Πολιτικά κόμματα και ανάδειξη των πολιτικών ελίτ στο ελληνικό κομματικό σύστημα 1989-2011
Authors: Κάρουλας Γεράσιμος 
Published: August 2021

Βασικός στόχος της συγκεκριμένης διδακτορικής εργασίας αποτελεί η αποτύπωση της διαδικασίας ανάδειξης και αναπαραγωγής των ελληνικών πολιτικών ελίτ κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Η παρούσα εργασία ιδωμένη υπό το πρίσμα των θεωριών για τις ελίτ και δίνοντας έμφαση στο ρόλο των κομμάτων ως κύριων μορφών ανάδειξης των πολιτικών ελίτ, στοχεύει στο να καταγράψει και να παρουσιάσει τις αλλαγές που έχουν λάβει χώρα στη διαδικασία ανάδειξης των ηγετικών πολιτικών ομάδων κατά την περίοδο από το 1989 έως και το 2011.Στο πλαίσιο αυτό στο πρώτο εισαγωγικό κεφάλαιο παρουσιάζεται η διαχρονική εξέλιξη των θεωριών για τις ελίτ από τις πρώτες θεωρίες της Ιταλικής Σχολής των Ελίτ στα τέλη του 19ου αιώνα έως και τις μέρες μας. Βασικός στόχος αποτελεί η αποτύπωση της συμπεριφοράς των ηγετικών πολιτικών ομάδων υπό το πρίσμα των εξελίξεων που έχουν διαμορφωθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες, δίνοντας έμφαση σε παραμέτρους που θα απασχολήσουν τη συγκεκριμένη εργασία, όπως η ανάδειξη και η αναπαραγωγή των πολιτικών ελίτ, η συμπεριφορά τους σε περιόδους σταθερότητας του πολιτικού συστήματος, ο ρόλος πολιτικών ηγετών, καθώς και ο ρόλος των κομμάτων. Στο δεύτερο εισαγωγικό κεφάλαιο γίνεται μια ιστορική αναδρομή στην ανάδειξη των πολιτικών ελίτ στην Ελλάδα από την πρώτη περίοδο της Μεταπολίτευσης έως και το 1989. Μέσα από την βιβλιογραφική επισκόπηση της περιόδου αναδεικνύονται οι κυριότερες παράμετροι ανάδειξης και αναπαραγωγής των πολιτικών ελίτ και πιο συγκεκριμένα ο ρόλος των πολιτικών αρχηγών, ο ρόλος των κομματικών οργάνων, η πολιτική παράδοση, οι πελατειακές σχέσεις και ο συνδικαλισμός.Το τρίτο κεφάλαιο αποτελεί το ερευνητικό μέρος της συγκεκριμένης εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό διεξήχθη μια ποσοτική- απογραφική έρευνα στο σύνολο των στελεχών της περιόδου (βουλευτές, ευρωβουλευτές, μέλη κυβερνήσεων, συνολικά 1080 στελέχη), μέσω της ανάλυσης των βιογραφικών τους σημειωμάτων, αλλά και της σύνθεσης του κοινοβουλίου, του ευρωκοινοβουλίου και των κυβερνήσεων της περιόδου. Τα παραπάνω στοιχεία αντλήθηκαν από την υπάρχουσα βιβλιογραφία, τα ηλεκτρονικά αρχεία των εφημερίδων, καθώς και σχετικές εκδόσεις με τα βιογραφικά των βουλευτών, αλλά και τις επίσημες ιστοσελίδες του ελληνικού κοινοβουλίου, του ευρωκοινοβουλίου, των υπό έρευνα στελεχών, αλλά και της γ.γ. της κυβερνήσεως.Στόχος της συγκεκριμένης έρευνας ήταν να απαντηθούν μια σειρά από επί μέρους ερωτήματα και υποθέσεις εργασίας, όπως η προσαρμοστικότητα της διαδικασίας ανάδειξης των πολιτικών ελίτ στις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας, ο βαθμός σταθερότητας των πολιτικών ελίτ, η ομογενοποίηση μεταξύ των κυρίαρχων πολιτικών δυνάμεων, η αύξηση της δύναμης των πολιτικών αρχηγών και των ηγετικών πολιτικών ομάδων και τέλος ο βαθμός ελέγχου των κυρίαρχων μέσων αναπαραγωγής της εξουσίας (π.χ. κράτος, ΜΜΕ, κόμμα). Η συγκεκριμένη εργασία ολοκληρώνεται με το τελευταίο κεφάλαιο το οποίο πέρα από την αναλυτική παρουσίαση των συμπερασμάτων, κάνει μια αποτίμηση της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος, ως αποτέλεσμα της συμπεριφοράς των πολιτικών ελίτ, ενώ παρουσιάζει του περιορισμούς της έρευνας, καθώς και προτάσεις για περαιτέρω μελέτη.