Information systems in HRM as a strategic tool for competitive advantage in business administration
Authors: Χατζή Κωνσταντίνα 
Published: October 2023

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό, ταχύτατες τεχνολογικές αλλαγές, παγκοσμιοποίηση της οικονομίας. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον οι επιχειρήσεις πρέπει να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις των συνθηκών της σύγχρονης αγοράς, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητά τους, αυξάνοντας την αποδοτικότητά και παραγωγικότητά τους, μειώνοντας το κόστος λειτουργίας τους, για να μπορέσουν να επιβιώσουν και με απώτερο σκοπό τη μεγιστοποίηση των κερδών τους. Οι επιχειρήσεις στηρίζονται πλέον σε μεγάλο βαθμό στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών και σε εξελιγμένα πληροφοριακά συστήματα, για να είναι ανταγωνιστικές και να προσφέρουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Ποιο ρόλο διαδραματίζουν τα πληροφοριακά συστήματα στη Διοίκηση Ανθρωπίνου Δυναμικού, πως μετασχηματίζουν το «επιχειρείν» και ποια είναι η σχέση τους με τις επιδόσεις των επιχειρήσεων; Γύρω από αυτό το θέμα έχουν γίνει έρευνες και μελέτες οι οποίες έδειξαν, ότι τα οφέλη της επιχείρησης από τη χρήση ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος στη Διοίκηση Ανθρωπίνου Δυναμικού, είναι η μείωση του κόστους λειτουργίας, η βελτιστοποίηση των επιχειρησιακών διαδικασιών, η εξοικονόμηση πόρων και τέλος η αύξηση της παραγωγικότητας και της κερδοφορίας της. Σε έρευνα που έκαναν οι Wiklund και Shepherd (2003), έδειξαν ότι οι πόροι που βασίζονται στη γνώση, είναι που σχετίζονται θετικά με την απόδοση της επιχείρησης. Οι Shang και Seddon (2002), προτείνουν ένα πολυδιάστατο, λεπτομερές πλαίσιο κατηγοριοποίησης των ωφελειών που αποκομίζει η επιχείρηση από την χρήση πληροφοριακών συστημάτων Ανθρωπίνου Δυναμικού. Η ύπαρξη ενός τέτοιου ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος, διευκολύνει μια επιχείρηση στο να λειτουργήσει με όσο το δυνατό λιγότερα λάθη, να αποφεύγεται η ταλαιπωρία και οι πιθανές επιβαρύνσεις, ενώ η εξυπηρέτηση των πελατών της γίνεται πιο σωστά, πιο άμεσα και πιο γρήγορα. Οι Kaplan και Norton (1996), υποστήριξαν ότι οι επιχειρήσεις προκειμένου να μείνουν ανταγωνιστικές χρειάζονται συγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου, κυρίως όσο αφορά στα άυλα περιουσιακά στοιχεία (π.χ. εργατικό δυναμικό, υποδομές, τεχνολογία). O Παπασταθόπουλος (2009), αναφέρει, ότι στον επιχειρηματικό κόσμο οι ισορροπίες προσβάλλονται άμεσα από την ανάπτυξη και εφαρμογή των εκάστοτε νέων τεχνολογιών ωθώντας τους επιχειρηματίες στην εξεύρεση νέων, ή στην εξέλιξη και προσαρμογή υφιστάμενων επιχειρησιακών μοντέλων-σημείων ισορροπίας. Το βασικό πρόβλημα στη λύση του οποίου θέλει να συμβάλει ο ερευνητής με την έρευνα της διατριβής του διατυπώνεται στο ακόλουθο ερώτημα: με την εφαρμογή πληροφοριακών συστημάτων Ανθρωπίνου Δυναμικού οι επιχειρήσεις είναι σε θέση να εξαλείψουν τις παραγωγικές διαδικασίες, που δεν προσθέτουν αξία και να μεταφέρουν αυτό το όφελος στους πελάτες, τους εργαζομένους και τους μετόχους τους; (Αθανασόπουλος, 2001:125). Όταν τα γεωγραφικά σύνορα καταργούνται, νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας εισάγονται και οι αγορές απελευθερώνονται, η ορθή οργάνωση και χρήση των νέων τεχνολογιών φαίνεται να αποτελούν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των επιχειρήσεων (Jones and Tilley, 2003:17). Η πληροφορική είναι αυτή που δείχνει τον δρόμο προς την διεθνοποίηση μιας επιχείρησης, όπου αναγκαστική προϋπόθεση πρόσβασης στις παγκόσμιες εμπορικές αγορές είναι ο άρτιος σχεδιασμός και διοίκηση των πληροφοριακών συστημάτων (Levy and Powell, 2005:1) και τα πληροφοριακά συστήματα είναι αυτά που παρέχουν το μέσο απόκτησης πληροφοριών για την αποτελεσματικότερη και ανταγωνιστικότερη διαχείριση της επιχείρησης (Levy and Powell, 2000). Οι επιχειρήσεις με την εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών της πληροφορικής, όπως ολοκληρωμένων επιχειρησιακών συστημάτων (HRMS), αποκτούν έναν πολύτιμο σύμμαχο στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν αλλά και να πετύχουν (Spathis and Constantinides, 2004). Τα συστήματα HRMS αποτελούν σήμερα ένα απαραίτητο εργαλείο για να παραμείνουν οι επιχειρήσεις ανταγωνιστικές σε ένα νέο επιχειρηματικό περιβάλλον προσφέροντας επίσης την ευκαιρία να αναδιοργανώσουν τις δραστηριότητές τους και να ανανεώσουν τόσο τα πληροφοριακά τους συστήματα τους όσο και τις πρακτικές τους. Υπήρξε, πριν από αρκετά όμως χρόνια, και