Χαρακτηρισμός, τυποποίηση και συχνότητα φαινοτύπων γλαυκώματος με αξιοποίηση laser τεχνολογιών ψηφιακής απεικόνισης και βιομορφομετρίας
Authors: Παππάς Θεοφάνης 
Published: January 2014

ΣΚΟΠΟΣ: Η µελέτη των κλασσικών φαινοτύπων του γλαυκώµατος µε τη χρήση των νεότερων laser βιοµορφοµετρικών τεχνολογιών ψηφιακής απεικόνισης: OCT III Stratus (Optical Coherence Tomography Humphrey-Zeiss, CA, USA), Confocal Scanning Laser Ophthalmoscopy Heidelberg Retina Tomograph [HRT], Heidelberg Engineering, Germany και Scanning Laser Polarimeter [GDx VCC] Laser Diagnostic Technologies, Inc., San Diego, CA, USA) ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟ∆ΟΣ: Σχεδιασµός. Πρόκειται για µελέτη ασθενών-µαρτύρων, µιας χρονικής στιγµής (cross sectional). Πληθυσµός µελέτης. Τα άτοµα που συµµετείχαν στη µελέτη προέρχονταν από το ιατρείο γλαυκώµατος της Β΄ Πανεπιστηµιακής Κλινικής-Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου. Επίσης στη µελέτη χρησιµοποιήθηκαν και δεδοµένα ασθενών και υγειών µαρτύρων από το Thessaloniki Εye Study. Η επιλογή των ασθενών έγινε µε συγκεκριμένα κριτήρια. Στο διάστηµα που διενεργήθηκε η µελέτη εισήχθησαν 215 ασθενείς (430 οφθαλµοί) που πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής και που συµφώνησαν εγγράφως να συµµετέχουν στη µελέτη. Μέθοδος: Το πρωτόκολλο της εξέτασης περιλάμβανε μέτρηση της οπτικής οξύτητας, μέτρηση της ΕΟΠ, εξέταση στη σχισµοειδή λυχνία, εξέταση της κεφαλής του οπτικού νεύρου και της ωχράς κηλίδας υπό µυδρίαση, αυτόµατη περιµετρία Humphrey, απεικόνιση του οπτικού δίσκου µε το HRT, της στιβάδας νευρικών ινών µε το ΟCT και το GDx και της ωχράς κηλίδας µε το OCT. Η διάγνωση του γλαυκώµατος έγινε βάσει καθορισµένων κριτηρίων που απαιτούσαν τη συνύπαρξη ανατοµικής και λειτουργικής βλάβης. Οι διάφοροι φαινότυποι γλαυκώµατος συγκριθήκαν ως προς τις παραµέτρους των απεικονιστικών µέσων, ενώ διερευνήθηκε η συσχέτιση της ανατοµικής βλάβης µε τη λειτουργική έκπτωση. Για την εκτίµηση της λειτουργικής βλάβης χρησιµοποιήθηκε το visual field Advanced Glaucoma Intervention Study (AGIS) score. Συγκεκριμένα έγινε σύγκριση των παραµέτρων του πρωτοπαθούς γλαυκώµατος ανοιχτής γωνίας (ΠΓΑΓ) µε του αποφολιδωτικού γλαυκώµατος (ΑΦΓ), του ΠΓΑΓ υψηλής ΕΟΠ (ΠΓΑΓ ΥΠ) µε το γλαύκωµα φυσιολογικής πίεσης (ΠΓΑΓ ΦΠ), της οφθαλµικής υπερτονίας µε τους φυσιολογικούς µάρτυρες. Τέλος εκτιµήθηκε η διαγνωστική ικανότητα των απεικονιστικών µεθόδων στην ανίχνευση της γλαυκωµατικής βλάβης. Για τη στατιστική ανάλυση χρησιµοποιήθηκε ένας οφθαλµός ανά ασθενή. Η χ² κατανοµή χρησιµοποιήθηκε για να συγκρίνει αναλογίες µεταξύ των δύο οµάδων. Μοντέλα πολλαπλής παλινδρόµησης εφαρµόστηκαν για την ανάλυση των παραµέτρων των απεικονιστικών µέσων µε στάθµιση των αποτελεσµάτων για ηλικία, στάδιο βλάβης και µέγεθος του δίσκου. O συντελεστής συσχέτισης κατά Pearson υπολογίστηκε ανάµεσα στις παραµέτρους των απεικονιστικών µέσων και το στάδιο της βλάβης (AGIS score) σε κάθε οµάδα, µε στάθµιση των αποτελεσµάτων για ηλικία και µέγεθος του δίσκου. