An in-depth examination of the determinant factors of out of pocket healthcare payments
Authors: Γρηγοράκης Νικόλαος 
Published: July 2022

Η τρέχουσα έρευνα στοχεύει στη διερεύνηση της δυνατότητας της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης ασθενείας (SHI) με πρόσθετη κάλυψη ιδιωτικής ασφάλισης ασθενείας (PHI) έναντι του οικονομικού ή και καταστροφικού αποτελέσματος των ίδιων – απευθείας (άμεσων) πληρωμών για υγειονομική περίθαλψη στην ευημερία των ατόμων, σε επίπεδο μικροανάλυσης δεδομένων (micro-data analysis). Περαιτέρω, επιδίωκει να επεκτείνει την προηγούμενη εμπειρική έρευνα διερευνώντας την επίδραση πολλών μακροοικονομικών παραμέτρων και παραγόντων χρηματοδότησης της υγείας στις απευθείας δαπάνες υγείας των νοικοκυριών. Συγκεκριμένα, η παρούσα έρευνα περιλαμβάνει επίσης την επιρροή της χρηματοδότησης της Ιδιωτικής Ασφάλισης Υγείας στις απευθείας υγειονομικές δαπάνες των νοικοκυριών με μία προσέγγιση μακροοικονομικών δεδομένων (macro-data analysis), καθώς η διαθέσιμη βιβλιογραφία αγνοεί την αντιμετώπιση της ανταπόκρισης των απευθείας ατομικών δαπανών υπό τη χρηματοδότηση της ιδιωτικής ασφάλισης ασθενείας, παράλληλα με την Κοινωνική Ασφάλιση.Ειδικότερα, παρουσιάζονται τρεις μελέτες – επιστημονικά άρθρα που σχετίζονται κυρίως με τον αντίκτυπο της δημόσιας ασφάλισης και της κοινωνικής ασφάλισης υγείας στις απευθείας πληρωμές για την υγεία των νοικοκυριών. Στην πρώτη και τη δεύτερη μελέτη διερευνώνται οι επιπτώσεις της υποχρεωτικής ασφάλισης (Κοινωνικής Ασφάλισης) και της πρόσθετης ιδιωτικής ασφάλισης ασθεσνείας στις απευθείας δαπάνες για την υγεία των Ελλήνων ασφαλισμένων για ιδιωτική νοσηλεία χρησιμοποιώντας δεδομένα μικρο-επιπέδων και χρησιμοποιώντας μοντέλα παλινδρόμησης ελαχίστων τετραγώνων (OLS). Χρησιμοποιήθε επίσης η ευρέως αποδεκτή υπολογιστική μεθοδολογία για να εξεταστεί ο καταστροφικός αντίκτυπος των ίδιων – απευθείας δαπανών υγείας στην ευημερία των ατόμων και η ανάλυση της επίπτωσης χρηματοδότησης για τη μέτρηση της χρηματοοικονομικής ισότητας των συνολικών ιδιωτικών δαπανών νοσηλείας στην Ελλάδα. Τα στοιχεία - αποδείξεις και για τις δύο αυτές μελέτες προέρχονται από την Ελλάδα, μια ανεπτυγμένη χώρα με προηγμένους ασφαλιστικούς μηχανισμούς συγκέντρωσης κινδύνων για τον δημόσιο τομέα υγείας, ο οποίος επί του παρόντος βρίσκεται υπό δημοσιονομική παρακολούθηση και αντιμετωπίζει περιορισμούς στους προϋπολογισμούς για τη δημόσια υγειονομική περίθαλψη.Στην τρίτη μελέτη – επιστημονικό άρθρο, χρησιμοποιώντας ανάλυση παλινδρόμησης σε επίπεδο δεδομένων πίνακα και συγκεκριμένα σταθερά / τυχαία αποτελέσματα και μεθοδολογία δυναμικών ομάδων δεδομένων, για αρκετές χώρες του Ο.Ο.Σ.Α. και της Ευρώπης, εξετάστηκε η επίδραση πολλών μακροοικονομικών παραμέτρων και παραγόντων χρηματοδότησης της υγείας στις ιδιωτικές δαπάνες των νοικοκυριών για υγειονομική περίθαλψη. Το κοινό σημείο μεταξύ αυτών των μελετών είναι ο αντίκτυπος των δημόσιων και ιδιωτικών δαπανών ασφάλισης υγείας στις ατομικές πληρωμές για την υγεία, η οποία καθοδηγείται από τις κυβερνητικές αποφάσεις για την οργάνωση της χρηματοδότησης του Εθνικού Συστήματος Υγείας.Τα κυριότερα ευρήματα της πρώτης μελέτης δείχνουν ότι ο νέος φορέας κοινωνικής ασφάλισης (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) στην Ελλάδα δεν εξασφαλίζει χρηματοοικονομική προστασία έναντι των απευθείας πληρωμών των ατόμων για ιδιωτική νοσηλεία. Μολονότι την παρουσία ενός θεωρητικά καλώς αναπτυγμένου και πλήρους συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, ένα σημαντικό ποσοστό των ασφαλισμένων στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν καταστροφικές πληρωμές για την ληφθήσα υγειονομική περίθαλψη, ενώ το φαινόμενο είναι πιο έντονο για τα ευπαθέστερα οικονομικά τμήματα του πληθυσμού. