Επίδραση της ανοσοκρυοχειρουργικής νεοπλασμάτων του δέρματος προερχομένων από επιθηλιακά κύτταρα στον ανοσοφαινότυπο των κυκλοφορούντων λεμφοκυττάρων
Authors: Γκανιάτσα Αρετή 
Published: December 2021

Εισαγωγή: Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (BCC) αποτελεί τον πιο κοινό καρκίνο του ανθρώπου με συνεχώς αυξανόμενη επίπτωση παγκοσμίως, ιδιαίτερα στην καυκάσια φυλή, ενώ σε συγκεκριμένες περιοχές, όπως στην Αυστραλία, προσβάλλει ετησίως το 2% του πληθυσμού. Αφορά στο 80% των μη μελανοκυτταρικών καρκίνων του δέρματος (NMSC). Πρόκειται για έναν κακοήθη όγκο του δέρματος με βραδεία ανάπτυξη σε διάστημα αρκετών ετών, με τοπική διήθηση και καταστροφή του δέρματος και των παρακείμενων ιστών. Εμφανίζεται συνήθως μετά την ηλικία των 40 ετών, με μέση ηλικία εμφάνισης τα 60 έτη με την συχνότητά του να αυξάνεται σημαντικά με την πάροδο της ηλικίας, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση της επίπτωσής του και σε άτομα ηλικίας μικρότερης των 40 ετών. Το BCC σπάνια προκαλεί μεταστάσεις αλλά μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένη τοπική καταστροφή του δέρματος και των υποκείμενων ιστών σε περίπτωση μη αντιμετώπισής του. Γι’ αυτό η έγκαιρη και επίμονη θεραπεία σε όλες τις διαγνωσμένες περιπτώσεις επιβάλλεται προς αποφυγή παραμελημένων όγκων ή και εκτεταμένων.Ο «χρυσός» κανόνας σήμερα στην αντιμετώπιση των πρωτοπαθών βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων του δέρματος και των υποτροπών τους θεωρείται η χειρουργική εξαίρεση και συγκεκριμένα η μικρογραφική χειρουργική κατά Mohs. Οι χειρουργικές εξαιρέσεις όμως αρκετά συχνά μπορεί να είναι ακρωτηριαστικές προκαλώντας δυσμορφίες, ιδιαίτερα στην περιοχή του προσώπου, που αποτελεί και μία από τις συχνότερες θέσεις εμφάνισής του βασικοκυτταρικού καρκινώματος. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την πιθανότητα υποτροπής των θεραπευθέντων όγκων ή εμφάνισης νέων πρωτοπαθών, καθώς και με την αυξανόμενη επίπτωση του βασικοκυτταρικού καρκινώματος, καθιστόύν αναγκαία την εφαρμογή τοπικών, λιγότερο εμπεμβατικών αλλά αποτελεσματικών θεραπευτικών μεθόδων.Η ανοσοκρυοχειρουργική είναι μια ελάχιστα επεμβατική συνδυαστική μέθοδος θεραπείας, που αξιοποιεί το συνεργικό δυναμικό της συνδυασμένης εφαρμογής της κρυοχειρουργικής με μια ανοσοδιεγερτική θεραπεία, στη συγκεκριμένη μέθοδο με την τοπική εφαρμογή ιμικουϊμόδης. Η μέθοδος σχεδιάστηκε, αξιολογήθηκε και από το 2006 εφαρμόζεται συστηματικά στη Δερματολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων για συγκεκριμένες ενδείξεις. Στην παρούσα φάση η μεγαλύτερη εμπειρία που έχουμε με την ανοσοκρυοχειρουργική αφορά στα τοπικά περιορισμένα BCC, μέγιστης μακροσκοπικής διαμέτρου ≤ 2 cm ,που αποτελούν και την