bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
De consolidatiekring van overheden in Nederland
Authors: Van Schaik Frans
Published: October 2019

Een geconsolideerde jaarrekening is een zeldzaamheid in de Nederlandse overheidsverslaggeving. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen stellen uitsluitend een enkelvoudige jaarrekening op. Daarmee worden omvangrijke activiteiten van de verslaggevende overheid buiten de jaarrekening gehouden. Zo worden in het Financieel Jaarverslag van het Rijk de baten-lastendiensten niet geconsolideerd en worden in de jaarrekening van gemeenten de deelnemingen niet geconsolideerd. Daardoor ontbreekt bij deze overheden het totaaloverzicht dat een geconsolideerde jaarrekening biedt. In dit artikel geven we een aantal mogelijke benaderingen voor de bepaling van de consolidatiekring en laten we aan de hand van een aantal voorbeelden de consequenties daarvan zien.
Publieke uitingen dividendbeleid en inkoop eigen aandelen
Authors: Van Ees H. , Eije Henk Von , Hooghiemstra R. B. H.
Published: October 2019

We gaan in op de rapportage van Nederlandse ondernemingen over dividenden in de vorm van contant dividend in en de vorm van inkoop van eigen aandelen. Contant dividend van Nederlandse ondernemingen bedroeg ruim 22 miljard euro in 2007 en in hetzelfde jaar is er ook circa 14 miljard euro aan aandelen ingekocht. Deze hoge bedragen leiden echter niet tot een krachtige en heldere weergave van het beleid over de beide dividendvormen in publieke uitingen. Bovendien is de wel aanwezige informatie verspreid over verschillende bronnen.
Energieprijzen en emissiehandel
Authors: Cortenraede E. N. A. , Nentjes A. , Woerdman E
Published: October 2019

Elektriciteitsbedrijven maken windfall profi ts door gratis verkregen CO2-emissierechten. Deze windfall profi ts wil de Europese Commissie elimineren door de rechten te veilen. Dat elektriciteitsbedrijven windfall profi ts incasseren is echter economisch gezien geen probleem. Het gebruik van de gratis verstrekte emissierechten brengt immers kosten met zich mee, namelijk de alternatieve kosten (opportunity costs), verbonden aan het afzien van de verkoop van de rechten. Windfall profi ts vormen echter wel een politiek probleem, omdat aandeelhouders er rijker van worden. Veilen lost dat weliswaar op, maar introduceert ook nieuwe politieke problemen, bijvoorbeeld rond de verdeling van de opbrengsten en de concurrentie met bedrijven buiten het emissiehandelssysteem.
Het onderscheiden van groepen controllers op basis van activiteiten
Authors: De Loo I. , Verstegen B.
Published: October 2019

Er bestaat veel onduidelijkheid over wat precies een ‘controllerrol’ is en welke rollen er zoal te onderscheiden zijn in de literatuur. In dit artikel wordt een empirisch geïnformeerd conceptueel raamwerk geïntroduceerd dat in volgende onderzoeken kan worden verfi jnd. Controllers worden ingedeeld in groepen op basis van de activiteiten die zij verrichten. Vervolgens worden variabelen onderscheiden die het groepslidmaatschap van een controller kunnen verklaren. Hierbij wordt gebruikgemaakt van Nederlandse data van controllers die zijn afgestudeerd aan vier opleidingen. Geconcludeerd wordt dat deze controllers ofwel als information adapters (controllers die de nadruk leggen op het verzamelen, analyseren en rapporteren van informatie, alsmede op het ondersteunen van veranderingsprocessen) ofwel als watchmen (controllers die scorekeepingactiviteiten en risicomonitoring benadrukken) kunnen worden geclassifi ceerd.
Toekomstige organisatie van accountantspraktijken
Authors: Dassen Roger , Roos A. R.
Published: October 2019

Accountantspraktijken zullen zich in de toekomst steeds meer organiseren via centrale rechtspersonen ter versterking van het huidige netwerk met internationaal samenwerkende landenorganisaties. Groei in aantal, omvang en geografische spreiding van multinationale cliënten in combinatie met toenemende complexiteit en globalisering in de markt vereist een effectieve mondiale structuur om deze cliënten wereldwijd eenduidige kwaliteit te kunnen bieden. Discrepanties tussen aansprakelijkheidsregimes uit verschillende landen ontmoedigen nationale accountantspraktijken echter op te gaan in één mondiale organisatie.
Eindtermen zijn het begin
Authors: Eimers P. W. A. , Vredevoogd L. E. H.
Published: October 2019

Accountancy beweegt mee met de veranderingen in de samenleving en het onderwijs moet mee bewegen. Juist ten tijde van grote veranderingen in het beroep is het zinnig stil te staan bij de toekomst van de opleiding. Met de invoering van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) is ook de Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) ingesteld als opvolger van het Examenbureau RA en het Examenbureau AA. De CEA heeft onlangs de ‘Eindtermen theoretische Accountantsopleiding 2008’ gepubliceerd als kader voor het curriculum van de accountantsopleidingen. Deze bijdrage beschrijft de nieuwe eindtermen accountantsopleiding in het licht van het verleden en met een blik op de toekomst.
De ontwikkeling van New Public Management in Nederland
Authors: Budding G. Tj. , Groot Tom
Published: October 2019

In de Nederlandse publieke sector zijn sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw diverse managementhervormingen zichtbaar ie passen in de internationale New Public Management (NPM) trend. In dit artikel worden deze ontwikkelingen beschreven en de resultaten gepresenteerd van een onderzoek onder professionals. We tonen aan dat NPMhervormingen niet meer zijn weg te denken. Tegelijkertijd worden deze in de onderscheiden onderdelen van de non-profit sector op verschillende manieren ingevoerd. Bij de invoering ervaart men diverse dilemma’s, zoals tussen ondernemerschap en het afl eggen van verantwoording. De hier onderzochte praktijkervaringen geven tevens de indruk dat NPM in zijn algemeenheid de effi ciency en effectiviteit enigszins heeft verbeterd.
De fiscale compliance van startende ondernemingen
Authors: Leenheer J , Verboon P
Published: October 2019

