bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
MEDIEVAL CITY-SITES ASPARA AND SHARUASHYLYK (PRELIMINARY RESULTS OF RESEARCH IN 2021– 2022)
Authors:   Institute of Archeology named after A.Kh. Margulan. Kazakhstan, Almaty, Rogozhinsky A.E. , Kamaldinov I.R. ,   Institute of Archeology named after A.Kh. Margulan. Kazakhstan, Almaty
Published: November 2022

The article presents preliminary results of two South Kazakhstan medieval city-sites research in 2021–2022, which are Aspara in the Shu river valley and Sharuashylyk in the Talas river delta. Geodetic benchmarks have been installed at both objects, and detailed orthophotomaps have been prepared. Archaeological excavations of Sharuashylyk city-site were conducted for the first time: three construction periods were revealed in stratigraphic trench 1; late medieval buildings of the 13th–14thcenturies opened in excavation 1 overlaid a cinder heap, in which glazed ceramics of the 15th–17thcenturies were also found. Excavation area 2 (2012) was completed at Aspara citadel and excavation area 2a was laid next to it. A section of the street along the inner side of the citadel wall was opened in the upper building horizon; the remains of housing constructions consisting of several adjacent rooms were investigated (objects 1-3); a section of the street between the houses was cleared. 14C dating of the fire layer helped to date this construction period within the middle of the 13thcentury. Series of coins from the10th to the end of the 14th century was found in the heaps of the rooms and above the street surface(Late Tang, Northern Song, Samanids, Chagataids, Emir Timur). A large collection of ceramics of different times, weapons, horse equipment, jewelry and coins was obtained at both sites.
COLLECTION OF FINDS OF THE SETTLEMENT OF BOZOK II IN THE NORTHERN SARYARKA
Authors:   Academic Secretary The State Historical and Cultural Museum-Reserve ", Ganieva A. ,   Bozok",   , Kazakhstan, Astana, Ananyevskaya E. ,   Vilnius University, History Faculty, Department of Archaeology, Vilnius, Lithuania, Khassenova B. ,   Academic Secretary The State Historical and Cultural Museum-Reserve "Bozok", Kazakhstan, Astana
Published: November 2022

The article is devoted to the results of the study of household items discovered during the study of the wintering of Bozok II. The winteringof Bozok II is located 6 km west of Nur-Sultan. It was investigated in the summer of 2021. Numerous fragments of porcelain and ceramic dishes, a glass bottle, and interesting metal products were found in the cultural layer of the settlement. Porcelain tableware is represented by one large fragment of an unornamented bowl of white color, fragments of the upper part, walls, handles, bottom part of products, spouts of teapots. The outer surface of the dishes is decorated with floral ornaments. Ceramic tableware is almost entirely pottery. Metal products – a lock and a key of small size, a fragment of the decorative design of some interior item. The description of these findings is carried out, analogies are given. These products allow us to provide information about the daily life of the Kazakh population of the XIX century.
THE UPRISING LED BY ZHOLAMAN TLENSHIEV (1822– 1840)
Authors:   Institute of History and Ethnology named after Ch. Valikhanov. Kazakhstan, Almaty, Kunikeev A.D. , Zhetpisbay N.N. ,   Institute of History and Ethnology named after Ch. Valikhanov. Kazakhstan, Almaty
Published: November 2022

The article highlights the main causes, stages and features of the national liberation uprising of 1822-1840 (with interruptions) led by Zholaman Tlenshiuly. Based on the information published in periodicals of the Soviet era, during the years of independence and the archives of the Russian Federation, documents of the Central Archive of Kazakhstan, the authors came to the conclusion that the main reason for the liberation uprising of Zholaman Tlenshiuly was the colonial policy of the Kazakh land in the Russian Empire. It is known that various social strata of the nomadic Kazakh society participated in the uprising, that is, the Kazakh elite – Biys and batyrs. Despite the defeat of the liberation struggle led by Zholaman Tlenshiuly, the stubborn resistance provided by the Kazakhs slowed down the expansion of the Russian Empire into Kazakhstan.
SOIL-RECLAMATION CONDITIONS OF IRRIGATED LANDS OF TURKESTAN REGION
Authors:   Non-profit Joint Stock Company
            ", Murzabaev B.A. ,   M. Auezov South Kazakhstan
            University",   , Shymkentcity, Republic of
            Kazakhstan, Raisov B.O. ,   Non-profit Joint Stock
            Company "M. Auezov South Kazakhstan University", Shymkentcity, Republic of
            Kazakhstan, Yessengeldiyeva L.K. ,   Non-profit Joint Stock
            Company "M. Auezov South Kazakhstan University", Shymkentcity, Republic of
            Kazakhstan
Published: November 2022