πλειονότητα των βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων (80-90 %). Η ανοσοκρυοχειρουργική εφαρμόζεται σε κύκλους διάρκειας 5 εβδομάδων και μπορεί να επαναληφθεί χωρίς περιορισμό. Οι ασθενέις ξεκινούν τη θεραπεία εφαρμόζοντας καθημερινά και αδιάκοπα τοπική κρέμα ιμικουιμόδης στην περιοχή του όγκου και σε όριο 0,5cm πέριξ αυτής. Στο τέλος της 2ης εβδομάδας συνεχόμενης εφαρμογής ιμικουιμόδης γίνεται κρυοχειρουργική με ανοικτό ψεκασμό υγρού αζώτου πάνω στον όγκο καθώς και σε περιοχή 0,5-1cm πέριξ αυτού, σε 2 κύκλους ψύξης- απόψυξης διάρκειας 15-20 λεπτών. Ο ασθενής συνεχίζει ήδη από τη μέρα της κρυοχειρουργικής να εφαρμόζει την κρέμα ιμικουιμόδης για άλλες 3 εβδομάδες, συμπληρώνοντας συνολικά 5 εβδομάδες θεραπείας(ένας κύκλος). Αρχική κάθαρση του όγκου μετά από έναν τυπικό κύκλο ανοσοκρυοχειρουργικής 5 εβδομάδων επιτυγχάνεται σε 97,5% μη επιπλεγμένων BCC διαμέτρου ≤ 2cm, ποσοστό ίασης συγκρίσιμο με εκείνο της χειρουργικής εξαίρεσης. Επίσης στην περίπτωση επανάληψης του κύκλου ανοσοκρυοχειρουργικής λόγω ελλιπούς ανταπόκρισης, η κάθαρση του όγκου ανέρχεται σε ποσοστό 99%. Το αισθητικό αποτέλεσμα της θεραπείας είναι εξαιρετικό με την παραμονή ανεπαίσθητης ουλής στο σημείο του καρκινώματος. Οι παρενέργειες της μεθόδου ειναι ελάχιστες και αφορούν κυρίως σε προσωρινή, έντονη κάποιες φορές τοπική φλεγμονή.Είναι γνωστό ότι τα αθεράπευτα βασικοκυτταρικά καρκινώματα αναπτύσσονται σε ένα μικροπεριβάλλον όπου κυριαρχεί η Th-2 ανοσολογική απάντηση η οποία καταστέλλει την αντινεοπλασματική απάντηση με την παρουσία κυτταροτοξικών Τ λεμφοκυττάρων και άωρων δενδριτικών κυττάρων καθώς και την τοπική έκκριση κυτταροκινών όπως INF-γ, IL-2, IL-10, TGF-β, GM-CSF. Επίσης αναγνωρίστηκαν CD4+CD25+Foxp3+ κύτταρα που φαινοτυπικά είναι όμοια με τα Τ ρυθμιστικά κύτταρα (Tregs) και πιθανώς καταστέλλουν την αντινεοπλασματική απάντηση. Ο συνδυασμός της ιμικουιμόδης με την κρυοχειρουργική έχει συνεργική δράση αυξάνοντας το θεραπευτικό αποτέλεσμα και των δύο μεθόδων. Η ιμικουιμόδη είναι μία ημισυνθετική ιμιδαζοκινολόνη με ανοσοτροποιητική δράση. Η άμεση δράση της οφείλεται αφενός στο ότι συνδέεται με τους υποδοχείς Toll-like 7 και 8 (TLR-7, TLR-8) που βρίσκονται στην επιφάνεια των μακροφάγων, των μονοκυττάρων και των δενδριτικών κυττάρων, ενεργοποιώντας τα και αφετέρου στο ότι επάγει την απόπτωση των καρκινικών κυττάρων διεγείροντας την έκκριση προ-αποπτωτικών μορίων που με τη σειρά τους ενεργοποιούν την κασπάση 9. Η έμμεση δράση της ιμικουιμόδης έγκειται στην ικανότητά της να επάγει την απελευθέρωση κυτταροκινών όπως IL-12, TNF-alpha, INF-γ, οι οποίες αυξάνουν τα επίπεδα των κυτταροροξικών Τ-λεμφοκυττάρων και των ΝΚ κυττάρων (κύτταρα φυσικοί φονείς- Natural Killers) στο νεόπλασμα. Η