Ο ρόλος των μαστοκυττάρων στα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα
Authors: Καρράς Γεώργιος 
Published: December 2022

Εισαγωγή: Τα σιτευτικά κύτταρα - μαστοκύτταρα (MC) προέρχονται από το αρχέγονο αιμοποιητικό κύτταρο και κατανέμονται σε όλους τους ιστούς στα φυσιολογικά όρια μεταξύ οργανισμού και περιβάλλοντος (δέρμα, βλεννογόνοι κλπ). Εκλύουν μία ποικιλία μεσολαβητών σε απάντηση σε ενδογενή και εξωγενή ερεθίσματα, που συμμετέχουν στην αναδόμηση των ιστών, την ομοιόσταση, την αγγειογένεση, την ανοσολογική απάντηση και άμυνα του οργανισμού. Τα MC ελκύονται στο περιβάλλον των όγκων από παράγοντες που εκκρίνει ο όγκος και βοηθούν μέσω ανοσοκαταστολής, έκκρισης αγγειογενετικών και μιτογόνων παραγόντων στην εξέλιξη των όγκων. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, ασκούν αντινεοπλασματική δράση με την έκλυση αναστολέων κυτταρικής ανάπτυξης, επαγωγής απόπτωσης, μείωσης κινητικότητας κυττάρων και ενίσχυσης αντινεοπλασματικής φλεγμονής. Στα αιματολογικά κλωνικά νοσήματα ενίοτε τα MC συμμετέχουν στον νεοπλασματικό κλώνο (π.χ. μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα) ενώ άλλοτε παρευρίσκονται αντιδραστικά χωρίς να είναι σαφής ο ρόλος τους. Τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MDS) είναι κλωνικά νεοπλασματικά νοσήματα του αίματος, που έχουν σαν χαρακτηριστικά την παρουσία δυσπλαστικών κυτταρικών μορφών, τη μη αποδοτική αιμοποίηση και τη συχνή εξέλιξη σε οξεία λευχαιμία. Υπάρχουν λίγες δημοσιεύσεις που να αφορούν μελέτη των MCs στα MDS με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Σκοπός: Μελέτη και διερεύνηση του ρόλου των σιτευτικών κυττάρων στα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα. Ασθενείς: Μελετήθηκαν 73 ασθενείς- 37 γυναίκες και 36 άνδρες- πάσχοντες από MDS με διάμεση ηλικία για τους άνδρες 72 έτη (εύρος 35-86) και για τις γυναίκες 69 έτη (εύρος 59-81). Εξ’ αυτών, 21 έπασχαν από ανθεκτική αναιμία (MDS-RA), 18 από ανθεκτική αναιμία με περίσσεια βλαστών (RAEB), 18 από ανθεκτική αναιμία με περίσσεια βλαστών σε μετατροπή (RAEB-T) και 16 από σιδηροβλαστική αναιμία (MDS-RARS). Επίσης συμμετείχαν και 60 υγιείς μάρτυρες (διάμεση ηλικία 74 και εύρος 56-90), 32 άνδρες και 28 γυναίκες. Μέθοδοι: Μελετήθηκε ο αριθμός των σιτευτικών κυττάρων μυελού των οστών (ΒΜMCs) μετά χρώση κυανού της τολουϊδίνης. Μελετήθηκε ο αριθμός των CD34(+) κυττάρων μυελού των οστών μετά χρώση ανοσοφθορισμού και χρήση αντι-CD34 moAb (K567-FITC). Μελετήθηκε η έκφραση της τρυπτάσης και χυμάσης στα MC με ανοσοκυτταροχημεία και PAP kit και βαθμολογήθηκε κάθε κύτταρο σε μία κλίμακα 0-4+. Το score υπολογίζονταν ως ο μέσος όρος επί 200 κυττάρων. Μετρήθηκαν τα επίπεδα χυμάσης και τρυπτάσης στον ορό των ασθενών και μαρτύρων με ELISA. Εκτιμήθηκε η μέση πυκνότητα των μικροαγγείων (MVD) στο μυελό των οστών /0.0625mm2.