Γενετική διερεύνηση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής
Authors: Μουρμούρα Ευανθία 
Published: September 2021

Σκοπός: Αντικείμενο της διατριβής αποτέλεσε η διερεύνηση του ρόλου των γονιδίων που ενέχονται στο μηχανισμό εκροής της χοληστερόλης (RCT) στο ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ), η συμβολή τους στην παθογένεια της νόσου και τέλος πιθανοί μηχανισμοί επιγενετικής ρύθμισης αυτών. Μεθοδολογία: Τα πειράματα διεξήχθησαν σε ιστούς ΑΚΑ, αθηρωματικής και φυσιολογική κοιλιακής αορτής. Ο προσδιορισμός της έκφρασης γονιδίων που ενέχονται στο μηχανισμό RCT πραγματοποιήθηκε με τις μεθόδους της Real-Time PCR, του Western blot και της ανοσοϊστοχημείας. Επιπλέον, σε τομές αορτικού ιστού πραγματοποιήθηκε (α) χρώση με το μπλε της τολουϊδίνης και Oil Red Ο, (β) σήμανση με αντισώματα έναντι των α-SM και CD68 και επακόλουθη χρώση με Oil Red O και (γ) διπλή σήμανση με α-SM και βιμεντίνη, για τη διερεύνηση της συσσώρευσης λιπιδίων, παρουσίας αφρωδών κυττάρων και του φαινοτύπου των λείων μυϊκών κυττάρων (ΛΜΚ), αντιστοίχως. Τέλος, έγινε χορήγηση με τον αναστολέα του miR-10b σε ΑΚΑ-ΛΜΚ για να διερευνηθεί ο ρόλος του στη ρύθμιση των γονιδίων που σχετίζονται με το μηχανισμό RCT και το φαινότυπο των ΛΜΚ. Αποτελέσματα: Ιστολογική ανάλυση έδειξε συσσώρευση λιπιδίων και παρουσία αφρωδών κυττάρων προερχόμενων από ΛΜΚ και μακροφάγα στο τοίχωμα ανευρυσματικής αορτής. Επιπροσθέτως, ανοσοϊστοχημική μελέτη έδειξε έκφραση της α-SM και βιμεντίνης σε ΑΚΑ-ΛΜΚ και απουσία βιμεντίνης στη φυσιολογική αορτή, συνηγορώντας στη φαινοτυπική διαφοροποίηση των ΑΚΑ-ΛΜΚ από το συσταλτικό στο συνθετικό φαινότυπο. Επιπλέον, παρατηρήσαμε μειωμένα μεταγραφικά επίπεδα έκφρασης των γονιδίων LXRα, LXRβ και ΑBCΑ1 στο συνολικό τοίχωμα ΑΚΑ αορτής συγκριτικά με της αθηρωματικής, καθώς επίσης μειωμένη βρέθηκε και η έκφρασή τους στον υποενδοθηλιακό χώρο ΑΚΑ αορτής συγκριτικά με της αθηρωματικής και φυσιολογικής. Επιπροσθέτως, ανοσοανίχνευση των LXRα και ABCA1 έδειξε μειωμένα πρωτεϊνικά επίπεδα αυτών στο μεσαίο χιτώνα του ΑΚΑ συγκριτικά με της αθηρωματικής και φυσιολογικής αορτής, καθώς επίσης μειωμένα ήταν τα πρωτεϊνικά τους επίπεδα στον έσω συγκριτικά με το μεσαίο χιτώνα στο ΑΚΑ, όπως και στην αθηρωμάτωση. Αντιθέτως, αύξηση παρατηρήθηκε στην πρωτεϊνική έκφραση της ApoAI στους χιτώνες της ΑΚΑ αορτής υποδεικνύοντας, σε συνδυασμό με τα παραπάνω, απορρύθμιση του μηχανισμού RCT στο ανεύρυσμα. Τέλος, η αναστολή του υπερεκφραζόμενου στο ΑΚΑ miR-10b επέφερε αύξηση στα επίπεδα έκφρασης της ABCA1, μορίου-κλειδί στην εκροή της χοληστερόλης και της α-SM, πρωτεϊνικού δείκτη του φυσιολογικού συσταλτικού φαινοτύπου των ΛΜΚ, ενώ μείωση παρατηρήθηκε στην έκφραση της βιμεντίνης, δείκτη του παθολογικού φαινοτύπου των ΛΜΚ. Συμπεράσματα: Αναδείχθηκε ότι διαταραχές στην έκφραση των γονιδίων, LXR, ABCA1 και ApoAI, που ενέχονται στο μηχανισμό εκροής της χοληστερόλης στο ΑΚΑ, επάγουν τη συσσώρευση λιπιδίων και τη μετατροπή ορισμένων μακροφάγων και ΛΜΚ σε αφρώδη κύτταρα, ενώ επίσης σχετίζονται με τη φαινοτυπική διαφοροποίηση των ΛΜΚ προς τον παθολογικό συνθετικό φαινότυπο. Επιπροσθέτως, αναδείχθηκε πιθανός ρόλος του miR-10b στη ρύθμιση του γονιδίου ABCA1, καθώς και των γονιδίων που σχετίζονται με το φαινότυπο των ΛΜΚ αναδεικνύοντας το miR-10b ως πιθανό μοριακό στόχο για την αναστολή της εξέλιξης του ανευρύσματος.