Μελέτη των αντισταθμιστικών μηχανισμών που αναπτύσσει το πρόβατο στις πενίες σεληνίου και ιωδίου
Authors: Βουδούρη Άννα 
Published: January 2014

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η μελέτη των αντισταθμιστικών μηχανισμών που αναπτύσσει το πρόβατο στις πενίες σεληνίου (Se) ή/και ιωδίου (Ι), οι οποίες είναι από τις πλέον σημαντικές πενίες στον κόσμο. Προηγούμενες μελέτες αφορούν κυρίως τον επίμυ και πολύ λιγότερο τα βοοειδή, ενώ σχεδόν καμία πληροφορία δεν υπάρχει όσον αφορά το πρόβατο. Xρησιμοποιήθηκαν 24 άρρενες αμνοί φυλής Χίου, μέσης ηλικίας 45 ημερών, οι οποίοι χωρίστηκαν σε 4 ομοιόμορφες ομάδες με βάση το σωματικό τους βάρος. Η διατήρηση των αμνών της κάθε επέμβασης ήταν ομαδική (στην πειραματική εγκατάσταση του Εργαστηρίου Διατροφής Ζώων) και η διατροφή τους κατά βούληση, με ενιαίο ημισυνθετικό σιτηρέσιο το οποίο είχε συμπληρωθεί κατά περίπτωση με ισορροπιστή ιχνοστοιχείων και βιταμινών ώστε να υπάρχουν οι εξής ομάδες-επεμβάσεις: ομάδα A: Se-I- (πενία Se και Ι), ομάδα Β: Se-Ι+ (πενία Se), ομάδα Γ: Se+I- (πενία Ι) και ομάδα Δ: Se+Ι+ (μάρτυρας). Οι παράμετροι που προσδιορίστηκαν ήταν η συγκέντρωση της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και των θυρεοειδικών ορμονών Τ3 και Τ4 στο πλάσμα καθώς και η ενεργότητα της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης (GSH-Px) στα ερυθροκύτταρα. Επίσης, στους ιστούς προσδιορίστηκαν: οι ενεργότητες της κυτταροπλασματικής υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης (c-GSH-Px), της φωσφολιπιδιακής υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης (ph-GSH-Px), των αποϊωδιασών τύπου Ι, II και III (ID-I, ID-II και ID-Ill), της S-τρανσφεράσης της γλουταθειόνης (GST) και της θειορεδοξίνης (TR). Τα αποτελέσματα στο αίμα έδειξαν ότι οι πενίες σεληνίου ή/και ιωδίου δεν επηρέασαν τις συγκεντρώσεις των TSH, Τ3, Τ4 στο πλάσμα. Οι δύοσεληνιοπενικές ομάδες Α και Β παρουσίασαν 95 - 140 φορές χαμηλότερη, ενώ η ιωδιοπενική ομάδα Γ 1,5 φορά υψηλότερη ενεργότητα GSH-Px στο αίμα, σε σχέση με την ομάδα μάρτυρα Δ. Τα αποτελέσματα στους ιστούς έδειξαν ότι δεν ήταν ανιχνεύσιμη η ενεργότητα της ID-I στο θυρεοειδή αδένα, αλλά η ηπατική και νεφρική ID-I διατηρήθηκε στα επίπεδα του μάρτυρα σε κάθε μία πενία χωριστά και επιπλέον η ηπατική ID-I αυξήθηκε στη διπλή πενία Se-I κατά 70%. Οι ενεργότητες των αντιοξειδωτικών Se-ενζύμων έδειξαν ότι ο θυρεοειδής αδένας ήταν από τους περισσότερο προστατευμένους ιστούς σε κάθε μία πενία χωριστά και στη διπλή πενία Se-I. Τα παραπάνω δείχνουν ότι οι κύριοι αντισταθμιστικοί μηχανισμοί του προβάτου, έναντι των πενιών σεληνίου ή/και ιωδίου, είναι η διατήρηση ή αύξηση της σύνθεσης των θυρεοειδικών ορμονών από τον θυρεοειδή αδένα και η διατήρηση ή αύξηση της περιφερειακής ματατροπής της Τ4 σεΤ3. Στην παρεγκεφαλίδα, στις Ι-πενικές ομάδες Α και Γ, παρατηρήθηκε μείωση της ενεργότητας της ID-Ill, ένζυμο που καταβολίζει την Τ3, ενώ στην υπόφυση οι ενεργότητες των ID-I, I CD-I Ι και ID-Ill δεν επηρεάστηκαν από καμία επέμβαση. Αντίθετα, οι ενεργότητες των αντιοξειδωτικών ενζύμων παρουσίασαν μείωση στη Se-πενία, σε σχέση με τον μάρτυρα, στον εγκέφαλο και την υπόφυση των αμνών. Τα παραπάνω δείχνουν ότι τόσο στον εγκέφαλο όσο και στην υπόφυση του προβάτου υπάρχουν μηχανισμοί που διατηρούν το μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών εις βάρος των αντιοξειδωτικών συστημάτων, όταν το σελήνιο είναι ανεπαρκές. Όσον αφορά τους άλλους ιστούς, η Se-πενία προκάλεσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα μειώνοντας την ενεργότητα της c-GSH-Px, ενώ η ph-GSH-Px επηρεάστηκε πολύ λιγότερο. Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής: α. επιβεβαιώνουν τη σημασία του σεληνίου στο μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών του προβάτου, β. όταν το πρόβατο δεν καλύπτει τις ανάγκες του σε σελήνιο και ιώδιο, αναπτύσσει αντισταθμιστικούς μηχανισμούς για να διατηρήσει τις συγκεντρώσειςτων θυρεοειδικών ορμονών στο πλάσμα και γ. οι αντισταθμιστικοί αυτοί μηχανισμοί είναι διαφορετικοί από αυτούς που αναπτύσσουν άλλα είδη ζώων όπως για παράδειγμα οι επίμυες, οι οποίοι έχουν υψηλή ενεργότητα θυρεοειδικής ID-I. Ζώα με υψηλή ενεργότητα θυρεοειδικής ID-I μπορούν να παράγουν Τ3 από Τ4, ενώ το πρόβατο πρέπει να συνθέτει την Τ3 απευθείας. Αυτός πιθανόν είναι ο λόγος που το πρόβατο εμφανίζεται περισσότερο ανθεκτικό στη Se-πενία, όσον αφορά το μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών, απ' ότι ο επίμυς.