bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Comparisons between Hydro and Steam Distillation Processes to Extract Prunella Vulgaris Volatile Compounds, and their Anti-oxidative Activities
Authors: MAK William Chi Keung
Published: March 2023

Objective The aim is to verify our earlier suggestion which accounted for the dynamics of volatile compounds extraction from the herb Prunella vulgaris (PV) using steam distillation. Then, the anti-oxidative property of PV is explored.

Methods Because we suggested earlier that the inefficient extraction using steam distillation was due to the obstruction of a mass of herb in the steam flow path, we used hydro distillation which tried to eliminate this obstacle. We used GC-MS to characterize the volatile compounds extracted, and thus compare the extraction efficiency. Then, treating the cancer cells from the SCC154 cell-line with the distillate, the cancer cell cytotoxicity was assessed using the colorimetric test reagent, the Cell Counting Kit-8. To assess the anti-oxidative activity of the PV distillate, Folin-Ciocalteu reagent was used.

Results We successfully showed that the removal of the obstacle, formed by the mass of herb in the steam flow path, enhanced the efficiency of volatile compound extraction. Also, we showed that the PV distillate did not exhibit anti-oxidative activity.

Conclusions Hydro distillation is a more efficient method than steam distillation to extract volatile compounds from the PV herb. However, mild heating did not provide sufficient energy to the convection of the boiling water to move the floating herb; the obstacle still existed and limited the efficiency of extraction also. For another issue of the antioxidant effect of the volatile compounds from PV, it was studied using the Folin-Ciocalteu reagent. It showed that the PV volatile compounds did not possess antioxidant property.

Keywords: Prunella vulgaris, Xia Ku Cao, Chinese Medicine, steam distillation, hydro distillation, anti-oxidative effect
Detection of Fungal Contamination of Ward Furnishing and Medical Equipment Used in intensive Care Unit and Neonatal Intensive Care Unit
Authors: Elsheikh Eslam Gadalla , Abuzied Mohammed Abdulelah , Moalim Nadar Bashir , Ali Abdelhakam Hassan
Published: March 2023

Background: Nosocomial infections acquired during hospitalization depend on the characteristics of the microorganisms, with a high risk of being acquired when the contaminated environment. Cross-transmission of microorganisms by contaminated surfaces and the hands of health care workers are considered to be the main route of the spread of nosocomial infections.
Aim of study: This study aim to detect the fungal contamination of ward furnishings and medical equipment used in the intensive care unit and Neonatal intensive care unit.
Materials and Methods: Fifty environmental swabs were collected from ward furnishings and medical equipment including predefined surfaces (armrest beds, wash sinks, medical tables), between August and  September 2021.Swab specimens were immediately inoculated onto plates that contained Sabouraud Dextrose Agar. After that samples were incubated for a 1 to 7 days period at 28°C and checked every day for growth.
Results: Out of fifty swabs samples, 21(42%) yielded Fungal growth. From these isolated organisms Penicillum species was the predominant isolate 10 (47.6%) followed byAspergillus flavus.Penicillum species was the commonest fungal isolates among ICU, while Aspergillus flavus were the predominant isolates among Neonatal ICU. The most contaminant Equipment was found in Neonatal ICU samples 5(55.6%), and the most contaminant Place in ICU was the floors 3(25%).
Conclusion: This study showed that ICU of the hospital may contain fungi indicating that may form potential source of cross-infection through health care workers to their patients.
Keywords: Fungi, Neonatal, ICU, and Infection.
Comparative Assessment of the Antiplasmodial Activity and Acute Toxicity of Schumanniophyton magnificum Good & Halle (Rubiaceae) Leaves, Trunk and Roots Methanolic Extracts
Authors: Mbosso Teinkela Jean Emmanuel , Essonkene Thérèse , Etame Loe Gisèle Marie Marguerite , Siwe Noundou Xavier , Bienvenu Tsakem , Okalla Cécile
Published: March 2023

Background: Despite the various medicinal applications of Schumanniophyton magnificum, no comparative data are available to determine the part with best antiplasmodial activity and to guarantee its safety. This work deals with the evaluation of the antiplasmodial activity of methanolic extracts of S. magnificum organs as well as the study of acute toxicity of the most active part.

Materials and methods: The methanolic extracts of the leaves, stem bark, trunk wood, root wood and root bark, were obtained by maceration with 96% methanol. Phytochemical screening, based on precipitation and coloring reactions, to highlight the chemical groups present in the plant. The antiplasmodial test was ran against chloroquine sensitive Plasmodium falciparum 3D7 strains while the study of the in vivo acute toxicity was conducted according to guideline 423 of the OECD protocol at a fixed dose on Wistar rats.

Results: Phytochemical screening of the methanol extracts of these plants organs revealed the presence of alkaloids, triterpenoids, saponins, anthraquinones, polyphenols, coumarins anthocyanins and flavonoids. The antiplasmodial activity showed that only the leaves exhibited a moderate antiplasmodial effect with IC50 of 30.77 µg/ml. An oral administration of the methanolic extract of the leaves did not induce an abnormal variation of the physiological parameters in female Wistar laboratory rats, at non-toxic doses of 50, 300 and 2000 mg/kg body weight for 14 days.

Conclusion: The leaves of S. magnificum exhibited the best antimalarial activity and were non toxic, thus justifying the use of the plant in the treatment of malaria in traditional pharmacopoeia.

Keywords: Phytochemical screening, Antiplasmodial activity, Acute toxicity, Schumanniophyton magnificum, Medicinal plant.
The An Update on Pharmacological activities of herbal plant Cymbopogon citratus
Authors: Wadhwa Kritika , Malhotra Meenakshi , Kaur Harmanpreet , Singh Ajeet Pal , Singh Amar Pal
Published: March 2023

Herbs and other natural plant products have medical significance because of the phytochemical components in them that have specific physiological or pathological effects on the human body. Lemon grass, also known as citronella grass, is a member of the Poaceae family and is a member of the Cymbopogon genus. The word "Cymbopogon" is derived from the Greek word "Kymbe-Pogon," which means "boat-beard." In tropical nations, particularly in Southeast Asia, the herb Cymbopogon citratus, Stapf (lemon grass), is widely used. Due to the substantial amount of citral in its oil, this grass has a distinct lemon scent, which is one of its distinguishing characteristics. According to studies on its phytoconstituents, the herb contains tannins, saponins, flavonoids, phenols, anthraquinones, alkaloids, deoxysugars, and a variety of essential oil constituents. The nutritional, therapeutic, and cosmetic properties of C. citratus have made it a widely consumed plant around the world. However, research indicates that other species might be useful pharmaceutically. Cymbopogon citratus is intensively studied for its pharmacological effects.

