bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Dede Korkut Destanlarının Yeni Bulunan Gümbet Nüshasında Yiğit Tasviri ve Ahilik
Authors: Yıldırım Muhammet
Published: March 2023

2019 yılı Dede Korkut Destanları açısından çok önemli bir yıl olarak geçmiştir. Dede Korkut Destanları 2019 yılında UNESCO Dünya Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi’ndeki yerini almıştır. Aynı yıl içerisinde Düzenlenen Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslara Arası Sempozyumu’nda Prof. Dr. Metin Ekici tarafından üçüncü bir nüshanın varlığı bilim dünyasına duyurulmuş ve Prof. Dr. Metin Ekici tarafından 13. Boy olarak Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi Boyu tanıtılmıştır. Bu araştırma nitel bir araştırma olup doküman inceleme yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır. Yeni bulunan Gümbet nüshası üzerine yapılan yayınlar kısaca tanıtılmıştır. Gümbet nüshasında Dede Korkut tarafından ele alınan ideal insan “yiğit” tipinin özellikleri tasnif edilerek sunulmuştur. Sonuç olarak destandaki yiğit tasviri üzerinden “Ahi” “Akı” kavramı ile olan ilişkisi ele alınmış, öteden beri anıla gelen ideal tipe sunduğu katkılar ve benzer yönleri karşılaştırmalı olarak verilmiştir.
Afetlerin Engelli Bireylere Etkisi
Authors: Arslan Kübra
Published: March 2023

Afetler ortaya çıktığı tarihten itibaren çok sayıda can ve mal kaybına, medeniyetlerin yok olmasına ve kitlesel göçlere neden olmuştur. Engellilik olgusu, engelli bireyin etkileşim içerisinde bulunduğu sosyal grupların farkındalığı oranında içselleştirilebilmektedir. Toplum içinde engelli bireyler yoksulluk, eğitim, rehabilitasyon, ulaşım, fiziksel çevre ve konut, erişilebilirlik/ulaşılabilirlik alanında sorun yaşamaktadır. Bu çalışmada afetlerin engelli bireyler üzerindeki etkisinin ele alınması amaçlanmaktadır. Afet öncesi yaşadığı toplumda herhangi bir zorlukla karşılaşmadan hayatını devam ettiren bir engelli birey afet nedeniyle var olan çevresel ve toplumsal düzenin bozulması sonucu hareket kısıtlılığı, erişim gibi sorunlarla karşılaşarak dezavantajlı duruma düşebilir. Afet öncesi sosyal hayatta damgalanan bireyler afet yönetim süreçlerinde göz ardı edilerek süreçlere dâhil olamayabilir. Afet öncesi planlama ve risk azaltma sürelerinde dikkate alınmayan ve paydaş olarak sürece katılmayan engelli bireyler afet durumlarında daha büyük sorunlar yaşamaktadır. Engelli bireyler afet öncesi sırası ve sonrasında birçok zorlukla karşılaşmaktadırlar. Engelli bireylerin karşılaşabileceği zorluklar; aile, arkadaş, bakım hizmeti veren birey gibi destek ağlarının bozulması, hareketliliğe yardımcı olan tekerlekli sandalye, protez, ortez gibi cihazların hasarı ya da kaybı, acil durum toplanma/barınma yerlerine ve erken uyarı veya genel uyarı mesajlarına erişimdeki zorluklar olarak sıralanabilir. Sonuç olarak afetlerde toplumun etkilenme biçimi, şiddeti ve etkiye verebildikleri yanıtlar farklı olmakla birlikte en fazla etkilenecek dezavantajlı gruplar engellilerdir. Engellilerin afetlerden etkilenme durumunda etkilenme düzeylerinde bireysel farklılıklar görülebilir. Engel durumuna göre oluşacak bu farklılar için engelli bireylere görüş sorulmalı ve ihtiyaç analizi yapılmalıdır. Özellikle afet eylem planı çalışmalarında engelli bireylerin hazırlıkların bir parçası olması sağlanmalıdır.
Türkiye’de Sendikalaşma Süreci
Authors: Oktay Atsatan Fatime Gül
Published: March 2023

Memurlar uzun yıllar boyunca yönetimin tek yönlü tasarrufu doğrultusunda yönetilmiş olup günümüzde sendikalar aracılığı ile örgütlü hale getirilmiş, sosyal ve finansal kayıplarını örgütlü bir biçimde hükümetlere ifade etme olanağı elde etmişlerdir. Memur sendikaları kurulmalarından bu yana hem kamuoyu açısından hem de kurumsal açıdan önemli düzeyde gelişmiştir.Küreselleşme ve küreselleşmenin artması ile çok uluslu şirketler daha önemli bir hale gelmiş, uzun bir süre boyunca milli sınırlar içinde korunmuş olan sendikaların pazarlık etme gücüne zarar vermektedir. Bunun yanında sendikalar, ülkelerin bazılarında sendika karşıtı olarak güçlenen kamuoyundan da zarar görmüştür. Bu dönemde takip edilen neoliberal politikalar çerçevesinde başlatılan iktisadi teşekküllerin özelleştirilmesine yönelik uygulamalar da Türkiye gibi örgütlü iş gücü kamu iş ortamlarında ağırlıklı olan sendikal hareketlerin gücünde zayıflamaya yol açan temel nedenlerden biridir.Bu çalışmada ilk bölümde sendikanın genel tanımını ele alırken ikinci bölümde ise sendikal hareketin olanakları ve yapılandırılma sürecini aktaracağız.
Design and Fabrication of Nonwoven Fabrics for Oil/Water Separation Applications
Authors: Baysal Gülçin
Published: March 2023

Considering that oil spills and oil-containing wastewater seriously damaged to marine life ecosystems, sustainable, environmentally friendly, and efficient oil/water separation technology has become an inevitable trend for environmental pollution prevention. Fabric materials are accepted in the class of environmentally friendly materials for water treatment processes due to their low cost and good degradability. fabrics with natural hydrophilic/oleophilic properties provide super-wettable surfaces in the separation of oil/water mixtures and complex emulsions consisting of different components. Among the fabric types, nonwoven fabrics form a basis for the production of superhydrophobic nonwoven fabrics due to their short production processes, low costs, high mechanical properties, and three-dimensional porous structures. Superhydrophobic nonwoven fabrics are among the functional nonwovens researches due to their selective properties against water and oil, as well as their resistance to water and pollution, antibacterial activities, and self-cleaning properties. In this review, first of all, the theories of wettability and separation mechanisms depending on specific wettability are explained, and the effects of nonwoven fabric structure on superhydrophobicity are presented. Subsequently, nonwoven-based functionalized surfaces for oil-water separation applications reported in the literature are explained in detail and lastly, in the conclusion section the challenges and expected future research directions are indicated. Considering the recent interest in studies in which nonwoven fabrics are used as a base surface and the increase in publications, it is thought that this review will benefit researchers as a guide that systematically presents the current situation to guide the development of functional structures that separate oil/water.
Comparison of Sustainable Cooling/Lubrication Conditions for Milling High-Strength S960 Steel
Authors: Şap Serhat
Published: March 2023