Startende ondernemers zijn een snel groeiende groep in Nederland. Voor toezichthouders is het van belang dat zich bij deze groep compliance met de wet- en regelgeving ontwikkelt. Dit artikel geeft een overzicht van de relevante factoren bij het bevorderen van compliance bij startende ondernemers. In het bijzonder wordt de fiscale compliance beschouwd en aan de hand van de Tafel van Elf, een door het ministerie van Justitie ontwikkeld instrument om compliance te operationaliseren, toegepast op de ontwikkelingsfasen van ondernemingen. Belangrijkste conclusie is dat de diverse beleidsinstrumenten om compliance te bereiken zo vroeg mogelijk moeten worden ingezet. Daarnaast is het van belang dat het instrument past bij de ontwikkelingsfase van een onderneming.
Credit ratingbureaus en de stabiliteit van de financiële sector
Authors: Boot Arnoud W. A.
Published: October 2019

De kredietcrisis die afgelopen zomer is ontstaan roept de vraag op of credit ratingbureaus hun werk goed doen. In dit artikel wordt ingegaan op de rol die ratingbureaus spelen. De specifieke problematiek van ratingbureaus wordt geplaatst binnen het kader van de fundamentele herinrichting van de financiële sector die gaande is. Als er iets de hedendaagse financiële sector kenmerkt dan is het de toegenomen verwevenheid van financiële instituties en financiële markten. Dit brengt bepaalde risico’s met zich mee. Zo laat de kredietcrisis, ook wel sub-prime crisis genoemd, een grote verwevenheid zien in het financiële systeem, met een soort ‘olievlekwerking’ die tot grote instabiliteit kan leiden. Waren het in het verleden louter grotere banken die er toe deden, nu is het een netwerk van diverse partijen van hedge fondsen, banken, verzekeraars tot pensioenfondsen. En wat hen bindt is de financiële markt waarin ratingbureaus zo’n belangrijke rol spelen. Hoe moet met deze verwevenheid worden omgegaan? Ik zal verschillende oplossingsrichtingen aandragen.
Soft controls bij de rijksoverheid
Authors: Kaptein Muel , Vink H
Published: October 2019

Sinds de boekhoudschandalen begin deze eeuw is de aandacht voor het falen of ontbreken van soft controls als oorzaak van onjuistheden in de fi nanciële verantwoording toegenomen. Tegelijkertijd is er nog weinig bekend over wat soft controls zijn, hoe zij zich manifesteren binnen organisaties en op welke wijze zij te operationaliseren en te meten zijn. Dit artikel verkent het belang van soft controls in relatie tot de meer traditionele hard controls. Voor dertig geconstateerde rechtmatigheidsfouten in de jaarverslagen 2006 van de rijksoverheid zijn betrokken auditors geïnterviewd. Bij geen van de fouten is de oorzaak gelegen in het falen van louter hard controls, terwijl bij 17% van de fouten het louter ontbreken van soft controls de oorzaak is. In 80% van de fouten is echter de oorzaak gelegen in het falen van zowel soft als hard controls. Soft controls blijken vooral belangrijk te zijn bij het tegengaan van oneigenlijke druk van de politiek en de ambtelijke leiding.
XBRL een katalysator voor continuous auditing?
Authors: Mashale M
Published: October 2019

XBRL en Continuous Auditing zijn twee onderwerpen die momenteel binnen het vakgebied auditing in de schijnwerpers staan. Ontwikkelingen in fi nanciële markten en het bedrijfsleven, zoals de toenemende interesse voor en ontwikkeling van Continuous Monitoring en Continuous Reporting systemen, beïnvloeden de vraag naar assurancediensten en leiden tot het aan de kaak stellen van controlemethodieken die momenteel door externe auditors in de praktijk worden toegepast. De ontwikkelingen in de fi nanciële markten vragen om impactonderzoek door en een adequate respons vanuit de auditgemeenschap. Inspelend op deze veranderingen komt op dit moment binnen de auditgemeenschap onderzoek op gang naar de ontwikkeling van toepassingen van Continuous Auditing en naar factoren die de realisatie van deze toepassingen faciliteren. In dit kader wordt in dit onderzoek een aanzet gedaan tot een kwalitatieve verkenning van de relatie tussen de mogelijkheden tot datastandaardisatie van XBRL en de toepassing van Continuous Auditing. De relatie tussen XBRL en Continuous Auditing is momenteel, zowel op wetenschappelijk gebied als in het bedrijfsleven, een nog lang niet uitgekristalliseerd onderwerp. Er is – in concreto – weinig bekend over het effect van XBRL-implementatie op bestaande en toekomstige controlemethodieken. De voor dit onderzoek geïnterviewde en via literatuur geraadpleegde deskundigen delen de mening dat de mogelijkheden die XBRL biedt om fi nanciële data te standaardiseren, als katalysator optreden voor de implementatie van Continuous Auditing. Echter, datastandaardisatie is in dit implementatieproces slechts een puzzelstukje.
De Nederlandse Human Resource functie voor het voetlicht
Authors: Farndale E.
Published: October 2019

Er is nauwelijks empirisch onderzoek gedaan naar de typerende rollen van de Human Resourcefunctie (HR-functie) in Nederland. In publicaties wordt veelal een beroep gedaan op Amerikaanse of Engelse literatuur voor het aanduiden van mogelijke rollen, zonder dat wordt nagegaan of deze ook van toepassing zijn in de Nederlandse context. De bekendste roltypologie is die van Ulrich, met het onderscheid tussen strategic partner, change agent, employee champion en administrative expert. Hoog tijd dus voor empirisch onderzoek naar de invloed van de Nederlandse context. Hierbij maken we een onderscheid in nationale context, organisatiecontext en factoren op individueel niveau. De uitkomsten leiden tot de conclusie dat er gedeeltelijk sprake is van overlap en (h)erkenning van de rollen van Ulrich (vooral als het gaat om strategic partner en change agent), maar dat er daarnaast sprake is van een specifi eke Nederlandse invulling (overlegpartner voor de vakbond) die blijk geeft van de Nederlandse inbedding van de HR-functie in het zogenaamde Rijnlandse model van arbeidsverhoudingen.
Abnormale rendementen rond bekendmaking problemen bij fi nanciële verslaggeving
Authors: Emanuels Jim , Van Leeuwen Oscar , Van Praag Bart , Wallage Philip
Published: October 2019

