Ο ρόλος των ΜΜΕ της ΠΓΔΜ (Βόρειας Μακεδονίας) στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης για το ζήτημα του ονόματος μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι
Authors: Στάμου Μιχαήλ 
Published: January 2025

Το Μακεδονικό Ζήτημα αναβίωσε στη βαλκανική χερσόνησο, μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και την ανεξαρτησία των ομόσπονδων κρατών που την αποτελούσαν. Η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας της το 1991, υπό την ονομασία «Δημοκρατία της Μακεδονίας» με πρωτεύουσα τα Σκόπια και στη σημαία της να αναπαρίσταται ο Ήλιος της Βεργίνας, επανάφερε ένα κορυφαίο εθνικό ζήτημα και ανέκυψαν σημαντικές διαφορές με την Ελλάδα. Το ζήτημα της ονομασίας, η γλώσσα και τα σύμβολα της Αρχαίας Μακεδονίας, αποτέλεσαν πεδίο πολιτικής και διπλωματικής διαμάχης. Οι διαφορές που ανέκυψαν μεταξύ των δύο κρατών εντός του ΟΗΕ, προκάλεσαν την παρέμβαση των ΗΠΑ και της ΕΕ και αναζητήθηκαν συμβιβαστικές λύσεις. Τέθηκε ένα νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και τη διαμεσολάβηση του Μάθιου Νίμιτς. Η διάρκεια των διαπραγματεύσεων ήταν μακρόχρονη και συγκεκριμένα τερματίστηκε το 2018, με την επικύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών και το θέμα διευθετήθηκε με αμοιβαία αποδεκτό τρόπο.Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτών των 27 χρόνων υπήρξε μια σειρά γεγονότων που επηρέαζε το βαθμό έντασης στις σχέσεις των όμορων χωρών. Αναπόφευκτα το ζήτημα της ονομασίας μονοπώλησε το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης και βρισκόταν στην κορυφή της ατζέντας της εξωτερικής πολιτικής Αθήνας- Σκοπίων, τυγχάνοντας της ανάλογης προβολής στα μέσα ενημέρωσης. Στην παρούσα διατριβή διερευνάται ο ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Βόρειας Μακεδονίας (ΠΓΔΜ) σε μια συγκεκριμένη περίοδο, κατά την οποία κυριαρχούσε η ένταση και το κλίμα δυσπιστίας στις σχέσεις των δύο κρατών. Κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι το 2008, η Ελλάδα πρόβαλε ισχυρές αντιρρήσεις στην προοπτική ένταξης της ΠΓΔΜ στους κόλπους της Ατλαντικής Συμμαχίας, μια εξέλιξη που προκάλεσε την αντίδραση της άλλης πλευράς. Η κυβέρνηση της χώρας υιοθέτησε έκτοτε, αδιάλλακτη στάση με κυρίαρχο στοιχείο τα εθνικιστικά χαρακτηριστικά και δημιουργήθηκαν συνθήκες «ψυχροπολεμικού» κλίματος έως το 2015, παρά τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις. Στοχεύοντας στην ολοκληρωμένη διερεύνηση του ρόλου που διαδραμάτισαν τα ΜΜΕ της Βόρειας Μακεδονίας (ΠΓΔΜ) στο ζήτημα της ονομασίας εκείνη την περίοδο, επιλέχθηκαν κυρίως ποιοτικές μέθοδοι έρευνας, πιο συγκεκριμένα βιβλιογραφικού τύπου προσέγγιση μέσα από πρωτογενείς πηγές (αλλά και δευτερογενείς), μελέτες περίπτωσης αλλά και επεξεργασία και ερμηνεία των αποτελεσμάτων έρευνας γνώμης, η οποία διενεργήθηκε στη Βόρεια Μακεδονία ειδικά γι’ αυτήν την διατριβή. Με βάση την ενδελεχή έρευνα, παρέχονται απαντήσεις για το ρόλο που διαδραμάτισαν τα ΜΜΕ της χώρας εκείνη την περίοδο. Παράλληλα, χαρτογραφούνται οι μηχανισμοί και η λειτουργία του μιντιακού συστήματος της χώρας, από την περίοδο της ανεξαρτησίας της, το 1991, ένα πεδίο που θεωρούνταν εντελώς αχαρτογράφητο κι εντελώς ιδιόμορφο, ιδιαίτερα σε ότι αφορά την πολιτική και οικονομική του εξάρτηση από την κυβερνητική εξουσία, τα κόμματα, και γενικότερα το πολιτικό σύστημα. Η έρευνα γνώμης πρόσθεσε μια ακόμη πτυχή για το πώς αντιλαμβάνονται οι πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας την επιρροή που ασκούν τα ΜΜΕ και το πώς κρίνουν τη λειτουργία τους. Η δημοσκοπική αυτή έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2018, σε μια περίοδο, όπου οι διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση αμοιβαίας αποδεκτής λύσης βρίσκονταν στο τελικό στάδιο.