Εκτίμηση της επικινδυνότητας λόγω φυσικών καταστροφών στο Νομό Κορινθίας και συμβολή στη μείωσή της στις σχολικές μονάδες με εφαρμογή του πλαισίου Sendai
Authors: Καρπούζα Μαρία 
Published: January 2024

Η ευρύτερη περιοχή της Κορινθίας, αλλά και η πόλη της Κορίνθου έχουν υποστεί επανειλημμένα καταστροφές εξαιτίας φυσικών φαινομένων (σεισμοί, πλημμύρες, κατολισθήσεις, τσουνάμι, δασικές πυρκαγιές κ.ά.). Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η εκτίμηση επικινδυνότητας εξαιτίας φυσικών καταστροφών και η συμβολή στη μείωση και στην αντιμετώπιση του κινδύνου. Ιδιαίτερη σπουδή στη μελέτη αυτή δόθηκε στις σχολικές μονάδες εντός της λεκάνης απορροής του ρέματος του Ξηριά που διαρρέει την Κορινθία. Για την επίτευξη των στόχων της μελέτης αυτής μελετήθηκαν τα γεωλογικά, γεωμορφολογικά και σεισμικά χαρακτηριστικά στην περιοχή μελέτης και συγκεκριμένα οι παράγοντες, που επηρεάζουν την εκδήλωση του κάθε φυσικού φαινομένου: σεισμοί (και τα συνοδά τους φαινόμενα ρευστοποίηση και σεισμικές κατολισθήσεις), πλημμύρες, κατολισθήσεις, τσουνάμι και δασικές πυρκαγιές. Με την επεξεργασία των δεδομένων, που προέκυψαν και τη χρήση της , μεθόδου που ονομάζεται Αναλυτική Διαδικασία Ιεράρχησης (Analytical Hierarchy Processes) σχεδιάστηκαν χάρτες επικινδυνότητας της λεκάνης του Ξηριά για κάθε ένα από τους γεωκινδύνους αυτούς. Στους χάρτες τοποθετήθηκαν επίσης οι θέσεις των σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τους κινδύνους που αυτά αντιμετωπίζουν. Στη συνέχεια, για τον έλεγχο των ανωτέρω, κρίθηκε σκόπιμο να πραγματοποιηθεί επί τόπου έρευνα για την καταγραφή των ιδιαίτερων γεωλογικών και γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών των θέσεων που βρίσκονται τα σχολεία και την παραγωγή τελικών αποτελεσμάτων. Πράγματι, πολλά από τα σχολεία στην Κόρινθο αλλά και στους οικισμούς Αθίκια, Χιλιομόδι, Σολομός και Εξαμίλια απειλούνται από περισσότερους του ενός γεωκινδύνους. Για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών στα σχολεία σε παγκόσμιο επίπεδο, προβλέπονται κατάλληλες ενέργειες στο «Πλαίσιο Sendai για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών 2015-2030». Για την ενίσχυση των σχολείων και την αύξηση της ανθεκτικότητάς τους έναντι των φυσικών καταστροφών, συστήνεται μεταξύ άλλων η ενημέρωση του συνόλου της σχολικής κοινότητας σχετικά με τους κινδύνους, οι οποίοι τις απειλούν, καθώς και τους κατάλληλους τρόπους αντιμετώπισής τους. Σχεδιάστηκε λοιπόν εκπαιδευτική παρέμβαση, η οποία περιελάμβανε την εκτενή παρουσίαση του κάθε κινδύνου και ερωτηματολόγιο και αφορούσε τα σχολεία στη λεκάνη απορροής του ρέματος του Ξηριά. Κατόπιν άδειας από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και σχετικής έγκρισης από τους Συλλόγους Διδασκόντων, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη και ενημέρωση των μαθητών στο Γυμνάσιο Αθικίων και το 1ο Γυμνάσιο Κορίνθου. Αρχικά έγινε ανίχνευση των υπαρχόντων γνώσεών τους μέσω ερωτηματολογίου και μετά παρακολούθησαν παρουσίαση, η οποία συνοδεύτηκε από συζήτηση και επίλυση αποριών. Στο τέλος απάντησαν ξανά στο ίδιο ερωτηματολόγιο με σκοπό την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη μεταβολή των γνώσεών τους και της στάσης τους ως προς τα φυσικά φαινόμενα και καταστροφές. Από τη στατιστική επεξεργασία των απαντήσεων ανά ηλικία, τάξη και σχολείο, προέκυψε σαφώς η θετική επίδραση της εκπαίδευσης στους γεωκινδύνους σε μαθητές ηλικίας 12-15 ετών, αφού αυξήθηκαν οι σωστές απαντήσεις στις ερωτήσεις γνώσεων, όπως και οι απαντήσεις στις οποίες οι μαθητές δήλωσαν ότι αισθάνονται ικανοί να βοηθήσουν τον εαυτό τους αλλά και τους άλλους σε κάποιο συμβάν φυσικής καταστροφής. Τέλος, δημιουργήθηκε εφαρμογή με χάρτες για κάθε οικισμό και για κάθε επικινδυνότητα, όπου παρέχονται πληροφορίες για τις Ασφαλείς και Μη Ασφαλείς περιοχές, τις Οδούς Διαφυγής και τους Χώρους Καταφυγής, στους οποίους μαθητές και εκπαιδευτικό προσωπικό θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν προσωρινά σε περίπτωση, που χρειαστεί να εκκενώσουν το σχολικό τους συγκρότημα. Η εφαρμογή αυτή είναι διαθέσιμη προς όλους τους χρήστες στο διαδίκτυο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εύρεση του κοντινότερου Χώρου Καταφυγής και της συντομότερης διαδρομής προσέγγισής του, στην πόλη της Κορίνθου. Με την καινοτομία αυτή ολοκληρώθηκε η μελέτη των φυσικών επικινδυνοτήτων στη λεκάνη απορροής του ρέματος του Ξηριά στην Κορινθία (εστιασμένη στα σχολεία της περιοχής), η οποία μπορεί να συμβάλει στη μείωση των επιπτώσεών τους μέσω της εκπαίδευσης των μαθητικών κοινοτήτων στα Γυμνάσια.