The workpiece's tool life and surface integrity are very important in machining operations. Therefore, it is concluded that the improvement of the mentioned machinability parameters significantly affects production. One of the most important causes of rapid tool wear is the temperature at the tool-chip interface. To reduce the high temperatures in the cutting zone, conventional cutting fluid is used, which provides a cooling/lubricating effect at the tool-chip and tool-workpiece interfaces. However, traditional cutting fluids can cause some problems due to their high cost and harmful impact on the environment and human health. To eliminate these adverse conditions, environmentally friendly and economical alternative cooling/lubrication strategies are becoming more popular daily. This study investigated the milling of high-strength S960 steel under sustainable cooling/lubrication conditions and different machinability parameters. In this context, cryogenic-LN2 and minimum quantity lubrication (MQL) environments were compared. Cutting speeds were chosen as 125-250 m/min and feed rates of 0.15-0.25 mm/rev. During milling, cutting temperatures were measured with the help of a thermal camera, and the results were recorded. Then, tool wear and surface roughness analyzes were performed. According to the findings, it was determined that the best medium for surface roughness and the cutting temperature was cryo-LN2, and the best medium for tool flank wear was MQL cutting medium.
Mining Twitter Content for Discovering Open and Distance Education Trends in Turkey
Authors: Yılmazel Burcu , Yürekli Ali
Published: March 2023

Social media, which has become an active communication tool in today’s education, constitutes a fast and easy alternative to share information by bringing students and educational institutions together. Although the interaction between these participants could provide implicit feedback on education services, there is only limited research on identifying the trending topics about open and distance education. This study examines Twitter content to reveal the primary topics of social media conversations related to open and distance education in Turkey. An experimental research is conducted on a collection of 20,010 unique tweets matching #aöf and #açıköğretim hashtags. The user tweets in this collection, which consist of hashtags and actual tweet texts, are analyzed by two statistical inference methods. While the most frequently preferred hashtags in the education domain are determined by co-occurrence modeling, Latent Dirichlet Allocation is employed to extract the core topics of actual tweet texts. The performed analyses reveal that social media interactions in open and distance education are gathered around semantic clusters such as exams, registration periods, course materials, and exam results. Consequently, social media can be utilized to understand students’ problems and demands better, and thus the quality of distance education services can be enhanced.
Effects of used routing algorithm on mobile multi-hop tunnelling network throughput
Authors: Preveze Barbaros
Published: March 2023

Today, the demand on the network structures with higher bandwidth capacity also increases by the constantly increasing number of mobile devices. Thus, there are many studies in the literature using tunnelling algorithms because of their priority based forwarding structures. However, when it is required to update a route of a tunnelling network according to instantly changing network conditions, this will cause an extra route reconstruction (RRC) and will yield some extra delay. This extra delay might decrease the system throughput instead of improving it. Considering this case, to make a route reconstruction, the time lose that will be caused by route reconstruction should be less than the time amount that will be gained by updating the route.In this book chapter, based on a study [1] in the literature which attempts to increase the system throughput by extending the route life in mobile multi-hop tunnel networks, the development of the proposed Optimum Path Routing (OPR) routing algorithm and how different routing algorithms are evaluated in terms of network throughput (bits per second) are explained. Then the performance of OPR algorithm proposed for throughput improvement is compared with the performance of Fastest Path (The Fastest Path) routing algorithm [1,4,5] in terms of network throughput and RRC delay amount
Deformation and Restoration of Groundwater Pressure on the Impermeable Concrete Shell of the Dam Facade
Authors: Can Murat , Temiz Temel
Published: March 2023

Büyükkumla Dam, which was built on Büyükkumla Stream for drinking water purposes; is within the borders of the Gemlik District of Bursa Province, and the construction was started in 2012 and all productions were completed in 2022 and started to hold water. With the slurry trench built along the upstream and downstream route of the dam, it is aimed to prevent the groundwater that will come to the dam from the downstream and upstream regions. However, the water trapped between the downstream cofferdam and the body fill caused the water level to rise in the hull due to the underground and surface flow effect coming from the left shore in the downstream area. Due to the hydrostatic pressure effect caused by the rising water level, the slabs 15, 16, and 17 on the faceplate impermeable concrete slabs have also experienced 5-10 cm displacement. It was measured that an average of 8 lt/sec infiltration occurred from the downstream to the upstream due to this deformation. For the repair of the front face concrete slabs, two deep water wells were drilled in the area between the downstream slope of the dam body and the downstream cofferdam to drain the water accumulated in the body. After this process, it has been observed that the water level in the upstream can be lowered by evacuating the water trapped in the body. Afterward, the impermeability of the dam body was re-established by applying the methodology developed for the repair of the deformation in the concrete face. As a result, in this study, the rise of the groundwater level between the downstream cofferdam and the body of Büyükkumla Dam, causing deformation in the faceplate impermeable concrete slab by the effect of hydrostatic pressure from the body upstream, and the repair of this deformation and ensuring impermeability in the dam were discussed.
Kredi Riskinin Hisse Senedi Piyasası ve Kısa Vadeli Finansman Üzerindeki Etkisi: ABD Piyasasından Bulgular
Authors: Günay Samet
Published: March 2023

Bu çalışmada, iki adet kredi riski göstergesinin (ABX.HE ve CDX.NA.IG Endeksleri) ABD hisse senedi piyasası (Dow Jones Endüstri Ortalaması) ve kısa vadeli finansman gerginliği (TED spreadi) üzerindeki etkisi asimetrik nedensellik ve Markov Rejim Değişimli regresyon yöntemleri ile incelenmiştir. Sonuçlara göre, CDX.NA.IG hem negatif hem de pozitif getirilerde ABX-HE üzerinde baskınlık göstermektedir. Ek olarak, CDX.NA.IG’nin ABD hisse senedi piyasası ve kısa vadeli finansman gerginliği üzerinde de daha etkili olduğu görülmüştür. Markov Rejim Değişimli regresyon analizi sonuçları CDX.NA.IG endeksinin ABD hisse senedi piyasası getirilerini hem genişleme hem de daralma dönemlerinde negatif yönde etkilediğini ve kısa-vadeli finansman gerginliğini arttırdığını ortaya koymuştur. Bu etkiler finansal dengenin bozulduğu dönemlerde daha fazla olmaktadır. Bulgularımıza dayanarak, potansiyel hisse senedi piyasası trend değişimleri ve borçlanma piyasasındaki likidite sıkıntıları için piyasa katılımcılarına CDX.NA.IG endeksini izlemelerini tavsiye ediyoruz. Bu eylem çalışma sermayesi yönetiminde yardımcı olabilir.
Finansal Varlıkların Temiz Enerji Piyasasına Etkisi
Authors: Özdemir Höl Arife
Published: March 2023

