Η ένταξη των μεταναστών στην ελληνική αγορά εργασίας
Authors: Κοσμάς Πέτρος 
Published: August 2021

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζεται η ένταξη των μεταναστών στην ελληνική αγορά εργασίας. Για τη διατύπωση των ερευνητικών υποθέσεων, ελήφθησαν υπόψη οι θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις, όπως αυτές προέκυψαν από την εκτενή ανάλυση της διεθνούς βιβλιογραφίας. Στο πρώτο στάδιο, και αφού έχουν προηγηθεί η περιγραφική ανάλυση των ατομικών και εργασιακών χαρακτηριστικών των αλλοεθνών και γηγενών (Ελλήνων) εργαζομένων κι οι απλές περιγραφικές συγκρίσεις της μισθολογικής ανισότητας μεταξύ τους, εκτιμώνται τρεις εξισώσεις μισθών, διορθωμένες για μεροληψία από την επιλογή του δείγματος, στο πλαίσιο της θεωρίας του ανθρωπίνου κεφαλαίου. Στο δεύτερο στάδιο εξετάζονται ορισμένως οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ των ελλήνων και των μεταναστών εργαζομένων, κατά προσδιοριστικούς παράγοντες, σύμφωνα με τη μεθοδολογία των Oaxaca and Ransom (1994), που επιτρέπει τον υπολογισμό των ερμηνευτικών μεταβλητών στην εκτιμηθείσα μέση μισθολογική διαφορά, όπως επίσης και του ανερμήνευτου μέσου μισθολογικού χάσματος. Με τη μέθοδο αυτή διερευνάται, επίσης, κατά πόσον το μέρος του εκτιμημένου ανερμήνευτου μισθολογικού χάσματος αποτελεί οικονομικό πλεονέκτημα των Ελλήνων και οικονομικό μειονέκτημα των μεταναστών. Όπως έδειξε η περιγραφική ανάλυση της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης (EU-SILC) της Ε.Σ.Υ.Ε. (2006-2007), οι διαδρομές ένταξης των μεταναστών είναι διαφορετικές για κάθε εθνοτική ομάδα στην ελληνική αγορά εργασίας. Επίσης, οι μετανάστες στην Ελλάδα έδειξαν υψηλή επαγγελματική αστάθεια και υψηλή επαγγελματική κινητικότητα. Στις εξισώσεις μισθού διατυπώθηκαν δύο υποθέσεις εργασίας που δεν απορρίπτονται: ο μισθός των Ελλήνων και των μεταναστών προσδιορίστηκε ατομικά και κοινωνικά και ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης των μεταναστών σε έναν περιορισμένο αριθμό επαγγελμάτων μειώνει αναπόφευκτα το προσφερόμενο μισθό, τόσο των Ελλήνων όσο και των αλλοεθνών. Τέλος, η τρίτη υπόθεση εργασίας όριζε ότι η ύπαρξη μισθολογικού χάσματος είναι προϊόν συστηματικής διακριτικής μεταχείρισης. Όπως έδειξε η τεχνική τύπου Oaxaca and Ransom (1994), στην ελληνική αγορά εργασίας, υπάρχουν ενεργοί μηχανισμοί που οδηγούν σε διακριτική μεταχείριση εις βάρος των αλλοεθνών. Συγκεκριμένα, το 46,7% της μέσης μισθολογικής διαφοράς δε μπορεί να εξηγηθεί ή να δικαιολογηθεί σε διαφορές των παραγωγικών χαρακτηριστικών των Ελλήνων και των μεταναστών. Επίσης, το πλεονέκτημα των Ελλήνων που εκτιμήθηκε, ισούται με 19,9%., ενώ το μειονέκτημα των μεταναστών ισούται με 26,8%. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν οι Έλληνες και οι μετανάστες διαθέτουν τα ίδια παραγωγικά χαρακτηριστικά, οι μετανάστες εργαζόμενοι θα αμείβονται περίπου κατά 26,8% λιγότερο από τους Έλληνες. Όπως έδειξε η εμπειρική ανάλυση, ο κυριότερος προσδιοριστικός παράγοντας της δυσμενέστερης θέσης των μεταναστών, ως προς το περιεχόμενο των αμοιβών τους, βρέθηκε η μη μόνιμη σχέση εργασίας, δηλαδή η εποχικότητα στην εργασία τους. Τα αποτελέσματα της παρούσας διατριβής μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο για τη χάραξη μιας μεταναστευτικής πολιτικής, που να αποσκοπεί στην ομαλή ένταξη των μεταναστών στην ελληνική οικονομία.