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: 1. Σύγκριση ΠΓΑΓ και ΑΦΓ. Οι οµάδες δεν διέφεραν στατιστικά σηµαντικά ως προς το φύλο και το στάδιο της βλάβης ωστόσο η ηλικία ήταν σηµαντικά µικρότερη στο ΠΓΑΓ. Σύγκριση µε το GDx. H παράµετρος NFI ήταν στατιστικά σηµαντικά υψηλότερη στο ΑΦΓ, ενώ η παράµετρος TSNIT std.Dev ήταν στατιστικά σηµαντικά υψηλότερη στο ΠΓΑΓ. Στο ΠΓΑΓ όλες οι παράµετροι του GDX παρουσιάζουν στατιστικά σηµαντική συσχέτιση µε το AGIS score, ενώ στο ΑΦΓ όχι. Σύγκριση µε το ΗRT. Το µέγεθος του οπτικού δίσκου (disc area) ήταν παρόµοιο στις δύο οµάδες. Από τις υπόλοιπες παραµέτρους του HRT, η cup area, η height variation contour και η cup/disc area ratio ήταν στατιστικά σηµαντικά υψηλότερες στο ΠΓΑΓ σε σχέση µε το ΑΦΓ, ενώ η rim area, η rim volume, η retinal nerve fiber layer (RNFL) cross section area και το mean RNFL thickness ήταν σηµαντικά µικρότερες στο ΠΓΑΓ σε σχέση µε το ΑΦΓ. Στο ΠΓΑΓ, το στάδιο της βλάβης εµφάνιζε θετική συσχέτιση µε τις παραµέτρους cup/disc area ratio, cup area, cup shape measure και cup volume, ενώ εµφάνιζε αρνητική συσχέτιση µε τις παραµέτρους rim area, rim volume, RNFL cross section area και mean RNFL thickness. Στο ΑΦΓ δεν υπήρχε συσχέτιση των παραµέτρων του HRT µε το στάδιο της βλάβης, µε εξαίρεση το rim volume που εµφάνιζε αρνητική συσχέτιση. Σύγκριση µε το OCT. Το πάχος της στιβάδας των νευρικών ινών είναι παρόµοιο στις δύο οµάδες. Στο ΑΦΓ όµως το πάχος του αµφιβληστροειδή στην περιοχή της ωχράς εµφανίζεται στατιστικά σηµαντικά ελαττωµένο στους περισσότερους τομείς. Στο ΠΓΑΓ οι περισσότερες παράµετροι του OCT παρουσιάζουν στατιστικά σηµαντική συσχέτιση µε το AGIS score, ενώ στο ΑΦΓ όχι. 2. Σύγκριση ΠΓΑΓ ΥΠ και ΠΓΑΓ ΦΠ. Οι οµάδες δεν διέφεραν στατιστικά σηµαντικά ως προς το φύλο, το στάδιο της βλάβης και την ηλικία. Επίσης δεν διέφεραν σηµαντικά ως προς τις παραµέτρους των απεικονιστικών µέσων. 3. Σύγκριση οφθαλµικά υπέρτονων και φυσιολογικών. Οι οµάδες δεν διέφεραν στατιστικά σηµαντικά ως προς το φύλο, ωστόσο η ηλικία ήταν σηµαντικά µικρότερη στο ΠΓΑΓ. Σύγκριση µε το GDx. Οι οµάδες δεν διέφεραν σηµαντικά ως προς τις παραµέτρους του GDx. Σύγκριση µε το ΗRT. Το µέγεθος του οπτικού δίσκου (disc area) ήταν παρόµοιο στις δύο οµάδες. Από τις υπόλοιπες παραµέτρους του HRT, οι cup Area, cup volume και cup/disc area ratio, mean cup depth, maximum cup depth ήταν στατιστικά σηµαντικά υψηλότερες στους ασθενείς µε οφθαλµική υπερτονία, ενώ οι τιµές των παραµέτρων rim area, rim volume, RNFL cross section area, mean RNFL thickness ήταν στατιστικά σηµαντικά χαµηλότερες στους ασθενείς µε οφθαλµική υπερτονία σε σύγκριση µε τους φυσιολογικούς. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Το ΠΓΑΓ παρουσιάζει περισσότερο επιβαρυµένους τους δείκτες του οπτικού δίσκου που συνδέονται µε την γλαυκωµατική οπτική νευροπάθεια σε σχέση µε το ΑΦΓ για το ίδιο στάδιο λειτουργικής βλάβης. Οι δύο φαινότυποι γλαυκώµατος εµφανίζουν παρόµοια χαρακτηριστικά σε σχέση µε την στιβάδα νευρικών ινών. Το στάδιο της βλάβης συσχετίστηκε µε ποικίλες παραµέτρους των απεικονιστικών µέσων στο ΠΓΑΓ, ενώ στο ΑΦΓ όχι. Το ΠΓΑΓ ΥΠ και το ΠΓΑΓ ΦΠ παρουσιάζουν παρόµοια χαρακτηριστικά οπτικού δίσκου, στιβάδας νευρικών ινών και πάχους αµφιβληστροειδή για το ίδιο επίπεδο λειτουργικής βλάβης. Οι οφθαλµικά υπέρτονοι παρουσιάζουν περισσότερο επιβαρυµένους τους δείκτες του οπτικού δίσκου που συνδέονται µε την γλαυκωµατική οπτική νευροπάθεια, δεν παρουσιάζουν όµως διαφορές σε σχέση µε την στιβάδα νευρικών ινών και το πάχος του αµφιβληστροειδή στην περιοχή της ωχράς συγκρινόµενοι µε τους φυσιολογικούς.