The negotiation of reality
Authors: Δημητριάδης Γεώργιος 
Published: August 2021

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να προσφέρει μια νέα κατεύθυνση στη Θεωρία Κινηματογράφου, βασιζόμενη σε πρόσφατες ανακαλύψεις από τον χώρο της γνωσιακής ψυχολογίας και της οπτικής αντίληψης, με ειδικό βάρος στον ψηφιακό κινηματογράφο. H μελέτη συσχετίζει την συνθετική ψηφιακή εικόνα (Computer Generated Imagery – CGI) με διάφορες τεχνολογίες που έχουν κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί στον κινηματογράφο αλλά και στις συγγενικές με αυτόν τέχνες, δηλ. τη φωτογραφία και τη ζωγραφική, ενώ παράλληλα επισκέπτεται κριτικά διάφορες θεωρίες όπως τον φορμαλισμό και τον ρεαλισμό, υπό το πρίσμα της χρήσης που έχουν κάνει αυτών των τεχνολογιών. Παρουσιάζοντας μια κοινή γενεαλογία για το σύνολο του κινηματογραφικού έργου, υποστηρίζεται η ανάγκη για μια καθολική, σταθερότερη και περισσότερο αντικειμενική θεωρία που θα μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα κινηματογραφικά κείμενα. H έρευνα βασίστηκε σε εφαρμογές της γνωσιακής θεωρίας στον κινηματογράφο, κυρίως στο έργο του Julian Hochberg και της Virginia Brooks. Στόχος ήταν η εύρεση ενός πλαισίου απαλλαγμένου από την επιρροή τυχόν ιδεολογικών η φιλοσοφικών τάσεων που να περιορίζουν την δυνατότητα καθολικής εφαρμογής και αντικειμενικότητάς του. Η γνωσιακή θεωρία του Hochberg πάνω στην σχηματική χαρτογράφηση (schematic mapping) κρίθηκε ως η πλέον κατάλληλη για να εφαρμοστεί σε κοινά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης αντίληψης τα οποία βασίζονται πάνω στην φυσιολογία του ανθρώπινου οπτικού συστήματος, όσον αφορά στις λειτουργίες αλλά και τους περιορισμούς του. Βάσει αυτού του τελευταίου χαρακτηριστικού, η θεωρία αυτή είναι σε θέση να εφαρμοστεί και να εξηγήσει την πρόσληψη οποιουδήποτε κινηματογραφικού κειμένου, από απόλυτο ρεαλισμό μέχρι εξωπραγματική κατασκευή εικονικών κόσμων. Τα κινηματογραφικά κείμενα που επιλέχθηκαν ήταν ψηφιακά χολιγουντιανά blockbusters φαντασίας, καθώς αυτού του τύπου οι ταινίες παρουσιάζουν δύο συγκεριμένα χαρακτηριστικά: από τη μια πλευρά συμμορφώνονται με τους κανόνες της κλασικής γραμμικής αφήγησης η οποία δημιουργεί μια αίσθηση ρεαλισμού, ενώ από την άλλη ο ρεαλισμός τους αυτός είναι εξ ολοκλήρου αντίθετος με τους συνθετικούς κινηματογραφικούς κόσμους στους οποίους λαμβανουν χώρα. Το μοντέλο της σχηματικής χαρτογράφησης του Hochberg επεξηγεί με απόλυτα επαρκή τρόπο το γεγονός ότι η συνθετική κατασκευή ψηφιακών κόσμων είναι δυνατό να λειτουργήσει ρεαλιστικά ακριβώς επειδή βασίζεται στους ίδιους σχηματικούς χάρτες που μοιράζονται οι κινηματογραφικοί δημιουργοί, οι σχεδιαστές ψηφιακών κόσμων & εφφέ και οι θεατές της ταινίας, λόγω του γεγονότος ότι όλοι μοιράζονται την ίδια φυσιολογία οπτικού συστήματος, η οποία ορίζει και την ίδια οπτική εμπειρία του κόσμου. Η μελέτη διαχωρίζει μεταξύ της κινηματογραφικής ιστορίας και του κινηματογραφικού κόσμου, ως τα δύο μέρη που αποτελούν οποιοδήποτε κινηματογραφικό σύμπαν, και εφαρμόζει το θεωρητικό πλαίσιο του Hochberg, καθώς και άλλες θεωρίες αντίληψεις, σε δομικά στοιχεία της κινηματογραφικής εμπειρίας: σύνθεση & μοντάζ, κίνηση και αφήγηση. Το βασικό εύρημα είναι το γεγονός ότι η σχηματική χαρτογράφηση υπερκαλύπτει την ανάγκη για ένα πεδίο πάνω στο οποίο θα μπορεί να συντεθεί μια μελλοντική θεωρία κινηματογράφου, και αυτό για δύο λόγους: πρώτον, όλες οι υποθέσεις στηρίζονται από το γεγονός ότι το θεωρητικό μοντέλο είναι εφαρμόσιμο σε οποιοδήποτε αφηγηματικό κινηματογραφικό κείμενο. Και δεύτερον, το μοντέλο δεν είναι ασύμβατο με άλλες θεωρίες κινηματογράφου, παλαιότερες ή σύγχρονες, καθώς εφαρμόζεται στο επίπεδο της φυσιολογίας της ανθρώπινης όρασης, γεγονός που του παρέχει ένα ζητούμενο, επί του παρόντος, επίπεδο επιστημονικής αντικειμενικότητας.