Χειρουργική αντιμετώπιση αδενωμάτων της υπόφυσης
Authors: Λαμπρόπουλος Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Εισαγωγή και σκοπός της μελέτης: Παρά τις τρέχουσες προόδους στη φαρμακευτικήαντιμετώπιση των όγκων υπόφυσης, η χειρουργική επέμβαση παραμένει η θεραπεία εκλογήςγια τη μεγάλη πλειοψηφία των αδενωμάτων και η αποτελεσματικότητά της κρίνεται μεσυνεχώς αυστηρότερα τεχνικά πρότυπα και ενδοκρινολογικά κριτήρια. Η αυστηροποίησηαυτή οδήγησε στην ενίσχυση του καθοριστικού ρόλου που παίζει το χειρουργείο στηναντιμετώπιση των αδενωμάτων.Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η αξιολόγηση και ο καθορισμός των παραγόντων πουεπηρεάζουν το αποτέλεσμα της μικροχειρουργικής διασφηνοειδικής επέμβασης σε μία σειράασθενών με αδένωμα, οι οποίοι αντιμετωπίστηκαν με τυποποιημένη τεχνική, καθώς και ηαξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας της μεθόδου.Συγκρίθηκαν τα απεικονιστικά δεδομένα με μαγνητική τομογραφία πριν και μετά τοχειρουργείο και συσχετίστηκαν τα μετεγχειρητικά ακτινολογικά ευρήματα με την επιτυχίατης επέμβασης, βάσει της αποκατάστασης της λειτουργίας του αδένα.Παραλλήλως, σκοπός ήταν η προοπτική καταγραφή επιπλοκών ή/και λοιμώξεωνσυνδεδεμένων με την προσπέλαση, η έκβασή τους και η σύγκριση με ότι αναφέρεται στηδιεθνή βιβλιογραφία.Ασθενείς και μέθοδοι: Μεταξύ Μαρτίου 2004 και Ιουνίου 2011, 184 ασθενείς με αδένωμαυπόφυσης υποβλήθηκαν σε μικροχειρουργική διασφηνοειδική επέμβαση, από την ίδιαχειρουργική ομάδα, στο Διαγνωστικό και Θεραπευτικό Κέντρο Αθηνών «Υγεία». Σε όλουςέγιναν κλινικές ή/και εργαστηριακές, νευρολογικές, οφθαλμολογικές και ενδοκρινολογικέςεξετάσεις. Η έκταση εξαίρεσης του όγκου και η ενδοκρινολογική ύφεση εκτιμήθηκαν μεβάση προσφάτως καθορισμένα απεικονιστικά και ορμονολογικά κριτήρια. Η μέση διάρκειαπαρακολούθησης ήταν 3.6 ± 2 έτη. Αποτελέσματα: Μη λειτουργικά αδενώματα: Σύμφωνα με τον πρώτο μετεγχειρητικόαπεικονιστικό έλεγχο, μακροσκοπικά ολική εξαίρεση επιτεύχθηκε σε 61 (62.9%) από τους 97ασθενείς και 36 (37.1%) είχαν υπολειμματικό όγκο. Ασθενείς με ευνοϊκό χειρουργικόαποτέλεσμα είχαν στατιστικά σημαντικά μικρότερα αδενώματα, σε σύγκριση με ασθενείςχωρίς πλήρες χειρουργικό αποτέλεσμα (διάμεση τιμή μεγίστης διαμέτρου του όγκου 24 mmέναντι 31 mm, αντίστοιχα, p < 0.001). Πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση έδειξε ότιδιήθηση του σηραγγώδους κόλπου (p < 0.001), σχετικά μεγάλη διάμετρος (≥ 25 mm) (p <0.05) και επανεπέμβαση (p < 0.05), σχετίζονται με μη πλήρες χειρουργικό αποτέλεσμα, ενώυπερεφιππιακή επέκταση, διήθηση του σφηνοειδούς κόλπου και αποπληξία υποφύσεως, δενέχουν στατιστικά σημαντική σχέση με το χειρουργικό αποτέλεσμα.Λειτουργικά αδενώματα: Σύμφωνα με τον πρώτο μετεγχειρητικό απεικονιστικό έλεγχο,μακροσκοπικά ολική εξαίρεση επιτεύχθηκε σε 63 (72.4%) από τους 87 ασθενείς και τοποσοστό ήταν 88.9% για τα μίκρο- και 65% για τα μακροαδενώματα. Ασθενείς με ευνοϊκόχειρουργικό αποτέλεσμα είχαν στατιστικά σημαντικά μικρότερα αδενώματα, σε σύγκριση μεασθενείς χωρίς πλήρες χειρουργικό αποτέλεσμα (διάμεση τιμή μεγίστης διαμέτρου του όγκου12 mm έναντι 25 mm, αντίστοιχα, p < 0.001). Πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση έδειξεότι διήθηση του σηραγγώδους κόλπου (p < 0.001), καθώς και σχετικά μεγάλη διάμετρος (≥25 mm) (p < 0.001), σχετίζονται με μη πλήρες χειρουργικό αποτέλεσμα, ενώ υπερεφιππιακήεπέκταση όχι. Ασθενείς με ενδοκρινολογική ύφεση είχαν στατιστικά σημαντικά μικρότερααδενώματα, σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς ύφεση (11 mm έναντι 15 mm, αντίστοιχα, p <0.05). Πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση έδειξε ότι ενδοκρινολογική ύφεση ήταν εφικτήσε ασθενείς με αδενώματα μικρότερης διαμέτρου (≤ 20 mm) (p < 0.05) και η επανεπέμβασηήταν ο μοναδικός αρνητικός προγνωστικός παράγοντας ύφεσης (p < 0.05). Συμπεράσματα:1. Η μαγνητική τομογραφία παρέχει ικανοποιητική απεικόνιση των προεγχειρητικώνχαρακτηριστικών και της μετεγχειρητικής κατάστασης των αδενωμάτων υπόφυσης.Απεικονίζονται ακόμα και όγκοι ή υπολείμματά τους μερικών μόνο χιλιοστών.2. Η απεικονιστικά ολική εξαίρεση σχετίζεται στατιστικά, σε σημαντικό βαθμό, με τηνενδοκρινολογική ύφεση ασθενών με λειτουργικά αδενώματα.3. Η έκβαση της χειρουργικής επέμβασης επηρεάζεται, στατιστικά σημαντικά, από τομέγεθος του αδενώματος, τη διήθηση του σηραγγώδους κόλπου και αν πρόκειται γιαεπανεπέμβαση.4. Σε ασθενείς με μετεγχειρητική επιδείνωση της υποφυσιακής λειτουργίας παρατηρούνταιαπεικονιστικά ανατομικές αλλοιώσεις (διατομή του μίσχου της υπόφυσης ή χαμηλούσήματος απεικόνιση του οπισθίου λοβού).5. Η μικροχειρουργική διασφηνοειδική επέμβαση θεωρείται η θεραπεία εκλογής για όλουςτους ασθενείς με αδένωμα υπόφυσης, εκτός των προλακτινωμάτων που ανταποκρίνονταιστη φαρμακευτική θεραπεία με αγωνιστές ντοπαμίνης.