ПРОБЛЕМА АМПУТАЦИИ НИЖНИХ КОНЕЧНОСТЕЙ У ПАЦИЕНТОВ С КРИТИЧЕСКОЙ ИШЕМИЕЙ: ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: Ж.О. Кожахметов , Е.Т. Сабитов , Т.А. Толеутаев , Е.М. Казымов , Е.А. Сальменбаев , М.Н. Иманбаев , Л.А. Пак , К.Т. Жабагин 
Published: October 2024

Введение. Критическая ишемия нижних конечностей является наиболее тяжелой стадией заболевания периферических артерий и зачастую служит показанием для ампутации. Заболевания периферических артерий и сахарный диабет считаются причинами ампутаций конечностей более чем в 50 % случаев. Целью исследования является анализ литературных данных по эпидемиологическим и клиническим аспектам ампутаций нижних конечностей, а также вопросам ведения больных после ампутаций. Стратегия поиска. Был проведен поиск в базах данных PubMed, Web of Science, Embase, и Кокрановском центральном регистре контролируемых испытаний до 20 декабря 2022 г. Составлена комбинация соответствующих ключевых слов и терминов медицинских предметных рубрик (MeSH). Поиск выявил 376 публикаций. После удаления дубликатов, исследований, проведенных на животных, исследований низкого качества обзор включает 59 публикаций. Результаты. Ранняя послеоперационная смертность колеблется от 4% до 22% после большой ампутации конечности по любой причине. Успешная реабилитация после ампутации ниже колена достигается менее чем у двух третей пациентов и менее чем у половины после ампутации выше колена; в целом, менее 50% всех пациентов, нуждающихся в ампутации, смогут когда-либо достичь полной мобильности. У взрослых пациентов сложности с установкой и фиксацией протеза возрастают тем больше, чем проксимальнее ампутация. Поэтапная ампутация имеет более высокий уровень успешности, более низкую периоперационную смертность и более низкую 30-дневную смертность. Пациенты с малой ампутацией имеют лучшие показатели физического функционирования, общего здоровья, эмоционального и психического здоровья (p<0,001). Однако они имеют худшие показатели болевого компонента и социального функционирования (p<0,001). Заключение. Независимо от этиологии взвешенный подход к ампутации и постампутационной реабилитации в сочетании с оптимальным подбором протеза, может способствовать в достижении улучшения мобильности пациентов.

Introduction. Critical limb ischemia is the most severe stage of peripheral arterial disease and is often an indication for amputation. Peripheral arterial disease and diabetes mellitus are considered the causes of limb amputations in more than 50% of cases. The aim of the study is to analyze the literature data on the epidemiological and clinical aspects of lower limb amputations, as well as the management of patients after amputations. Search strategy. The PubMed, Web of Science, Embase, and Cochrane Central Register of Controlled Trials databases were searched up to 20 December 2022. A combination of relevant keywords and Medical Subject Heading (MeSH) terms was generated. The search revealed 376 publications. After removal of duplicates, animal studies, low quality studies, the review includes 59 publications. Results. Early postoperative mortality ranges from 4% to 22% after major limb amputation for any reason. Successful rehabilitation after amputation below the knee is achieved in less than two-thirds of patients and less than half after amputation above the knee; overall, less than 50% of all patients requiring amputation will ever achieve full mobility. In adult patients, the more proximal the amputation is, the more difficult it is to install and fix the prosthesis. Staged amputation has a higher success rate, lower perioperative mortality, and lower 30-day mortality. Minor amputation patients have better indicators of physical functioning, general health, emotional and mental health (p<0.001). However, they have worse indicators of the pain component and social functioning (p<0.001). Conclusion. Regardless of etiology, a balanced approach to amputation and post-amputation rehabilitation, combined with optimal prosthesis selection, can help achieve improved patient mobility.

Кіріспе. Аяқтардың критикалық ишемиясы перифериялық артерия ауруларының ең ауыр кезеңі болып табылады және жиі ампутацияның көрсеткіші болып табылады. 50% -дан астам жағдайда аяқ-қолдың ампутациясының себебі перифериялық артерия ауруы және қантдиабеті болып саналады. Зерттеудің мақсаты – төменгі аяқ-қолды ампутациялаудың эпидемиологиялық және клиникалық аспектілері туралы әдебиет деректерін талда, сондай-ақ ампутациядан кейінгі науқастарды жүргізу мәселелері бойынша. Іздеу стратегиясы. PubMed, Web of Science, Embase және Cochraneбақыланатын сынақтардың орталық тізілімі2022 жылдың 20 желтоқсанына дейін іздестірілді. Тиісті кілт сөздер мен медициналық тақырыбы(MeSH) терминдерінің тіркесімі жасалды. Іздеу нәтижесінде376 жарияланым анықталды. Көшірмелерді алып тастағаннан кейін, жануарларды зерттеу, төмен сапалы зерттеулер, шолуға59 жарияланым кіреді. Нәтижелер. Операциядан кейінгі ерте өлім-жітім қандай да бір себептермен аяқ-қолдың үлкен ампутациясынан кейін 4%-дан 22%-ға дейін ауытқиды. Тізе астындағы ампутациядан кейінгі сәтті оңалту пациенттердің үштен екісінен азында және тізеден жоғары ампутациядан кейін жартысынан азында қол жеткізіледі; Жалпы, ампутацияны қажет ететін барлық пациенттердің 50%-дан азы толық ұтқырлыққа қол жеткізеді. Ересек пациенттерде ампутация неғұрлым проксимальды болса, протезді орнату және бекіту қиынырақ болады. Кезеңді ампутацияның табыстылығы жоғары, операциядан кейінгі өлім-жітім төмен және 30 күндік өлім-жітім төмен. Кішкентай ампутациясы бар науқастарда физикалық жұмыс, жалпы денсаулық көрсеткіштері жақсы. эмоционалдық психикалық денсаулық (p<0,001). Дегенмен, оларда ауырсыну компоненті мен әлеуметтік қызметтің нашар көрсеткіштері бар (p<0,001). Қорытынды. Этиологиясына қарамастан, оңтайлы протезді таңдаумен біріктірілген ампутацияға және ампутациядан кейінгі оңалтуға теңдестірілген тәсіл пациенттің қозғалғыштығын жақсартуға көмектеседі.