Εφαρμογή μοντέλων ανεστραμμένης τάξης (flipped classroom) στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για τη δημιουργία μικτών περιβαλλόντων μάθησης, με συνδυασμό καινοτόμων διδακτικών τεχνικών
Authors: Ρακιτζή Καρολίνα 
Published: April 2021

Οι διδάσκοντες της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης αντιμετωπίζουν την πρόκληση της οργάνωσης της διδασκαλίας και της μάθησης κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις εκπαιδευτικές ανάγκες και τις εμπειρίες των φοιτητών τους, οι οποίες τα τελευταία χρόνια επηρεάζονται και συνδιαμορφώνονται από την τεχνολογία. Η ανεστραμμένη τάξη (flipped classroom) είναι ένα σύγχρονο μοντέλο διδασκαλίας μικτής μάθησης. Σύμφωνα με αυτό, η παραδοσιακή τάξη αναδιαμορφώνεται σε ενεργό περιβάλλον μάθησης μεταφέροντας τα πεπραγμένα της διάλεξης εντός τάξης σε εξωσχολικό περιβάλλον και αξιοποιώντας τον διδακτικό χρόνο σε δραστηριότητες που κινητοποιούν την αλληλεπίδραση μεταξύ των μαθητευομένων. Η παρούσα έρευνα εστιάζει στην εφαρμογή του μοντέλου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και διερευνά ζητήματα που προκύπτουν στους επιστημονικούς κλάδους της α) της Διδακτικής Μεθοδολογίας, β) της Εκπαίδευσης Εκπαιδευτικών και γ) της Πανεπιστημιακής Παιδαγωγικής. Υιοθετήθηκε η προσέγγιση της μικτής έρευνας (ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα) και η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις φάσεις. Αρχικά, διεξήχθη ανάλυση αναγκών σε δείγμα 323 φοιτητών και 20 μελών ΔΕΠ που φοιτούν και δουλεύουν αντίστοιχα σε Παιδαγωγικά Τμήματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η οποία επικεντρώθηκε στη διερεύνηση των απόψεών τους για τον τρόπο διεξαγωγής των μαθημάτων στις πανεπιστημιακές αίθουσες. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν την αυξημένη και σχεδόν μονοπωλιακή χρήση της διάλεξης, ειδικότερα στα υποχρεωτικά μαθήματα, γεγονός που προκαλεί δυσαρέσκεια κυρίως στους φοιτητές. Οι διδάσκοντες, των οποίων τα διδακτικά προφίλ χαρακτηρίζονται κατά βάση μαθητοκεντρικά, αντιλαμβάνονται και συμβιβάζονται με τις αντικειμενικές δυσκολίες (διαρρύθμιση αίθουσας, αριθμό φοιτητών) και επιλέγουν κατεξοχήν τη διάλεξη. Αντίθετα, στα μαθήματα επιλογής εμπλουτίζουν τη διδασκαλία τους με περισσότερο σύγχρονες μεθόδους. Κατόπιν, πραγματοποιήθηκε επιτόπια αξιολόγηση των αιθουσών διδασκαλίας κατά την οποία αξιολογήθηκε η καταλληλότητα των υποδομών και του εξοπλισμού. Η πλειοψηφία των αιθουσών διδασκαλίας διαθέτει αμφιθεατρική διαρρύθμιση με σταθερά τραπεζοκαθίσματα στο δάπεδο. Στη συνέχεια, σχεδιάστηκε και διεξήχθη έρευνα δράσης που διήρκησε ένα ακαδημαϊκό εξάμηνο. Το μοντέλο της ανεστραμμένης τάξης εφαρμόστηκε στο μάθημα «Σύγχρονες Παιδαγωγικές Προσεγγίσεις», στο Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με συμμετέχοντες 131 φοιτητές. Η θεματική ανάλυση των εργασιών των φοιτητών, των ερωτηματολογίων ανατροφοδότησης, της συνέντευξης με τη διδάσκουσα σε δύο φάσεις κωδικοποίησης και η ερευνητική παρατήρηση των διά ζώσης συναντήσεων σκιαγράφησαν αφενός μια αισιόδοξη εικόνα τόσο σε διδακτικό επίπεδο με το αυξημένο ενδιαφέρον των φοιτητών να συμμετέχουν ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία καθορίζοντας σε σημαντικό βαθμό την πορεία της, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο συμβάλλοντας στην αλληλεπίδραση, τη συνεργασία και κατ’ επέκταση την κοινωνικοποίησή τους εντός και εκτός της πανεπιστημιακής αίθουσας. Επιπρόσθετα, αναπτύχθηκαν αρκετά ζητήματα που αφορούν όλους τους συμβαλλόμενους (Υπουργείο Παιδείας, μέλη ΔΕΠ, φοιτητές) τόσο σε επίπεδο τεχνικό (υποδομές) όσο και επίπεδο ποιοτικό (εκπαιδευτικό έργο, διδακτική κατάρτιση και επάρκεια) τα οποία φαίνεται ότι ενισχύουν ακόμη τη χρήση παραδοσιακών διδακτικών πρακτικών.