Βάσεις δασοτεχνικών δεδομένων στο κτηματολόγιο
Authors: Καραντζίδης Νικόλαος 
Published: August 2021

Η σημασία των δασικών οικοσυστημάτων και οι ευεργετικές επιδράσεις τους αναγνωρίζονται όλο και περισσότερο στη σύγχρονη εποχή. Παρόλα αυτά η προστασία τους δεν έχει ακόμα διασφαλιστεί πλήρως στην Ελλάδα όπου παρατηρούνται φαινόμενα καταπατήσεων και καταστροφής των δασών με τελικό αποτέλεσμα την αλλαγή της χρήσης τους. Το δασικό κτηματολόγιο θα συμβάλλει καθοριστικά στην προστασία των εκτάσεων αυτών καταγράφοντας οριστικά τη θέση και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ελληνικών δασών και δασικών εκτάσεων. Το κτηματολόγιο σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία είναι δυνατό να εμπεριέχει και άλλες πρόσθετες πληροφορίες. Σκοπός της διδακτορικής διατριβής είναι η δημιουργία μιας ψηφιακής γεωγραφικής βάσης δεδομένων στα πλαίσια του δασικού κτηματολογίου με χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών για τη δημιουργία, διαχείριση και ανάλυση χωρικών δεδομένων που παράγονται με σύγχρονες τεχνολογίες (παγκόσμιο σύστημα εντοπισμού θέσης GPS, γεωδαιτικός σταθμός, ψηφιακή φωτογραμμετρία και τηλεπισκόπηση). Τελικά, τα ψηφιακά χωρικά δεδομένα αξιοποιήθηκαν για το σχεδιασμό και την υλοποίηση εφαρμογών που συμβάλλουν στην προστασία και ανάπτυξη των δασών. Ειδικότερα για την εκτίμηση της αξιοπιστίας των ψηφιακών χωρικών δεδομένων με GPS εξετάστηκε η χρήση και η ακρίβεια μέτρησης δύο δεκτών χειρός (Etrex Vista και GPSMap 60 CSX της Garmin) εφαρμόζοντας απόλυτο εντοπισμό θέσης και των γεωδαιτικών δεκτών HiperPro της εταιρίας Topcon για διαφορικό υπολογισμό συντεταγμένων εφαρμόζοντας την ημικινηματική μέθοδο σε πραγματικό χρόνο (Stop and Go, Real Time Kinematic). Οι γεωδαιτικοί δέκτες εξετάστηκαν λαμβάνοντας σήματα στη μία (L1) αλλά και στις δύο (L1 + L2) συχνότητες με παράλληλες μετρήσεις σημάτων του ρωσικού συστήματος GLONASS. Οι δυνατότητες χρήσης του Παγκόσμιου Συστήματος Εντοπισμού Θέσης σε δάση και δασικές εκτάσεις διαφέρει ανάλογα με τις συνθήκες, τους δέκτες και τις μεθόδους μέτρησης που εφαρμόζονται. Σε δασικές χορτολιβαδικές εκτάσεις (Κίσαβος) η ακρίβεια και η διαθεσιμότητα σημάτων των δορυφόρων υπερτερούν από αυτές μέσα σε δάση (Ταξιάρχης). Επίσης εξετάστηκε ο υπολογισμός του σφάλματος εμβαδομέτρησης δασικών εκτάσεων με χρήση προσεγγιστικών τύπων προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από τους δασολόγους της πράξης. Στην περιοχή του Κισσού δημιουργήθηκε η ψηφιακή γεωγραφική βάση δεδομένων του Δασικού Κτηματολογίου με χρήση των γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών. Υλοποιήθηκαν κατάλληλα ερωτήματα βασισμένα στα περιγραφικά ή γεωγραφικά χαρακτηριστικά των πολύγωνων φυτοκάλυψης που επιτρέπουν την άμεση αναγνώριση και εύρεση τους. Παράλληλα αξιοποιήθηκαν πρόσθετες πληροφορίες. Η βάση αυτή υποστηρίζει διανυσματικές και ψηφιδωτές δομές δεδομένων όπως είναι ορθοφωτογραφίες και ΨΜΕ, επιτρέποντας την αποδοτική και αποτελεσματική διαχείριση των χωρικών δεδομένων που παράγονται από τις μελέτες κτηματογράφησης των δασών. Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για τις ακόλουθες εφαρμογές: Η ψηφιακή ορθοφωτογραφία και ένα ΨΜΕ που προέκυψε από φωτογραμμετρική επεξεργασία α/φ χρησιμοποιήθηκαν για χωρικές αναλύσεις για την εκτίμηση της συμβατότητας με το περιβάλλον των έργων γενικής διάνοιξης και δύο μεμονωμένων δασικών δρόμων στο δάσος του Πισοδερίου του Νομού Φλώρινας. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν μετρήσιμα κριτήρια έντασης της επέμβασης των έργων και απορροφητικότητας που υποδηλώνουν την ικανότητα του φυσικού περιβάλλοντος να δεχτεί αυτές τις επιδράσεις. Η συμβολή των ΓΣΠ ήταν καθοριστική καθώς με τις κατάλληλες αναλύσεις αποδείχτηκε ότι είναι δυνατό να υπολογιστεί η τιμή πολλών από αυτών των κριτηρίων. Η αποτύπωση 5209 σημείων με γεωδαιτικό σταθμό και γεωδαιτικό GPS επέτρεψαν τη δημιουργία ενός λεπτομερούς ΨΜΕ στη θέση Κάναλος στην κορυφή του Κισάβου. Το ΨΜΕ σε συνδυασμό με άλλα χωρικά δεδομένα (δορυφορική εικόνα IKONOS, ορθοφωτογραφίες, γεωλογικός χάρτης, χάρτης περιοχής NATURA κα.) και χρήση των ΓΣΠ, αξιοποιήθηκαν για τη χωροθέτηση ενός χιονοδρομικού κέντρου και εκτίμηση των αντίστοιχων περιβαλλοντικών επιπτώσεων στα πλαίσια της αειφόρου ανάπτυξης και καθορισμού χρήσεων γης των δασικών εκτάσεων. Με τη δημιουργία τρισδιάστατων απεικονίσεων της δορυφορικής εικόνας και του ΨΜΕ εκτιμήθηκε η οπτική απορροφητική ικανότητα του τοπίου και υπολογίστηκαν οι τιμές κριτηρίων αξιολόγησης του φυσικού τοπίου. Τελικά, εξάγονται συμπεράσματα και προτάσεις που προκύπτουν από την ανάλυση των αντίστοιχων αποτελεσμάτων.