bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Romantic motifs in Chinese art: origins and peculiarities
Authors: Liu Haoxuan
Published: December 2024

INTRODUCTION. In traditional Chinese culture, romantic motifs have always been one of the central themes in art. Therefore, the consideration of cultural and historical features of the romantic attitude development in Chinese art seems relevant for a deeper understanding of the “romanticism” phenomenon in world culture at the level of style traits and artistic techniques, regardless of nationality. The aim of the study is to show that Romantic themes in Chinese art have deep cultural and historical roots. The novelty of the study lies in the attempt to show that the unique features of Chinese Romanticism have influenced both Chinese and contemporary world art.

MATERIALS AND METHODS. The study is based on historical documents and works of traditional Chinese art and culture, the methods of historical and cultural analysis are used.

RESULTS AND DISCUSSION. It is revealed that romantic motifs in Chinese art are reflected not only in the praise of natural beauty but also in the desire for inner peace and spiritual freedom.

CONCLUSION. A deeper understanding of the Romantic motif in Chinese art is significant for a better comprehension of the content and structure of the core values of Chinese culture.
Epithetization as a way of categorizing football discourse
Authors: Chernikova N. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The relevance of the study is due to the need to study the linguistic methods of categorization of socially significant fragments of the external world and different types of discourse. The purpose of the study is to identify epithets characterizing the game of the Russian national team and its rivals at the 2018 FIFA World Cup; to determine the composition of their thematic groups and subgroups, as well as linguistic means that are carriers of the characteristic nomination, in the process of lexical, grammatical and functional categorization of linguistic units.

MATERIALS AND METHODS. The subject of the study is a feature nomination (epithetation) as a way of categorizing sports (football) discourse based on the material of the journalistic book by the Russian sports journalist I.Ya. Rabiner “Team-2018: Champions of Our Hearts”. During the analysis of the linguistic material, the method of continuous sampling, contextual analysis, the method of semantic-cognitive analysis, the modeling method, and the statistical method are used.

RESULTS AND DISCUSSION. In the process of lexical and functional categorization of characteristic words (epithets), two thematic groups were identified: 1) epithets characterizing the game of the Russian national team; 2) epithets characterizing the game of the opponent. Each group is represented by several subgroups. Cases of interaction of epithetization and metaphorization were revealed, demonstrating the transition from one conceptual area to another (crazy blow, aggressive football, iron penalty). In the process of grammatical categorization of epithets, means of expressing the characteristic nomination (adjectival and adverbial vocabulary) and 8 structural models of epithet complexes were determined.

CONCLUSION. According to statistics, the number of epithets characterizing the play of the Russian national team is 5 times greater than the number of epithets characterizing the play of the opponent; the number of subgroups of the first thematic group is almost 2 times greater than the number of subgroups of the second thematic group. Such quantitative indicators reveal the ethnocultural and personal features of the linguistic understanding of a fragment of the world and emphasize attention, special interest in national (Russian) realities. Many epithets characterizing the play of the Russian national team have a positive connotation (wonderful attack, united, integral, brotherly play, excellent defender), in contrast to epithets with a negative connotation characterizing the play of the opponent (terrible, panicky play, empty, slow and clumsy players).
The image of COVID-19 in the Russian linguistic consciousness
Authors: Deryabina S. A. , Dyakova T. A. , Mitrofanova I. I.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The widespread spread of COVID-19 in Russia could not but affect the Russian linguistic consciousness, in which the associative thesaurus of the 21st century pandemic is being formed to one degree or another. Russian-language information resources are full of information about the new virus and the need for vaccination against it. These topics are actively discussed by the entire Russian-speaking population. The aim is to explore the image of COVID-19 in the Russian linguistic consciousness in the aspect of syntagmatic, paradigmatic and thematic associative thesaurus in two time periods: May–June 2020 and May–June 2021.

MATERIALS AND METHODS. The research material is the National Russian Language Corps, social network’s hashtags, printed and electronic content « Rossiyskaya Gazeta and RBC newspapers. The associative experiment method is used to identify syntagmatic and paradigmatic reactions and thematic groups.

RESULTS AND DISCUSSION. The analysis is an attempt to demonstrate the formation state of the concept of COVID-19 in the linguistic consciousness of Russians. The subject of the study was the syntactic function of the COVID-19 lexeme and the results of an associative experiment.

CONCLUSION. The syntactic function of the COVID-19 lexeme, its lexical compatibility and connotation have been identified. It has been established that the perception of the COVID-19 epidemic in the linguistic consciousness is assessed as a typical characteristic of modernity and is recognized as part of reality along with the problems of global changes in ecology and climate and exists along with such concepts as globalization, digitalization and convergence.
Nominations of women by profession in modern Russian (based on survey materials)
Authors: Zhao Jing , Chernyshova T. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The purpose of the study is to determine, based on a questionnaire, the role and adaptive capabilities of women’s nominations by profession and in the modern Russian language.

MATERIALS AND METHODS. The research material consists of 50 questionnaires received during a survey of students at Altai State University, as well as literary texts presented in the National Corpus of the Russian Language. The following methods were used: questionnaires; continuous sampling method; word-formation, comparative, quantitative analysis.

RESULTS AND DISCUSSION. It was revealed that the acceptability of gender neologisms is supported by both the social significance of nominations by profession in the feminine form (symmetry, clear indication of the person's gender) and the facts of natural language development. The unacceptability of using such nominations is based on the healthy conservatism of a significant part of the respondents and the desire to preserve established norms and traditions. A variety of wordformation suffixes used to create feminine forms from masculine professional names was revealed.

CONCLUSION. The results of the survey allow us to state that gender nominations of women by profession are a fact of the modern Russian language, requiring close attention and study both in the functional, word-formation, and sociolinguistic aspects.
Text units with purpose semantics in a discursive perspective
Authors: Voronina L. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The correlation of the terms “text units” and “discourse units” is currently opaque due to numerous approaches to defining text units and ambiguous decisions regarding discursive ones. The aim is to identify the features of the correlation of structural units of text and discourse and to establish the specifics of the rhetorical relations of Purpose at the element node level of discourse.

