Φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου και δείκτες πρώιμης αθηροσκλήρωσης
Authors: Θεοχαρίδου Ελένη 
Published: September 2021

Η αθηροσκλήρωση αποτελεί φλεγμονώδη διεργασία του αρτηριακού τοιχώματος και η φλεγμονή αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο (ΚΑΝ). Η συσχέτιση μεταξύ φλεγμονωδών νοσημάτων του εντέρου (ΦΝΕ) και ΚΑΝ παραμένει αμφιλεγόμενη. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση μη-επεμβατικών δεικτών ΚΑ κινδύνου, του πάχους του έσω-μέσου χιτώνα των καρωτίδων (cIMT), της αρτηριακής σκληρία όπως εκτιμάται με την ταχύτητα διάδοσης του σφυγμικού κύματος (cfPWV) και της ενεργότητας της λιποπρωτεϊνικής φωσφολιπάσης A2 (Lp-PLA2), καθώς και των επιπέδων των αντιποκινών ρεζιστίνης και αντιπονεκτίνης, οι οποίες παίζουν ρόλο τόσο στη φλεγμονή όσο πιθανώς και στην αθηροσκλήρωση, σε μια ομάδα ασθενών με ΦΝΕ χωρίς ιστορικό ΚΑΝ σε σύγκριση με μια ομάδα μαρτύρων με παρόμοιους κλασικούς παράγοντες ΚΑ κινδύνου. Συμπεριλήφθηκαν 44 ασθενείς με ΦΝΕ, 29 με Crohn (ΝC) και 15 με ελκώδη κολίτιδα (ΕΚ), και 44 μάρτυρες matched ως προς την ηλικία, το φύλο, τον δείκτη μάζας σώματος και τις καπνιστικές συνήθειες. Έγινε καταγραφή των καθιερωμένων παραγόντων ΚΑ κινδύνου και των χαρακτηριστικών των ΦΝΕ (διάρκεια νόσου, έκταση εντερικής προσβολής, ενεργότητα νόσου και θεραπευτική αγωγή). Οι ασθενείς με ΦΝΕ είχαν χαμηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης, ολικής χοληστερόλης, χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (LDL-C) και φυλλικού οξέος, και υψηλότερο αριθμό αιμοπεταλίων. Το cIMT ήταν σημαντικά υψηλότερο στους ασθενείς με ΦΝΕ σε σύγκριση με τους μάρτυρες (0.62 έναντι 0.52 mm, p<0.0005). Δεν βρέθηκε διαφορά στο cIMT μεταξύ των ασθενών με NC και ΕΚ. Παράμετροι που συσχετίσθηκαν με το cIMT ήταν η ηλικία, ο δείκτης μάζας σώματος και η παρουσία ΦΝΕ, με την τελευταία να παρουσιάζει την ισχυρότερη συσχέτιση. Δεν διαπιστώθηκε διαφορά στο cfPWV μεταξύ ασθενών και μαρτύρων (6.8 έναντι 6.4 m/s), ενώ οι ασθενείς με NC είχαν υψηλότερη cfPWV σε σύγκριση με αυτούς με ΕΚ (7 έναντι 6.3 m/s, p = 0.044) και με τους μάρτυρες. Το κάπνισμα ήταν συχνότερο στην ομάδα των ασθενών με NC. Παράμετροι που συσχετίσθηκαν με την cfPWV ήταν η ηλικία, η μέση αρτηριακή πίεση και το κάπνισμα. Η ενεργότητα της Lp-PLA2 ήταν σημαντικά χαμηλότερη στους ασθενείς με ΦΝΕ (46.8 έναντι 53.9 nmol/ml/min, p=0.011), ωστόσο δεν υπήρχε διαφορά στον λόγο Lp-PLA2 προς LDL-C μεταξύ των δύο ομάδων. Δεν διαπιστώθηκε διαφορά στην Lp-PLA2 μεταξύ ασθενών με ΝC και ΕΚ. Η LDL-C ήταν ο μόνος προγνωστικός παράγοντας της Lp-PLA2. Τα επίπεδα της ρεζιστίνης ήταν σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με ΦΝΕ (13.7 έναντι 10 ng/mL, p=0.022), ενώ δεν υπήρχε διαφορά στα επίπεδα της αντιπονεκτίνης. Τα επίπεδα της ρεζιστίνης ήταν σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με ενεργό νόσο (18.9 έναντι 11.3 ng/mL, p=0.014). Τα επίπεδα της αντιπονεκτίνης συσχετίσθηκαν αντιστρόφως τόσο με το cIMT (rho=-0.255, p=0.021) όσο και με το cfPWV (rho=-0.434, p<0.0005). Η παρούσα μελέτη έδειξε αυξημένο cIMT στους ασθενείς με ΦΝΕ, και ότι τα ΦΝΕ αποτελούν σημαντικό προγνωστικό παράγοντα της αύξησης του cIMT ακόμα και όταν ληφθούν υπόψιν οι υπόλοιποι παράγοντες ΚΑ κινδύνου. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν μια πιθανή συσχέτιση μεταξύ πρώιμων αλλαγών του αρτηριακού τοιχώματος και της φλεγμονής στα ΦΝΕ. Η αρτηριακή σκληρία και ο λόγος Lp-PLA2/LDL-C είναι πιθανώς λιγότερο ευαίσθητοι δείκτες. Η αντιπονεκτίνη συσχετίσθηκε αντιστρόφως με τις αρτηριακές αλλαγές και παίζει πιθανώς προστατευτικό ρόλο.