bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Chlorogenic acids – their properties, occurrence and analysis
Authors: Gil Marta , Wianowska Dorota
Published: March 2019

Chlorogenic acids (CQAs), the esters of caffeic acid and quinic acid, are biologically important phenolic compounds present in many plant species. Nowadays much is known from their pro-health properties, including anti-cancer activity. Yet, the supposition that they may be helpful in fighting obesity and modify glucose-6-phosphatase involved in glucose metabolism have led to a revival of research on CQAs properties and their natural occurrence. Much attention is also paid to the proper analysis of CQAs content in plants and plant products due to the fact that the main CQAs representative in nature i.e. 5-O-caffeoylquinic acid (5-CQA) is commonly employed as a quality marker in the control of various natural products.

The common procedures used so far for CQAs determination in plants involve conventional long lasting solvent extraction realized at higher temperatures prior to chromatographic analysis. The drawbacks associated to the conventional extraction techniques have led to the search for new alternative extraction processes that additionally could improve extracts quality. The latter is particularly important as regards CQAs applications, and the fact that these compounds easily transform/degrade to others. According to reports, the conventional heating of 5-CQA in the presence of water causes its isomerization and transformation. The reports prove that 5-CQA not only isomerizes to 3- and 4-O-caffeoylquinic acid, but also undergoes other transformations such as esterification and reactions with water. Hence, in the attempt to improve the process of chlorogenic acids extraction and to make it more effective and environmentally friendly, innovative so-called "enhanced" techniques of extraction have been recently developed and applied. To guarantee the proper analysis of compounds with very similar properties forming the chlorogenic acids family and their numerous transformation/degradation products, hyphenated techniques, in particular LC-MS, are currently being used.
Remote Access Environment for Computer Networking Laboratory: Challenges and Solutions
Authors: Kuczyński Karol , Stęgierski Rafał , Suszyński Waldemar , Królica Dawid
Published: March 2019

A variety of network management systems is commercially available. However, their applicability for computer networking laboratories that are used for scientific, educational or engineering purposes (in particular, as a test environment for network-based software engineering) is limited. Also dedicated remote access systems do not offer enough flexibility. Major challenges are discussed in the paper. Most of the proposed solutions have been already implemented and tested.
An implementation of articial advisor for dynamic classication of objects
Authors: Łukawska Barbara , Łukawski Grzegorz , Sapiecha Krzysztof
Published: March 2019

The paper presents an original method of dynamic classication of objects from a new domain which lacks an expert knowledge. The method relies on analysis of attributes of objects being classied and their general quality Q, which is a combination of particular object's attributes. The method uses a test of normality as a basis for computing the reliability factor of the classication (rfc), which indicates whether the classication and the model of quality Q are reliable. There is no need to collect data about all objects before the classication starts and possibly the best objects ale selected dynamically (on-the-y) while data concerning consecutive objects are gathered. The method is implemented as a software tool called Articial Classication Adviser (ACA). Moreover, the paper presents a case study, where the best candidates for reghting mobile robot operators are selected.
A Low-cost Multicomputer for solving the RCPSP
Authors: Pawiński Grzegorz , Sapiecha Krzysztof
Published: March 2019

In the paper it is shown that time necessary to solve the NP-hard Resource-Constrained Project Scheduling Problem (RCPSP) could be considerably reduced using a low-cost multicomputer. We consider an extension of the problem when resources are only partially available and a deadline is given but the cost of the project should be minimized. In such a case nding an acceptable solution (optimal or even semi-optimal) is computationally very hard. To reduce this complexity a distributed processing model of a metaheuristic algorithm, previously adapted by us for working with human resources and the CCPM method, was developed. Then, a new implementation of the model on a low-cost multicomputer built from PCs connected through a local network was designed and compared with regular implementation of the model on a cluster. Furthermore, to examine communication costs, an implementation of the model on a single multi-core PC was tested, too.
The comparative studies proved that the implementation is as ecient as on more expensive cluster. Moreover, it has balanced load and scales well.
Zmienność wydajności wybranych źródeł Polski i środkowej Europy w latach 2003–2014
Authors: Moniewski Piotr
Published: March 2019

Artykuł nie zawiera streszczenia w języku polskim.
Rola produktów lokalnych w rozwoju funkcji turystycznej regionu na przykładzie Podkarpacia
Authors: Nizioł Anna
Published: March 2019

Konkurencyjność i atrakcyjność turystyczna danego regionu jest determinowana wieloma czynnikami, m.in. dostępnością komunikacyjną, stanem środowiska przyrodniczego, a także ofertą produktową. Produkty lokalne mogą tworzyć przewagę rynkową danego obszaru i wpływać na rozwój jego funkcji turystycznej. W polskiej turystyce oraz innych państw europejskich można zaobserwować nową tendencję polegającą na podkreślaniu własnej przynależności regionalnej, budowaniu mechanizmów rozwoju lokalnego i regionalnego opartego na promocji oraz ochronie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego poszczególnych obszarów. Coraz więcej regionów uświadamia sobie, że wyroby lokalne o wyjątkowych walorach wynikających z historii, kultury i tradycji danego środowiska należy kultywować i chronić, bowiem mogą one stanowić markę dla danego miejsca.
Charakterystyka hydrologiczna Kosarzewki
Authors: Michalczyk Zdzisław , Chmiel Stanisław , Głowacki Sławomir , Sposób Joanna
Published: March 2019

W oparciu o materiały hydrograficzne zbierane w Zakładzie Hydrologii od lat 50. XX wieku przedstawiono warunki występowania wód podziemnych i ich rolę w zasilaniu Kosarzewki. Jest to zlewnia o powierzchni 209,3 km2, położona 12 km na południe od Lublina, w dorzeczu górnej Bystrzycy. Zasoby wodne tego terenu, ich ilość i jakość,  decydują o zaopatrzeniu Lublina w wodę.   

Wody podziemne w zlewni Kosarzewki występują w szczelinowo-porowych, węglanowych skałach górnej kredy oraz paleocenu. O warunkach hydrogeologicznych decyduje tektonika górotworu oraz naprzemianległe występowanie w stropowych partiach skał górnej kredy zróżnicowanych litologicznie warstw decydujących o utrzymywaniu się kilku poziomów wodonośnych Czynniki te zadecydowały o braku ciągłości pierwszego zwierciadła wody, o istnieniu skokowo zmiennych rzędnych zwierciadła wody oraz o istnieniu źródeł w różnym położeniu hipsometrycznym, zarówno w dolinach rzecznych jak też na wysoko wyniesionych równinach denudacyjnych obszaru zlewni.

