НОВЫЕ МАТЕРИАЛЫ СТОЯНОК КУЙЫЛЫС И ШИЖАГА
Authors: Р.Н. Аминова , Ж.Т. Аккошкарова , Е.К. Тушева , С.Ж. Рахимжанова 
Published: October 2024

В статье публикуются материалы разведочных работ в Приаралье на стоянках Куйылыс и Шижага, полученные в результате разведочных работ в 2021-2022 гг. Приаральским отрядом под руководством А.Онгара. Стоянка Шижага 1 расположена в северной части аула Шижага Аральского района. Стоянка Куйылыс расположена в окрестностях аула Куйылыс Иргизского района Актюбинской области, на левом берегу реки Тургай. Классификация и типология орудийного набора коллекции каменного инвентаря основана на общепринятых понятиях и разработках, предложенных и использованных при описании каменных орудий в работах Г.Ф. Коробковой, А.В. Виноградова, В.К. Мерца, Л.Я. Крижевской,Г.Н. Матюшина, В.Ф. Зайберта, С.С. Калиевой, В.Н. Логвина и других исследователей. Таким образом, материалы, обнаруженные на стоянках Шижага и Куйылыс – разновременны и датируются эпохой неолита и бронзы. Для изготовления каменных изделий использовался кремень различных цветов – серый, желтый прозрачный прожилковатый кремень со включениями оранжево-коричневого цвета, черная окремненная брекчиевая порода с серыми вкраплениями, серо-желтый полосчатый кремень. В изученной коллекции камня в основном отмечены сечения пластин с ретушьюи без ретуши, которые соотносятся с эпохой неолита, некоторые яркие предметы, а именно наконечники стрел, относятся к эпохе ранней бронзы. Полученные данные предоставляют новые сведенияо распространении неолитических культур юго-западного Казахстанаи находят свои аналогии в материалах стоянки Саксаульская 1 и ряда других стоянок Северного Приаралья.

Мақалада А. Оңғардың басшылығымен 2021-2022 жылдары Арал маңы жасағының барлау жұмыстары нәтижесіндеАрал өңіріндегі Құйылыс және Шижаға тұрақтарынан алынған барлау жұмыстарының материалдары ұсынылған. Шижаға І тұрағы Арал ауданы Шижаға ауылының солтүстік бөлігінде орналасқан. Құйылыс тұрағы Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Құйылыс ауылының маңында, Торғай өзенінің сол жағалауында орналасқан. Тас құралдары жиынтығының жіктелуі мен типологиясы Г.Ф. Коробкова, А.В. Виноградов, В.К. Мерц, Л.Я. Крижевская,Г.Н. Матюшин, В.Ф. Зайберт, С.С. Калиева, В.Н. Логвин және басқа зерттеушілердің жұмыстарында тас құралдарын сипаттама ұсынылғанжәне қолданылған жалпы қабылданған ұғымдар мен зерттемелергенегізделген. Осылайша, Шижаға мен Құйылыс тұрақтарынан табылғанматериалдар әр түрлі мерзімді болып, неолит пен қола дәуіріне жатады. Тас бұйымдарын жасау үшін түрлі түсті шақпақ тас қолданылды: мөлдір жолақтары және сарғыш-қоңыр қосындылары бар сұр, сары түсті шақпақ тас, сұр қосындылары бар шақпақтанған қара түсті жентек тасты жыныс, сұрлы сары жолақты шақпақ тас. Зерттелген тас жиынтығында, негізінен,неолит дәуіріне сәйкес келетін ретушпен және ретушсыз пластиналардыңқималары және кейбір айқын заттар, атап айтқанда жебе ұштары - ерте қола дәуіріне жатады. Алынған деректер оңтүстік-батыс Қазақстанныңнеолиттік мәдениеттерінің таралуы туралы жаңа мәліметтер беріп, Сексеуіл 1 және Солтүстік Арал маңындағы бірқатар басқа тұрақтардыңматериалдарынан өз ұқсастықтарын табады.

The paper is about new materials from the Aral Sea region at the sites of Kuiylys and Shizhaga, obtained as a result of exploration works in 2021-2022 by the Aral Sea expedition under the supervision of A. Onggar. The Shizhaga 1 site is located in the northern part of the Shizhaga village in the Aral region. The Kuyilys site is located in the vicinity of the Kuyilys village in the Irgiz region of the Aktobe region, on the left bank of the Turgay River. Classificationand typology of lithic tools assemblages are based on the generally accepted concepts and developments proposed by G.F. Korobkova, A.V. Vinogradov,V.K. Mertz, L.Y. Krizhevskaya, G.N. Matyushin, V.F. Zaibert, S.S. Kalieva, V.N. Logvin and other researchers. The materials found at the Shizhaga and Kuiylys sites are multi-temporal and date back to the Neolithic and Bronze Age. To make stone products, flint of various colours was used - grey, yellow transparentveined flint with orange-brown inclusions, black silicified breccia rock with grey inclusions, grey-yellow banded flint. Mainly fragments of blades with and without retouching are marked. The materials were attributed to the NeolithicAge, some tools, namely arrowheads were reffered to the Early Bronze Age. The obtained data provide new information of the distribution of Neolithiccultures of southwestern Kazakhstan and find their analogies in the materials of Saksaulskaya 1 and a number of other sites in the northern Aral Sea region.