Dit onderzoek is gericht op marktrendementen rond de bekendmaking van problemen op het gebied van interne betrouwbaarheid door beursgenoteerde ondernemingen. Wij concluderen dat dergelijke mededelingen effect hebben op de beurskoers. Dit effect is er met name in de periode vóór de bekendmaking. Er is dan sprake van substantiële negatieve abnormale rendementen, terwijl deze rendementen rond en na de bekendmaking veel kleiner zijn. We hebben relevante gegevens verzameld van alle ondernemingen die (in de rapportages aan de Secueties and Exchange Commission) melding maakten van tekortkomingen/ zwakheden in de interne betrouwbaarheid over de periode november 2003 - december 2004. Het opsplitsen van de steekproef naar de soort bekendgemaakte problemen biedt nader inzicht in de relatie tussen de bekendmaking en de abnormale rendementen. Problemen op het gebied van de personeelsbezetting hebben geen wezenlijk effect op aandelenrendementen in de post-factum periode, dat wil zeggen: na de bekendmaking. Problemen op het gebied van de complexiteit van fi nanciële verslaggeving leiden echter tot een aanzienlijke daling van de gemiddelde abnormale rendementen in de post-factum periode. Bovendien hebben we ontdekt dat latere abnormale rendementen in belangrijke mate worden beïnvloed door de bekendmaking van de identiteit van degene die het initiatief neemt tot het bekendmaken van problemen op het gebied van interne betrouwbaarheid. Als het initiatief wordt genomen door de accountant zien we een verdere daling, terwijl bekendmakingen op initiatief van de onderneming in de periode na de bekendmaking positieve abnormale rendementen laten zien.
Van buiten naar binnen
Authors: Schilder A.
Published: October 2019

‘Van buiten naar binnen!’ Ik voeg er maar een uitroepteken aan toe. Ten slotte heb ìk die titel niet bedacht, maar FINAD-bestuurslid Arie Brienen. Ik heb het over het ‘Rapport van de Commissie Gover nance NIVRA’ (Het Nederlands Instituut van Registeraccountants), dat werd gepubliceerd in november 2008, met als enthousiaste ondertitel ‘Naar een nieuwe governance van het NIVRA’. De redactie van Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie vroeg mij om naar aanleiding van dit rapport in te gaan op het begrip ‘pluriformiteit’. Dat is interessant. Terecht meende de redactie dat dit begrip in het rapport aan de orde zou komen. We lezen daarover in hoofdstuk 3 ‘Dilemma’s’, paragraaf 3.2, onder het kopje ‘Eenheid of verscheidenheid’: ‘Het NIVRA is in het verleden gekarakteriseerd als een “pluriforme” organisatie. Pluriform betekent dat de leden verschillende beroepen uitoefenen. Dat brengt met zich mee dat er tussen de leden uiteenlopende, soms zelfs tegenstrijdige belangen kunnen ontstaan. Constant ligt er druk op het NIVRA om de verscheidenheid te respecteren en zelfs te formaliseren, bijvoorbeeld door verschillende groepen leden eigen bevoegdheden en eigen budgetten te geven. Aan de andere kant wil het NIVRA met één mond namens alle RA’s (kunnen) spreken. Het dilemma dat zich aandient is de keuze tussen eenheid of verscheidenheid.’
De rol van de public controller
Authors: Anderson Rick
Published: October 2019

De public controller wordt in Nederland een steeds grotere rol en verantwoordelijkheid toegekend. Werd deze functionaris vijftien jaar geleden nog geassocieerd met de fi nanciële bedrijfsvoering, tegenwoordig wordt de public controller binnen overheidsorganisaties verantwoordelijk gehouden voor de strategiebepaling, de risicobeheersing en zelfs het oplossen van maatschappelijke vraagstukken waar een overheidsorganisatie zich voor gesteld ziet. Dit artikel gaat in op de wenselijkheid, maar ook op het gevaar van deze functieverbreding. Het artikel baseert zich naast een literatuurstudie op een serie interviews en op een casestudie die in 2006 is verricht.
Mondiale regelgeving?
Authors: Buijink Willem
Published: October 2019

De universiteit waar ik werk organiseert al een aantal jaren een ‘Honours’-programma voor goede Bachelorstudenten. Die studenten, ze moeten goed gepresteerd hebben in het eerste jaar van hun Bachelorprogramma, worden uitgenodigd om vier extra vakken te volgen in de hogere Bachelorjaren.
Solvency II bij verzekeraars: een analyse van jaarrekeningen
Authors: Doff R. R.
Published: October 2019

In dit artikel wordt op basis van jaarverslagen onderzocht in hoeverre verzekeraars klaar zijn voor Solvency II, het nieuwe wettelijke toezichtskader voor verzekeraars. We kijken naar de organisatorische vereisten van Solvency II en toetsen deze aan beschikbare informatie vanuit jaarverslagen van een aantal grote Europese verzekeraars. Onze conclusie is dat de meeste verzekeraars goed op weg zijn in hun voorbereiding, maar op dit moment een aantal cruciale verbeteringen moeten doorvoeren. Verzekeraars zouden zich moeten richten op dataverzameling die benodigd is voor het bepalen van bijvoorbeeld correlaties. Qua risico-governance zijn er veel verschillen tussen verzekeraars. Operationeel risicomanagement wordt steeds meer beschreven in de jaarverslagen, maar goede interne risicomodellen zijn nog onvoldoende beschikbaar. We eindigen met enkele aandachtspunten in het implementatieproces van Solvency II.
Kapitaalbeschermingsrecht in beweging
Authors: Van Geffen C. J. A.
Published: October 2019

In 2008 is een versoepeling doorgevoerd in de kapitaalbeschermingsregels van het NV-recht. Hiermee zijn in Boek 2 BW wijzigingen geïmplementeerd die enkele jaren geleden in de tweede EG richtlijn vennootschapsrecht (2006/68/EG) zijn aangebracht. Deze wetswijziging wordt in dit artikel besproken. Verder wordt ingegaan op voorstellen en onderzoeken gericht op mogelijke verdere aanpassing van de kapitaalbeschermingsregels in het Europese vennootschapsrecht. Daarin heeft het kapitaalbeschermingsrecht (tweede EG-richtlijn) een band met het jaarrekeningenrecht (vierde EG-richtlijn). In dit verband komt aan de orde dat de modernisering van het jaarrekeningenrecht, vanwege het IFRS-EU regime, van invloed is op de kapitaalbescherming. Het toestaan van IFRS-EU in de enkelvoudige jaarrekening, al dan niet met een verplichte aanpassing ten behoeve van kapitaalbescherming, heeft geleid tot een ongelijke situatie in de Europese lidstaten. Voorts wordt ingegaan op de kapitaalbescherming zoals voorzien in het wetsvoorstel tot flexibilisering van het BV-recht.
Joint ventures en accountantscontrole
Authors: Majoor Barbara , Van Der Spek Arie
Published: October 2019