Przepływ wód podziemnych następuje z południowego wschodu na północny zachód, zgodnie z układem głównych dolin. W regionalnym drenażu wód podziemnych stwierdza się możliwość podziemnego przepływu wody z lewej części zlewni Kosarzewki do Bystrzycy, która jest głębiej wcięta w podłoże skalne.
W strukturze odpływu Kosarzewki dominuje zasilanie podziemne, z którego pochodzi 87% wody rzecznej. Woda podziemna dociera do rzek poprzez bezpośredni drenaż korytowy oraz przez źródła zasilane z głównego poziomu występującego w skałach górnej kredy. W okresie badań stwierdzono synchroniczne zmiany stanów wody podziemnej, wydajności źródeł i przepływu Kosarzewki. Rzeka słabo reaguje na zasilania atmosferyczne, wody opadowe są retencjonowane w podłożu skalnym. Spływ powierzchniowy pojawia się sporadycznie, częściej w okresie przemarznięcia gruntu niż w okresie letnim.
Rozwój usług turystycznych na Podhalu na przykładzie miejscowości Białka Tatrzańska
Authors: Hełdak Damian
Published: March 2019

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie historii rozwoju różnych form turystyki na Podhalu na przykładzie miejscowości Białka Tatrzańska, począwszy od agroturystyki, którą rozumie się jako rodzaj turystyki na terenach wiejskich, związanej z działalnością gospodarstwa rolnego, a uprawa roślin i chów zwierząt w takim gospodarstwie należy do jednych z głównych atrakcji (Leszka 2013), aż po turystykę SPA & Wellness, w której głównym celem turysty jest „troska o urodę i tężyznę fizyczną” (Leszka 2013). Starano się określić kolejność pojawiania się określonych form turystyki w tej miejscowości, a jednocześnie wskazać na uwarunkowania ich rozwoju. W ten sposób wyznaczono kolejne etapy rozwoju usług turystycznych w Białce Tatrzańskiej
Analiza wyboru wartości przepływu granicznego wezbrań w zlewni górnego Wieprza
Authors: Siwek Grzegorz Marcin
Published: March 2019

Poznanie procesu i przyczyn tworzenia się wezbrań rzek ma duże znaczenie, zarówno naukowe, jak i praktyczne, szczególnie przy zagospodarowaniu i ochronie przeciwpowodziowej. W literaturze naukowej i praktycznych opracowaniach hydrologicznych pojawia się wiele różnych definicji i kryteriów wyznaczania wezbrań. Wynika to przede wszystkim z różnych celów opracowań hydrologicznych dotyczących wezbrań, a także z odmiennych warunków środowiska przyrodniczego badanych zlewni i reżimu hydrologicznego rzek. Podstawowym sposobem wydzielania wezbrań i ich dalszej analizy jest przyjęcie wartości przepływu granicznego (Qgr). Jej wyznaczanie może być oparte o kryteria hydrologiczne, statystyczne lub gospodarcze (Ozga-Zielińska, Brzeziński 1997, Jokiel 2007). Dla każdego podejścia badawczego przyjmowane są odpowiednio zdefiniowane wartości poziomów granicznych przepływu. Doskonale możemy to zauważyć na przykładzie grupy kryteriów hydrologicznych, wśród których funkcjonują przepływy graniczne przyjmujące wartości NWQ, WSQ (Ozga-Zielińska, Brzeziński 1997, Byczkowski 1999, Kaznowska i in. 2015), ZWQ, SWQ (Kaznowska, Chudy 2006, Nowicka 2009), czy też wartości na poziomie granicy przepływów średnich i wysokich ½(NWQ+WSQ) (Kijowska 2011). Stosowane są również wartości sezonowych przepływów charakterystycznych II stopnia np. SWQlato, SWQzima (Ozga-Zielińska, Brzeziński 1997, Bartczak 2007). W grupie kryteriów statystycznych spotkać można się z wartościami przepływów o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia odczytanymi z krzywej czasu przewyższenia przepływu (KCPP). W literaturze spotykane są również kryteria mieszane – według J. Punzeta (1991) wezbranie występuje gdy przepływ maksymalny jest większy od średniej arytmetycznej przepływu średniego rocznego oraz przepływu o prawdopodobieństwie przewyższenia 50% (Qmax< ½ (SSQ+Q50%).

W związku ze stosowaniem wielu różnych kryteriów wyboru przepływu granicznego otrzymujemy różne wartości charakterystyk opisujących wezbrania (m.in. częstość występowania, czas trwania, objętość). Stosowanie różnych wartości przepływów granicznych utrudnia, a w zasadzie uniemożliwia, bezpośrednie zestawianie i porównanie wyników dokumentowanych badań. Celem pracy jest porównanie różnych metod wyznaczania wezbrań, analiza otrzymanych wyników oraz określenie optymalnego dla zlewni górnego Wieprza podejścia badawczego, wraz ze wskazaniem jego wad i zalet. W artykule przedstawione i porównane zostały  najczęściej stosowane w badaniach metody wyznaczania wezbrań.
Wykorzystanie przestrzeni geograficznej Beskidu Małego dla rozwoju turystyki kulturowej w celu ochrony dziedzictwa krajobrazowego
Authors: Łach Janusz
Published: March 2019

Artykuł ukazuje osobliwe a przy tym zapomniane dziedzictwo kulturowe gospodarki rolno-pasterskiej tzw. polaniarskiej Beskidu Małego zapisane w krajobrazie Pasma Karpat Polskich. Zasobne walory przyrodnicze i kulturowe mało znanego regionu Beskidu Małego klasyfikują go do szczególnie atrakcyjnych turystycznie obszarów Beskidów Zachodnich. Dostrzeżenie pasterskich walorów krajobrazowo-kulturowych ulegających obecnie zanikowi, pozwala na zachowanie dawnego dziedzictwa gospodarki pasterskiej w celu jego ochrony przed komercjalizacją usług turystycznych oraz ochrony dla kształtowania tożsamości regionalnej. Występująca na terenie Beskidu Małego zabudowa pasterska – polaniarska, określana jest jako wielka osobliwość etnograficzna regionu. Poprzez prowadzone badania merytorycznie opracowany materiał stać się może kolejnym ogniwem tworzącego szlaku kulturowego jakim jest „Szlak Wołoski” ukazujący intersującą genezę góralszczyzny łuku Karpat.
Ontologia zasobów turystyki kajakowej Roztocza (na przykładzie Górnego Wieprza)
Authors: Dobrowolski Dariusz , Tucki Andrzej , Kapłański Paweł
Published: March 2019