Наука о мелиорации и опыт использования оросительных систем показывают, что
устойчивость развития орошаемого земледелия может быть обеспечена, особенно за счет
технического совершенствования орошаемого земледелия в южных районах Казахстана, где
сокращаются водные ресурсы и изнашивается оросительная сеть и оптимизация методов
орошения. Для достижения поставленной цели выбор технических средств и технологических
операций по рекультивации почв должен основываться на особенностях орошаемой площади, ее
внутренних различиях в зависимости от природно-хозяйственных условий, преодолении
неблагоприятных воздействий (засоления, вымывания, потери органического вещества),
судебные разбирательства и др. путем корректировки параметров технологических операций в
системе мелиоративных мероприятий. В настоящее время орошаемые земли Туркестанской
области характеризуются низким плодородием и, как следствие, низкой урожайностью
сельскохозяйственных культур. Основными причинами низкой продуктивности орошаемых земель
являются засоление, вымывание, выщелачивание почв, а также потеря запасов питательных
веществ.
RESISTANCE OF THE CIMMYT SPRING COMMON WHEAT LINE TO STEM AND LEAF RUST
Authors:   Research Institute of Biological
            Safety Problems, Gvardeiskiy, Republic of Kazakhstan, Rsaliyev A.S. , Savin T.V. ,   2Kazakh
            AgrotechnicaUniversity named after S. Seifullin, Nur-Sultan, Republic of
            Kazakhstan, Maulenbay A.D. ,   Research Institute of
            Biological Safety Problems, Gvardeiskiy, Republic of Kazakhstan, Yskakova G.Sh. ,   Research Institute of
            Biological Safety Problems, Gvardeiskiy, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Среди болезней пшеницы стеблевая и листовая ржавчина до настоящего вре-мени
остаются наиболее вредоносными, несмотря на значительный прогресс в изучении природы
устойчивости пшеницы, изменчивость популяций патогенов, достижения практической селекции
на устойчивость.Селекция сортов пшеницы, длительно сохраняющих устойчивость к
фитопатоге-нам возможна лишь при наличии разнообразия доноров иммунитета. В данной
работе представ-лены результаты оценки 100 линий яровой мягкой пшеницы селекции СИММИТ
на устойчивость к ржавчинным болезням. Все линии в полевых условиях изучены на фоне
искусственного зараже-ния казахстанской популяцией патогенов.В условиях теплицы была
проведена оценка устойчивос-ти этих же линий в фазе проростков с использованием
распространенных в регионах Казахстана рас возбудителей Pucciniagraminisf.sp. tritici и
P. triticiana. На основании анализа полученных данных на стадии взрослых растений и
ювенильной стадии зарубежные линии мягкой пшеницы были подразделены по типу устойчивости
к стеблевой и листовой ржавчине. Выявлены линии яровой мягкой пшеницы как с возрастной и
расоспецифической устойчивостью, так и с замедлен-ным развитием видов ржавчины, которые
в последнее время считаются наиболее перспективными.
MAINTENANCE IN THE CONDITIONS OF THE KYZYLORDA REGION AND ITS ORGANIZATIONAL SYSTEM
IN THE AGRO-INDUSTRIAL
Authors:   South Kazakhstan University named
            after M. Auezov, Shymkent city, Republic of Kazakhstan, Kultasov B.Sh. , Bekzhanov S.Zh. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Tasbergenova G.Zh. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda, Republic of Kazakhstan, Yessimov E.K ,   South Kazakhstan University
            named after M. Auezov, Shymkent city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Мақалада агроөнеркәсіптік кешендегі инженерлік-техникалық қамтамасыз ету жүйесі
және қазіргі заманғы техникалық қызмет жүйесін ұйымдастыру сұрақтары қарастырылған.
Ауылшаруашылығы өндірісінің тиімділігіне әсер етуші басты міндет, ол техникалық қызмет
саласын тиімді ұйымдастыру болып табылады. Күріш өнімділігін жаңа техникалық құралдар
мен технологияларды қолдану аясын ұлғайту арқылы арттыруға болады. Осы мақсатта
Қызылорда облысы аумағында «Еуразия Групп Қазақстан» және «СТ АGRO» дилерлік
компаниялары CLAAS, HORSCH, Valley және т.б. жоғары сапалы жабдықтарды сатып алу және
оларға қызмет көрсету мәселелерімен бірге жұмыс жасап келеді. Сонымен қатар, «Еуразия
Групп Қазақстан» компаниясы «Джон Дир» компаниясының ресми дистрибьюторы ретінде
Қазақстанның барлық ауылшаруашылық аймақтарында, ауылшаруашылығы фермерлерін ең
заманауи, инновациялық өнімді «Джон Дир» жабдықтарымен және қосалқы бөлшектермен
қамтамасыз етуде дилерлік желілерімен және сервистік желілерімен қызмет көрсетуде.
Техникалық қызмет көрсетудің одан әрі дамуы технологияны жетілдірумен, оны пайдалануды
ұйымдастырумен және қызметтерді тұтынушылармен өзара тиімділік, еңбек бөлінісі
принциптерінде және нарықтық қатынастар негізінде қарым-қатынастарды дамытумен
байланысты. Машиналарды пайдаланудың халықаралық тәжірибесінде «техникалық қызмет»
термині ауылдағы тауар өндірушіге механикаландыру құралдарын сатып алу, сондай-ақ оларды
тиімді пайдалану және бүкіл уақыт ішінде жұмыс жағдайында ұстау бойынша көрсетілетін
қызметтердің жиынтығы ретінде қарастырылады. Машинаны қолданудың шетелдік және отандық
тәжірибесін салыстыра отырып, техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастырудың дилерлік түрі
өнім өндірушілерді құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету кезеңінде ең тиімді болып
табылады.
BIOMETRIC INDICATORS OF SEEDLINGS OF BLACK SAXAUL PLANTED WITH THE USE OF A
COMPOSITION OF MOISTURE-ABSORBING SUBSTANCES
Authors:   Kazakh National Agrarian Research
            University, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Yesimbek B.B. , Dosmanbetov D.А. ,   Kazakh National Agrarian
            Research University, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Abaeva K.Т ,   Kazakh National Agrarian
            Research University, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Akhmetov R.S. ,   ALMATI branch of Kazakh
            Scientific Research Institute of Forestry and Agroforestry named after A.N. Bukeikhan
            LLP, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Dukenov Zh.S. ,   ALMATI branch of Kazakh
            Scientific Research Institute of Forestry and Agroforestry named after A.N. Bukeikhan
            LLP, Almaty city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

