BÜYÜK TAARRUZ’DA ÇİĞİLTEPE’NİN ALINMASI VE SİNANPAŞA (SİNCANLI) OVASININ DÜŞMANDAN TEMİZLENMESİ
Authors: BAŞ İbrahim 
Published: November 2022

Bu çalışmada Büyük Taarruz’un önemli aşamalarından biri olan Çiğiltepe Savaşı, Çiğiltepe’nin Yunanların elinden alınması ve Sinanpaşa Ovası’nın düşmandan temizlenmesi işlenecektir. Çalışma Cumhuriyet Arşivi, ATASE Arşivi ve Türk Tarih Kurumu arşivlerinden arşiv belgeleri ile bu konuda hazırlanmış tez, kitap ve makalelerden faydalanılarak değerlendirilecektir.

Büyük Taarruz’da Türk Ordusu’nun zaferleri Sakarya Savaşı öncesinden beri gelen planlı hazırlıkların neticesidir. Sakarya Savaşı öncesinde Mustafa Kemal Paşa TBMM’den tam yetki isterken düşmanın bütün cephelerde hangi savaş planlarıyla bozguna uğratılabileceğini düşünmeğe başlamıştır. Böylece Batı Anadolu’yu düşmandan temizlemek için yapılması gereken çalışmalar sırasıyla uygulamaya konulmuştur.

Büyük Taarruz’un Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu sağlayan bir savaş olduğu söylenebilir. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin kazanılması Mondros Mütarekesi’nin yerine Mudanya Antlaşması, Sevr Antlaşması’nın yerine de Lozan Antlaşması’nın yapılmasını sağlamıştır. Türk Ordusu 13 Eylül 1921 günü Sakarya Meydan Savaşı’nı kazanmasına rağmen daha zor ve uzun sürebilecek bir taarruz harekâtına girebilecek imkân ve kabiliyette değildi. Eğitim, asker sayısı ve teçhizat açısından birçok eksiklikleri vardı. Mustafa Kemal Paşa bu durumu bildiği için bir taraftan orduyu yeni bir taarruza hazırlarken diğer taraftan uluslararası diplomasi çalışmalarını sürdürmüştür. Sakarya Savaşı öncesinde Rusya ile TBMM Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde Moskova Antlaşması imzalanmış ve batılı devletler ile Yunanlara karşı Rusya’nın kısmî de olsa desteği alınmıştır. Sakarya Savaşı sonrasında ise Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan Cumhuriyetleri ile 22 Ekim 1921’de Kars Antlaşması imzalanarak doğu sınırları emniyete alınmıştır. Yine iki gün öncesinde ise Fransa ile bir süredir yapılan görüşmeler netice vermiş ve 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması imzalanarak Fransızların Antep ve Adana bölgelerinden çekilmeleri sağlanmıştır. Aynı zamanda bu antlaşma ile Fransa’dan bir kısmı hibe, bir kısmı ücreti sonra ödenmek kaydı ile silah, ulaşım aracı ve harp malzemesi temin edilmiştir.

Sakarya Savaşı sonrası bütün bu çalışma ve hazırlıklar Türk Ordusu’nun lehine Yunan Ordusu’nun aleyhine işlemeye başlamıştır. Yunanistan’ın iç ve dış siyasi durumu bozulmuş, yıkıcı parti kavgaları ve partizanlık ordu içine de sirayet etmiş, komutanlar barış taleplerini dile getirmeye başlamışlardır. Bunun yanında Türk Ordusu’nun -teçhizat ve lojistik imkanlar bakımından değerlendirildiğinde- Yunan Ordusu karşısında başarı şansı zayıf görünse de 10 aylık bu hazırlık sürecinde eğitim yönünden de önemli mesafe alınmıştır. Dolayısıyla Büyük Taarruz başlarken Türk Ordusu sevk ve idare ile moral bakımından Yunan Ordusu’ndan üstün duruma gelmiştir.

Aşağıdaki 1 numaralı haritada görüldüğü gibi 26 Ağustos 1922 günü başlayan Büyük Taarruz sırasında mavi dalgalı işaretle gösterilen mevkilere yerleşmiş olan Yunan kuvvetlerinin kırmızı işaretle numaralandırılmış yerlerde mevzilenmiş Türk Ordusu birlikleri tarafından taarruz edilerek imha edilmesi planlanmıştır. Yunan ordusunun yerleştiği yay şeklindeki mevkiler 1. ve 2. Ordu tarafından kuşatılarak Büyük Taarruz başlayacaktı. 2. Ordu (3. ve 6. Kolordulara bağlı 5 piyade ve 1 süvari tümeni ile) Eskişehir-Afyon Cephesi’nde Kazuçuran Yaylası, Kuzviran, Kıyır Boğazı, Oyuklutepe ve Dede Sivrisi mevkilerindeki düşmana kuzeyden taarruz edecekti. 1. Ordu ise (1. ve 4. Kolordularla 5. Süvari Kolordusu ve 3 müstakil tümen (9 piyade ve 3 süvari tümeni) ile düşmana Afyon’un Güney Batısından kuzeye doğru taarruz edecekti. 2. Kolordu da ihtiyatta bekleyecekti.

1. Ordu Afyon’un güneyinden başlayarak Kalecik Sivrisi, Erkmen, Belen, Tınaz (Senirköy), Kılınçarslan, Ahmet Paşa, Sinanpaşa, Çayhisar’a doğru uzanan Zafer Dağları’nın zirvesindeki Kocatepe, Kömürtepe ve Sakartepeye yerleşmiştir. Bu mevkilerin daha aşağı ve kuzeyinde yerleşik bulunan düşmana taarruz ederek Afyon ve Sincanlı Ovalarına doğru kaçışa zorlayacaktı. Kuzeyden de 2. Ordunun kuşatması ve Süvari Kolordusunun Çiğiltepe’nin arkasından sarp geçitleri aşarak Çayhisar, Kırka, Kınık ve Tazlar Köyüne uzanan Ahır Dağları’nı geçip Sincanlı Ovası’nın batısına inerek Yunan Ordusu’nun batıdan ikmal yolunu kapatması hedeflenmişti. Böylece düşmanı Sinanpaşa (Sincanlı) Ovasında kuşatıp imha etme taarruz planı uygulanacaktı.