Son dönemlerde küresel ısınmanın artması ve iklim değişikliklerinin yaşanması temiz enerjiye olan ilginin artmasına neden olmuştur. Bu ilgi artışı temiz enerji kullanan ve üreten şirketlerin sayısının artmasına, temiz enerji şirketlerinin pay senetlerinin borsalarda işlem görmesine, temiz enerjiye dayalı yeni finansal araçların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Çevreye karşı duyarlı olanlar için bu yeni finansal ürünler hem tasarruflarını değerlendirmenin hem de temiz enerji şirketlerini desteklemenin bir yoludur. Temiz enerji piyasalarında tasarruflarını değerlendirmek isteyenler için temiz enerji şirketlerinin pay senetlerinin diğer finansal varlıklar ve piyasalar ile olan ilişkisinin araştırılması oldukça önemlidir. Bu yüzden çalışmada S&P Küresel Temiz Enerji Endeksi ile Brent petrol, ons altın, Bitcoin, S&P 500 Endeksi arasındaki ilişkiler Maki (2012) Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme testi ve Hacker ve Hatemi-J (2012) Boostrap Nedensellik testi ile araştırılmıştır. Yapılan eşbütünleşme testi sonucunda değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket ettikleri belirlenmiştir. Nedensellik testi sonucunda ise S&P Küresel Temiz Enerji Endeksi ile S&P 500 endeksi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Brent petrol ve ons altın fiyatlarından S&P Küresel Temiz Enerji endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin bulunduğu, Bitcoin ile S&P Küresel Temiz Enerji Endeksi arasında herhangi bir nedensellik ilişkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlardan hareketle Brent petrol, ons altın ve S&P 500 endeksinin S&P Küresel Temiz Enerji Endeksi için güvenli liman özelliklerine sahip olmadığı, Bitcoin’in ise S&P Küresel Temiz Enerji Endeksi için riskten korunma amacıyla kullanılabileceği söylenebilmektedir. Çalışmadan elde edilen sonuçların tasarruflarını temiz enerji şirketlerine ait pay senetlerine yatırım yaparak değerlendirmek isteyenlere, riskten korunma stratejileri oluşturmak isteyenlere, portföy yöneticilerine yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Dış Ticaret ve Enflasyon Arasındaki İlişkinin OECD Ülkeleri için Ekonometrik Analizi
Authors: Alpago Hasan , Dayıoğlu Tuğba
Published: March 2023

Bir ülkenin makroekonomik politikalarının temel amacı, enflasyon oranını mümkün olduğu ölçüde düşük seviyelerde tutarken yüksek ve istikrarlı büyümeyi sağlamaktır. Ancak bu hedefe ulaşılabilmesi için makroekonomik veriler arasında dengenin kurulması temel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu açıdan makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin doğru bir şekilde analiz edilmesi önemlidir. İşte bu çalışma, 28 OECD ülkesi için dış ticaret için dikkate alınan faktörleri incelemekte ve ekonomik büyümenin enflasyonu etkileyip etkilemediğini incelemektedir. Analiz 2000-2020 yıllarını temel alan makroekonomik verilere dikkate alınarak yapılmıştır. Çalışmada ekonomik büyüme, ihracat, ithalat, doğrudan yabancı yatırım ve sabit kıymet birikimi gibi değişkenlerin enflasyon üzerindeki etkisi incelenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için panel veri analiz teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler bu ülkelerde yani incelenen OECED üyesi ülkelerde ihracatın, ekonomik büyümenin ve doğrudan yabancı yatırımın enflasyonu düşürücü, ithalatın ise enflasyonu artırıcı olduğunu göstermektedir. Çalışmada verilerin OECD üyesi ülkelerden seçilmesi, Türkiye'nin makroekonomik politikalarının daha iyi anlaşılması ve ilgili ülkelerin benzer makroekonomik politikalar izlemesi açısından önemlidir. Sonuçların geçerliliği ve elde edilen verilerin kullanışlılığı bu nedenle özel bir öneme sahiptir. Nitekim Türkiye'nin AB'ye aday bir ülke olması ve OECD üyesi ülkelerle coğrafi ve ekonomik olarak daha yakın ticari ilişkiler içinde olması verilen bu şekilde seçilmesinde etkili olmuştur. Bu açıdan bu çalışma enflasyonla mücadele ve dış ticaret politikalarının doğru bir şekilde dizayn edilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir
Büyüme, Cari Açık ve Enflasyon İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir İnceleme
Authors: Alpağut Serhat
Published: March 2023

Bu araştırma 1974-2021 yıllık verileriyle büyüme, cari açık ve enflasyon arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırmada VAR (Vektör Otoregresif) modeline dayalı etki-tepki ve varyans ayrıştırma analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular cari açıkta bir şok yaşanması durumunda ekonomik büyümenin kısa süreli (1-2 yıl) negatif ve azalan şekilde bir tepki verdiğidir. Ayrıca ekonomik büyüme şoku karşısında da cari açık negatif tepki vermektedir. Cari açık şokunda öngörü hata varyansının kendilerinden sonraki önemli belirleyici ise ekonomik büyümedir. Türkiye’de cari açık büyümeyi olumsuz etkilese de ekonomik büyümenin cari açığı beraberinde getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Enflasyonun etkileri ise istatistiki olarak anlamsızdır. Sonuçlar teori ve literatürle uyumludur. Bu halde büyüme eksenli gerçekleştirilecek dış ticaret politikalarında titizlikle uygulanması gerekmektedir. Türkiye’nin ithalat desteği ile büyüdüğü gerçeği dikkate alındığında her büyümenin cari açık maliyeti olduğu dikkate alınmalıdır.
Döviz Kurlarının Yurtiçi Fiyatlara Geçiş Etkisi: Türkiye Ekonomisinin Son Yirmi Yılı Üzerine Uygulamalı Bir İnceleme
Authors: Akıncı Merter , Sevinç Haktan , Yılmaz Ömer
Published: March 2023

Bir birim ulusal paranın yabancı paralar karşısındaki fiyatı olarak ifade edilen döviz kurları, belirli bir dönemde fiyatlar genel düzeyinin nasıl değişim göstereceğini belirleyen temel determinantlardan biridir. Finans kapitalizminin gelişmesi ile birlikte temel görevi fiyat istikrarını sağlamak şeklinde belirlenen merkez bankaları, kur değişmelerini yakından takip ederek fiyatlara olan yansımalarını izlemekte ve kur hareketleri ile kur şoklarını dikkate alarak bu şokların fiyatlar üzerindeki kalıcılığına göre politika uygulamalarını düzenlemektedirler.
Küresel Piyasalarda Yaşanan Resesyon ve Gelişmiş Ülke Merkez Bankalarının Uyguladıkları Faiz Politikaları
Authors: Güney Nermin , Hopoğlu Sertaç
Published: March 2023

