Συστήματα καινοτομίας και τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών στο σχεδιασμό ευφυών πόλεων
Authors: Σιώκας Γεώργιος 
Published: February 2022

Η διατριβή εξετάζει την επίδραση των αστικών συστημάτων καινοτομίας και των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών στην ανάπτυξη των ευφυών πόλεων. Λαμβάνοντας υπόψη την πολυδιάστατη φύση του σχεδιασμού και της εφαρμογής μιας αστικής στρατηγικής, το αντικείμενο της διατριβής εστιάζει στη χαρτογράφηση των τεχνολογικών, κοινωνικοοικονομικών και θεσμικών παραγόντων για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και λειτουργικού εννοιολογικού πλαισίου για τη μελέτη της ευφυούς πόλης. Η πόλη, ως ένα δίκτυο διαφορετικών συστημάτων, αποτελεί ένα οικοσύστημα για φορείς με διαφορετικές ατζέντες και πόρους που μπορούν να αλληλεπιδρούν και να συνεργάζονται. Υπό αυτό το πρίσμα, αναπτύχθηκαν τρεις κύριοι ερευνητικοί άξονες, οι οποίοι επικεντρώνονται 1) στην αποτύπωση των μηχανισμών του ψηφιακού μετασχηματισμού, 2) στη χαρτογράφηση του ρόλου των φορέων στο αστικό οικοσύστημα και 3) στη δημιουργία ενός οδικού χάρτη για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του αστικού οικοσυστήματος. Για τη μελέτη των ερευνητικών υποθέσεων της διδακτορικής διατριβής διεξήχθη έρευνα πεδίου μέσω δομημένου ερωτηματολογίου που απευθύνθηκε στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και συγκεκριμένα στους αποκαλούμενους «καλλικρατικούς Δήμους». Η επιλογή αυτού του πληθυσμού για την εμπειρική διερεύνηση των υποθέσεων της διατριβής έχει χρησιμότητα τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό-επιχειρησιακό επίπεδο. Σε θεωρητικό επίπεδο, γίνεται προσπάθεια εφαρμογής μιας καινοτόμου προσέγγισης της σύνδεσης των ΤΠΕ με τα συστήματα καινοτομίας. Ειδικότερα, γίνεται μία συστημική προσέγγιση της σύνδεσης των ΤΠΕ με την καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό για το σχεδιασμό ευφυών πόλεων, μέσα από την οπτική ενός Δήμου. Σε πρακτικό-επιχειρησιακό επίπεδο, γίνεται χαρτογράφηση των τεχνολογικών, κοινωνικοοικονομικών και θεσμικών παραγόντων και αναδεικνύεται, ακόμη, ο καταλυτικός ρόλος του Δήμου στον ψηφιακό μετασχηματισμό και η αξιοποίηση των ΤΠΕ από το αστικό οικοσύστημα για την παραγωγή καινοτομίας. O έλεγχος των υποθέσεων πραγματοποιήθηκε μέσω ανάλυσης των δεδομένων της έρευνας πεδίου, εφαρμόζοντας την προηγμένη στατιστική τεχνική το μοντέλο δομικών σχέσεων (SEM), και συγκεκριμένα, τη μέθοδο Partial Least Squares – Structural Equation Modelling (PLS-SEM), κάνοντας χρήση του λογισμικού SmartPLS. Τα αποτελέσματα από την εμπειρική έρευνα δείχνουν ότι η πλειονότητα των τοπικών αρχών προσπαθεί να διαμορφώσει ένα συνεκτικό πλαίσιο για την αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων πόρων και τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. Παρόλο που η πλειονότητα των πόλεων έχουν ενσωματώσει στις στρατηγικές τους διάφορες μορφές συναφών έργων, παρατηρείται η ελλιπής εφαρμογή τους στις καθημερινές λειτουργίες της πόλης. Ταυτόχρονα, οι δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί έχουν ένα κρίσιμο ρόλο στην υποστήριξη μιας στρατηγικής «ευφυούς» πόλης. Ως εκ τούτου, με τη δημιουργία στρατηγικών συνεργασιών, οι Δήμοι μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν αποτελεσματικότερα μια στρατηγική έξυπνης πόλης προσαρμοσμένης στις ανάγκες τους. Τονίζεται, ακόμα, ο ρόλος των προκλήσεων και των προϋποθέσεων για την αποτελεσματική εφαρμογή των «έξυπνων» στρατηγικών. Κατά συνέπεια, αυτό επιτρέπει τη χαρτογράφηση των κρίσιμων παραγόντων που θα επιτρέψουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να εφαρμόσουν μια επιτυχημένη στρατηγική.