Η επίδραση των φαινολικών συστατικών στην οστεοαρθρίτιδα
Authors: Βαλσαμίδου Ευδοκία 
Published: October 2023

Η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) είναι μία μη-μεταδοτική, εκφυλιστική πάθηση των αρθρώσεων στην οποία λαμβάνει χώρα σταδιακή φθορά του αρθρικού χόνδρου. Αποτελεί την πιο κοινή μορφή αρθρίτιδας και επηρεάζει δυσμενώς την ποιότητα ζωής των ατόμων που πάσχουν επιβαρύνοντας σημαντικά το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα. Πληθώρα παραγόντων συμβάλλουν στην εμφάνισή της και ποικίλλουν από τους συστημικούς στους τοπικούς για την άρθρωση παράγοντες οι οποίοι οδηγούν στην εκδήλωση του φαινότυπου. Η συμπτωματολογία της ΟΑ στην πάσχουσα άρθρωση περιλαμβάνει αίσθημα άλγους, δυσκαμψία, κριγμούς και οίδημα. Η ΟΑ γόνατος αποτελεί την πιο συχνή μορφή εκδήλωσης της πάθησης αυτής και δεδομένου ότι προσβάλλει αρθρώσεις που φέρουν βάρους συνεπάγεται και σημαντικό περιορισμό των λειτουργικών ικανοτήτων των ασθενών. Έως σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να αναστρέφει την εξέλιξη της ΟΑ και καθώς οι υπάρχουσες φαρμακολογικές προσεγγίσεις έχουν βραχυχρόνια δράση και σοβαρές παρενέργειες υπάρχει ανάγκη για ενδελεχή διερεύνηση και τυποποίηση ολιστικών παρεμβάσεων οι οποίες αφενός θα ανακουφίζουν τα συμπτώματα και αφετέρου θα ασκούν ανασταλτική δράση στην εξέλιξη της πάθησης. Λαμβάνοντας υπόψιν τη φλεγμονώδη συνιστώσα της ΟΑ πληθώρα δεδομένων συνηγορούν υπέρ της πρόσληψης φυτοχημικών με αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση για τη διαχείρισή της. Οι υπάρχουσες κλινικές μελέτες είναι περιορισμένες σε αριθμό και αξιολογούν κατά κύριο λόγο μεμονωμένα φυτοχημικά συστατικά και τα πρωτόκολλα παρουσιάζουν μεγάλη ετερογένεια η οποία εντείνεται λόγω της πολύπλοκης παθοφυσιολογίας της ΟΑ. Έτσι, κρίνεται απαραίτητη η διεξαγωγή περαιτέρω κλινικών μελετών που θα εστιάζουν στην αξιολόγηση συμπληρωμάτων με κατάλληλη σύνθεση και σύσταση φαινολικών για βέλτιστη απορρόφηση και δράση με καταληκτικά σημεία τόσο υποκειμενικά εργαλείο όσο και αντικειμενικά. Δεδομένων των ανωτέρω, σχεδιάστηκε μία τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη με σκοπό τη διερεύνηση της επίδρασης ενός καινοτόμου συμπληρώματος με στανταρισμένα φαινολικά συστατικά στην ποιότητα ζωής και σε δείκτες φλεγμονής και οξειδωτικού στρες σε άτομα με ΟΑ γόνατος. Πιο συγκεκριμένα, το πρωτόκολλο αφορά στην αξιολόγηση ενός συμπληρώματος με λιποσωμιακή κουρκουμίνη (148.4 mg), εκχύλισμα δεντρολίβανου 40% (51.9 mg), ρεσβερατρόλη 98% (51.9 mg) και ασκορβικό οξύ (29.7 mg) σε άτομα άνω των 35 ετών με συμπτωματική ΟΑ γόνατος έναντι ενεργού παράγοντα (ασκορβικό οξύ 29.7 mg) μέσω ερωτηματολογίων και ποσοτικοποίησης βιοδεικτών της φλεγμονής και του οξειδωτικού στρες που έχουν αναδειχθεί στην παθοφυσιολογία της ΟΑ. Ο σχεδιασμός της μελέτης ήταν μια τυχαιοποιημένη, κλινική μελέτη παράλληλων ομάδων. Συνολικά 60 άτομα με μέτρια έως σοβαρή ΟΑ γόνατος τυχαιοποιήθηκαν σε μία από τις δύο ομάδες παρέμβασης και λάμβαναν 2 κάψουλες ημερησίως για 12 εβδομάδες. Ως πρωτεύοντα καταληκτικά σημεία ορίστηκαν τα ερωτηματολόγια: 1) οπτική αναλογικά κλίμακα VAS (visual analogue scale) για τον πόνο και 2) η υποκατηγορία του πόνου του WOMAC (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index). Μετά το τέλος της παρέμβασης το VAS καθώς και οι υποκατηγορίες του πόνου, της λειτουργικότητας και το ολικό σκορ του WOMAC μειώθηκαν σημαντικά (p<0.001 για όλα) στην ομάδα των φυτοχημικών και οι μέσες μεταβολές μεταξύ των δύο ομάδων διέφεραν σημαντικά (p=0.011, p=0.013, p=0.047, p=0.048 αντίστοιχα). Επίσης, οι μέσες μεταβολές μεταξύ των δύο ομάδων διέφεραν σημαντικά για τους τομείς του Σωματικού πόνου και της Λειτουργικότητας του ερωτηματολογίου SF-36 (p=0.013, p=0.023 αντίστοιχα) καθώς και για τους βιοδείκτες παράγοντας νέκρωσης όγκων-α, C-αντιδρώσα πρωτεΐνη και μυελοϋπεροξειδάση (p=0.034, p=0.016, p=0.010 αντίστοιχα). Συνολικά, το φαινολικό συμπλήρωμα κατάφερε να μειώσει τη συστημική φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και να ανακουφίσει τα συμπτώματα της ΟΑ. Η ανακούφιση του πόνου όπως παρατηρήθηκε στην παρούσα διατριβή μπορεί να αποδοθεί στον έλεγχο της συστημικής φλεγμονής από τη δράση του συμπληρώματος με αντιοξειδωτικές φαινόλες και ασκορβικό οξύ.