Η διερεύνηση των παραγόντων αύξησης και αγγειογένεσης σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη με ή χωρίς οστικές μεταστάσεις
Authors: Σιαμπανοπούλου Μαρία 
Published: August 2021

Ο καρκίνος του προστάτη (ΚΠ) θεωρείται η πιο συχνή κακοήθης νόσος στις ΗΠΑ και στη Δυτική Ευρώπη. Το PSA και το σπινθηρογράφημα οστών συμβάλλουν σημαντικά στην παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου. Πρόσφατα επιβεβαιώθηκε ο ρόλος της αγγειογένεσης στην ανάπτυξη και εξάπλωση των όγκων, συμπεριλαμβανομένου του ΚΠ. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν ο προσδιορισμός των δεικτών: PSA, NSE στον ορό ασθενών με ΚΠ, των αγγειογενετικών παραγόντων: HER-2, ANG, VEGF-C, MMP2, MMP9, TIMP2, IGF1, IGFBP3 και των δεικτών οστικού μεταβολισμού (OPG, PINP, ICTP, CTx) καθώς και η ανάδειξη της έκφρασής τους κατά την οστική μεταστατική νόσο και την ανάπτυξη ορμονοαντοχής. Συνολικά 204 άτομα περικλείονται στη μελέτη: 131 ασθενείς με ΚΠ, 32 με ΚΥΠ και 45 υγιείς μάρτυρες. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: με και χωρίς οστικές μεταστάσεις (Κ2 και Κ1 ομάδα αντίστοιχα). Τα αποτελέσματά μας συμφωνούν πως τα επίπεδα των PINP, ICTP, CTx και OPG είναι αυξημένα στους ασθενείς της Κ2 ομάδας. Ιδίως η OPG εμφάνισε υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα για την οστική μεταστατική νόσο. Συνεπώς, οι δείκτες οστικού μεταβολισμού είναι πολλά υποσχόμενοι για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας μιας στοχευμένης θεραπείας για το μεταστατικό ΚΠ. Αυξημένα επίπεδα NSE στον ορό θεωρούνται δείκτης φτωχής πρόγνωσης. Στην παρούσα μελέτη υψηλές τιμές NSE παρατηρήθηκαν στον ορό ασθενών με πιο επιθετική προχωρημένη νόσο, ενώ δεν παρατηρήθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ των υπόλοιπων ομάδων. Οι IGF1 και IGFBP3 διαπιστώθηκε πως σχετίζονται με πιο προχωρημένα στάδια του ΚΠ. Τα αποτελέσματά μας όμως δεν υποστηρίζουν τους παραπάνω παράγοντες ως καθοριστικούς για την πορεία του ΚΠ.Η έκφραση της ANG στον προστατικό ιστό αυξάνει καθώς τα επιθηλιακά κύτταρα εξελίσσονται από έναν καλοήθη σε έναν πιο κακοήθη φενότυπο. Στα αποτελέσματά μας παρατηρήθηκαν υψηλότερες τιμές της ANG στον ορό των μεταστατικών ασθενών με ΚΠ. Επίσης, και στην προχωρημένη ορμονοάντοχη νόσο οι τιμές ήταν σαφώς υψηλότερες καθιστώντας την ANG έναν ισχυρό παράγοντα παρακολούθησης της πορείας της νόσου.Ο HER-2/neu ως πρωτεΐνη επιφανείας αποτελεί σημαντικό μεσολαβητή κυτταρικής αύξησης, πολλαπλασιασμού και επιβίωσης. Στην παρούσα μελέτη οι τιμές του ήταν σημαντικά αυξημένες στον προχωρημένο μεταστατικό ΚΠ υποδηλώνοντας πως ο ανδρογονικός υποδοχέας λειτουργεί παρά τον ορμονικό αποκλεισμό.Οι μεταλλοπρωτεïνάσες συμμετέχουν στην αποδόμηση της εξωκυττάριας ουσίας. Συγκεκριμένα, οι ζελατινάσες MMP2, MMP9 σχετίζονται με την κυτταρική διήθηση και την οστική μετάσταση, ενώ ο TIMP2 θεωρείται αναστολέας της δράσης τους. Στην παρούσα έρευνα αυξημένα επίπεδα των MMP2, MMP9 παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με οστικές μεταστάσεις. Αντίθετα, τα επίπεδα του TIMP2 ήταν χαμηλά στους ασθενείς με ΚΠ, αλλά χωρίς στατιστική διαφορoποίηση.Τέλος, η έκφραση του VEGF-C έχει ανευρεθεί σε καλοήθη και σε κακοήθη προστατικά κύτταρα. Κατά τη μελέτη μας, οι μεταστατικοί ασθενείς με ΚΠ είχαν υψηλότερα επίπεδα VEGF-C, αλλά δεν παρατηρήθηκε στατιστικώς διαφοροποίηση μεταξύ μαρτύρων και ασθενών με εντοπισμένο ΚΠ. Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι ενθαρρυντικά και αποδεικνύουν πως για τον ΚΠ οι παραπάνω παράγοντες αν επιλεγούν σωστά, σε συνδυασμό με το PSA θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην εκτίμηση της πορείας της νόσου και στο σχεδιασμό θεραπείας. Επιπλέον έρευνα θα χρειαστεί για την ανάδειξη της προγνωστικής αξίας τους στην επιβίωση των ασθενών με ΚΠ.