Μεθοδολογία επιλογής και αξιολόγηση υλικών χρήσης σε σχολικές μονάδες
Authors: Ζεπάτου Βασιλική 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι: α) η ανάπτυξη πρωτότυπου ερευνητικού εγαλείου και η διερεύνηση απόψεων των χρηστών των σχολικών μονάδων για το σχολικό χώρο, την αειφόρο κατασκευή και την επιλογή και χρήση υλικών στα σχολεία φιλικών στο περιβάλλον και την υγεία του ανθρώπου, με εστίαση στα προϊόντα δομικών κατασκευών, και β) η ανάπτυξη και η εφαμογή πρωτότυπης μεθοδολογίας επιλογής και αξιολόγησης προϊόντων δομικών κατασκευών για χρήση σε σχολεία, ώστε μεταξύ εναλλακτικών λύσεων να επιλέγεται η περισσότερο φιλική προς το περιβάλλον, και στην αξιολογική διαδικασία να εισάγονται ευρήματα της προαναφερόμενης έρευνας στα σχολεία που εκφράζουν τη γνώμη των χρηστών στη λήψη απόφασης. Στο Μέρος Α΄ της διατριβής, γίνεται βιβλιογραφική επισκόπηση για την επίδραση του σχολικού χώρου στην εκπαιδευτική διαδικασία και την απόδοση και την ευεξία των χρηστών και για την ανάπτυξη του «αειφόρου σχολείου» και σχετικών ζητημάτων. Αναπύσσεται η μεθοδολογία σχεδιασμού και υλοποίησης της έρευνας με τίτλο: Πανελλαδική Έρευνα για το Σχολικό Χώρο, τα υλικά και τις συνθήκες περιβαλλοντικής άνεσης σε σχολικές μονάδες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τις αντιλήψεις, στάσεις και απόψεις μαθητών, εκπαιδευτικών, διευθυντών και γονέων για την Αειφόρο Κατασκευή και την επιλογή και χρήση Υλικών στα σχολεία φιλικών προς το περιβάλλον και την υγεία του ανθρώπου (Πα.Ε.Σ.Χ.Α.Κ.Υ.). Αναπτύχθηκαν τέσσερα πρωτότυπα ερωτηματολόγια, αντίστοιχα για μαθητές, εκπαιδευτικοί, διευθυντές και γονείς/κηδεμόνες. Η έρευνα διεξήχθη σε 170 δημόσια ημερήσια Γυμνάσια, Γενικά Λύκεια και Επαγγελματικά Λύκεια με τυχαία κατά στρώματα δειγματοληψία από κάθε μία από τις 13 Περιφέρειες της χώρας. Συμμετείχαν 167 Διευθυντές, 342 εκπαιδευτικοί, 905 μαθητές και 822 γονείς-κηδεμόνες. Με λογισμικό SPSS, έγινε ανάλυση περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής, διερεύνηση ανεξαρτησίας μεταβλητών, Ανάλυση Διακύμανσης και Ανάλυση Κύριων Συνιστωσών. Στο Μέρος Β΄ της διατριβής παρουσιάζεται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή πρωτότυπης μεθοδολογίας επιλογής προϊόντων δομικών κατασκευών για χρήση σε σχολεία, η οποία συνδυάζει: α) Σύγκριση των Περιβαλλοντικών Δηλώσεων Προϊόντων (Π.Δ.Π.) των εναλλακτικών λύσεων που έχουν εξαχθεί βάσει του ίδιου ευρωπαϊκού πρότυπου ΕΝ 15084 με Aνάλυση Kύκλου Zωής, β) Χρήση της Αναλυτικής Ιεραρχικής Διαδικασίας ως μεθόδου πολυκριτηριακής ανάλυσης και γ) Αξιοποίηση ερωτημάτων της Πα.Ε.Σ.Χ.Α.Κ.Υ. ως τα κριτήρια σύγκρισης των Π.Δ.Π. και χρήση σχετικών υπολογισμένων συντελεστών βαρύτητας ως συμμετοχή των ομάδων-χρηστών των σχολείων στη λήψη απόφασης. Με τη μεθοδολογία επιλέγεται η περισσότερο φιλική στο περιβάλλον εναλλακτική λύση προϊόντος και κατατάσσονται οι υπόλοιπες. Η μεθοδολογία εφαρμόστηκε σε προϊόντα πετροβάμβακα προορισμένα να λειτουργήσουν ως θερμομονωτικό και ηχομονωτικό υλικό: α) σε εσωτερική τοιχοποιία μεταξύ δύο συμβατικών σχολικών αιθουσών διδασκαλίας (αξιολόγηση τεσσάρων εναλλακτικών λύσεων), και β) σε εσωτερική τοιχοποιία μεταξύ δύο αιθουσών ατομικής διδασκαλίας πιάνου ή άλλου μουσικού οργάνου (στούντιο) Μουσικού Σχολείου (αξιολόγηση δύο εναλλακτικών λύσεων). Για