Turystyka kajakowa to jedna z form turystyki kwalifikowanej. Kajakarstwo rekreacyjne i turystyczne jest popularnym sposobem wykorzystania wolnego czasu przez osoby, które lubią spędzać aktywnie czas nad wodą. Propagowanie zasobów turystycznych w Internecie z wykorzystaniem technologii semantycznych umożliwia precyzyjne, interaktywne i proaktywne dedykowanie usług turystycznych. Semantyczne technologie informacyjne bazują na formalnych i wykonywalnych systemach reprezentacji wiedzy zwanych ontologiami. Ontologia taka jest podstawą do skonstruowania semantycznej bazy wiedzy integrującej informacje o zasobach turystycznych. W artykule przedstawiono metodę budowy ontologii zasobów turystyki kajakowej w województwie lubelskim na przykładzie Roztocza z wykorzystaniem edytora ontologii FluentEditor.
Warunki rozwoju turystyki w Eggenburgu
Authors: Gmyrek-Gołąb Katarzyna
Published: March 2019

W turystyce obecnie dominuje rynek nabywcy, zróżnicowane są potrzeby, motywacje i aktywność turystyczna, wzrasta samodzielność turystów w wyborze programów i ich realizacja, spada znaczenie pośredników, a usługi kupowane są bezpośrednio u producentów. Coraz częściej motywami podróży staje się czysta ciekawość i aktywny wypoczynek w czystym ekologicznie środowisku, wzrasta również świadomość zdrowotna wypoczywających osób. Preferuje się turystykę nieszkodliwą, która dąży do asymilacji z ludnością miejscową, wchodząc w interakcje, chroniąc tym samym to co najcenniejsze dla obszarów (koncepcja rozwoju zrównoważonego rozwoju turystyki).

Dolna Austria, która mimo, że jest  wewnętrznie bardzo zróżnicowana pod względem atrakcyjności turystycznej i przydatności do uprawiania różnych form turystyki, stara się poprzez różnego rodzaju działania osiągnąć sukces na rynku turystycznym, zmieniając przy tym stereotyp turystycznego postrzegania Austrii jako państwa gór i dużych miast. Sukces ten może być osiągnięty tylko wówczas, gdy pomiędzy poszczególnymi jednostkami przestrzennymi, nawet najmniejszymi - przykładowo Eggenburg, istnieje współpraca w oparciu o spójną wizję rozwoju  i przemyślana strategię, zgodną z szeroko pojętym zasadami zrównoważonego rozwoju, bazująca właśnie na regionalizacji produktów turystycznych.

Chcąc właściwie zarządzać turystyką, należy postawić sobie pewne cele i zadania. Dolna Austria, jest tego doskonałym przykładem, lata doświadczeń, obserwacji i analiz  rynku turystycznego pozwoliły wyodrębnić w przestrzeni landu sześć regionów turystycznych, z których każdy ma odmienny charakter i daje szanse rozwoju różnych form turystyki.

Turystyka jest zjawiskiem tak dynamicznym i złożonym, że trudno małej jednostce wybić się na tym rynku, dlatego, aby osiągnąć zamierzony efekt należy się nawzajem wspierać i wspólnie kreować produkty turystyczne danego regionu.
Weryfikacja pośrednich metod prognozowania rodzaju opadu atmosferycznego
Authors: Piotrowski Piotr , Siedlecki Mariusz
Published: March 2019

Weryfikowane metody prognozowania stanu fazowego opadu atmosferycznego opierają się o dane empiryczne oraz warunki termiczne w warstwie przyziemnej i profilu pionowym troposfery. Do określenia stanu fazowego opadu atmosferycznego wykorzystano dane o warunkach termicznych w profilu pionowym troposfery uzyskane w sposób bezpośredni i pośredni. Weryfikacji trzech wybranych metod dokonano w oparciu o próby statystyczne liczące po 200 przypadków dla opadu w postaci deszczu i w postaci śniegu. Dane z sondaży aerologicznych pochodzą ze stacji w Legionowie, natomiast dane dotyczące rodzaju opadu atmosferycznego z pobliskiej stacji meteorologicznej Warszawa-Bielany. Taką samą weryfikację przeprowadzono w oparciu o dane pochodzące z reanaliz. Zgodność uzyskanych wyników z przyjętymi w wybranych metodach kryteriami jest nieznacznie słabsza niż w przypadku wykorzystania danych z sondaży aerologicznych. Sprawdzalność zgodności kryteriów prognozy rodzaju opadów deszczu sięgała maksymalnie 86 % przypadków, a śniegu 99%.
Mikrofosylia pozapyłkowe w torfach Polesia Lubelskiego i ich wartość wskaźnikowa
Authors: Jarosz Joanna
Published: March 2019

Artykuł stanowi pierwsze opracowanie typów mikrofosyliów pozapyłkowych (ang. non-pollen palynomorphs; NPP) występujących w próbkach palinologicznych z torfowisk Polesia Lubelskiego i stanowiących istotne bioindykatory zmian paleohydrologicznych w holocenie. Analizie na obecność NPP poddano torfy z trzech stanowisk: Płotycze, Mytycze i Durne Bagno.  Oznaczono kilkanaście typów NPP wśród których występowały mikrofosylia pochodzenia zwierzęcego i grzybowego. Te same typy mikrofosyliów pozapyłkowych są powszechnie w torfowiskach Niżu Europejskiego. Większość z nich stanowią bowiem gatunki kosmopolityczne. Zidentyfikowane NPP w torfach Polesia Lubelskiego są zgodne z opisami zawartymi w międzynarodowych kluczach do oznaczania. 
Rola szkoły w kształtowaniu zdrowego stylu życia uczniów na przykładzie opinii młodzieży licealnej
Authors: Kap Kamil , Skowronek Ewa , Sarnecka Joanna
Published: March 2019

Aktualnym problemem społecznym jest wzrost zachorowań na tzw. choroby cywilizacyjne. Wiele z nich rozpoczyna się już w wieku szkolnym. Ważnym zadaniem staje się więc edukacja zdrowotna i promocja zdrowego stylu życia. Wiodącą rolę odgrywają tutaj rodzina i szkoła.

Celem pracy była analiza postrzegania przez licealistów roli szkoły w kreowaniu zdrowego stylu życia. Studia przeprowadzono w Szczecinie i w Lublinie. W badaniach zwrócono uwagę na zrozumienie pojęcia oraz realizację przez uczniów związanych z nim zasad. Starano się także poznać działania szkoły w tym zakresie.