Son birkaç yılda dünyada yaşanan gelişmeler küresel ekonomiyi resesyona benzeyen koşullarla karşı karşıya getirmiştir. Çin ekonomisinin yavaşlaması sonucu dünyada üretimin yavaşlaması, “ticaret savaşları” olarak adlandırılan karşılıklı tarifelerin yükseltilmesi ile yaşanılan yeni korumacılık dalgası, Covid-19 krizi ile birlikte yaşanan duraksama, tedarik zincirinde görülen aksamalar ve sonrasında Amerika Birleşik Devletleri’nin uyguladığı ihtiyati politikalar, Rusya-Ukrayna arasındaki savaş durumunun yarattığı enerji darboğazı gibi gelişmeler küresel olarak yavaşlamaya neden olmuş ve kriz riski yüksek bir ortam yaratmıştır. Ülkelerin ekonomik göstergelerinde üst üste iki çeyrek meydana gelen bozulmalar resesyon olarak tanımlanırken bunun sonucunda ise işsizlik artmakta ve milli gelirde azalmalar yaşanmaktadır. Merkez Bankaları kriz dönemlerinde para politikası araçlarını kullanarak krizden en az zararla çıkmanın yollarını ararken, piyasadaki para arzını değiştirerek faiz oranlarını doğrudan belirleyebilmektedir. Bunun en önemli nedeni ise krizin reel sektöre sıçramasının önüne geçmek için uygulanabilir önlemler almaktır. Böylesi bir ortamda uygulanan politikalar krizlerin olası sonuçlarının ve alınabilecek en iyi örneklerin belirlenmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı küresel piyasalarda yaşanan resesyon ve merkez bankalarının uyguladıkları faiz politikalarını araştırmaktı
Türkiye’de CDS Primlerinin Belirleyicilerinin Ekonometrik Analizi
Authors: Özbek Sefa
Published: March 2023

Bu çalışmada temel iki hedef bulunmaktadır. Birincisi 2010:Ç2-2022:Ç1 örneklem döneminde Türkiye ekonomisinde Credit Default Swap (CDS) primlerinin kısa ve uzun dönem makroekonomik belirleyicilerini belirlemektir. İlgili belirleyicileri ARDL sınır testinin yanında FMOLS, DOLS ve CCR tahmincileri ile test etmek ve sonuçları karşılaştırmak ise ikinci hedefi oluşturmaktadır. Bu hedefler doğrultusunda bu çalışmada Türkiye ekonomisine ait CDS primleri, reel efektif döviz kuru, faiz oranı, uluslararası yatırım pozisyonu, döviz rezervleri, tüketici fiyat endeksi, cari açık ve büyüme oranı değişkenleri ile ekonometrik analizler yapılmıştır. Ampirik analiz sonuçlarına göre kısa ve uzun dönemde genel olarak değişkenlerin %5 düzeyinde istatistiki olarak anlamlı olduğu elde edilmiştir. Diğer yandan hem ARDL hem de FMOLS, DOLS, CCR tahminci sonuçlarının genel olarak birbiri ile uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Hipertansif Bireylerin Tedaviye Uyumu
Authors: Topuz İbrahim , Topuz Ayşe
Published: March 2023

Kardiyovasküler hastalıklar için önemli bir risk faktörü olarak karşımıza çıkan hipertansiyondan dünyada her yıl binlerce ölüm meydana gelmektedir. Ek olarak dünyada hipertansiyonla ilişkili hastalıkların da prevalansında önemli bir artış gündeme gelmektedir. Başarılı bir hipertansiyon yönetiminde bireylerin tedaviye uyumlarının ortaya konması çok önemli bir konudur. Hipertansiyon dünyada ve ülkemizde sık görülen ve kardiyovasküler hastalık riskini yükselten bir bulaşıcı olmayan hastalık türüdür. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünyadaki her sekiz ölümden birinin sorumlusu hipertansiyon hastalığıdır ve hipertansiyon ölüm sıralamasında en öldürücü üçüncü hastalıktır. Bu düzeyler gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için benzer bir dağılım göstermektedirler. Yetişkin ölümlerinin %6’sının sorumlusu yine hipertansiyondur. Hipertansiyonla ilişkili sakatlık ve mortalitelerin engellenebilir olması hipertansiyonda hastalık yönetiminin önemini gün yüzüne çıkarmaktadır. Tedaviye başlamak hipertansiyon yönetiminde ilk adımı meydana getirmektedir fakat bireylerin antihipertansif tedaviye uyumunu ortaya koymak başarılı bir hastalık yönetimi için ön koşuldur. Antihipertansif tedavi uyumunu etkileyen faktörler türlüdür. Bu derlemenin amacı hipertansif bireylerin antihipertansif tedaviye uyum düzeylerini incelemek ve uyumlarını etkileyen faktörleri incelemektir.
Hızlandırılmış İyileşme Protokolleri ve Perioperatif Sonuçların Optimizasyonu
Authors: Köksel Pervin
Published: March 2023

İlk kez Kopenhag Üniversitesi’nde Prof Dr. Henrik Kehlet tarafından gündeme gelen ERAS (Enhanced Recovery After Surgery); postoperatif iyileşme sürecini hızlandırmak amacıyla tedavi sürecini multidisipliner olarak ele alan önerilerin yer aldığı evrensel bir protokoldür. ERAS, perioperatif sürecini tamamını kapsar. Avrupa’da bu protokol ERAS olarak tanımlanırken, Amerika’da fast track (hızlandırılmış süreç) bilinmektedir. Protokolün ameliyat sonrası iyileşme sürecini hızlandırdığı, hospitalizasyonu ve morbiditeyi azalttığı birçok çalışmada kanıtlanmış ve protokol farklı branşlarda uygulanmaya başlanmıştır. Türkiye’de ise ERAS ile ilgili ilk bilimsel çalışmalar 2008 yılında Doç. Dr. Haldun Gündoğdu ve arkadaşları ile yapılmıştır. 2017 yılında ERAS Türkiye Derneği kurulmuştur. Birçok farklı branşlarda kanıt temelli bilgilerle perioperatif optimizasyonu sağlamayı hedefleyen ERAS protokolleri postoperatif sonuçların iyi olması için preoperatif ve perioperatif sürecin etkin yönetilmesi gerekliliğini savunmaktadır. Optimal perioperatif bakım için multidisipliner ekip iş birliği gerekmektedir. Hastaların perioperatif süreçte etkin bakımının sağlanması cerrahi kaliteyi ve hasta memnuniyetini arttırır, postoperatif komplikasyonları ve azaltır ve hospitalizasyon sürecini hızlandırır. Bu nedenle cerrahi geçirecek hastanın perioperatif optimizasyonun sağlanması amacıyla ERAS konusunda çalışmaların artması ve kanıta dayalı bilgilerin oluşturulması önemlidir. Bu bölüm perioperatif süreçte hasta optimizasyonu hakkında okuyuculara bilgi vermek amacıyla yazılmıştır.
Serviks Kanseri Süreçlerinde Hemşirelik Bakımı
Authors: Çerçer Zehra , Nazik Evşen
Published: March 2023

