Οι μαθητικές κινητοποιήσεις απέναντι στις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στη μεταπολίτευση (1976-1997)
Authors: Σκλαβενίτης Δημήτριος 
Published: August 2021

Η διατριβή έθεσε ως πρωταρχικό στόχο την καταγραφή των μαθητικών κινητοποιήσεων κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης με επίκεντρο τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Κύρια ερευνητική υπόθεση της διατριβής ήταν η ανάδυση της μαθητικής νεολαίας με την πτώση της χούντας ως συλλογικού-συγκρουσιακού υποκειμένου, που με την πάροδο του χρόνου λαμβάνει τα χαρακτηριστικά ενός κοινωνικού κινήματος, δηλαδή: κοινές επιδιώξεις, συλλογική συνείδηση μεταξύ των δρώντων, παρατεταμένη διάρκεια δράσης, οργάνωση κ.λπ. Επιμέρους ερευνητικά θέματα ήταν: 1) οι λόγοι εναντίωσης των μαθητών στα εκάστοτε εκπαιδευτικά μέτρα, 2) ο τρόπος οργάνωσης και μορφοποίησης των κινητοποιήσεών τους ‒ειδικότερα ο ρόλος της κατάληψης των σχολείων ως βασικής μορφής δράσης, καίριας στη συγκρότηση του μαθητικού κινήματος‒, 3) οι αλλαγές που επέφεραν στις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις με τις κινητοποιήσεις τους, 4) η σχέση των κομμάτων με τους μαθητές κ.λπ. Για την επίτευξη των ερευνητικών μου στόχων στράφηκα στη διερεύνηση πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, όπως μαθητικές εφημερίδες και περιοδικά, προκηρύξεις και ανακοινώσεις προερχόμενες από μαθητικές νεολαίες, ομοσπονδίες εκπαιδευτικών και γονέων, πολιτικές εφημερίδες και περιοδικά κ.ά. Επίσης, διενήργησα και σημαντικό αριθμό συνεντεύξεων με δρώντες της εποχής, παράλληλα με τη μελέτη της βιβλιογραφίας της πολιτικής ιστορίας, της ιστορίας της εκπαίδευσης και των κοινωνικών κινημάτων (κυρίως σε σχέση με τη θεωρία κινητοποίησης των πόρων και της δομής πολιτικών ευκαιριών, των βασικών δηλαδή θεωρητικών μου αξόνων).Ορισμένα από τα βασικότερα συμπεράσματα της διατριβής ήταν τα εξής:1.1. Η έντονη πολιτικοποίηση μετά την πτώση της χούντας και το διεκδικητικό κλίμα που διαπερνούσε όλη την κοινωνία εκτονώθηκε εν πολλοίς στην περίπτωση των μαθητών από την επανασύσταση των μαθητικών κοινοτήτων και τη δημιουργία μαθητικών παρατάξεων.2.2. Με τον ερχομό του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση το 1981, το ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων τροποποιείται, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση σε πολύ μεγάλο βαθμό του μαθητικού συνδικαλισμού και της πολιτικοποίησης στα σχολεία.3.3. Κρίσιμο στοιχείο για την εξέλιξη των μαθητικών κινητοποιήσεων ήταν η σταδιακή υιοθέτηση της κατάληψης κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης ως βασικής μορφής νεανικής διαμαρτυρίας.4.4. Στις μεγάλες μαθητικές κινητοποιήσεις της περιόδου 1990-1991, οι καταλήψεις σχολείων είναι πλέον η πιο αποτελεσματική μέθοδος διαμαρτυρίας. Αυτό οφείλεται εκτός από τη δυναμική τους, και στην έμπρακτη νομιμοποίησή τους από την πολιτική εξουσία και την κοινωνία. 5.5. Ο συνδυασμός πολιτικών ευκαιριών με τον οργανωτικό πόρο κατάληψη συνέδραμαν αποφασιστικά στην μετατροπή της φυσιογνωμίας της συγκρουσιακής δράσης των μαθητών το 1990-1 και το 1998-9 σε κινηματική.6.6. Οι μαθητικές παρατάξεις και κατ’ επέκταση τα κόμματα συνέβαλαν σημαντικά στη δημιουργία προϋποθέσεων ανάπτυξης του μαθητικού κινήματος, προσφέροντας οργανωτικούς και υλικούς πόρους. Οι αντιμαχίες τους όμως σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργούσαν ανασταλτικά ως προς την εκδήλωση διαμαρτυρίας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στις περιπτώσεις του 1990-1 και 1998-9, όταν η μαθητική δράση έλαβε τη μορφή κινήματος, οι μαθητικές παρατάξεις παρουσίαζαν σημάδια συνεχούς αποδυνάμωσης.