Propozycje zasiłków dla sprawujących opiekę członków rodziny zatrudnionych w rolnictwie w Niemczech – znaczenie, podstawy prawne i dalszy rozwój

Propositions of benefits for persons providing care for family members employed in agriculture in Germany – significance, legal basis, and further development
Authors: Koch Erich 
Published: July 2022

Udział ludzi starszych w populacji europejskiej systematycznie wzrasta, przez co rośnie
również liczba osób stale wymagających opieki. Aby sprostać temu wyzwaniu, w Niemczech zdecydowano się podjąć działania z zakresu prawa o ubezpieczeniach społecznych.
Od dziesiątków lat – jako ogólnospołeczne ubezpieczenie obowiązkowe – funkcjonuje
tu odrębny system społecznego ubezpieczenia opiekuńczego, który obejmuje między
innymi regulacje na korzyść członków rodziny sprawujących opiekę. Choć liczebnie
niewielka, to jednak coraz bardziej znacząca część tych przepisów ustawowych ma na celu zmniejszenie obciążeń psychologicznych, fizycznych i ekonomicznych, które dotykają osoby sprawujące opiekę. Jeden z takich przepisów wynika z ubezpieczenia społecznego w Instytucji Zabezpieczenia Spolecznego na rzecz Rolnictwa, Leśnictwa i Ogrodnictwa (niem. Sozialversicherung für Landwirtschaft, Forsten und Gartenbau, SVLFG), która oferuje ubezpieczonym rozwiązania uwzględniające ich szczególne potrzeby. W ubiegłych latach oferowane rozwiązania podlegały ewaluacji i rozwojowi, a ostatnio – ze względu na pandemię koronawirusa – modyfikacji. Uzasadnione to było tym, że w sektorze ekologicznym (rolnictwie, gospodarce leśnej, ogrodnictwie i obszarach spokrewnionych z tymi działami gospodarki, w których występuje obowiązek ubezpieczenia w zakresie rolniczego ubezpieczenia społecznego) opieka domowa występuje o wiele częściej niż w pozostałych sektorach.
Unikanie przeciążeń fizycznych i psychologicznych można ponadto określić jako postulat
mający na celu podejmowanie szeroko zakrojonych działań prewencyjnych w obszarze
rolniczego ubezpieczenia społecznego. Chociaż oferowane rozwiązania pełnią rolę wzorcową i cieszą się dużym uznaniem, to korzysta z nich stosunkowo niewielka liczba uprawnionych osób. Jak dotąd brak jest bliższych informacji dotyczących wysoce niezadowalającej liczby osób korzystających z tych rozwiązań. Powstaje zatem potrzeba głębszego zbadania przyczyn istniejącego stanu rzeczy.
Celem artykułu jest przedstawienie specjalnej oferty podmiotu odpowiedzialnego
za rolnicze ubezpieczenie społeczne w Niemczech, mającej na celu odciążenie członków rodzin sprawujących opiekę i objęcie ich opieką zdrowotną w pełnym zakresie społecznego ubezpieczenia opiekuńczego. W celu pokazania możliwości dalszego rozwoju zostaną przedstawione i ocenione w szczególności regulacje prawne, a także zagadnienia praktyczne oraz uzyskane wyniki i występujące ograniczenia.
Przedmiot rozważań zostanie przedstawiony w formie prezentacji opisowej, głównie
z perspektywy prawnej i empirycznej oraz poprzez jej porównanie z systemami referencyjnymi występującymi w Niemczech, z uwzględnieniem wyników badań uzyskanych w Niemczech i zagranicą.

Wyrazy kluczowe: bezpieczeństwo społeczne, kursy opieki, opieka długookresowa, osoby pełniące opiekę, osoby wymagające opieki, rolnictwo.