MATERIALS AND METHODS. The research is conducted on the basis of contemporary mass media material through an unselected sampling from interviews with Russian political leaders using the methodology of the theory of rhetorical structures, general philological argumentation, as well as conversation and discourse analysis.

RESULTS AND DISCUSSION. A structural-semantic dependence is established when identifying the correlation of text units with the purpose semantics and discursive units organized according to the principle of rhetorical relations of the purpose; the specificity of the rhetorical connections of Purpose as relations of the subject type, an asymmetric structure, characterized by a complete paradigm of the signs of polarity and direction is revealed.

CONCLUSION. The study has prospects for further study of global structures of natural discourse, as well as practical significance in the context of computational linguistics in the development of algorithms for creating texts using artificial intelligence.
Onomastic component of the normative-scientific macrotext “Russian language” in a dynamic aspect
Authors: Golubnichaya A. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The problem of the formation of the Russian linguistic personality, in particular its onomastic component, is the subject of numerous scientific studies, covering its various aspects, including within a certain period of time. However, the previously mentioned problem has not been considered in dynamics. The purpose of the study is to characterize the onomastic space of the macrotext “Russian Language” in a dynamic aspect in the period from the 19th to the beginning of the 21st century.

MATERIALS AND METHODS. The research material was onyms identified in normative scientific texts of the 19th – early 21st centuries and supplemented with appellatives, which are written with a capital letter. The following methods were used: statistical, classification, comparative, et al.

RESULTS AND DISCUSSION. The concept of the normativescientific macrotext “Russian language” is formulated, its structure and onomastic content are determined. In the normative-scientific texts of each period, the most frequent onyms are identified, forming the common core (invariant) of the onomastic space.

CONCLUSION. The study confirmed the thesis that the central place in the onomastic space belongs to anthroponyms, which in large part are among the precedent names that are of great importance in the formation of the Russian linguistic personality. This conclusion convincingly emphasizes the special role of the academic subject “Russian language” in this process. The prospects of the work are associated with the expansion of the study of systemic relations within the onomastic space, identifying the content and structure of the associative-cultural background of its key units, establishing the specifics of the functioning of proper names in the texts of textbooks on the Russian language in comparison with normative-scientific texts on other subjects, et al.
Hephyronyms in the structure of the Samarkand text
Authors: Lipatova Ye. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. Recently, the peripheral categories of onomastics have become the object of onomastic research, which include the name of the proper bridge – gephyronyms. This term is not noted in the most famous Dictionary of Russian Onomastic Terminology by N.V. Podolskaya. Being a meaningful independent unit of knowledge in the onomastic consciousness of native speakers, gephironim exist in a system-centric form and in an anthropocentric dimension, implementing the urban text. Understanding the essence of the toponym as a text goes back to the ideas  of M.V. Gorbanevsky, who believed that the versatility of the components of a toponym is related to the toponym-text. The purpose of the study is to consider the spatial locus of the city of Samarkand based on the material of gephironim texts, which can unfold and represent known extralinguistic and cultural knowledge, representing the city-text.

MATERIALS AND METHODS. The following methods are used in the study: observation, semiotic and semantic analysis, interpretation method. Empirical context of the study of – gephyronyms of Samarkand, recorded on the city map and in reference books, which are the object of scientific interest of the author.

RESULTS AND DISCUSSION. A person fills the space of the city with specific toponymic units involved in the formation of the urban text, which allows “to read” the city. The coherence and integrity of the urban text are formed by toponyms-texts, the meanings of which include the following components: address, chronological, historical and cultural, local history, national-cultural, text, and this series remains open.

CONCLUSION. Certain properties of the Samarkand text are reflected in toponym texts. Since any toponym performs an iconic function and urban semiotics is intertextual, each individual toponym-text enters into an intertextual relationship with another toponym-text, forming an urban text with onomastic information.
King Philip II of Spain as the prototype of the Grand Inquisitor in F.M. Dostoevsky’s novel “The Brothers Karamazov”
Authors: Yudakhin A. A.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The Spanish plot forms an important symbolic, semantic and artistic layer of the Grand Inquisitor Legend by F.M. Dostoevsky. The purpose of the study is to identify and analyze the typological similarity of the Spanish King Philip II (1527–1598) and the Grand Inquisitor Dostoevsky in the context of the author’s idea of the “Legend”.

MATERIALS AND METHODS. The object of the study is the insertion parable of Ivan Karamazov in F.M. Dostoevsky’s novel “The Brothers Karamazov”, as well as handwritten editions and rough sketches for the “Legend”. The methodological basis of the research includes the comparative historical method, cultural-historical and system-typological analysis.

RESULTS AND DISCUSSION. The study revealed the presence of a complex typological correlation between the image of King Philip II, attested by historical literature, and the artistic image of the Grand Inquisitor of the Legend. The characteristics of both characters, such as despotism, pride, amoralism, fanaticism, asceticism and recluse, go back to two basic categories that build the life and behavior model of the characters – godliness and the will to power. In the context of Dostoevsky’s anti-Catholic polemic, such similarity of portraits (spiritual constitution and psychological type) of the Inquisitor king and the Grand Inquisitor acquires special significance.

CONCLUSION. The revealed typological correlation between historical and artistic images suggests that the Inquisitor King Philip II, as an iconic character in Spanish history, served as one of the prototypes of the main character of Dostoevsky’s “Legend”.
Bird mythologem in E.G. Vodolazkin’s novel “The Aviator”
Authors: Gudin D. S. , Sorokina N. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. Bird is a symbolic image in the works of E.G. Vodolazkin. The aim of the study is to determine the function of ornithological images in the novel by E.G. Vodolazkin “The Aviator” and their connection with the literary and mythological tradition.

