О проявлениях метода иронии в искусстве
Authors:   Институт философии, социологии и права НАН РА, Арзуманян Светлана 
Published: April 2023

Իրականության հեգնական իմաստավորման կարողությունն արդի գեղարվեստական գործընթացի կարևորագույն դրսևորումներից է։ Ակտիվանալով աշխարհի հետ մարդու կապի բնույթն անհրաժեշտաբար վերաիմաստավորելու ժամանակ՝ այդ կարողությունը կարևոր դեր է խաղում արվեստի ստեղծման գործընթացում։ Դիմելով հեգնանքին՝ արվեստագետը հնարավորություն է ստանում հեռանալու ավանդական հայտնի ուղենիշներից, որն ի հայտ է գալիս արդեն ռոմանտիզմի մեջ, որի տեսաբանները մշակեցին արվեստի գործեր ստեղծելու սկզբունքներ, որոնք ակտիվորեն կիրառվեցին նաև արվեստի հետագա զարգացման ընթացքում՝ դրսևորվելով ավանգարդի, մոդեռնիզմի, հետմոդեռնիզմի և մետամոդեռնիզմի մեջ։ Այսպես, ավանգարդի և մոդեռնիզմի ուղղություններում դա առաջին հերթին գեղարվեստական ավանդույթների ժխտումն էր, հետմոդեռնիզմում՝ ժառանգված բոլոր գեղարվեստական արժեքների ընդունումը, բայց դրանց իմաստների վերամշակումը խաղի միջոցով, մետամոդեռնիզմում՝ մոդեռնիզմի և հետմոդեռնիզմի սկզբունքների միջև տատանումը։ Հիմնականում երևան գալով համատեքստի շնորհիվ և դրսևորելով բազմակողմանիություն ու երկիմաստություն՝ հեգնանքը բացահայտում է ժամանակակից արվեստի հակասական էությունը։ Способность иронического осмысления действительности является одним из важнейших проявлений современного художественного процесса. Прибегая к иронии, художник получает возможность отстраниться от признанных традиционных ориентиров, что проявляется уже в романтизме, теоретики которого разработали принципы создания художественных произведений, применявшиеся в ходе дальнейшего развития искусства, к примеру, в авангарде, модернизме, постмодернизме и метамодернизме. Так, в направлениях авангарда и модернизма это прежде всего отрицание общепризнанных художественных традиций; в постмодернизме принятие полученных в наследство всех художественных ценностей, но переработанных с позиций игры с их смыслами; в метамодернизме колебание между принципами модернизма и постмодернизма. Ирония обнаруживает противоречивую сущность современного искусства. Именно поэтому значение иронической рефлексии в процессе выявления новых возможностей художественного творчества сложно переоценить. The ability to ironically comprehend reality is one of the most important manifesta-tions of the contemporary artistic process. By resorting to irony, the artist gets the oppor-tunity to move away from traditional guidelines, which is already manifested in romantic-ism, whose theorists developed the principles for creating works of art that were actively used in the course of the further development of art, manifesting themselves in the direc-tions of avant-garde, modernism, postmodernism and metamodernism. So, in the direc-tions of avant-garde and modernism, this is, first of all, the denial of generally recognized artistic traditions; in postmodernism - the acceptance of all artistic values inherited, but reworked from the standpoint of the game with their meanings; in metamodernism, the oscillation between the principles of modernism and postmodernism. Irony discovers the contradictory essence of contemporary art. That is why the importance of ironic reflection in the process of revealing new possibilities of artistic creativity is difficult to overestimate.