τη β) εφαρμογή έγινε επισκόπηση και διερεύνηση των σχεδιαστικών και λειτουργικών απαιτήσεων των στούντιο και της επίδρασης της ακουστικής και άλλων παραμέτρων της αίθουσας στη διδασκαλία πιάνου και μουσικών οργάνων. Χρησιμοποιήθηκε υπολογιστικό φύλλο Excel για τις δύο εφαρμογές της μεθοδολογίας επιλογής και έγινε διερεύνηση των δύο αποφάσεων επιλογής. Επίσης, υπολογίστηκαν συντελεστές βαρύτητας για άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα, βάσει αποτελεσμάτων της Πα.Ε.Σ.Χ.Α.Κ.Υ., για χρήση σε άλλες λήψεις αποφάσεων. Γίνεται συζήτηση των αποτελεσμάτων τόσο της Πα.Ε.Σ.Χ.Α.Κ.Υ. όσο και των εφαρμογών της μεθοδολογίας επιλογής υλικών (προϊόντων πετροβάμβακα). Οι κυριότερες διαπιστώσεις από τη διεξαγωγή της Πα.Ε.Σ.Χ.Α.Κ.Υ. είναι ότι: τα ερωτηματολόγια λειτούργησαν πολύ ικανοποιητικά ως ερευνητικά εργαλεία, τα περισσότερα αποτελέσματα είναι γενικεύσιμα στο στατιστικό πληθυσμό και συγκροτείται σύνολο τεκμηρίων-δεδομένων σε πανελλαδική κλίμακα για τα διερευνούμενα ζητήματα. Και οι τέσσερις ομάδες χρηστών αξιολογούν την ποιότητα των σχολείων τους και τις περισσότερες διερευνούμενες περιβαλλοντικές παραμέτρους, ως μέτριες ή καλές. Σε αρκετές μεταβλητές εντοπίστηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στις απόψεις μεταξύ ομάδων και οι μαθητές είναι περισσότερο επικριτικοί των συνθηκών του σχολικού χώρου από τις υπόλοιπες ομάδες. Επίσης βρέθηκαν ότι οι απόψεις για αρκετές παραμέτρους, δεν είναι ανεξάρτητες από παράγοντες που αφορούν τους χρήστες, π.χ. φύλο, αλλά και το σχολείο, όπως παλαιότητά του κ.ά. Η πλειονότητα των χρηστών των σχολικών κτιρίων δίνει πάρα πολύ σημασία ή πολύ σημασία στην αειφόρο κατασκευή των σχολείων και την επιλογή των κατάλληλων υλικών, στη θέσπιση ειδικότερων μέτρων γι΄ αυτή και στη συμμετοχή της σχολικής κοινότητας στην επιλογή οικολογικών λύσεων για το σχολικό χώρο. Τα κυριότερα συμπεράσματα από την ανάπτυξη της μεθοδολογίας επιλογής υλικών είναι ότι η Αναλυτική Ιεραρχική Διαδικασία (ΑΙΔ) με τη συγκεκριμένη δομή ιεραρχίας πέντε επιπέδων σε συνδυασμό με τις Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντων (ΠΔΠ) των συγκρινόμενων λύσεων πετροβάμβακα βάσει του πρότυπου ΕΝ 15804 και με τα στατιστικά μέτρα της Πα.Ε.Σ.Χ.Α.Κ.Υ., συγκροτούν μεθοδολογία που αξιολογεί και επιλέγει με συνέπεια συγκρινόμενα προϊόντα δομικών κατασκευών. Η μεθοδολογία ενσωματώνει τις γνώμες χρηστών για την επιλογή του πιο φιλικού στο περιβάλλον πετροβάμβακα ως θερμομονωτικό και ηχομονωτικό υλικό σε εσωτερική διαχωριστική τοιχοποιΐα ανάμεσα σε σχολικές αίθουσες και ανέδειξε τόσο την προτιμότερη εναλλακτική λύση όσο και κατέταξε τις υπόλοιπες λύσεις ως προς το ζητούμενο στόχο. Η συνέπεια της μεθοδολογίας αφορά τόσο την α΄ εφαρμογή, με σύγκριση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των 4 προϊόντων πετροβάμβακα κατά το Στάδιο Παραγωγής τους (Α1- Α2- Α3) σύμφωνα με την Ανάλυση Κύκλου Ζωής των ΠΔΠ τους, όσο τη β΄εφαρμογή με σύγκριση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των 2 προϊόντων στο Στάδιο Παραγωγής τους (Α1-Α2-Α3), την Ενότητα Μεταφοράς (C2) και την Ενότητα Απόρριψης (C4) του Σταδίου τέλους κύκλου ζωής, σύμφωνα με τις ΠΔΠ τους. Επισημαίνονται κατευθύνσεις για περαιτέρω έρευνα ή αξιοποίηση των ευρημάτων και συμπερασμάτων της παρούσας διατριβής.