Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και γενική ιατρική στην Κύπρο
Authors: Ζαχαριάδου Θεοδώρα 
Published: January 2014

Εισαγωγή: Ιδιαίτερη συζήτηση γίνεται στη βιβλιογραφία για το ρόλο και την αποτελεσματικότητα της Γενικής/ Οικογενειακής Ιατρικής στα διάφορα συστήματα υγείας. Στην Κύπρο θα εφαρμοστεί σύντομα ένα νέο σύστημα υγείας. Εν όψη της επικείμενης μεταρρύθμισης υπογράφηκε σύμβαση συνεργασίας ανάμεσα στο Υπουργείο Υγείας Κύπρου και στην Κλινική Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, μέρος της οποίας, αποτέλεσε η παρούσα διδακτορική διατριβή. Σκοπός: Ο σκοπός της διδακτορικής διατριβής είναι η περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (Π. Φ. Υ.) και στη Γενική Ιατρική στην Κύπρο και ο σχεδιασμός μίας πιλοτικής παρέμβασης σε δύο Κέντρα Υγείας (Κ. Υ.) στην επαρχία Λευκωσίας. Οι στόχοι ήταν οι εξής: 1) Να προσδιοριστούν τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και παράγοντες κινδύνου που διαχειρίζονται οι γενικοί ιατροί (Γ. Ι.) στην Π. Φ. Υ. στην Κύπρο. 2) Να εξεταστεί το επίπεδο ρύθμισης των ασθενών με επιλεγμένα χρόνια νοσήματα και παράγοντες κινδύνου σύμφωνα με Διεθνείς Κατευθυντήριες Οδηγίες. 3) Να εξεταστεί σε ποιο βαθμό η χρήση Ευρωπαϊκών εργαλείων (SCORE risk model) μπορεί να αναδείξει άτομα υψηλού κινδύνου στο επίπεδο της Π. Φ. Υ. στην Κύπρο. 4) Να περιγραφούν εκείνα τα συστατικά που θα πρέπει να περιλαμβάνει μία πιλοτική παρέμβαση που θα εφαρμοστεί στην Π. Φ. Υ. για τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. Πληθυσμός και μέθοδοι: Η διδακτορική διατριβή πραγματοποιήθηκε σε τέσσερα Κ. Υ. στην επαρχία Λευκωσίας (δύο αστικά και δύο αγροτικά) τα οποία επιλέχθηκαν με συγκεκριμένα κριτήρια. Αρχικά διεξάχθηκε μία πιλοτική μελέτη σε 2,754 ασθενείς για τον προσδιορισμό των πιο συχνών χρόνιων νοσημάτων που διαχειρίζονται οι Γ. Ι. στην Π. Φ. Υ. Η μελέτη αφορούσε τη συμπλήρωση ερωτηματολογίου από τους Γ. Ι. για κάθε ασθενή που επισκεπτόταν τα 4 Κ. Υ. για οποιοδήποτε λόγο για χρονικό διάστημα έντεκα συνεχόμενων εργάσιμων ημερών. Από την ανάλυση των διαγνώσεων που καταγράφηκαν προέκυψαν τα τρία συχνότερα χρόνια νοσήματα. Ακολούθησε τυχαία επιλογή 1,140 ιατρικών φακέλων ασθενών με ένα ή περισσότερα από τα τρία συχνότερα νοσήματα από το σύνολο 4,633 που πληρούσαν προκαθορισμένα κριτήρια και έλεγχος της ρύθμισης των επιλεγμένων ασθενών σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες κατά τη διάρκεια ενός έτους. Για τη συλλογή πληροφορίας που απουσίαζε από τους ιατρικούς φακέλους (καπνιστική συνήθεια) πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική έρευνα από το νοσηλευτικό προσωπικό των Κ. Υ. Για τον υπολογισμό του 10ετούς κινδύνου για μοιραίο καρδιαγγειακό σύμβαμα χρησιμοποιήθηκε το διάγραμμα SCORE. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τις πιο πάνω μελέτες οδήγησαν στην ανάδειξη των συστατικών εκείνων που θα πρέπει να περιλαμβάνει μία πιλοτική παρέμβαση που θα απευθύνεται στην Π. Φ. Υ. Αποτελέσματα: Οι τρεις συχνότερες διαγνώσεις ήταν η αρτηριακή υπέρταση (40.6%), ο τύπου 2 σακχαρώδης διαβήτης (14.8%) και η υπερλιπιδαιμία (10.5%). Από την ανασκόπηση των ιατρικών φακέλων ασθενών με ένα ή περισσότερα από τα πιο πάνω νοσήματα, 26.8% είχαν τύπου 2 σακχαρώδη διαβήτη (Τ2 Σ. Δ.), 79.5% είχαν ιστορικό υπέρτασης και 38.8% είχαν ιστορικό υπερλιπιδαιμίας. Τιμές γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) < 7%, επιτεύχθηκαν σε 38.7% των διαβητικών ασθενών ενώ οι στόχοι ολικής χοληστερόλης (ΤC) < 200 mg/dl και LDL χοληστερόλης < 100 mg/dl επιτεύχθηκαν σε ποσοστά 36.1% και 20.7% αντίστοιχα. Ποσοστό 28.6% των ασθενών με καρδιαγγειακή νόσο πέτυχαν το στόχο για LDL-C < 100 mg/dl. Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης (Α. Π. < 130/80 mmHg και < 140/90 mmHg) επιτεύχθηκε σε ποσοστό 7.5% για τους ασθενείς με Τ2 Σ. Δ. και 54% για τους μη διαβητικούς ασθενείς αντίστοιχα. Η χρήση του εργαλείου SCORE κατέδειξε υψηλό κίνδυνο σε ποσοστό 39.9% του συνολικού πληθυσμού (10-ετής κίνδυνος ? 5% για μοιραίο καρδιαγγειακό σύμβαμα). Οι ασθενείς με Τ2 Σ. Δ. είχαν στατιστικά σημαντικά μικρότερη μέση τιμή ΤC και LDL-χοληστερόλης σε σύγκριση με τους μη διαβητικούς ασθενείς (TC 214 vs 225 mg/dl, p= 0.009, LDL-C 127 vs 137 mg/dl, p= 0.026) ενώ η μέση τιμή της συστολικής Α. Π. και των τριγλυκεριδίων (TG) ήταν στατιστικά σημαντικά υψηλότερες (ΣΑΠ 137 vs 134 mmHg, p= 0.006, TG 205 vs 173 mg/dl, p= 0.003).