Serviks kanseri dünyada ve ülkemizde hızla yaygınlaşan önemli bir kadın sağlığı sorunudur. Serviks kanseri süreçleri; cerrahi süreç, radyoterapi, kemoterapi ve evde bakım süreçlerinden oluşmaktadır. Serviks kanseri tanısı alan kadınlar, tedavi ve takip sırasında kendilerini nelerin beklediği konusunda belirsizlik yaşamaktadırlar. Bu durum kadınların yaşam kalitesini ve psikososyal durumunu olumsuz etkilemektedir. Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi ve evde bakım süreçlerinde ki uygulamalarda sıklıkla komplikasyonlarla karşılaşılmaktadır. Serviks kanserinde semptomların etkin yönetimi için hemşirelik bakımı çok önemli bir yere sahiptir. Hemşireler fiziksel ve psikososyal rehabilitasyonunu güçlendirerek, hastanın yaşam kalitesini ve konforunu arttırmaya odaklanmalıdır. Sağlık profesyonellerinin nitelikli bakım verebilmek için, güncel gelişmeleri takip etmesi ve bakıma yansıtabilmesi, serviks kanseri süreçlerinin etkin yönetimi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle, serviks kanseri süreçlerinde bakım verecek olan hemşirelerin izleyecekleri yol ve bakımın önemine dikkat çekilmesi amacıyla bu yazı ele alınmıştır
Kolorektal Kanser
Authors: Koçoğlu Ferdane
Published: March 2023

Dünyada ve ülkemizde ölüm nedenleri arasında kanser ilk sıralarda yer almaktadır. Kolorektal kanser ülkemizde en sık görülen kanser sıralamasında üçüncü sıradadır. Kolorektal kanser insidansının azaltılmasında etkili tarama ve erken safhadaki poliplerin saptanmasının önemi vurgulanmaktadır. Bu nedenle tarama programlarına katılımın artırılması ve sağlık eğitimi süreklilik göstermelidir. Ayrıca katılımı artırmak için web tabanlı destek sistemlerinin kullanılması ve risk danışmanlığı önem kazanmaktadır. Tarama programına katılımın önündeki engellerin belirlenmesi ve bilimsel bilgi birikimini artırmak için ölçekler geliştirilmeli ayrıca var olan ölçeklerin kullanımı artırılmalıdır.
Stridorlu Çocuğa Yaklaşım
Authors: Bozkurt Hatipoğlu Esra
Published: March 2023

Çocuklarda anormal solunum sesi mutlaka araştırılması gereken bir bulgudur. Hava yolu obstrüksiyonunun ciddiyeti acil olarak değerlendirilmelidir. Stridor, daralmış havayolundan geçen hava akımının oluşturduğu kaba solunum sesidir. Üst solunum yolu obstrüksiyonu düşündürecek önemli bir semptomdur. Kord vokal seviyesi ve üzerindeki darlıklar nedeniyle meydana gelir. Dikkatli bir öykü ile etyoloji hakkında fikir edinebiliriz. Semptomların başlangıç zamanı, süresi, tetikleyen faktörler, eşlik eden semptomlar, hastanın önceki tıbbi öyküsü, annenin sistemik hastalıkları ve aile öyküsü hekime etyoloji konusunda yol gösterebilir. Fizik muayenede ilk değerlendirilmesi gereken acil hava yolu müdahalesi ihtiyacı olup olmadığıdir. Fleksibl nazofaringolaringoskopi solunum yolu değerlendirilimesinde en basit, etkili ve kolay ulaşılabilir yöntemdir. Stridorlu çocuğa yaklaşımda ilk yapılması gereken acil müdahale gerektiren, hayatı tehdit eden havayolu obstrüksiyonu olup olmadığının ayırt edilmesidir. Bu durumda hava yolu güvenliğini sağlamak için acil trakeotomi veya entübasyon gerekebilir.
Burun Embriyolojisi, Burun Histolojisi, Burun Fizyolojisi
Authors: Çakır Aykut , Özdaş Talih
Published: March 2023

BURUN EMBRİYOLOJİSİ
Gebeliğin yirmi dördüncü gününde orta yüz bölgesinde, ektoderm kökenli iki adet lateral nazal çıkıntı ve mezoderm kökenli bir adet frontonazal çıkıntı meydana gelir. Nazal çıkıntılardan nazal kavite, nazal mukoza ve ilkel koana oluşur. Frontonazal çıkıntıdan septum meydana gelir. Devam eden süreçte nazal çıkıntılarda invajinasyon gelişir ve nazal girintileri oluşturur. Oral kavite ve nazofarinks girintileri, bukkonazal membran adı verilen bir membran ile ikiye ayrılır. Bu membranın posterior kısmı yedinci haftanın sonunda kaybolup koanaları oluşturur. Doğum sırasında nazal septum, premaksilla ve vomerin büyük bir kısmı kıkırdaktan oluşmaktadır. Nazal septumda iki adet ossifikasyon merkezi oluşur. Bu ossifikasyon merkezleri iki tabaka halinde vomeri oluşturarak posteriorda birleşir.
BURUN HİSTOLOJİSİ
Nazal kavite epiteli burnun her bölümünde farklı özelleşmiş yapıya sahiptir. Nazal kavitenin ön kısmı kıl follikülleri, yağ ve ter bezleri bulunan çok katlı yassı epiteli ile döşelidir.Bu epitelin lamina propria tabakası çok sayıda serömükoz bez içerir ve altındaki periost ve perikondriuma submukoza ile yapışık yapıdadır
BURUN FİZYOLOJİSİ
Burun, üst solunum yolunda en önemli yere sahiptir. Solunum sırasında hava akımı, sırasıyla nostril, nazal vestibül, internal nazal valv, nazal kavite, koana ve nazofarenkse ilerleyerek alt solunum yollarına ulaşır. Dış ortamdaki havanın sıcaklığı bulunulan bölgeye bağlı olarak –50° ile +50° C arasında değişmektedir. Nazal yapı bu havayı 31-37 ° C arasında getirebilecek yapıda özelleşmiştir.Solunum havasının temizlenmesi iki yolla gerçekleşir. İlk aşamada solunum 3 μm’dendaha büyük partiküller nazal vestibül kılları ve internal nazal valv tarafından filtrelenir.Nazal hava akımının direnci, fizyolojik ve patolojik durumlarda değişmektedir. Fizyolojik olarak nazal havayolu direncinin siklik bir şekilde değişmesine nazal siklus denir.Sesli harflerin söylenmesi ya da değiştirilmesinde, burnun rezonansa etkisi yoktur.Fakat, bazı ünsüz harflerin çıkarılması sırasında, burun ek bir rezonans bölgesi görevi görür.
Nazal Kavite ve Paranazal Sinüsler
Authors: Erdoğan Asiye Merve
Published: March 2023