Keywords: Lemongrass, Cymbopogon citratus, phytochemical, physiological, pathological, pharmacological effects.
A case report: Pre-gangrene left foot with COPD and hypertension
Authors: Patel Dhruviben , Patel Dhrupal , Parmar Dhruvi
Published: March 2023

Pre-gangrene is the penultimate stage of vascular insufficiency before gangrene sets in; the term is usually applied to ischemia of lower limb. A male patient admitted with complains of severe foot pain, tenderness (2-3 months), and tingling & numbness. In a past medical history, he was suffering with hypertension (HTN) and COPD. He was taking amlodipine 5 mg tablet for HTN for daily basis. The X- ray finding shows that patients were suffering COPD. The patient is known case of COPD from last 3 year. After a diagnosis he has go through a surgery for left foot pre-gangrene (below knee amputation). During surgery general anesthetic and some post and pre-operative medication is given. During hospitalization patients taking various medications like antibiotic, bronchodilator and anti-hypertensive. Specifically in this patient amoxicillin and Clavulanic acid anti-biotic combination is used to treat gangrene.

Keywords:  Hypertension, pre-gangrene, COPD, Antibiotic, bronchodilator.
A Stability Indicating Method was Developed and Validation for the Estimation of Carbamazepine in Bulk and Tablet Dosage form by UV-Spectroscopic Techniques
Authors: Ghosh Manmohan , Mondal Sumanta , Chakraborty Subhadip , Ghosh Nikita
Published: March 2023

Carbamazepine is an anticonvulsant. It works by decreasing nerve impulses that cause seizures and nerve pain, such as trigeminal neuralgia and diabetic neuropathy. It is well known that contemporary pharmaceutical analysis establishes robust, sensitive, economic, stability-indicating analytical procedures. The current study aimed to develop and assess UV-spectrophotometric (zero order, first order, second order, area under the curve) methods for estimating carbamazepine in its pharmaceutical dosage form. Method A is a simple zero-order spectrophotometric method for determining carbamazepine at 285 nm, and the correlation coefficient in the linearity study was found to be 0.9976, LOD, and LOQ are 0.45 and 1.48 µg/ml. Method B is a first-order spectrophotometric method for determining carbamazepine at 269 nm, and the correlation coefficient in the linearity study was found to be 0.9944, LOD, and LOQ are 0.29 and 0.96 µg/ml. Method C is a second-order spectrophotometric method for determining carbamazepine at 254 nm, and the correlation coefficient in the linearity study was found to be 1.00, LOD, and LOQ are 0.62 and 2.04 µg/ml. Method D is an area under the curve spectrophotometric method for determining carbamazepine at 266 to 300 nm, and the correlation coefficient in the linearity study was found to be 0.9975, LOD, and LOQ are 0.14 and 0.46 µg/ml. All developed methods demonstrated good repeatability and recovery with %RSD < 2. Studies on stress degradation show that oxidation and acid degradation mostly impact carbamazepine solutions.

Keywords: Carbamazepine, UV-spectrophotometric, Tegrital, Degradation study.
Pyrogallol is a key component for xanthine oxidase inhibition by the leaves of Ammannia baecifera
Authors: Habib Md. Rowshanul , Igarashi Yasuhiro , Zhou Tao , Aziz Md. Abdul
Published: March 2023

Ammannia baecifera Linn is an important plant in traditional medication system of Bangladesh. In order to give the scientific clarification for using this plant in the treatment of gout, this study was designed to identify the xanthine oxidase (XO) inhibitors present in the extract of Ammannia baecifera leaves along with evaluating its antioxidant effect. First aqueous extract was prepared from leaves and then water insoluble part (WIP) was separated from water soluble part (WSP) as precipitate with ethanol. In DPPH and ABTS assays, WSP with rich amount of phenolic compound exhibited high radical scavenging activity than WIP. WSP also showed potent XO inhibition with IC50: 18.03 ± 1.65 μg/mL value.  Using different chromatographic techniques, the key XO inhibitor was isolated from WSP and identified as pyrogallol based on its different spectroscopic data.  In XO inhibition assay, pyrogallol (IC50: 11.67 ± 0.45 μg/mL) showed potent inhibitory effect as compared to a known XO inhibitor (allopurinol; IC50 = 27.35 ± 1.15 μg/mL) and it also displayed strong DPPH and ABTS radical scavenging effect. In addition, an inhibition kinetics study indicated that WSP and pyrogallol are mixed competitive inhibitors of XO. The overall results suggest that the presence of pyrogallol as XO inhibitor and free radical scavenger in Ammannia baecifera leaf justifies the traditional uses of this plant.

Keywords: Ammannia baecifera, Leaves, Xanthine oxidase, Pyrogallol, Inhibitor
Determination of the Antibacterial Activity of Krameria pauciflora (Rose)
Authors: VELASCO LEZAMA RODOLFO Hombre , Aguilar-Carrillo Ma. Fernanda , Tapia-Aguilar Rafaela , Velázquez-Vázquez Ma. de Lourdes , Cerón-Ramírez Reyna , Santana-Carrillo Jorge
Published: March 2023

In Mexico, the decoction of the rhizome Krameria pauciflora is taken against diarrhea and dysentery. Our objective was to determine the antibacterial activity of Krameria pauciflora on the growth of the causal bacteria of gastrointestinal infections. 

The plant was dried and pulverized at room temperature, this included the leaves, the rhizome, and the complete plant (stem–leaves–rhizome). These were macerated consecutively 48 h in hexane, dichloromethane, methanol, and water. Also, a decoction was prepared of the complete plant. The minimal inhibitory concentration (MIC) was determined by the method of resazurin. Dilutions were prepared, ranging from 5-0.039 mg/mL of the extracts, and we added these to plates that contained 5 x 105 colony-forming units (CFU)/mL/, resazurin sodium 0.675% and Müeller–Hinton medium (3X). Negative and positive controls were included with dimethyl sulfoxide 1% and Penicillin–Streptomycin, respectively. The bacteria utilized were:  Escherichia coli; Proteus mirabilis; Shigella flexneri; Salmonella typhi, and Salmonella typhimurium. At least three assays were carried out in triplicate.  

The decoction of the complete plant presented the greatest antibacterial activity, with an MIC of 0.078 mg/mL. The methanolic and aqueous extracts of the rhizome and of the complete plant presented a MIC of 0.156 mg/mL on Salmonella and Shigella flexneri, respectively. The hexanic extract of the complete plant inhibited all of the strains. The extracts of the rhizome and of the leaf, as well as of the dichloromethanic extracts of the rhizome, stem, and the complete plant, inhibited only S. typhi and S. flexneri.