В статье представлены результаты исследований биометрических показателей сеянцев
саксаула черного высаженных с применением состава адсорбирующих влагу веществ. Были
заложены разные варианты посадок. В первом пробном площадке были посажены сеянцы
саксаула черного без обработки корневых систем (контроль). Во втором пробном площадке
так же были посажены сеянцы саксаула черного, но с обработкой корневых систем с
адсорбирующих влагу веществ. Это полезное вещество применялась вместо обычного болтушки.
Создание устойчивых и долговечных защитных лесных насаждений в аридных условиях Южного
Казахстана остается сложным вопросом из-за резко континентального климата, большой
комплекснос ти лесорастительных свойств почв, низкой агротехникой выращивания и
отсутствием мероприятий по их содержанию и охране. Поэтому выявление лучших приемов и
способов их создания предусматривает выработку более рациональных и совершенных
технологий выращивания и содержания, обеспечивающих формирование иповышение их
мелиорирующей и экологическойэффективности. Целью данных исследований является повышение
сохранности лесных культур саксаула черного, с этой целью нами изучались применение
перспективных различных водоудерживающих веществ как гидрогелей. В Мойнкумских песках
Жамбылской области на производственных посадках 2018 года были проведены наблюдения за
ростоми развитием саксаула черного в местах, где применялись физиологически активные
вещества. Данная научно-исследовательская работа очень актуальная, так как в практике
отмечалось что, при посадке сеянцев саксаула черного не всегда приживались до нужного
процента. В некоторые годы приживаемость была очень слабой.
PRODUCTIVITY AND ECONOMIC EFFICIENCY VARIETIES OF WATERMELON DEPENDING ON GROWTH
REGULATORS DURING DRIP IRRIGATION IN THE CONDITIONS OF THE AKTOBE REGION OF THE REPUBLIC
OF KAZAKHSTAN
Authors:   Orenburg State Agrarian
            University,Orenburgcity, Russia, Yartsev G.F. , Baikasenov R.K. ,   Orenburg State Agrarian
            University,Orenburgcity, Russia, Eschanova G.Zh. ,   Aktobe Regional University
            named after K. Zhubanov, Aktobe city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

В статье представлена информация о территориальном распространении, значимости
арбуза, о значении сорта регуляторов роста и капельного орошения в повышении
продуктивности и качества продукции. Исследования проводились на севообороте
крестьянского хозяйства «Жана тау» Актюбинской области Республики Казахстан в 2019 -
2021 гг. Эксперименты закладывались на темно-каштановых слабосолонцеватых почвах,
среднесуглинистого механического состава. Изучались такие сорта арбуза как Кримсон Свит,
Холодок и гибрид Продюсер Холлар. Перед посевом семена обрабатывались рабочими
растворами регуляторов роста эпин и циркон. Рассчитана экономическая эффективность
изучаемых вариантов опыта. На всех вариантах опыта производилось капельное орошение.
Установлено, что регуляторы роста достоверно повышают урожайность плодов арбуза.
Наибольшую продуктивность арбузу обеспечивает регулятор роста циркон. В разрезе сортов
наиболее продуктивным оказался сорт Холодок, также неплохо зарекомендовал себя гибрид
Продюсер Холлар. Выявлено, что наибольшую урожайность 42,1 т/га обеспечивает сорт
Холодок, семена которых обработали регулятором роста циркон. На данном варианте получены
наилучшие экономические показатели. Уровень рентабельности и окупаемость затрат
продукцией при этом составили 867,2% и 9,67 рублей.
TECHNOLOGY OF IRRIGATION OF SORGHUM FODDER CROP BY LOWPRESSUREDRIPSYSTEMINTHECONDITIONSOFKYZYLORDAREGION
Authors:   Korkyt Ata Kyzylorda University, Republic of Kazakhstan, Aldambergenova G.T. , Shomantaev A.A. ,   Korkyt Ata Kyzylorda University, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Мақалада Қызылорда облысы жағдайында суармалы судың тапшылығына байланысты, Сырдария өзенінің төменгі ағысында су үнемдеу технологиясы – тамшылатып суғару жүйесі қолданылды. Ауыл шаруашылығы дақылдарын суғаруға арналған төмен қысымды тамшылатып суғару жүйенін қолдану бойынша тәжірибелік – эксперименттік зерттеу Қарауылтөбе кентінде, Қызылорда қаласынан 7 шақырым жерде орналасқан Ы.Жақаев атындағы Қазақ күріш ғылыми – зерттеу институтының тәжірибелік учаскесінің жанында орналасқан жеке секторда жасалды. Тәжірибелік – эксперименттік зерттеулер орташа сазды топырақтарда жүргізілді. Топырақтың тереңдігі 0-ден 60 см-ге дейін – өте қатты тұздалған, сульфатты – хлоридті тұздану. Әрі қарай 60 – тан 100 см-ге дейін топырақ орташа тұзды – сульфатты тұздану болды. Мақалада төмен қысымды тамшылатып суғару сараптамасын жүргізуге арналған техникалық құралдың құрылысы мен жұмыс нәтижесі көрсетілген. Төмен қысымды тамшылатып суғару жүйесінің эксперимент нәтижесінде бір тамшының тамшылау жылдамдығы мен қарқындылығы, топырақ бетінің ылғалдану контуры қысым мен уақытқа байланысты жұмсалатын су мөлшері анықталды. Әлемдік тәжірибеде күріш алқаптарында тамшылатып суару жүйелерін қолдану өте аз зерттелген. Қызылорда облысы жағдайында суарудың төмен қысымды тамшылатып суару әдісі кезінде күріш өсіру технологиясын негіздеуге, олардың негізінде топырақтың су режимін, сондай-ақ жоспарланған өнім алуды қамтамасыз ететін суару режимін зерттеуге бағытталған. Қазіргі таңда дүние жүзінде күріш дақылы 112 елде 150 млн. га шамасында егіліп, одан өндірілетін өнім 620 млн тоннаға жуықтайды. Біздің елімізде ол жармалық дақыл болып саналады. Күріш жармасының құрамында 30-75% көмірсу, 7,6% ақуыз, 0,4% май және фосфор, минералды тұздар, дәрумендер болады. Жарманың 1кг шамамен 3600 калорий береді. Күріштің қоректік заттарының сіңімділігі орта есеппен 96%-ды құрайды, яғни оның қоректілігі өте жоғары. Осыған байланысты ауыл шаруашылығы дақылдарын суарудың дәстүрлі технологиясы су тапшылығынан зардап шегеді. Сондықтан суды көп қажет ететін дақыл ретінде күрішті суаруға жұмсалатын су шығынын азайту жолдарын іздеудің үлкен экономикалық, әлеуметтік және экологиялық маңызы зор.
THE CURRENT STATE OF THE WASTEWATER DISPOSAL SYSTEM AND ECOLOGICAL JUSTIFICATION OF
BIOLOGICAL WASTEWATER TREATMENT IN THE CITY OF KYZYLORDA
Authors:   Kyzylorda University named after
            Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Umbetova Sh.M. , Otarbayev B.S. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Shegenbayev A.T. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda, Republic of Kazakhstan, Abdikerova U.B. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