αύξηση της IL-12 καταστέλλει τη δράση της IL-10, ενισχύοντας έτσι την αντινεοπλασματική δράση των Τ-λεμφοκυττάρων (Schön et al.,2007-2008). Παρόλο που η ιμικουιμόδη μπορεί να προσελκύσει άωρα πλασμακυτταροειδή δενδριτικά κύτταρα εντός του όγκου, η ανοσολογική απάντηση είναι γενικά απρόβλεπτη και συχνά οδηγεί σε τμηματική καταστροφή του όγκου στην κλινική πράξη. Σε αυτό το σημείο κρίσιμος φαίνεται ότι είναι ο ρόλος της κρυοχειρουργικής, η οποία «τραυματίζοντας» τον όγκο απελευθερώνει μεγάλο αριθμό καρκινικών αντιγόνων μέσα στο προφλεγμονώδες περιβάλλον που δημιούργησε η εφαρμογή της ιμικουϊμόδης «εφοδιάζοντας» τα νεοστρατολογημένα αντιγονοπαρουσιαστικά δενδριτικά κύτταρα με ειδικά καρκινικά αντιγόνα. Με τη σειρά τους τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα ωριμάζουν και προωθούν την ενεργοποίηση ανοσοαπάντησης έναντι του νεοπλάσματος. Η διαδικασία αυτή προσομοιάζει τη δημιουργία ενός in- situ αντινεοπλασματικού εμβολίου.Σκοπός: Η μελέτη της επίδρασης της ανοσοκρυοχειρουργικής στην ανοσολογική απάντηση του οργανισμού έναντι του βασικοκυτταρικού καρκινώματος μέσω της ποσοτικής και ποιοτικής αλλαγής των υποπληθυσμών των λεμφοκυττάρων και συγκεκριμένων κυτταροκινών στο περιφερικό αίμα ασθενών στα διάφορα στάδια της θεραπείας και επιπλέον η εκτίμηση της ψυχολογικής επιβάρυνσης των ασθενών από την εφαρμογή της ανοσοκρυοχειρουργικής.Υλικά και μέθοδοι: Στη μελέτη συμμετείχαν 14 ασθενείς (άρρενες) με πρωτοπαθές βασικοκυτταρικό καρκίνωμα διαμέτρου ≤ 2 cm, το οποίο είχε επιβεβαιωθεί ιστολογικά με punch βιοψία πριν την έναρξη της ανοσοκρυοχειρουργικής. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 71 έτη . Οι συμμετέχοντες ήταν όλοι ελληνικής καταγωγής και κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής της Ηπείρου και παρακολουθούνταν στο ιατρείο των όγκων της Δερματολογικής κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων. Από την μελέτη αποκλείστηκαν ασθενείς με συνοδό αιματολογικό νόσημα.Η λήψη του φλεβικού αίματος γινόταν κατά τα εξής στάδια: 1. πριν την έναρξη της θεραπείας ( μέσα σε χρονικό διάστημα 4 ημερών προ της έναρξης, ‘εβδομάδα 0’) 2. τη 14η μέρα της θεραπείας, μετά από συνεχόμενη καθημερινή εφαρμογή κρέμας ιμικουιμόδης 5% στην περιοχή όγκου και πριν γίνει η κρυοχειρουργική την ίδια μέρα ( ‘εβδομάδα 2’) 3. την 35η ημέρα, που αντιστοιχεί στο τέλος ενός κύκλου ανοσοκρυοχειρουργικής διάρκειας 5 εβδομάδων (εβδομάδα ‘5’) και 4. τέσσερις εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας (‘εβδομάδα 9’). Τα δείγματα αίματος αποθηκεύονταν σε σωληνάρια γενικής αίματος της BD Vacutainer (BD, Plymouth, UK) προκειμένου να ακολουθήσει η κατάλληλη επεξεργασία των κυττάρων για την κυτταρομετρία ροής. Επίσης ικανή ποσότητα