Keywords: Gastrointestinal infections, Antibacterial activity, Genus Krameria.
A Comprehensive Scientific Claims on Ethnobotany, Phytochemical Pharmacological and Toxicology of Withania somnifera (L.) Dunal
Authors: Hussain Md Sarfaraj , Alqahtani SS , Ahmad Sarfaraz , Iqbal Mohd Rashid
Published: March 2023

For more than 3,000 years, Withania somnifera, commonly known as Ashwagandha, has been utilised in traditional and Ayurvedic medicine. It belongs to the ginger family. Dry powder, crude extract, and refined metabolites of the plant have all demonstrated potential therapeutic advantages in animal trials because it is a medicinal plant. Withanolides are the primary metabolites of the plant, and they are responsible for the therapeutic effects of the herb. Despite the fact that other review papers on this plant have previously been published, this review article is being provided in order to gather all of based on the most recent data on its pharmacological and phytochemical effects, which have been investigated using a variety of approaches. According to research, Ashwagandha has anti-inflammatory, adaptogen, anti-parkinsonian, anti-oxidant, and memory-boosting properties, and anticancer effects in addition to other benefits. Other effects, such as immunomodulation, hypolipidemia, antimicrobial activity, Investigations have also been done on cardiovascular defence, sexual behaviour, tolerance, and reliance. These outcomes are extremely encouraging, and they recommend more research into this herb to confirm these results and find further potential medicinal characteristics. Clinical studies including the use of ashwagandha for a number of illnesses should be carried out as well. The new evidence on its pharmacological and phytochemical activities is described in the current publication. In order to give thorough information on the ethnobotany, traditional applications, phytochemistry, and pharmacological efficacy of the medicinal plant, W. somnifera, from reliable sources, the present review has primary objectives.

Keywords:  Withania somnifera, Solanaceae, traditional claim, ethnobotany, phytochemistry, phytopharmacology
Students' cognition in the teaching of technology opportunities for activity development
Authors:   Azerbaijan State Pedagogical University,, Hajizadeh Rehan Tapdig
Published: March 2023

The issue of developing cognitive activity and logical thinking of primary school students occupies an important place in the goal of general education. At the same time, preparation for choosing a profession and labor activity is also in the center of attention. Achieving the quality of education, learning and benefiting from new pedagogical technologies based on guidance is the main function. In the lesson, special importance was given to thought-provoking issues and problematic questions that allow creative and cognitive independence for the development of creative imagination in young school children.
Investigating Speech Characteristics of Georgian Native and Non-Native Speakers: A Forensic Phonetics Study
Authors:   Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Tbilisi, Georgia, Navadze Mariam
Published: March 2023

Forensic Phonetics aims to identify speakers through various speech characteristics that may differentiate them from others. This paper discusses the importance of selecting appropriate parameters that are independent and have high inter-speaker and low intra-speaker variation. Speech rate and fundamental frequency are analyzed to collect statistical information on the Georgian language for both native and non-native speakers. The study recorded oral speeches of 60 Georgian native speakers from three different age categories, and 20 high-competence Azerbaijani-speaking Tbilisi State University students. Results show the normal articulation tempo of the Georgian language to be between 5.1 to 6.3 syllables/second. Additionally, fundamental frequency differences were observed in the non-native speaker group compared to the native speaker group.
Lingua-cultural Peculiarities of Tourism Discourse and the Perspective of its Teaching
Authors:   Batumi Shota Rustaveli State University, Georgia, Goshkheteliani Irine , Kalandia Anna
Published: March 2023

The article deals with the problem of lingua-cultural peculiarities of tourism discourse, contrastive analysis of English and Georgian tourism-related vocabulary and terminology, and outlook of teaching tourism discourse to students or people who are interested in the field of tourism. Tourism discourse is an independent type of discourse that has a specific addressee and it refers to communication among people who do not belong to a specific social or cultural group or language community. Therefore, our main focus will be addressed to reveal language peculiarities of English and Georgian tourism discourse to make the teaching process easier for any group of people who are interested in understanding the specific terms and expressions used in the texts. Revealing lingua-cultural differences and similarities between the chosen English and Georgian texts contributes to a better understanding of various cultures and traditions. Thus, the paper aims to research the vocabulary and terminology of the tourism discourse and to select the appropriate terminology for teaching tourism-related texts considering their lingua-cultural peculiarities. The research based on contrastive analysis of English and Georgian tourism-related texts shows that in professional and academic tourism discourses certain terms and special vocabulary are observed, in public tourism discourse - evaluative vocabulary and emotional connotations prevail. Lingua-cultural analysis of the tourism-related English and Georgian texts showed that they are characterized by an abundance of borrowed words and lacunas, although the use of idioms is rare. The conclusions drawn in the paper contribute to the further research of tourism texts. In addition, it should be noted that the work is interdisciplinary, and it will be useful not only for specialists working in the tourism industry but for philologists and teachers teaching English to students qualifying in tourism..
Development of Reading Ability in Childhood by the Example of Georgian Language
Authors:   Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Tbilisi, Georgia, Shavshishvili Maia
Published: March 2023

Reading as a skill is divided into many subskills, which take almost entire early childhood to develop. Children go through stages of getting comprehension of phonemes and grammar structure until they can connect letters to sounds and read without problems. Learning how to read in second language is usually harder because of new sets of phonemes and differences in alphabet. On the other hand, learning how to read Georgian Language might be easier than most other languages. Georgian Language has 33 phonemes and 33 letters of alphabet, which directly correspond to each other. Reading is straightforward due to no differences between what is written and how it should be pronounced. The article will be covering how reading skill develops in children and how these aspects might be connected to learning to read Georgian.
Сөрөг керр суурь орчинд бүрэн ойх гэрлийн дурын туйлшралтай долгио
Authors: О Нямсүрэн , Г Очирбат , Д Улам-Оргих
Published: March 2023

Сөрөг керр орчинд бүрэн ойх ерөнхий туйлширалтай гэрлийн долгионы оронгийн амплитуд бүрийг диэлектрикийн функцээр илэрхийлэх бодлого тавья. Бид өмнөх [1] өгүүлэлд гаргаж авсан тэгшитгэлүүдээ хэрэглэх боломжтой
Давхар вольфрамит NaFe(WO4)2, NaCr(WO4)2 кристалл дахь солилцлын үйлчлэл ба квант корреляц
Authors: Х Цоохүү , Л Ням-Очир
Published: March 2023

Нам температурт орших давхар вольфрамит Na(Fe/Cr)(WO4)2 кристаллд хол зайнаас антиферро соронзон үзэгдэл илэрдэг нь соронзон бүтцийн өнөөгийн онолуудаар тайлбарлагдахгүй байгаа юм. Бид энэхүү ажилд уг үзэгдлийг микроертөнцийн локаль бус чанар – квант корреляцийн үүднээс тайлбарлах таамаглал дэвшүүлсэн болно. Үүнтэй холбоотойгоор бодисын соронзны үзэгдлүүдийг квант корреляц, декогеренцийн үзэл баримтлалын үүднээс шинээр авч үзэх шаардлагатай гэж үзэж байна.
Нүүрстөрөгчийн нано хоолойг уураас суулгах химийн арга болон нуман цахилалтын аргаар гарган авах боломж
Authors: Р. Галбадрах , Э. Тэмүжин , Тон Ён Ли  , Л. Энхтөр , Г. Шилагарди , Н. Төвжаргал , Б. Батцэнгэл
Published: March 2023