В статье рассматривается вопросы современного состояния системы водоотведения
города Кызылорда. Кызылорда один из немногих городов областного масштаба, где имеющиеся
сооружения биологической очистки сточных вод работают неполноценно. Это создает
определенные трудности в вопросах утилизации сточных вод. Общий объем сточных вод города
Кызылорда в 2021 году составил 6026,91 тыс. м3. Одним из сложных и актуальных
геоэкологических проблем, требующего своевременного решения, является накопление в
водной среде производственных и бытовых отходов, то есть сточных вод городов и
промышленных объектов, требующих безопасной утилизации. Это проблема тесно связано с
гидроэкологическим нормированием, на основе которого определяются параметры состояния,
интервалов их естественного колебания, выявление пороговых и критических величин
параметров, обеспечивающих сохранение портрета природных систем. В настоящее время,
одним из эффективных способов утилизации является почвенный метод очистки сточных вод на
специализированных оросительных системах, используемых для орошения сельскохозяйственных
культур. Однако, получившие широкое распространение технологии утилизации сточных вод на
орошаемых землях, не обеспечивает охрану окружающей среды, что требует дальнейшего их
совершенствования.
SEPARATION OF STATIONARY SYSTEM MOVEMENTS AND DECOMPOSITION OF OBSERVATION IN
CONTROL CONSTRUCTION TASKS
Authors:   Kazakh National University named
            after al-Farabi, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Murzabekov Z.N. , Zhotobay R.R. ,   Kazakh National University
            named after al-Farabi, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Utepbergenova D.N. ,   Kazakh National University
            named after al-Farabi, Almaty city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Сызықтық тұрақты динамикалық жүйе үшін бағдарламалық басқаруды құру мәселесі
шешіледі. Шығу кезінде бақыланатын вектор-жүйенің күй векторының компоненттерінің
сызықтық тіркесімі болып табылатын функция орнатылады. Стационарлық жүйенің
қозғалыстарын бөлу әдісі бақылау міндеттерінің декомпозициясын ұсынады және мәселені
шешуге жеткілікті басқару функциясының компоненттерінің санын анықтайды. Берілген вектор
функциясын алу үшін жүйенің басқару және күйін құру жүзеге асырылады. Мысалдарда тиісті
бастапқы шарттары бар дифференциалдық теңдеулер түрінде басқару және жүйенің күйін құру
мәселесінің шешімдері көрсетілген. Бақылаудың қажетті нәтижесін алу қамтамасыз етіледі.
Мақалада жуық шешім әдістері талданады. Мұндағы негізгі нәтижені келесідей тұжырымдауға
болады. Егер оңтайлы басқару мәселесінің шешімі болса, онда мәселенің" табиғи"
соңғы өлшемді жуықтауы әрқашан бастапқы мәселенің табиғи жуықтауы бола бермейді. Басқаша
айтқанда, соңғы өлшемді есептерді шешу бастапқы мәселенің жуық шешімдері жеткіліксіз
болуы мүмкін. Соңғы өлшемді мәселенің өлшемі ұлғайған сайын, алынған шешімдердің
реттілігі әр түрлі болуы мүмкін. Сонымен қатар, конвергентті шешімдерді құру процедурасы
есептеу қателеріне қатысты тұрақсыз болуы мүмкін.
FUNDAMENTALS OF THE FORMATION OF THE SCIENTIFIC WORLDVIEW OF STUDENTS IN THE
EDUCATIONAL PROGRAM BIOLOGY – 6B01507
Authors:   Kyzylorda University named after
            Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Amir U.K. , Kurmanbayev R.H ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Izbasarova Zh.Zh. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Мақалада жалпы білім беру жүйесіндегі, дәлірек айтқанда, ЖОО-нда заманға сай
дүниетанымы кең, интеллектуалды потенциалы жоғары мамандар даярлау жөнінде терең
айтылады. Жоғарғы оқу орынындағы оқу мерзімінде білім алушының тұтастай тұлғалық
қалыптасуы анықталып, ғылыми дүниетаным процессіне икемделеді. Ғылыми әдебиеттің
талдауына негіздей отыра, білім алушының ғылыми дүниетанымы қалыптасу процессіне мәнді
сипаттама беріліп, терминнің әр түрлі анықтамалары келтіріледі. Мақалада биолог білім
алушының ғылыми дүниетанымына құндылықтық және интеллектуалдық қатынасын қалыптастыру
принципі толық қарастырылады. Ол оқыту жағдайымен, жеке меңгеру түрімен, әлеуметтік
жетілген тұлғаны тәрбиелеумен байланысты. Мақалада ғылым жүйесіндегі биологиялық
ғылымның рөлі қарастырылады, биологияның тұлға дүниетанымын қалыптастырудағы рөлі
талданады. Ғылыми дүниетаным үрдісі жоғары оқу орнындағы білім берудің қызметі ретінде
толық қарастырылады. Терминдердің әр түрлі анықтамалары келтіріледі. Білім алушының
ғылыми дүниетанымын дамыту процестеріне әсері ЖОО мәдени-шығармашылық қызметінің
маңыздылығы ретінде нақты көрсетіледі. Мақалада тұтастай дүниетанымға ие білім
алушыларға бағытталған әр түрлі формалар, әдістер және құралдар ұсынылып отыр. Білім
алушылардың тұлғалық дамуы, сонымен қатар, ғылыми дүниетанымын қалыптастыру процесінің
ролі университет жағдайында ерекше айқындалады.
STUDY OF THE EFFECT OF CORROSION INHIBITORS ON THE PROTECTION OF LOW CARBON STEEL
FOR WATER CYCLE SYSTEMS
Authors:   Almaty University of Power
            Engineering and Telecommunications named after Gumarbek Daukeyev, Almaty city, Republic
            of Kazakstan, Kenesova Z.N. , Kamarova S.N. ,   Almaty University of Power
            Engineering and Telecommunications named after Gumarbek Daukeyev, Almaty city, Republic
            of Kazakstan, Abildinova S.K. ,   Almaty University of Power
            Engineering and Telecommunications named after Gumarbek Daukeyev, Almaty city, Republic
            of Kazakstan
Published: November 2022

