ДЕНСАУЛЫҚҚА ӘСЕРДІ БАҒАЛАУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА СЕКТОРАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚТЫДАМЫТУ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕ
Authors: Ж.С. Калел , А.М. Арингазина , Г. Гулис 
Published: October 2024

Введение. Оценка воздействия на здоровье – это «сочетание процедур, методов и инструментов, с помощью которых можно судить о политике, программе или проекте относительно их потенциальных последствий на здоровье населения и распределение воздействия на население». Природа методологии создает благоприятную среду для укрепления межсекторального взаимодействия. Цель исследования. Изучение фундаментальных основ методологии ОВЗ и ее роль в способствовании развития потенциала в межсекторальном взаимодействии. Стратегия поиска. Литературный обзор по трудам отечественных и зарубежных исследователей, русско- и англоязычным базам данных научных публикаций, а также серой литературе. Ключевыми словами поиска были «ОВЗ и…»: «межсекторальное», «сотрудничество», «межведомственное», «взаимоодействие» в различных комбинациях последовательности. Критерии включения и исключения учитывали тематическую релевантность содержимого. Результаты. ОВЗ являлась одним из ключевых элементов в осуществлении таких международных программ как «Здоровье во всех стратегиях», «Здоровые города» и «Цели устойчивого развития» и продолжает развиваться, адаптируясь к новым условиям и поставленным целям. Методика подразумевает комплексный, междисциплинарный подход к разработке рекомендаций для лиц, принимающих решение. Выводы. Мировая практика использования методологии ОВЗ показывает значимость ее вклада в развитие межведомственного взаимодействия, создания платформы для диалога и понимания между ветвями государственной власти, обществом и частным сектором. Рекомендуется дальнейшее изучение возможностей ОВЗ.

Introduction. Health impact assessment is «a combination of procedures, methods and tools by which a policy, program or project can be judged in terms of its potential impacts on public health and the distribution of impacts on the population». The nature of the methodology creates a favorable environment for the growth of intersectoral collaboration. Aim. Studying the fundamentals of the HIA methodology and its role in facilitating capacity development in intersectoral collaboration. Search strategy. Literature review of the works of domestic and foreign researchers, Russian and English databases of scientific publications, as well as gray literature. The search keywords were «HIA and…»: «intersectoral», «cooperation», «interagency», «interaction» in various sequence combinations. Inclusion and exclusion criteria took into account the topical relevance of the content. Results. HIA has been one of the key elements in the implementation of such international programs as «Health in all strategies», «Healthy cities» and «Sustainable Development Goals» and continues to develop, adapting to new conditions and goals. The methodology implies a comprehensive, interdisciplinary approach to the development of recommendations for decision makers. Conclusions. The HIA world practice shows the importance of its contribution to the development of intersectoral collaboration, creating a platform for dialogue and understanding between the branches of government, society and the private sector. Further exploration of the possibilities of HIA is recommended.

Кіріспе. Денсаулыққа әсерді бағалау – бұл «саясаттың, бағдарламаның немесе жобаның денсаулыққа және популяцияға тигізетін әсерін болжамалы бағалауға көмектесе алатын процедуралар, әдістер мен құралдардың жиынтығы». Әдіснаманың ерекшеліктері сектораралық ынтымақтастықтың қалыпатсуы үшін қолайлы орта қалыптастырады. Зерттеу мақсаты. ДӘБ әдіснамасының іргелі негіздерін зерделеу және оның сектораралық ынтымақтастықты дамытуға ықпал етудегі рөлі. Іздеу стратегиясы. Отандық және шетелдік зерттеушілердің еңбектеріне, ғылыми жарияланымдардың орыс және ағылшын тілдеріндегі мәліметтер базасына, сондай - ақ сұр әдебиеттерге әдеби шолу. Іздеудің түйінді сөздері ретінде қолданылды - «ДӘБ және...» : «сектораралық», «ынтымақтастық», «ведомствоаралық», «өзара әрекеттесу». Қосу және алып тастау критерийлері мазмұнның тақырыптық сәйкестігін ескерді. Нәтижелері. ДӘБ «Барлық стратегиялардағы денсаулық», «Салауатты қалалар» және «Тұрақты даму мақсаттары» сияқты халықаралық бағдарламаларды жүзеге асырудағы негізгі элементтердің бірі болып табылады және жаңа жағдайлар мен қойылған мақсаттарға бейімделе отырып, дамуын жалғастыруда. Әдістеме шешім қабылдаушыларға ұсыныстар әзірлеуге жан-жақты, пәнаралық көзқарасты қамтиды. Тұжырымдар. Әдіснаманы пайдаланудың әлемдік тәжірибесі оның ведомствоаралық ынтымақтастықты дамытуға, мемлекеттік билік тармақтары, қоғам және жеке сектор арасында диалог пен түсіністік үшін платформа құруға қосқан үлесінің маңыздылығын көрсетеді. ДӘБ-ды одан әрі зерттеу ұсынылады.