MATERIALS AND METHODS. The object of the study is ornithological symbolism in the novel by E.G. Vodolazkin “The Aviator”. The study is based on a combined approach, combining historical-cultural, mythopoetic, biographical, structural, comparative-historical and receptive methods.

RESULTS AND DISCUSSION. The bestiary and mythological semantics of the images of a raven, crow, eagle owl, swan, and dove have been established. The ornithological environment of the protagonist has been analyzed, and the functions and techniques of creating ornithomorphic characters in “The Aviator” have been studied. Typological and genetic similarities with “protograph” texts – medieval apocrypha, Physiologus, Explanatory Paleia, the works of Ovid, A.S. Pushkin,  A.K. Tolstoy, A.A. Blok, etc. – have been identified and studied in detail. The connection between the novel “The Aviator” by E.G. Vodolazkin and the novels “Demons” and “Crime and Punishment” by F.M. Dostoevsky has been determined. The hypothesis about the palimpsest nature of the novel “The Aviator” has been substantiated.

CONCLUSION. The research materials can be used both for the analysis of E.G. Vodolazkin’s poetics and for the analysis of mythological imagery in contemporary Russian and foreign literature.
Constructive-style vectors in digital advertising text: transformation and interaction
Authors: Uskova O. A. , Valieva I. V.
Published: December 2024

INTRODUCTION. The study is devoted to the problem of digital advertising text transformation under the influence of constructive-style vectors (CSV) of bookishness, mass media and colloquialism. The purpose of the study is to identify the interaction features of various CSV in modern digital advertising.

MATERIALS AND METHODS. The object of the study is digital advertising texts. The manifestations of CSVs of bookishness, mass media, and colloquialism at the lexical, morphological, and syntactic levels are analyzed. To achieve this goal, methods of lingual-stylistic, discourse, contextual, and comparative analysis, as well as the method of continuous sampling, are used.

RESULTS AND DISCUSSION. The study identified ways to mix the means of various CSVs to enhance the effectiveness of advertising communication. It also established the influence of digital technologies on the formation of new trends in creating advertising texts, such as personalization, multimodality, and interactivity.

CONCLUSION. The results of the study can be used by copywriters and marketers as tools for creating more effective advertising texts in a digital environment. Additionally, the obtained data can be applied in developing educational programs in digital marketing, copywriting, and advertising, providing students with up-to-date knowledge of modern trends in advertising communication. For researchers in linguistics and communication, the work provides new material for further study of language transformation in the digital environment and its impact on communication effectiveness. Prospects for further research are related to studying the transformation of CSVs in the context of the development of artificial intelligence and virtual reality in advertising.
Warthin’s Tumor: A Rare Case Report of a Bilateral Multifocal Parotid Tumor Associated with an Ectopic Tumor
Authors: Silva Joana , Teixeira Nelson , Ramos Nuno , Ramos Sância
Published: December 2024

Warthin’s tumor is the second most common benign neoplasm of the parotid gland and frequently presents with multifocal and bilateral involvement, either synchronously or metachronously, up to 20% - 30% of cases. More rarely, extraparotid locations may also occur. This case report describes a Warthin’s tumor presenting synchronously as a multifocal bilateral parotid tumor in association with an extraparotid localization, which, according to the existing literature, appears to be a rare event. This low incidence is likely underestimated and could be explained by several reasons. Increased awareness of this potentially higher incidence may aid physicians in better evaluating and treating their patients.
Estacionamentos rotativos e mobilidade urbana
Authors: Barberio Leandro Di Genova , Gallo Fabricio
Published: December 2024

Objetivamos analisar com o artigo a participação de instituições digitais nas concessões dos serviços de estacionamento rotativo e sua abordagem mercadológica de usos territoriais. Realizaremos uma discussão acerca da relação entre grupos empresariais e as concessões públicas de exploração dos serviços de zona azul, buscando compreender as implicações do fenômeno no planejamento urbano e na mobilidade urbana. A metodologia deste trabalho consiste no levantamento bibliográfico de produções científicas nacionais e internacionais sobre o tema e dados primários e secundários, de caráter qualitativo, obtidos através de notícias de jornais, dos sites das empresas e seus relatórios técnicos. Não obstante, foram realizados trabalhos de campo nas cidades de Rio Claro (SP) e São Paulo (SP).
Vestígios ambientais e mapeamento comportamental em praças do interior de Minas Gerais
Authors: Santos Gleidson Jordan dos , Santos Larissa Medeiros Marinho dos , Lanna Marina Carneiro
Published: December 2024

O presente estudo parte de uma tese de doutorado, buscou investigar e explorar a dinâmica de uso de três praças do interior de Minas Gerais a fim de estabelecer semelhanças e diferenças entre elas e, posteriormente, realizar estudos para compreender os processos de apropriação desses espaços e possibilidades de participação comunitária no planejamento e melhorias arquitetônicas. Para tanto, foi realizado um estudo exploratório, usando o método de vestígios ambientais e mapeamento comportamental e lançando mão de conceitos tratados em Psicologia Ambiental. Foram identificados alguns dos elementos que constituem os cosmos das cidades investigadas, os principais usos das praças observadas e a presença de diversos públicos, incluindo adolescentes, além de abrir o campo de possibilidades para futuras propostas de pesquisa e intervenção nesses espaços envolvendo principalmente a juventude, população de interesse dos autores.
Saberes e conquistas da América entre Veneza e Roma
Authors: Descendre Romain , Ferrari Dener Gabriel
Published: December 2024

Como as traduções italianas das crónicas de Indias representam a conquista de “novos mundos”? É possível traçar a história dessas traduções por meio de seus paratextos? Qual é o papel das editoras, dos tradutores e/ou dos editores desses textos na “imagem do Novo Mundo” que é transmitida dessa forma? Essas são as questões levantadas por este artigo, que retoma o antigo problema do “impacto da descoberta da América” do ponto de vista das traduções e de sua recepção. Estas se concentram em apenas duas cidades: Veneza (principalmente) e Roma (muito menos). Ao examinar os paratextos dessas traduções, podemos mostrar que os relatos das conquistas espanholas não foram traduzidos da mesma forma em Veneza ou Roma: dois modelos de interpretação parecem se opor, de natureza intelectual e epistemológica em um caso, política e militar no outro.
Empregado ou autônomo
Authors: Matheus Mario Luiz Bezerra Feitoza , Silva Silmara Dela
Published: December 2024