Нүүрстөрөгчийн Нано Хоолой(ННХ)-ийг уураас суулгах химийн(CVD) арга болон нуман цахилалтын(AD) аргаар гарган авсан. Уураас суулгах химийн CVD реактор болон нуман цахилалтын AD реакторуудыг өөрсдөө зохион бүтээв. CVD аргын хувьд CoO/Mg нано нунтгийг ННХ ургуулах пиролиз урвалын катализатороор, шатах хий бутаныг нүүрстөрөгч агуулсан хийгээр сонгон авав. Харин AD аргын хувьд Монгол орны Алагтолгойн нүүрсийг нунтаглаж толуол битумын уусмалаар зууран зуурмаг хэлбэрт оруулан, түүнийгээ өөрсдийн зохион бүтээсэн тусгай шахагчаар пресслэжцилиндр хэлбэрийн шахмал нүүрсэн электродуудыг бэлдэв. Дараа нь шахмал нүүрсэн электродуудыг мөн өөрсдийн зохион бүтээсэн бичил зууханд оруулан инерт хийн орчинд, 8620C температурт, дулааны боловсруулалт хийж электродуудыг бэлтгэв. Хоѐр аргаар гарган авсан дээжүүдийн SEM дүрсүүд нь тэдгээрт ННХ-ийн багцууд байгаагхаруулсан болно.
Электрофизические свойства полупроводниковых структур n-InSb1-xBix–i–GaAs и n-InSb1-xBix–i–GaAs/Те
Authors: Г Шилагарди , В.А Ярмолович , В.И Прокошин , Д Төмөрбаатар , Х Цооху , .Д Эрдэнэбаатар , .Ц Хандма
Published: March 2023

Гетероструктуры n-InSb1-xBix-i-GaAs приемлемого качества были получены более 30 лет назад японскими исследователями J.L. Zilko, J.E. Greene в работах [1,2]. При этом использовался метод эпитаксиального выращивания пленок в установке  молекулярной эпитаксии в условиях бомбардировки низкоэнергетическими ионами висмута.
Расчет энергии упорядочения сплава Сu3Au по формуле Каули
Authors: В.М. Силонов , Л. Энхтур , Х. Балт-Эрдэнэ , Н. Тувжаргал , Р. Галбадрах , Х. Цоохуу
Published: March 2023

С использованием спектра параметров ближнего порядка, экспериментально определенных из диффузного рассеяния рентгеновских лучей, по формулам Каули с учетом первых 11 координационных сфер рассчитаны значения энергииупорядочения упорядочения сплава Cu3Au. Результаты расчета согласуются с результатами других исследователей.
Эрдэнэт үйлдвэрийн хүдэр болон зэс, молибдений баяжмалын рентген дифракцын судалгаа
Authors: Л. Ням-Очир , Ч. Дашжаргал , Р. Галбадрах , Н. Цогбадрах , Ц. Даржаа , Д. Дорж
Published: March 2023

Эрдэнэт үйлдвэрийн баяжуулалтын процессийн шат дамжлагуудаас авсан хатуу дээжүүдэд рентген дифракцын аргаар чанарын фазын анализ хийж зэс, молибден агуулсан нэгдлүүдийн кристалл бүтцийг тодорхойлон торын параметрүүдийг тооцов. Зэс агуулсан нэгдэл CuFeS2 халькопиритийн эгэл тор нь тетрагональ сингониийн огторгуйн симметрийн I -4 2 d групптэй ба торын параметрүүд нь: a=5.289(1) Å, c= 10.423(1) Å, молибден агуулсан нэгдэл МоS2 молибденитийн эгэл тор нь гексагональ, ба симметрийн огторгуйн групп нь: P 63/m m c, торын параметр нь a= 3.14(1) Å, c= 12.53(1) Å болохыг өгөгдлийн сан ашиглан тодорхойлов. Баяжмал дах MoS2, CuFeS2нэгдлүүдийн агууламж 5,6-р саруудад буурсан байгааг дифрактограмм дахь эрчмийн уналтаар тооцсон бөгөөд баяжуулах технологид сонирхож буй нэгдлүүдийн бүтцийн өөрчлөлттэй холбоотой нөлөө байхгүй гэдэг дүгнэлтийг гаргав.
Нунтаг дээжийн рентген дифрактометр D500 төхөөрөмжөөр усны бүтцийг судлах боломж
Authors: Л. Ням-Очир , Л. Алтайбаатар , Ч. Дашжаргал , Н. Цогбадрах , Д. Сангаа
Published: March 2023

Хатуу биеийн кристалл бүтцийг судлахад зориулагдсан нунтаг дээжийн рентген дифрактометр D500 төхөөрөмжөөр усны бүтцийг судлахын тулд шинээр шингэн дээж хэмжих дээжийн тавиур болон нимгэн хальс бэлтгэж, усны хэд хэдэн дээжийг тусгай горимын дагуу хэмжсэн ба рентген дифракцын спектрүүд дэх зөрөөнд үндэслэн усны бүтцэд орсон өөрчлөлтийг тодорхой процессийн явцад судлах бололцоотой болохыг үзүүлэв. Хэмжсэн спектрүүдэд ойрын эрэмбэд харгалзах гурван пик бүртгэгдсэн нь хавтгай хоорондын зайн 4.8±0.2 Å, 3.2±0.3 Å, 2.2±0.4 Å утгуудад харгалзаж байв
LixFePO4 -ийн фазын салалтын кинетик болон соронзон шинж чанарын судалгаа
Authors: Н. Төвжаргал , Б. Бат-Oтгон , Ж. Даваасамбуу , Г. Еколд
Published: March 2023

Time-resolved X-ray diffraction was used to investigate the kinetics of phase separation in polycrystalline LixFePO4 samples which were quenched from the homogeneous phase to lower temperatures. On quenching from 380°C (homogeneous phase) to ageing various temperatures, we observed that the structural features of the formation of the two product phases LiFePO4 and orthorhombic FePO4, i.e. the splitting of selected Bragg reflections, appear on a time-scale of hours. The kinetic behaviour seems to vary strongly with the ageing temperatures. In the case of quenching to temperatures lower than 50°C, no significant splitting of Bragg reflections is observed. Hence, the homogeneous phase may be stabilised by quenching to sufficiently low temperatures. We have studied the magnetic properties of the samples by SQUID-magnetometry. The partially delithiated samples show the known temperature dependence of the magnetic susceptibility with ordering temperatures of about 122K (FePO4) and 50K (LiFePO4). In order to create a single phase, the samples were quenched from the homogeneous phase to room temperature. Obviously, Néel temperatures of these samples were observed in between the values of pure compounds and depend on the overall composition.
Long Term Performance Analysis of Photovoltaic Modules in the Sainshand of Dornogobi Province
Authors: Adiyabat Amarbayar , Ganbaatar Bat-Erdene , Otani Kenji , Enkhmaa Naruush
Published: March 2023

