Παροχή υπηρεσιών υγείας σε μετανάστες
Authors: Χατζημπύρος Βασίλης 
Published: August 2021

Το αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι η παροχή υγείας σε μετανάστες που βρίσκονται στην Ελλάδα με ή χωρίς αναγνώριση των πολιτειακών τους δικαιωμάτων. Υιοθετώντας την κοινωνικο-ψυχολογική προσέγγιση της θεματικής ανάλυσης περιεχομένου και της ανάλυσης λόγου, η παρούσα διατριβή μελετά τις κοινωνικές αναπαραστάσεις των γιατρών που εργάζονται σε διαφορετικά εργασιακά πλαίσια, για μια σειρά από ζητήματα που αφορούν τόσο το σύστημα υγείας εντός του οποίου «συμβαίνει» η παροχή υγείας όσο και τις πρακτικές αντιμετώπισης των μεταναστών από πλευράς των γιατρών. Δεδομένου ότι η παροχή υπηρεσιών υγείας δεν συμβαίνει στο κενό αλλά στο πλαίσιο ενός συστήματος υγείας το οποίο διέπεται από συγκεκριμένες αρχές και φιλοσοφίες θεώρησης της υγείας, αρχές οι οποίες υλοποιούνται στο πλαίσιο συγκεκριμένων οργανωτικών δομών και κοινωνικών συνθηκών, η διατριβή αυτή επικεντρώνεται τόσο στη διερεύνηση των απόψεων των γιατρών για την υγεία γενικά και την παροχή της στο σύστημα μέσα στο όποιο εργάζονται, όσο και στη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους «προσλαμβάνουν» τους μετανάστες και την παροχή υγείας σε αυτή την ομάδα πληθυσμού.Ο τρόπος διάρθρωσης της διατριβής, η διάταξη και το περιεχόμενο των κεφαλαίων που ακολουθούν, στοχεύουν στο να αναδείξουν αυτό το τριπλό διερευνητικό στόχο , χωρίζοντας το κείμενο σε τρία συνολικά μέρη. Το πρώτο θεωρητικό μέρος (κεφ. 1.2.3) αφιερώνεται στο πλαίσιο παροχής υγείας : Ξεκινώντας από τις διαφορετικές φιλοσοφίες που διέπουν το σύστημα υγείας, το πρώτο κεφάλαιο επικεντρώνεται σε δυο εκ διαμέτρου αντίθετες, οπτικές θεώρησης της υγείας: την υγεία ως προϊόν και την υγεία ως κοινωνικό αγαθό. Ακολουθεί μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση στο δεύτερο κεφάλαιο, εκθέτοντας τις κυριότερες μορφές του συστήματος υγείας στη χώρα μας, από τη πρώτη του εμφάνιση έως σήμερα. Το τρίτο κεφάλαιο ασχολείται ειδικά με τους μετανάστες και τις ανάγκες παροχής υγείας στο σύγχρονο κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο. Καταθέτοντας δημογραφικά και άλλα στοιχεία από ευρωπαϊκές χώρες και την Ελλάδα, γίνεται η πρώτη βιβλιογραφική ανασκόπηση των ερευνών για παροχή υγείας σε μετανάστες και επισημαίνονται οι λόγοι που καθορίζουν την αναγκαιότητα της έρευνας σε αυτό το πεδίο. Το δεύτερο μέρος της διατριβής (κεφάλαια 4 και 5) αφιερώνεται αποκλειστικά στην έρευνα που διεξήχθη, εκθέτοντας το θεωρητικό και το μεθοδολογικό της πλαίσιο. Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις αποτελούν το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας. Επισημαίνεται ότι η εν λόγω θεωρία εστιάζει στο ιστορικό, κοινωνικό και ιδεολογικό πλαίσιο της παροχής υγείας, στοιχεία τα οποία ενέχονται στην οπτική προσέγγισης της παρούσας διατριβής και έχει ήδη εφαρμοστεί για τη μελέτη θεμάτων του υγείας στο διεθνή χώρο δημιουργώντας ερωτήματα για παραπέρα διερεύνηση. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, επιχειρείται μια σύντομη κριτική ανασκόπηση των μελετών που έχουν εκπονηθεί για τις κοινωνικές αναπαραστάσεις της υγείας, τα συστήματα υγείας και τους μετανάστες ως ασθενείς. Ακολουθούν (κεφάλαιο 5) οι στόχοι και μεθοδολογία εκπόνησης της έρευνας καθώς επίσης και η θεωρία της μεθοδολογίας μαζί με τη μεθοδολογία ανάλυσης των δεδομένων (αρχές θεματικής ανάλυσης περιεχομένου και ανάλυσης λόγου). Τα δεδομένα της διατριβής προέρχονται από 40 συνεντεύξεις γιατρών που δουλεύουν στον δημόσιο, ιδιωτικό τομέα, μη κυβερνητικούς οργανισμούς και συστήματα εγκλεισμού(φυλακές). Στο τρίτο μέρος της διατριβής (κεφάλαια 6,7,8,9 και 10) παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των συνεντεύξεων βασιζόμενα στην ανάλυση αντιπροσωπευτικών αποσπασμάτων από το λόγο των γιατρών που αναδεικνύουν τις αναπαραστάσεις τους για τις διαφορετικές εννοιολογήσεις : α)της υγείας, β) του συστήματος υγείας, γ) της μετανάστευσης των δ) συνθηκών υπό των οποίων παρέχεται η υγεία σε μετανάστες ασθενείς και δ) των μεταναστών ως ασθενών. Η παρουσίαση και η συζήτηση των αποσπασμάτων γίνεται με βάση «τη σύζευξη» αρχών της ανάλυσης λόγου και της θεωρίας των κοινωνικών αναπαραστάσεων.