Δείκτες ποιότητας προγραμμάτων συνεκπαίδευσης μαθητών με αναπηρία και / ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες
Authors: Παπανικολάου Γεωργία 
Published: September 2021

Η εφαρμογή της συνεκπαίδευσης έχει ως στόχο την ολόπλευρη ανάπτυξη όλων των μαθητών, ανεξάρτητα από κάθε είδους διαφορετικότητα. Η επιτυχής υλοποίηση αυτού του στόχου οφείλει να προκύπτει με βάση μια συστηματική αξιολόγηση των προγραμμάτων συνεκπαίδευσης. Σκοπός της αξιολόγησης των παρεχόμενων προγραμμάτων συνεκπαίδευσης είναι να επιφέρει αλλαγές στην εφαρμοζόμενη εκπαιδευτική πολιτική και κατ’ επέκταση στις εφαρμοζόμενες εκπαιδευτικές διαδικασίες (Buysse & Hollingsworth, 2009), καθώς και να χρησιμοποιηθεί ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ της διοίκησης και των σχολείων, ώστε αμφότεροι να επικεντρωθούν στις πρακτικές βελτίωσης της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης (Τhe Council for Exceptional Children, 2007). Στην Ελλάδα, την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, κυρίαρχο μοντέλο εφαρμογής της συνεκπαίδευσης, ιδιαίτερα όσον αφορά τους μαθητές με αναπηρίες, είναι η «Παράλληλη Στήριξη». Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθεί η ποιότητα του εφαρμοζόμενου μοντέλου συνεκπαίδευσης στην Ελλάδα, της παράλληλης στήριξης, μέσα από ένα ειδικά διαμορφωμένο εργαλείο αξιολόγησης, καταγράφοντας τις απόψεις τεσσάρων ομάδων που συμμετέχουν στην εφαρμογή της: α) τους εκπαιδευτικούς γενικής αγωγής, β) τους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής, γ) τους διευθυντές και δ) τους γονείς μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες - εεα. Στην έρευνα έλαβαν μέρος συνολικά 575 άτομα, από την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αναλυτικότερα, συμμετείχαν 132 διευθυντές σχολικών μονάδων, 232 εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής, 122 εκπαιδευτικοί γενικής αγωγής και 89 γονείς μαθητών με αναπηρία ή/και εεα. Για την υλοποίηση της έρευνας χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο, το οποίο διενεμήθη σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες της Ελλάδας. Από την ανάλυση των δεδομένων της έρευνας προέκυψε ότι οι συμμετέχοντες στο σύνολό τους αξιολογούν θετικά τον τρόπο που εφαρμόζεται η συνεκπαίδευση στην Ελλάδα με το μοντέλο της παράλληλης στήριξης. Πιο συγκεκριμένα, με βάση τα ευρήματα, αναδεικνύονται τα μαθησιακά και τα κοινωνικά οφέλη στους μαθητές με αναπηρία ή/και εεα, αλλά και στους μαθητές τυπικής ανάπτυξης. Επίσης, προσδιορίζεται ο τρόπος που οι εκπαιδευτικοί γενικής και ειδικής αγωγής προγραμματίζουν και αξιολογούν τη διδασκαλία και τους μαθητές τους στο πλαίσιο εφαρμογής της συνεκπαίδευσης, σκιαγραφείται ο ρόλος και το περιεχόμενο της μεταξύ τους συνεργασίας, ενώ ταυτόχρονα αναδύονται τα εμπόδια που προκύπτουν από αυτή. Αντίστοιχα, προβάλλεται η συχνότητα και ο τρόπος που οι γονείς των μαθητών με αναπηρία ή/και εεα συμμετέχουν στα δρώμενα του σχολείου και συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς για την εκπαίδευση του παιδιού τους. Επιπλέον, καταγράφονται τα προβλήματα που απορρέουν από τη διοίκηση και το Υπουργείο Παιδείας για τον βαθμό που προωθείται η φιλοσοφία της συνεκπαίδευσης και παρέχονται οι απαραίτητοι πόροι για την εφαρμογή της. Επίσης, τίθενται ζητήματα καταλληλότητας των σχολικών εγκαταστάσεων και αναφέρονται οι ελλείψεις σε ειδικό εκπαιδευτικό εξοπλισμό που εμποδίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή της. Στο πλαίσιο της συζήτησης γίνεται μια απόπειρα συνθετικής παρουσίασης των αποτελεσμάτων, με έμφαση σε εκείνες τις διαστάσεις που έχουν αξιολογηθεί ιδιαίτερα θετικά ή αρνητικά. Σε αυτή την προσέγγιση, η αποτελεσματικότητα της παράλληλης στήριξης κρίνεται στο πλαίσιο υποστήριξης της συνεκπαίδευσης και εντάσσεται ως μοντέλο στη διεθνή βιβλιογραφία.