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ελλάδα προτιμούν να προωθήσουν τη δημοσιονομική προσαρμογή, προκειμένου να περιορίσουν το δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα και όχι να παράσχουν υψηλότερα επίπεδα οικονομικής προστασίας αυξάνοντας τις δαπάνες για τη δημόσια υγεία.Στη δεύτερη μελέτη, εξέχων από τα ευρήματά μας είναι ότι η υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση η οποία συμπληρώνεται από την ιδιωτική ασφάλιση υγείας έχει ισχυρό αρνητικό αντίκτυπο στις απευθείας ατομικές δαπάνες για ιδιωτική νοσηλεία, καθώς επίσης, αντισταθμίζει αισθητά τις καταστροφικές απευθείας ιδιωτικές πληρωμές των ατόμων και τις επιπτώσεις τους αναφορικά με το βιοτικό επίπεδο των ασφαλισμένων. Τέλος, στην τρίτη μελέτη διαπιστώνουμε ότι η χρηματοδότηση των δημόσιων δαπανών για την υγεία (δηλ. της Δημόσιας Εθνικής ή Κοινωνικής Ασφάλισης Υγείας) και του θεσμού της Ιδιωτικής Ασφάλισης Υγείας έχει σημαντική αντισταθμιστική επιρροή στις απευθείας δαπάνες των νοικοκυριών για υγειονομική περίθαλψη.Συνολικά, τα ευρήματα της παρούσας μελέτης υποδεικνύουν ότι καταστροφικές πληρωμές για την υγειονομική περίθαλψη μπορούν να πραγματοποιηθούν ακόμη και σε μια αναπτυγμένη ευρωπαϊκή οικονομία, όπως η Ελλάδα, με ένα καθιερωμένο και εκ των προτέρων καθορισμένο σύστημα ασφάλισης υγείας και όχι μόνο σε χαμηλού επιπέδου εισοδήματος και αναπτυσσόμενα κράτη με αναποτελεσματικούς εθνικούς ασφαλιστικούς μηχανισμούς περιορισμού του οικονομικού κινδύνου της υγείας. Ωστόσο, τα μεγάλα οικονομικά πλήγματα που προκλήθηκαν από τη σημερινή σοβαρή ύφεση λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης ανάγκασαν τις κυβερνητικές αποφάσεις σε αρκετές χώρες, να κινηθούν σε σημαντικές περικοπές δαπανών για τη δημόσια υγεία, προκειμένου να επιτευχθεί δημοσιονομική εξυγίανση και ανάκαμψη.Παρά το γεγονός ότι οι όροι χρηματοοικονομικής βοήθειας των εξωτερικών πιστωτών απαιτούν σημαντικές περικοπές στις κρατικές δαπάνες για την υγεία, τα αποτελέσματα της παρούσας διατριβής δείχνουν ότι οι υπεύθυνοι σχεδιασμού των πολιτικών υγείας πρέπει να παρέχουν αποτελεσματική οικονομική προστασία έναντι του οικονομικού βάρους ή ακόμα και των καταστροφικών οικονομικών επιπτώσεων των ίδιων - απευθείας πληρωμών των ατομών για την υγεία στην ευημερία του πληθυσμού. Τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν τόσο στις προσεγγίσεις σε επίπεδο μικροδεδομένων όσο και μακροοικονομικών δεδομένων στη παρούσα έρευνα αποδεικνύουν ότι η Ιδιωτική Ασφάλιση Υγείας παρουσιάζει σημαντικό αντίκτυπο στην αντιστάθμιση των άμεσων ιδιωτικών υγειονομικών δαπανών. Σε περιόδους οικονομικής αυστηρότητας με περιορισμένους προϋπολογισμούς για τη δημόσια υγεία λόγω των επιδιωκόμενων στόχων δημοσιονομικής συμμόρφωσης και βιωσιμότητας, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής πρέπει να προχωρήσουν σε πλήρη ανασκόπηση της δυναμικής της Ιδιωτικής Ασφάλισης Υγείας στη χρηματοδότηση των εθνικών συστημάτων υγείας, παράλληλα με την υποχρεωτική Κοινωνική Ασφάλιση, προκειμένου να αντισταθμίσουν την άμεση ιδιωτική δαπάνη των νοικοκυριών για υγειονομική περίθαλψη σε αρκετές χώρες.