αίματος τοποθετούνταν σε σωληνάρια Wasserman της BD και ακολούθως υφίσταντο φυγοκέντρηση στις 3000 rpm για 10 λεπτά στη φυγόκεντρο της Μονάδας Μοριακής Βιολογίας του Αιματολογικού εργαστηρίου του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων. Στη συνέχεια γινόταν αναρρόφηση του υπερκείμενου ορού με σιφώνιο ,αποθήκευσή του σε σωληνάρια Eppendorf χωρητικότητας 2 ml και διατήρησή του σε θερμοκρασία -20 οC προκειμένου να αναλυθεί με τη μέθοδο της ELISA για τον προσδιορισμό των κυτταροκινών.Με τη βοήθεια της κυτταρομετρίας ροής ( Κυτταρόμετρο ροής BD FACSCalibur, Becton Dickinson) προδιορίστηκαν ο πληθυσμός των ολικών λεμφοκυττάρων, οι κύριοι υποπληθυσμοί των λεμφοκυττάρων και συγκεκριμένα τα Τ (CD3+), Β-λεμφοκύτταρα (CD19+) και τα ΝΚ λεμφοκύτταρα (CD3-CD56+) όπως και οι υποκατηγορίες των Τ-βοηθητικών (CD3+CD4+), των Τ-ρυθμιστικών κυττάρων (Treg, CD4+CD25 high ) ,των κυτταροτοξικών λεμφοκυττάρων (CD3+CD8+), των CD3+CLA , CD4+CLA και TregCLA κυττάρων, όπου το CLA (Cutaneous Lymphocyte- associated Antigen) είναι ένα αντιγόνο επιφανείας που εκφράζεται από μια υποκατηγορία περιφερικών Τ-λεμφοκυττάρων μνήμης (στην πλειονότητά τους βοηθητικά – CD4+) που έχουν την ικανότητα επιλεκτικής μετανάστευσης και εγκατάστασης στο δέρμα (επιδερμοτροπισμός). Τα μονοκλωνικά αντισώματα συζευγμένα με φθοριοχρώματα που χρησιμοποιήθηκαν για την ανίχνευση των αντίστοιχων δεικτων στην κυτταρομετρία ροής είναι : CD3-perCP ή PE (κλώνος SK7, BD-biosciences,San Jose, USA), CD4-APC (κλώνος SK3, BD-Biosciences), CD25-PC5 (Beckman Coulter, California, USA), CLA-FITC (κλώνος HECA-452, BD-Biosciences) και το πολυκλωνικό αντίσωμα Lymphogram Cytognos με 3 φθοριοχρώματα (Cytognos, S.L. Salamanca, Spain),με τους ακόλουθους συνδυασμούς αντισωμάτων, CD8+CD19-FITC, CD3+CD56-PE, CD4-PE-Cyanine 7.Για την ανάλυση των αποτελεσμάτων της κυτταρομετρίας ροής χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Cell Quest v3.1 (Becton Dickinson). Δημιουργήθηκε ένα κυτταρόγραμμα dot plot, όπου ο άξονας x αντιστοιχεί στο βαθμό πρόσθιου σκεδασμού (FSC) και ο άξονας y αντιστοιχεί στο βαθμό πλάγιου σκεδασμού (SSC), όπου αναγνωρίζονται τα λεμφοκύτταρα λόγω του μικρού μεγέθους τους και της μικρής κοκκίωσης. Η ομάδα αυτή των λεμφοκυττάρων που αναγνωρίστηκε συμπεριελήφθηκε στην περαιτέρω ανάλυση των υποπληθυσμών που αναφέρθηκαν. Η έκφραση των δεικτών των υποπληθυσμών των λεμφοκυττάρων έγινε με τη μορφή κυτταρογραμμάτων και ιστογραμμάτων. Τα κυτταρογράμματα που δημιουργήθηκαν και αναλύθηκαν με το λογισμικό Cell Quest v3.1 (Becton Dickinson) απέδωσαν τη συγκέντρωση του εκάστοτε υποπληθυσμού των λεμφοκυττάρων με τη μορφή ποσοστών επί τοις εκατό (%), επί του συνόλου των λεμφοκυττάρων. Στη συνέχεια οι συγκεντρώσεις των υποπληθυσμών υπολογίστηκαν σε απόλυτους αριθμούς για να έχουμε μεγαλύτερη ακρίβεια στις μετρήσεις μας. Η στατιστική ανάλυση των αριθμητικών αποτελεσμάτων έγινε με τη βοήθεια του Friedman test.