Er is weinig geschreven over joint ventures vanuit het perspectief van externe accountantscontrole en de met joint ventures specifiek samenhangende vraagstukken voor groepsaccountants. Dit artikel besteedt aandacht aan enkele van deze vraagstukken. In het bijzonder wordt ingegaan op de controle of er sprake is van joint control, de nauwe samenwerking tussen groepsaccountants en de accountants van joint ventures en de toepassing van onafhankelijkheidsregelgeving vanuit het perspectief van de groepsaccountant. Hierbij bespreken wij de interpretatie van de huidige en toekomstige regelgeving. Wij concluderen dat de toepassing van de huidige en toekomstige regelgeving rondom joint ventures vanuit het gebruikersperspectief en vanuit het gezichtspunt van de opdrachtgever niet optimaal is. Dit doet de gebruiker in sommige opzichten tekort inzake de transparantie en consistente toepassing van regelgeving en leidt voor de opdrachtgever tot additionele controlekosten.
Theorie versus? Praktijk
Authors: Wouters M.
Published: October 2019

Ik maak me een beetje zorgen, maar als relatieve buitenstaander heb ik gelukkig gemakkelijk praten. Ik duid hier accountancy, financial accounting, belastingrecht en andere financiële specialisaties die met verslaggeving te maken hebben gezamenlijk aan met accounting. Het valt me op dat in de accounting de afstand nogal groot is tussen de professionals die ‘in de praktijk’ werken en de onderzoekers die ‘op de universiteit’ werken. De onderzoekers slagen er de laatste jaren steeds beter in om erg goed, internationaal georiënteerd werk te doen, dat wordt gepubliceerd in wetenschappelijke toptijdschriften. Dat is een prestatie van formaat en grote winst in vergelijking met pakweg vijftien jaar geleden, toen het onderzoek in accounting internationaal achterbleef bij andere vakgebieden in de bedrijfseconomie in Nederland. Tegelijkertijd lijkt het alsof de waardering van dat wetenschappelijk onderzoek door professionals die in de praktijk werken niet is toegenomen. Ik heb geen harde gegevens om dit te onderbouwen, maar ik krijg uit terloopse opmerkingen soms de indruk dat met het geavanceerder worden van het onderzoek, menig professional de herkenbaarheid en bruikbaarheid van het wetenschappelijk onderzoek minder acht. En dan bedoel ik met ‘professional’ ook mensen die als deeltijd- hoogleraar aan RA- en RC-opleidingen van Nederlandse universiteiten verbonden zijn. Er lijkt over en weer soms weinig waardering te bestaan en men heeft elkaar zelfs weinig te vertellen. Dat is toch vreemd?
Toepassing van de monitoring component van het COSO-raamwerk
Authors: Klumper C.
Published: October 2019

In dit artikel wordt aangegeven hoe toepassing van de nieuwe COSO-richtlijnen met betrekking tot de monitoringcomponent van interne beheersing tot belangrijke structurele verbeteringen in de effi ciëntie en effectiviteit kan leiden. Dit is relevant voor organisaties zelf en tevens voor hun interne en externe accountants. Door monitoringactiviteiten te onderscheiden van de overige interne beheersingsmaatregelen en ze vervolgens te evalueren en te verbeteren kan de beheersing van risico’s effectiever en effi ciënter worden gemaakt en kan ook de assurance die daarover gewenst is effectiever en effi ciënter worden verkregen. Aan de hand van de ervaringen bij de invoering van processen om te voldoen aan de bepalingen van de Amerikaanse Sarbanes-Oxley wetgeving, paragraaf 404, wordt dit geïllustreerd.
Benchmarking en prestatieverbetering in de publieke sector
Authors: Tillema Mevr. S.
Published: October 2019

In dit artikel wordt beargumenteerd dat het verband tussen benchmarking en prestatieverbetering in de publieke sector afhangt van het doel van een bepaalde benchmarkoperatie. Dergelijke operaties kunnen bedoeld zijn om een managementinstrument te bieden, maar ook om externe druk (institutionele dan wel economische druk) te creëren of te versterken. Het artikel doet, voor elk van de bij deze doelen behorende situaties, aanbevelingen ten aanzien van de acties die kunnen worden ondernomen om het verband tussen benchmarking en prestatieverbetering te versterken. Belangrijke aspecten zijn: de selectie van prestatie-indicatoren, de vorm waarin de benchmarkingscores worden gepresenteerd, de belanghebbenden aan wie deze scores bekend worden gemaakt en de vervolgacties die worden ondernomen.
Informatiebeveiliging en Finance & Control – van kopzorg tot hoofdzaak?
Authors: Fijneman R. G. A.
Published: October 2019

Informatiebeveiliging blijft de gemoederen bezighouden. Bij incidenten wordt direct om actie gevraagd. Het grootschalig verlies van gegevens bij de Britse overheid en het regelmatig niet beschikbaar zijn van een website van een fi nanciële instelling leiden tot veel publiciteit. Voor de desbetreffende organisatie is het naast het oplopen van potentiële fi nanciële schades steeds vaker een imagoprobleem. Kwetsbaarheden nemen toe en vragen om samenhangende oplossingen. Dit artikel schetst een aantal ontwikkelingen rondom informatiebeveiliging en pleit voor een integrale aanpak binnen de Governance Risk & Compliance-agenda (GRC-agenda).
Issue driven ondernemen - Een nieuw paradigma én back to basics
Authors: Kersten Wouter , Verduyn Karen
Published: October 2019