Uzyskane wyniki badań wskazują, że uczniowie znają zasady zdrowego stylu życia ale nie stosują ich, lub robią to wybiórczo. Mając zapewnioną przez szkoły zróżnicowaną ofertę pozalekcyjnych zajęć aktywizujących na ogół z nich nie korzystają.
Materials to the flora of dandelions (Taraxacum – Asteraceae) in Błażowa (SE Poland)
Authors: Wolanin Mateusz Marian , Marciniuk Paweł , Marciniuk Jolanta , Trávníček Bohumil , Wolanin Magdalena Natalia , Oklejewicz Krzysztof
Published: March 2019

The paper includes a list of localities of 35 Taraxacum species found in Błażowa town. The species belongs to 3 sections: Borea, Palustria, and Ruderalia. The record of the new species to the Polish flora – Taraxacum clarum Kirschner, Štěpánek et Trávníček – is given. Data were collected from 2011 to 2014.
Fascinating fructophilic lactic acid bacteria associated with various fructose-rich niches
Authors: Pachla Artur , Ptaszyńska Aneta A. , Wicha Magdalena , Oleńska Ewa , Małek Wanda
Published: March 2019

Fructophilic lactic acid bacteria (FLAB) are recently described group of lactic acid bacteria (LAB) that prefer fructose instead of glucose as a carbon source. FLAB have been isolated from fructose-rich niches such as flowers, fruits, fermented fruits, and gastrointestinal tracts of insects whose diet is based on fructose. These bacteria are divided into obligate and facultative fructophilc lactobacilli based on biochemical features. All FLAB are heterofermentative microorganisms, which during fermentation of carbohydrates, in addition to lactic acid, produce also acetic acid, and alcohol as end-products. The fructophilic bacteria, inhabiting the honeybee guts positively impact the health of their hosts, improve their longevity, and are promising probiotic candidates. These symbionts of honeybees play a key role in the production of honey by bees and are present in a large number in fresh honey. The combination of osmolarity with antibacterial, and therapeutic properties of these bacteria make fresh honey optimal alternative for future wound healing.
Dom w empirycznych sieciach leksykalnych
Authors: Gatkowska Izabela
Published: March 2019

W artykule wyjaśniono, czym są leksykalne sieci empiryczne. Porównano znaczenie wyrazu dom w dwóch sieciach: sieci korpusowej Wortschatz (Uniwersytet w Lipsku) i sieci eksperymentalnej Katedry Lingwistyki Komputerowej UJ. Obydwie sieci jako najistotniejsze znaczenia, czyli najmocniej powiązane z wyrazem dom, wskazują: ‘dom – miejsce rodziny’ (dom – rodzinny) oraz ‘dom – miejsce do mieszkania’ (mieszkanie). Obie sieci wyróżniają też znaczenia ‘dom – budynek’. Znaczenie ‘dom – instytucja’ jest lepiej reprezentowane w sieci korpusowej. Sieć eksperymentalna wyróżnia dodatkowo znaczenie ‘dom – moje miejsce schronienia’ (schronienie, azyl, twierdza). Sieć eksperymentalna w wyniku tego, że występujące w niej powiązania mają kierunek, organizuje podsieci, wyjaśniające znaczenia, np. podsieć znaczenia ‘dom – miejsce rodziny’ (dom rodzinny), wykazuje szczególną rolę ‘matki’, która organizuje podsieć reprezentującą to znaczenie. Porównanie znaczeń wyróżnianych i wyjaśnianych przez podsieci ze słownikowymi definicjami znaczeń pozwala przyjąć, że badania nad sieciową reprezentacją znaczeń mogą być przydatne w leksykografii.
Europejczycy. Konceptualizacja i ewaluacja wyobrażeń ukrytych za nazwą wspólnoty
Authors: Viviand-Esik Aline
Published: March 2019

W artykule opisano sposób konceptualizowania i ewaluowania wyobrażeń stojących za quasi-etnonimem Europejczycy oraz porównano go z wyobrażeniami stojącymi za etnonimami: Polacy, Niemcy i Francuzi. Opis oparto na wynikach badań eksperymentalnych (ankieta otwarta – polecenie brzmiało: „Dokończ zdanie: Podoba mi się, że… / nie podoba mi się, że…”) przeprowadzonych wśród młodych Polaków (w wieku 18–25 lat) w latach 2010–2011. Na tej postawie ustalono typologię cech pozytywnych i negatywnych ewokowanych przez te nazwy. Tak powstała typologia umożliwiła ustalenie hierarchii cech wskazanych przez respondentów oraz porównanie w tej perspektywie wyobrażeń Europejczyków z wyobrażeniami trzech badanych narodów europejskich.

Przeprowadzone badania pozwoliły stwierdzić, że: (1) ewaluacja wyobrażeń stojących za nazwą Europejczycy jest bardziej pozytywna niż w przypadku trzech badanych etnonimów narodowych; (2) elementy definicji kognitywnej nazwy Europejczycy wykazują większe podobieństwo z elementami definicji etnonimu Polacy niż z elementami definicji etnonimów Niemcy i Francuzi; (3) definicja kognitywna nazwy Europejczycy zawiera pewną liczbę cech wyraźnie innych niż cechy przypisane do etnonimów Polacy, Niemcy i Francuzi, i cechy te są bardziej zmienne niż pozostałe.
Śmiercią jakby płytszą nie umierają, ale zdychają zwierzęta (obraz zwierząt w polszczyźnie na tle ustaleń nauk przyrodniczych)
Authors: Pajdzińska Anna
Published: March 2019

Celem artykułu jest porównanie obrazu zwierząt utrwalonego w polszczyźnie ze współczesnymi ustaleniami nauk przyrodniczych. W naukowym obrazie świata zwierzęta stanowią jedno z królestw, hierarchicznie zorganizowane i ogromnie zróżnicowane. Jako element tego królestwa traktowany jest również człowiek (typ strunowce, gromada ssaki, podgromada łożyskowce, rząd naczelne, rodzina człowiekowate). Prymatologia, zoosemiotyka, etologia kognitywna i paleoantropologia dostarczają wciąż nowych dowodów, że małpy człekokształtne charakteryzuje duże podobieństwo do ludzi tworzą narzędzia, mają wyobraźnię symboliczną i samoświadomość, komunikują się, a nawet mogą nauczyć się języka etnicznego. Nie tylko małpy, także inne gatunki zwierząt są zdolne do zachowań prospołecznych i ratunkowych.