Με τη βοήθεια της sandwich Elisa προσδιορίστηκαν οι τιμές των κυτταροκινών IL-2, IL-6, IL-10, TNFa και INFa. Χρησιμοποιήθηκαν τα ακόλουθα έτοιμα kit αντισωμάτων: Human TNFa Quantikine kit, Human IL-2 Quantikine kit , Human IL-6 Quantikine kit, Human IL-10 Quantikine kit (R&D Systems, Inc.MN, USA) και Human INFa ELISA kit (PBL Assay Science, NJ,USA). Για να μετρήσουμε τα επίπεδα των κυτταροκινών που αναφέρθηκαν χρησιμοποιήσαμε ορό ασθενών, ο οποίος είχε αποθηκευτεί στους -20 ⁰C. Για την ανιχνευση του έγχρωμου προϊόντος της αντίδρασης χρησιμοποιήθηκε μήκος κύματος 450 nm και ο υπολογισμός των συγκεντρώσεων των κυτταροκινών σε κάθε δείγμα ασθενή έγινε με τη βοήθεια πρότυπης καμπύλης για την δημιουργία της οποίας χρησιμοποιήθηκαν διαλύματα σταθερών συγκεντρώσεων κυτταροκίνης. Όλη η διαδικασία έγινε σύμφωνα με τις οδηγίες της εταιρείας προμήθειας του ELISA kit (R&D Systems, Inc. MN, USA). Για τη στατιστική ανάλυση και την ομοιόμορφη ερμηνεία των αποτελεσμάτων έγινε χρήση του Friedman test για τέσσερις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις (εβδομάδες 0, 2, 5 και 9 μετά την έναρξη της θεραπείας) και του Wilcoxon sign test με σύγκριση ανά ζεύγη.Η επίδραση της ανοσοκρυοχειρουργικής στην ποιότητα ζωής των ασθενών μελετήθηκε σε 32 ασθενείς με βασικοκυτταρικό καρκίνωμα προσώπου-τραχήλου (17 γυναίκες και 15 άνδρες) ηλικίας 31-87 ετών με τη βοήθεια του ερωτηματολογίου ποιότητας ζωής Hornheide, που εκτιμά ειδικά την ψυχολογική επιβάρυνση των ασθενών με όγκους στην περιοχή του προσώπου και του λαιμού. Στο ερωτηματολόγιο Hornheide περιλαμβάνονται 27 ερωτήσεις και οι απαντήσεις των ασθενών συνδυάζονται ώστε να εκτιμηθούν 8 ξεχωριστές ψυχοκοινωνικές παράμετροι και συγκεκριμένα η σωματική ευεξία, η συναισθηματική ευεξία, η σχετιζόμενη με τον καρκίνο ανησυχία, η ψυχολογική ένταση, η ανάγκη για κοινωνική υποστήριξη (από συγγενείς ή φίλους), το προκαλούμενο από τη θεραπεία άγχος, η ποιότητα της ιατρικής ενημέρωσης και άλλες ανησυχίες. Οι ασθενείς συμπλήρωσαν μόνοι τους το ερωτηματολόγιο πρίν την έναρξη της θεραπείας (εβδομάδα 0), τη 14η μέρα (εβδομάδα 2), στο τέλος της θεραπείας (εβδομάδα 5) και τέσσερις εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας (εβδομάδα 9). Για την στατιστική ανάλυση των ερωτηματολογίων χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση διπλής διακύμανσης Friedman και το Wilcoxon-test.