I/D πολυμορφισμοί του γονιδίου του μετατρεπτικού ενζύμου και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
Authors: Μαρκούλα Σοφία 
Published: August 2021

Οι πολυμορφισμοί του συστήματος ρενίνης - αγγειοτενσίνης - αλδοστερόνης, και κυρίως ο πολυμορφισμός Ι/D του μετατρεπτικού ενζύμου, έχουν συσχετισθεί ή έχει γίνει προσπάθεια να συσχετιστούν με την επίπτωση και τη βαρύτητα διαφόρων νόσων, όπως είναι η υπέρταση, η προεκλαμψία, η στεφανιαία νόσος, η διαβητική νεφροπάθεια, η IgA νεφροπάθεια, η ενδοεγκεφαλική αιμορραγία και τα ισχαιμικά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Σε σχέση με τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ), πολλές εργασίες μελετούν τη σχέση των γονοτύπων και των αλληλομόρφων Ι/D με την πιθανότητα εμφάνισης ΑΕΕ, τον τύπο του ΑΕΕ, την ηλικία των ασθενών, τη βαρύτητα του επεισοδίου και τη θνησιμότητα, τη συνύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης, την παρουσία καρωτιδικών πλακών, το intima media thickness (ΙΜΤ) και άλλες παραμέτρους με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Μέσα στον ορυμαγδό των διαφορετικών μελετών με τα ποικίλα αποτελέσματα, συγκεντρώσαμε τους ασθενείς με ισχαιμικά ΑΕΕ που νοσηλεύτηκαν στη Νευρολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, ηλικίας μικρότερης ή ίσης των 70 ετών, σε διάστημα 36 μηνών, προκειμένου να επανεξετάσουμε όλες σχεδόν τις γνωστές Βιβλιογραφικά παραμέτρους σε σχέση με το γενετικό τους υπόστρωμα ως προς τον I/D πολυμορφισμό, στο δικό μας κλειστό γεωγραφικά πληθυσμό της Βορειοδυτικής Ελλάδος. Αφού αποκλείσαμε άλλες πιθανές αιτίες, ως υπεύθυνες για πρόκληση του ισχαιμικού επεισοδίου, όπως είναι η ύπαρξη εμβολογόνου εστίας, η ύπαρξη ανοσολογικής διαταραχής ή διαταραχής του πηκτικού μηχανισμού, καταλήξαμε σε ένα σύνολο 176 ασθενών, 60 γυναικών και 116 αντρών, το οποίο συγκρίθηκε με 178 υγιή άτομα παρόμοιας ηλικίας και φύλου και με παρόμοιους γνωστούς προδιαθεσικούς παράγοντες στην πρόκληση ΑΕΕ. Στους ασθενείς αυτούς έγινε πλήρης κλινικός και παρακλινικός έλεγχος, καταγραφή των δημογραφικών στοιχείων και των στοιχείων του ιστορικού τους και εξαγωγή DNA προς προσδιορισμό του πολυμορφισμού που έφεραν. Καταγραφή δημογραφικών στοιχείων και στοιχείων του ιστορικού και εξαγωγή DNA διενεργήθηκε και στην ομάδα ελέγχου. Τα αποτελέσματα, που προέκυψαν από τις συγκρίσεις των δύο ομάδων, δεν ανέδειξαν στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα ως προς την επίπτωση των ΑΕΕ, την υποκατηγορία των ΑΕΕ, την ηλικία των ασθενών, την ηλικία εμφάνισης του πρώτου επεισοδίου, τη βαρύτητα και την επαναληψιμότητα των επεισοδίων, την υπέρταση, το βάρος των ασθενών και το ΙΜΤ των καρωτίδων. Σημαντικά στατιστικό αποτέλεσμα προέκυψε κατά την επεξεργασία των αποτελεσμάτων σε σχέση με το φύλο των ασθενών, με τις γυναίκες που φέρουν την II ομοζυγωτία να έχουν μειωμένο κίνδυνο να υποστούν ΑΕΕ, συγκρινόμενες με τους άντρες ασθενείς (p=0.038, OR=0.1137) και συγκρινόμενες με τις υγιείς γυναίκες της ομάδας ελέγχου (p= 0.0251, OR= 0.1853). Μέσα από την ίδια στατιστική ανάλυση προέκυψε το αλληλόμορφο D να δρα επιβαρυντικά στις γυναίκες (p=0.024, OR=0.024) και προφυλακτικά στους άντρες, ως προς την πρόκληση ΑΕΕ. Ελάχιστες μελέτες που αφορούν στον Ι/D πολυμορφισμό έχουν εξετάσει τη διαφορετική κατανομή των γονοτύπων και των αλληλομόρφων στα δύο φύλα και καμία δεν αφορά στην πρόκληση ΑΕΕ. Γνωρίζουμε για παράδειγμα ότι η ομοζυγωτία DD έχει συσχετιστεί με αυξημένα επίπεδα αγγειοτενσίνης στις γυναίκες και ότι ευθύνεται για πρόκληση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής επίσης στις γυναίκες αλλά σε επίπεδο πρόκλησης ΑΕΕ και σύνδεσης των πολυμορφισμών με το φύλο έχουν πολλά να γίνουν ακόμη. Η απάντηση για το αποτέλεσμα, το οποίο προέκυψε στην παρούσα διδακτορική διατριβή, μπορεί να βρίσκεται στην αποδεδειγμένη Βιβλιογραφικά διαφορά στην επίπτωση των ΑΕΕ στα δύο φύλα, που φέρουν διαφορετικό γενετικό υλικό ως προς τους υποδοχείς των οιστρογόνων, και στη επίδραση των οιστρογόνων στους πολυμορφισμούς του RAS και συνεπώς και στον I/D πολυμορφισμό. Όποιος και αν είναι ο ακριβής παθοφυσιολογικός μηχανισμός, που ευθύνεται για τη διαφορετική επίπτωση ΑΕΕ στα δύο φύλα με διαφορετικούς γονοτύπους και αλληλόμορφα ως προς τον Ι/D πολυμορφισμό, θα πρέπει αυτός να διερευνηθεί σε Βάθος και να λάβουν χώρα μεγαλύτερες μελέτες με περισσότερους ακόμη πολυμορφισμούς και εστίαση στο διαχωρισμό θήλεων και αρρένων πασχόντων.