No presente artigo, buscamos analisar os efeitos de sentido produzidos pelo discurso jornalístico sobre o trabalhador, o trabalho e a precarização das relações trabalhistas no setor de transporte de passageiros através das plataformas digitais. A partir do referencial teórico-metodológico da Análise de Discurso, proposta por Michel Pêcheux, analisamos três matérias jornalísticas sobre a pesquisa etnográfica empreendida pelo procurador do Ministério Público do Trabalho Ilan Fonseca, que atuou como motorista de Uber por 4 meses em Salvador, Bahia, a respeito da subordinação do trabalhador à plataforma, e uma sobre uma decisão da justiça do trabalho que condena a empresa Uber a pagar indenização e contratar os motoristas. Assumimos como objetivo principal compreender o funcionamento do discurso jornalístico ao produzir sentido para o trabalho precarizado dos motoristas como ganho de liberdade e autonomia, e o apagamento da assimetria de forças e vínculos de subordinação entre os trabalhadores precarizados e as plataformas. Para tanto, mobilizamos noções desenvolvidas pela Análise de Discurso materialista em relação a atuação das condições de produção que constituem o discurso, o trabalho da memória discursiva sobre o dizer, os processos de designação, o funcionamento ideológico e a tensão entre os processos de reiteração parafrástica e deslizamento polissêmico que constitui os sentidos.
A ancestralidade para a construção e reconhecimento de um território de resistência
Authors: Nascimento Carolina Roberta Peixoto do
Published: December 2024

O livro Feminismos Favelados: uma experiência no Complexo da Maré, de Andreza Jorge, apresenta as dinâmicas de luta e resistência de mulheres das favelas, a partir da experiência de moradoras do Complexo da Maré, no Rio de Janeiro, sob a perspectiva da intersecção entre raça, gênero e classe. A obra advoga por um feminismo que abarque as experiências de mulheres negras e periféricas, historicamente marginalizadas nos discursos feministas tradicionais. Com base na experiência pessoal da autora e na análise do projeto Mulheres ao Vento — que integra saberes ancestrais, simbolizados pela figura de Iansã/Oiá, com práticas de empoderamento comunitário —, o livro destaca a escrevivência corporal, que ressignifica corpo e memória como territórios de resistência por meio da dança. Buscando legitimar as mulheres faveladas como protagonistas, destacando sua participação ativa e crítica na construção de um feminismo alinhado às diferentes realidades.
Nasilje, sram in ponižanost
Authors: Oravecz Robert
Published: December 2024

Sram je pritegnil znanstveno pozornost psihologije in psihiatrije šele pred nekaj leti. Zanimanje za fenomen ponižanja in sramu je nedvomno povezano s spremembami v razumevanju nevroz. Psihopatologija danes prepoznava kar nekaj psihopatoloških motenj, ki so jasno povezane z občutki sramu in ponižanosti. Znanstveni dokazi potrjujejo jasno povezavo med nasiljem in poniževanjem človeškega dostojanstva. Zdi se, da poniževanje deluje na posameznika tako, da uniči njegovo socialno kompetentnost in posledično tudi njegovo psihosocialno identiteto. Ponižanje in družbena izločenost ne prizadaneta le posameznika, ampak delujeta tudi na sociokulturno dimenzijo. Avtor opisuje povezave med nasiljem, poniževanjem, sramom in psihopatološkimi motnjami z namenom, da bi prispeval k razvoju diskurza "mentalnega zdravja", ki bi bilo (bolj) usmerjeno na žrtve nasilja.
Meadova analiza simbolne interakcije z nekaterimi implikacijami za razumevanje socialne resničnosti
Authors: Černigoj Matej
Published: December 2024

Razlage pojavov socialne resničnosti so se v preteklosti gibale okoli dveh nasprotujočih si ekstremov. Nekateri avtorji v njih niso videli nič drugega kot odraz individualnih psiholoških značilnosti posameznikov, ki sestavljajo socialno skupnost, drugi pa so jih pojmovali kot izključno kolektivne pojave, ki raven individualne psihologije presegajo in z njenimi koncepti niso razložljivi. Le redki so, tako kot npr. G. H. Mead (1997/1934), videli, da pojavi socialne resničnosti pravzaprav hkrati oblikujejo psihološke značilnosti posameznikov kot tudi nastajajo v procesu njihove interakcije. Taka pojmovanja pa so bila dolgo časa obsojena na nerazumevanje, saj se je pojmovni aparat, s katerim lahko učinkovito pristopimo k razumevanju dinamičnih samoorganizirajočih se sistemov, razvil šele v zadnjih desetletjih. Namen prispevka je pokazati, kako je mogoče razložiti nastanek in obstoj pojavov socialne resničnosti na podlagi nekaterih temeljnih značilnosti posameznikov, ne da bi zapadli v redukcionizem in spregledali njihovo transcendentnost.
Uporaba Lestvice delovnega zadovoljstva v slovenskih podjetjih
Authors: Pogačnik Vid
Published: December 2024

Lestvica delovnega zadovoljstva je bila uporabljena na reprezentativnem vzorcu 5.094 zaposlenih v 54 slovenskih podjetjih. Ustrezne merske karakteristike in možnost vpogleda tako v skupno zadovoljstvo zaposlenega kot v 15 vidikov delovnega zadovoljstva kažejo na uporabnost instrumenta. Na kratko je interpretirana tudi kakovost delovnega življenja v slovenskih podjetjih.
Uporaba kognitivnih tehnik pri delu z duševno prizadetimi in njihovimi starši
Authors: Pečavar Nada
Published: December 2024