Paranazal sinüsler ve burun, yüzün ortasındaki bir çıkıntının ardındaki iki boşluktan çok daha fazlasıdır. Burun boşluğu havayı alır ve solunum yolunun diğer bölgelerine iletilen havayı düzenler. Paranazal sinüsler, mukoza zarı ile kaplı pnömatik boşluklardır ve doğrudan burun boşluğu ile iletişim kurar. Paranazal sinüsler frontal sinüs, etmoid hücreler, maksiller sinüs ve sfenoid sinüstür. Anatomi ve fizyoloji etkileşim içinde dinamik bir sistem oluşturur. Anatomi, hava akışı, burun direnci, türbülansı, burun döngüsü - burnu kaplayan konkaların veya yastıkların alternatif olarak bir yandan diğer yana şiştiği ve tıkandığı bir süreç, ilaçların burundan verilmesini potansiyel olarak etkileyebilir. Bu faktörlerin yanı sıra, mukus reolojisi ve mukosiliyer klirens, buruna iletilen maddelerin uzaklaştırılmasını etkiler. Burnun sağlığı ve solunan maddelere (kirletici maddeler, alerjenler, ilaçlar veya aşılar) karşı immünolojik yanıtının tümünün dikkate alınması gerekir. Vücut için büyüleyici bir sensördür, sadece duman gibi potansiyel olarak zararlı maddeleri algılamakla kalmaz, aynı zamanda psikoseksüel yönlerinin geniş kapsamlı etkileri vardır ve koku alma yolu, ilaçların verilmesi için bir yol olma potansiyeline sahiptir.
Ekinokok Enfeksiyonlarında Vertebral Tutulumlar
Authors: Akar Ali , Öner Süleyman Kaan , Alkan Sevil
Published: March 2023

Ekinokok enfeksiyonlarında iskelet sistemi tutulumu nadirdir. İskelet tutulumu genellikle enfeksiyonun hematojen yayılımından sonra sekonder yayılıma bağlıdır. Vertebral kolon, kotlar, pelvis ve kafatası en sık tutulan bölgelerdir. Vertebral tutulum tüm olguların %1’inde görülen nadir bir tutulumdur. Karakteristik belirti veya semptomları yoktur. Tercih edilen tedavi cerrahi olup, cerrahi tedavinin mümkün olmadığı ve cerrahi tedaviye ek olarak medikal tedavi düzenlenir.Anahtar kelimeler: Echinococcus, kist hidatik, spinal kist hidatik, vertebral tutulum
Anormal Uterin Kanamalarda Yaklaşım
Authors: Dişli Gürler Ayşe
Published: March 2023

Uterin kanamalar, menarş döneminden menapozal döneme kadar, gebelik dönemleri hariç, hormon etkisi altında olan endometriumun organizsyonu ile belli peryodlarda olması beklenen kanamalardır. Anormal uterin kanama (AUK) olarak adlandırılan kanamalar ise miktar ve sıklık açısından düzensiz seyreden kanamalara denir (2). AUK reproduktif zamanlarda daha az görülürken, perimenapozal zamanlarda daha sık görülmektedir (2). AUK şikayeti olan bir hastada, kanama sebebine yönelik patolojilerin değerlendirilmesi gerekir. Altta yatan patolojinin tanısının koyulması, tedavinin belirlenmesi açısından önemlidir. Değerlendirme sonucu, kanama nedeni olarak bir patolojiye rastlanmazsa medikal tedavi seçenekleri tercih edilebilir. Hormonal veya hormonal olmayan medikal tedavilere cevap beklendiği şekilde gelişmezse, cerrahi tedavi seçenekleri de denenebilir. Cerrahi yaklaşım hastanın durumuna göre törepatik küretaj, endometrial ablasyon, histerektomi gibi seçeneklerdir. Histerektomi prosedürü uygulanan hastaların % 20’ si medikal tedaviye yeterli yanıt alınamayan uterin kanama endikasyonu ile yapılmaktadır. Menorajiye yönelik tedavi gören kadınların % 80’ inde anatomik bir patoloji bulunmamaktadır; bu nedenle histerektomi yapılan kadınların üçte birinde uterus anatomik olarak normal bulunmuştur (3). Medikal tedavinin, uygulanan cerrahi tedavileri ve dolayısıyla bu cerrahilere sekonder gelişen komplikasyonları önlemede önem kazanmaktadır (4).Histopatolojik örneklemenin sonucuna göre bir takip ve tedavi şeması belirlenir.
Yeme Bozuklukları Etiyolojisine Genetik ve Çevre Faktörleri Etkisi
Authors: Kasar Zehra Seznur
Published: March 2023

Yeme bozuklukları (YB), karmaşık biyolojik, psikolojik ve sosyal problemlere dayanan ciddi psikiyatrik hastalıklardır. YB, son 50 yılda artış göstererek dünya çapında üzerinde en çok araştırılan ve çalışma yapılan hastalıklardan biri haline gelmiştir. YB’nin etiyolojisi, günümüzde tam olarak netlik kazanmamış olsa da yapılan çalışmalar kişinin yaşamını etkileyen birden fazla faktörün bir araya gelerek etiyolojisinde rol aldığını göstermektedir. Etiyolojisinde genetik faktörler, çevresel faktörler (prenatal dönem ya da çocukluk çağında stresörlere maruz kalma), nörobiyolojik işleyişteki bozukluklar, psikolojik ve sosyo-kültürel çevre etkileri olmak üzere birden fazla faktör önemli rol oynar. Son yıllarda genetik faktörlerin, YB etiyolojisine ne derecede katkıda bulunduğuna dair çalışmalar hız kazanmıştır. Araştırmalardan elde edilen veriler, çevresel faktörlerin etkisi sonucu genlerde epigenetik değişiklikler meydana gelebileceğini göstermiştir. Epigenetik süreçler, çevresel faktörlerin etkisiyle esas DNA diziliminin bir değişiklik olmaksızın DNA metilasyonu ile gen ifadelerinde modifikasyonlar yapabilir. Kalıtsal olan bu değişiklikler yaşamın çeşitli dönemlerinde ortaya çıkabilirler ve reversible özelliğe sahiptirler. DNA metilasyonu, DNA’nın belirli bölgelerine özellikle guanin ve sitozinin bulunduğu gen bölgesi olan CpG adacıklarına DNA-Metil-Transferaz (DNMT) enzimleri aracılığıyla metil grubu (-CH3) bağlanmasıdır. DNA metilasyon miktarı çok önemli olup gereğinden çok olursa hipermetilizasyon, daha az gerçekleşmesi durumuna ise hipometilizasyon adı verilir. DNA metilasyon çalışmaları, birçok hastalığın oluşum mekanizmasının anlaşılmasına yardımcı olur. Bu çalışmalar, genetik olarak YB’ye yatkın olan bireylerde bu sürecin nasıl başladığı ve devam ettiğini ayrıntılı olarak açıklamaya yardımcı olabilir. Ayrıca genetik ve epigenetik araştırmalardaki son gelişmeler, YB’nin psikiyatrik, metabolik ve immünolojik bileşenlerle etkileşimlerini inceleme imkanı sunmaktadır. Bu derlemede genetik ve çevresel faktörlerin YB etiyolojisi üzerine etkisini araştıran en son çalışmaları gözden geçirmek amaçlanmıştır.
Briket Üretiminde Uçucu Kül ve Taş Yünü Atıklarının Kullanımının Araştırılması
Authors: Eken Mustafa
Published: March 2023

