Γονεϊκή εμπλοκή στη σχολική εργασία των παιδιών στο σπίτι
Authors: Φαλάγγα Κωνσταντίνα 
Published: February 2024

Η γονεϊκή εμπλοκή στην κατ’ οίκον σχολική εργασία των παιδιών συνιστά ένα πλούσιο πεδίο έρευνας, με την προσοχή να στρέφεται στα ποιοτικά χαρακτηριστικά, τους προγνωστικούς παράγοντες και τις συνέπειές της για τα παιδιά. Η παρούσα διδακτορική διατριβή ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ερευνητικές τάσεις, διερευνώντας (α) παράγοντες που μπορεί να προβλέπουν διαφορετικές μορφές εμπλοκής των γονέων στη σχολική εργασία των παιδιών στο σπίτι και (β) συνέπειες στα κίνητρα, τα συναισθήματα και τη σχολική επίδοση των παιδιών. Εξετάστηκαν, πρώτον, οι στόχοι επίτευξης και οι πεποιθήσεις των γονέων για την ακαδημαϊκή αποτελεσματικότητα του παιδιού τους, οι πεποιθήσεις αυτο-αποτελεσματικότητας για τη συμβολή τους στη σχολική του επίτευξη και τα συναισθήματα τους κατά την ενασχόληση με τη σχολική εργασία ως προγνωστικοί παράγοντες της παροχής αυτονομίας, της άσκησης ελέγχου και της παρεμβολής των γονέων στη σχολική εργασία. Δεύτερον, εξετάστηκαν τα αποτελέσματα των τριών μορφών εμπλοκής στους στόχους επίτευξης, στις πεποιθήσεις αυτο-αποτελεσματικότητας, στα συναισθήματα για τη σχολική εργασία και στη σχολική επίδοση των παιδιών. Όλες οι μεταβλητές εστιάστηκαν στα Μαθηματικά. Υιοθετήθηκε διαχρονικό σχέδιο μελέτης με τέσσερις φάσεις μέτρησης (πρώτο και τελευταίο τρίμηνο των Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού) σε συζευγμένο δείγμα γονέων-παιδιών (Ν ζευγών στις 4 φάσεις = 228). Η μελέτη της διαχρονικής ανάπτυξης των μεταβλητών έδειξε μείωση στην παροχή αυτονομίας και στην άσκηση ελέγχου, καθώς και στα κίνητρα των παιδιών. Στα πλαίσια αναζήτησης προγνωστικών παραγόντων, η εφαρμογή ανάλυσης δομικών εξισώσεων στα δεδομένα της Α΄ ερευνητικής φάσης κατέδειξε θετική πρόγνωση της παροχής αυτονομίας από τους στόχους μάθησης και αρνητική πρόγνωση των ελεγκτικών γονεϊκών πρακτικών από τους στόχους επίδοσης και τις πεποιθήσεις των γονέων για την ακαδημαϊκή αποτελεσματικότητα των παιδιών, και διαμεσολάβηση των γονεϊκών συναισθημάτων στη σχέση πεποιθήσεων αποτελεσματικότητας και πρακτικών εμπλοκής. Η διαχρονική διερεύνηση με εφαρμογή ανάλυσης διαδρομών υπέδειξε ως σημαντικούς προγνωστικούς παράγοντες τα γονεϊκά κίνητρα και την πρόγνωση των ελεγκτικών μορφών εμπλοκής κυρίως κατά τη μετάβαση από την Ε΄ στη ΣΤ΄ Δημοτικού. Για τη διερεύνηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων της γονεϊκής εμπλοκής υιοθετήθηκε προσωπο-κεντρική ερευνητική προσέγγιση. Η ανάλυση λανθανουσών τάξεων ανάδειξε τρία διαφορετικά προφίλ των μαθητών/ριών ως προς τους στόχους επίτευξης και τις πεποιθήσεις αποτελεσματικότητάς τους στα Μαθηματικά στις τέσσερις φάσεις της έρευνας, και ένα επιπλέον προφίλ στη Γ΄ φάση της έρευνας, ως συνάρτηση των διαφορετικών μορφών εμπλοκής των γονέων στη σχολική εργασία. Τα εν λόγω προφίλ συνδέθηκαν με διαφορετικό τρόπο με τα συναισθήματα των παιδιών για τη σχολική εργασία στο σπίτι και την επίδοσή τους. Διαχρονικά, η άσκηση ελέγχου εκ μέρους των γονέων κατά την ενασχόλησή τους με τη σχολική εργασία των παιδιών αποτέλεσε τον ισχυρότερο προγνωστικό παράγοντα των προφίλ κινήτρων. Ως πιο λειτουργικό προφίλ κινήτρων μεταξύ των παιδιών από πλευράς συναισθημάτων και σχολικής επίδοσης αναδείχθηκε το προφίλ των υψηλών στόχων μάθησης και πεποιθήσεων αυτο-αποτελεσματικότητας, ενώ ως πιο δυσλειτουργικό προφίλ κινήτρων για τα μαθησιακά αποτελέσματα των παιδιών αναδείχθηκε το προφίλ των μέτριων πολλαπλών στόχων και πεποιθήσεων αυτο-αποτελεσματικότητας. Τα ευρήματα της διατριβής συζητιούνται υπό το φως της διεθνούς βιβλιογραφίας, περιγράφονται οι περιορισμοί της έρευνας, οι μελλοντικές ερευνητικές κατευθύνσεις και προτάσεις εφαρμογής στο πλαίσιο της οικογένειας και του σχολείου.