In dit artikel introduceren de auteurs een term voor het fenomeen van de onderneming die zowel in fi nancieel als in maatschappelijk opzicht waarde creëert, met het laatste als expliciet onderdeel van het bestaansrecht: issuegedreven ondernemerschap. Ze betogen dat issuegedreven ondernemerschap ondernemen is ‘zoals het bedoeld is’. Ook bespreken ze specifi eke uitdagingen waar dit type onderneming zich voor gesteld kan zien.
Horizontaal toezicht en het tax control framework (TCF)
Authors: Kamerling Robert , Veldhuizen Robbert
Published: October 2019

Onder de naam Horizontaal Toezicht ontwikkelt de Belastingdienst een nieuwe vorm van toezicht als aanvulling op het bestaande toezichtinstrumentarium. Hiermee reageert de dienst op ontwikkelingen in de samenleving, zoals ‘corporate governance’ en horizontalisering, alsmede op de nieuwe gedragswetenschappelijke benadering van toezicht en handhaven. Uitgangspunten van horizontaal toezicht zijn wederzijds vertrouwen, gelijkwaardigheid, erkenning van en begrip voor de belangen van de wederpartij en transparantie. Voor grote ondernemingen krijgt horizontaal toezicht zijn beslag in zogeheten handhavingsconvenanten. Primair uitgangspunt is dat deze convenanten worden gesloten met ondernemingen die hun ‘tax control framework’ (TCF) op orde hebben. Het TCF is dat deel van het interne beheersingssysteem dat waarborgt dat de fi scale functie op orde (‘in control’) is. De Belastingdienst wil op deze manier inzicht krijgen in de opzet, het bestaan en de werking van het fi scaal relevante deel van die interne beheersing om na te gaan in welke mate op de interne beheersing kan worden gesteund voor een oordeel over de aanvaardbaarheid van de aangiften. Op basis van die conclusie bepaalt de Belastingdienst vorm en intensiteit van het eigen toezicht.
Kredietcrisis: academici als poortwachters
Authors: Muis Jules W.
Published: October 2019

Het is goed, en hoog tijd, dat het MAB – als prominent Nederlands academisch medium – in dit themanummer enkele gezaghebbende wetenschappelijke stemmen laat horen over de kredietcrisis.
De kredietcrisis: het failliet van risk management?
Authors: De Koning Fred
Published: October 2019

Ondanks alle ontwikkelingen op het gebied van kwantitatief risk management, die de laatste jaren hebben plaatsgevonden (mede gestimuleerd door Basel II), heeft de fi nanciële wereld de kredietcrisis1 niet kunnen vermijden. In dit artikel wordt onderzocht waarom risk management niet heeft kunnen betekenen wat wij daarvan verwacht hadden en welke lessen daaruit getrokken kunnen worden.
The primary moral and economic imperative…
Authors: Dassen Roger
Published: October 2019

Bij laag water worden de rotsen zichtbaar. Deze en soortgelijke tegeltjeswijsheden hebben wij de afgelopen maanden veelvuldig kunnen beluisteren. En tegelijkertijd herken je het beeld ook wel in de dagelijkse praktijk. Bij ieder bedrijf wordt pijnlijk duidelijk waar de zwakke plekken in de organisatie zitten. De crisis als een bedrijfsdiagnose, zeg maar. Ook ten aanzien van de brede, sociaaleconomische context kan lering worden getrokken uit de gebeurtenissen van de afgelopen achttien maanden. Er liggen talloze interessante, fundamentele onderzoeksvragen te wachten op nader onderzoek, voor een groot aantal economische wetenschapsgebieden. Vragen rondom ethiek, governance, globalisering, de complexiteit van ons financiële systeem, de interactie tussen politiek en bedrijfsleven, protectionisme, de dunne lijn tussen inflatie en deflatie, noem maar op. Veel diepgang is tot op heden in deze analyse nog niet bereikt. Natuurlijk, dr. Klavan dient zich in talloze gedaanten aan om te vertellen hoe het zover is gekomen en hoe lang het nog gaat duren. Maar het is nog allemaal erg dunnetjes.
Inzicht in de Nederlandse publieke sector door consolidatie?
Authors: De Kruijf J. A. M.
Published: October 2019

Internationale verslaggevingregels verlangen dat ook in de publieke sector geconsolideerde jaarrekeningen worden opgesteld. In de Nederlandse praktijk is consolidatie niet aan de orde. In dit artikel wordt betoogd dat consolidatie een kleinere groep gerelateerde partijen betreft dan waar nu al verantwoording over moet worden afgelegd. Bovendien gaat consolidatie voorbij aan de beperktere verantwoordelijkheid voor gerelateerde partijen in de publieke sector ten opzichte van de impliciet in de private sector veronderstelde integrale eindverantwoordelijkheid van de consoliderende instelling. Tegelijkertijd wordt vastgesteld dat de roep om betere fi nanciële informatie over gerelateerde partijen terecht is en wordt hiervoor een voorstel gedaan.
Risicomanagementsystemen in de praktijk
Authors: Droogsma Jan
Published: October 2019

In dit artikel wordt ingegaan op kwaliteitsbepalende factoren voor risicomanagement. Uit literatuuronderzoek komen de volgende belangrijke factoren naar voren: cultuur, leiderschapsstijl, alignment, systemen, structuren en risicoperceptie. Uit praktijkonderzoek blijkt dat deze factoren nog onvoldoende zijn vormgegeven. Op basis van deze praktijkonderzoeken zijn relaties verkend tussen de mate waarin risicomanagement is geïmplementeerd en de mate waarin invulling is gegeven aan een aantal van deze factoren. Voor de factoren cultuur, alignment, structuren en risicoperceptie is een positieve relatie onderkend en zijn ontwikkelpunten beschreven. Voor de factoren leiderschap en systemen en risicomanagement in de publieke sector is nader onderzoek nodig.
De invloed van partnerselectie en voorgaande transactie-ervaringen
Authors: Van Den Abbeele A. , Dekker H. C.
Published: October 2019