Termik santrallerin bir yan ürünü olarak adlandırılan uçucu küller atık olarak santrallerde depolanma sorunu ve çevresel kirliliğine neden olmaktadır. Bu çalışmada uçucu külün çimento ikame malzemesi olarak kullanıldığı ve atık taş yünlerinin eklenmesi ile briket üretiminin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Çimento yerine %30 oranında uçucu kül, pomza agregası yerine %5-10-15 oranlarında atık taş yünleri eklenerek briket üretimi gerçekleştirilmiştir. Üretilen briket numuneleri üzerinde ısı iletkenlik ve ultrasonik ses geçirgenlik deneyleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda uçucu kül ve atık taş yün katkılı briket numunelerin üretilmesi ile literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Lineer Diferansiyel Denklemler ve Çözümleri Üzerine
Authors: Çetin Mehmet Akif
Published: March 2023

Spektral teori modern matematiğin tarihi içerisinde fiziksel ve matematiksel yapılar hakkında en bilgi verici araç olmuştur. Son altmış yıldaki matematiksel yayınlarla bu konu oldukça hızlı bir gelişim göstermiştir. Katı hal fiziğinde ve kristallerin kuantum mekaniği ile ilgili metallerin teorisinde ortaya çıkan periyodik katsayılı diferansiyel denklemlerin spektral analizi fizikçilerin ve matematikçilerin ortak ilgi alanlarından biri olmuştur. Buradaki spektral analiz kavramı aslında denklemin bazı şartlarla oluşturduğu özdeğerlerini ve bu özdeğerlerin denklemde yerleştirilmesiyle elde edilen ve adına özfonksiyon denilen çözüm fonksiyonlarının bulunması işlemidir. İki ucu bağlanmış bir telin titreşimi, yüzey üzerindeki elektrostatik potansiyel, iletken bir çubuk üzerindeki ısı iletimi gibi kuantum fiziğinden, dalga teorisine kadar birçok problem lineer diferansiyel denklemlerin değişik formları ile ifade edilmektedir. Bu çalışmada, lineer bir diferansiyel denklemin sonsuz boyutlu bir vektör uzayında diferansiyel bir operatör için özdeğer problemi olarak nasıl ortaya çıktığı ele alınmıştır. Ayrıca kendine eşlik kavramı, sonlu boyutlu uzayda lineer dönüşümlerle benzerlikten yararlanarak tanımlanmış ve kendine eş bir matrisin özdeğerlerinin reel ve özvektörlerinin ortogonal olması özelliklerinin Teorem 3 e nasıl çevrildiği gösterilmiştir.
Negatif Mertebeli Genocchi Polinomlarını İçeren Szasz Tipli Operatörlerin Bir Genellemesi
Authors: Ağyüz Erkan
Published: March 2023

Bu çalışmada, üreteç fonksiyonları yardımıyla Genocchi tipli polinomları içeren Szasz tipli operatörlerin bir genellemesini tanımlarız. Bu operatörün Süreklilik modülü, Korovkin-Bohman teoremi ve Peetre's K fonksiyoneli gibi yakınsaklık özelliklerini araştırırız. Ayrıca Bu operatör için Voronovskaya tipli ve Voronovskaya-Grüss tipli teoremleri sunarız
Ciğerotları, Etnobriyoloji ve Türkiye’de Bulunan Bazı Ciğerotlarının Etnobriyolojik Özellikleri
Authors: Şimşek Özcan
Published: March 2023

Ciğerotları, boynuzotları ve karayosunlarından oluşan briyofitler ilkel yapıları ve zengin tür çeşitliliği ile dünyadaki ikinci büyük karasal bitki grubunu oluştururlar. Ciğerotları orta devoiyen dönemlerden günümüze ulaşmış en eski karasal bitkilerdendir. Bu kadar uzun zaman dilimi boyunca neslini devam ettirebilmiş ve bunu yaparken de çeşitli adaptasyonlar geliştirmiştir. Ürettikleri sekonder metabolitler sayesinde insanlar tarafından gıdadan tıbba, kozmetikten tekstile kadar birçok farklı alanda kullanılmışlardır. İnsan varoluşundan bu yana bitkilerle sürekli ilişki içinde olmuştur. Bu ilişkiyi incelemek amacıyla disiplinler arası bir alan olan etnobotanik bilimi doğmuştur. Briyofitlerin insan ile ilişkisini inceleyen bilim ise etnobriyoloji olarak adlandırılmıştır. Bilim dünyası için yeni sayılabilecek alanlar olmaları nedeniyle etnobriyoloji ve etnobotanik alanındaki çalışmalar ancak son yıllarda hızlanabilmiştir. Bu çalışma ile etnobotanik, etnobriyoloji, ciğerotlarının özellikleri ile Türkiye’de yayılış gösteren bazı ciğerotlarının etnobriyolojik özellikleri hakkında bilgiler sunulmuştur.
Biyosensörler
Authors: Açarı İdil Karaca
Published: March 2023

Bölüm sizlere; biyosensor sistemler hakkında açıklayıcı bilgiler sunacak potansiyelde olacaktır. Biyosensör nedir? Literatürde mevcut biyosensor sistemleri nelerdir? Kullanım amaçları vurgulanacaktır.
Kompulsif Satın Alma
Authors: Korkmaz İlknur
Published: March 2023

Kompülsif satın alma temelinde dürtünün, aşırı tüketimin ve kontrol bozukluluğunun yattığı, çoğunlukla kişinin psikolojik durumundan etkilenerek gerçekleştirdiği bir satın alma biçimidir. Kompulsif satın alma kavramının ele alınması ve literatürünün incelenmesi, kompulsif tüketicilerin satın alma davranışlarını ve profillerini ortaya koyması açısından önemlidir. Bu çalışmada, kompulsif satın alma kavramı kavramsal olarak ele alınmış ve literatürdeki çalışmalar incelenmiştir. Literatür incelendiğinde, kompulsif satın alma tanımları çoğunlukla “dürtü” teriminin etrafında şekillendirilmiştir. Ancak, kompulsif satın alma için aşırı, uygunsuz, anormal, kontrol edilemeyen, psikiyatrik bozukluk, patolojik satın alma, bağımlılık ve alışveriş krizleri kavramları kullanılarak da tanımlar yapılmıştır. Ayrıca, kompulsif satın almanın bağımlılık, istifleme, kompulsif istifleme, obsesif kompulsif bozukluk, depresyon, korku, kaygı gibi birçok psikolojik bozukluklar ile ilişkisini araştıran çalışmalar da bulunmaktadır. Kompulsif satın almanın sosyal medya, fenomen, FOMO, nomofobi, internet bağımlılığı, materyalizm, hedonik tüketim, gösterişçi tüketim, dürtüsel satın alma, ailevi durumlar, finansal unsurlar, iletişim tarzları ve demografik faktörler gibi değişkenler ile de araştırıldığı literatürde tespit edilmiştir. Literatürde çoğunlukla olumsuz duygular, ailesel sebepler, stres, kaygı, finansal genişleme, baskıdan kaçış, zaman kıtlığı, materyalizm gibi unsurların kompulsif satın almaya yol açtığı görülmektedir. Yeme bozuklukları, alkolizm, uyuşturucu bağımlılığı, borçlanma, kişisel ve ailesel problemler, pişmanlık ve suçluluk gibi unsurların ise kompulsif satın almanın tüketicilerde yarattığı etkiler olduğu literatürde anlaşılmıştır.
Muhasebe Denetiminde Analitik İnceleme Prosedürlerinde Yararlanılan Mali Tablo Analizi Teknikleri
Authors: Ezin Yasemin
Published: March 2023