W językowym obrazie świata zwierzęta (zakresowo mniej więcej odpowiadające naukowej kategorii ssaków) stoją w hierarchii bytów niżej niż ludzie i są im zdecydowanie przeciwstawiane należą do natury, są pierwotne, dzikie, niezdolne do myślenia, brak im świadomości, kierują się instynktami, a nie sumieniem, wolą i rozumem, przeżywają tylko uczucia niższe i odczuwają jedynie potrzeby biologiczne. Konotacje semantyczne nazw zwierząt oraz motywowane przez nie derywaty semantyczne, formacje słowotwórcze i związki frazeologiczne, a także tzw. słownictwo zwierzęce świadczą o tym, że opozycja ludzie – zwierzęta jest silnie naaksjologizowana, zwierzętom przypisuje się wszystko, co złe.
A ‘sense of entitlement’ encoded in English grammar
Authors: Wierzbicka Anna
Published: March 2019

Autorka zauważa, że język angielski ma konstrukcję, a być może nawet rodzinę konstrukcji gramatycznych, pozwalającą wyrażać specyficzne dla angielskiej kultury znaczenie „poczucia uprawnienia” („poczucie bycia uprawnionym do”). W zdaniach takich jak Can I have my apple and cheese, please? nośnikiem owego „poczucia uprawnienia” jest zaimek my ‘mój’. Aby opisać znaczenie tej konstrukcji w sposób zrozumiały nie tylko dla użytkowników języka angielskiego, ale także dla tych, których języki nie mają odpowiedników ang. słowa entitlement ‘uprawnienie’, zastosowany został Naturalny Metajęzyk Semantyczny. W intencji jego twórców, ten minijęzyk pozwala opisywać języki i kultury za pomocą wspólnych wszystkim językom, uniwersalnych i semantycznie prostych pojęć, które w tych językach mają wykładniki bądź w postaci słów, bądź w postaci elementów podobnych do słów.

„Poczucie uprawnienia” wyrażane jest wówczas, gdy dochodzi do zakłócenia codziennych rutynowych zachowań, do których mówiący jest przyzwyczajony, np. Would you leave me finish my breakfast? (‘Czy pozwolisz mi skończyć moje śniadanie?’). Zakłada, że każdy ma prawo do wykonywania rutynowych czynności, do których przywykł i które chce wykonywać. Zakres przeszkód, które uniemożliwiają mówiącemu robienie tego, co chce w danym momencie, nie został na tym etapie badań sprecyzowany. W przybliżeniu można go ująć formułą: „Nie mogę teraz robić czegoś, co zawsze robię w tej chwili; to jest złe; każdy może to wiedzieć”.

Znaczenie „poczucia uprawnienia” wiąże się z takimi słowami i wyrażeniami, jak mieć prawo, być uprawnionym, przestrzeń osobista, prywatność, naruszać/przeszkadzać/zakłócać, które wyrażają niektóre z głównych założeń i trosk współczesnej kultury anglojęzycznej. Szczególnie interesujący jest związek między „poczuciem uprawnienia” a sprawiedliwością, ponieważ oba pojęcia zakładają istnienie zasad i zgodę na ich przestrzeganie. Wydaje się, że w gramatyce angielskiej zakodowany jest konsensus co do tego, że wszyscy mają prawo do osobistej rutyny, na którą składają się czynności takie, jak między innymi jedzenie w określony sposób śniadania (my breakfast) czy obiadu (my dinner) albo czytanie gazety (my newspaper) i jest źle, kiedy procedury te są zakłócane przez inne osoby.
(White) lies and (pieux) mensonges: ethnolinguistic elaborations on not telling the truth
Authors: Peeters Bert
Published: March 2019

Fakt, iż w większości języków europejskich istnieją słowa podobne do angielskiego lie ‘kłamać’ sugeruje, że jest to uniwersalna kategoria poznawcza. Może się zatem wydawać, że wszyscy ludzie intuicyjnie rozumieją, czym jest lying ‘kłamstwo’ i że wszelkie formy dyskursu, w których ma miejsce mijanie się z prawdą, bez względu na ich pochodzenie, można uznać za formę lying. To jednak mit – różnice istnieją nawet w Europie, a w miarę, jak się od niej oddalamy, stają się coraz wyraźniejsze. Na przykład w opartym na angielszczyźnie melanezyjskim kreolskim języku bislama nie występuje ścisły odpowiednik angielskiego lie – najbliższym słowem jest czasownik giaman, który w przeciwieństwie do lie oznacza dosyć powszechnie akceptowany, czasami wręcz konieczny sposób postępowania. Z drugiej strony, przynajmniej z anglocentrycznego punktu widzenia, chociaż lying najczęściej odbierane jest jako moralnie naganne, istnieją przypadki, gdzie nie jest to oczywiste. Niektóre kłamstwa uznaje się za nie tak złe, jak inne – określa się je jako white lies ‘białe kłamstwa’ (istnieją także inne sformułowania, jednak to jest najczęstsze i najbardziej wyraziste kulturowo). Czy pojęcie to występuje w innych językach, np. we francuskim? W języku tym istnieje wyrażenie pieux mensonge, dosł. ‘pobożne kłamstwo’. W artykule staram się wykazać, iż semantyka wyrażeń white lies i pieux mensonges częściowo się pokrywa, lecz także, że mają one inne konotacje, które opisuję za pomocą Naturalnego Metajęzyka Semantycznego.
Lubelska etnolingwistyka kognitywna a anglojęzyczna lingwistyka kulturowa. Wybrane problemy
Authors: Głaz Adam
Published: March 2019

