Δράση αιθέριων ελαίων στο νευρικό σύστημα
Authors: Κουτρουμανίδου Ελένη 
Published: August 2021

Στο γενικότερο πλαίσιο στροφής της ερευνητικής επιστημονικής κοινότητας προς εναλλακτικές πηγές για το σχεδιασμό καλύτερων, ασφαλέστερων, αποτελεσματικότερων και φθηνότερων σκευασμάτων/φαρμάκων, η παρούσα διατριβή υποβάλλει τα αιθέρια έλαια από οκτώ γνωστά ελληνικά αρωματικά φυτά στις κατάλληλες δοκιμασίες προσπαθώντας να διαλευκάνει το βαθμό στον οποίο παρουσιάζουν κατασταλτική και νευροπροστατευτική δράση στο Κ.Ν.Σ. Συγκεκριμένα πρόκειται για τα αιθέρια έλαια των Mentha piperitα, Origanum dictamnus, Mentha pulegium, Lavandula angustifolia, Mentha spicata wild, Rosmarinus officinalis, Ocimum basilicum και Οriganum vulgare. Ο πρώτος στόχος της παρούσας εργασίας ήταν ο έλεγχος της κατασταλτικής δράσης των υπό εξέταση αιθέριων ελαίων σε πειραματικό μόντελο επιληψίας μυών. Εκτιμήθηκε η πιθανή κατασταλτική δράση σε πειραματόζωα στα οποία χορηγήθηκαν αρχικά τα υπό εξέταση αιθέρια έλαια και στη συνέχεια η επιληπτογόνος ουσία πεντυλεντετραζόλη και παρατηρήθηκε ότι η χορήγηση των εξεταζόμενων αιθέριων ελαίων προκάλεσε διαφορετικά αποτελέσματα στις προκαλούμενες από την πεντυλεντετραζόλη επιληπτικές κρίσεις στα πειραματόζωα. Συγκεκριμένα, το αιθέριο έλαιο της Mentha piperita έδωσε πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα καθώς παρόλο που η επακολουθούμενη χορηγηθείσα δόση του PTZ ήταν θανατηφόρος, όλα τα πειραματόζωα της ομάδας κατάφεραν να επιβιώσουν 24 ώρες μετά τη χορήγηση χωρίς καν να εμφανίσουν επιληπτικές κρίσεις λόγω PTZ.Οι παρατηρήσεις αυτές επιβεβαιώθηκαν και στην ανοσοϊστοχημική μελέτη που ακολούθησε. Σε όλα τα εγκεφαλικά δείγματα όπου είχε προηγηθεί χορήγηση αιθέριου ελαίου πριν το PTZ, παρατηρήθηκε μια σχετική προσπάθεια των ελαίων να αναστείλλουν τη νευρωνική απώλεια λόγω PTZ, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (Ομάδα PTZ). Ο δεύτερος στόχος ήταν η εκτίμηση της αντιοξειδωτικής δράσης των αιθέριων ελαίων. Αρχικά εξετάστηκε η δυνατότητα και των οκτώ ελαίων να απενεργοποιήσουν το DPPH με το έλαιο της Mentha piperita να αναδεικνύεται ως το καλύτερο ενώ στη συνέχεια μελετήθηκε περαιτέρω η αντιοξειδωτική ικανότητα των ελαίων των Mentha piperitα, Origanum dictamnus, Mentha pulegium, Lavandula angustifolia και Mentha spicata wild σε ομογενοποιήματα εγκεφαλικού ιστού πειραματοζώων. Στα αποτελέσματα της εκτίμησης ολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας των ελαίων η Mentha piperita αναδεικνύεται και πάλι ως το καλύτερο έλαιο όταν χορηγείται μόνο του, ακολουθούμενο από το έλαιο του Origanum dictamnus. Στη μελέτη ικανότητας αναστολής της λιπιδικής υπεροξείδωσης, όλα τα έλαια επιδεικνύουν ικανοποιητική αναστολή του φαινομένου, με καλύτερο το έλαιο του Origanum dictamnus. Στην παρούσα διατριβή επομένως, αναδεικνύεται ο ρόλος του αιθέριου ελαίου της Mentha piperita ως κατασταλτικού και νευροπροστατευτικού σε σειρά δοκιμασιών, δράση που μπορεί να οφείλεται στα επιμέρους δραστικά του συστατικά (μενθόλη και μενθόνη).Η διατριβή φωτίζει επίσης και ενδεχόμενο ρόλο του ελαίου της Μentha spicata wild αφού στην υπάρχουσα βιβλιογραφία δε βρέθηκε άλλη έρευνα σχετικά με το εν λόγω έλαιο. Ενδεχόμενη επιβεβαίωση της κατασταλτικής και νευροπροστατευτικής δράσης των δύο κύριων συστατικών του ελαίου (υποξείδιο της πιπεριτόνης και υποξείδιο της πιπεριτενόνης) απαιτεί περαιτέρω εξέταση∙ το σίγουρο είναι όμως ότι πρέπει οπωσδήποτε να ληφθεί υπόψη το χαμηλό ποσοστό επιβίωσης των πειραματόζωων μετά την χορήγηση του εν λόγω ελαίου και να αποτελέσει παράγοντα αμφιβολίας ως προς την δυνατότητα χρήσης του για τους παραπάνω σκοπούς. Σε κλινικό επίπεδο, τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας παρουσιάζουν ενδιαφέρον δεδομένου ότι ενισχύουν την πρόταση για χρήση των φυτικών εκχυλισμάτων στην θεραπεία/αντιμετώπιση της επιληψίας και του νευροεκφυλισμού. Αναδεικνύουν συγκεκριμένα το έλαιο της Mentha piperita και τα συστατικά του ως φυσικά αντιοξειδωτικά που μπορούν –αφού βεβαίως εξεταστούν πρώτα σε ευρύτερη πειραματική κλίμακα- να χρησιμοποιηθούν στην παρασκευή μη συνθετικών φαρμακολογικών σκευασμάτων.