Güvenilir bilgiye ulaşmayı sağlayan denetim faaliyetinin sağlıklı yürütülebilmesi için işletme içi politikaların ve yönergelerin uygunluğunu test etmek amaçlı birçok kanıt toplama tekniği bulunmaktadır. Bu tekniklerden son yıllarda önemine dikkat çekilen analitik inceleme prosedürleri (AİP) işletme verilerinin değerlendirildiği farklı analiz yöntemlerini kullanarak denetimin ilgili aşamalarına katkı sunmaktadır. Denetçilerin analitik inceleme prosedürleri uygulamasında kullandığı teknikler arasında mali tablo analizlerinde kullanılan oran analizleri ve temel istatistiki analiz teknikleri bulunmaktadır. Bu çalışmada da AİP uygulamalarında kullanılan mali tablo analiz teknikleri ayrıntılı bir şekilde ele alınarak, denetçi açısından önemi, denetim sürecinde hangi aşamalarda kullanıldığı ve kullanım amaçları üzeri durulmaktadır.
Hesap Verebilirlik, Muhasebe ve Güvencede Blokzincir Teknolojisi ve Yapay Zeka’nın Gelişim Fırsatı ve Kullanımı
Authors: Karcıoglu Reşat , Binici Fatih Ömür
Published: March 2023

Dijital dünyada yer alan teknolojiler muhasebe, denetim ve hesapverebilirlik ile birleşiminden kaynaklanan sorunlara, mesleklerin ve uygulayıcıların faaliyetlerinin yenilenmesine ve bilgi yönetişimi, veri, üretim ve iletiminin yanı sıra şeffaflık, riskler ve dijital prosedürlere duyulan güvene odaklanmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle, dijital devrim uygulayıcıları, profesyonelleri, akademisyenleri, düzenleyicileri uygulamakta oldukları prosedürleri değiştirmektedir. Bu doğrultuda çalışmada muhasebe ve denetim mesleği için son on yılın önemli gelişmelerinden olan yapay zeka ve blokzincir uygulamalarının mevcut gelişiminin araştırılması, etkilerinin tartışılması amaçlanmıştır. Blokzincir ve Yapay Zeka gibi teknolojiler muhasebe ve denetim alanında paylaşılan, doğrulanmış ve üzerinde anlaşmaya varılmış denetlenebilir veriler sağlamada önemli roller üstlenmiş veya üstlenmektedir. Denetim, izlenebilir ve denetlenebilir blokzincir verilerini kullanarak YZ araçlarıyla denetim etkinliğini artırabilir. Blokzinciri etkin muhasebenin bilgi asimetrisini önleyebilir ve tüm paydaşları dahil edilebilecek platformlar oluşturur. Dolayısıyla sonraki araştırmalar için blokzincir ve Yapay zeka teknolojilerinin nasıl yönetileceği, nasıl birleştirileceği ve teknolojilerle ilgili zorlukların ortadan nasıl kaldırılacağına dair çalışmaların yapılması gerekliliğidir.
Vasküler Travmalar ve Cerrahisi
Authors: Renan Uçaroğlu Erhan
Published: March 2023

Majör vasküler travma kan damarlarında (arterler ve venler) 4 mm’den büyük yaralanmalar olarak tanımlanmaktadır (1). Vasküler travma çeşitli nedenlerle oluşabilir: çatışma bölgelerinde penetran ve patlama yaralanması, terörist saldırılar, trafik kazaları ya da yüksekten düşmeye bağlı künt travmalar ve modern invaziv tıptan kaynaklanan iatrojenik travmalar. Bu yaralanmalar sıklıkla önemli kafa, yumuşak doku ve/veya iskelet yaralanmaları ile ilişkilidir. majör travmadan sonra masif kanama, önlenebilir ölümün önde gelen bir nedenidir. İatrojenik travma dahil olmak üzere künt ya da penetran travma hızlı kan kaybı veya katastrofik hipoperfüzyona bağlı son organ hasarına yol açabilir.
Çenelerde Görülen Odontojenik Kistler ve Tedavi Yöntemleri
Authors: Pektaş Muhammet Yasin , Topal Olgun
Published: March 2023

Kistler, kemikte veya yumuşak dokuda yer alan, çevresi epitel dokusundan meydana gelen, içlerinde sıvı veya yarı katı kıvamında bir madde bulunan boşluklardır. Klinik olarak ayrım kist çapı küçüldükçe gitgide zorlaşır. Kistler ağrısız büyürler, ancak büyüdükçe çenede ve yüzde deformansyonlara neden olabilirler. Büyük kistlerde kistin sinir uçlarına basınç yapmasına bağlı olarak parestezi veya anestezi, karakteristik olmayan baş ağrısı ve nevralji tarzı ağrılar görülür. Büyük kistlerinde spontan fraktürler de görülebilir. Çenelerde daha çok odontojenik epitelden gelişen kistler görülür. Odontojenik kistlerin çoğuna maksiller anterior bölgede, ardından mandibular molar bölgede rastlanır. Radiküler kistler, dentigeröz kistler, rezidüel kistler ve odontojenik kreatokistler en sık bildirilen odontojenik kistlerdir. Bu kistlerin benzer klinik ve radyolojik görünümleri nedeniyle klinik olarak yanlış teşhisler mümkündür. Ancak klinik ve radyolojik tabloların dikkatli bir şekilde anlaşılması ve yorumlanması çene kistlerinin tanınmasına yardımcı olur ve ağız ve çene-yüz patoloji servisleri ile doğru teşhisler elde edilebilir. Kist tedavileri kistin boyutu ve türüne göre farklılık gösterir. Küçük ve lokal agresif olmayan kistlerde küretaj ilk akla gelen tedavi şeklidir. Daha büyük kistlerde kistin cerrahi yöntemlerle enükle edilmesi gereklidir. Nüks potansiyeli yüksek ve lokal agresif kistlerde enükleasyonun yanında kisti çevreleyen kemiğin agresif küretajı da gereklidir.