwala przypomnieć etyczny wymiar politycznej aktywności, w którym umiejętność łączenia dobra własnego z dobrem ogółu postrzegano jako świadectwo rozumnej natury człowieka wolnego i odpowiedzialnego zarazem. Republikański ideał życia zostaje przez Arendt skonfrontowany z dominującymi tendencjami politycznymi oraz ekonomicznymi, które rozwinęły się w nowożytnej kulturze europejskiej. Etyczne zdeprecjonowanie sfery publicznej prowadziło do postrzegania jej w kategoriach przymusu i przemocy, stanowiących zagrożenie indywidualnej wolności. Na znaczeniu zyskała natomiast sfera indywidualnej aktywności, związanej zwłaszcza z pracą wytwórczą, zarobkowaniem oraz konsumowaniem. Zwyciężyła idea prywatności, bogactwa, rywalizacji. Narodziło się społeczeństwo masowe, składające się ze zatomizowanych jednostek niezdolnych do wzięcia na siebie odpowiedzialności za wspólnotę polityczną.
Koincydencja sacrum i profanum w estetyce Walahfrida Strabona (ok. 808-849): (rozważania w oparciu o przyrodniczy poemat "De cultura horturum")
Authors: Chudzikowska-Wołoszyn Małgorzata
Published: March 2021

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie estetycznej wrażliwości karolińskiego mnicha i erudyty Walahfrida Strabona. Podstawą analiz stał się spisany przez Strabona botaniczny poemat De cultura hortorum. Kontemplacyjne rozważania wczesnośredniowiecznego poety dowodzą, w jak ścisłym zespoleniu trwały dwa odległe, a jednocześnie jednak tak bardzo bliźniacze światy - antyczny i chrześcijański. Wyznacznikiem tej koincydencji był nie tylko uniwersalizm języka łacińskiego, ale także stopniowo przyswajana, uświadamiana i konwertowana sztuka i filozofia. Walahfrid zajmuje bardzo ważne miejsce w procesie kształtowania myśli estetycznej. Jest ogniwem łączącym Alkuina, przepowiadającego ideę ładu, z Janem Szkotem Eriugeną, który wspomniany ład odważył się spektakularnie zdefiniować jako chrześcijańską estetykę opartą na myśli Greków i Rzymian.
Kochać (się) albo nie kochać (się), oto jest pytanie: Schopenhauerowska metafizyka miłości płciowej
Authors: Benisz Henryk
Published: March 2021

Schopenhauer uważa, że wzniosłe uczucie między dwojgiem osób zawsze jest wyrazem miłości płciowej, perfidnie wywołanej i atrakcyjnie ukazanej przez wolę życia. W gruncie rzeczy w miłości chodzi o to, aby właściwie dobrane jednostki łączyły się w pary i płodziły dzieci, przedłużając w ten sposób trwanie gatunku, a ostatecznie - zapewniając odpowiednią jakość i trwałość życia jako takiego. Osoby oszukane przez wolę życia zwykle nie osiągają spełnienia ani szczęścia, a ich jednostkowe egzystencje naznaczone są trudnym do zniesienia bólem i cierpieniem. Schopenhauerowska metafizyka miłości płciowej ujawnia stosowane przez wolę kryteria absolutne i relatywne w doborze kochanków, rozpatruje kwestię rzadkiego fenomenu miłości metafizycznej oraz wskazuje na możliwość częściowego wyzwolenia się spod wpływu woli i zadbania o własne dobro.