Κοστολόγηση βάσει δραστηριοτήτων σε συστήματα διαχείρισης ενδοεπιχειρησιακών πόρων ενσωματώνοντας αναδυόμενες τεχνολογίες με στόχο την ολοκλήρωσή τους και τη βελτίωση επιχειρησιακών διαδικασιών και εταιρικών επιδόσεων
Authors: Κιτσαντάς Θωμάς 
Published: September 2022

Η παρούσα διατριβή επισκοπεί αρχικά την υφιστάμενη επιστημονική βιβλιογραφία, όσον αφορά στα «Παραδοσιακά Κοστολογικά Συστήματα (Traditional Cost Accounting (TCA))», επικεντρώνοντας στην θεωρητική και πρακτική πλευρά της Κοστολόγησης Βάσει Δραστηριοτήτων (Activity Based Costing (ABC)). Περιγράφονται, συνοψίζονται και αξιολογούνται τα πλεονεκτήματα, τα μειονεκτήματα αλλά και οι δυσκολίες εφαρμογής της μεθόδου, καθώς και οι λόγοι που πιθανόν οδηγούν τους “δυνητικούς χρήστες” : (α) σε υιοθέτηση της ABC (ABC-Χρήστες), (β) σε εξέταση της καταλληλόλητάς της (Υπό-Εξέταση Χρήστες της ABC) ή και (γ) σε μη-υιοθέτησής της (Μη-ABC Χρήστες). Στη συνέχεια, διερευνώνται οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν σε μια επιτυχή ενσωμάτωσή της ABC σε ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ενδοεπιχειρησιακών Πόρων (ERP), με απώτερο στόχο τη βελτίωση των επιχειρησιακών διαδικασιών και των οργανωτικών επιδόσεων. Οι παράγοντες αυτοί αντιπροσωπεύονται μέσω οργανωτικών, εταιρικών, συμπεριφορικών, τεχνολογικών, τεχνικών και συγκυριακών μεταβλητών, εκφράζοντας το βαθμό που ενδέχεται να επηρεάσουν τους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις κατά την επιλογή, αλλά και την ολοκλήρωση ενός κοστολογικού συστήματος που βασίζεται στην πλήρη ενσωμάτωση της ABC σε περιβάλλον ERP. H έρευνα εξετάζει περαιτέρω τη δυνατότητα, τη διαδικασία και τα στάδια “ολοκλήρωσης” της ABC σε ένα ERP σύστημα, συγκρίνοντας και αξιολογώντας τις δυο μεθόδους (ABC και TCA). Προτείνεται και τεκμηριώνεται επίσης ένα προηγμένο μοντέλο Τριπλογραφικού Συστήματος Λογιστικής ((Triple Entry Accounting (TEA)) καθώς και ένα Αποκεντρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Κόστους (Decentralized Cost Management (DCM) με ενσωμάτωση της αναδυόμενης Τεχνολογίας Blockchain, σε μία πλατφόρμα οικοσυστήματος. Κατά την εμπειρική διερεύνηση του θέματος και επαλήθευση των υποθέσεων που διατυπώθηκαν, ζητήθηκαν μέσω ερωτηματολόγιου οι απόψεις και οι θέσεις των στελεχών όλων των εμπλεκομένων μερών από εισηγημένες και μη επιχειρήσεις αντιπροσωπευτικά για όλες τις κατηγορίες μεγέθους και κλάδους. Τα ερωτήματα και οι πληροφορίες που αντλήθηκαν αναφέρονται σε : (α) οργανωτικά και εταιρικά χαρακτηριστικά, (β) την υφιστάμενη υποδομή Τεχνολογίας και Πληροφοριών (ΤΠ), την αξιοποίηση των ERP σε σχέση με τα κοστολογικά τους συστήματα και την ικανοποίηση των τελικών χρηστών, (γ) εταιρικά χαρακτηριστικά των οργανισμών που έχουν υιοθετήσει (ήδη) την Τεχνολογία Blockchain σε συστήματα διαχείρισης κόστους, (δ) οργανωτικές, εταιρικές και συμπεριφορικές μεταβλητές που συσχετίζονται με την υιοθέτηση και εφαρμογή της ABC, (ε) απόψεις για την καταλληλότητα των μεθόδων ABC και TCA, όσον αφορά στα τεχνικά και τεχνολογικά χαρακτηριστικά τους, σε περιβάλλον ERP, (στ) απόψεις των ερωτηθέντων όσον αφορά στην “Αντιλαμβανόμενη Χρησιμότητα”, τις “Επιπτώσεις στην Οργανωτική Διαδικασία” και την “Αντιλαμβανόμενη Ευκολία Χρήσης” για την ABC σε περιβάλλον ERP, στην απόφαση υιοθέτησής της και (ζ) την θέση της εταιρεία τους σχετικά με τις περιπτώσεις i) εφαρμογή της μεθόδου ABC, ii) υπό εξέταση της ABC iii) απόφαση μη-υιοθέτησής της έχοντας ως γνώμονα την συμβολή της μεθόδου, όσον αφορά στις επιχειρησιακές διαδικασίες και τις οργανωτικές επιδόσεις. Από τα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης προκύπτουν σημαντικές συσχετίσεις όσον αφορά στην “υιοθέτηση της μεθόδου ABC” και