Τα μικροαγγεία καταμετρήθηκαν μετά από χρώση με anti-CD34(QBEND-10) των ενδοθηλιακών κυττάρων . Αποτελέσματα: Διαπιστώθηκε στατιστικά υψηλότερο ποσοστό MC στους πάσχοντες από MDS (5,767±3,45%) σε σχέση με τους υγιείς (1,82±0,93%) (p<0.01). Ειδικότερα στα MDS-RA ήταν 4,38±1,16% στα MDS-RARS 2,18±0,75, στα χαμηλού/ενδιάμεσου-1 κινδύνου 3,43±1,48 και στα υψηλού/ενδιάμεσου-2 κινδύνου 8,16±3,26. Οι τιμές αυτές ήταν στατιστικά υψηλότερες σε σύγκριση με τους φυσιολογικούς (p<0.01) πλην MDS-RARS, που δεν διέφεραν από τους φυσιολογικούς (p>0.05). To score έκφρασης της τρυπτάσης υψηλού/ενδιάμεσου-2 ήταν σημαντικά υψηλότερο σε σύγκριση με τα χαμηλού/ενδιάμεσου-1 και φυσιολογικούς (p<0.01) ενώ δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των χαμηλού/ενδιάμεσου-1 και φυσιολογικών(p>0.05). To score έκφρασης χυμάσης δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ των ανωτέρω ομάδων. Η χυμάση ορού δεν ήταν ανιχνεύσιμη σε καμία ομάδα. Η τρυπτάση ορού ήταν σημαντικά υψηλότερη στα MDS (40,96±35,4) σε σύγκριση με τους φυσιολογικούς (7,8±3,21)(p<0.01). Στα υψηλού/ενδιάμεσου-2 κινδύνου, ήταν 73,31±20,87 σημαντικά υψηλότερη από τα χαμηλού/ενδιάμεσου-1(9,48±4,217) και τους φυσιολογικούς (p<0.01). Δεν υπήρχε σημαντική διαφορά μεταξύ φυσιολογικών, MDS-RA, MDS-RARS, χαμηλού/ενδιάμεσου-1 κινδύνου(p>0,05). Υπήρχε θετική συσχέτιση μεταξύ ποσοστού MC και CD34(+) κυττάρων(R2= 0,4361) καθώς και επιπέδων τρυπτάσης(R2=0,6837) ορού στους ασθενείς. Η μέση πυκνότητα των μικροαγγείων (MVD) ήταν σημαντικά αυξημένη 6,3±3,3 στο σύνολο των MDS συγκριτικά με τους μάρτυρες 2,23±0,33 και αυτή η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική (p<0,001).Η MVD ήταν υψηλή στα υψηλού/ενδιάμεσου-2 κινδύνου 7,89±2,83 συγκριτικά με τα χαμηλού/ενδιάμεσου-1 κινδύνου 4,8±2,2,τα MDS –RA 4,98±1,8 και τα MDS-RARS 5,0 ±2,2 και αυτή η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική (p<0,001). Υπήρχε θετική συσχέτιση μεταξύ της MVD και των σιτευτικών κυττάρων. Δεν παρατηρήθηκαν δυσπλαστικές μορφές MCs στη μελέτη μας. Συμπεράσματα: Τα MCs στον BM βρέθηκαν αυξημένα στα MDS σε σύγκριση με τα φυσιολογικά άτομα. Τα επίπεδα τρυπτάσης ορού σχετίζονται με τον αριθμό BMMC, που σημαίνει ότι εκκρίνεται κατά κύριο λόγο από τα MC του BM και όχι από τα περιφερικά MC. Ο αριθμός MCs σχετίζεται με τον αριθμό CD34(+) και επομένως με τον βαθμό κινδύνου των MDS. Τα BMMCs βρέθηκε να εκκρίνουν μόνο τρυπτάση και όχι χυμάση σε αντίθεση με αυτό που συνήθως συμβαίνει στην αντιδραστική μαστοκυττάρωση. Ο αριθμός των μικροαγγείων (MVD) στο σύνολο των MDS ήταν αυξημένος συγκριτικά με τα φυσιολογικά άτομα και η αύξηση αυτή ήταν μεγαλύτερη στα υψηλού/ενδιάμεσου-2 κινδύνου MDS, γεγονός, που σημαίνει ότι, η MVD σχετίζεται με τον αριθμό των BMMCs, αυτό εγείρει τη άποψη, ότι τα BMMCs συμβάλλουν στη εξέλιξη της νόσου ενισχύοντας την αγγειογένεση. Για να διευκρινιστεί περαιτέρω ο ρόλος των MCs στην εξέλιξη των MDS, χρειάζονται διαδοχικές μετρήσεις στο ίδιο άτομο κατά την εξέλιξη της νόσου και κυτταρογενετικές μελέτες σε καλλιέργειες σιτευτικών κυττάρων στους ασθενείς.