αντίλογος, σε μια έρευνα του Ηνωμένου Βασιλείου για το κλάδο των ΜΜΕ που έλαβε χώρα το 2000 (Management Services, 2000: 6), η οποία αποκάλυψε ότι περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις θεωρούσαν, ότι το Διαδίκτυο (το οποίο προσέφερε τότε πολύ λιγότερες υπηρεσίες) και η Πληροφορική δεν είχαν κανένα απολύτως αποτέλεσμα στις επιχειρήσεις τους. Παρόλο που υπάρχουν πολλές ακαδημαϊκές συζητήσεις σχετικά με τη διαχείριση επιχειρηματικών διαδικασιών (BPM) και τη σταθερή σχέση απόδοσης, η βιβλιογραφία δεν παρέχει εποικοδομητικές πληροφορίες για το πώς η υιοθέτηση της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) επηρεάζει την απόδοση του BPM. Ως αποτέλεσμα, ο ερευνητής αποφάσισε να πραγματοποιήσει μια μελέτη σχετικά με τη σχέση «Υιοθέτηση HRMS-απόδοση HRM»Το ερευνητικό μέρος της διατριβής υλοποιείται μέσω στοχευμένης έρευνας πεδίου με ερωτηματολόγιο. Η επιλογή των επιχειρήσεων έγινε από τον κατάλογο του Σ.Ε.Β, σε συνδυασμό με τη λίστα των μεγαλύτερων με βάση τον κύκλο εργασιών, ελληνικών επιχειρήσεων. Έγινε προσπάθεια να συμπεριληφθούν στο δείγμα της έρευνας οι περισσότεροι κλάδοι από όσο το δυνατόν περισσότερες γεωγραφικές περιοχές της Ελλάδας. Συμπεριλήφθηκαν κατά κύριο λόγο μεγάλες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα στάλθηκαν ερωτηματολόγια στις επιχειρήσεις οι οποίες είχαν εγκαταστήσει συστήματα HRMS. Σε κάθε επιχείρηση ζητήθηκε να απαντηθεί το ερωτηματολόγιο από επαγγελματία της πληροφορικής (IT Professional) και διοικητικά στελέχη. Η ανάλυση των δεδομένων αυτής της έρευνας και αξιολόγησης του HRM αποδεικνύει το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον και τη σπουδαιότητα των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών δεικτών για την αξιολόγηση της επίδοσής του. Με βάση την κριτική βιβλιογραφική επισκόπηση των συστημάτων και μεθοδολογιών μέτρησης και αξιολόγησης του HRM και την προσέγγισή του στην παρούσα εργασία ως μια επιχειρηματική στρατηγική, η οποία βοηθάει στην επίτευξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, η Ισοσταθμισμένη Κάρτα Βαθμολόγησης (Balanced Scorecard, BSC) κρίνεται κατάλληλη μεθοδολογία μέτρησης και αξιολόγησης της στρατηγικής επίδοσης του HRMS.Συμπερασματικά, τα ευρήματα των μελετών σε αυτή τη διατριβή εφαρμόζονται σε οργανισμούς που επιδιώκουν βελτίωση της απόδοσής τους στο HRM μέσω HRMS με δυνατότητα HR. Επομένως, οι οργανισμοί που σκοπεύουν να επανεξετάσουν και να ανανεώσουν το HRM των επιχειρηματικών διαδικασιών τους ενημερώνονται από αυτήν τη μελέτη ότι η υιοθέτηση ενός κατάλληλου HRMS, συγκεκριμένα ενός συστήματος διαχείρισης επιδόσεων (PMS) θα είναι κρίσιμο για την επιτυχία τους. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνήσει το βαθμό στον οποίο μπορεί η χρήση των πληροφορικών συστημάτων να συμβάλλει στη βελτίωση της επίδοσης των επιχειρήσεων και μέσα από την πρωτογενή έρευνα σε δείγμα επιχειρήσεων, να εξακριβώσουμε πως οι δύο έννοιες συνδέονται μεταξύ τους. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού η παρούσα έρευνα επιχειρεί να αποδείξει ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της υιοθέτησης της Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (BPM). Απώτερος σκοπός είναι να αναδείξει το στρατηγικό ρόλο του HRMS στην απόδοση των HRM και να καταδείξει τη σημαντικότητά τους για τη λειτουργία της επιχείρησης, παραθέτοντας ακόμη ένα επιχείρημα κατά της θέσης εκείνης που απαξιώνει τα Πληροφοριακά Συστήματα Ανθρωπίνου Δυναμικού και τα υποβαθμίζει σε κοινότυπα τεχνολογικά προϊόντα. Μέσα από τη θεωρητική προσέγγιση των πληροφορικών συστημάτων, τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, την κριτική επισκόπηση και καταγραφή εμπειρικών μελετών θα καταλήξουμε στην ερευνητική μέθοδο για την παρούσα μελέτη. Το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί την «καρδιά», το κέντρο της επιχειρηματικής δραστηριότητας και η επιτυχία ενός οργανισμού εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της διοίκησης του (Nguyen et al., 2007).Στο πλαίσιο του σημερινού παγκοσμιοποιημένου οικονομικού περιβάλλοντος αναδεικνύεται η σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζουν τα πληροφοριακά συστήματα διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού στις επιδόσεις των επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις, δηλαδή, πρέπει να επικεντρωθούν στη Διοίκηση Ανθρωπίνου Δυναμικού με την υιοθέτηση Πληροφοριακών συστημάτων (HRMS) προκειμένου να διατηρήσουν και/ή να αυξήσουν το μερίδιό τους στην αγορά. Μέσω αυτού θα μπορέσουν να έχουν μακροπρόθεσμη επίδοση.