Podstawowe źródła i inspiracje w procesie kształtowania się lubelskiej etnolingwistyki kognitywnej to: badania nad językiem folkloru (bezpośrednio z inspiracji Marii Renaty Mayenowej, pośrednio – Romana Jakobsona i Piotra Bogatyriewa), rosyjska etnolingwistyka (Nikita Tołstoj) i semiotyka (Wiaczesław Iwanow, Władimir Toporow), XVIII- i XiX-wieczna myśl niemiecka (Johann Herder, Wilhelm von Humboldt), wywodząca się niej w dużej mierze amerykańska koncepcja relatywizmu językowego (Franz Boas, Edward Sapir, Benjamin Whorf) oraz kluczowe dla rozwoju prowadzonych w Lublinie badań prace Bronisława Malinowskiego, a zwłaszcza Anny Wierzbickiej. Późniejsze inspiracje językoznawstwem kognitywnym wzbogaciły etnolingwistykę lubelską o ten właśnie wymiar. Po kilkudziesięciu latach istnienia lubelskiej etnolingwistyki autor dokonuje porównania jej dokonań z osiągnięciami anglojęzycznej lingwistyki kulturowej, której szczególny rys, określany jako Cultural Linguistics, wiązany jest z nazwiskami np. Farzada Sharifiana i Gary’ego Palmera. W tym kontekście sygnalizuje też konkretne problemy domagające się rozwiązania w ramach badań nad językiem i kulturą oraz wyzwania, które przed lubelską etnolingwistyką stawiają ich anglojęzyczni koledzy (niekoniecznie związani z Sharifianowską lingwistyką kulturową). W szczególności omawia dwa z nich: problem miejsca i roli tekstów tłumaczonych w programie rekonstrukcji JOS (co podnosił James Underhill) oraz rozumienie samej koncepcji językowego obrazu świata (linguistic worldview) w lubelskiej etnolingwistyce i anglojęzycznej Cultural Linguistics.
Bitwy pod Fredericksburgiem i Gettysburgiem w świetle Sztuki Wojny Sun Tzu
Authors: Mazurak Zbigniew
Published: March 2019

Można zadać pytanie, co bitwy wojny secesyjnej pod Gettysburgiem i Fredericksburgiem mają wspólnego z traktatem strategii wojskowej napisanym przez starożytnego chińskiego generała Sun Tzu (ca. 544 – ca. 496 p.n.e.). Okazuje się, że bardzo dużo. Dzieło to zawiera ponadczasowe porady, dzięki którym można wyjaśnić wyniki bitew i wojen w każdym okresie historycznym, łącznie z XIX w. Ze względu na brak tłumaczenia na język angielski do 1910 r. traktat ten był nieznany dla świata zachodniego, w tym dla generałów Ambrose’a Burnside’a i Roberta Lee. Dowódcy ci, nie znając jego porad, doświadczyli katastrofalnych porażek militarnych. Burnside próbował szybkiego przekraczania rzeki Rappahannock pod Fredericksburgiem, ponieważ we właściwym czasie nie zostały dostarczone dla armii mosty pontonowe. Zamiar się nie powiódł i element zaskoczenia został utracony. Generał Lee niewiele się nauczył na błędach przeciwnika i powtórzył je pod Gettysburgiem w lipcu 1863 r.
Człowiek końca XX wieku – poemat "Walentynki" Tadeusza Różewicza
Authors: Psiuk Joanna
Published: March 2019

Artykuł przedstawia krytyczne spojrzenie Różewicza na ulegający globalizacji świat. Podkreśla zjawisko zanikania racjonalnych źródeł poznawczych oraz wskazuje na sprawczą moc magii, stosowanej przez marketing. Odnosząc się do prac socjologów i politologów [Georg Ritzer, Jean Baudrillard oraz Benjamin Barber], interpretuje poemat autora Niepokoju [Walentynki (poemat z końca XX wieku)] jako reakcję człowieka na uczestnictwo w skonsumowanym świecie. Analiza tekstu ukazuje krytyczny stosunek do współczesnych mediów, nie wyzbyty jednak charakterystycznego Różewiczowi czarnego humoru.

 
Podlaski ród Poletyłów w świetle antroponimii (XVI–XVII wiek)
Authors: Złotkowski Piotr
Published: March 2019

W niniejszym artykule analizie językowej poddane zostały nazwisko, imiona, przezwiska i przydomki członków bojarskiego (później szlacheckiego) rodu Poletyłów, używane w procesie nominacji antroponimicznej od początku XVI do końca XVII stulecia. Na podstawie przeprowadzonych badań udało się ustalić, że wahania formy nazwiska rodowego w postaci Poletyło/Poletyłowski miały miejsce jeszcze w II połowie XVII wieku. Analiza onomastyczna ujawniła również bogactwo imion służących do identyfikacji antroponimicznej przedstawicieli tej rodziny. Omówione w tekście imiona stosowane były zarówno we wschodnio-, jaki i zachodniosłowiańskim kręgu kulturowym. Należy jednak zauważyć, że w przeciwieństwie do znacznej ilości odnotowanych imion udało się wyekscerpować niewiele poświadczeń przezwisk i przydomków członków rodu Poletyłów.
Kształcenie muzyczne młodzieży w Galicji Zachodniej w dobie autonomii
Authors: Wąsacz-Krztoń Jolanta Helena , Posłuszna Joanna
Published: March 2019

Prawie we wszystkich większych miasteczkach Galicji Zachodniej znajdowały się gimnazja klasyczne i realne, które miały w siatce godzin przedmioty nadobowiązkowe. Należały do nich także śpiew i muzyka. Nauczanie śpiewu miało na celu przygotowanie chóru szkolnego, który zapewniał oprawę muzyczną do różnych uroczystości kościelnych i szkolnych. Liczba godzin nie przekraczała czterech tygodniowo. Nauka odbywała się w dwóch oddziałach – niższym i wyższym. Repertuar obejmował przede wszystkim pieśni religijne i świeckie (utwory Moniuszki, Noskowskiego, Żeleńskiego). Oprócz nauczania śpiewu w gimnazjach galicyjskich prowadzono także nauczanie muzyki, którego celem było zorganizowanie orkiestry szkolnej – dętej, smyczkowej lub mieszanej. W repertuarze zespołów instrumentalnych znajdowały się: utwory patriotyczne, muzyka
poważna (operowa, operetkowa), marsze, polonezy, mazury.
Dysproporcje w rozwoju poznawczym i emocjonalno-społecznym a potrzeby uczniów zdolnych
Authors: Pufal-Struzik Irena
Published: March 2019

Rodzice i nauczyciele zmagają się z różnymi problemami dotyczącymi dzieci o dużej inteligencji, wybitnie uzdolnionych akademicko, o których zwykle mówi się jako o dzieciach zdolnych, zapominając, że do tej grupy należą także dzieci dysponujące innymi rodzajami zdolności specjalnych (m.in.: artystycznych, ścisłych, przywódczych). Przyczyn problemów jest wiele. Należą do nich np. asynchroniczny rozwój dzieci wybitnie zdolnych i ich unikalne cechy indywidualne. Inne przyczyny wynikają z czynników zewnętrznych. Do najważniejszych zaliczyć można: trudności diagnostyczne prowadzące do błędnej, często późnej identyfikacji uczniów zdolnych w gronie rówieśników i zaniedbania ich potrzeb. Kolejne to: niedostateczna wiedza profesjonalna rodziców i nauczycieli na temat specyfiki rozwoju dzieci zdolnych, korzystanie z wiedzy potocznej do wyjaśniania nietypowych zachowań tych dzieci w zależności od rodzaju i poziomu zdolności, niezrozumienie potrzeb osobistych i edukacyjnych dzieci zdolnych i brak wsparcia uwzględniającego owe potrzeby. W artykule skoncentrowano się na przypomnieniu najczęściej występujących trudności w rozwoju i zachowaniu dzieci zdolnych.
Gotycka architektura kościoła farnego pw. Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława BM we Wrześni
Authors: Miedziak Witold
Published: March 2019