Исследовано влияние ингибиторов контактного типа – нитрита натрия и молибдата
натрия на скорость и характер коррозии углеродистых сталей в минерализованной
охлаждающей воде систем оборотного водоснабжения. Показано, что нитрит натрия является
активным ингибитором при концентрациях 400-500 мг/л. Новым подходом в решении задачи
защиты металлических конструкции является применение смеси нитрита натрия и молибдата
натрия в качестве экологически чистого бесфосфатного ингибитора коррозии. Молибдат
натрия использовался для снижения токсичности концентрации нитрит-ионов. Исследование
проводилось для низкоуглеродистой стали в различных смесях нитритов и молибдатов. По
результатам электрохимических исследований был определен характер разрушения, показатель
скорости коррозии, показатель потенциала коррозии, показатель сопротивление поляризации,
процент эффективности защиты от коррозии. Исследование показало, что смесь нитрита и
молибдата с соотношением 3:2 снизила скорость коррозии системы охлаждающей воды до
минимального значения 0,0028 мм/год по сравнению с другими смесями.
MACHINE LEARNING OF CONTROL FOR THE SYNTHESIS OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE OF ROBOT
SYSTEMS
Authors:   Federal Research Center
            ", Diveev A.I. ,   Computer Science and
            Management",   of the Russian Academy of
            Sciences, Konyrbaev N.B ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Republic of Kazakhstan, Omirzak A.A. ,   Federal Research Center
            "Computer Science and Management" of the Russian Academy of
            Sciences, Kydyrali D.K. ,   Federal Research Center
            "Computer Science and Management" of the Russian Academy of
            Sciences, Imangali N.E. ,   Federal Research Center
            "Computer Science and Management" of the Russian Academy of
            Sciences
Published: November 2022

Рассматривается задача автоматического синтеза систем управления
робототехническими устройствами. Для решения задачи используется машинное обучения
управления методом символьной регрессии. Приведена математическая постановка задачи
машинного обучения. Показано, что задача машинного обучения заключается в поиске
неизвестной функции. Машинное обучение управления состоит в поиске функции в задачах
управления. Для решения задачи предложено использовать методы символьной регрессии.
Представлен метод вариационного декартового генетического программирования. Метод
позволяет избежать рекурсивных вычислений и искать решение на пространстве кодов функций
одинаковой длины. Приведен пример автоматического решения задачи синтеза управления
мобильным роботом на основе машинного обучения управления. В задаче используется
машинное обучение управления с учителемпо обучающей выборке. Для создания обучающей
выборки предварительно решалась задача оптимального управления с помощью эволюционного
алгоритма для множества начальных условий.
ORGANIZATION OF VIDEO STREAMING IN REAL TIME
Authors:   Institute of space technique and
            technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Bekmurzayev B.Zh. , Yeryomin D.I. ,   Institute of space technique
            and technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Kaliyeva R.A. ,   Institute of space technique
            and technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Kadyrzhan A.B. ,   Institute of space technique
            and technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Настоящая статья посвящена теме повышения уровня техники и технологий, которые
используются правоохранительными органами для борьбы с организованной преступностью.
Исходя из актуальности внедрения автоматизированных систем в оперативно-розыскную
деятельность в целом и автоматизированных видеосистем распознавания и слежения за
подвижными объектами в частности, в настоящей работе поставлена цель: определить
наиболее оптимальную схему организации потоковой передачи видео в режиме реального
времени с места событий на автоматизированные рабочие места сотрудников органов
правопорядка. Для этого в работе рассмотрены основные вопросы организации передачи
видеопотока, а именно, дано представление об этапах формирования и передачи видеопотока,
затем описаны применяемые протоколы потоковой передачи данных, наконец приведены решения
по криптографической защите потоковой передачи данных. Определенная в результате схема
передачи видеопотока в режиме реального времени включает передачу видеопотока с камеры
на веб-сервер по протоколу RTMPS, от сервера на автоматизированные рабочие места
сотрудников органов правопорядка – по технологии WebRTC с защитой данных по протоколу
TLS, а также обмен данными между подсистемами по протоколу HTTPS.
ASSESSMENT OF THE CORROSION ACTIVITY OF THE BOREHOLE MEDIUM
Authors:   Kyzylorda University named after
            Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Tanzharikov P. A. , Tleubergen A.Zh. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Balapanov M.A. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

