Η εμπλοκή των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη συνθήκη της Λισαβόνας
Authors: Σκουλά Δέσποινα 
Published: September 2021

Στη Διδακτορική αυτή Διατριβή επιχειρείται να εντοπιστεί η ουσιαστική συμβολή κι ο ρόλος των Εθνικών Κοινοβουλίων των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη λειτουργία της μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, καθώς και το ιστορικό υπόβαθρο που συνοδεύει τις νέες αλλαγές που ανακύπτουν. Ειδικότερα, εκείνο που διερευνάται είναι το μείζον ζήτημα που έχει προκύψει για τη θεμελιώδη σημασία των εθνικών κοινοβουλίων στο να ενισχύουν και να προάγουν τόσο την ενημέρωση, όσο τη λαϊκή συμμετοχή στις χώρες τους και μ’ αυτό τον τρόπο να διευρύνουν τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξετάζεται συνεπώς, αν τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας έχουν παίξει, ή έχουν τη δυνατότητα να παίξουν ρόλο ουσιαστικό με την ίδια τους τη δράση στο γίγνεσθαι αυτού του μορφώματος. Και αν όχι, γιατί; Μήπως οφείλεται στην ίδια την κατασκευή της Ένωσης η οποία τα αποτρέπει από το να έχουν κάποια δράση; Ή οφείλεται στην ίδια την παθητική στάση που έχει παρατηρηθεί σε μεγάλο αριθμό εθνικών κοινοβουλίων εξαιτίας του γεγονότος ότι τα ευρωπαϊκά θέματα “δεν είναι σε ζήτηση”; Από την άλλη, είναι δυνατόν ο ενεργός τους ρόλος να έχει αρνητική εξέλιξη στα όργανα της Ένωσης; Προκειμένου λοιπόν να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στους παραπάνω προβληματισμούς στη διδακτορική αυτή διατριβή, εξετάζονται μεταξύ άλλων, η έννοια της νομιμοποίησης και οι εκδοχές του ευρωπαϊκού δημοκρατικού ελλείμματος. Κυρίως επειδή είναι οι λόγοι που καθιστούν τη συμμετοχή των Εθνικών Κοινοβουλίων απαραίτητη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξετάζονται, η έννοια, η παράδοση και η εξέλιξη του κοινοβουλευτισμού στην ευρωπαϊκή ήπειρο καθώς και οι σημαντικότερες διακρίσεις σχετικά μ’ αυτό το κυβερνητικό σχήμα, για να διευκολυνθεί στη συνέχεια η κατανόηση των οργανωτικών τεχνοτροπιών των κοινοβουλίων στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεθόδων ελέγχου που χρησιμοποιούν επί των ενεργειών των κυβερνήσεων τους στα ενωσιακά θέματα. Μεγάλη έμφαση δίδεται επίσης σε αυτή τη διατριβή, στις διατάξεις της Συνθήκης της Λισαβόνας και των δύο Πρωτοκόλλων της, αναφορικά με την πρακτική συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων στο θεσμικό πλαίσιο της Ένωσης, τη θεσμική τους θέση και τον πολιτικό τους ρόλο καθώς και η κριτική αξιολόγηση τους. Στη συνέχεια εξετάζονται η διάρθρωση και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνουν το έργο τους τα είκοσι οκτώ (28) κοινοβούλια των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να υποδειχθούν οι κοινές θεσμικές και πολιτικές τάσεις που εντοπίζονται σ’ αυτά αναφορικά με την εκτέλεση των ευρωπαϊκών τους λειτουργιών, αφενός. Αφετέρου να αναδειχθούν τα συστήματα ελέγχου που εντοπίζονται στα εθνικά κοινοβούλια της Ευρώπης, επισημαίνοντας τις διαφορές μεταξύ του κοινοβουλευτικού ελέγχου που διενεργείται επί των εγχώριων ζητημάτων και του κοινοβουλευτικού ελέγχου επί των ευρωπαϊκών ζητημάτων. Τέλος, η πραγματεία ολοκληρώνεται με τη συστηματική ανάλυση και κριτική όσον αφορά τη διακοινοβουλευτική συνεργασία που διαμορφώνεται από τις εξελισσόμενες σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εθνικών κοινοβουλίων καθώς και των κοινοβουλίων μεταξύ τους. Αναλύονται οι λόγοι που η σύσφιξη των σχέσεων τους προβάλλει τόσο αναγκαία και εν τέλει προτείνονται τα εργαλεία εκείνα που ενδείκνυται να εντατικοποιήσουν την ουσιαστική εμπλοκή και συμβολή των εθνικών κοινοβουλίων στο θετικό γίγνεσθαι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.