Ασφάλεια συστημάτων και κρίσιμων υποδομών
Authors: Λεβεντάκης Γεώργιος 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή αφορά στην Ασφάλεια Κρίσιμων Υποδομών και συγκριμένα στην ανάπτυξη μιας ενιαίας και ολιστικής μεθοδολογίας για την εκτίμηση των κινδύνων (καλύπτοντας ανθρωπογενείς απειλές και φυσικά/τεχνολογικά περιστατικά) η οποία συνδυάζει μεθόδους σχεδιασμού απόκρισης σε περιστατικά ασφάλειας ετερόκλητων δικτύων μεταφοράς. Μέσω της προτεινόμενης προσέγγισης σε στρατηγικό επίπεδο, καθίσταται εφικτή η μοντελοποίηση της διάδοσης του κινδύνου μεταξύ διασυνδεδεμένων δικτύων. Η προτεινόμενη μεθοδολογική προσέγγιση αποτελεί μια ουσιαστική συνεισφορά στις ημι-εμπειρικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σε επιχειρησιακό επίπεδο, οι οποίες ενοποιήθηκαν σε ένα κοινό επιχειρησιακό πλαίσιο που ενισχύθηκε από ένα μαθηματικό υπόβαθρο. Στόχος της έρευνας είναι να δημιουργήσει ένα κατανοητό και άμεσα εφαρμόσιμο πλαίσιο ανάλυσης και εκτίμησης του κινδύνου για τους φορείς εκμετάλλευσης και τους διαχειριστές των κρίσιμων υποδομών ενσωματώνοντας τις διαδικασίες απόκρισης σε περιστατικά έκτακτης ανάγκης. Το προτεινόμενο μοντέλο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη ελάττωση των επιπτώσεων του κινδύνου καθώς και σε θέματα ελαχιστοποίησης της επιχειρησιακής διαταραχής μιας υποδομής. Με δεδομένη την ανεξαρτησία της μεθοδολογίας από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε κρίσιμης υποδομής, είναι εφικτό να προσαρμοσθεί και εφαρμοσθεί σε ετερογενή και διασυνδεμένα δίκτυα κρίσιμων υποδομών, είτε του ίδιου τομέα πχ μεταφορών (όπως η συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης) είτε σε διαφορετικών τύπων διασυνδεδεμένων κρίσιμων υποδομών π.χ. μεταφορών και ενέργειας. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε περιλαμβάνει: 1. Κριτική μελέτη υπαρχόντων μεθοδολογιών τρωτότητας και εκτίμησης κινδύνων σε κρίσιμες υποδομές σε διεθνές επίπεδο. 2. Ανάλυση και αποτύπωση του δικτύου μεταφορών και συναφών κρίσιμων υποδομών, στο σύνολό τους, ως προς τη δομή, τους πόρους (π.χ. στάσεις, λεωφορεία, τρένα, γέφυρες) και τις εξαρτήσεις μεταξύ των πόρων αυτών (φυσική, συστημική, γεωγραφική και λογική διασύνδεση). 3. Ανάπτυξη ενός ημι-εμπειρικού καινοτόμου πλαισίου εκτίμησης κινδύνων το οποίο κάνει χρήση εμπειρικών δεδομένων μοντελοποιώντας τα μέσω ενός αυτοματοποιημένου συστήματος με σημείο αναφοράς την ολιστική προσέγγιση του «δικτύου των δικτύων». Πιο αναλυτικά, η μεθοδολογία αφορά στην εκπόνηση ενός αναλυτικού καταλόγου απειλών και κινδύνων που αφορούν σε δίκτυα μεταφοράς. Η έννοια του κινδύνου υπολογίζεται προσδιορίζοντας την πιθανότητα εμφάνισης και τις συνέπειες του περιστατικού ασφαλείας στο δίκτυο μεταφορών. Εν συνεχεία, ο αρχικός κίνδυνος υπολογίζεται ως προς την διάδοσή του, εντός του «δικτύου των δικτύων», δεδομένου ότι ένα περιστατικό ασφάλειας μπορεί να προκαλέσει νέα περιστατικά σε διασυνδεδεμένους πόρους. Ορίζεται ένα γενικευμένο κοινό πλαίσιο ανάλυσης κινδύνων για διασυνδεδεμένα και ετερογενή δίκτυα μεταφοράς, εφαρμόζονται μέτρα απομείωσης του κινδύνου και ακολουθείται μια επαναληπτική διαδικασία εκτίμησης κινδύνων, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα εμφάνισης και τις συνέπειες. Για τη βελτίωση της ακρίβειας το πλαίσιο έχει σχεδιαστεί να επεξεργάζεται συνδυασμούς διαφορετικών πηγών πληροφοριών όπως: Μια κλίμακα 5 τάξεων, η οποία μπορεί να βασίζεται σε κρίσεις ειδικών/εμπειρογνωμόνων. Μια αριθμητική κλίμακα, όταν υπάρχουν διαθέσιμα ποσοτικά/ιστορικά δεδομένα. Συμπερασματικά, η ανωτέρω έρευνα μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας κοινής αντίληψης και ομογενοποιημένης προσέγγισης για την κατανόηση και ανάλυση κινδύνων σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Προστασίας Υποδομών Ζωτικής Σημασίας, όπως εξελίσσεται.