Αξιολόγηση προγράμματος παρέμβασης σε νοσηλευτές για την τεκμηριωμένη νοσηλευτική πρακτική στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
Authors: Στάιου Μαρία 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η ΧΑΠ είναι η κύρια αιτία αναπνευστικής ανεπάρκειας και σχετίζεται με υψηλά επίπεδα νοσηρότητας και θνητότητας. Θεωρείται πολυσυστηματική νόσος και απαιτεί πολυεπίπεδη φροντίδα. Οι νοσηλευτές σήμερα μπορούν και πρέπει να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην εξασφάλιση μια αποτελεσματικής, ασφαλούς αλλά και προσωποκεντρικής φροντίδας στη ΧΑΠ με βάση τις καλύτερες διαθέσιμες ενδείξεις (evidence based practice), όπως άλλωστε επιβάλλεται και σε κάθε ασθένεια. Σκοπός: Ο σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η εφαρμογή και η αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος σε νοσηλευτές της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, με αντικείμενο την τεκμηριωμένη παροχή νοσηλευτικής φροντίδας σε ασθενείς, πάσχοντες από ΧΑΠ. Υλικό και Μέθοδος: Πληθυσμό μελέτης αποτέλεσε το νοσηλευτικό προσωπικό που στελεχώνει δημόσιες δομές παροχής υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας και το νοσηλευτικό προσωπικό των Ε.Ι και ΤΕΠ του ΠΠΓΝ Λάρισας. Χρησιμοποιήθηκε μέρος του ερωτηματολογίου αυτοαναφοράς «Evidence-Based Practice Readiness Survey (EBPRS)» καθώς και το ερωτηματολόγιο «Bristol Knowledge Questionnaire (BCKQ)». Με τα δύο αυτά ερωτηματολόγια αξιολογήθηκαν οι γνώσεις και οι στάσεις 116 νοσηλευτών στην αρχή της μελέτης, ενώ στη συνέχεια, μετά από παρέμβαση εκπαίδευσης και αφού παρήλθε τρίμηνο και εξάμηνο, οι γνώσεις των νοσηλευτών αξιολογήθηκαν εκ νέου με το ίδιο ερευνητικό εργαλείο. Η παρέμβαση η οποία έλαβε χώρα στην αρχή του εκπαιδευτικού προγράμματος, περιελάμβανε οπτικοακουστικό υλικό το οποίο ανταποκρίνονταν σε βασικά ζητήματα τεκμηριωμένης νοσηλευτικής πρακτικής στη ΧΑΠ, που θίγονταν στο ερωτηματολόγιο. Συμπληρωματικά, μετά την παρέλευση έξι μηνών, διανεμήθηκε στους συμμετέχοντες εκπαιδευτικός αλγόριθμος διαχείρισης της ΧΑΠ με σκοπό την ανατροφοδότηση των γνώσεων των νοσηλευτών.Αποτελέσματα: Το 34% των νοσηλευτών του δείγματος δηλώνει εξοικειωμένο με την ΤΝΠ. Διπλάσιο είναι το ποσοστό που έχει θετική στάση απέναντι στην ΤΝΠ, αν και υπάρχει σημαντικός βαθμός αβεβαιότητας για την αποτελεσματική εφαρμογή της στην κλινική πράξη. Το 73,3% (Ν=85) των υποκειμένων δήλωσαν ότι η νοσηλευτική φροντίδα που παρέχουν σε ασθενείς με Χ.Α.Π, βασίζεται σε γνώσεις που αποκτήθηκαν με την εμπειρία τους και μόνο το ένα τρίτο εξ’ αυτών σε τεκμηριωμένες πρακτικές. Όσον αφορά στη ΧΑΠ, λιγότερο από τo 20% των νοσηλευτών είναι εξοικειωμένο με τις κατευθυντήριες οδηγίες. Αναφορικά με το επίπεδο των γνώσεων των συμμετεχόντων για τη ΧΑΠ, το μέσο ποσοστό των ορθών απαντήσεων προ παρέμβασης ήταν 52,74%, το οποίο αμέσως μετά την παρέμβαση αυξήθηκε στο 71,37% και διατηρήθηκε στα ίδια περίπου επίπεδα, με μικρές διακυμάνσεις, στους 3 μήνες και στους 6 μήνες μετά, επιβεβαιώνοντας έτσι την μεγάλη επίδραση των παρεμβάσεων. Την μεγαλύτερη επίδραση είχε η παρέμβαση και ακολούθως η διανομή του αλγορίθμου έξι μήνες αργότερα. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη κατέδειξε σοβαρό έλλειμμα γνώσεων των Ελλήνων νοσηλευτών για την εφαρμογή της Τεκμηριωμένης Νοσηλευτικής στη ΧΑΠ. Ωστόσο, αναδεικνύει μια αισιόδοξη πτυχή καθώς όσοι είχαν γνώση των κατευθυντήριων οδηγιών για τη ΧΑΠ και δήλωναν εξοικειωμένοι με την ΤΝΠ, είχαν και θετικότερη στάση απέναντι στην εφαρμογή της. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που εφαρμόστηκε στο σύνολο των συμμετεχόντων, με σκοπό τη βελτίωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων για την Τεκμηριωμένη Νοσηλευτική στη ΧΑΠ, απέδωσε τα προσδοκώμενα, καθώς κάλυψε ένα μεγάλο γνωστικό έλλειμμα. Η επίδραση αυτού στη μέση βαθμολογία των ορθών απαντήσεων ήταν πολύ ισχυρή, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τη σταθερότητα των υψηλών επιδόσεων των νοσηλευτών μετά την παρέλευση τριών και έξι μηνών αντίστοιχα.