Μελέτη του ρόλου των Τ ρυθμιστικών λεμφοκυττάρων στην παθογένεια των μυελοδυσπλαστικών συνδρόμων
Authors: Μπουχλίου-Κουλίση Ειρήνη 
Published: January 2014

Τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (ΜΔΣ) αποτελούν ομάδα νοσημάτων που προέρχονται από κλωνική διαταραχή των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων και συνοδεύονται από ανοσολογικές ανωμαλίες. Πολλά στοιχεία, όπως η παρουσία αυτοάνοσων Τ κυτταρικών κλώνων και τα αυξημένα επίπεδα προ-αποπτωτικών κυτταροκινών, υποδεικνύουν ότι η ανοσιακή απορύθμιση, ιδιαίτερα στα πρώιμα στάδια των ΜΔΣ, επιφέρει την αυτοάνοση διεργασία στο μυελό των οστών. Η αυτοάνοση διεργασία καταλήγει σε αναποτελεσματική αιμοποίηση, σε περιφερικές κυτταροπενίες και, στο 30% των περιπτώσεων, σε συστηματική αυτοανοσία. Σε αντίθεση με τα πρώιμα στάδια, η εξέλιξη των ΜΔΣ χαρακτηρίζεται από διαφυγή του κακοήθους κλώνου από την ανοσοεπιτήρηση, γεγονός το οποίο υποβοηθά τη λευχαιμική εκτροπή. Τα CD4+CD25+FOXP3+ Τ ρυθμιστικά λεμφοκύτταρα (Τρυθ) διατηρούν την ανοσολογική ανοχή μέσω της ενεργού καταστολής της ανοσιακής απάντησης. Αυξημένα επίπεδα δραστικότητας των Τρυθ προστατεύουν από φαινόμενα αυτοανοσίας, παρεμποδίζουν όμως την ανοσοεπιτήρηση και την ανοσιακή απάντηση κατά του όγκου. Από την άλλη πλευρά, χαμηλά επίπεδα δραστικότητας των Τρυθ συσχετίζονται με την ανάπτυξη της αυτοανοσίας αλλά και με περισσότερο δραστική ανοσοεπιτήρηση. Η ταυτόχρονη συνύπαρξη κακοήθειας και αυτοανοσίας στα ΜΔΣ οδήγησε στην υπόθεση ότι αυτές οι διεργασίες μπορεί να είναι αποτέλεσμα μη φυσιολογικής ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος από τα Τρυθ. Δεδομένου του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζουν τα κύτταρα αυτά στην ρύθμιση του ανοσοποιητικού καθώς και τη συμμετοχή του τελευταίου στην παθογένεια των ΜΔΣ, η μελέτη αυτή είχε σαν σκοπό να πραγματοποιήσει μια ενδελεχή διερεύνηση της δυναμικής και της λειτουργίας των Τρυθ σε ασθενείς με ΜΔΣ πρώιμου και όψιμου σταδίου, μελετώντας τον αριθμό και τη λειτουργικότητα των Τρυθ από το αίμα και το μυελό των οστών, όπως επίσης και τη μεταναστευτική τους ικανότητα. Τέλος, συσχετίστηκε ο αριθμός των Τρυθ με την εξέλιξη της νόσου. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Το ποσοστό και ο αριθμός των Tρυθ καθώς και η έκφραση του υποδοχέα CXCR4 μετρήθηκαν με κυτταρομετρία ροής στο περιφερικό αίμα (ΠΑ) και μυελό των οστών (ΜΟ) ασθενών με πρώιμο στάδιο ΜΔΣ (π-ΜΔΣ, n=44) και όψιμο στάδιο ΜΔΣ (ο-ΜΔΣ, n=19). Ως μάρτυρες χρησιμοποιήθηκαν 28 αιματολογικά φυσιολογικοί δότες (ΦΔ), 14 από τους οποίους υπεβλήθησαν σε ορθοπαιδικά χειρουργεία. Η λειτουργικότητα των Tρυθ αξιολογήθηκε με δοκιμασίες καταστολής και πολλαπλασιασμού μετά από πολυκλωνική διέγερση με CD3/CD28 σφαιρίδια, απομονωμένων με μαγνητικά σφαιρίδια CD4+CD25- και CD4+CD25high κυττάρων. Οι κυτταροκίνες IFN-γ και TNF-α προσδιορίσθηκαν στα υπερκείμενα των δοκιμασιών καταστολής με κυτταρομετρία ροής, χρησιμοποιώντας την τεχνική CBA (Cytometric Bead Array), ενώ η συγκέντρωση της χημοκίνης CXCL12, συνδέσμου του CXCR4, και του TNF-α στο υπερκείμενο του μυελού των οστών (ΜΟ πλάσμα) μετρήθηκε με ELISA. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν δοκιμασίες χημειοταξίας προς ανθρώπειο CXCL12 ή ΜΟ πλάσμα. Η σημαντικότητα των διαφορών εκτιμήθηκε χρησιμοποιώντας την ανάλυση διακύμανσης μονής κατεύθυνσης (One-Way ANOVA) ή το κατά ζεύγη Student’s t τεστ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Το ποσοστό κα ο απόλυτος αριθμός των CD4+CD25+FOXP3+ κυττάρων (Τρυθ) στο ΠΑ όπως και το ποσοστό στο ΜΟ των ο-ΜΔΣ ασθενών παρουσίασαν υπερδιπλάσια αύξηση σε σχέση με τους π-ΜΔΣ ασθενείς και τους φυσιολογικούς δότες. Δεν παρατηρήθηκε διαφορά μεταξύ των π-ΜΔΣ ασθενών και των ΦΔ. Έκπτυξη των Τρυθ διαπιστώθηκε και κατά την εξέλιξη της νόσου, όπου ο απόλυτος αριθμός των Τρυθ στο ΠΑ ακολουθούσε τις αυξομειώσεις του λευχαιμικού φορτίου πριν και μετά την απάντηση στη χημειοθεραπεία. Τέλος, ο υποπληθυσμός των Τρυθ στα ο-ΜΔΣ που παρουσίασε αύξηση στο ΜΟ και το ΠΑ ήταν αυτός των «αθώων» CD45RA+ Τρυθ. Όσον αφορά τη λειτουργικότητα, τα Τρυθ στους π-ΜΔΣ ασθενείς παρουσίασαν ελαττωματική κατασταλτική ικανότητα. Συγκεκριμένα, τα εν λόγω κύτταρα αδυνατούσαν να καταστείλουν τον πολλαπλασιασμό αυτόλογων πολυκλωνικών Τ κυττάρων σε σύγκριση με αυτά των ΦΔ και των ο-ΜΔΣ σε ΜΟ και ΠΑ. Επιπλέον, η προκαλούμενη από τα Τρυθ αναστολή έκκρισης των κυτταροκινών IFN-γ και TNF-α από τα Τ δραστικά κύτταρα επιβεβαίωνε τα αποτελέσματα των δοκιμασιών καταστολής. Τα Τρυθ των π-ΜΔΣ ασθενών εκδήλωναν σημαντικά ασθενέστερη αναστολή έκκρισης IFN-γ και TNF-α συγκριτικά με τα Τρυθ των ΦΔ και των ο-ΜΔΣ ασθενών, τόσο στο ΜΟ όσο και στο ΠΑ. Σχετικά με τη μεταναστευτική ικανότητα των Τρυθ, η έκφραση του CXCR4 στο ΠΑ ήταν μειωμένη στους π-ΜΔΣ ασθενείς σε σχέση με τους ΦΔ και τους ο-ΜΔΣ ασθενείς....