Διερεύνηση του επιπέδου γνώσεων των επαγγελματιών υγείας στη μεταγγισιοθεραπεία
Authors: Αργυρού Ασπασία 
Published: February 2023

Η μετάγγιση αίματος και παραγώγων του, αποτελεί θεραπευτική παρέμβαση που χρησιμοποιείται ευρύτατα στην καθημερινή πρακτική και εφόσον γίνει σύμφωνα με τους ενδεδειγμένους κανόνες μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για τη ζωή του ασθενούς. Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό που εμπλέκεται στη διαδικασία της μετάγγισης αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την εξέλιξή της, αφού με τις παρεμβάσεις του, οι οποίες σχετίζονται με τις γνώσεις και τις δεξιότητές του μπορεί να καθορίσει την επιτυχή ή άσχημη έκβασή της.Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η εκτίμηση και καταγραφή των γνώσεων των Ελλήνων επαγγελματιών υγείας (ιατρών και νοσηλευτών) σε θέματα μεταγγισιοθεραπείας. Συγκεκριμένα, θα εκτιμηθεί το επίπεδο γνώσεών τους σε θέματα μεταγγισιοθεραπείας, πριν και μετά από την εφαρμογή συγκεκριμένων εκπαιδευτικών δράσεων, σχετικών με θέματα μεταγγισιοθεραπείας και θα αξιολογηθεί η επίδραση της εκπαίδευσης στη διαφοροποίηση του αριθμού των γνώσεων αυτών.Υλικό- Μέθοδος: Μελετήθηκε πληθυσμός αποτελούμενος από επαγγελματίες υγείας (ειδικευόμενοι ιατροί, νοσηλευτές) που ασχολούνται με τη μετάγγιση. Η εκτίμηση των γνώσεών τους σε θέματα μεταγγισιοθεραπείας έγινε με τη χρήση αξιολογημένων έντυπων ανώνυμων ερωτηματολογίων πριν (φάση Α) και μετά (φάση Γ) την εφαρμογή συγκεκριμένων εκπαιδευτικών δράσεων σχετικών με ζητήματα μεταγγισιοθεραπείας (φάση Β). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το πακέτο λογισμικού SAS 9.4 for Windows (SAS Institute Inc. NC, USA) καθώς και με τη βοήθεια του προγράμματος Excel 2007 for Windows (Microsoft corporation). Για την ανάλυση των αριθμητικών παραμέτρων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος Kruskal-Wallis, ενώ για τις κατηγορικές παραμέτρους η δοκιμασία X2. Ως επίπεδο σημαντικότητας p τέθηκε η τιμή p< 0.05.Αποτελέσματα: Στην Α φάση της μελέτης έλαβαν μέρος 234 νοσηλευτές και 98 ειδικευόμενοι ιατροί, ενώ στη Γ φάση 199 και 91 αντίστοιχα. Όσον αφορά στους ειδικευόμενους ιατρούς, η μέση τιμή των ορθών απαντήσεων ανά ειδικευόμενο ιατρό στη φάση Α είναι 12,7±3,3 (εύρος 4-19), ενώ οι λάθος απαντήσεις είναι 13,3±3,3 (εύρος 7-22). Οι αντίστοιχες τιμές στη φάση Γ είναι 21,2±2,1 (εύρος 13-25) και 4,8±2,1 (εύρος 1-13) (p<0.0001, αύξηση του ποσοστού ορθών απαντήσεων ανά ερωτηθέντα της τάξης του 66.9%). Η βελτίωση αυτή αφορούσε τόσο στο σύνολο των ερωτήσεων όσο και στο υποσύνολο καθεμίας από τις τέσσερις θεματικές ενότητες (Ανοσοαιματολογία, Ενδείξεις μετάγγισης, Επιπλοκές μετάγγισης, Πρακτική της μετάγγισης- Διαχείριση παραγώγων αίματος).Όσον αφορά στους νοσηλευτές, η μέση τιμή των ορθών απαντήσεων ανά νοσηλευτή στη φάση Α είναι 14,2±3 (εύρος 7-23), ενώ οι λάθος απαντήσεις είναι 10,8±3 (εύρος 2-18). Οι αντίστοιχες τιμές στη φάση Γ είναι 21,12±1,8 (εύρος 14-25) και 3,9±1,8 (εύρος 0-11) (p<0.000001, αύξηση του ποσοστού ορθών απαντήσεων ανά ερωτηθέντα της τάξης του 48,6%). Η βελτίωση αυτή αφορούσε τόσο στο σύνολο των ερωτήσεων όσο και στο υποσύνολο καθεμίας από τις τρεις θεματικές ενότητες (Δειγματοληψία- Χορήγηση παραγώγων αίματος, Επιπλοκές μετάγγισης, Άλλα θέματα πχ ανοσοαιματολογία, ιχνηλασιμότητα κλπ).Συμπέρασμα: Το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων επαγγελματιών υγείας στα ζητήματα μεταγγισιοθεραπείας είναι ικανοποιητικό και μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά μετά από την εφαρμογή κατάλληλων εκπαιδευτικών δράσεων. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης κατά το προπτυχιακό στάδιο αλλά και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση κατά τις μεταπτυχιακές τους σπουδές και κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων τους, με αποτέλεσμα τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας προς τον ασθενή.