Արշակ Չոպանյան, Եղիա Տեմիրճիպաշյան և Տիրան Չրաքյան (Ինտրա) գրական կապերի պատմությունից)
Authors: Դեմիրճյան Պետրոս 
Published: June 2024

XIX դարավերջի – XX առաջին դարակեսի հայ նշանավոր գրող, քննադատ, բանա-սեր, լրագրող և հասարակական գործիչ Արշակ Չոպանյանի (1872-1954թթ.) անձնական և գրական առնչությունները ժամանակի երկու այլ ինքնատիպ դեմքերի՝ Եղիա Տեմիրճի-պաշյանի (1851-1908թթ.) և Տիրան Չրաքյան-Ինտրայի (1875-1921թթ.) հետ սկիզբ են առել դեռևս նրա ստեղծագործական բեմելի վաղ տարիներից: Եղիա Տեմիրճիպաշյանը նրա ուսուցիչներից էր Կ. Պոլսի Կեդրոնական վարժարանում ուսանելու շրջանում, իսկ Տիրան Չրաքյանը՝ իր սերնդակիցը, գործընկերն ու բարեկամը գրական կյանքի արդիական զարգացումների բավիղներում: Արշակ Չոպանյանի հետ Տիրան Չրաքյանի (Ինտրա) առաջին հանդիպումը եղել է հեռակա, գրական մի բանավեճի առիթով: Առարկելով Պոլսի Կեդրոնական վարժարանի հանդեսին շրջանավարտ Ա. Չոպանյանի արտասանած ճառում հնչած այն տեսակետին, թե արդի աշխարհում բանաստեղծությունը տեղի է տալիս գիտության աննախադեպ զարգացման առջև՝ Տ. Չրաքյանը համոզմունք էր հայտնում, որ պոեզիան հավիտենական է և միայն մարդու հետ կարող է անհետանալ: Ամենայն հավանականությամբ՝ հենց այդ միջադեպն էլ պատճառ է դարձել արևմտահայ գրականության այդ երկու ինքնատիպ դեմքերի անձնական հանդիպումների, կապերի և հետագա մտերմության համար: Արշակ Չոպանյանը, Եղիա Տեմիրճիպաշյանը և Տիրան Չրաքյանը (Ինտրա) շատ բարձր են գնահատել միմյանց գրական-մշակութային գործունեությունը, մարդկային որակներն ու ստեղծագործությունը՝ այդ ամենը դիտարկելով ոչ միայն ազգային, այլև միջազգային չափանիշների համատեքստում: Հայ գրականության այդ ինքնատիպ դեմ-քերի անունն ու գործը մշտապես մնալու են հայ գրականության և մշակույթի անան-ցանելի արժեքների շարքում:
The personal and literary relations of Arshak Chopanyan (1872-1954), a famous Armenian writer, critic, philologist, journalist and public figure of the end of the 19th century - the beginning of the 20th century, with two other unique figures of the time: Yeghia Temirchipashyan (1851-1908) and Tiran Chrakyan-Intra (1875-1921). ) date back to the early years of his creative career. Yeghia Temirchipashyan was one of his teachers during his studies at the Central College of Constantinople, and Tiran Chrakyan was a person of his generation, his colleague and a friend in the fields of modern developments of literary life. The first meeting of Tiran Chrakyan /Intra/ with Arshak Chopanyan was on the occasion of a literary debate. Objecting to the point of view expressed in a graduate: A. Chopanya’s speech at the event of Central College of Constantinople, that poetry in the modern world gives way to the unprecedented development of science, T. Chrakyan believed that poetry is eternal and can disappear only with a man. Most likely, that incident was the reason for the personal meetings, relations and further closeness of those two unique figures of Western Armenian literature. A. Chopanyan and T. Chrakyan/Intra, both authors highly appreciated each other's literary and cultural activities, human qualities and creativity, considering all of that not only in the context of national but also international standards. The names and works of those two unique figures of the Armenian Literature will always remain among the imperishable values of Armenian literature and culture.
Личные и литературные связи Аршака Чопаняна (1872-1954), известного армянского писателя, критика, филолога, журналиста и общественного деятеля конца XIX – первой половины XX века, с двумя другими самобытными деятелями того времени., Егия Темирчипашян (1851-1908) и Тиран Чракян-Интра (1875-1921).) относятся к ранним годам его творческой деятельности. Егия Темирчипашян был одним из его учителей во время учебы в училище Кедронакан Константинополя, Тиран Чракян - его современником, коллегой и другом в области современного развития литературной жизни. Первая встреча Тирана Чракяна (Интрa) с Аршаком Чопаняном состоялась по случаю одного литературного диспута. Возражая высказанной точке зрения выпускника К-Польского училища Кедронакан А. Чопаняна о том, что поэзия в современном мире уступает место беспрецедентному развитию науки, Т. Чракян считал, что поэзия вечна и может исчезнуть только вместе с человеком. Скорее всего, именно этот случай и стал причиной личных встреч, связей и дальнейшего сближения этих двух уникальных деятелей западноармянской литературы. Аршак Чопанян, Егия Темирчипашян и Тиран Чракян (Интрa) высоко ценили литера-турную и культурную деятельность, человеческие качества и творческий потенциал друг друга, рассматривая все это не только в контексте национальных, но и международных стандартов. Имя и творчество этих самобытных индивидуальностей армянской литературы навсегда останутся среди нетленных ценностей армянской литературы и культуры.