Αποτελέσματα: Με τη βοήθεια της κυτταρομετρίας ροής παρατηρήσαμε ότι ο πληθυσμός των ολικών λεμφοκυττάρων παρουσίασε σημαντική μείωση στο τέλος της 2ης εβδομάδας της ανοσοκρυοχειρουργικής και επανήλθε στην αρχική τιμή την 9η εβδομάδα, δηλαδή ένα μήνα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Ο υποπληθυσμός των CD3+ T-λεμφοκυττάρων παρουσίασε κάποια μείωση στο τέλος της 2ης εβδομάδα της θεραπείας, η οποία δεν ήταν στατιστικά σημαντική, ωστόσο μετά την κρυοχειρουργική όμως εμφάνισε αρκετά σημαντική μείωση και ο αριθμός τους παρέμεινε μικρότερος από τον αρχικό ακόμα και στην μέτρηση της 9ης εβδομάδας (1 μήνα μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας). Ο υποπληθυσμός των Β-λεμφοκυττάρων μειώθηκε σταδιακά μέχρι την 5η εβδομάδα της θεραπείας,με επάνοδο στην αρχική πρθεραπείας τιμή ένα μήνα μετά την ολοκλήρωση της ανοσοκρυοχειρουργικής. Ο αριθμός των NK λεμφοκυττάρων δεν εμφάνισε ιδιαίτερη μεταβολή στις μετρήσεις μας.Η υποκατηγορία των CD3+ T λεμφοκυττάρων που εκφράζουν το ειδικό αντιγόνο CLA (CD3+CLA) παρουσίασε μείωση στο τέλος των 5 εβδομάδων θεραπείας, η οποία όμως δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Ο αριθμός των CD4+ Τ-λεμφοκυττάρων μειώθηκε σημαντικά 2 εβδομάδες μετά την έναρξη της ανοσοκρυοχειρουργικής, ενώ στις μετρήσεις της 5ης και 9ης εβδομάδας ο αριθμός τους κυμαινόταν στα αρχικά προ θεραπείας επίπεδα. Ο υποπληθυσμός των CD4+ Τ-λεμφοκυττάρων που εκφράζουν το αντιγόνο CLA (CD4+CLA) παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος καθόλη τη διάρκεια των μετρήσεών μας. Η ανοσοκρυοχειρουργική δε φαίνεται να μεταβάλλει τον αριθμό των Treg λεμφοκυττάρων (CD4+ CD25high). Αντίθετα ο υποπληθυσμός των Treg που εκφράζουν το αντιγόνο CLA ( TregCLA) αυξήθηκε στο τέλος της 2ης εβδομάδας θεραπείας πριν την κρυοχειρουργική, με επάνοδό του στις αρχικές τιμές στο τέλος της ανοσοκρυοχειρουργικής (5η εβδομάδα). Τα CD8+ T-λεμφοκύτταρα εμφάνισαν αριθμητική μείωση μετά από 2 εβδομάδες θεραπείας και επανήλθαν στην αρχική τους τιμή ένα μήνα μετά τη διακοπή της ανοσοκρυοχειρουργικής. Προσδιορίστηκαν επίσης δύο υποπληθυσμοί των ΝΚ λεμφοκυττάρων, εκείνα που εκφράζουν το αντιγόνο CD8 και εκείνα που είναι αρνητικά για τον δείκτη CD8. Και οι δύο αυτοί υποπληθυσμοί δεν μεταβλήθηκαν κατά την διάρκεια των μετρήσεών μας. Τα CD4+CLA λεμφοκύτταρα παρουσίασαν αύξηση σε σχέση με τον ολικό αριθμό των CD4+ στο τέλος της 2ης εβδομάδας της θεραπείας (ο λόγος CD4+CLA / CD4 αυξηθηκε στο εν λόγω διάστημα). Τα Treg CLA λεμφοκύτταρα αυξήθηκαν σε σχέση με τα ολικά Treg μετά από δύο εβδομάδες ανοσοκρυοχειρουργικής ( ο λόγος Treg CLA/Treg αυξήθηκε), ενώ ο αριθμός των Treg CLA σε σχέση με τα CD4+CLA εμφανίστηκε αυξημένος σε όλη τη διάρκεια των 5 εβδομάδων της θεραπείας (αύξηση του λόγου TregCLA/ CD4+CLA ). Τέλος παρατηρήθηκε αύξηση του αριθμού τόσο των NKCD8+ όσο και των NKCD8- σε σχέση με τον ολικό αριθμό των ΝΚ κυττάρων ένα μήνα μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας και μάλιστα ο λόγος NKCD8-/ NKCD8+ ήταν ίσος με 5,9.