Μελέτη του μεταβολισμού των οστών σε παιδιά με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι
Authors: Τσεντίδης Χαράλαμπος 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Αρκετές οστικές μεταβολικές οδοί διαταράσσονται στους ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1(T1ΣΔ) με αποτέλεσμα να ανευρίσκεται μειωμένη οστική πυκνότητα(BMD). Η σκληροστίνη και ο dickkopf-1 είναι αναστολείς της μεταβολικής οδού Wnt/β-κατενίνης των οστών. Αυξημένα επίπεδα σκληροστίνης και dickkopf-1 έχουν τεκμηριωθεί σε ενήλικες Τ2ΣΔ ασθενείς, ενώ δεν υπάρχουν μελέτες στα παιδιά με Τ1ΣΔ. Ομοίως η Οστεοπροτεγερίνη(OPG) έχει βρεθεί αυξημένη στους νεαρούς ασθενείς με Τ1ΣΔ, ενώ ο παράγοντας Receptor Activator of Nuclear factor-KappaB Ligand (s-RANKL) δεν έχει βρεθεί να διαφοροποιείται σημαντικά.Σκοπός: Η μελέτη της σκληροστίνης, του dickkopf-1, της OPG, του s-RANKL, καθώς και η μελέτη δεικτών οστικού μεταβολισμού σε παιδιά και εφήβους με Τ1ΣΔ και σε φυσιολογικά παιδιά και η συσχέτιση των τιμών των αναφερθέντων παραμέτρων τόσο μεταξύ τους όσο και με την ΟΠ.Υλικό: Αξιολογήθηκαν 40 παιδιά και έφηβοι με T1ΣΔ (μέση τιμή±SD ηλικίας:13.04± 3.53 έτη, διάρκεια ΣΔ1: 5.15±3.33 έτη), και 40 υγιείς μάρτυρες (μέση τιμή±SD ηλικίας 12.99±3.3 έτη). Μέθοδος: Μετρήθηκαν η σκληροστίνη, ο dickkopf-1, η οστεοκαλσίνη, τα καρβοξυτελικά πεπτίδια αποδόμησης του κολλαγόνου-CTX, η OPG, ο παράγοντας s-RANKL,ηλεκτρολύτες, παραθορμόνη(PTH), ολική αλκαλική φωσφατάση (ALP) και 25(OH)D. Η ολόσωμη BMD (ΤΒ-ΒΜD) και η BMD οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης (L1-L4 BMD) αξιολογήθηκαν με απορρόφησιομέτρηση ακτίνων Χ διπλής ενέργειας(DXA).Αποτελέσματα: Η BMD ήταν σημαντικά χαμηλότερη στους ασθενείς από τους μάρτυρες (L1-L4 BMD Z-score -0.17 SD vs 0.23 SD, p=0.03, TB-BMD Z-score 0.23 SD vs 0.56 SD, p=0.04). Οι ασθενείς είχαν υψηλότερα επίπεδα OPG (6.15±1.56 vs 5.01±1.5 pmol/L, p<0,001), s-RANKL(logs-RANKL 5.97±0.63vs5.51±0.84, p=0.004), dickkopf-1 (13.56±5.34 vs 11.35±3.76 pmol/L, p=0.0194) και ALP και χαμηλότερα επίπεδα οστεοκαλσίνης, CTX, ΡΤΗ και μαγνησίου από τους μάρτυρες. Οι ασθενείς και οι μάρτυρες είχαν συγκρίσιμα επίπεδα 25(ΟΗ)VitD, ενώ το ένα τρίτο αμφοτέρων των ομάδων είχε χαμηλά επίπεδα 25(ΟΗ)VitD (<20ng/ml). H oστεοκαλσίνη και η CTX συσχετίζονταν σε αμφότερες τις ομάδες (r=0.75, p<0.001), υποδεικνύοντας σύζευξη οστικής απορρόφησης και σχηματισμού. Η OPG και ο s-RANKL συσχετίζονταν σημαντικά