Гигиеническая оценка условий труда работников, занятых на трубно-шиферном предприятии с использованием хризотила в Кыргызской Республике
Authors: Шахматова А.К. , Шаршенова А.А. , Арзыгулова К.Ш. , Салымбекова К.С. , Касымбеков Ж.О. , Джемуратов К.А. 
Published: February 2025

Введение. Хризотил-асбест – природный минерал, негорючий материал, имеющий волокнистое строение. Относится к серпентиновой группе, хризотил называют еще белый асбест. Используется в качестве строительных, теплоизоляционных, огнеупорных материалов. По оце нке Всемирной организации здравоохранения, многие волокнистые заменители хризотилового асбеста создают относительно небольшую опасность для здоровья человека, хотя канцерогенная опасность некоторых волокнистых заменителей была признана высокой. В Кыргызской Республике исследования по оценке условий труда работающих, занятых на предприятии, где используется хризотил-асбест, практически не проводились. Цель исследования. Гигиеническая оценка условий труда работающих, занятых на производстве асбестоцементных изделий, для снижения воздействия вредных и опасных факторов производственной среды. Материалы и методы. В работе использованы гигиенические, медикодемографические, статистические и другие методы исследования. Отобраны пробы воздуха и изучена запыленность воздуха рабочей зоны на предприятии по производству изделий из асбестоцемента (трубы и шиферные листы); проведены измерения микроклиматических параметров (температура, относительная влажность и скорость движения) воздуха рабочей зоны на основных и вспомогательных рабочих местах в ОсОО «Кант ТШП». Были собраны медицинские документы, отчетные формы для изучения состояния здоровья работающих. Результаты и обсуждение. Данные результатов по изучению уровней запыленности воздуха рабочей зоны и микроклиматических параметров на предприятии позволили дать гигиеническую характеристику условий труда работающих на производстве асбоцементных изделий. На основе изучения данных заболеваемости с временной утратой трудоспособности дана оценка состояния здоровья работающих. Заключение. Результаты измерений запыленности воздуха рабочей зоны и микроклиматических параметров позволили оценить условия труда на производстве асбоцементных изделий и дать практические рекомендации по улучшению условий труда работников предприятия.

Introduction. Chrysotile asbestos is a natural mineral, a non-flammable material with a fibrous structure. Belongs to the serpentine group, chrysotile is also called white asbestos. It is used in construction as a heat-insulating, fireresistant material. WHO has assessed that many fibrous substitutes for chrysotile asbestos pose a relatively low risk to human health, although the carcinogenic hazard of some fibrous substitutes has been recognized as high. In the Kyrgyz Republic, the fibrous material chrysotile is used both in construction and in industry. Research in the Kyrgyz Republic on the assessment of the work of workers employed at an enterprise where chrysotile asbestos is used is scarce. The purpose of the work is a hygienic assessment of the working conditions of workers engaged in the production of asbestos-cement products in order to reduce the impact of harmful and hazardous factors in the production environment. Materials and methods. The work used hygienic, medical-demographic, statistical and other research methods. The dustiness of the air in the working area was studied at an enterprise producing asbestos-cement products (pipes and slate sheets); measurements of microclimatic parameters (temperature, relative humidity and air velocity) in the working area were taken at the main and auxiliary workplaces in Kant pipe and slate enterprise. Medical documents and reporting forms were collected to study the health status of workers. Results and discussion. The data from the results of the assessment of the working conditions of workers engaged in the production of asbestos-cement products made it possible to provide a hygienic description of working conditions based on the levels of dustiness of the air in the working area and microclimatic parameters. The paper provides an assessment of the health status of workers based on data on morbidity with temporary disability. Conclusion. The results of measuring the dustiness of the air in the working area and microclimatic parameters made it possible to assess the working conditions of workers in the production of asbestos-cement products and to give practical recommendations for their improvement the working conditions of the enterprise's employees.

Киришүү. Хризотил асбести - табигый минерал, булалуу түзүлүштөгү күйбөй турган материал. Серпентин тобуна кирет, хризотил дагы ак асбест деп да аталат. Курулуш, жылуулук өткөрүүчү, отко чыдамдуу материалдар катары колдонулат. Бүткүл Дүйнөлүк Саламаттык сактоо Уюмунун маалыматы боюнча, хризотил асбести алмаштыруучу көп төгөн булалар адамдын ден соолугуна салыштырмалуу азыраак коркунуч келтирет, бирок кээ бир алмаштыруучу булалардын канцерогендик коркунучу жогору деп таанылган. Кыргыз Республикасында хризотил асбест колдонулган ишканада иштеген жумушчулардын эмгегин баалоо боюнча изилдөөлөр аз. Изилдөөнүн максаты - өндүрүштүк чөйрөдөгү зыяндуу жана кооптуу факторлордун таасирин төмөндөтү үчүн асбест-цемент продукциясын өндүрүүдө иштеген жумушчулардын эмгек шарттарына гигиеналык баа берүү. Материалдар жана ыкмалар. Иште гигиеналык, медициналык-демографиялык, статистикалык жана башка изилдөө ыкмалары колдонулган. Асбестоцемент продукциясын чыгаруучу ишканада (трубалар жана шиферлер) абанын үлгүлөрү алынып, жумушчу зонасында абанын чаӊдуулугу изилденген; «Кант ТШИ» ЖЧКсынын негизги жана көмөкчү жумуш орундарындагы жумушчу зонасында абанын микроклиматтык параметрлерин (температура, салыштырмалуу нымдуулук жана кыймылдын ылдамдыгы) өлчөө иштери жүргүзүлгөн. Жумушчулардын ден соолугунун абалын изилдөө үчүн медициналык документтер, отчеттук формалар чогултулган. Натыйжалар жана талдоо. Жумушчу зонасындагы абанын чаӊ болуу деӊгээлин жана микроклиматтык параметрлерди изилдөө боюнча алынган жыйынтыктар асбест-цемент продукциясын өндүрүү ишканасында иштеген жумушчулардын эмгек шарттарына гигиеналык мүнөздөмө берүүгө мүмкүнчүлү берди. Оорунун эмгекке жарамдуулугун убактылуу жоготкондугу тууралуу маалыматтарын изилдөөнүн негизинде жумушчулардын ден соолугунун абалына баа берилген. Жыйынтыгы. Жумушчу зонанын абасындагы чаңды жана микроклиматтык параметрлерди өлчөөнүн жыйынтыктары асбест-цемент продукциясын өндүрүүдө иштегендердин эмгек шарттарын баалоого жана ишкананын жумушчуларынын эмгек шарттарын жакшыртуу боюнча практикалык сунуштарды берүүгө мүмкүндүк берди.