Γενετική ανάλυση σποροπαραγωγού κήπου χαλεπίου πεύκης (Pinus halepensis Mill.)
Authors: Παπαδήμα Αγλαΐα 
Published: September 2021

Οι σποροπαραγωγοί κήποι αποτελούν τη σύνδεση μεταξύ τη γενετικής βελτίωσης και της δασοπονίας. Το γενετικό κέρδος και η γενετική ποικιλότητα που παρέχουν υπολογίζονται με τη θεώρηση της πανμειξίας: οι διασταυρώσεις που λαμβάνουν χώρα είναι τυχαίες, όλα τα άτομα του κήπου συμμετέχουν εξίσου και υπάρχει συγχρονισμός άνθισης. Αυτές οι υψηλές προσδοκίες πολλές φορές δεν ικανοποιούνται στην πράξη και οι αποκλείσεις από το σύστημα των τυχαίων συζεύξεων καθιστούν εν πολλοίς απρόβλεπτο το γενετικό κέρδος και τη γενετική ποικιλότητα του παραγόμενου σπόρου. Στο σποροπαραγωγό κήπο χαλεπίου πεύκης της Αμφιλοχίας που περιλαμβάνει 76 κλώνους (άριστους φαινοτύπους) σε 35 αντίγραφα τον καθένα, γενοτυπήθηκαν 41 άτομα 33 κλώνων (43,4% του συνόλου των κλώνων) και 534 απόγονοι αυτών με τη χρήση επτά μικροδορυφορικών γενετικών δεικτών. Από τα δεδομένα που προέκυψαν, εκτιμήθηκαν οι παράμετροι του συστήματος συζεύξεων και οι παράμετροι γενετικής ποικιλότητας του κήπου. Για οκτώ κλώνους έγινε γενετική ανίχνευση της πιστότητας των αντιγράφων τους στον κήπο. Επιπλέον, με τη χρήση ισοενζυμικών δεικτών, γενοτυπήθηκαν 33 κλώνοι του κήπου και 48 άτομα από το φυσικό πληθυσμό χαλεπίου πεύκης της Β. Εύβοιας, από τον οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό του κήπου. Συνολικά γενοτυπήθηκαν 648 γενότυποι και η βάση δεδομένων περιείχε περισσότερες από 4500 καταγραφές γονιδιακών θέσεων. Μετρήθηκαν επίσης τα μορφολογικά γνωρίσματα 220 κώνων και 1.230 σπερμάτων 41 ατόμων 33 κλώνων, καθώς και το ποσοστό πλήρων σπερμάτων και το βάρος χιλίων σπερμάτων. Το ποσοστό πλήρων σπερμάτων ήταν υψηλό (~85%). Από τα γενετικά δεδομένα που προέκυψαν, έγινε σύγκριση των γενετικών παραμέτρων του σποροπαραγωγού κήπου με αυτές του φυσικού πληθυσμού. Από τις εκτιμήσεις των παραμέτρων των συστημάτων συζεύξεων προέκυψε ότι το σύστημα συζεύξεων στο κήπο είναι κατά κύριο λόγο η ετερογαμία, δεν υφίσταται αξιόλογη ομομειξία και οι πιθανότητες αυτογονιμοποίησης είναι μηδαμινές. Το ποσοστό ετεροζυγωτίας των ατόμων του κήπου και του παραγόμενου σπόρου είναι υψηλό. Ο κήπος παρουσιάζει καλή αναπαραγωγική δομή, η ροή γονιδίων είναι τυχαία και το παραγόμενο γενετικό υλικό είναι αντιπροσωπευτικό του γενετικού υλικού του κήπου. Από τη συσχέτιση πατρότητας προέκυψε ότι η επιλογή αρίστων φαινοτύπων από το φυσικό πληθυσμό έγινε με τον ενδεδειγμένο τρόπο, ότι ο αριθμός των κλώνων που επιλέχθηκε για την εγκατάσταση του κήπου θεωρείται και από πλευράς ανάλυσης της γενετικής ποικιλότητας ως ικανοποιητικός για τη διατήρηση του συστήματος σύζευξης του είδους και για την αντιπροσώπευση της γενετικής ποικιλότητας των γονεϊκών ατόμων στον παραγόμενο σπόρο. Από τη σύγκριση των ατόμων του κήπου με το φυσικό πληθυσμό από τον οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό, διαπιστώθηκε ότι τα επιλεγμένα άτομα που χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία του κήπου, διατηρούν τη γενετική ποικιλότητα του μητρικού πληθυσμού και τη μεταφέρουν στον παραγόμενο σπόρο. Συνεπώς ο σπόρος του κήπου διατηρεί ευρεία γενετική βάση, αντιπροσωπεύει τη γενετική ποικιλότητα των επιλεγμένων αρίστων φαινοτύπων και συνιστάται η ευρεία χρήση του στις περιοχές που προσδιορίζονται από το οικολογικό εύρος του είδους και της προέλευσης.