Λιθοστρωματογραφική διάρθρωση της ιόνιας λεκάνης στο νότιο τμήμα της Ηπείρου σε σχέση με την μετανάστευση και παγίδευση των υδρογονανθράκων της
Authors: Μπακόπουλος Ιωάννης 
Published: January 2014

Στην παρούσα εργασία γίνεται στρωματογραφική ανασκόπηση και μελέτη της δομής του νότιου τμήματος της Ιόνιας ζώνης στην Ήπειρο στη βάση της θεωρίας της τεκτονικής αποκόλλησης στο επίπεδο πλαστικού σχηματισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στον εντοπισμό περιοχών στις οποίες απαντούν οι κατ’ αρχήν κατάλληλες συνθήκες για την περαιτέρω διερεύνηση του πετρελαϊκού δυναμικού τους. Η γεωλογική δομή του συνόλου της Ιόνιας ζώνης αποτελεί συνάρτηση της εξέλιξής της από τα αρχικό στάδιο δημιουργίας της, μέσω της δράσης περιθωριακών ρηγμάτων που την οριοθετούσαν, μέχρι το τελικό στάδιο ανάδυσης μέσω συμπιεστικής τεκτονικής η οποία προκάλεσε την τεκτονική αναστροφή των αρχικών εφελκυστικών δομών. Κατά τα αρχικά στάδια δημιουργίας της Ιόνιας λεκάνης η δράση λιστρικών ρηγμάτων προκάλεσε τη δημιουργία περιστρεπτών τεμαχών προκαλώντας με αυτό τον τρόπο την εσωτερική της διαφοροποίηση σε επί μέρους υπολεκάνες. Τα λιστρικά ρήγματα κατά τη φάση της συμπίεσης ενεργοποιήθηκαν εκ νέου σαν επιφάνειες εφίππευσης. Οι διαφοροποιήσεις οι οποίες παρουσιάζονται στα επί μέρους τμήματα της Ιόνιας λεκάνης καταγράφονται στην κατανομή των σχηματισμών του Ιουρασικού. Οι τελευταίοι ανάλογα με το βαθμό εμφάνισής τους αντιπροσωπεύουν παλαιογεωγραφικά από τα πλέον βυθισμένα έως τα πλέον υπερυψωμένα τμήματα των υπολεκανών. Στην Ιόνια ζώνη στην Ήπειρο απαντούν δομές συμπίεσης οι οποίες χαρακτηρίζουν ζώνες τεκτονικής αποκόλλησης. Επιφάνεια αποκόλλησης στην περίπτωση της Ιόνιας ζώνης αποτελεί το επίπεδο των Τριαδικών εβαποριτών. Τεκτονικές δομές οι οποίες εμφανίζονται σε γεωλογικές τομές γενικής διεύθυνσης Α-Δ εξετάζονται στο πλαίσιο της γεωμετρίας που επικρατεί σε παρόμοιες περιπτώσεις (ramp-flat geometry) και ερμηνεύονται ανάλογα με την περίπτωση ως ‘‘αντίκλινα ράμπας’’ (ramp anticlines), ‘‘διακλαδιζόμενα ρήγματα’’ (imbricate faults) και ‘‘πτυχές διάδοσης’’ (fault-propagation folds). Περιοχές όπου απαντούν τα ανωτέρω φαινόμενα αποτελούν οι ζώνες στην άμεση γειτνίαση των κύριων τεκτονικών γραμμών οι οποίες αντιπροσωπεύουν επιφάνειες εφίππευσης όπως για παράδειγμα οι εφιππεύσεις Παραμυθιάς και Μαργαριτίου στην κεντρική και εξωτερική ζώνη αντίστοιχα. Η κατά τόπους παρουσία όλης της ιζηματογενούς σειράς του Ιουρασικού, και ιδιαίτερα των Κατώτερων Σχιστόλιθων με Posidonia, στα κορυφαία αντικλινικών δομών ερμηνεύεται ως το αποτέλεσμα τεκτονικής αναστροφής υποβυθισμένου παλαιογεωγραφικά χώρου κατά μήκος του αρχικά σχηματισθέντος ληστρικού ρήγματος το οποίο κατά της φάση της συμπίεσης ενεργοποιήθηκε με την ανάστροφη έννοια ως εφίππευση. Η κατανομή των φάσεων του Ιουρασικού σε συνδυασμό με τις παρατηρούμενες δομές αποτελεί σημαντική παράμετρο για τον διαχωρισμό των επί μέρους τμημάτων της Ιόνιας λεκάνης σε παλαιογεωγραφικές-τεκτονικές ενότητες. Η εσωτερική Ιόνια ζώνη εκτείνεται μέχρι και τις πρώτες εμφανίσεις του φλύσχη Ηπείρου-Ακαρνανίας, η κεντρική Ιόνια ζώνη αποτελείται από τρεις (3) ενότητες ενώ στην εξωτερική Ιόνια ζώνη διακρίνονται δύο (2) ενότητες. Οι τεκτονικές κινήσεις οι οποίες προκάλεσαν την εσωτερική διαφοροποίηση της Ιόνια λεκάνης σε επί μέρους υπολεκάνες σε συνδυασμό με τις κατάλληλες φυσικοχημικές συνθήκες ευνόησαν την απόθεση στα βαθύτερα τμήματα των υπολεκανών του σημαντικότερου μητρικού πετρώματος υδρογονανθράκων της Ιόνιας ζώνης, δηλ. των Κατώτερων Σχιστόλιθων με Posidonia. Τα υπόλοιπα εν δυνάμει μητρικά πετρώματα είναι οι αργιλικές ενδιαστρώσεις εντός των Τριαδικών εβαποριτών και οι αργιλικοί ορίζοντες των Σχιστόλιθων Βίγλας. Στο βόρειο τμήμα της Ιόνιας ζώνης στην Ήπειρο κοντά στα σύνορα με την Αλβανία εντοπίστηκε εντός των ασβεστόλιθων Βίγλας για πρώτη φορά πολύ πλούσιος οργανικός ορίζοντας ηλικίας Κενομάνιου-Τουρώνιου ο οποίος αντιστοιχεί σε καταγεγραμμένο ανοξικό γεγονός παγκόσμιας κλίμακας. Ο βαθμός ωρίμανσης των πιθανών μητρικών πετρωμάτων ποικίλει από περιοχή σε περιοχή. Η τεκτονική καλυμμάτων επιπρόσθετα δύναται να προκαλέσει επιτάχυνση της διαδικασίας ωρίμανσης. Με βάση μικροσκοπικές παρατηρήσεις που έγιναν σε ασβεστολιθικά δείγματα προερχόμενα από τομές, που κάλυψαν το στρωματογραφικό διάστημα από τους ασβεστόλιθους Βίγλας μέχρι και τους ασβεστόλιθους Παλαιόκαινου-Ηώκαινου σε διάφορες περιοχές της Ιόνιας ζώνης, έγινε δυνατή η κατάταξή τους σε τρεις (3) επί μέρους φάσεις. Το σύνολο των φάσεων συνιστά τουρβιδιτική ακολουθία με τις φάσεις υψηλής ενέργειας στη βάση και τις αντίστοιχες χαμηλής ενέργειας στην οροφή. Η συχνότητα κατανομής των διαφόρων φάσεων αποτελεί συνάρτηση του σχηματισμού και των ιδιαίτερων κατά περίπτωση ιζηματολογικών συνθηκών. ...