Curricula and cultural diversity
Authors: Κυριακόπουλος Γεώργιος 
Published: March 2022

Εργαζόμαι ως δάσκαλος για δεκατέσσερα χρόνια, τα τελευταία έντεκα εκ των οποίων σε ένα σχολείο με μαθητές Ρομά. Η εμπειρία μου στη διδασκαλία μαθητών Ρομά χαρακτηρίστηκε από κοινά πρότυπα για τις σχολικές εμπειρίες των Ρομά σε όλη την Ελλάδα: συγκριτικά ποσοστά εγκατάλειψης του σχολείου, περιορισμένη συμμετοχή και εμπλοκή των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και ανεπάρκειες του υπάρχοντος προγράμματος σπουδών των μαθηματικών για την κάλυψη των αναγκών των μαθητών Ρομά. Προσδιόρισα τα μαθηματικά για την έρευνά μου επειδή τα κατανοούσα με την κοινή λογική ως μια παγκόσμια γλώσσα που θα βοηθούσε τους μαθητές να αντιμετωπίσουν προβλήματα του πραγματικού κόσμου. Ωστόσο, το σχολικό πρόγραμμα των μαθηματικών περιορίζεται σε τεχνικές του πτυχές, ελαχιστοποιώντας την αναζήτηση νοήματος και τις συνδέσεις με τον πραγματικό κόσμο. Άρχισα να επανεξετάζω το πρόγραμμα σπουδών των μαθηματικών προκειμένου να διευκολύνω τους μαθητές Ρομά να κατανοήσουν τα μαθηματικά ως ένα ζωντανό και αναπτυσσόμενο πεδίο. Η έρευνά μου ανακάλυψε γρήγορα ότι αυτού του είδους η επανεννοιολόγηση του προγράμματος σπουδών των μαθηματικών δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω συμβατικής ανθρωπιστικής έρευνας ή ποιοτικών ερευνητικών μεθοδολογιών. Η έρευνα που ακολούθησα στη συνέχεια, και η οποία αναφέρεται στην παρούσα διατριβή, βασίζεται σε μετα-ποιοτική έρευνα. Οι στόχοι της μετα-ποιοτικής έρευνας δεν στοχεύουν στην αναπαράσταση κάτι που υπάρχει στον πραγματικό κόσμο, αλλά στον επαναπροσανατολισμό της σκέψης προς τον πειραματισμό και τη δημιουργία νέων μορφών σκέψης και ζωής. Η ριζωματική ανάλυση πρόσφερε την ευκαιρία να συνδημιουργηθεί ένας αναδυόμενος, εναλλακτικός, μαθηματικός ριζο-προγράμματος μαζί με μαθητές Ρομά. Παρόμοια με τις ποιοτικές προσεγγίσεις, το rhizocurrere βασίζεται σε εμπειρίες από την πραγματική ζωή. Η διαφορά είναι στα αποτελέσματα, τα οποία δεν αποτελούν ένα ιδανικό πρόγραμμα σπουδών ή ένα σύνολο συγκεκριμένων παιδαγωγικών συστάσεων, αλλά αντίθετα μια πρωτότυπη ιστορία νέων σχέσεων με τη διδασκαλία, τη μάθηση και την έρευνα που μπορούν να μοιραστούν άλλοι δάσκαλοι και μαθητές που συνδημιουργούν το δική τους rhizocurrere σύμφωνα με τις δικές τους μοναδικές ρυθμίσεις. Η ριζωματική ανάλυση συνεπαγόταν τη χαρτογράφηση των σχέσεων και των διαφορών όπως προέκυψαν, κατά τη διάρκεια της παράστασης σε κίνηση. Αυτή η χαρτογράφηση δημιούργησε πιθανές διαδρομές και κατευθύνσεις, οροπέδια ή επίπεδα εμμονής μεταξύ θεωριών, μαθηματικών ιδεών, στιγμές αλληλεπίδρασης, κομμάτια ποιοτικών δεδομένων κ.λπ., μονοπάτια ή κατευθύνσεις σύνδεσης ή διαφοράς που θα μπορούσαν να ακολουθηθούν και να επεκταθούν ως δυνατότητες. Μέσα από αυτή τη διαδικασία χαρτογράφησης προέκυψε ένα ζωντανό, εξελισσόμενο και δυναμικά προσαρμοσμένο μαθηματικό ρίζωμα που έχει τέτοια δυναμική για τους μαθητές Ρομά που, αφενός, τους βοηθά να αποκτήσουν ουσιαστική και ολοκληρωμένη μαθηματική γνώση που σχετίζεται με την πραγματική ζωή και, αφετέρου, γίνεται όχημα τόσο για χειραφέτηση όσο και για αλλαγές στην καθημερινότητά τους. Η επανεξέταση της πραγματικότητας των μαθητών και η κατάρριψη των υφιστάμενων στερεοτύπων δημιούργησαν πιθανά οροπέδια με απώτερο στόχο την αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Κατά τη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας, σημειώθηκε μείωση στα ποσοστά εγκατάλειψης του σχολείου, αύξηση της συμμετοχής των μαθητών σε μαθηματικές δραστηριότητες, αυθόρμητη εφαρμογή παρεμβάσεων που συμβάλλουν στη βελτίωση των καθημερινών καταστάσεων που δυσκολεύουν τη ζωή των μαθητών Ρομά και επέκταση του σχολικού προγράμματος ώστε να συμπεριλάβει την αλληλεπίδραση με την εξωτερική κοινότητα στα μαθήματα των μαθηματικών. Η έρευνα δημιούργησε την ευκαιρία να επανεξεταστούν οι σχέσεις και οι αλληλεπιδράσεις που συνιστούν τις εμπειρίες των μαθητών σε σχέση με τις διαδικασίες κοινωνικοποίησης εντός της κοινότητας των Ρομά και την άμβλυνση των σχέσεων εξουσίας μεταξύ του σχολείου και της κουλτούρας των Ρομά. Τέλος, το rhizocurrere καλλιέργησε ένα πνεύμα αναζήτησης των μαθηματικών που εμπλέκονται στα απλά γεγονότα της καθημερινής ζωής, έτσι ώστε οι μαθητές Ρομά να αποδεικνύουν την απόκτηση μιας ενεργού μαθηματικής ταυτότητας, την εκμάθηση μαθηματικής σκέψης και τον σεβασμό για τους ανθρώπους με τους οποίους αλληλεπιδρούν, όπως προσπάθησαν να αλλάξουν την καθημερινότητά τους προς το καλύτερο.