Duševno prizadete osebe same ne iščejo strokovne pomoči, ampak se začne obravnava na pobudo staršev oziroma strokovnih delavcev, ki se pritožujejo nad motečim vedenjem. Vendar je nemogoče spremeniti otrokovo vedenje, ne da bi odrasli spremenili svoje reakcije do njega. To pa pogosto zahteva predelavo njihovih disfunkcionalnih avtomatskih misli. Te se lahko nanašajo na zahteve, ki jih postavljamo in so povezane z osnovnimi principi tega pristopa, ali na njihov odnos do otrokove prizadetosti, njegove prihodnosti... V obravnavi skušamo po eni strani vplivati na zmanjševanje motečega vedenja in po drugi na izgrajevanje željenih reakcij. Pogosteje se uporabljajo vedenjske tehnike, ki so bolj primerne za omenjeno populacijo glede na njene značilnosti. Vendar to ne pomeni, da so kognitivne tehnike pri njih neuporabne. V tuji literaturi so navedene študije zmerno duševno prizadetih oseb, pri katerih so delali na notranjem pogojevanju in so bile v postopek vključene predstave, domišljija. V pričujočem prispevku so opisani primeri uporabe kognitivnih tehnik pri lažje in zmerno duševno prizadetih osebah in njihovih starših.
Spoprijemanje s stresom in kognitivna interferenca pri študentih kot pomembna dejavnika vpliva na njihove dosežke
Authors: Peklaj Cirila , Puklek Melita
Published: December 2024

Namen raziskave je bil ugotoviti povezanost med strategijami spoprijemanja s stresnimi situacijami, kognitivno interferenco in uspešnostjo verbalne predstavitve seminarskega dela študentov bodočih učiteljev. V raziskavi je sodelovalo 135 študentov pedagoških smeri. Na začetku semestra so študentje izpolnjevali vprašalnik spoprijemanja s stresom (Ways of Coping Questionnaire; Folkman in Lazarus, 1988). Uporabili smo verzijo, ki ugotavlja posameznikovo običajno odzivanje na stresne situacije. Po predstavitvi seminarske teme so študentje poročali o kognitivni interferenci med nastopanjem (o prisotnosti motečih dejavnikov in vsiljivih misli). Prav tako je profesor po nastopu ocenil uspešnost nastopa posameznega študenta po vnaprej znanih kriterijih. Analiza rezultatov je pokazala pomembno povezanost med določenimi načini spoprijemanja s stresom, vidiki kognitivne interference in uspešnostjo predstavitve. Nadaljne statistične analize so pokazale pomembne razlike v različnih vidikih kognitivne interference med skupinami zelo, srednje in manj uspešnih študentov. V zaključku avtorici razpravljata o pomembnosti uspešnih načinov spoprijemanja s situacijo nastopanja in povežeta rezultate raziskave z izobraževanjem študentov bodočih učiteljev.
Napovedna veljavnost slovenske mature
Authors: Bucik Valentin
Published: December 2024

Opravljen maturitetni izpit pomeni uspešno zaključeno gimnazijsko izobraževanje in predstavlja vstopnico za vpis na univerzitetni študij, hkrati pa se število točk na maturitetnem izpitu uporablja v sistemu selekcijskih kriterijev za vpis na določeno smer študija, če je vpis omejen. V obeh primerih se vprašamo, ali je matura tako natančen in pravičen inštrument, da rezultati najprej pomagajo določiti zadostne začetne pogoje za študij ter nato še veljavno, zanesljivo, objektivno in občuljivo izbrati najboljše med kandidati za študij. Pri napovedni vrednosti mature moramo odgovoriti na nekatera vprašanja: ali matura kot vstopni pogoj prispeva k boljšemu študiju, ali v primeru omejenega vpisa pomeni napredek glede na pretekle sprejemne izpite na fakultetah in ali je realno pričakovati visoko napovedno veljavnost rezultatov mature za študijski uspeh na univerzi. Podatki kažejo, da je v zadnjih nekaj letih osip pri študiju manjši kot prej, da je pretočnost iz letnika v letnik boljša in da je trajanje študijskega obdobja za posameznega študenta v povprečju krajše. Vendar študijske uspešnosti ni mogoče preprosto napovedovati zgolj iz rezultatov na maturi. Preveč dejavnikov vpliva na uspeh na univerzi. Pri večini analiziranih študijskih programov je zveza med uspehom na maturi in uspešnostjo pri študiju sicer pozitivna, a ne visoka, torej ne moremo trditi, da bodo le sprejeti maturantje zagotovo tudi najboljši študentje. Vendar tega ni mogoče z gotovostjo trditi za noben prediktor. Izkaže se, da je matura standardni izpit, primerljiv za vse kandidate, ki se vpisujejo na univerzo, in da je v primerjavi s preteklimi sprejemnimi izpiti na smereh študija z omejenim vpisom objektivnejši, zanesljivejši in z vidika kandidatov pravičnejši ter tudi zato veljavnejši postopek. Takšen način univerzitetnega kadrovanja in selekcije je mogoče srečati na marsikateri državni univerzi v evropskih državah.
Razumevanje pojma 'self' v Gestalt terapiji
Authors: Kotnik Rudi
Published: December 2024

V teoriji Gestalt terapije je poudarek na 'selfu' kot procesu v (v nasprotju s strukturo). Zato prispevek obravnava razmerja med strukturo in procesom v razumevanju pojma 'self.' V ta namen je predhodno predstavljen tudi širši kontekst drugih teoretskih pristopov in terminološki problem v slovenskem jeziku. Sledi ilustracija in implikacije za klinično prakso. Razumevanje 'selfa' kot procesa v odnosu ima svoje klinične implikacije, saj je ozaveščanje procesov tukaj in zdaj v terapevtskem odnosu tudi ozaveščanje procesov, ki se dogajajo tudi zunaj terapije. Sprememba v odnosu postane vzvod, ki klientu/pacientu omogoča spremembo tudi v življenju.
Glasbeno terapevtska improvizacija
Authors: Kuzma Mira
Published: December 2024

