Προγραμματισμός γεωργικής παραγωγής αγρο-ενεργειακών περιοχών με τη μέθοδο της αποτίμησης κύκλου ζωής
Authors: Τζιώλας Εμμανουήλ 
Published: August 2021

Οι αυξανόμενες ανάγκες για ασφαλή και ποιοτικά προϊόντα διατροφής, μαζί με την περιβαλλοντική και κοινωνικοοικονομική βιωσιμότητα, αναπτύσσουν ένα πολυεπίπεδο πρόβλημα με αντιπαραθέσεις και αυθαίρετες υποθέσεις για τους αγρότες και τους φορείς χάραξης πολιτικής. Ένας από τους κύριους στόχους για τους αγρότες είναι να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, προκειμένου να διασφαλίσουν τις πληρωμές τους, ενώ την ίδια στιγμή οι πολιτικές ενσωμάτωσης γεωργοπεριβαλλοντικών μεταρρυθμίσεων για την άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής δημιουργούν σκεπτικισμό στους παραγωγούς, σχετικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές που απαιτούνται στη διαχείριση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η διαμόρφωση αγρο-ενεργειακών περιοχών είναι το κλειδί για τη συγχώνευση των οικονομικών και περιβαλλοντικών κινήτρων για τους αγρότες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κύριος στόχος της παρούσας διατριβής είναι η αξιολόγηση της βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, βάσει περιβαλλοντικών και οικονομικών δεδομένων και ο προσδιορισμός της πιθανής παραγωγής ενέργειας από υπολείμματα καλλιεργειών για τις δεκατρείς πιο εκτεταμένες καλλιέργειες στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Μαζί με τα γεωργικά υπολείμματα υπολογίζουμε επίσης τη δυνητική παραγόμενη ενέργεια από τον ηλίανθο και την ελαιοκράμβη, δεδομένου ότι πρόκειται για δύο από τις δεκατρείς καλλιέργειες της Περιφέρειας. Προκειμένου να αξιολογηθεί η πτυχή της βιωσιμότητας της γεωργικής παραγωγής, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν διάφορα εργαλεία αποτίμησης των επιπτώσεων. Για τη διερεύνηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών επιπτώσεων των συμβατικών γεωργικών πρακτικών στην περιοχή, ακολουθούμε τις προσεγγίσεις Αποτίμησης Κύκλου Ζωής και Κοστολόγησης Κύκλου Ζωής. Για το σκοπό αυτό, η Αποτίμηση Κύκλου Ζωής αναλύεται διεξοδικά για συστήματα εκμετάλλευσης βιομάζας, αφού αναγνωρίζεται ως το κατάλληλο μεθοδολογικό πλαίσιο. Αν και η ΑΚΖ παρέχει τη δυνατότητα ανάπτυξης εναλλακτικών σεναρίων για την επίτευξη των βέλτιστων περιβαλλοντικών επιδόσεων, στο πλαίσιο της βιωσιμότητας, παράλληλα αναπτύσσονται υποκειμενικά μέτρα τα οποία είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν. Η Πολυκριτήρια Υποστήριξη Αποφάσεων είναι το κλειδί για την επίλυση της τρέχουσας αδυναμίας, δεδομένου ότι λαμβάνει υπόψη πολλαπλά κριτήρια σε μια ευρεία ποικιλία πτυχών και συνεπώς θα μπορούσε να ενσωματώσει στοιχεία βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο των στόχων της διατριβής δημιουργήσαμε ένα μοντέλο πολυκριτήριου μαθηματικού προγραμματισμού που ενσωματώνει περιβαλλοντικές πτυχές της ΑΚΖ, οικονομικά δεδομένα της ΚΚΖ και την παραγόμενη ενέργεια από βιομάζα. Οι στόχοι του μοντέλου εστιάζουν στη μεγιστοποίηση του ακαθάριστου εισοδήματος των παραγωγών, στην ελαχιστοποίηση των εκπομπών αέριων ρύπων από τις γεωργικές πρακτικές που εφαρμόζονται σε κάθε καλλιέργεια και στη μεγιστοποίηση της παραγόμενης ενέργειας από βιομάζα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το πολυκριτήριο μοντέλο μαθηματικού προγραμματισμού πέτυχε και τους τρεις στόχους ταυτόχρονα με την αναδιάρθρωση του υφιστάμενου σχεδίου παραγωγής. Ως εκ τούτου, το βέλτιστο σχέδιο παραγωγής επιτυγχάνει καλύτερο εισόδημα για τους παραγωγούς, λιγότερες εκπομπές αέριων ρύπων και μεγαλύτερη ποσότητα ενέργειας από βιομάζα, με το υφιστάμενο επίπεδο τεχνολογίας, ποσότητας εισροών και εκπαίδευσης.