The current stage of development of the oil industry of Kazakhstan is
characterized by its entry into the stage of declining production.Many large deposits
are characterized by a rapid increase in product wetting. In recent years, the process
of declining oil production has taken on an avalanche-like character. For example, in
the period 2010-2020, the annual volume of oil production amounted to 200 million US
dollars. the number of idle wells has decreased by more than a ton, and the number of
idle wells is constantly growing. An unfavorable geological and technological structure
of oil reserves has been formed at the oilfield, where the share of traditional
(technologically developed) reserves is only 35%. At the same time, the share of
hard-to-extract oil reserves (low-permeable layers, residual reserves,deeply loaded
horizons,high-viscosity oil, gas subsurface areas) is 2/3 or 65%. Based on the estimates
given in this paper, it is proposed to consider the development of low-permeable layers
and residual oil resources as priority areas for the development of hard-to-extract oil
reserves. Their successful development will ensure the effective development of about
half of the industrial oil reserves. Increasing the efficiency of development of
low-permeable layers will attract several billion tons of industrial oil reserves for
development.
ENSURING INFORMATION SECURITY USING CLOUD TECHNOLOGIES
Authors:   Institute of space technique and
            technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Bekmurzayev B.Zh. , Yeryomin D.I. ,   Institute of space technique
            and technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan, Kaliyeva R.A ,   Institute of space technique
            and technology, Almaty city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Активное применение и распространение информационных технологий в
жизнедеятельности человека требуют особого внимания к обеспечению информационной
безопасности киберпространства от нежелательных внешних воздействий. Вместе с тем
обеспечение информационной безопасности требует от организаций значительных материальных
затрат, а также содержание штата узкопрофильных специалистов. В то же время сейчас
интенсивно развиваются облачные технологии, появление которых произвело революционные
изменения в сфере информационных технологий в начале XX века, в корне изменив порядок
доступа пользователей к сервисам. Облачные технологии характеризуются такими
преимуществами, как доступность, масштабируемость, надежность, конфигурируемость и
высокая производительность, и позволяют подойти к задаче обеспечения информационной
безопасности максимально эффективно с точки зрения финансовых и временных затрат и
производительности. В связи с этим, в настоящей статье на основании обзора литературных
источников дано представление об в целом облачных технологиях и об их применении для
обеспечения информационной безопасности. В частности, описан подход безопасности как
услуги, или SecaaS, реализуемый по модели программного обеспечения как услуги, известной
как SaaS. Подход SecaaS рассмотрен в сравнении с традиционным методом обеспечения
информационной безопасности.
STUDY OF THE SEMANTIC FEATURES OF SYNONYMS IN CHINESE IN RELATION TO VERBS AND
NOUNS
Authors:   L. N. Gumilyov Eurasian National
            University, Nur-Sultan city, Republic of Kazakhstan, Akhmetbek G. , Zhenis A. ,   L. N. Gumilyov Eurasian
            National University, Nur-Sultan city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Language consists of vocabulary, and the most important part of any language
system is vocabulary. Phonetics and grammar are merely the pronunciation of words and
their specific use. If phonetics and grammar are emphasized at the expense of
vocabulary, learners will still not be able to express themselves well. The Chinese
language itself is open and rich. Teaching vocabulary at the basic level is not as
difficult as teaching phonetics and grammar and can therefore be easily neglected.
Learners have many problems in learning vocabulary, and the biggest difficulty is
recognizing synonyms. Teaching synonyms has always been an important and difficult
problem that teachers focus their attention on, especially when teaching Chinese as a
foreign language. Although ontology, the teaching of synonyms, has become more and more
sophisticated, it cannot meet the current needs of teaching. There are many ways to
distinguish synonyms, and the article distinguishes them under three aspects: rational
meaning, emotional color, stylistic color and lexicality.
PROBLEMS OF TEACHING ENGLISH IN INCLUSIVE EDUCATION
Authors:   Kyzylorda University named after
            Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Aubakirova K.K. , Bakbergen A.K. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

Inclusive education is considered one of the processes of reforming collaborative
education, based on the idea that people with disabilities in modern society must be
integrated into the conversation. The idea of inclusive education is to connect students
to the educational system independently of their bodily or intellectual capabilities,
but taking into account their need for education. More and more people are realizing the
importance of inclusion. Aim of this article is to study problems in teaching English to
inclusive students. The participants were 25 English language teachers at schools. A
qualitative research method was used to conduct data. The survey includes 10 questions.
In conclusion, a number of tasks hindering the implementation of inclusive education in
most schools were discovered. First of all, there are resource difficulties: due to lack
of experience, knowledge and abilities, teachers are not able to fulfill their tasks.
Second, there are organizational issues: a number of schools in the region lack the
necessary requirements. Thirdly, there are questions of interaction between the
components of the educational process, such as a lack of adequate communication between
teachers and parents.
IMPORTANCE OF PROJECT-BASED LEARNING IN AN EDUCATIONAL INSTITUTION
Authors:   Kyzylorda University named after
            Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Tileubai S.SH. , Sabitbek A.S., ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda city, Republic of Kazakhstan, Toleu N.S. ,   Kyzylorda University named
            after Korkyt Ata, Kyzylorda, Republic of Kazakhstan
Published: November 2022

The use of project-based learning technology in the educational process is the
basis for the development of intellectual abilities of students, the formation of
critical and creative thinking, the culture of communication, the ability to perform
various social roles in interaction. The main purpose of the project method is to
facilitate the student's self-education in the performance of certain tasks aimed at
practical implementation or important tasks that require the addition of knowledge in
each area. In addition, during the implementation of the project, students develop their
point of view and practice the creation and evaluation of the finished product. The
implementation of project-based learning technology can be monitored in two aspects. The
first aspect focuses on gathering information about the project object, projecting
processes and phenomena in certain situations, solving modern global problems, and the
second aspect plans the practical application of the data based on the collected
information. The article covers the methods and requirements of project management,
matrices for assigning and comparing responsibilities, and highlights the importance of
design learning technology.
IMPACT OF SUBJECTIVE ECONOMIC WELL-BEING ON ECONOMIC BEHAVIOR: FORMULATION OF THE
PROBLEM
Authors:   post-graduate student of the
            Volga Institute of Management named after P.A. Stolypin (RANEPA), Russian
            Federation, Bazarkhanova M.B.
Published: November 2022