This paper presents the evaluation results of a long-term performance of 2 type PV module from actual data measured over a period of more than 6 years in the Gobi Desert of Mongolia. For the purpose of estimating solar energy potentials and durability of PV systems in the Gobi desert area, a data acquisition system, which includes crystalline silicon (c-Si), polycrystalline silicon (p-Si) modules and precision pyranometer, thermometer and anemometer, have been installed at the Sainshand city in October, 2002. This system has been measuring 23 parameters including solar irradiation and meteorological parameters in every 10 minutes. It has been observed that the high output gain due to the operating condition in an extreme low ambient temperature and the PV module degradation rate indicated over -1.5[%/yr] after 6 years exposure test.
Атомын цацаргалтын спектрийн шинжилгээнд шилждэг электрод ашигласан нь
Authors: Т. Батбаяр , П. Зузаан , Д. Нямаа
Published: March 2023

Орчин үед бодисын бүтэц судлах физик аргууд ихээхэн хөгжин, тэдгээрийн нарийвчлал, мэдрэх чадвар улам сайжирч, багаж төхөөрөмжүүд нь орчин үеийн электроникийн түвшинд автоматчлагдаж шинжлэх ухаан, үйлдвэрийн янз бүрийн салбарт хэрэглэгдэх хүрээ өргөссөөр байна. Бодисын бүтэц судлах физик аргуудын дотроос хамгийн дэлгэрсэн аргын нэг нь оптик спектроскопийн арга бөгөөд энэ нь цацаргалт ба шингээлтийн спектроскопийн гэж үндсэндээ хоѐр хэсгээс тогтдог.
Нейтрон идэвхжилийн аргаар уран тодорхойлох
Authors: Б. Отгоолой , П. Зузаан , Ж. Амгалан , Г. Дамдинсүрэн , Д. Баатархүү
Published: March 2023

Микротрон МТ-22 дээр цөмийн 238U(n, ) 239U 239Np урвалыг ашиглан уран-238-ыг 239Np изотопын 228 кэВ энергийн гамма шугамаар тодорхойлох нейтрон идэвхжилийн арга боловсруулсан. Энэ аргаар уран-238-ыг тодорхойлох мэдрэх чадвар 0.1г/т. Дээжүүдийг шарах болон хүлээх зохистой хугацаа тус бүр 2 цаг болохыг тогтоосон. Энэ ажлыг”Цөмийн физикийн аналитикарга” сэдэвт ажлын хүрээнд гүйцэтгэв.
“Гамма-Нейтрон” төхөөрөмж дээрх гамма цацрагийн болон дулааны нейтроны урсгалын харьцаа
Authors: Б. Отгоолой , П. Зузаан , Г. Дамдинсүрэн, , Д. Баатархүү
Published: March 2023

Энэ ажлаар “Гамма-Нейтрон” төхөөрөмжийн дээж шарах суваг дахь гамма цацрагийн болон дулааны нейтроны урсгалын нягтын харьцааг зэс, мыщъяк дээр явагдах цөмийн ( ,n) , (n, урвалуудыг ашиглан тодорхойлох тооцоо хийгдсэн. Дулааны болон резонансын нейтроны урсгалын нягтын харьцааг тодорхойлох шинэ арга боловсруулсан.
Атомын шингээлтийн спектр судлалын арга боловсруулж хэрэглэсэн
Authors: Т. Батбаяр , П. Зузаан , Д. Нямаа
Published: March 2023

Бодисын химийн бүтэц судлах атомын шингээлтийн арга харьцангуй богино хугацаанд түргэн хөгжиж ихээхэн дэлгэрсэн нь уул аргын мэдрэх чадвар, нарийвчлал, универсаль чанар сайнтай холбоотой юм [1,2].
Ураны Хүдэр дэх Цацраг Идэвхийн Тэнцвэр
Authors: Г. Цэмбэлмаа , Н. Норов , Н. Энхбат
Published: March 2023

Энэ ажлаар уран-радийн цацраг идэвхийн тэнцвэрийг 186 кэВ энергитэй 226Ra, 235U-ын нийлбэр шугамыг ашиглан үнэлэх арга зүй боловсруулав. 235U-ийн 143.7 кэВ, 63 кэВ энергитэй шугамын талбайгаар 186 кэВ энергитэй нийлбэр шугамын талбайд 235U-ийн 185.7 кэВ шугамын эзлэх хувийг тооцож, 226Ra-ийн 186.2 кэВ энергитэй гамма шугамын талбайг олсноор уран-радийн цацраг идэвхийн тэнцвэрийг үнэлнэ. Харин ради, радоны цацраг идэвхийн тэнцвэрийг 222Rn-ын богино наст бүтээгдэхүүнүүдийн гамма шугамын талбай болон 226Ra-ийн тооцож олсон шугамын талбайг ашиглан тодорхойлоно.
Улаанбаатар орчмын байгалийн гэрэлтүүлгийн судалгааны үр дүн
Authors: О. Энхнасан , Ц. Баатарчулуун , Г. Батсүх
Published: March 2023

The trends of total and diffuse natural illumination have been determined at Ulaanbaatar city by using the measurements with the BGBB-2 instrument during last 10 years. Results of the mean daily course of total and diffuse natural illumination for each season, the dependence of natural illumination on the solar elevation angle and the yearly trend of natural illumination have been presented in this paper.
Улаанбаатар хотын аэрозолийн оптик зузааны жилийн болон хоногийн явц
Authors: Г. Батсүх , Ц. Баатарчулуун , Б. Даариймаа
Published: March 2023

We’ve determined that there is an approximately linearly increasing trend for the aerosol optical thickness (AOT) of the earth’s atmosphere when the solar elevation angle increases and the trend have been estimated for each season of a year. The sun’s elevation angle is dependent on a season and it also varies during day. In order to remove the dependence of AOT on solar elevation angle, we have introduced an idea that converting the aerosol optical thicknesses at given solar elevation angle to that of at a fixed elevation angle because the AOT has almost linear dependence on solar elevation angle. That scheme makes possibility of estimating daily and yearly trend of AOT and other optical parameters of air pollution.
Монгол орны зарим нутаг дахь агаар мандлын оптик зузааны хоногийн болон жилийн явц
Authors: Т. Нарангарав , Г. Батсүх
Published: March 2023

