КЫРГЫЗСТАНДАГЫ МӨМӨ-ЖЕМИШ ТАРМАГЫНЫН АБАЛЫ ЖАНА ӨНҮГҮҮ АРТЫКЧЫЛЫКТАРЫ
Authors: Кенжебаев М.К. 
Published: December 2024

Бул макалада Кыргыз Республикасында мөмө-жемиш тармагын өнүктүрүү көйгөйлөрү жана аларды чечүүнүн жолдору талкууланат. Пандемиядан кийинки азык-түлүк коопсуздугу, калкты мөмө-жемиштер менен үзгүлтүксүз камсыздоо маселелерин курчутууда. Кыргыз Республикасынын мөмө-жемиш тармагынын актуалдуу көйгөйлөрү ар тараптан талданган, аларды чечүү боюнча сунуштар жана сунуштар иштелип чыккан. Автор ата мекендик өндүрүштү да, агроөнөр жай жана азык-түлүк экономикасынын башка тармактарын да, өндүрүштүн жана рынок мамилелеринин ар кандай аспектилерин камтыган максаттуу (мамлекеттик) комплекстүү программаларды иштеп чыгууну сунуш кылат. Заманбап шарттарда аймактын экономикалык өсүшүнүн эң перспективдүү багыты мөмө-жемиш кластерлерин уюштуруу болуп саналат. Түштүк аймакта мөмө-жемиш өндүрүшүн мындан ары өнүктүрүүнүн негизги багыттары анын потенциалын жакшыраак пайдалануу, жаратылыш жана экономикалык ресурстарды: жерди, атмосфералык факторлорду, сугат суусун, кооперацияны, капиталды топтоо, натыйжалуу пайдаланууну кеңейтүү үчүн көрсөтүлгөн, жаңы техника жана технологиялар, аймакты азык-түлүк менен камсыз кылуу жана жакынкы жана алыскы чет өлкөлөргө экспортту күчөтүү.

В данной статье рассматриваются проблемы развития плодоовощной отрасли Кыргызской Республики и пути их решения. Со всех сторон проанализированы актуальные проблемы плодоовощной отрасли Кыргызской Республики, разработаны рекомендации и предложения по их решению. Автором предлагается разработка целевых (государственных) комплексных программ, охватывающих как собственное производство, так и другие сферы агропромышленного и продовольственного хозяйства, а также различные стороны производственных и рыночных отношений. В современных условиях наиболее перспективным направлением экономического роста региона является организация плодоовощных кластеров. Показаны основные направления дальнейшего развития плодоовощного производства Южного региона для более полного использования его потенциальных возможностей, расширения эффективной эксплуатации природных и экономических ресурсов: земли, атмосферных факторов, оросительной воды, кооперации, концентрации капитала, новой техники и технологий, обеспечения региона продовольствием и активизации экспорта в страны дальнего и ближнего зарубежья.

This article discusses the problems of the development of the fruit and vegetable industry in the Kyrgyz Republic and ways to solve them. Actual problems of the fruit and vegetable industry of the Kyrgyz Republic were analyzed from all sides, recommendations and suggestions for their solution were developed. An author is offer having (state) a special purpose complex program, wrap-round both own production and other spheres of agro-industrial and food economy, and also different parties of productive and market relations, development. In modern conditions, the most promising direction for the economic growth of the region is the organization of fruit and vegetable clusters. The main directions for the further development of fruit and vegetable production in the Southern region are shown for a better use of its potential, expanding the effective exploitation of natural and economic resources: land, atmospheric factors, irrigation water, cooperation, concentration of capital, new equipment and technologies, providing the region with food and enhancing exports to countries near and far abroad.