Effectieve beheersingsstructuren kunnen het verschil maken tussen succes of falen van interorganisationele samenwerking. Het ontwerp hiervan is echter geen sinecure en stelt managers voor een complexe taak. Dit artikel is gebaseerd op twee onderzoeken (Dekker 2008; Dekker & Van den Abbeele 2009) die zich richten op de vraag hoe het partnerselectieproces en voorgaande transactie-ervaringen kunnen bijdragen aan het ontwerp van beheersingsstructuren voor samenwerking tussen ondernemingen. Beide onderzoeken maken gebruik van enquêtedata over IT-uitbesteding transacties in Nederland en België om in kaart te brengen hoe het partnerselectieproces het ontwerp van beheersingsstructuren beïnvloedt en wat daarbij de rol is van voorgaande transactie-ervaringen tussen de samenwerkende partijen. De bevindingen ondersteunen de verwachting dat zowel het partnerselectieproces als eerdere transactie-ervaringen belangrijke leerprocessen vormen die bijdragen aan de ontwikkeling van beheersingsstructuren.
Accounting, beheersing en de opbouw van vertrouwen in uitbestedingsrelaties
Authors: Van Der Meer-Kooistra Jeltje , Vosselman Ed
Published: October 2019

In dit artikel wordt de ‘of/of-relatie’ tussen beheersing en vertrouwen ter discussie gesteld. Er wordt betoogd dat beheersing en vertrouwen elkaar beïnvloeden: beheersing kan niet zonder vertrouwen en vertrouwen kan niet zonder beheersing. Aangegeven wordt dat het contract en de daarin beschreven beheersingssystemen het legitieme wantrouwen tussen de partijen van een uitbestedingsrelatie dient te compenseren om op dit fundament vertrouwen te kunnen opbouwen. Het artikel beschrijft op welke wijze de partijen door middel van een cognitief proces van relationele signalering in staat zijn vertrouwen op te bouwen. In dit proces maken de partijen gebruik van accountinginformatie die zij ontlenen aan de formele beheersingssystemen uit het contract. Hiermee toont het artikel aan dat formele beheersingssystemen en de daarin besloten accountinginformatie niet alleen een rol spelen bij het voorkomen van opportunistisch gedrag, maar ook bij het opbouwen van vertrouwen. Accounting, beheersing en vertrouwen kunnen in onderlinge samenhang bijdragen aan een stabiele en duurzame uitbestedingsrelatie.
Welke factoren dragen bij aan de invoering van total cost of ownership?
Authors: Wouters M.
Published: October 2019

Samenwerking tussen bedrijven die een klant-leverancierrelatie hebben, kan worden ondersteund door betere kosteninformatie. Dit artikel gaat over total cost of ownership (TCO) informatie ten behoeve van inkoopbeslissingen. TCO-informatie heeft betrekking op inkoopgerelateerde kosten naast de aanschafprijs. Bijvoorbeeld: een machine kan duurder zijn bij aanschaf, maar lagere kosten voor energieverbruik en onderhoud veroorzaken. Het concept TCO wordt besproken en een structureel model met acht factoren die bijdragen aan de invoering van TCO wordt empirisch geschat. Daarna wordt kort stilgestaan bij inkoopbeslissingen tijdens productontwikkeling en bij het gebruik van TCO voor marketing.
Shared Service Centers en veranderende besturingsstructuren
Authors: Minnaar R. , Vosselman Ed
Published: October 2019

Een casestudie laat zien hoe de besturingsstructuur van PCM Uitgevers verandert als gevolg van veranderende verhoudingen tussen de divisies en een shared service center (SSC) van PCM. Door middel van een op de transactiekostentheorie gebaseerd model worden verklaringen gegeven voor de geconstateerde veranderingen.
Geassocieerde deelnemingen in de jaarrekening: informatie in de toelichting
Authors: Camfferman Kees , Eeftink Egbert
Published: October 2019

Dit artikel doet verslag van een onderzoek naar de praktijk met betrekking tot de toelichting op geassocieerde deelnemingen in de jaarrekening van grote Europese ondernemingen die rapporteren op basis van IFRS. Geconcludeerd wordt dat er naast gedeeltelijke niet-naleving van de regels ook sprake is van aanzienlijke informatieverstrekking boven het vereiste minimum. Een aanpassing van de IFRSvoorschriften om meer concreet richting te geven aan informatie in de toelichting lijkt wenselijk.
Jaarverslaggeving door onderwijsinstellingen: effect eerste RJ 660
Authors: Berkouwer Johan , Blommaert J. M. J. , Vos Koos
Published: October 2019

De inmiddels aangepaste Regeling jaarverslaggeving onderwijs en de Richtlijn 660 Onderwijsinstellingen zijn vanaf het verslagjaar 2008 ingevoerd. Richtlijn 660 is bedoeld om te komen tot een meer actuele en geharmoniseerde jaarverslaggeving voor de gehele onderwijssector. Belangrijk is de onderlinge vergelijkbaarheid tussen de onderwijsinstellingen. Na een algemene beschrijving van het kader van de regelgeving en de onduidelijkheid over de openbaarmaking, komen in deze bijdrage onderdelen van de horizontale verantwoording aan de orde. De gegevensverstrekking in de soorten bestuursverslag, onder andere gericht op resultaatanalyse en interne beheersing behoeft verbetering. Behalve in gewenst beter gebruik van de jaarrekening-modellen en segmentatie, wordt ook inzicht gegeven in de eenmalige stelselwijziging als gevolg van de nieuwe RJ 660. Tot slot wordt ingegaan op de verbeterimogelijkheden van de belangrijkste balansposten voor de financiële positie. Hierbij wordt ook stilgestaan bij het spanningsveld qua inzicht tussen RJ 271 (Personeelsbeloningen) en de verwerking van de BAPOvoorziening in de jaarrekening.
Persberichten en opties voor ondernemingsbestuurders
Authors: Van Der Goot L. R. T. , Lufting Elise
Published: October 2019