Энэ ажлаар Угтаал болон Сайншанд хийсэн нарны шулуун цацрагийн хэмжилтийн материалыг ашиглан нарны өндрийн нэг завсар (200-250)-т шилжүүлсэн агаар мандлын ерөнхий оптик зузааны утгаар түүний хоногийн болон жилийн явцыг спектрийн фотосинтезийн идэвхит цацраг (ФИЦ, 380нм 710нм), биологийн идэвхит цацраг (БИЦ, 510нм) болон инфра улаан цацраг (ИУЦ, 710нм)-ийн мужид тодорхойлж, улмаар Улаанбаатар орчмын агаар мандлын ерөнхий оптик зузааныг тодорхойлсон дүнтэй харьцуулан жишив.
Appendix I to the paper published in transactions of Scientific Journal Physics, 2011 355(16), pages 133 138.
Authors: O. Nyamsuren , G. Ochirbat
Published: March 2023

A solution of initial value problem for finding amplitude of every field component in arbitrary polarized light waves in totally reflected from self focusing kerr media, as function of dielectric function. is given by power series accurate to the 6th order.
Appendix II to the paper published iu transactions of Scientific Journal Physics, 2011 355(16) , pages 133-138
Authors: O. Nyamsuren , G. Ochirbat
Published: March 2023

How approximate solution of an initial value problem of finding amplitude of every field component in light waves in self focused kerr media as function of dielectric function is obtained is demonstrated in the second approximation.
Монгол улсад анх удаа суурилагдсан “CLINAC iX” шугаман хурдасгуур аппаратын фотон цацрагийн комишионинг, түүний ач холбогдол
Authors: В Энхцэцэг , Ш Мөнхбат , Ч Болорчимэг , Ц Болортуяа , С Ариунсанаа , В Эрдэнэбилэг , Г Одонтуяа , Г Навчаа , М Минжмаа
Published: March 2023

Туяа эмчилгээнд шугаман хурдасгуур аппарат нэвтэрсэнээр хорт хавдартайөвчтөнүүдэд илүү найдвартай, чанартай эмчилгээ хийлгэх боломжийг олгож байна.Шинээр суурилуулсан шугаман хурдасгуур аппаратад КОМИШИОНИНГ буюу цацрагийн тохируулга хийж баталгаажуулсанаар туяа эмчилгээ хийх нөхцөл бүрддэг.Энэхүү судалгааны ажлаар 2019 онд Монгол улсад анх удаа Хавдар судлалын үндэсний төвд суурилагдсан CLINAC iX шугаман хурдасгуур аппаратыг хүлээн авч баталгаажуулан, 6 болон 10 МВ энергитэй фотон цацрагийн дозиметрийн параметрүүдийг хэмжиж, үр дүнг боловсруулан физик төлөвлөлтийн системийг модельчлон, КОМИШИОНИНГ-ийн ач холбогдлыг үнэллээ.
Агаарын PM2.5 тоосонцрын морфологийн харьцуулсан судалгаа (2011, 2018 он)
Authors: Л Энхцэцэг , Н Төвжаргал , Д Шагжжамба , Ц Амартайван , П Зузаан
Published: March 2023

Энэ ажлаар Улаанбаатар хотын агаарын PM2.5 тоосонцрын бохирдлын хэлбэр хэмжээний тархалтын °°рчл°лтийг 2011 болон 2017, 2018 оны °в°л, зуны дээж³³дэд электрон микроскопын аргаар харьцуулан судлав. Тоосонцрын морфологийн судалгааны 2011 оны ³р д³нг, 2017, 2018 оны ³р д³нтэй харьцуулан ³звэл °влийн улиралд 0.4-0.8мкм х³ртэлх хэмжээтэй тоосонцор 13%-иар нэмэгдсэн бол зуны улиралд 0.8мкм-ээс бага хэмжээтэй тоосонцор 27.7%-иар нэмэгдэж, 0.8-1мкм хэмжээтэй тоосонцор 6 дахин, 1-1.8мкм хэмжээтэй тоосонцор 3 дахин буурсан байна. Хэлбэрийн тархалтын хувьд зуны улиралд б°°р°нхий хэлбэртэй тоосонцор 39%-иар буурч, тодорхойг³й хэлбэртэй тоосонцор 41.1%-иар нэмэгдсэн бол °влийн улиралд б°°р°нхий хэлбэртэй тоосонцор 4.2%-иар нэмэгдэж, тодорхойг³й хэлбэртэй тоосонцор 5.2%-иар буурсныг ³з³³лэв. PACS numbers: 68.37.-d, 81.10.Aj, 78.70.En
Photodisintegration cross section of deuteron
Authors: M Odsuren , A.T Sarsembayeva , G Khuukhenkhuu , S Davaa , K Katō
Published: March 2023

The peak produced by the M1 and E1 transition strengths for the photodisintegration cross section of deuteron is calculated in the complex scaling method and the origin of the peak of the M1 strength near threshold energy is discussed.
Рентген цацраг, хэт ягаан туяагаар бактерийн ургалт идэвхгүйжүүлсэн дүн
Authors: Б Лхам , Ц Амартайван , Ж Энхтуяа , Ц Батболд , Н Энхцэцэг , В Батбаатар
Published: March 2023

Энэхүү судалгаанд RS1800 Q4 рентген шарах төхөөрөмжийн ажлын горимыг тогтоохыг зорилоо. Үүний тулд рентген шарах төхөөрөмжөөс гадна үр дүнг харьцуулах зорилгоор LF-104.S хэт ягаан туяаны үүсгүүр ашиглан ийм төрлийн судалгаанд түгээмэл хэрэглэдэг E. coli бактерийн ургалтыг идэвхгүйжүүлэв. Цацрагийн үүсгүүрүүдийн шарлагын тунг хэмжих, горим тогтоох, эмгэг төрүүлэгч бактерийн өсгөврийг ионжуулагч цацрагаар шарж, идэвхгүйжүүлэх тунг тодорхойлох, цацрагаар шарсны дараа эмгэг төрүүлэгч бактерийн метаболизмын идэвхийг шалгах, үр дүнд дүн шинжилгээ хийж дүгнэлт гаргах зорилтуудыг тавин ажиллалаа. Судалгааны үр дүнд RS1800 Q4 рентген шарах төхөөрөмжийн хувьд шарлагын тунгийн чадал 43.5 ± 1.2 Гр/мин (60 мм), LF-104.S хэт ягаан туяаны үүсгүүрийн хувьд шарлагын тунг 0.76 ± 0.04 мЖ/см2 (95 мм) болохыг тодорхойлов. Мөн E. coli BL-21 бактерийн тоог 10% хүртэл бууруулах рентген цацрагийн тун 128 ±11 Гр, хэт ягаан туяаны тун 3.7 ± 0.12 мЖ/см2 байв. E. coli BL-21 бактерийн хувьд рентген цацрагаар үйлчилсний дараа метаболизмын идэвхийг Аламар цэнхэр тестээр чанарын анализ хийхэд эерэг дүн үзүүлснээр цаашид энэ арга зүйгээр бактери идэвхгүйжүүлэх бүрэн боломжтой болохыг харуулав.
PANi/GO композит нэгдлийн цахилгаан химийн шинж чанарын судалгаа
Authors: Б Бумаа , Б Болормаа , Э Уянга , Г Сэвжидсүрэн , П Алтанцог
Published: March 2023

