Ανίχνευση και καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης μέσω των νέων τεχνολογιών
Authors: Παπουτσή Χαρά 
Published: January 2024

Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα αντίληψης, ερμηνείας, έκφρασης ελέγχου, αξιολόγησης και χρήσης των συναισθημάτων για την αποτελεσματική και εποικοδομητική επικοινωνία και σχέση με τους άλλους. Η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί το πηδάλιο για το συναίσθημα, τη σκέψη, τη μάθηση, την επίλυση προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων. Η παρούσα διατριβή είχε ως σκοπό μια σφαιρική και ολική προσέγγιση στην έννοια της Συναισθηματικής Νοημοσύνης και συγκεκριμένα στην ανίχνευση, τη μέτρηση και την καλλιέργειά της. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού τέθηκαν τρεις στόχοι που βρίσκονταν σε αρμονική και άμεση σύνδεση μεταξύ τους για την ολοκληρωμένη προσέγγιση του θέματος. Αρχικός στόχος ήταν η κατασκευή ενός νέου θεωρητικού μοντέλου εννέα επιπέδων της συναισθηματικής νοημοσύνης σε πυραμιδική μορφή με αντίστοιχες δεξιότητες και στρατηγικές που αποβλέπουν στη διαδικασία απόκτησης της συναισθηματικής νοημοσύνης μέσα από τη σταδιακή ανάπτυξή της και την ανέλιξη στα εννέα επίπεδα. Εν συνεχεία, δεύτερος στόχος και σε απόλυτη συνάρτηση με το θεωρητικό μοντέλο πυραμίδας της συναισθηματικής νοημοσύνης, αποτέλεσε η σχεδίαση μιας κλίμακας μέτρησης της συναισθηματικής νοημοσύνης για παιδιά ηλικίας 9-12 ετών και καθορίστηκαν οι ψυχομετρικές της ιδιότητες. Η τελική κλίμακα περιλάμβανε 45 στοιχεία κάτω από εννέα καθορισμένους παράγοντες με εύλογη αξιοπιστία. Αποδείξεις ποσοτικής εγκυρότητας και αξιοπιστίας λήφθηκαν από ένα δείγμα 506 αγοριών και κοριτσιών από την Δ', Ε' και ΣΤ' δημοτικού. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η κλίμακα είναι ένα σύντομο, εύχρηστο, έγκυρο, αξιόπιστο και εύκολα κατανοητό εργαλείο. Συνήχθη, επίσης, το συμπέρασμα ότι η νέα κλίμακα είναι ένα υποσχόμενο μέτρο και ένα βέλτιστο εργαλείο για τη μέτρηση της συναισθηματικής νοημοσύνης για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας. Τέλος, τρίτος στόχος για την ολοκλήρωση της διατριβής ήταν η δημιουργία ενός παιχνιδιού σοβαρού σκοπού με τίτλο «Το Πάρκο των Συναισθημάτων». Το παιχνίδι αυτό βασίστηκε στην πυραμίδα των εννέα επιπέδων της συναισθηματικής νοημοσύνης, είχε εννοιολογική συνάφεια με τις ερωτήσεις της κλίμακας μέτρησης της ΣΝ και λειτούργησε ως εργαλείο παρέμβασης. Η δυνατότητα των ψηφιακών παιχνιδιών να ενισχύσουν τη μάθηση σε διάφορους τομείς της παιδικής ανάπτυξης έχει προσελκύσει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη συναισθηματική ευημερία των παιδιών και τις κοινωνικο-συναισθηματικές δυσκολίες. Τρίτος και τελικός στόχος αυτής της διατριβής ήταν να αξιολογήσει πειραματικά σε ποιο βαθμό το παιχνίδι σοβαρού σκοπού «Το Πάρκο των Συναισθημάτων» βελτίωσε τη συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών μέσα από την αυτοσχέδια κλίμακα μέτρησης της Συναισθηματικής Νοημοσύνης. Η μελέτη διεξήχθη σε μια ομάδα 436 παιδιών ηλικίας 9-10 ετών, Δ' Δημοτικού. Για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος του προγράμματος, διεξήχθη ανάλυση διακύμανσης (ANOVA) στην πειραματική ομάδα και την ομάδα ελέγχου στο προ-δοκιμαστικό στάδιο, καθώς και ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA post-test). Τα αποτελέσματα για την ANCOVA μετά την παρέμβαση επιβεβαίωσαν την ύπαρξη σημαντικών διαφορών μεταξύ των ομάδων, καθώς οι συμμετέχοντες στην πειραματική ομάδα είχαν σημαντικά υψηλότερες βαθμολογίες σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες στην ομάδα ελέγχου σε ότι αφορά τη συνολική βαθμολογία και τις επιμέρους υποκλίμακες. Επιπλέον, τα αποτελέσματα της ANCOVA επιβεβαίωσαν ότι η παρέμβαση είχε παρόμοια θετική επίδραση και για τα δύο φύλα. Κατά συνέπεια, αυτή η μελέτη επικυρώνει πειραματικά ένα αποτελεσματικό εργαλείο παρέμβασης, τονίζοντας τη σημασία της εφαρμογής ψηφιακών παιχνιδιών που στοχεύουν στη βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης και των συναισθηματικών δεξιοτήτων σε όλη την παιδική ηλικία και την προεφηβεία. «Το Πάρκο των Συναισθημάτων» θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα χρήσιμο παιχνίδι σοβαρού σκοπού που επηρεάζει τους προσωπικούς, συναισθηματικούς και κοινωνικούς παράγοντες.