Ανάπτυξη και εφαρμογή μεθοδολογικού πλαισίου για την αξιολόγηση υποδομών συνύπαρξης πεζών και ποδηλατιστών μέσω της προτυποποίησης του επιπέδου και της ποιότητας εξυπηρέτησης
Authors: Νικηφοριάδης Ανδρέας 
Published: April 2022

Ο περιορισμένος διαθέσιμος δημόσιος χώρος στα σύγχρονα αστικά κέντρα έχει δημιουργήσει την ανάγκη για ανακατανομή του δημόσιου χώρου, επαναφέροντας στο προσκήνιο την έννοια των υποδομών κοινής χρήσης (shared spaces), όπου οι διάφορες κατηγορίες χρηστών συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν. Στο πλαίσιο της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής αναπτύσσεται ένα ολιστικό μεθοδολογικό πλαίσιο για την αξιολόγηση υποδομών συνύπαρξης πεζών και ποδηλατιστών, το οποίο αποτελείται από δύο κύρια μέρη, τη διερεύνηση του επιπέδου εξυπηρέτησης και τη διερεύνηση της αντιληπτής ποιότητας εξυπηρέτησης. Το πρώτο κύριο μέρος του μεθοδολογικού πλαισίου βασίζεται σε προηγούμενη μεθοδολογία του Ολλανδού ερευνητή Hein Botma, ο οποίος εισήγαγε την έννοια της παρεμπόδισης (hindrance concept), που επιχειρεί να εκφράσει τους περιορισμούς κίνησης που αντιλαμβάνεται ένας χρήστης, λόγω της παρουσίας και της κίνησης άλλων χρηστών. Το πρώτο κύριο μέρος του μεθοδολογικού πλαισίου καταλήγει με τη διαμόρφωση μίας μαθηματικής σχέσης, η οποία εκτιμάει την παρεμπόδιση που βιώνει ένας χρήστης της υποδομής και κατ’ επέκταση προσδιορίζει το επίπεδο εξυπηρέτησης που προσφέρει η υποδομή. Το δεύτερο κύριο μέρος του μεθοδολογικού πλαισίου αφορά στη διερεύνηση της ποιότητας εξυπηρέτησης που αντιλαμβάνονται οι πεζοί και οι ποδηλάτες από μία υποδομή κοινής χρήσης. Αυτό το μέρος του μεθοδολογικού πλαισίου βασίζεται αποκλειστικά στις απόψεις των χρηστών (πεζών και ποδηλατιστών) και στόχο αποτελεί η διερεύνηση σχέσεων μεταξύ παραγόντων που συνδέονται με τα χαρακτηριστικά των χρηστών, τη συμπεριφορά τους, τις απόψεις τους για συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά των υποδομών και την άποψή τους για την ποιότητα εξυπηρέτησης που προσφέρει η υποδομή. Η διερεύνηση των σχέσεων αυτών γίνεται μέσω της προτυποποίησης και εξέτασης μίας συγκεκριμένης θεωρητικής υπόθεσης που διαμορφώνει ο συγγραφέας της Διδακτορικής Διατριβής βάσει της βιβλιογραφίας. Στο πλαίσιο της Διδακτορικής Διατριβής, το προτεινόμενο μεθοδολογικό πλαίσιο εφαρμόζεται σε υποδομές συνύπαρξης πεζών και ποδηλατιστών στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Στόχο της εφαρμογής αποτελεί η βαθμονόμηση των μαθηματικών προτύπων χρησιμοποιώντας πραγματικά δεδομένα και η αξιολόγηση του μεθοδολογικού πλαισίου. Για την εφαρμογή του πρώτου κύριου μέρους του μεθοδολογικού πλαισίου, αρχικά αποδίδονται βάρη στα συμβάντα, αξιοποιώντας δύο έρευνες ερωτηματολογίων, όπου στην πρώτη συμμετείχαν 250 πεζοί και στη δεύτερη 200 ποδηλάτες. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα κλήθηκαν να αξιολογήσουν τη σχετική βαρύτητα των συμβάντων, απαντώντας σε ζεύγη συγκρίσεων και οι απαντήσεις τους αναλύθηκαν με χρήση της Αναλυτικής Ιεραρχικής Διαδικασίας. Επόμενο βήμα εφαρμογής του μεθοδολογικού πλαισίου αποτελεί η εκτίμηση της συχνότητας βίωσης των συμβάντων, η οποία βασίστηκε σε παρατηρήσεις πεδίου και στην ανάπτυξη δέντρων παλινδρόμησης. Όσον αφορά στο δεύτερο κύριο μέρος του μεθοδολογικού πλαισίου, η εφαρμογή του βασίζεται αποκλειστικά σε έρευνες ερωτηματολογίων. Για τον λόγο αυτόν, συγκεντρώθηκαν απαντήσεις από 275 πεζούς και 214 ποδηλάτες. Οι απαντήσεις αρχικά αναλύθηκαν με όρους περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής. Εν συνεχεία, εφαρμόστηκε ένα από τα πλέον διαδεδομένα πρότυπα για διερεύνηση θεωρητικών υποθέσεων, το μοντέλο δομικών εξισώσεων. Η Διδακτορική Διατριβή καταλήγει με τη διατύπωση χρήσιμων συμπερασμάτων και απαντήσεων στα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν. Επίσης, παρουσιάζονται τρόποι με τους οποίους το μεθοδολογικό πλαίσιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε υποδομές ή πόλεις με διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά της πόλης της Θεσσαλονίκης, πραγματοποιώντας κατάλληλες προσαρμογές.