στους μάρτυρες (R2=0.15, ρ=0.021), αλλά όχι στους ασθενείς (R2=0.006, p=0.64), υποδεικνύοντας πιθανώς οστεοκλαστική διαταραχή, ενώ οι χαμηλότερες τιμές οστεοκαλσίνης και CTX στους ασθενείς πιθανότατα υποδεικνύουν χαμηλότερο ρυθμό οστικής εναλλαγής και οστεοβλαστική δυσλειτουργία. Η σκληροστίνη δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ ασθενών και μαρτύρων (51.56±12.05 vs 50.98±13.55 pmol/L,p=0.84). Χαμηλότερες τιμές βρέθηκαν στα κορίτσια (49.1±12.7 vs 53.9±12.3 pmol/L,p=0.05) και σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας (47.3±11.6 vs 53.3±12.9 pmol/L, p=0.02). Στους ασθενείς και μάρτυρες οι τιμές σκληροστίνης σταδιακά αυξήθηκαν στα παιδιά σταδίου ενήβωσης Tanner 1-3, μειώθηκαν στο στάδιο 4 και αυξήθηκαν ξανά στους εφήβους σταδίου 5 (ANOVA F =4.56, p=0.0024). Η σκληροστίνη συσχετίστηκε θετικά με την logCTX, logOsteocalcin και τα Z-scores της ΒΜD. Ο dickkopf-1 βρέθηκε επίσης με υψηλότερα επίπεδα στα αγόρια (13.36±4.04 vs 11.72±5.14 pmol/L, p=0.02) και στα προεφηβικά παιδιά (13.61±4.87 vs 11.83±4.56 pmol/L, p=0.05), ενώ συσχετίστηκε θετικά με τη logCTX, τη logOsteocalcin, τον IGF-1 και στους ασθενείς επιπλέον με την OPG και τη γλυκόζη νηστείας. Οι χαμηλότερες τιμές dickkopf-1 βρέθηκαν στους εφήβους με στάδιο Tanner 3. Συμπεράσματα: Ο άξονας RANKL/OPG φαίνεται να ενεργοποιείται σημαντικά στα παιδιά και τους εφήβους με Τ1ΣΔ. Οι αλλαγές αυτές ενδεχόμενα υποδεικνύουν διαταραγμένη οστεοκλαστική λειτουργία, ενώ η χαμηλή οστική εναλλαγή υποδεικνύει διαταραγμένη οστεοβλαστική λειτουργία και θα μπορούσαν αμφότερες να συνδέονται με τη χαμηλότερη οστική μάζα, που διαπιστώθηκε στους ασθενείς. Οι ασθενείς και οι μάρτυρες είχαν παρόμοια επίπεδα σκληροστίνης αλλά σημαντικά αυξημένα επίπεδα dickkopf-1, υποδεικνύοντας καταστολή της μεταβολικής οδού Wnt/β-κατενίνης των οστών. Η συσχέτιση στους ασθενείς του dickkopf-1 με τη γλυκόζη νηστείας και την OPG είναι πιθανότατα ενδεικτική της συμμετοχής του dickkopf-1 στη διαταραχή του άξονα RANKL/OPG. Η μείωση των τιμών σκληροστίνης που παρατηρήθηκε στους εφήβους σταδίου ενήβωσης 4 και του dickkopf-1 στους εφήβους σταδίου ενήβωσης 3 συμπίπτουν με το ταυτόχρονο άλμα ανάπτυξης, και συνάδουν με τη φυσιολογία της σκληροστίνης και του dickkopf-1 ως ανασταλτικά σήματα της οστεοσύνθεσης. Ο καλός μεταβολικός έλεγχος και η φυσική δραστηριότητα είναι προς το παρόν τα μόνα ρεαλιστικά μέτρα για την καλή σκελετική υγεία των πασχόντων από Τ1ΣΔ.