Τα υπερκινητικά παιδιά στην προσχολική εκπαίδευση
Authors: Ζαφειροπούλου Αδαμαντία 
Published: September 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή ανήκει στο επιστημονικό πεδίο της Ειδικής Αγωγής και ειδικότερα, αφορά στους τρόπους προώθησης και ανάπτυξης της ικανότητάς τους για σχολική, κοινωνική και κοινωνικοποιητική ενσωμάτωσή μαθητών και μαθητριών προσχολικής ηλικίας με ΔΕΠ-Υ μέσω της μουσειακής αγωγής και μάθησης με την παράλληλη χρήση του διαδικτύου. Συγκεκριμένα, η παρούσα μελέτη βασίζεται σε τρεις άξονες ανάλυσης και ερμηνείας: ο πρώτος άξονας αναφέρεται στην ομάδα των μαθητών/τριών προσχολικής ηλικίας που χαρακτηρίζονται ως 'υπερβολικά άτακτη', ατίθαση και υπερκινητική, είναι δηλαδή η ομάδα παιδιών φαίνεται να να μη γνωρίζουν τι ακριβώς θέλουν και μάλιστα συνεχώς εναλλάσσουν τη μία ενασχόληση με την άλλη. Ο δεύτερος άξονας στον οποίο βασίζεται η διδακτορική μας διατριβή αφορά την λεγόμενη εναλλακτική εκπαίδευση, «μη τυπική εκπαίδευση», όπως είναι π.χ. τα μουσεία εκπαίδευσης και γενικά οι χώροι εκτός του σχολείου, οι οποίοι μπορούν σύμφωνα με τη σύγχρονη βιβλιογραφία να αποτελέσουν σημαντικούς αποτελεσματικούς φορείς σχολικής και κοινωνικής εξέλιξης ενός μαθητή ή μιας μαθήτριας προσχολικής ηλικίας που εμφανίζει ΔΕΠ-Υ. Ο τρίτος άξονας της εργασίας μας αφορά στη χρήση των νέων τεχνολογιών και συγκεκριμένα κατά πόσο μέσα από την δυνατότητα επεξεργασίας ήχου και εικόνας (κινούμενης και/ή σταθερής), με σκοπό την αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, ανάρτησης / δημοσιοποίησης ενεργειών, μπορεί να συνδυαστεί με την μουσειακή εκπαίδευση και μάθηση και να συμβάλλει στην αποτελεσματική εκπαίδευση των μαθητών /τριών με ΔΕΠ-Υ στο πλαίσιο της σύγχρονης μουσειακής αγωγής και εμπειρίας. Είναι γενικά παραδεκτό ότι η δημιουργία ενός δημοκρατικού κλίματος στο σχολείο είναι μια δύσκολη και πολύπλοκη διαδικασία. Οι εμπλεκόμενοι φορείς είναι πολλοί και για το λόγο αυτό χρειάζεται να γίνει συνείδηση σε όλους ότι ο καθένας και όλοι μαζί αναλαμβάνουν την ευθύνη για το πόσο ανοικτό, ελεύθερο δημιουργικό και δημοκρατικό είναι ή μπορεί να γίνει ένα σχολικό περιβάλλον. Με την έννοια αυτή, παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, όπως είναι τα παιδιά ΔΕΠ-Υ, συχνά αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους προσέγγισης περιβαλλόντων τα οποία θα είναι καινοτόμα, ευχάριστα και αποτελεσματικά για αυτά. Ένας τέτοιος χώρος είναι σύμφωνα με τη σύγχρονη βιβλιογραφία και ένα σύγχρονο μουσείο εκπαίδευσης, ο οποίος θεωρείται, ανάμεσα σε άλλα, και ως βασικός φορέας μιας ιδιαίτερης κοινωνικοποίησης του σύγχρονου ατόμου, ευαισθητοποιώντας τον γνωστικό, συναισθηματικό, ψυχοκοινωνικό και συμμετοχικό τομέα της μαθησιακής διαδικασίας. Το ερώτημα σχετικά με το αν μπορεί ένα παιδί προσχολικής ηλικίας να μάθει και να κοινωνικοποιηθεί στο περιβάλλον ενός μουσείου, όπου τα ερεθίσματα είναι πολλά και, το πιθανότερο, καινούρια για εκείνο – φαίνεται να μπορεί εύκολα να απαντηθεί. ένα εναλλακτικό, καινοτόμο και ευχάριστο περιβάλλον άτυπης αγωγής και μάθησης σίγουρα ευαισθητοποιεί, εμπνέει και προσελκύει. Αυτό εξάλλου αναδείχτηκε και με την παρούσα διδακτορική μας διατριβή. Μέσα από το κεντρικό θέμα διερεύνησης του θέματός μας είναι η περιγραφή των συνθηκών εκείνων που θα βοηθήσουν το νήπιο με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα ΔΕΠ-Υ να μάθει σε χώρους μη τυπικής εκπαίδευσης όπως είναι ο χώρος ενός σύγχρονου μουσείου εκπαίδευσης και στην συγκεκριμένη περίπτωση το Μουσείο Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης - Xeniseum, ένα από τα τέσσερα Μουσεία του Πανεπιστημίου Κρήτης. Επιπρόσθετα, όπως ήδη προαναφέρθηκε, η χρήση των τεχνολογιών θεωρείται αρωγός για την καλύτερη οργάνωση της πληροφορίας που σχετίζεται με τους σκοπούς και στόχους της μαθησιακής και κοινωνικοποιητικής διαδικασίας των νηπίων με ΔΕΠ-Υ, με σκοπό όχι μόνον τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην πληροφορία αλλά την προώθηση μιας εναλλακτικής, καινοτόμας και ευχάριστης μάθησης για ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ, στο πλαίσιο της εξωσχολικής άτυπης μαθησιακής διαδικασίας, δηλαδή εκτός του σχολικού του περιβάλλοντος.