ИСТОРИЯ ПАМЯТНИКА ДЕРЕВЯННОГО ЗОДЧЕСТВА НАЧАЛА ХХ ВЕКА СЕЛА СПАССКОЕ АКМОЛИНСКОЙ ОБЛАСТИ
Authors: Т.В. Кошман 
Published: October 2024

В статье говорится о развитии села СпасскоеАтбасарского района Акмолинской области. Представляя историко-культурное наследие через объекты церковного деревянногозодчества, дает возможность шире раскрыть национальное наследие материальной и духовной культуры. Основным объектом нашего исследования стала история строительства в селе деревянной церкви, простоявшей в селе до 80-х годов ХХ века. Уникальный памятник деревянного зодчества входил в свое время в число памятников историко-культурного значения. Архитектура здания представляла определенную эстетическую ценность красотой и совершенством отдельных форм, общим пропорциональным строем в характерныхтрадициях русского деревянного зодчества. В начале 80-х годов под влиянием средств массовой информации поднялся вопрос о необходимости сохранения исторического памятника. Местные власти приняли решение о разборе строения и переносе его в районный центр, город Атбасар, для восстановления и размещения в нем экспозиций краеведческого музея. В разобранном виде строениецеркви пролежало несколько лет, но так и не было восстановлено.Среди документальных краеведческих материалов местного знатока истории, сотрудника Областного историко-краеведческогомузея Н.В. Антончева выявлен комплекс документов, связанных с попытками обратить внимание на возможность реставрации здания церкви. В фондах Исторического архива Омской области содержатся материалы, характеризующие взаимодействие местных органов с Омской духовной консисторией по вопросам церковно-приходского строительства.

Мақалада Ақмола облысы, Атбасар ауданы, Спасское ауылының дамуы туралы баяндалады. Тарихи-мәдени мұраны шіркеулік ағаш сәулет өнерінің нысандары арқылы көрсету, материалдық және ұлттық рухани мәдени мұраны кеңінен ашуға мүмкіндік береді. Зерттеу жұмысымыздың негізгі нысаны - ХХ ғасырдың 80-жылдарына дейін ауылда орналасқан ағаштан жасалған шіркеудің құрылысының тарихы болмақ. Ағаштан жасалған сәулет өнерінің бірегей ескерткіші аталмыш кезеңнің тарихи-мәдени маңызы бар ескерткіштерінің бірі болған. Ғимарат архитектурасының жеке формаларының сұлулығы мен кемелділігі дәстүрлі орыс ағаш сәулет өнеріне тән жалпы пропорционалды құрылымға байланысты белгілі бір эстетикалық құндылыққа ие. 80-жылдардың басында бұқаралық ақпарат құралдарының ықпалымен тарихи ескерткішті сақтау қажеттігі туралы мәселе көтерілді. Жергілікті билік ғимаратты бұзып, облыс орталығы Атбасар қаласына көшіру, тарихи-өлкетану мұражайына орналастырып қалпына келтіру туралы шешім қабылдады. Шіркеудің бөлшектелген құрылысы, бірнеше жыл өтсе де қалпына келтірілмеген.Өлкетану материалдарының ішінде шіркеу ғимаратын қалпына келтіруге әрекет жасаған өлкетанушы, облыстық тарихи-өлкетану мұражайының қызметкері Н.В.Антончевтің құжаттар топтамасы анықталды. Омбы облысының тарихи мұрағатының қорында жергілікті билік органдарының Омбы рухани консисториясымен шіркеу құрылысы мәселелері бойынша құжаттар сақталған.

The article discusses the development of the Spasskoe village in Atbasar district, Akmola region. By presenting the historico-cultural heritage through objects of church wooden architecture, it provides an opportunity to reveal the national heritage of material and spiritual culture more extensively. The main object of our study was the history of a wooden church construction, which existed in the village until the 80s of the 20th century. A unique monument of wooden architecture was once among the monuments of historico-cultural significance. The architecture of the building represented a certain aesthetic value, beauty and perfection of individual forms, general proportional structure in the characteristic traditions of Russian wooden architecture.In the early 80s, under the influence of the media, the question of the historical monument preservation need arose. Local authorities decided to dismantle the building and move it to the regional center - Atbasar city for restoration and placement of exhibits of the local history museum in it. The church building was kept dismantled for several years but was never restored. Among the documentary local history materials of the local history expert N.V. Antonchev, an employee of the Regional Museum of History and Local History, a set of documents related to attempts of drawing attention to the church restoration possibility was identified. The funds of the Historical Archive of the Omsk Region contain materials characterizing the interaction of local authorities with the Omsk Spiritual Consistory on issues of church and parish construction.