Αναφορικά με τις κυτταροκίνες, παρατηρήθηκε αύξηση της συγκέντρωσης της IL-10 από την 14η εώς την 35η ημέρα της ανοσοκρυοχειρουργικής και μετά μείωση και επιστροφή της στα αρχικά προ θεραπείας επίπεδα την 9η εβδομάδα (1 μήνα μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας). Οι συγκεντρώσεις των INFa και TNFa εμφάνισαν συνεχόμενη μείωση σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας μέχρι και το τέλος των μετρήσεών μας. Αντίθετα οι IL-2 και IL-6 κυμάνθηκαν στα προ θεραπείας επίπεδα σε όλες τις μετρήσεις.Από τα ερωτηματολόγια ποιότητας ζωής προέκυψε ότι οι παράγοντες σωματική κόπωση, ψυχολογική επιβάρυνση και ανασφάλεια των ασθενών αυξήθηκαν στο τέλος της 2ης και 5ης εβδομάδας της ανοσοκρυοχειρουργικής, όμως υποχώρησαν στα προθεραπευτικά επίπεδα στη ένα μήνα μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Επίσης η γενικότερη ανησυχία των ασθενών και η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεράποντες ιατρούς εντάθηκαν κατά τη 2η και 5η εβδομάδα της θεραπείας, εντούτοις στη μέτρηση του ενός μήνα μετά τη διακοπή της ανοσοκρυοχειρουργικής η ανησυχία κυμάνθηκε σε επίπεδα αρκετά χαμηλότερα των αρχικών και η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεράποντες ιατρούς εξαλείφθηκε. Η ανησυχία για την ύπαρξη του όγκου δεν παρουσίασε μεταβολές κατά τη διάρκεια της θεραπείας και μάλιστα εμφανίστηκε μικρότερη της αρχικής στην παρακολούθηση του ενός μήνα μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Τέλος η κοινωνική συμπεριφορά των ασθενών δεν επηρεάστηκε από την ανοσοκρυοχειρουργική όπως ούτε και η οικονομική τους κατάσταση.Συμπεράσματα: Από τα παραπάνω ευρήματα μπορούμε να υποθέσουμε πως η ανοσοκρυοχειρουργική προκαλώντας στην περιοχή του όγκου σημαντική φλεγμονή, προσελκύει στο δέρμα Τ και Β λεμφοκύτταρα από το περιφερικό αίμα καθώς και κυτταροκίνες (TNFα, INFα) , κάτι που θα δικαιολογούσε την μείωση τους στις διαδοχικές μετρήσεις με την κυτταρομετρία και την elisa αντίστοιχα. Επίσης φαίνεται να επάγει τον επιδερμοτροπισμό των T ρυθμιστικών κυττάρων (Treg) με την έκφραση του αντιγόνου CLA, κατευθύνοντας «νέα» Treg στην περιοχή του καρκινώματος, προάγοντας έτσι μια καλύτερη ανοσοεπιτήρηση και απάντηση στον όγκο. Τέλος η ανοσοκρυοχειρουργική αναδεικνύεται ως μια τοπική, ελάχιστα επεμβατική θεραπευτική μέθοδος αντιμετώπισης του βασικοκυτταρικού καρκινώματος του δέρματος, η οποία είναι καλά ανεκτή από τους ασθενείς, προκαλεί μικρή αλλά προσωρινή επιδείνωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και έχει ομολογουμένως υψηλό ποσοστό επιτυχίας και εξαιρετικό αισθητικό αποτέλεσμα.