V članku je predstavljena ena izmed glasbeno terapevtskih tehnik - glasbeno terapevtska improvizacija. V tej glasbeni terapiji si improvizatorja delita različna sporočila preko glasbenega improviziranja. Improvizacija ni sama sebi namen, vsebuje sporočila, ki so osebna, kompleksna in si jih lahko partnerja delita, izmenjata. Terapevtovo delo je tako srečati se in ujemati se s klientovo glasbo z namenom dati klientu izkustvo "biti spoznan"; preko zvokov dobiti odziv, odgovor; imeti izrazen in komunikacijski pomen, bolj kot ustvarjati glasbo razvijati sodelovanje skozi kontinuirane skupne improvizacije. V glasbeni terapiji si glasba in emocije delijo nekaj bistvenih potez. Nekatere lahko reprezentirajo druge - na primer, glasbe ne slišimo samo kot glasbo, ampak tudi kot dinamično čustvena stanja. Prav koncept dinamične strukture lahko pojasnjuje dejstvo, da je glasba lahko tudi terapija.
Razvoj pojma o človeku v otroštvu
Authors: Simonovski Gordana
Published: December 2024

V prispevku obravnavam razvoj pojma o človeku pri otrocih od 4. do 12. leta starosti. Teoretski okvir raziskave je Oerterjeva teorija razvoja implicitne antropologije (Oerter, 1991, 1994; Oerter, Oerter, Agostiani, Kim, in Wibowo, 1996). V raziskavi sem uporabila dva postopka, in sicer intervju o odraslosti ter zgodbo s socialno dilemo, ki ji je sledil vodeni intervju. V prispevku predstavljam zastopanost razvojnih stopenj pojma o človeku pri različno starih otrocih ter postopno naraščanje odgovorov na višjih razvojnih stopnjah s starostjo udeležencev. Primerjam pogostost odgovorov na prvi, drugi in tretji a razvojni stopnji pojma o človeku glede na spol in pri tem ugotavljam višjo raven pojmovanja človeka pri deklicah v primerjavi z dečki. Opisujem in razlagam razvojne zamike v izraženosti osebnostne, družbene in dejavnostne teorije.
Mikrogenetski eksperiment v razvojni psihologiji: nov pristop pri raziskovanju kognitivnih sprememb
Authors: Svetina Matija
Published: December 2024

Mikrogenetski eksperiment predstavlja relativno nov pristop, ki ga v razvojni psihologiji uporabljamo za raziskovanje širokega sprektra miselnih procesov, od raziskovanja razvojnih zakonitosti logičnih operacij, spomina in pozornosti, do razvoja prepričanj in prilagajanja na šolo. Nastal je kot nadgradnja enostavnih prečnih in vzdolžnih pristopov in je uporaben pri raziskovanju omenjenih procesov v vseh razvojnih obdobjih od zgodnjega otroštva do starosti. Opredeljen je z ponovljenimi opazovanji, ki se začnejo, preden se določen kognitivni proces pri posamezniku pojavi, in končajo, ko se opazovani miselni proces razvije in stabilizira. Glavna prednost mikrogenetskega pristopa je v tem, da lahko v relativno kratkem časovnem intervalu spremljamo kognitivne spremembe v času, ko se le te pri posamezniku pojavljajo. S tem dobimo dober vpogled v nastanek in razvoj določenega miselnega procesa. Prispevek predstavlja osnovne korake oblikovanja in izvedbe mikrogenetskega eksperimenta ter njegove glavne praktične in spoznavno teoretske prednosti in omejitve.
Stereotipi o moških in ženskih osebnostnih lastnostih
Authors: Avsec Andreja
Published: December 2024

V raziskavi smo analizirali stereotipe o razlikah med spoloma na področju osebnostnih lastnosti. Primerjali smo jih glede na vprašalnike maskulinosti in femininosti, ki temeljijo na spolnih stereotipih, in glede na pet velikih faktorjev osebnosti. Rezultati kažejo, da so stereotipi prisotni in da so glede na vsebino podobni stereotipom, kot jih ugotavljajo druge raziskave. Povprečen, stereotipen moški naj bi imel bolj izražene lastnosti, ki se nanašajo na nadzorovalne in agresivne tendence, na uveljavljanje sebe; povprečna, stereotipna ženska pa naj bi imela bolj izražene lastnosti, ki se nanašajo na skrb za dobro drugih, in lastnosti, potrebne za usklajene medosebne odnose.
Napovedni pomen odnosa med vrednotami, depresijo, komorbiditeto in percepcijo kakovosti življenja starih rehabilitandov
Authors: Brejc Tone
Published: December 2024

Cilj raziskave je bil proučiti napovedni pomen odnosa med vrednotami, depresijo, komorbiditeto in percepcijo kakovosti življenja 80 rehabilitandov, starejših od 65 let in s poprečno starostjo 74,4. leta, ki so bili zaradi poškodbe ali kapi obravnavani v Inšititutu RS za rehabilitacijo. Upoštevaje starost, spol in vrsto prizadetosti so bile opravljene korelacijske, regresijske in multivariatne analize odnosov med vrednotami, ocenjenimi s Pogačnikovo Lestvico osebnih vrednot (LV), depresivnostjo, ocenjeno z Yesavagevo Geriatrično lestvico depresivnosti (GLD), komorbiditeto, ocenjeno z Charlsonovim Indeksom komorbiditete (IKM) in percepcijo kakovosti življenja, ocenjeno z WHOQOL - BREF. Rezultati so pokazali, da so vrednotne preference starih rehabilitandov vključevale vrednote osebne varnosti, povezovanja in tradicionalne etičnosti, odražale pa so zgolj s starostjo, ne pa s spolom, prizadetostjo ali stopnjo komorbiditete povezane spremembe v hierarhiji vrednot. Vrednote niso vplivale na depresivnost niti na percepcijo kakovosti življenja, ki je bila sicer ocenjena kot dobra. Depresivnost je bila zmerna, situacijsko pogojena in edini prediktor negativne percepcije kakovosti življenja. Percipirana kakovost življenja je bila negativno povezana z funkcionalno prizadetostjo in psihološkim nezadovoljstvom, pozitivno pa s socialnimi odnosi in podpornim okoljem Ugotovitve omogočajo zaključek, da je mogoče z obvladovanjem depresivnosti vplivati na izboljšanje precipirane kakovosti življenja, pri čemer je v geriatrični rehabilitaciji, bolj kot za svetovanje za prilagoditev osebnih vrednot in stališč, pomembno (po)skrbeti za ureditev takšnih življenjskih pogojev, ki omogočajo ohranjanje občutkov moči in pristojnosti starih ljudi.
Doživljanje staršev po prezgodnjem rojstvu v enoti za intenzivno nego in terapijo rizičnih novorojenčkov
Authors: Urbančič Klaudia
Published: December 2024

