РОЛЬ ГУМАНИСТИЧЕСКОЙ ПАРАДИГМЫ ПРИ ОБУЧЕНИЙ ХИМИИ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ
Authors: Өтемісова А.Ж. , Шоқыбаев Ж.Ә. , Мұқатаева Ж.С. 
Published: October 2023

Қазіргі заман – химияның өмірдің барлық саласы мен білім берудің барлық дерлік деңгейіне енгізіліп, күрделі таным нысанына айналған заманы. Диплом алған жоғары білікті химия маманының кез келгені осы пәннің теориясы мен тәжірибесін бірдей ұштастырып, биік дәрежеде оқытып жүр деп айту қиын. Оған себеп пәннің күрделілігі ғана емес, химиялық үрдістер табиғатын терең танытуға уақыттың шектеулі бөлінуі. Химияны гуманистік парадигма негізінде оқыту үрдісінің сипаттамасы ретінде, атап айтқанда, оқытуды ұйымдастыруда гуманистік құндылықтар мен идеалдардың басымдылығы, болашақ химия мұғалімін ізгілікті адам, жеке тұлға, білікті маман, кәсіби шебер педагог ретінде қалыптастыру қарастырылған. Химиядан білім беру үрдісін гуманизациялау арқылы өмірдің құндылығын ерекше бағалау, оны сақтау мен әр адамның денсаулығын қорғау туралы құнды білім беру бағыты ұсталынады. Химиялық білім берудегі басым бағыт ретінде гуманистік парадигма негізінде оқытуды қарастыра отырып, бұл мәселенің тұжырымдамалық бастау көздері мен шешім тетіктерін анықтап алу арқылы ғана осы мақсатқа арналған әдістеменің сапасын нәтижелі етуге болады. Авторлар жоғары білім беру жүйесі мен орта білім беру саласында химия пәнін өмірмен жақындастыра, байланыстыра оқыту әдістемесінің тиімді нәтижеге жеткізуі үшін химияны гуманизациялай оқытудың теориялық негіздерін анықтап, ұсынамыз. Түйін сөздер: гуманистік парадигма, гуманитаризация, химияны оқыту, білім беру мазмұны, болашақ маман.

Современность – это время, когда химия внедрилась практически во все сферы жизни и почти на все уровни образования и стала сложным предметом познания. Сложно сказать, что какой- либо высококвалифицированный химик, получивший диплом, сочетает теорию и практику данной дисциплины и преподает на высоком уровне. Это связано не только со сложностью предмета, но и с ограниченным количеством времени, уделяемого углубленному изучению природы химических процессов. Гуманистическая парадигма в преподавании химии как характеристика образовательного процесса, в частности, приоритет гуманистических ценностей и идеалов в организации обучения, формирование будущего учителя химии как доброго человека, личности, квалифицированного специалиста, профессионального педагога. Благодаря гуманизации учебного процесса по химии возникает ценное образовательное направление об особой ценности жизни, ее сохранении и защите здоровья человека. Считая гуманизацию обучения приоритетом в химическом образовании, методология для этой цели может быть эффективным только при выявлении концептуальных источников и решений этой проблемы. Авторы предлагают теоретические основы гуманизационного обучения химии с целью достижения эффективных результатов обучения в сфере высшего и среднего образования. Ключевые слова: гуманистическая парадигма, гуманитаризация, обучение химии, содержание образования, будущий специалист.

Modernity is a time when chemistry has been introduced into almost all spheres of life and education and has become a complex object of cognition. It is difficult to say that any of the highly qualified chemists who have received diploma teach at a high level, combining the theory and practice of this discipline in the same way. The reason for this is not only the complexity of the discipline, but also the limited time spent on a deep study of the nature of chemical processes. The humanistic paradigm in teaching chemistry as a characteristic of the educational process, in particular, the priority of humanistic values and ideals in the organization of training, the formation of a future chemistry teacher as a kind person, personality, qualified specialist, professional teacher. In chemistry, through the humanization of the educational process, a special assessment of the value of life, its preservation and the protection of the health of each person is followed. Considering humanizing learning as a priority in chemical education, it is possible to make the quality of the methodology designed for this purpose effective only by identifying conceptual sources and mechanisms for solving this problem. In the field of higher education and secondary education, the authors define and propose theoretical foundations of humanization teaching of chemistry of this discipline in order to achieve the most effective results of the method of teaching chemistry. Keywords: the humanistic paradigm, humanitarization, teaching chemistry, content of education, future specialist.