Επίδραση του πρωτόζωου Marteilia sp. στην ανάπτυξη του δίθυρου μαλακίου Mytilus galloprovincialis L. στο Θερμαϊκό κόλπο
Authors: Καραγιάννης Δημήτριος 
Published: September 2021

Η δραματική μείωση του πληθυσμού του πλατιού στρειδιού Ostrea edulis στο Θερμαϊκό κόλπο και η διακοπή της εξαλίευσής του στα τέλη της δεκαετίας του ‘90, ανέδειξε για πρώτη φορά το πρόβλημα της μαρτελίωσης στις οστρακοκαλλιέργειες του Θερμαϊκού κόλπου. Η μαρτελίωση ανήκει στα νοσήματα υποχρεωτικής δηλώσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που την καθιστά νόσο ιδιαίτερης σημασίας τόσο από βιολογικής όσο και οικονομικής απόψεως. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η μελέτη της επίδρασης της Marteilia sp. στην ανάπτυξη και τη φυσιολογία του καλλιεργούμενου μυδιού Mytilus galloprovincialis. Τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας δείχνουν ότι η Marteilia sp. έχει σημαντικά αρνητική επίδραση στην αύξηση του μυδιού M. galloprovincialis. Το μήκος, το πάχος, το ύψος και το βάρος των προσβεβλημένων μυδιών ήταν σημαντικά μικρότερο σε σχέση με τα μη προσβεβλημένα. Μάλιστα, η μείωση αυτή ήταν ανάλογη της έντασης προσβολής των μυδιών από το παράσιτο. Επιπλέον, οι συντελεστές κλίσης των αλλομετρικών σχέσεων μήκους-βάρους, ύψους-βάρους και πλάτους-βάρους ανέδειξαν σημαντικά ταχύτερη αύξηση για τα υγιή μύδια σε σύγκριση με τα προσβεβλημένα. Την αρνητική επίδραση της μαρτελίωσης στην αύξηση των προσβεβλημένων μυδιών επιβεβαίωσαν και οι εξισώσεις von Bertalanffy, σύμφωνα με τις οποίες το μέγιστο μήκος και το μέγιστο βάρος των μυδιών ήταν σημαντικά μικρότερο για τα προσβεβλημένα. Όσον αφορά το εποχικό πρότυπο προσβολής των μυδιών από τη Marteilia sp., η παρούσα έρευνα ανέδειξε την παρουσία της μαρτελίωσης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με τα ποσοστά προσβολής χαμηλά κατά τη διάρκεια του χειμώνα (3,34%) και σταδιακά να αυξάνονται φτάνοντας στα υψηλότερα (30%) κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όπου η θερμοκρασία του νερού ήταν στο μέγιστο. Από τη σύγκριση των δύο συστημάτων καλλιέργειας των μυδιών προέκυψε ότι τα πασσαλωτά παρουσιάζουν σημαντικά μεγαλύτερα ποσοστά προσβολής σε σχέση με τα πλωτά. Τα στελέχη της Marteilia sp. που απομονώθηκαν από το Θερμαϊκό κόλπο και ταυτοποιήθηκαν με τη μέθοδο της ένθετης PCR, όλα ανήκουν στο ίδιο στέλεχος και κατατάσσονται στον τύπο ‘O’. Μεταξύ των μεθόδων ανίχνευσης του παρασίτου (κυτταρολογικής, ιστολογικής και μοριακής) η μοριακή μέθοδος της ένθετης PCR παρουσίασε τη μεγαλύτερη ευαισθησία (88,9%), ενώ η κυτταρολογική τη μικρότερη (33,3%). Επιπλέον, σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν στις τιμές του δείκτη SFG μεταξύ προσβεβλημένων και μη-προσβεβλημένων μυδιών από τη Marteilia sp. Ειδικότερα, ο δείκτης SFG ήταν σημαντικά μικρότερος στα προσβεβλημένα άτομα από ότι στα υγιή. Αναφορικά με τις φυσιολογικές παραμέτρους που προσδιορίστηκαν, οι διαφορές που διαπιστώθηκαν αποδόθηκαν στον υψηλότερο ρυθμό διήθησης και το χαμηλότερο συντελεστή απορρόφησης των προσβεβλημένων μυδιών. Αντίθετα, η κατανάλωση οξυγόνου και η απέκκριση αμμωνίας δεν επηρεάστηκαν από το βαθμό προσβολής των μυδιών. Όσον αφορά το γλυκολυτικό ρυθμιστικό ένζυμο ΡΚ, τα αποτελέσματα μετά από εγκλιματισμό στους 18°C έδειξαν μια τάση μείωσης της δραστικότητας του παρουσία της Marteilia sp. Η μείωση της δραστικότητας της ΡΚ πιθανόν να δείχνει μείωση του γλυκολυτικού ρυθμού στους αντίστοιχους ιστούς του M. galloprovincialis. Αντίθετα, στους 28°C το ένζυμο αυξάνει τη δραστικότητά του, δείχνοντας σαφή αύξηση του γλυκολυτικού ρυθμού και της παραγόμενης βιολογικής ενέργειας (ΑΤΡ), η οποία αποδίδεται στη γονιδιακή ενεργοποίηση της έκφρασης των πρωτεϊνών θερμικού πλήγματος (Hsps-heat shock proteins), προκειμένου τα κύτταρα να διατηρήσουν την πρωτεϊνική ομοιόσταση.