Επίδραση του μη σταθερού κυκλικού ωραρίου και των διαταραχών της αναπνοής στον ύπνο στη φυσική κατάσταση και την ποιότητα ζωής των μηχανοδηγών αμαξοστοιχιών του ΟΣΕ
Authors: Νένα Ευαγγελία 
Published: January 2014

Οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο και κυρίως το Σύνδρομο Απνοιών Υποπνοιών Ύπνου (ΣΑΥΥ) σχετίζονται με ημερήσια υπνηλία και αυξημένο κίνδυνο για πρόκληση τροχαίου ατυχήματος. Μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία εκτίμησαν τη συχνότητα του ΣΑΥΥ μεταξύ διάφορων ομάδων επαγγελματιών οδηγών, αλλά κα- μία δεν επικέντρωσε στους μηχανοδηγούς τρένων, των οποίων οι συνθήκες εργασίας (μη σταθερό κυκλικό ωράριο, αυτοματοποίηση, μονότονη διαδρομή) προδιαθέτουν σε εμφάνιση υπνηλίας, ιδίως κατά τις ώρες εργασίας. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτί- μηση της επίδρασης του μη σταθερού κυκλικού ωραρίου και των διαταραχών της αναπνοής στον ύπνο στην εμφάνιση ημερήσιας υπνηλίας μεταξύ των μηχανοδηγών του ΟΣΕ καθώς και η επίδραση των παραγόντων αυτών στην ποιότητα ζωής και στη φυσική τους κατάσταση. Μέθοδος: Μετά από επικοινωνία με την Πανελλήνια Ένωση Προσωπικού Έλξης ΟΣΕ, συνεργάστηκαν 7 μηχανοστάσια της χώ- ρας (418 εργαζόμενοι). Διανεμήθηκαν 3 διαφορετικά ερωτηματολό- για, στα οποία οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν ανώ- νυμα. Τα ερωτηματολόγια αυτά ήταν α) ένα γενικό ερωτηματολόγιο ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών, ατομικού αναμνηστικού και συνηθειών ύπνου, β) η ελληνική έκδοση της κλίμακας Epworth (ESS), γ) το ερωτηματολόγιο εκτίμησης ποιότητας ζωής Short-Form 36 (SF-36). Από τους 226 μηχανοδηγούς που επέστρεψαν πλήρως απαντημένα όλα τα ερωτηματολόγια, 50 εξετάστηκαν στο χώρο του εργαστηρίου ύπνου με φυσική εξέταση, έγινε έλεγχος της αναπνευ- στικής λειτουργία στην εγρήγορση και μελέτη ύπνου. Επίσης, συ- μπλήρωσαν και το ερωτηματολόγιο εκτίμησης ψυχικής υγείας GHQ-30. Αποτελέσματα: Οι συμμετέχοντες ήταν άνδρες, ηλικίας 46,9±3,9 ετών, υπέρβαροι (BMI 28,7±3,7 Kg/m2), καπνιστές 59,7%. Η μεγάλη πλειοψηφία (69,9%) ανέφερε ροχαλητό, ενώ άπνοιες αναφέρθηκαν από το 11,5%. Η μέση τιμή στην κλίμακα ESS ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων (5,4±3,2). Τα αποτελέσματα βαθμο- λόγησης του ερωτηματολογίου SF-36 ήταν παρόμοια με τις προτυ- ποποιημένες τιμές για τον ελληνικό πληθυσμό. Η πιο συχνά αναφε- ρόμενη διαταραχή από το αναμνηστικό ήταν διαταραχές από το γα- στρεντερικό σύστημα (50,4%), κα ακολούθως η υπερχοληστερολαι- μία (19,5%). Το τελευταίο επιβεβαιώθηκε και από τα αναλύσεις αί- ματος στις οποίες υποβλήθηκαν αυτοί που κλήθηκαν για περαιτέρω εξετάσεις. (Μέση τιμή χοληστερόλης 225,2±45,1 mg/dl). Οι μελέτες ύπνου αποκάλυψαν μεγάλη διακύμανση στη βαρύτητα του AHI (μέση τιμή AHI 11±14/ώρα, μέση τιμή SpO2 93.2±2.5%). Με βάση τη βαρύτητα του AHI, οι 50 μηχανοδηγοί χωρίστηκαν σε 3 ομάδες: Ομάδα1: φυσιολογική αναπνευστική λειτουργία στον ύπνο (n=19, AHI<5/ώρα). Ομάδα 2: ήπιο ΣΑΥΥ (n=20, AHI 5,1-15/ώρα), ομάδα 3: μέτριο/βαρύ ΣΑΥΥ (n=11, AHI >15/ώρα).Οι 3 ομάδες διέφεραν ως προς τον BMI,την περίμετρο λαιμού μέσης, περιφέρειας. Δεν δι- απιστώθηκε διαφορά στην ημερήσια υπνηλία και στην ποιότητα ζωής όπως αυτές εκτιμήθηκαν με την ESS και το ερωτηματολόγιο SF-36. Συμπέρασμα: Μολονότι η πλειοψηφία των Ελλήνων μηχανοδη- γών είναι υπέρβαροι, καπνιστές, και ροχαλίζουν συχνά, ωστόσο αυτό δε φαίνεται να επιδρά στη ποιότητα του ύπνου τους, όπως φά- νηκε από τις μελέτες ύπνου σε αντιπροσωπευτικό δείγμα. Δεν επη- ρεάζεται επίσης η ημερήσια υπνηλία με βάση τη βαθμολόγηση της κλίμακας Epworth, ενώ η ποιότητα ζωής τους, όπως εκτιμάται με το ερωτηματολόγιο SF-36 δε διαφέρει από αυτή του ελληνικού πληθυ- σμού.