Энэхүү ажилд үе хоорондын полимержих аргаар полианилиныг графены оксид (PANi/GO) -оор жингийн 1-10% байхаар хольцлон композит нэгдлийг гарган авч, улмаар композит нэгдлийн цахилгаан химийн шинж чанарыг циклик вольтамперметр (cyclic voltammetry-CV), цахилгаан химийн импеданс спектроскопи (electrochemical impedance spectroscopy-EIS), цэнэглэгдэх/цэнэг алдах (charge/discharge-CD) аргуудаар судалсан үр дүнгүүдийг харуулав. Судалгааны дүнгээс харахад графены оксидоор хольцолсон композит PANi/GO нэгдлийн цахилгаан химийн үзүүлэлтүүд хольцлоогүй полианилинтай харьцуулахад эрс сайжирсан байна. Графены оксидыг жингийн 10% -аар хольцолсон композит нэгдлийн исэлдэн ангижрах урвалын идэвх сайн, эсэргүүцэл багатай, хувийн цахилгаан багтаамж өндөр (355 Ф/г) байв. Мөн дээжүүдийн гадаргуугийн морфологи, химийн найрлагыг энергийн тархалтын спектрометр бүхий сканин электрон микроскопи (SEM-EDS) ашиглан тодорхойлсон үр дүнг үзүүлэв.
МУБИС-ийн физикийн багш бэлтгэх сургалтын хөтөлбөрийн бүтцийн судалгаа
Authors: Х Батболд , Д Пүрэвдорж , М Мөнхболд
Published: March 2023

Бэлтгэгдэн гарч буй багшийн мэдлэгийн бүтэц, мэдлэгийн гарал үүслийг багш бэлтгэх сургалтын хөтөлбөрийг шинжлэх замаар тодорхойлох боломжтой бөгөөд энэ нь сургалтын хөтөлбөрийн сул талыг илрүүлэх, хөтөлбөрөөр суралцагчдын чанарыг сайжруулах цаашлаад гарааны багшид дэмжлэг үзүүлэх үйл ажиллагааг зохион байгуулахад шаардлагатай чухал мэдээлэл өгөх юм. Энэхүү судалгааны ажлаар бид МУБИС-ийн физикийн багш бэлтгэх хөтөлбөрийг олон улсад ЕБС-ийн байгалийн ухааны сургалтаараа тэргүүлэгч Өмнөд Солонгос, Финляндын физикийн багш бэлтгэх хөтөлбөрүүдтэй харьцуулан сургалтын багц цаг, хөтөлбөрөөр эзэмшүүлж буй мэдлэгийн бүтцийн ижил төстэй болон ялгаатай байдлыг тодорхойлов. Хэдийгээр харьцуулахаар сонгож авсан орнууд нь манай улсаас эдийн засгийн хувьд хүчирхэг боловч Финлянд нь хүн амын хувьд ойролцоо, Солонгос нь манай улстай нэгэн тивд оршдог дорнын соёлтой бөгөөд XX зууны сүүлийн 30 жилд үсрэнгүй хөгжсөн улс юм. Мөн эдгээр улсууд нь суралцагчдын олон улсын үнэлгээний хөтөлбөр (PISA)-ийнүнэлгээгээр дэлхийд эхний таван байранд тогтмол байдаг нь харьцуулсан судалгаанд сонгох үндсэн шалтгаан болсон юм. Физикийн багш мэргэжилтний мэдлэгийг сурган хүмүүжүүлэх мэдлэг (СХМ), физикийн шинжлэх ухааны мэдлэг (ФМ), физикийн шинжлэх ухааныг заах мэдлэг (ФЗМ) гэсэн гурван мужид ангилж болох ба бид энд сурган хүмүүжүүлэх мэдлэг (СХМ) ба физикийн шинжлэх ухааныг заах мэдлэг (ФЗМ)-ийг онцолж байна. Судалгаагаар Монгол, Өмнөд Солонгос, Финляндын физикийн багш бэлтгэх хөтөлбөрүүдэд мэдлэгийн мужууд харилцан адилгүй байгаа бөгөөд энэ нь үндэсний боловсролын соёлын ялгааг харуулж байна. Мөн манай орны хувьд физикийн боловсролын судалгааны ажлыг практик туршлагатай хослуулах, судалгаанд суурилсан сургалтыг чанаржуулах шаардлага байна.
Их температур дахь кварк антикваркийн чөлөөт энерги
Authors: Г Энхтуяа , Ч Содбилэг , П Баттогтох
Published: March 2023

Энэ судалгааны ажлаараа өнгөөр дундажлагдсан чөлөөт энерги, халхлагдах масс, гүйдэг тогтмол гэсэн хэмжигдэхүүнүүдийг бүтэн КХД-ийн онолоор их температурт судлав. Симуляцийг tree level improved Symanzik gauge болон highly improvedstaggered quark үйлчлэлтэйгээр (2+1) фермионтой тохиолдолд гүйцэтгэж гэйж конфигурациудыг үүсгэсэн бөгөөд...
Systematical analysis of (n,2n) reaction cross sections for 14-15 MeV neutrons
Authors: Ch Saikhanbayar , M Odsuren , G Khuukhenkhuu
Published: March 2023

Fast neutron induced nuclear reaction cross section data are necessary for both nuclear energy technology and the understanding of fundamental nuclear physics problems. The information of (n,2n) cross sections is quite essential in nuclear technology as a significant portion of the fission neutron spectrum lies above the threshold of (n,2n) reaction for mostof the reactor materials. These cross section data are required in shielding and breeding calculations. Radioactive nuclides produced in the reactor usually have short half-life. So, direct measurement of their neutron cross sections is difficult. Therefore, model formulae are important to predict these cross sections theoretically. In this work, in the framework of the statistical model we deduced some theoretical formulae for the (n,2n) cross section using the evaporation model, constant nuclear temperatureapproximation and Weizsäker’s formula for binding energy. The model formulae were utilized for systematical analysis of known experimental data of the (n,2n) cross sections at 14 - 15 MeV energy.
Measuring the knowledge about science in student’s learning achievement
Authors: Yadamjav Munkhsaikhan , Chuluunkhuu Enkhlut , Battsogt Bulgamaa , Banzragch Burmaa
Published: March 2023

Since 2000, The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) Programme for International Student Assessment (PISA) has been aiming to provide understanding of students’ learning achievement within the wider educational community [2]. In order to achieve the goal, they have defined that scientific literacy consists of “Knowledge of science” and “Knowledge about science”. The latter refers to the knowledge of the skills (scientific enquiry) and the goals (scientific explanation) of science. This article introduces how we used probability and statistics to assess the knowledge in order to provide a general direction for policy makers in educational systems.
Өндөр давталт, хэт богино пульстай лазерын титан саффирын осцилляторын дизайн
Authors: Д Өнөрбилэг , Ц Хос-Очир , П Мөнхбаатар , Э Номин-Эрдэнэ , Ц Баатарчулуун , Ж Даваасамбуу
Published: March 2023

