Φαρμακογενωμική ανάλυση ασθενών με ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (ΙΦΝΕ) και συσχέτιση με ανταπόκριση στους αντι-TNF παράγοντες
Authors: Θωμάς Διαμαντής 
Published: September 2021

ΕισαγωγήΟι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου αποτελούν πολυπαραγοντικές νόσους χωρίς μια συγκεκριμένη μολυσματική ή περιβαλλοντική αιτία. Οι ΙΦΝΕ αποτελούνται από δύο μεγάλες διαταραχές: την ελκώδη κολίτιδα και τη νόσο του Crohn. Τεκμηριωμένοι φαρμακευτικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδας (UC) και της νόσου του Crohn (CD) είναι τα αμινοσαλικυλικά, τα κορτικοειδή, τα αντιβιοτικά , τα ανοσοκατασταλτικά και τα τελευταία χρόνια οι βιολογικές θεραπείες που περιλαμβάνουν και τους αντι-TNF παράγοντες. Ωστόσο, επειδή παρατηρείται μεγάλη ετερογένεια στην απόκριση των ασθενών στους αντι-TNFα παράγοντες είναι αναγκαία η ανάδειξη δεικτών ικανών να προβλέψουν την απόκριση αυτή. Τέτοιους βιοδείκτες αποτελούν οι πολυμορφισμοί των γονιδίων και η παρούσα μελέτη στοχεύει στη διερεύνηση των γενετικών πολυμορφισμών σε ασθενείς με ΙΦΝΕ και συσχέτιση με την απόκριση των ασθενών με ΙΦΝΕ στην αντι-TNF θεραπεία. ΜέθοδοιΕκατόν είκοσι ασθενείς οι οποίοι είχαν διαγνωσθεί με τη νόσο του Crohn, βασιζόμενοι στα κλινικά, ενδοσκοπικά, ακτινολογικά και παθολογικά κριτήρια, συμμετείχαν σε αυτή την έρευνα η οποία διεξήχθη στη Γαστρεντερολογική Μονάδα του 2ου Τμήματος Χειρουργικής και στη Μονάδα Παχέος Εντέρου του 1ου Τμήματος Προπαιδευτικής Χειρουργικής. Χορηγήθηκε ενδοφλέβια Infliximab σε δόση 5mg/kg τις εβδομάδες 0, 2, 6 και στη συνέχεια κάθε 8 εβδομάδες. Κλινικές και ορολογικές αποκρίσεις αξιολογήθηκαν με τη χρήση του δείκτη Harvey-Bradshaw και τη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη ορού (CRP) αντίστοιχα, και η ενδοσκοπική απόκριση εκτιμήθηκε με ειλεοκολονοσκόπηση η οποία πραγματοποιήθηκε κατά την έναρξη και μετά από 12-20 εβδομάδες θεραπείας. Οι αλλαγές στην ενδοσκοπική εμφάνιση συγκρινόμενες με τα αρχικά επίπεδα κατατάχθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες, και οι ασθενείς ταξινομήθηκαν ως ανταποκρινόμενοι και μη-ανταποκρινόμενοι. Από περιφερικό αίμα εκχυλίστηκε γενωμικό DNA και ακολούθησε γενετική ανάλυση.ΑποτελέσματαΟι 80 ασθενείς (63.49%) ταξινομήθηκαν ως «πλήρως ανταποκρινόμενοι» και οι 32 (25.39%) ως «μερικώς ανταποκρινόμενοι» στη θεραπεία με infliximab, ενώ οι 14 (11.1%) ως πρωτογενώς μη ανταποκρινόμενοι. Η ανταπόκριση στη θεραπεία με το βιολογικό παράγοντα δεν συσχετίστηκε με τα διάφορα χαρακτηριστικά των ασθενών και με τη διάρκεια της νόσου, ενώ υπήρξε συνάφεια μεταξύ του δείκτη Harvey-Bradshaw και των επιπέδων της CRP. O γονότυπος ΤΤ του πολυμορφισμού rs1568885 συσχετίστηκε σημαντικά με τη μερική ανταπόκριση (P = 0.024) και την αντοχή (P = 0.007) στο infliximab, ενώ ο γονότυπος ΑΤ ανευρέθηκε πιο συχνά ανάμεσα στους μερικά ανταποκρινόμενους (P = 0.035) και στους μη ανταποκρινόμενους (P= 0.032) ασθενείς. Ο γονότυπος CC του πολυμορφισμού rs1813443 με τη μερική ανταπόκριση (P = 0.005) και την αντοχή (P = 0.002) στο infliximab. ΣυμπεράσματαΜε βάση τα παραπάνω κύρια αποτελέσματα της μελέτης, υποστηρίζεται ότι οι πολυμορφισμοί rs1568885 και rs1813443, όπως προέκυψε από τη μοριακή ανάλυση που διενεργήθηκε για τις ανάγκες της παρούσας διατριβής, σχετίζονται με την ανταπόκριση στη θεραπεία με infliximab σε Έλληνες ασθενείς με νόσο Crohn