Διερεύνηση παραγόντων που συμβάλλουν στην επιτυχημένη σχολική και κοινωνική ενσωμάτωση και ένταξη των μαθητών με σύνδρομο down στη γενική εκπαίδευση στην Ελλάδα
Authors: Γράψια Ειρήνη 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η µελέτη των απόψεων και στάσεων εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ως προς την ένταξη παιδιών µε Σύνδροµο Down στο ελληνικό γενικό σχολείο και κατ’ επέκταση στην κοινωνία. Επίσης, είναι η διερεύνηση της πιθανής αλλαγής στάσεων και συµπεριφορών µαθητών που είχαν την εµπειρία συνεκπαίδευσης µε παιδί µε Σύνδροµο Down. Στην έρευνα συµµετείχαν 93 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης του Ν. Αττικής και 30 συµµαθητές (11-12 ετών) ενός παιδιού µε Σύνδροµο Down που φοιτούσαν στην έκτη τάξη γενικού δηµοτικού σχολείου. Η έρευνα υλοποιήθηκε σε δύο µέρη: Στο πρώτο µέρος εξετάστηκαν στάσεις, απόψεις, επιφυλάξεις, ανάγκες και πιθανές δυσκολίες των συµµετεχόντων εκπαιδευτικών ως προς την εµπλοκή τους σε συνεκπαίδευση µαθητών µε και χωρίς Σύνδροµο Down. Ως ερευνητικό εργαλείο χρησιµοποιήθηκε αυτοσχέδιο ερωτηµατολόγιο-συνέντευξη. Στο δεύτερο µέρος εξετάστηκαν οι στάσεις, απόψεις, αντιδράσεις, συµπεριφορές και αλληλεπιδράσεις των συµµαθητών µε το παιδί µε το Σύνδροµο, το οποίο βρισκόταν υπό καθεστώς ένταξης σε ελληνικό γενικό δηµοτικό σχολείο. Ως ερευνητικό εργαλείο χρησιµοποιήθηκε αυτοσχέδιο ερωτηµατολόγιο-συνέντευξη. Ακολούθησε τετράµηνη Παρέµβαση στους µαθητές αυτούς, µέσω ενδοσχολικών και εξωσχολικών δραστηριοτήτων σε γνωστικό και κοινωνικό πεδίο. Στόχος της Παρέµβασης ήταν η αλλαγή στάσεων και συµπεριφορών των µαθητών προς το συµµαθητή τους µε 22 Σύνδροµο Down και ο προσανατολισµός τους προς την κατεύθυνση της αποδοχής του. Μετά το πέρας της Παρέµβασης εξετάστηκαν εκ νέου οι στάσεις, απόψεις και συµπεριφορές των συµµαθητών και συγκρίθηκαν µε τις αρχικές. Ως ερευνητικό εργαλείο χρησιµοποιήθηκε το ίδιο αυτοσχέδιο ερωτηµατολόγιο-συνέντευξη. Επίσης, για τη συλλογή των δεδοµένων µας χρησιµοποιήθηκαν δύο ακόµη εργαλεία, η συστηµατική παρατήρηση και ειδικότερα η τεχνική του δειγµατοληπτικού χρόνου και το κοινωνικοµετρικό τεστ για να εξακριβώσουµε τις διαπροσωπικές σχέσεις των µαθητών του τµήµατος µε το συµµαθητή τους µε το Σύνδροµο Down. Η ανάλυση των δεδοµένων έδειξε ότι οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται έγκυρη και έγκαιρη ενηµέρωση, κατάλληλη επιµόρφωση και υποστήριξη από την πολιτεία προκειµένου να συµµετέχουν ενεργά στη συνεκπαίδευση παιδιών µε Σύνδροµο Down. Ως προς τους µαθητές, τα ευρήµατά µας έδειξαν ότι µετά την Παρέµβαση υπήρξε αλλαγή στάσεων και συµπεριφορών προς την κατεύθυνση αποδοχής του συµµαθητή τους. Τα συµπεράσµατα ως προς τους παράγοντες που συµβάλλουν στην ένταξη, µπορούν να συνοψισθούν σε οµάδες, που σχετίζονται µε: α) τη νοοτροπία, αντιλήψεις και προκαταλήψεις εκπαιδευτικών, β) την έγκαιρη και έγκυρη ενηµέρωσή τους, την προετοιµασία και στήριξή τους από φορείς που σχετίζονται µε το σχολείο, γ) τη βαθύτερη γνωριµία και ουσιαστική επικοινωνία µεταξύ των µαθητών και δ) τα αµοιβαία οφέλη που προκύπτουν από τη συνεκπαίδευση. Επιγραµµατικά, οι παράγοντες αυτοί είναι η διορατικότητα της διοίκησης του σχολείου, η διάθεση χρόνου συνεργασίας µεταξύ όλων των εµπλεκόµενων, η δηµιουργία θετικής ατµόσφαιρας στο σχολείο, η εφαρµογή εναλλακτικών µορφών αξιολόγησης, η υποστήριξη του εκπαιδευτικού προσωπικού και των µαθητών, η ικανοποιητική χρηµατοδότηση, οι κατάλληλες νοµοθετικές αλλαγές, η εµπλοκή των γονέων, η πρόσβαση όλων στο αναλυτικό πρόγραµµα, η αποτελεσµατική προσαρµογή και εφαρµογή προγραµµάτων και εκπαιδευτικών πρακτικών για κάθε περίπτωση και τέλος οι αµφίδροµες ωφέλειες που προκύπτουν για όλους µαθητές και εκπαιδευτικούς, όπως είναι ο επαναπροσδιορισµός αξιών, η συναισθηµατική εξέλιξη και η διαµόρφωση χαρακτήρων µέσω της ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων µε ανεκτικότητα, υποµονή, αποδοχή, αλληλεγγύη, ωριµότητα, υπευθυνότητα, ευαισθησία, ενδιαφέρον και µείωση της εχθρότητας, επιφυλακτικότητας, οίκτου και αρνητικών προτύπων.