Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού της φυσικής αγωγής με σύστημα κριτηρίων
Authors: Κυργυρίδης Παύλος 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν αφενός ο έλεγχος ενός εργαλείου αυτοαξιολόγησης της αποτελεσματικής διδασκαλίας της φυσικής αγωγής και αφετέρου η δημιουργία και ο έλεγχος ενός εργαλείου συστηματικής παρατήρησης, μιας ρουμπρίκας ετεροαξιολόγησης της διδακτικής πρακτικής εκπαιδευτικών φυσικής αγωγής. Δευτερεύων σκοπός ήταν η εξέταση: α) πιθανών διαφορών λόγω φύλου και βαθμίδας των εκπαιδευτικών στην αυτοαξιολόγηση της αποτελεσματικής διδασκαλίας και β) πιθανών διαφορών στην αποτελεσματική διδασκαλία, λόγω φύλου και τάξης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, μέσω συστηματικής παρατήρησης (ετεροαξιολόγηση). Για την αυτοαξιολόγηση των εκπαιδευτικών, χρησιμοποιήθηκε Κλίμακα 90 ερωτήσεων που αναπτύχθηκε από τη Δέρρη (2008). Αρχικά συμπληρώθηκε από 250 καθηγητές φυσικής αγωγής (135 άνδρες και 115 γυναίκες) από τους οποίους οι 140 εργάζονταν στην πρωτοβάθμια και οι 110 στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μετά τον έλεγχό του, το εργαλείο συμπληρώθηκε από 200 Καθηγητές Φυσικής Αγωγής (104 άνδρες και 96 γυναίκες) από τους οποίους οι 105 εργάζονταν στην πρωτοβάθμια και οι 95 στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Eπίσης, δημιουργήθηκε πρωτόκολλο παρατήρησης της αποτελεσματικής διδακτικής πρακτικής με το οποίο αξιολογήθηκαν 22 από τους 105 καθηγητές Φυσικής Αγωγής της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (14 άνδρες και 8 γυναίκες) των Νομών Πέλλας, Ημαθίας, και Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε η διδασκαλία τους στην Β΄ και στην Ε΄ τάξη και βιντεοσκοπήθηκαν συνολικά 88 διδασκαλίες (44 για τη Β΄ τάξη και 44 για την Ε΄ τάξη). Για να προσδιοριστεί ο αριθμός των παραγόντων που έπρεπε να διατηρηθούν στο ερωτηματολόγιο διενεργήθηκε ανάλυση κύριων συνιστωσών (PCA) και ακολούθησε επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (CFA) για την προσαρμογή των δεδομένων στο μοντέλο. Από τα αποτελέσματα προέκυψε ότι το ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης των 25 θεμάτων και των έξι θεματικών ενοτήτων είχε υψηλή δομική εγκυρότητα, ικανοποιητική προσαρμογή στα δεδομένα και οι παράγοντες του αποδεκτό βαθμό εσωτερικής συνοχής (αξιοπιστίας). Ομοίως, η δομική εγκυρότητα του πρωτόκολλου παρατήρησης υπέδειξε ότι είναι ένα έγκυρο εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διακρίνει την ποιότητα της διδακτικής πρακτικής, αφού μπόρεσε να διαφοροποιήσει – διαχωρίσει την διδακτική πρακτική των εκπαιδευτικών στις έξι θεματικές ενότητες και για τις δύο εξεταζόμενες τάξεις. Επίσης, από την πολυμεταβλητή ανάλυση διακύμανσης διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση φύλου και βαθμίδας. Οι καθηγήτριες στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση πιστεύουν ότι εφαρμόζουν σε μεγαλύτερο βαθμό το γενικό περιεχόμενο του μαθήματος από τους συναδέλφους τους στην ίδια βαθμίδα και από τους καθηγητές και τις καθηγήτριες στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Επιπρόσθετα, θεωρούν ότι υλοποιούν με μεγαλύτερη επιτυχία το μάθημα της φυσικής αγωγής συγκριτικά με τους άνδρες συναδέλφους τους αλλά και τους καθηγητές και καθηγήτριες στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Από τις αναλύσεις διακύμανσης που διενεργήθηκαν για το πρωτόκολλο παρατήρησης προέκυψε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του «φύλου» και της «τάξης». Το φύλο επέδρασε σημαντικά, με τις καθηγήτριες να υπερέχουν στις μεταβλητές «Περιβάλλον μάθησης» και «Αξιολόγηση» ενώ η επίδραση της τάξης ήταν στατιστικά σημαντική στις μεταβλητές «Γενικό περιεχόμενο», «Υλοποίηση του μαθήματος φυσικής αγωγής» και «Αξιολόγηση με τους καθηγητές/τριες να πετυχαίνουν υψηλότερα σκορ στην διδασκαλία της Ε΄ Τάξης. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας επιβεβαιώνουν ότι οι έξι θεματικές ενότητες του ερωτηματολογίου και του πρωτοκόλλου παρατήρησης συλλαμβάνουν τον πυρήνα της θεωρητικής δομής μιας ποιοτικής και αποτελεσματικής διδασκαλίας που ανέδειξε η έρευνα για τη διδασκαλία και τον διδάσκοντα και αποτελούν έγκυρα και αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της διδακτικής πρακτικής των εκπαιδευτικών φυσικής αγωγής. Επίσης, οι διαφορές ως προς το φύλο, τη βαθμίδα και την τάξη στην αυτοαξιολόγηση και την ετεροαξιολόγηση της αποτελεσματικής διδασκαλίας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε μελλοντικές επιμορφωτικές ενέργειες των εκπαιδευτικών της φυσικής αγωγής.