Οικονομικοί και κοινωνικοί προσδιοριστικοί παράγοντες της εγκληματικότητας στην Ελλάδα
Authors: Λεβέντη Θεοδοσία 
Published: October 2024

Η οικονομική προσέγγιση της εγκληματικότητας υποστηρίζει πως υπάρχουν διάφοροι παράγοντες, οικονομικοί, κοινωνικοί και αποτρεπτικοί, που ενδέχεται να επηρεάζουν τα επίπεδα της εγκληματικότητας ή κάποιες μορφές αυτής. Στο μεγαλύτερο μέρος της σχετικής αρθρογραφίας, τα εγκλήματα διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τα εγκλήματα ιδιοκτησίας ήτοι εγκλήματα που αποσκοπούν σε οικονομικές απολαβές και τα εγκλήματα βίας ήτοι εγκλήματα απέναντι στον άνθρωπο. Η βιβλιογραφία έχει ασχοληθεί εκτενώς με την διερεύνηση των προσδιοριστικών παραγόντων της εγκληματικότητας. Εν προκειμένω, η παρούσα διδακτορική εργασία αποσκοπεί: α) Στην διερεύνηση των επιπτώσεων των οικονομικών και κοινωνικών προσδιοριστικών παραγόντων της εγκληματικότητας σε περιφερειακό επίπεδο στην περίπτωση της Ελλάδας, β) στην εκτίμηση της τάσης σύγκλισης σε όρους εγκληματικότητας μεταξύ των χωρών της Ευρώπης, γ) στην διερεύνηση της ύπαρξης συσχέτισης μεταξύ της ποιότητας διακυβέρνησης, της ανεργίας και των ποσοστών εγκληματικότητας μεταξύ των χωρών της Ευρώπης καιδ) στην παρουσίαση και ανάλυση των μορφών και των κατηγοριών των οικονομικών εγκλημάτων. Για την διερεύνηση του πρώτου ερευνητικού ερωτήματος, στα πλαίσια της ερευνητικής διαδικασίας, εφαρμόστηκε η μεθοδολογία πάνελ δεδομένων σε συνδυασμό με ελέγχους μοναδιαίας ρίζας. Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι η ανεργία-έλλειψη εργασίας σχετίζεται ισχυρά θετικά με τα ποσοστά των εγκλημάτων ιδιοκτησίας, ενώ το κατά κεφαλήν Α.Ε.Π. και η πληθυσμιακή πυκνότητα δεν σχετίζονται με αυτήν την κατηγορία εγκλημάτων. Ερμηνεύοντας τα αποτελέσματα, σε σχέση με την ανεργία, προκύπτει ότι μία αύξηση στο ποσοστό ανεργίας, αυξάνει επίσης το ποσοστό εγκλημάτων ιδιοκτησίας, ή με άλλα λόγια, όσο αυξάνεται η ανεργία αυξάνονται επίσης και τα εγκλήματα ιδιοκτησίας, τα οποία μεταφράζονται σε απόκτηση εισοδήματος από παράνομες ενέργειες. Για την άλλη μεγάλη κατηγορία εγκλημάτων, τα εγκλήματα βίας, προκύπτει πως η ανεργία, το κατά κεφαλήν Α.Ε.Π. και η πληθυσμιακή πυκνότητα δεν αποτελούν στατιστικά σημαντικούς προσδιοριστικούς παράγοντες. Για την διερεύνηση του δεύτερου ερευνητικού ερωτήματος, στα πλαίσια της οικονομετρικής ανάλυσης, ελέγχθηκαν οι υποθέσεις της β και σ σύγκλισης και της σύγκλισης ομάδων (club convergence) και εφαρμόστηκε ένας συνδυασμός ελέγχων μοναδιαίας ρίζας. Από την εμπειρική ανάλυση προκύπτει ισχυρή μαρτυρία β σύγκλισης στα ποσοστά εγκληματικότητας μεταξύ των χωρών της Ευρώπης. Επίσης, από την ανάλυση της σύγκλισης σε ομάδες (club convergence), σε γενικές γραμμές, τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν την ύπαρξη διαδικασίας σύγκλισης σε όρους εγκληματικότητας, αλλά με διαφορετικές ταχύτητες. Εν συνεχεία, για την διερεύνηση του τρίτου ερευνητικού ερωτήματος, στα πλαίσια της ερευνητικής διαδικασίας, εφαρμόστηκε η μεθοδολογία πάνελ δεδομένων. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν δείχνουν ότι δεν υπάρχει στατιστική σημαντικότητα μεταξύ των δεικτών διακυβέρνησης και των ποσοστών εγκληματικότητας, με μοναδική εξαίρεση την περίπτωση του δείκτη “πολιτικής σταθερότητας και απουσίας βίας- political stability and no violence” με μία από τις υπό μελέτη κατηγορίες εγκληματικότητας, τις «σοβαρές επιθέσεις». Από την άλλη, στατιστική σημαντικότητα προκύπτει σχεδόν σε όλα τα μοντέλα μεταξύ ανεργίας και εγκληματικότητας. Τέλος, αναλύονται και παρουσιάζονται οι μορφές και οι κατηγορίες των οικονομικών εγκλημάτων.