Deze studie1 gaat over de manieren waarop de waarde van opties toegekend aan ondernemingsbestuurders kan worden beïnvloed. Het onderzoek is gebaseerd op data van ondernemingen genoteerd aan Euronext Amsterdam in de jaren 1999-2004. Een manier om de aandelenkoers waarop in het algemeen de uitoefenprijs van de opties is gebaseerd, te beïnvloeden, is door het uitbrengen van persberichten. Om de waardestijging van de toegekende opties te maximeren, is het aantrekkelijk om tegen een zo laag mogelijke prijs in het bezit van de opties te komen. Dit kan geschieden door vóór de datum van toekenning (zeer) negatief ondernemingsnieuws te publiceren. Daardoor zal de koers van het onderliggende aandeel en daarmee de koers van de opties dalen. Na de toekenning van de opties zal de waarde ervan kunnen toenemen door het uitbrengen van (zeer) positieve persberichten. De uitkomsten van deze studie tonen aan dat opties vooral aan bestuurders van grotere ondernemingen worden verstrekt. In de periode 1999-2004 blijken negatieve persberichten vóór de toekenningsdatum te worden gepubliceerd, terwijl positieve berichten na de toekenningsdatum bekendgemaakt worden. De uitgevoerde logistische regressies zijn consistent met genoemde uitkomsten.
Agent of Steward? Over mensbeeld en management control
Authors: Corbey Michael
Published: October 2019

dominante mensbeeld in de management control-literatuur is ontleend aan de agencytheorie en is negatief van aard. Managers worden verondersteld lui te zijn, risico-avers en zijn vooral uit op hun eigenbelang in plaats van het organisatiebelang. Familiebedrijven herkennen zich vaak minder goed in dit mensbeeld van managers, evenals ethici en motivatiepsychologen. Het mensbeeld van de stewardshiptheorie is voor hen vaak beter herkenbaar omdat hier verondersteld wordt dat de manager het organisatiebelang voorop stelt (zelfs als dit ten koste gaat van zijn eigenbelang). Dit artikel plaatst de uitgangspunten van agencytheorie en stewardshiptheorie naast elkaar en gaat in op de kritiek op de agencybenadering. De schaarse empirische literatuur omtrent stewardshiptheorie lijkt te bevestigen dat er ruimte is voor deze theorie naast de agencytheorie.
Marktwerking in de zorg: budgettering in roerige tijden
Authors: Balogh Rudy , Van Veen-Dirks Paula
Published: October 2019

Vanaf de introductie van de nieuwe Zorgverzekeringswet in 2006 zijn tarieven van een deel van de ziekenhuiszorg vrij onderhandelbaar tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar. Voor deze onderhandelingen is inzicht nodig in kosten en inhoud van behandelingen. Met de systematiek van Diagnose Behandel Combinaties (DBC’s) wordt getracht dit inzicht te verschaffen. Tevens wordt deze systematiek gebruikt om een stap te maken van de relatief vaste externe bekostiging (op basis van functiegerichte budgettering) van ziekenhuizen naar prestatiebekostiging. De vraag die in dit artikel wordt beantwoord, is of deze ontwikkelingen er tevens toe hebben geleid dat de binnen Universitair Medische Centra (UMC’s) gehanteerde budgetteringssystemen worden aangepast. Uit het onderzoek blijkt een divers beeld. Drie UMC’s vertalen de externe ontwikkelingen het verst door in de interne organisatie door (plannen te hebben om) de gehele zorgproductie (dus niet alleen de vrij onderhandelbare zorg) intern op basis van DBC’s te budgetteren en (plannen te hebben om) de voorheen binnen alle UMC’s verplichte winkelnering tussen ondersteunende en poorteenheden af te schaffen. Hoewel UMC’s thans extern tevens nog een deel vaste bekostiging kennen, kennen organisatorische poorteenheden binnen deze organisaties een volledig variabele productiebekostiging. UMC’s die niet de gehele zorgproductie intern op basis van DBC’s budgetteren, voeren ook op andere vlakken aanzienlijk minder veranderingen door in de interne organisatie. Het artikel gaat ook in bredere zin in op de spanning tussen financiën en doelmatigheid enerzijds en zorginhoudelijke overwegingen anderzijds.
De rol van conference calls met analisten
Authors: Roelofsen Erik
Published: October 2019

Sinds de jaren negentig gebruiken veel ondernemingen een nieuw medium voor (financiële) verslaggeving: de conference call. In dit artikel wordt verslag gedaan van een onderzoek1 naar de rol van deze telefonische bijeenkomst met analisten in de externe verslaggeving. Het onderzoek levert bewijs dat de interactiviteit van de conference call resulteert in een grotere informatiestroom (over onder meer immateriële activa) naar kapitaalmarkten, dat managers de call gebruiken om de informatiebehoefte van analisten te ontdekken en dat analisten op de conference call hun ware mening over de onderneming vaak voor zich houden.
Ontwikkelingen in supply chain management
Authors: Wouters M.
Published: October 2019

Het doel van dit artikel is om ontwikkelingen in supply chain management (SCM) te bespreken. SCM gaat over de inrichting en besturing van ketens van voortbrengingsprocessen. Aan bod komen: economische afwegingen rond leverbetrouwbaarheid, stroomlijnen van Europese interne supply chains, betere coördinatie van operationele activiteiten tussen bedrijven, en productontwerp voor de supply chain. De belangrijkste implicaties voor het werk van de controller en de accountant worden besproken, onder meer dat risicobeheersing belangrijker wordt wanneer supply chains verfijnder en efficiënter worden ingericht en bestuurd.
De invloed van financiële participatie door management en werknemers op financiële ondernemingsprestaties
Authors: Braam Geert , Poutsma Erik
Published: October 2019

In deze studie wordt de invloed onderzocht van verschillende vormen van financiële participatie op de prestaties van bedrijven voor de periode van 1992-2009. Wij hanteren een unieke paneldataset van bedrijven genoteerd aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange. Wij maken daarbij een onderscheid tussen aandelen-, winstdelings- en optieplannen, en tussen financiële participatieplannen voor alleen topmanagement en bedrijfsbrede participatieplannen. De resultaten tonen dat bedrijven met bedrijfsbrede winstdelings- en aandelenplannen op de kortere termijn beter presteren dan bedrijven zonder deze plannen. Echter, bedrijven met optieregelingen voor zowel het topmanagement als bedrijfsbreed presteren op de langere termijn slechter dan bedrijven die geen optieplannen hebben.
De rol van de accountant in het financiële systeem – waarschuwen of rapporteren over risico’s bij banken?
Authors: Korf Dick
Published: October 2019