V prispevku je predstavljen del rezultatov akcijske raziskave procesa zdravstveno vzgojnega svetovanja, ki se nanaša na doživljanja staršev ob rojstvu prezgodaj rojenih otrok v Porodnišnici Ljubljana v Enoti za intenzivno nego in terapijo rizičnih novorojenčkov. Predstavljen je pomen promocije zdravja, zdravstvene vzgoje in zdravstveno vzgojnega svetovanja. Namen prispevka je oceniti stanje z vidika doživljanja staršev in nato vpeljati spremembo v prakso zdravstvene nege. Sprememba je stalno izvajanje zdravstveno vzgojnega svetovanja staršem v intenzivni enoti. V rezultatih je predstavljeno doživljanje mater in očetov neposredno po rojstvu otroka in pred odpustom otroka domov, merjeno na petih konceptih: doživljanje sebe, doživljanje otroka, doživljanje okolja intenzivne enote in osebja ter domačega okolja. Za zbiranje podatkov je bil uporabljen vprašalnik. Predstavljen je postopek nastajanja merskega inštrumenta. Za obdelavo numeričnih podatkov so uporabljene mere srednje vrednosti, T-test za male vzorce, za ugotavljanje zanesljivosti merjenja je bila opravljena analiza sklopov spremenljivk po metodi notranje konsistentnosti Cronbachov alfa, razlike med latentnimi koncepti v času so predstavljene z grafičnimi predstavitvami 95% intervalov zaupanja. V rezultatih so predstavljene statistično značilne razlike na vseh petih konceptih, metodološke ugotovitve in omejitve raziskave. Avtorica ocenjuje, da je bil program uspešno uveden v prakso in prispeva k večji kakovosti bivanja staršev v bolnišnici.
Evalvacija psihoterapevtskih premikov pri prostovoljcih iz vidika teorije objektnih odnosov
Authors: Kobal Leonida
Published: December 2024

Društvo za prostovoljno delo in psihosocialno pomoč Odmev organizira psihoterapevtske tabore za otroke in mladostnike s psihosocialnimi težavami, na katerih sodelujejo kot prostovoljci večinoma študentje pomagajočih poklicev. Cilj raziskave je bil ugotoviti, ali ima tabor terapevtske učinke pri prostovoljcih na in po taboru, in če jih ima, kakšni so. V raziskavi je sodelovalo 21 prostovoljcev, ki so se udeležili tabora 2000. Psihoterapevtske premike pri prostovoljcih sem ugotavljala s Testom objektnih odnosov (Žvelc, 1998b) in z delno strukturiranimi intervjuji. Premiki pri prostovoljcih, ki sem jih interpretirala z vidika teorije objektnih odnosov, so se pokazali v manjšem zlivanju, manjši separacijski anksioznosti, v manjši socialni izolaciji takoj po taboru ter v trendu k zmanjševanju grandioznosti in omnipotentnosti oz. v razvijanju zdravega samozaupanja in samozavesti tri mesece po taboru.
Osebnost in motivacija športnikov in športnic
Authors: Kajtna Tanja , Tušak Matej , Kugovnik Otmar
Published: December 2024

V raziskavi so nas zanimale razlike v osebnostni in motivacijski strukturi pri vrhunskih športnikih in športnikih in med športniki in športnicami, preverjali pa smo tudi interakcijski učinek športne uspešnosti in spola. Poleg osebnostne in motivacijske strukture smo kot pomemben dejavnik športne uspešnosti preverjali tudi anksioznost pri omenjenih skupinah. V raziskavi je sodelovalo 385 športnikov, ki smo jih razdelili v dve skupini glede uspešnosti. Športnike s svetovnim in mednarodnim razredom glede na kategorizacijo Olimpijskega komiteja Slovenije smo opredelili kot vrhunske športnike, športnike s perspektivnim, državnim, mladinskim razredom ali brez kategorizacije pa smo opredelili kot športnike. Glede športne uspešnosti v osebnostni strukturi in anksioznosti nismo našli razlik, medtem ko smo jih v motivacijski strukturi našli. Vrhunski športniki so bolj tekmovalni, imajo močnejšo orientacijo k zmagi, večjo težnjo po moči in željo po doseganju uspeha ter višjo samomotivacijo. Razlike med športniki in športnicami smo našli v vseh treh raziskovanih področjih in sicer imajo v motivacijski strukturi ženske višjo izraženo potrebo po izogibanju neuspehu, na področju anksioznosti imajo višje izraženo tako anksioznost kot potezo kot močnejši odziv na stresne situacije, torej stanje, na področju osebnosti pa smo pri ženskah našli nižjo čustveno stabilnost in višje izraženo sprejemljivost. V raziskavi nismo ugotovili interakcijskega učinka športne uspešnosti in spola.
Osebnostna struktura, temperament in mentalna hitrost
Authors: Bucik Valentin
Published: December 2024

