Μελέτη του μεταγραφικού παράγοντα E2F1 στα οστεοσαρκώματα
Authors: Κοντοβαζαινίτης Παναγιώτης 
Published: August 2021

Ο παράγοντας E2F1 είναι ένας μεταγραφικός παράγοντας που δρα κατά την μετάβαση του κυττάρου από την φάση Gl στην φάση S του κύκλου. Η δράση του ελέγχεται από το ογκοκατασταλτικό γονίδιο του ρετινοβλαστώματος (pRB) και η σύνδεση του E2F1 με την πρωτεΐνη του ρετινοβλαστώματος οδηγεί σε απενεργοποίησή του ενώ η απελευθέρωσή του από αυτήν,στην Gl φάση, οδηγεί τα κύτταρα στην είσοδό τους στην φάση S.Ο ρόλος του E2F1 σύμφωνα με μελέτες ανάλογα με την νεοπλασία είναι διπλός και φαίνεται να δρα άλλοτε ως ογκογονίδιο και άλλοτε ως ογκοκατασταλτικό γονίδιο προωθώντας έτσι τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό ή την απόπτωση των κυττάρων.ΣΚΟΠΟΣ : ήταν η μελέτη της έκφρασης του E2F1 στα οστεοσαρκώματα και η διερεύνηση της πιθανής του σχέσης με κινητικές παραμέτρους της κυτταρικής αύξησης και της απόπτωσης. Πιο συγκεκριμένα μελετήθηκε η έκφραση του E2F1, η έκφραση της ογκοκατασταλτικής πρωτεΐνης ρ53, η έκφραση της κασπάσης 3 (casp 3) ως δείκτη απόπτωσης (κυτταρικός θάνατος) και η έκφραση του δείκτη πολλαπλασιασμού ΚΪ67. Ακολούθησαν συσχετίσεις μεταξύ αυτών των παραμέτρων και συσχετίσεις με κλινικοπαθολογικά στοιχεία.ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ : Χρησιμοποιήθηκαν 61 παρασκευάσματα ιστών οστεοσαρκωμάτων από τα οποία αξιολογήθηκαν τα 57. Τα δείγματα ήταν μονιμοποιημένα σε φορμόλη και τοποθετημένα σε κύβους παραφίνης.Στην μελέτη χρησιμοποιήθηκαν ανοσοϊστοχημικές μέθοδοι και συγκεκριμένα η μέθοδος ABC (αβιδίνης - βιοτίνης - υπεροξειδάσης) με χρωμογόνο τη διαμινοβενζιδίνη (DAB) για την ανίχνευση ειδικών κυτταρικών αντιγόνων. Για την εκτίμηση των κινητικών παραμέτρων χρησημοποιήθηκαν in situ τεχνικές. Ο δείκτης πολλαπλασιασμού των κυττάρων εκτιμήθηκε με ανοσοϊστοχημική εντόπιση του αντιγόνου KÎ67 και ο δείκτης απόπτωσης με την τεχνική TUNEL, με την σήμανση ελευθέρων 3 άκρων του DNA με την χρήση της κασπάσης 3. Επίσης μελετήθηκε η έκφραση της ογκοκατασταλτικής πρωτεΐνης ρ53. Τέλος, με μια σειρά στατιστικών δοκιμασιών αξιολογ θηκαν οι μεταξύ τους πιθανές συσχετίσεις.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ : Η έκφραση του E2F1 βρέθηκε θετική σε ποσοστό 65.61% του συνόλου των δειγμάτων με διακύμανση τιμών από 20% έως 90%. Η επί τοις εκατό θετική κατανομή της χρώσης για την KÎ67 κυμάνθηκε από 1% έως 90% με μέσο όρο 28,82% ενώ η επί τοις εκατό θετική κατανομή της χρώσης για την κασπάση 3 κυμάνθηκε από 0,1% έως 10% με μέσο όρο 2,125%. Όσον αφορά την ανοσοϊστοχημική χρώση του ρ53 διαπιστώθηκε ότι ήταν σε 17 περιπτώσεις αρνητικό σήμα (27,86%), σε 40 θετικό (65,57%) ενώ σε 4 περιπτώσεις ήταν μη αξιολογήσιμο (6,57%).Σημαντικό εύρημα είναι η στατιστικά σημαντική αρνητική συσχέτιση μεταξύ E2F1 και KÌ67 (μέθοδος Kendall ρ=0.038 με σχετικά μικρή συσχέτιση tau=-0.19), σχέση που επιβεβαιώνεται και μετά την εφαρμογή της παραμετρικής δοκιμασίας κατά Pearson ( r= -0,276 ρ=0,037). Το παραπάνω εύρημα δηλώνει ότι αυξημένη έκφραση του E2F1 σχετίζεται με χαμηλή έκφραση του KÌ67 και επομένως με χαμηλό ρυθμό πολλαπλασιασμού γεγονός που αποδίδει στο E2F1 ρόλο ογκοκατασταλτικού γονιδίου στο οστεοσάρκωμα.Άλλο αξιόλογο εύρημα με στατιστικά σημαντική θετική σχέση ήταν η σχέση μεταξύ του KÎ67 και της Caspase 3 (μέθοδος Kendall tau=-0,3284356, ρ=0,0008706). Εύρημα που δηλώνει ότι στα οστεοσαρκώματα ο υψηλός ρυθμός πολλαπλασιασμού συμπίπτει με υψηλό ρυθμό απόπτωσης. Η συσχέτιση μεταξύ της παρουσίας μεταλλάξεων του ρ53 και του E2F1 ή του ρυθμού αύξησης KÎ67 δεν ανέδειξε στατιστικά σημαντικά ευρήματα (ΐ=0,9355, ρ=0,3567).Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ E2F1 ή KÎ67 και κλινικοπαθολογικών δεδομένων όπως ηλικία, Grade, τύπος οστεοσαρκώματος, εντόπιση και νέκρωση όγκου % μετά την θεραπευτική χημειοθεραπεία. Η συσχέτιση της νέκρωσης (NecrChem) του όγκου με την θεραπευτική χημειοθεραπεία έδειξε πως υπάρχει σχέση μεταξύ βαθμού κακοήθειας-Grade και θεραπευτικής χημειοθεραπείας και μάλιστα υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ Grade 1 και 3. Επίσης διαπιστώθηκε μια μείωση της νέκρωσης σε όγκους μεγαλύτερου Grade (Grade 2,3) .