SAMENVATTING In dit artikel wordt ingegaan op de rol van de externe accountant bij banken en in het bredere financiële systeem. Het artikel is geschreven in reactie op een aantal vragen die de commissie-De Wit hieromtrent heeft gesteld. Is er een relevante taak weggelegd om risicomanagementsystemen van banken te certificeren? Kan of moet de accountant publiekelijk waarschuwen voor gesignaleerde risico’s bij banken of over onderwerpen die voor het gehele financiële systeem relevant zijn – en hoe zit het met de geheimhoudingsplicht? Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen? De auteur concludeert dat de verantwoordelijkheid van de accountant met betrekking tot risicomanagement moet worden verduidelijkt. Onder meer door aanpassing van de accountantsverklaring. Daarnaast stelt hij dat het zinvol kan zijn om de verantwoordelijkheid van de accountant uit te breiden door tevens de kwaliteit van het risicomanagement te onderzoeken en te certificeren. Dat wil zeggen het certificeren van een verantwoording van een financiële instelling over de kwaliteit van het risicomanagement. Dat kan een rationele opdracht zijn die maatschappelijk mogelijk gewenst is. Daarbij stelt hij wel dat het belangrijk is om eerst na te gaan of de kosten van het opstellen van een dergelijke verantwoording door banken en andere financiële instellingen en de controle daarvan door accountants opwegen tegen de baten. Voorts breekt hij een lans voor het instellen van een platform voor innovatie waarbij de politiek, toezichthouders, gebruikers, bankiers en accountants worden uitgenodigd om gezamenlijk te inventariseren en richting te geven aan de gewenste ontwikkeling en bijdrage van accountantscontrole voor het financiële systeem.
De vakbekwaamheid van de nieuwe generatie accountants na de kredietcrisis: fictie of werkelijkheid?
Authors: Majoor Barbara
Published: October 2019

102 84E JAARGANG MAART Maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe technologie vragen om een accountant die daarop anticipeert en vooruitloopt. De kredietcrisis is typisch een gebeurtenis die de vraag opwerpt of accountants nog wel met de juiste dingen bezig zijn. Naar aanleiding van de kredietcrisis heeft het maatschappelijk verkeer zich kritisch uitgelaten over de kwaliteit van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. Ik refereer hierbij aan de uitspraken van de toezichthouder; de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naar aanleiding van de rapportage over het onderzoek naar de uitgevoerde accountantscontrole bij financiële instellingen door de Big4. Hierin doet de AFM een beroep op de professioneel kritische houding van de accountant. Het fundament voor een professioneel kritische houding ligt in kennis van de beroepsregels en de toepassing daarvan. Daarnaast zijn er verschillende wijzigingen in de assurancevraag van het maatschappelijk verkeer te onderkennen als uitvloeisel van de kredietcrisis. De hernieuwde aandacht voor risicomanagement en corporate governance voegt een nieuwe dimensie toe aan de traditionele assurancevraag namelijk een vraag die is gekoppeld aan de strategie en de operationalisering daarvan binnen een onderneming. De Commissie Maas en de Bankencode vragen van de externe accountant dat hij zich een grondig oordeel vormt over het feitelijk functioneren van de governance, het risicobeheer en de beheersprocessen binnen een bank.
Vertrouwen in banken
Authors: Diekman P. A. M.
Published: October 2019

Vertrouwen is de basis voor bankieren. Het artikel beschrijft enkele fenomenen die het vertrouwen in banken bedreigen zoals ondergronds bankieren en misbruik van het financiële stelsel door witwassen en financiering van terrorisme. Er zijn ook ankerpunten waarop het vertrouwen is gebaseerd. In de eerste plaats is dat de compliancefunctie bij banken. Deze functie en haar taken worden beschreven. Daarnaast is de wet- en regelgeving een belangrijk ankerpunt. De wetgever heeft private partijen, waaronder de accountant, taken gegeven in het kader van de handhaving uit hoofde van verschillende wetten. Het artikel sluit af met een korte kritische beschouwing over de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft) en de rol van de accountant in het kader van deze wet.
Herclassificatie van financiële activa
Authors: Bout Bert-Jan , Ter Hoeven Ralph
Published: October 2019

Onder invloed van de kredietcrisis en na politieke druk vanuit de Europese Unie heeft de IASB in oktober 2008 en binnen zeer korte tijd een amendement doorgevoerd op de International Financial Reporting Standard (IFRS) over financiële instrumenten (IAS 39). Dit amendement maakt het onder voorwaarden mogelijk om door middel van een herclassificatie van financiële activa van fair-value-accounting naar kostprijsaccounting over te gaan. In dit artikel zullen de achtergrond en de inhoud van deze veranderingen worden besproken en geëvalueerd. Tevens worden de resultaten gepresenteerd van een empirisch onderzoek onder Europese financiële instellingen naar de mate waarin van deze herclassificatiemogelijkheid gebruik is gemaakt.
Hoofdkantoren en het Nederlandse vestigingsklimaat: wederzijds profijt?
Authors: Volberda Henk
Published: October 2019

166 84e jaargang april Nederland is rijk bezaaid met hoofdkantoren. Hun gezamenlijke omzet is hoger dan ons bruto binnenlands product. Nederland behoort daarmee tot de top tien van de Fortune Global vestigingslanden. Toch stellen steeds meer onderzoeken dat de historisch sterke positie van Nederland wat betreft hoofdkantoren bedreigd wordt (BCG rapport, 2008). Door globalisering zullen de hoofdkantoren steeds makkelijker verplaatst worden (Baaij, Van den Bosch & Volberda, 2004). Maar hoe inert of hoe mobiel zijn hoofdkantoren? Wat is het belang voor Nederland van het hebben van concernhoofdkantoren van grote ondernemingen? Is dat bijvoorbeeld prestige of het aantal banen op die kantoren? Welke factoren zijn voor het behoud van die kantoren daarbij van belang? Gaat dat verder dan de hoogte van de vennootschapsbelasting? In opdracht van het VNO-NCW heeft de Rotterdam School of Management, Erasmus University daarom de Top honderd concernhoofdkantoren in Nederland onderzocht. Het rapport: ‘Wederzijds Profijt, de strategische waarde van de Top 100 concernhoofdkantoren voor Nederland en van Nederland voor deze Top 100’ (Baaij, Van den Bosch, Volberda & Mom, 2009) is eind vorig jaar door de heer Wientjes aangeboden aan de minister-president. De minister van Economische Zaken heeft in januari dit jaar een reactie naar de Kamer gestuurd. De resultaten