Мақалада қазіргі экономика мен психология саласында толық зерттеліп болмаған
субъективті экономикалық әл-ауқат мәселесі (СЭӘ) жан-жақты қарастырылған. Қазіргі
адамзаттың менталитетінде бұл мәселе әлі де болса шешімітабылмаған және де осы сала
мамандары үшін күрделі зерттеутақырыбы болып есептеледі. Автор аталмыш мәселені
қарастырған дүние жүзі ғалымдарының еңбегіне сипаттама бере отырып, субъективті
экономикалық әл-ауқат жағдайының заманауи сипатын айқындаған және осы сипатын нақтылауға
қажетті іс-шараларда пайда болатын қарама-қайшылықтарды анықтаған. Зерттеу жұмысы әлі де
болса алғашқы кезеңде тұр және осы тұрғыдағы зерттеу тақырыптары бойынша теориялық
негіздемені жасауға бастапқы алғышарт болуы әбден мүмкін. Қазіргі адамзат үшін техника
мен технологияның қарыштап дамыған заманында болашақ ұрпақтың сауатты, жан-жақты дамыған
тұлға ретінде қалыптасуына оның тек қана терең білім алуы ғана емес, экономикалық
әл-ауқат тұрғысынан ешкімге тәуелсіз болуы өте қажет. Адам өзінің ғылыми әлеуетін көтеру
үшін және өзгермелі нарықта бәсекеге қабілетті болуы үшін психологиялық тұрғыда
әл-ауқаты толыққанды жетілген адам болуы тиіс. Ол үшін адам мен қоғамның дамуы қатар
жүруі қажет. Жалпылама айтқанда, субъективті экономикалық әл-ауқат қазіргі біздің
қоғамдағы халықтың әртүрлі әлеуметтік топтары үшін психологиялық түрғыда жан-жақты
қарастырылып, зерттелуі тиіс. Орындалған ғылыми мақала осы мәселені зерттеуге арналған
ғылыми жұмыстар үшін қажет материал болып есептеледі.
Virtual field trip as a resource in environmental education during the pandemic period - translation to real space
Authors:   Universidade Tecnológica Federal do Paraná, UTFPR, Ponta Grossa, PR, Oliveira Adriane Dall'Acqua de , Ayres Ariadne Dall'Acqua ,   Universidade de São Paulo, USP, São Paulo, SP, Fernandez Fernanda da Rocha Brando ,   Universidade de São Paulo, USP, São Paulo, SP, Antiqueira Lia Maris Orth Ritter ,   Universidade Tecnológica Federal do Paraná, UTFPR, Ponta Grossa, PR, Pilatti Luiz Alberto ,   Universidade Tecnológica Federal do Paraná, UTFPR, Ponta Grossa, PR
Published: November 2022

The pandemic and the consequent social isolation have changed the perception of space and the relationship between the real and the virtual. This paper analyzes an experience of remote teaching carried out during the pandemic period of COVID-19, to reflect on how the appropriation, translation, and re-signification of the virtual space into the real one happened, that is, what was the construction made by students regarding the understanding of contents and places explored virtually. The results obtained allow us to infer the aggregative role of non-formal teaching spaces and the importance of using different didactic tools in the search for overcoming the most varied limitations, including moments of social isolation.
The geography of the shredder market in Curitiba, PR, Brazil: a spatial analysis based on the National Law of Shredders
Authors:   Universidade Estadual de Ponta Grossa, UEPG, Ponta Grossa, PR, Brasil, Lemos Mário Henrique Anunciação , Cunha Luiz Alexandre Gonçalves ,   Universidade Estadual de Ponta Grossa, UEPG, Ponta Grossa, PR, Brasil
Published: November 2022

Is there a relationship between commercial locations and crimes against high-value property, specifically vehicles? To answer this question, we analyze the used vehicle and parts market, a segment regulated by the National Dismantling Law - Law #. 12,977/2014, for the control with greater rigor of the activities of dismantling, sale and resale of parts and used vehicles. In Paraná state Decree # 8,804/2018 requires accreditation of this type of trade, "shredder", with National Department of Transit - DETRAN. Thus, we analyzed the spatial correlation between the occurrences of vehicles recovered from crime in Curitiba and the points of trade related to dismantling, pointing out areas of high casuistry of occurrence and possible relations with areas of concentration of automotive establishments of parts and used vehicles not yet regularized with DETRAN. A clear similarity was observed between some of the variables distributed by neighborhood, such as "partially legalized chop shops" and "recovered vehicles" (r=0.365). It can be concluded that the Law of the Auto Dismantlers brought evident contributions to economic and social development, once it contributed to the expressive fall of patrimonial crimes against vehicles in several states, also in Paraná. The results may alert the state to a greater and better commercial inspection of those establishments in its territory.
IMPLEMENTATION OF THE GYMNASTICS CURRICULUM IN THE FIRST THREE-YEAR CYCLE OF THE PRIMARY SCHOOL IN SLOVENIA
Authors: Kovač Marjeta , Sember Vedrana , Pajek Maja
Published: November 2022

