Διερεύνηση του αποικισμού από βακτήρια του γένους Legionella των συστημάτων διανομής και αποθήκευσης νερού σε ξενοδοχειακές μονάδες στην Κρήτη
Authors: Κεραμάρου Μαρία 
Published: June 2022

Εισαγωγή: Η νόσος των Λεγεωνάριων, είναι νόσημα που συνδέεται με ταξίδια και διαμονές σε ξενοδοχεία. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρής μορφής πνευμονίες, οι οποίες όμως διαγιγνώσκονται σπάνια. Οφείλεται στο βακτήριο του γένους Legionella, με το είδος L. pneumophila να αντιπροσωπεύει περίπου το 90% των περιπτώσεων. Στην Ευρώπη, το 2019 δηλωθήκαν 1.657 κρούσματα λεγεωνέλλωσης σε ταξιδιώτες (TALD). Στην Ελλάδα, όπως και στις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου, οι θερμοκρασίες είναι πιο ευνοϊκές για την ανάπτυξη, τον πολλαπλασιασμό και τη διασπορά του βακτηρίου με αποτέλεσμα να προκαλεί ένα σημαντικό πρόβλημα τόσο για την δημόσια υγεία όσο και την τοπικήτουριστική οικονομία. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής, ήταν να γίνει διερεύνηση του βαθμού αποικισμού από Legionella και προσδιορισμός των παραγόντων που ευνοούν τον αποικισμό της, στα συστήματα ύδρευσης των ξενοδοχειακών μονάδων, καθώς και προσδιορισμός των κυκλοφορούντων στελεχών και ορότυπων στην περιφέρεια της Κρήτης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε περιγραφή των χαρακτηριστικών των κρουσμάτων TALD που είχαν διαμείνει στην Κρήτη από το 2000-2018, καθώς και συγκριτική μελέτη των χαρακτηριστικών των ξενοδοχείων με κρούσματα TALD σε σύγκριση με τυχαίο δείγμα.Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε συλλογή δειγμάτων και εκτίμηση κινδύνου από τις τοπικές αρχές στα ξενοδοχεία της μελέτης, σύμφωνα τις ευρωπαϊκές τεχνικές οδηγίες. Ακολούθησε εργαστηριακός έλεγχος των δειγμάτων για απομόνωση του βακτηρίου Legionella σύμφωνα με το διεθνές ISO 11731 (1998), και ISO 11731-2. Η περαιτέρω ταυτοποίηση έγινε με τη χρήση φασματόμετρου MALDI-TOF και εργαλεία μοριακής επιδημιολογίας (αλληλούχιση και φυλογενετική ανάλυση σύμφωνα με το διεθνές SBT σχήμα για τα στελέχη L. pneumophila ή τα γονίδια mip και 16SrRNA για τα υπόλοιπα στελέχη). Η στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε με τα πακέτα MS Excel, STATA v11 Software, Rstudio v1.1.447 και MEGA4.Αποτελέσματα: Κατά το χρονικό διάστημα 2000-2018, δηλώθηκαν 180 κρούσματα TALD στην Κρήτη. Η κατανομή των κρουσμάτων, ακολουθεί την εποχικότητα των TALD κρουσμάτων, από Απρίλιο μέχρι και τον Νοέμβριο, ενώ φάνηκε να υπάρχει αυξητική τάση στον αριθμό κρουσμάτων κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Στη συγκριτική μελέτη ξενοδοχείων με κρούσματα TALD και τυχαίο δείγμα ξενοδοχείων, βρέθηκε ότι και οι δυο ομάδες είχαν παρόμοια ποσοστά αποικισμού, όμως η πρώτη ομάδα είχε υψηλότερα ποσοστά L. pneumophila οροομάδας 1, στην οποία οφείλονται διεθνώς τα περισσότερα κρούσματα. Στην κυρίως μελέτη, συλλέχθηκαν 3.311 δείγματα νερού από 132 ξενοδοχεία και βρέθηκε αποικισμός από βακτήρια Legionella στο 21% των δειγμάτων νερού. Τα πιο συχνά είδη που απομονώθηκαν ήταν η L. pneumophila ορότυπος 1, 3 και 6, καθώς και άλλα non pheumophila είδη σε μικρότερο αριθμό δειγμάτων. Η απόκλιση της θερμοκρασίας ζεστού νερού από τα νομοθετικά όρια, φάνηκε να είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας για τον αποικισμό του βακτηρίου, καθώς και η μη ορθή εφαρμογή σχεδίων ασφαλείας νερού (WSP), η χαμηλή συγκέντρωση υπολειμματικού χλωρίου και το μέγεθος του ξενοδοχείου (<80 κλίνες). Κατά την μοριακή επιτήρηση του βακτηρίου στη περιφέρεια της Κρήτης, φάνηκε να υπάρχει ένα επικρατές στέλεχος της L. pneumophila, το ST37, ενώ υπάρχει και σαφής κυκλοφορία non pneumophila στελεχών (π.χ. L taurinensis, L. anisa).Συμπεράσματα: Η διαχείριση και πρόληψη κρουσμάτων της νόσου των Λεγιωναρίων, που σχετίζονται με ταξίδια, στη περιφέρεια της Κρήτης είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η τουριστική οικονομία και οι ξενοδοχειακές υποδομές αποτελούν κυρίαρχο κομμάτι της τοπικής οικονομίας. Σε επίπεδο τουριστικής μονάδας, η ορθή εγκατάσταση και εφαρμογή ενός σχεδίου WSP, με διαρκή έλεγχο σημείων ποιότητας νερού, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο αποικισμού τους από βακτήρια Legionella. Σε επίπεδο περιφέρειας, η εγκατάσταση ενός κεντρικού ενεργητικού συστήματος επιτήρησης ξενοδοχείων μπορεί να συμβάλει στον αποτελεσματικότερο έλεγχο της Legionella, μέσω συστηματικών επιθεωρήσεων και αναλύσεων δειγμάτων ύδατος από το περιβάλλον όλων των ξενοδοχειακών μονάδων στο νησί, ανεξαρτήτως πιθανής σύνδεσης τους με κρούσμα Λεγιονέλλωσης. Ένα τέτοιο σύστημα θα προσφέρει παράλληλα πληροφορίες για την παρακολούθηση διαχρονικών τάσεων, την ανίχνευση νέων στελεχών, τη μέτρηση αποτελεσματικότητας της εφαρμογής απολυμάνσεων σε βάθος χρόνου και κυρίως πληροφορίες για έγκαιρη δράση.