Glede na tipologijo temperamenta po Pavlovu poznamo dva mehanizma, ki odražata naravo delovanja centralnega živčnega sistema (CŽS): moč ekscitacije ter moč inhibicije živčne celice. Oba igrata pomembno vlogo pri konstituiranju temeljnih potez temperamenta. Namreč, šibkejši ko je dražljaj, ki izvabi zaznaven odgovor, ali šibkejši ko je dražljaj, ki povzroči manjšo učinkovitost, višja bo posameznikova reaktivnost. V dveh študijah smo skušali raziskati, kako se različni odrazi delovanja CŽS (ekscitacija, inhibicija in mobilnosti CŽS) povezujejo s hitrostjo procesiranja informacij in nekaterimi dimenzijami osebnosti, pri čemer nam je ocena splošne inteligentosti služila kot kovariat. Najbolj zanimiv je bil vpogled v odnose z dimenzijami, ki naj bi bile povezane s procesi budnosti in vzdraženja. Našli smo nekatere zveze moči ekscitacije in mobilnosti z dimenzijama ekstravertnosti (kar je v skladu z Eysenckovo teorijo vzburjenja) in odprtosti, a tudi pozitivno, vendar zmerno korelacijo s hitrostjo procesiranja informacij. Nekatere povezave med lastnostmi CŽS in drugimi konstrukti so se izkazale za nelinearne, kar bo treba resno upoštevati v nadaljnih raziskavah tega pojava.
Osebni cilji pri delu in zadovoljstvo z delom
Authors: Fister Katarina
Published: December 2024

Na področju raziskovanja determinant sreče, zadovoljstva in subjektivnega življenjskega zadovoljstva se je uveljavila tudi smer, ki ugotavlja vlogo osebnih ciljev in prizadevanj za njihovo uresničitev. V članku avtorica predstavi koncept osebnih ciljev in raziskavo, v kateri je uporabila pristop k analizi osebnih ciljev v specifičnem kontekstu - pri delu in v delovnem okolju. Raziskava skuša odgovoriti na vprašanji: kaj je vsebina osebnih ciljev pri delu in kakšen je odnos med značilnostmi osebnih ciljev pri delu in zadovoljstvom z delom. Osebni cilji skupine zaposlenih predstavljajo predvsem želje, namere po izboljšanju svojega dela ter želje po spoznavanju, znanju, intelektualnem razvoju. Zadovoljstvo z delom je povezano z značilnostmi ciljev, ki odražajo njihovo pomembnost in vrednost za udeležence, občutek učinkovitosti v odnosu do osebnih ciljev ter pozitiven odziv okolja na osebna prizadevanja. Udeleženci pri delu in v delovnem okolju iščejo in najdejo vidike, ki jim dajejo občutek smisla, učinkovitosti, lastne vrednosti in jim dajejo možnost potrditev s strani drugih. Raziskava nakaže tudi določene specifične vplive trenutne družbene situacije.
Peabody slikovni besedni test (Peabody Picture Vocabulary Test, PPVT-III): njegove merske lastnosti in uporabna vrednost
Authors: Bucik Nataša , Bucik Valentin
Published: December 2024

V prispevku predstavljamo vsebino, konceptualno zasnovo ter metodološke korake zadnje prenove preizkusa Peabody Picture Vocabulary Testa (PPVT-III), ki je že od leta 1959 eden najbolj uporabljanih standardiziranih preizkusov besednjaka, ki služi svojemu namenu v različnih jezikovnih in kulturnih okoljih. Na primeru preizkusa PPVT-III ter njihove uporabnosti v raziskovalni praksi skušamo ilustrirati splošen postopek razvoja in standardizacije tovrstnih instrumentov ter njihovega prilagajanja iz enega v druge jezikovne in kulturno civilizacijske kontekste. V slovenskem prostoru nimamo razvitega, pa tudi prilagojenega ne, nobenega standardiziranega preizkusa besednjaka; PPVT-III zato predstavljamo tudi s tega vidika.
Struktura bivalnih potreb: primer uporabe trismerne komponentne analize
Authors: Sočan Gregor , Blenkuš Matej
Published: December 2024

Glavni namen raziskave je bil strukturiranje dejavnosti, ki se odvijajo v bivalnem prostoru, in lastnosti teh dejavnosti. 91 udeležencev je izpolnilo vprašalnik, v katerem so ocenili zaželeno izraženost sedmih lastnosti za osem pomembnih dejavnosti. Odgovori so bili analizirani s trismerno komponentno analizo (TKA). Izkazalo se je, da lahko tako dejavnosti kot lastnosti smiselno povzamemo z manjšim številom splošnih komponent. Rezultati so pokazali tudi kvalitativne medosebne razlike: identificirali smo pet skupin oseb z značilnimi vzorci interakcije med dejavnostmi in lastnostmi. V prispevku so podrobneje opisani tudi izvedba ter prednosti in omejitve TKA, saj se mnogi raziskovalci premalo zavedajo uporabnosti te metode.
Samomor in kognitivna popačenja
Authors: Jekkel Éva , Tringer László
Published: December 2024

V prispevku je natančno razdelan proces preprečevanja samomorilnih dejanj. Redke so raziskave, ki se ukvarjajo s kognitivnimi mehanizmi, ki predhodijo samomorilnemu dejanju. Samomorilno vedenje sestoji iz kompleksa bioloških, psiholoških in družbenih faktorjev. Zdi se, da prenos teh dejavnikov v samomorilni poizkus poteka pod taktirko kognitivnih procesov. Avtorja k temu najprej podajata kratek pregled relevantne literature. Nato v odgovoru na vprašanje, ali imamo opraviti s specifičnimi samomorilnimi kognitivnimi odkloni, primerjata skupino suicidalnih pacientov s primerljivo kontrolno skupino. V zadnjem delu prispevka je predstavljena analiza podatkov, do katerih sta avtorja prišla s primerjanjem dveh skupin respondentov z uporabo niza psiholoških testov.