СРАВНИТЕЛЬНО-ПЕДАГОГИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ СЛУЖБЫ В ОРГАНИЗАЦИЯХ ОБЩЕГО СРЕДНЕГО ОБРАЗОВАНИЯ КАЗАХСТАНА И БОЛЬШОЙ СЕМЕРКИ (G7)
Authors: Нуржигитов А.С. 
Published: January 2024

Мақала Қазақстан және Үлкен жетілік (G7) елдерінің орта білім беру жүйелеріндегі психологиялық қызметті ұйымдастыру және іс-әрекетін салыстырмалы-педагогикалық зерттеу мәселесіне арналған. Отандық және Үлкен жетілік елдеріндегі мектептерде психологиялық қызметті ұйымдастыру мен мазмұнын зерттеуге компоративистік тұрғыдан келу мектептердегі педагогикалық процесті психологиялық-педагогикалық сүйемелдеудің жаңа шындықтары мен талаптары, оқушылардың жаңа ұрпағын оқыту, тәрбиелеу және дамытудың психологиялық мәселелерінің күрделенуімен айқындалады. Мектептің психологиялық қызметін ұйымдастырудың халықаралық озық тәжірибелері отандық жалпы білім беру жүйесінің практикасына сауатты трансформациялануы Қазақстан мектептерінде білімдік-тәрбиелік процесті және оқушылар тұлғасын дамытудың маңызды құралына айналуы мүмкін. G7 елдеріндегі көптеген озық тәжірибелерді отандық білім беру жүйелерін реформалауда қолдануы, оқушылардың цифрлық ұрпағын оқыту мен тәрбиелеудің жаңа шындықтары, педагогикалық процесс субъектілерінің психологиялық мәселелерінің күшеюі шет елдік мектептердің психологиялық қызметін зерттеу және оларды отандық мектептердің жаппай практикасында қолданудың жаңа мүмкіндіктерін табуға жол ашады. Мақалада АҚШ, Ұлы Британия, Канада, Франция, Италия, Германия, Жапония елдеріндегі жалпы орта мектептеріндегі психологиялық жұмысты іске асыру мен ұйымдастырудың ерекшеліктері қарастырылады. Тарихи-генетикалық және инновациялық аспектілерде G7 мемлекеттері мен Қазақстан орта білім беру ұйымдарындағы психологиялық қызметті салыстырмалы талдау өткізілген. Шет елдік озық тәжірибелерді Қазақстан жалпы білім беретін мектептерінің психологтары іс-әрекетіне трансформациялаудың кейбір мүмкіндіктері анықталып, қорытындылар мен тұжырымдар жасалынған. G7 мемлекеттері озық тәжірибелерін қолдану жолымен өз шешімін табатын отандық жалпы білім беру мектептері психологиялық қызметін ұйымдастырудың мәселелері атап көрсетілген. Түйін сөздер: мектеп психологиялық қызметі; жалпы орта білім; психологиялық қызметтің іс-әрекетін ұйымдастыру; салыстырмалы-педагогикалық зерттеу; Үлкен жетілік елдеру (G7), халықаралық тәжірибені трансформациялау; компоративистік тұғыр; педагогикалық процесті психологиялық сүйемелдеу.

Статья посвящена проблеме сравнительно-педагогического изучения организации и деятельности психологических служб в системе среднего образования Казахстана и стран Большой семерки (G7). Компоративистский подход к исследованию организации и содержания психологической службы в отечественных школах и странах Большой семерки вызвана новыми реалиями и требованиями к психолого-педагогическому сопровождению педагогического процесса школы, нарастанием психологических проблем обучения, воспитания и развития нового поколения школьников. Отмечается, что международный опыт организации психологической службы в школе при грамотной трансформации в отечественную практику общего среднего образования может служить эффективным средством психологической поддержки образовательно-воспитательного процесса и развития личности школьников в казахстанской школе. Заимствование многих передовых практик стран G7 при реформировании образовательных систем, новые реалии обучения и воспитания цифрового поколения школьников, усиление психологических проблем субъектов педагогического процесса актуализирует вопросы сравнительно-педагогического исследования психологических служб за рубежом и возможностей их принятия для массового применения в отечественной практике . Рассмотрены особенности организации деятельности психологических служб в организациях общего среднего образования США, Великбритании, Канаде, Франции, Италии, Германии и Японии. Проведен сравительный анализ организации психологической службы в странах G7 и Казахстане в историческо-генетическом и инновационном контексте. Определены некоторые возможности трансформации передовой зарубежной практики в деятельность школьных психологов общеобразовательных школ Казахстана, сделаны выводы и рекомендации. Отмечены круг проблем организации деятельности психологических служб отечественных общеобразовательных школ, решением которых является творческое заимствование передового опыта стран G7. Ключевые слова: школьная психологическая служба; общее среднее образование; организация деятельности психологической службы; сравнительно-педагогическое исследование; страны Большой семерки (G7), трансформация международного опыта, компоративистский подход, психологическое сопровождение педагогического процесса.

This article addresses the issue of comparative-pedagogical research into the organization and operation of psychological services within the framework of the secondary education system in Kazakhstan and the G7 countries. The comparative approach to studying the organization and content of psychological services in domestic schools and G7 countries is motivated by new realities and requirements for psychological-pedagogical support in the educational process of schools, the increasing psychological challenges of teaching, upbringing, and the development of the new generation of students. It is noted that international experience in organizing psychological services in schools, when properly transformed into domestic general education practice, can be an effective means of providing psychological support for the educational and developmental processes and the personal growth of students in Kazakhstani schools. Borrowing many advanced practices from G7 countries during the reform of educational systems, the new realities of teaching and raising the digital generation of students, and today, various psychological problems among students indicate the need to develop psychological work in schools through comparative research. The article examines the peculiarities of the organization and operation of psychological services in general education organizations in the United States, the United Kingdom, Canada, France, Italy, Germany, and Japan. A comparative analysis of the organization of psychological services in G7 countries and Kazakhstan is carried out within a historical-genetic and innovative context. Some possibilities for transforming advanced foreign practices into the work of school psychologists in Kazakhstani general education schools are identified, and conclusions and recommendations are made. The article also highlights a range of issues related to the organization of psychological services in domestic general education schools, the solution to which involves creative borrowing of advanced practices from G7 countries. Keywords: school psychological service, general education, organization of psychological services, comparative-pedagogical research, G7 countries, international experience transformation, comparative approach, psychological support of the pedagogical process.