МУИС-ийн лазерын судалгааны төвд Керр эффектээр моод түгжих аргаар өндөр давталттай, фемтосекундийн лазерын пульс үүсгэх титан саффирын осцилляторын дизайныг боловсруулан угсарлаа. Энэ өгүүлэлд титан саффирын осцилляторын бүтэц,дизайн, ажиллах зарчмыг танилцуулна.
(n, 3 2He) урвалын огтлолын анализ ба 3 2He кластер бүрэлдэх магадлал
Authors: Н Батцоож , Б Батчимэг , М Одсүрэн , Г Хүүхэнхүү
Published: March 2023

Цөмийн урвалын компаунд механизмын хүрээнд, статистик загварыг ашиглан...
Дэлхийн эрчим хүчний хөгжил XXI зуунд
Authors: Д Содномдорж
Published: March 2023

Энэхүү илтгэлд бид дэлхийн эрчим хүчний хөгжлийн өнөөгийн төлөв байдал, тулгамдаж буй асуудал, хөгжлийн цаашдын чиг хандлага болон хүрээлэн буй орчны бохирдол, энергийн эх үүсвэрүүдийн талаар авч үзсэн болно.
Анатаз төрлийн TiO2 бөөмийн талстийн хэмжээг бууруулах судалгаа
Authors: Г Батдэмбэрэл , Д Отгонбаяр
Published: March 2023

Өндөр энергийн чичиргээт бөмбөгөн тээрмээр анатаз TiO2-ийн талстийн хэмжээг бууруулах судалгааг рентген дифракци (XRD), тэмтрэх электрон микроскоп (SEM), фотоны хөндлөн корреляцийн спектроскоп (PCCS with Nanophox) зэрэг багажуудаар нарийвчлан судлав. Нунтаглах нөхцөл (эргэлтийн хурд, нунтаглах хугацаа, ган бөмбөг ба нунтаглах материалын харьцаа, материалын концентрацийн өөрчлөлт)-өөс хамаарч талстийн хэмжээ 34 нм-ээс 8.2 нм хүртэл буурч байсан. 8.2 нм хэмжээтэй талст агуулсан TiO2 бөөмийн диаметрийн дундаж хэмжээ ~221 нм байв. Нунтаглах явцад ямар нэг метастабиль, өндөр даралт болон аморф фазууд ажиглагдаагүй.
Хараатын орд орчмын ургамал, ус, хөрсний зарим элементүүдийн судалгааны үр дүнгээс
Authors: Д Баярчимэг , А Каривай , С Шинэхүү , Г Тамираа
Published: March 2023

Монгол орны Дорноговь аймгийн Хараатын ураны орд газрын ургамал, ус, хөрсний зарим элемент нэгдлийн агуулгыг тодорхойлж, гарсан үр дүнд статистик анализын боловсруулалт хийснээр элемент хоорондын хамаарлыг хөрс, ус, ургамлын орчинд харахаас гадна дээж хоорондын хамаарлыг статистик боловсруулалтын Принсипал компонентын ПКА (Principle Component Analysis-PCA) аргыг ашиглан тогтоолоо.
Systematics of alpha-active nuclides and on the validity of the Geiger-Nuttall law
Authors: J Munkhsaikhan , M Odsuren , G Khuukhenkhuu
Published: March 2023

Geiger-Nuttall law, which describes a dependence of the disintegration constant on the range of α-particles, was deduced using the Gamow theory describing the passage of the α-particles through the Coulomb barrier by the quantum mechanical tunneling effect. Ground-to-ground state α-transitions for natural and artificial α-active nuclides were analyzed utilizing the Geiger-Nuttall rule. From rough analysis five group-like branches on the dependence of α-decay half-lives on α-particle energy was observed. Detailed analysis shows that precise linear dependence of the logarithm of α-decay half-lives on the reciprocal of square root ofthe α-particle energy for even-even isotopes of the U, Pu and Cm there are. However, for some even-even isotopes of the Po, Ra and Th regular behaviour of mass numbers was broken. This non-regularity of the mass numbers on the Geiger-Nuttall line is explained by the nuclear shell model.
Цөм-устөрөгчийн эрчим хүчнийг Монголд хөгжүүлэх үзэл баримтлалыг боловсруулах асуудалд
Authors: Н Норов , С Одмаа , Б Мөнхбат , Т Жамъянсүрэн , Г Нарантунгалаг , Б Хөхсувд
Published: March 2023

Энэхүү өгүүлэлд манай улсад байгалийн хийн нөөц тогтоогдоогүй, эрчим хүчний анхдагч эх үүсвэрийн ихэнх нь хүрэн нүүрс, уран тул цөмийн эрчим хүчний өндөр температурын реактор ба өндөр температурын цахилгаан химийн төхөөрөмжийг хослон ашигласнаар цахилгааны ачааллыг тохируулах, ус, нүүрснээс устөрөгч үйлдвэрлэж экологийн үнэмлэхүй цэвэр цөм-устөрөгчийн эрчим хүчний үзэл баримтлалыг ойрын ирээдүйд хөгжүүлэх асуудлыг дэвшүүлж тавив.
Тосон-Уулын ордын XIX талбайн газрын тосны давхаргын усны цацраг идэвхийн судалгаа
Authors: М Эрдэнэтуяа , Н Норов , В Алимаа , Ш Жаргалсүрэн
Published: March 2023

Энэхүү өгүүлэлд Тамсагийн газрын тосны сав газрын Тосон-Уул ордын газрын тосныдавхаргын усанд агуулагдах байгалийн цацраг идэвхт изотопууд (238U, 232Th, 226Ra,40K)-ын эзлэхүүнт идэвхийн хэмжээг судлав. Бидний судалгаагаар Тосон-Уулын ордын газрын тосны давхаргын ус 226Ra-аар баяжсан байдгийг тогтоосон юм. Иймээс газрын тос олборлох явцад хүрээлэн буй орчны хөрс 226Ra болон газрын тос олборлох төхөөрөмж цацраг идэвхт изотопуудаар бохирдох магадлал ихтэй болно. Газрын тос олборлох үед гадаад орчны цацрагийн хяналт, мониторинг хийхэд суурь өгөгдөл болох газрын тосны давхаргын усан дахь цацраг идэвхт изотопуудын агуулалт чухал ач холбогдолтой.
Усан доторхи плазмт ниргэлэг
Authors: Ш Мөнхжаргал
Published: March 2023

Усан доторхи плазмт нуман, очит болон усны дуслын гадаргуу дээрх титэмт саадынниргэлэгийн судалгааны зарим үр дүнг танилцуулж байна.