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława BM we Wrześni jest jedną z największych świątyń gotyckich w Wielkopolsce. Niewiele ustępuje skalą bazylikom poznańskim (katedrze, kościołowi Bożego Ciała) i kolegiacie szamotulskiej, natomiast dorównuje wielkością pozostałym kościołom największych miast regionu (Kalisz,  Pyzdry). Września była miastem znacznie mniejszym niż wymienione, o stosunkowo niewielkim znaczeniu, stąd też jej wielka, „przerośnięta” fara stanowi monumentalny wyraz aspiracji jej patronów. Ostatnie badania nad architekturą obiektu (prowadzone przez Jacka Kowalskiego), będące dotychczas jego najbardziej precyzyjnym studium, stanowią zaledwie zarys wiedzy na temat kształtu kościoła i jego chronologii powstawania. Jak dotąd  nie udzielono precyzyjnych i wyczerpujących odpowiedzi na pytania o wygląd gotyckiej świątyni, a także o pochodzenie jej formy i datację. Niniejszy artykuł uzupełnia te niedostatki wiedzy, a tym samym poszerza ogólną wiedzę na temat rozwoju architektury gotyckiej w Wielkopolsce. Przeprowadzone przeze mnie badania architektoniczne umożliwiły przedstawienie pełnej rekonstrukcji fary wrzesińskiej w fazach gotyckich, z uwzględnieniem elementów pominiętych przez wcześniejszych badaczy (m.in. dwie fazy korpusu, empora przy prezbiterium), uściślenie jej datacji dzięki odkryciu nieznanych dotąd pozostałości pierwotnej fasady (płyciny z ramiakami krzyżowymi), oraz osadzenie jej w kontekście gotyckiej architektury wielkopolskiej i polskiej. Proponuję także osobne spojrzenie na problem inspiracji architektonicznych świątyni (regionalnych - m.in. kościół farny w Łeknie, fara w Słupcy, hale Kaliskie oraz ponadregionalnych - szczyty kościołów śląskich, wieża kolegiaty św. Krzyża we Wrocławiu). 
Nauczanie i propagowanie jazzu w Polsce. Ujęcie syntetyczne
Authors: Bogdanowicz Mariusz
Published: March 2019

Artykuł ujmuje w sposób syntetyczny problematykę nauczania i propagowania muzyki jazzowej we współczesnej Polsce. Autor przedstawia sytuację jazzu na wszystkich szczeblach edukacyjnych: w szkolnictwie powszechnym (szkoła podstawowa, gimnazjum, liceum), szkolnictwie muzycznym oraz w wyższych uczelniach (akademie muzyczne, uniwersytety), omawia również inne formy nauczania i propagowania jazzu w naszym kraju (m.in. Mała Akademia Jazzu, warsztaty jazzowe, rola mediów)

SUMMARY

The article is a synthetic presentation of the problems of teaching and promoting jazz music in contemporary Poland. The author discusses the situation of jazz at all educational levels: in the general education system (primary school, gimnazjum (junior high school), and senior high school), at music schools and at the higher education level (academies of music and universities); he also discusses other forms of teaching and promoting jazz in Poland (inter alia Jazz Academy for Juniors, jazz workshops, and media). The paper is also a critical and postulative approach to the situation of jazz in Polish education because Mariusz Bogdanowicz, an expert jazz musician, not only presents the present condition and the educational achievements in jazz so far, but he also points out the existing imperfections and formulates specifi c suggestions.
Nowoczesne planowanie przestrzenne na przykładzie planu ogólnego rozwoju Lublina z 1959 roku w kontekście wybranych osiedli spółdzielczych
Authors: Pastuszko Izabela Anna
Published: March 2019

Druga połowa lat 50. XX w. w Polsce to czas zniesienia doktryny socrealizmu oraz znacznej decentralizacji planowania przestrzennego miast i osiedli. Widoczna w życiu politycznym odwilż jest również okresem, w którym po drugiej wojnie światowej powróciły mieszkaniowe ruchy spółdzielcze. Działo się to również w Lublinie. Powstanie Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w 1957 r. było odpowiedzią na ówczesne potrzeby lokalowe, określone jednak ściśle w wielkim planie miasta ustalonym w 1957 r., a przyjętym w 1959 r.

Z dzisiejszej perspektywy możemy zauważyć, że śmiałe projekty urbanistyczne poszczególnych osiedli, jak i całej zrelizowanej dzielnicy, są zapisem kooperacji rozwoju technologii architektoniczno-budowlanych z próbami uchwycenia potrzeb ludzkich jakie może wypełnić architektura. Czy ten mariaż był udany? Czy humanistyczne postrzeganie projektowania zostało odzwierciedlone w późnomodernistycznych realizacjach dawnego obszaru lubelskich Rur oraz całym nowym projekcie miasta Lublina? Próba analizy związków między technologia urbanisty, czy architekta, a szeroko rozumianymi potrzebami człowiek, również w społeczno-psychologicznym wymiarze, zostanie podjęta w celu uzyskania odpowiedzi na pytanie, ile jest w tej modernistycznej architekturze inżynierii, a ile sztuki projektowania ludzkiego życia?

 
Modern Spatial Planning as Exemplified by the Plan of General Development of Lublin in 1959 in the Context of Selected Cooperative Housing Estates
SUMMARY

The latter half of the nineteen-fifties in Poland was the time of the abolishment of the socialist doctrine and considerable decentralization of spatial planning of towns and housing estates. The noticeable thaw in political life was also the period in which cooperative housing movements were restored. This was also the case with Lublin. The establishment of the Lublin Housing Cooperative (LSM) in 1957 was an answer to the housing needs of the time, which were strictly defined in the grand plan for the town developed in 1957, and adopted in 1959.

