Επιδημιολογική μελέτη της μικροβιακής φορείας και των λοιμώξεων ασθενών μονάδων εντατικής θεραπείας
Authors: Τρικαλιώτης Χρήστος 
Published: January 2014

Σκοπός: Η αναγνώριση των «πραγματικών» λοιμώξεων της ΜΕΘ, σύμφωνα με την προτεινόμενη ταξινόμησή τους με βάση την κατάσταση φορείας των ασθενών, καθώς και η έγκαιρη πρόληψη και αποτελεσματικότερη θεραπεία τους. Τα κριτήρια της μελέτης αφορούσαν: i) την απευθείας εισαγωγή των ασθενών στη ΜΕΘ και ii) την παραμονή τους για διάστημα τουλάχιστον 7 ημερών. Υλικό: Μελετήθηκαν 112 ασθενείς της Α’ ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου» και ελήφθησαν 439 δείγματα από το περιβάλλον της ΜΕΘ, στο διάστημα Νοέμβριος 2005 - Νοέμβριος 2007. Μέθοδοι: Συμπληρώθηκε επιδημιολογικό δελτίο για κάθε ασθενή. Έγινε διερεύνηση της φορείας των ασθενών με καλλιέργεια φαρυγγικού και περινεϊκού επιχρίσματος και καλλιέργεια κλινικών δειγμάτων επί υποψίας λοίμωξης, καθώς και έλεγχος ανθεκτικότητας των απομονωθέντων μικροοργανισμών. Για τη διερεύνηση της οικολογίας της ΜΕΘ έγιναν καλλιέργειες δειγμάτων από το περιβάλλον της Μονάδας. 40 στελέχη Acinetobacter baumannii αναλύθηκαν με τις μοριακές τεχνικές Multi Locus Sequence Typing (MLST) και Ηλεκτροφόρησης σε Παλλόμενο Ηλεκτρικό Πεδίο (Pulsed Field Gel Electrophoresis, PFGE). Αποτελέσματα: Οι συχνότερα απομονωθέντες μικροοργανισμοί από τη φορεία και τις λοιμώξεις ήταν οι πηκτάση-αρνητικοί σταφυλόκοκκοι (CoNS) και το A. baumannii. Αναπτύχθηκαν συνολικά 77 λοιμώξεις στους 31 από τους 112 ασθενείς (27,7%), με επικράτηση των σηψαιμιών. Με βάση την προτεινόμενη ταξινόμηση, οι λοιμώξεις διακρίθηκαν σε πρωτογενείς ενδογενείς (ΠΕ), δευτερογενείς ενδογενείς (ΔΕ) και εξωγενείς (ΕΞ). Οι ΔΕ και ΕΞ λοιμώξεις, οι οποίες οφείλονται σε μικροοργανισμούς από το περιβάλλον της Μονάδας και αντιστοιχούν στις «πραγματικές» λοιμώξεις της ΜΕΘ, επικράτησαν (72%) σε σχέση με τις ΠΕ λοιμώξεις, οι οποίες οφείλονται σε μικροοργανισμούς της κοινότητας και αντιστοιχούν στις εξωνοσοκομειακές λοιμώξεις. Το A. baumannii προήλθε κυρίως από την οικολογία της ΜΕΘ, ενώ οι CoNS προήλθαν κυρίως από την κοινότητα. Από τη σύγκριση των δύο κριτηρίων ταξινόμησης των λοιμώξεων, χαρακτηρίστηκαν 16% περισσότερες λοιμώξεις ως «πραγματικές» λοιμώξεις της ΜΕΘ με βάση το κριτήριο των 48 ωρών σε σχέση με το κριτήριο της φορείας, διαφορά στατιστικά σημαντική. Το A. baumannii παρουσιάστηκε ανθεκτικό στους περισσότερους αντιμικροβιακούς παράγοντες. Η οικολογία της ΜΕΘ μελετήθηκε ανά εξάμηνο και απομονώθηκαν κυρίως CoNS. Οι μοριακές τεχνικές εφαρμόστηκαν για την τυποποίηση πολυανθεκτικών στελεχών A. baumannii. Με βάση την MLST, τα στελέχη αυτά διαχωρίστηκαν σε ομάδες Sequence Type (ST), με το μεγαλύτερο ποσοστό να ανήκει στην ομάδα ST-1 και από τη σύγκριση των στελεχών φορείας-λοιμώξεων, προέκυψε τέλεια συμφωνία. Με τη μέθοδο PFGE, τα στελέχη τυποποιήθηκαν σε PFGE τύπους, με τον τύπο Α να επικρατεί. Συμπεράσματα: i) Ο έλεγχος της κατάστασης φορείας των ασθενών που εισάγονται στη ΜΕΘ μας προσφέρει καλύτερη κατανόηση της επιδημιολογίας των λοιμώξεων που αναπτύσσονται στη ΜΕΘ. ii) Η προτεινόμενη ταξινόμηση των λοιμώξεων υπερέχει της κλασικής, που βασίζεται στο χρόνο, δίνοντας τη δυνατότητα για έγκαιρη πρόληψη των λοιμώξεων με την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων ανάλογα με τον τύπο της λοίμωξης, παρέχοντας οικονομικά οφέλη, μέσω ορθολογικότερης χρήσης αντιμικροβιακών και περιορισμού δαπανηρών διαδικασιών για πρόληψη των λοιμώξεων και συντελώντας στον περιορισμό της διασποράς πολυανθεκτικών μικροοργανισμών. iii) Η μοριακή μέθοδος MLST συντελεί στην αναγνώριση της προέλευσης και την καλύτερη μελέτη της παθογονικότητας των στελεχών A. baumannii.