Parliamentary metaphors for morality before and after the financial crisis in Greece
Authors: Φελεκίδου Δέσποινα 
Published: January 2023

Η διατριβή εξετάζει μεταφορές περί ηθικής που χρησιμοποιήθηκαν στο ελληνικό κοινοβούλιο πριν και μετά την οικονομική κρίση του 2009. Πιο συγκεκριμένα, εστιάζει σε μεταφορές που σχετίζονται με τα εννοιολογικά πεδία της υγειας και την αρρωστιας, κι έχουν χρησιμοποιηθεί από τα μέλη του κοινοβουλίου κατά τη διάρκεια των ετών 2003, 2005, 2009, 2013, 2015 και 2018. Έτσι, στοχεύει να απαντήσει σε δύο ερευνητικά ερωτήματα: πρώτα, να δείξει εάν και πώς οι κοινοβουλευτικές μεταφορές περί ηθικής περιγράφουν τη διαδρομή που ακολουθούν μεγάλα κοινωνικά φαινόμενα στη χώρα, κι έπειτα, να δει εάν και πώς η χρήση των συγκεκριμένων μεταφορών αντικατοπτρίζει την ιδεολογία και την ατζέντα των πολιτικών. Η έρευνα είναι εμπνευσμένη από μελέτες που δείχνουν ότι οι μεταφορές, ούσες ισχυρά εννοιακά εργαλεία, μπορούν να αποκαλύψουν τον τρόπο που οι άνθρωποι σκέφτονται. Αναλόγως, έχει επηρεαστεί κι από μελέτες που επισημαίνουν ότι οι πολιτικοί χρησιμοποιούν τις μεταφορές σαν εργαλείο για να εξυπηρετήσουν πολιτικούς σκοπούς, να διαμορφώσουν το προφίλ τους, και να πείσουν το κοινό τους. Επομένως, η διατριβή έχει χτιστεί πάνω σε θεωρία που προέρχεται από το χώρο της Γνωσιακής Γλωσσολογίας και της Εννοιακής Θεωρίας της Μεταφοράς, ενώ η μεθοδολογία της και η ανάλυση ενημερώνονται κι από μελέτες που έχουν γίνει στους χώρους της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου και των Σωμάτων Κειμένων.Για να απαντήσω στα ερευνητικά μου ερωτήματα, δημιούργησα ένα σώμα κειμένων του οποίου ο όγκος ξεπερνά τις 40 εκατομμύρια λέξεις. Αποτελείται από έξι μικρότερα σώματα κειμένων, με το καθένα από αυτά να περιλαμβάνει όλους τους λόγους που εκφωνήθηκαν στο ελληνικό κοινοβούλιο κατά τα έτη 2003, 2005, 2009, 2013, 2015 και 2018. Ταυτόχρονα, επέλεξα συγκεκριμένες κομβικές λέξεις για να τις εισάγω στο AntConc – είναι λέξεις από τα εννοιακά πεδία της υγειας και της αρρωστιας, με τις μισές από αυτές τις λέξεις να φέρουν θετικούς σημασιολογικούς συσχετισμούς, και τις άλλες μισές να φέρουν αρνητικούς σημασιολογικούς συσχετισμούς. Αρχικά, οι συμφραστικοί πίνακες που προέκυψαν από το λογισμικό εξετάστηκαν για να διαπιστωθεί αν οι συγκεκριμένες κομβικές λέξεις χρησιμοποιούνται μεταφορικά, κι έπειτα, όλες οι μεταφορικές εκφράσεις κατηγοριοποιήθηκαν με βάση το έτος το οποίο χρησιμοποιήθηκαν, όπως επίσης και τον πολιτικό που τις χρησιμοποίησε. Ακόμη, οι μεταφορές κατηγοριοποιήθηκαν με βάση το πεδίο στόχου τους, υιοθετώντας μια προσέγγιση αφηρημένων σύνθετων συστημάτων, η οποία παρουσιάζεται κι αναπτύσσεται στη διατριβή.Όσον αφορά το πρώτο μου ερώτημα, αρχικά δείχνω ότι η διαδρομή που ακολουθεί η κρίση δεν μπορεί να περιγραφεί με ακρίβεια από τη συχνότητα χρήσης των μεταφορών από τους βουλευτές. Όμως, τα μέρη των σύνθετων συστημάτων στα οποία οι βουλευτές εστιάζουν (μέσω της χρήσης της εννοιακής μεταφοράς ενα αφηρημενο συνθετο συστημα είναι το ανθρωπινο σωμα) μπορούν να προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για το πως η κρίση έχει εξελιχθεί. Οι μεταφορές περί ηθικής μπορούν να βρεθούν σε διάφορους τύπους δομών της γλώσσας, και η σημασία τους συνήθως ενισχύεται από περεταίρω χρήση μη κυριολεκτικού λόγου στο περικείμενό τους. Επίσης, παρατηρούνται αλλαγές στους θετικούς/αρνητικούς σημασιολογικούς συσχετισμούς των πεδίων πηγών των μεταφορικών εκφράσεων με την πάροδο του χρόνου. Αναφορικά με το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα, η χρήση των συγκεκριμένων μεταφορών συνδέεται με τα ενδιαφέρονται και την ιδεολογία των πολιτικών, και η ανάλυση αυτού του πολύπτυχου ζητήματος υπήρξε αποκαλυπτική σε κάποιο επίπεδα. Συγκεκριμένα, διαφορές εντοπίστηκαν όχι μόνο στην προτεραιοποίηση συγκεκριμένων σύνθετων συστημάτων (η μερών τους) στην ατζέντα των πολιτικών, αλλά και στις λέξεις που βρίσκονται στα πεδία πηγές των μεταφορικών εκφράσεων.