From today’s perspective it could be observed that the bold urban development projects of individual housing estates as well as the whole LSM district are a record of the cooperation between the development of architectural-building technologies and the attempts to grasp human needs that can be fulfilled by architecture. As a result, the late modernist implementations in the former area of Lublin’s Rury district and in the new urban project of Lublin reflected the humanist perception of town design. They can be regarded as an example of successful combination of engineering and the art of planning the multidimensional space of human life.
Sztuka w poszukiwaniu tożsamości. Wstęp do rozważań na temat związków sztuki, nauki i technologii.
Authors: Kluszczyński Ryszard W.
Published: March 2019

W tekście zostały podjęte rozważania na temat relacji między sztuką a nauką i technologią. Uwaga została skierowana zarówno na teoretyczne aspekty rozważanych zagadnień, jak i na ich początki, na praktyki i koncepcje, na których zostały ufundowane współczesne rozwiązania.

 
 Art in Search of Identity. An Introduction to Considerations on Relationships between Arts, Science, and Technology
SUMMARY

The text discusses relations between art and science with technology, which, the author believes, are one of the major consequences of problematization of the boundaries of art. This process, begun already in the nineteenth century, gained momentum owing to the development of avant-garde trends, having ultimately upset the identity of art. The institutional conception of art became a method of work in the Post-Identity art. Another response to this situation was the development of interaction between art and science, based on technological foundations, and the consequent emergence of the hybrid, transdisciplinary vision of art. The author presents and analyzes his proposed typology of artistic trends focused on cognitive activity, emerging from the dialogue with science. He focuses in particular on the third of the foregoing trends: art@science, which he regards as the most signifi cant for the recent manifestations of the analyzed phenomenon. At the same time he emphasized the specifi city and dissimilarity of contemporary relationships between art and science as compared with its earlier, historical manifestations.
Interwencja kryzysowa w pracy pedagoga szkolnego
Authors: Barabas Magdalena
Published: March 2019

Wśród wielu pełnionych przez szkołę zadań jednym z głównych jest urzeczywistnienie funkcji dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej w stosunku do uczniów. Zadania te są realizowane w dużym zakresie przez pedagoga szkolnego przez inicjowanie działań profilaktycznych, diagnostycznych, a także interwencyjnych ukierunkowanych na przywrócenie bezpieczeństwa. Zadania o charakterze interwencyjnym są podejmowane w sytuacjach kryzysowych dotykających zarówno jednostkę, jak i cały system rodzinny czy szkolny. Skuteczność tych czynności jest warunkowana nie tylko wiedzą merytoryczną w tym zakresie, lecz także świadomie planowanymi procedurami i trybami postępowania w konkretnych obszarach kryzysów. Celem artykułu jest przedstawienie podstawowych zagadnień dotyczących istoty kryzysu, głównych założeń interwencji kryzysowej, specyfiki i procedur postępowania interwencyjnego w sytuacjach kryzysowych w szkole.
Poczucie sensu życia i motywacja do jego poszukiwania wychowanków Domu Młodzieży SOS
Authors: Dąbrowska Katarzyna
Published: March 2019

Kształtowanie poczucia sensu życia i motywacji do jego poszukiwania to niezwykle ważne zadanie wychowawcze. Młodzież, która przebywa w placówkach socjalizacyjnych i która często wynosi przykre doświadczenia z dzieciństwa, jest zagrożona nieprawidłowościami w zakresie rozwoju struktur osobowości odpowiedzialnych za stanowienie celów i wartości życiowych, odpowiadających za odczuwanie satysfakcji, a także zadowalające funkcjonowanie społeczne. Celem artykułu było ukazanie, na jakim poziomie się znajduje i czym się charakteryzuje poczucie sensu życia wychowanków Domu Młodzieży SOS i w jakim stopniu wykazują oni motywację do jego poszukiwania. Do przeprowadzenia badań wykorzystano: „Test celu życia” (PI L) J.C. Crumbaugha i L.T. Maholicka i „Test poszukiwania celów noetycznych” (SONG ) J.C. Crumbaugha, którym objęto 34 osoby. Zarówno poczucie sensu życia, jak i motywacja do jego poszukiwania badanej młodzieży przyjęły średni poziom, ponadto widoczna jest wśród wychowanków Domu Młodzieży SOS potrzeba posiadania bliskich: rodziny, przyjaciół, do czego często odwołują się
w swoich odpowiedziach.
Troska o wychowanie – w poglądach i działalności pedagogów II Rzeczypospolitej (1918–1939)
Authors: Kalinowska-Witek Barbara
Published: March 2019

Ellen Key w 1905 roku nazwała wiek XX „stuleciem dziecka”. Przedstawiciele nurtu nowego wychowania z Europy Zachodniej i ze Stanów Zjednoczonych już w pierwszych latach rozpoczynającego się stulecia zwrócili uwagę na konieczność zmiany podejścia do dziecka, przyznania praw najmłodszym oraz przeprowadzenia w szkołach reform dydaktyczno-wychowawczych. Polscy pedagodzy okresu dwudziestolecia międzywojennego, którzy utrzymywali częste kontakty z zagranicznymi ośrodkami naukowymi, również podkreślali znaczenie poznania dziecka i jego potrzeb oraz dostosowania do nich oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych. Szczególną uwagę zwrócili na konieczność zapewnienia opieki i wychowania dzieciom osieroconym, opuszczonym, upośledzonym i chorym, jako jednostkom najbardziej poszkodowanym przez los. Apelowali też o właściwe zorganizowanie środowiska wychowawczego oraz o odpowiedni dobór osób, które podejmowały się pracy z dziećmi i młodzieżą.
Wychowanie dla wspólnoty – zaniedbana funkcja edukacji?
Authors: Czerwiński Kazimierz
Published: March 2019

Komunitaryści – w sporze z liberałami – przekonują o dużym znaczeniu różnych wspólnot dla konstytuowania osobowości jednostki, zwłaszcza jej horyzontu aksjologicznego. Wspólnoty mogą jednak przyjmować różne postaci, w szczególności mogą się stać opresyjne wobec jednostek; Andrzej Szahaj wymienił warunki tak zwanej „dobrej wspólnoty”. Każda wspólnota potrzebuje jednostek zaangażowanych w jej trwanie i funkcjonowanie, jak również posiadających określone przymioty, zwane w tradycji republikańskiej cnotami. Ich kształtowaniu sprzyjają określone działania edukacyjne, zarówno związane ściśle z procesem kształcenia, jak i z funkcjonowaniem szkół i uczelni jako organizacji. Owe działania edukacyjne to przede wszystkim różne aktywizujące formy kształcenia, jak nauczanie problemowe, metoda projektów, praca grupowa, dyskusja itp.