αντιπροσωπευτικών οργανωτικών, εταιρικών, συμπεριφορικών και συγκυριακών χαρακτηριστικών. Καθοριστικοί παράγοντες κατά την υιοθέτηση της ABC, (κατηγορία: ABC-Χρήστες) φαίνεται να αποτελούν: η ύπαρξη υψηλών Γενικών Βιομηχανικών Εξόδων (ΓΒΕ) και η ακριβέστερη κατανομή τους, το επίπεδο ανταγωνισμού, ο μικρός κύκλος ζωής των προϊόντων, ο βαθμός υποστήριξης της ανώτατης διοίκησης, η προοπτική βελτίωσης των επιχειρησιακών τους διαδικασιών και της οργανωτικής επίδοσης της εταιρείας. Για την περίπτωση “ABC υπό εξέταση” (κατηγορία: Υπό-Εξέταση Χρήστες της ABC) προκύπτει ότι είναι ενήμεροι σχετικά με τα πλεονεκτήματα, οφέλη, καθώς και για πιθανά προβλήματα και προκλήσεις που ίσως να προκύψουν σε περίπτωση υιοθέτησής της, διαπιστώθηκε επιπλέον ότι είχαν άλλες προτεραιότητες και στόχους, σε σχέση με τις άλλες δύο κατηγορίες. Οι ερωτηθέντες που “ποτέ δεν υιοθέτησαν ή δεν προτίθενται να χρησιμοποιήσουν την ABC” (κατηγορία: Μη-ABC Χρήστες) υποστηρίζουν ότι οι σημαντικότεροι αποτρεπτικοί λόγοι για τη μη υιοθέτηση και εφαρμογή της ABC είναι το υψηλό κόστος προμήθειας, το σχετικά χαμηλό ποσοστό των ΓΒΕ τους και η μερική ικανοποίηση με το υπάρχον κοστολογικό σύστημα. Από την έρευνα δεν προκύπτει συσχέτιση της “υιοθέτηση της μεθόδου ABC” με τον κλάδο, το μέγεθος της εταιρείας (ενεργητικό και αριθμό εργαζομένων), το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την ποικιλομορφία των προϊόντων, την υποστήριξη της ανώτατης διοίκησης, την επάρκεια πόρων και άλλες προτεραιότητες και στόχους της επιχείρησης. Από τα αποτελέσματα προκύπτει επίσης ότι το “επίπεδο ολοκλήρωσης της ABC σε ERP” συσχετίζεται θετικά με τον βαθμό αξιοποίησης των δυνατοτήτων της, την επίδοση, την παραγωγικότητα και την ικανοποίηση των χρηστών. Συμπερασματικά, μια επιτυχής ολοκλήρωση μεταξύ των συστημάτων ERP και ABC μπορεί να ελαχιστοποιήσει το κόστος λειτουργίας, να παρέχει ακριβέστερες κοστολογικές πληροφορίες, να βελτιώσει τη συνολικά παρεχόμενη διοικητική πληροφόρηση για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων και να συμβάλει στη μεγιστοποίηση της προστιθέμενης αξίας. Η έρευνα σε εφαρμοσμένο επίπεδο διερευνά και αναλύει τους κύριους δυνητικούς πυλώνες ανάπτυξης για την υιοθέτηση και χρήση της Τεχνολογίας Blockchain και των ERP συστημάτων. Ειδικότερα, επισκοπεί την επιστημονική βιβλιογραφία αναφορικά με την ενσωμάτωση της Τεχνολογίας Blockchain και των ERP συστημάτων, εστιάζοντας : α) στην ανάπτυξη των συστημάτων ERP με ενσωμάτωση της λειτουργικότητα της Τεχνολογίας Blockchain, β) στην εφαρμογή της Τεχνολογίας (Βlockchain) ως συστήματα υπηρεσιών (Blockchain as a Service (BaaS)) με ERP συστήματα και γ) σε μια καινοτόμο Τεχνολογική Πλατφόρμα Blockchain ως Οικοσύστημα (Blockchain as an Ecosystem) (BaaE) με στόχο την ανάπτυξη και υποστήριξη κατανεμημένων καθολικών σε μία ενιαία πλατφόρμα. Συμπερασματικά, μέσω της έρευνας τεκμηριώνεται και προτείνεται το μοντέλο ενός ολοκληρωμένου “αποκεντρωμένου” Τριπλογραφικού Συστήματος Λογιστικής (Triple Entry Accounting (TEA)), το οποίο αναβαθμίζει το υφιστάμενο διπλογραφικό σύστημα βελτιστοποιώντας τις λογιστικές πρακτικές. Προτείνεται ακόμη, η ενσωμάτωση σε αυτό, ενός Αποκεντρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Κόστους, (Decentralized Cost Management (DCM)). Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται βελτίωση της δομής και καλύτερος έλεγχος του κόστους, διασφαλίζεται η διαφάνεια σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας και αυξάνεται η αποτελεσματικότητα σε ένα ενιαίο ολοκληρωμένο οικοσύστημα με διεπιστημονική προσέγγιση. Τέλος, εξετάστηκαν οι θεωρητικές και πρακτικές επιπτώσεις, οι περιορισμοί και γίνονται προτάσεις για συνέχιση της έρευνας.