Throughout the world, gymnastics is an essential part of physical education (PE) curricula, especially in the first years of schooling. In this period, PE is taught by the general teachers (GTs) with low levels of experience about how to teach gymnastics. Our study aimed to find out how GTs complied with the prescribed gymnastics curriculum contents. The sample included 90 GTs from 21 primary schools from Ljubljana, the capital of Slovenia. A self-administered questionnaire was designed to examine the opinions of GTs about some factors of importance and implementation of gymnastics contents on a five-level Likert scale. A one-way ANOVA, Tukey post hoc test, and Mann-Whitney U test were used in the data processing. GTs allocated more time to those contents of the PE curriculum that rank higher regarding the importance of child development and are easier to teach. They spent only 16.93 lessons on gymnastics per academic year, ranked gymnastics at fourth place (out of 7) regarding its importance for children's development, and gymnastics seemed to be the most challenging content to teach. Within gymnastic content, the least implemented elements were those mentioned as the most difficult to learn for children (acrobatics, hang and support, and vaults). GTs believed that teaching methods (4.29) were less important for successful gymnastics performance than children’s motor efficiency (4.73) and self-activity (4.57). The outcomes of this study may aid in the future updating of GT education study programmes and designing a creative system of continuous professional development.
THE EFFECTS OF VIDEO MODELING AND SIMULATION ON TEACHING / LEARNING BASIC VAULTING JUMP ON THE VAULT TABLE
Authors: Amri-Dardari Asma , Mkaouer Bessem , Nassib Sarra H. , Amara Samiha , Amri Rachid , Ben Salah Fatma Zohra
Published: November 2022

The purpose of this study was to compare the effects of different teaching / learning strategies (i.e., verbal feedback, video feedback with modeling, and video feedback with simulation) on performing basic vaulting skills on the vault table. Three male groups of undergraduate students in physical education (i.e., 135 students, divided into 3 groups of 45 subjects) took part in this study. The groups (i.e., traditional, modeling and simulation groups) were divided on equal terms; students are not gymnasts, have the same level and taught by the same teacher. All participants were pretested to determine initial skill level (i.e., direct piked vault). This study covers 24 stoop direct vault sessions, 21 learning and three evaluations spread over 12 weeks (i.e., 2 sessions per week). A video motion analysis (i.e., using Kinovea software) was used to evaluate direct piked vault skills/performance. The results indicate a better improvement of performance in the modeling group compared to the simulation and traditional groups (vault score, 11.80±1.22 pts, 10.85±1.50 pts and 9.01±1.30 pts, respectively with p<0.01). In addition, the analysis of delta-percentage revealed a considerable enhancements of technical performance in the modeling group (46.93%) compared to simulation (27.62%) and traditional (21.64%) groups. In conclusion, video feedback with model’s superposition had led to better learning improvements in vault jump compared with simulation and verbal feedback methods. The video return with the overlay of the model enabled a lot of basic skills learning improvement at the vault table.
Community, Economy and COVID-19 Lessons from Multi-Country Analyses of a Global Pandemic
Authors: II Clifford J. Shultz, , Sirgy M. Joseph , Rahtz Don R. , Santos Nicholas J.C. , Hemais Marcus , Repo Petteri , Barakat Karine Aoun , Francis June N.P.
Published: November 2022

Based on the recently published Springer book with the same title, the talk will involve a discussion by renowned well-being experts on the impact the pandemic has had on the health, safety, and socioeconomic well-being of communities around the world. The panelists will look at how community well-being has been impacted by the most significant crises of our time, the COVID-19 pandemic. Key takeaways from the discussion will be: lessons learned from the experiences in these countries and recommendations on mitigating the impact of future pandemics on the well-being of communities.
Analysis of Determinants on Village Fund Management Accountability
Authors: Widiawati Dias , Yuliani Nur Laila , Purwantini Anissa Hakim
Published: November 2022

Village fund management accountability is the most important focal point for village officials because it shows responsibility and success in managing village funds. Accountability is an important part in providing reports and being accountable for any success or failure in carrying out the goals that have been set by the organization previously. Factors that influence the success of village fund management accountability are village apparatus competence, control system, use of technology, community participation, village financial system and transparency.This study aims to empirically test and analyze the effect of village apparatus competence, internal control system, technology utilization, community participation, village financial system and transparency on village fund management accountability in villages in Candimulyo District. The sample of this study amounted to 108 respondents, where the sampling technique in this study used purposive sampling. The data collection method used is a questionnaire. The hypothesis testing technique in this study uses multiple linear regression analysis, F-test and t-test. Based on the tests that have been carried out, the results of the study show that the competence of the village apparatus has a positive effect on the accountability of village fund management. Based on this research, the internal control system, the use of information technology, community participation, the village financial system and transparency have no effect on the accountability of village fund management.
Techno-Economic Analysis on the Production of Copper Oxide (CuO) Nanoparticles by Hydrothermal Method on an Industrial Scale
Authors: Sidqi Rahmi Sabila , Putra Rian Febriyana , Satari Clarysa , Putri Silmi Ridwan , Nandiyanto Asep Bayu Dani
Published: November 2022

The purpose of this study was to evaluate the economic and technical layout carried out on industrial scale CuO production using the hydrothermal method. The evaluation method used is economic evaluation by calculating gross profit margin (GPM), payback period (PBP), break even point (BEP), internal rate return (IRR), cumulative net present value (CNPV), and profitability index (PI). CuO was synthesized using Cu(CH3COO)2.H2O dissolved in water and then 1M sodium hydroxide solution was added. The solution was put in an autoclave at 110?C for 2 hours. Distilled water and ethanol were used to wash the black precipitate obtained and dried at 90?C in air. The results of the calculation of GPM and CNPV from the manufacture of industrial scale CuO show that the payback period (PBP) has increased in the third year because the project has been running well. CuO applications on an industrial scale can be used as photocatalysts and lithium battery anodes. This research is expected to provide an industrial scale overview of the economic evaluation and layout of the production of CuO through the hydrothermal method used as a photocatalyst and anode of lithium-ion batteries.