Τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά των παιδιών προσχολικής ηλικίας 4-6 ετών με και χωρίς αναπτυξιακή γλωσσική διαταραχή
Authors: Καλλιοντζή Ελένη 
Published: March 2023

Σκοπός της παρούσας διαχρονικής έρευνας ήταν η μελέτη του προφορικού λόγου παιδιών προσχολικής ηλικίας με τυπική ανάπτυξη (ΤΑ) και με Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ) μέσα από: α) την περιγραφή του προφορικού λόγου, των γνωστικών (φωνολογικής βραχύχρονη μνήμης και επιτελικών λειτουργιών), των κινητικών και των κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων και του οικογενειακού ιστορικού διάγνωσης/δυσκολιών λόγου, ομιλίας και γραμματισμού (οικογενειακό ιστορικό Δ/Δ.ΛΟΓ) και τη μεταξύ τους σχέση σε δύο χρονικές στιγμές, στην ηλικία των 4-5 (διαχρονική έρευνα-α’ φάση) και στην ηλικία των 5-6 ετών (διαχρονική έρευνα- β’ φάση), β) την περιγραφή της αναπτυξιακής πορείας των επιδόσεων των παιδιών κάθε ομάδας στις παραπάνω δεξιότητες μεταξύ των δύο χρονικών στιγμών και γ) την προβλεπτική αξία των γνωστικών, των κινητικών και των κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων και του οικογενειακού ιστορικού Δ/Δ.ΛΟΓ στην ηλικία των 4-5 ετών για τις δεξιότητες προφορικού λόγου στην ηλικία των 5-6 ετών για κάθε ομάδα παιδιών. Στην έρευνα συμμετείχαν 115 παιδιά, 62 παιδιά Τυπικής Ανάπτυξης (ΤΑ) (Μ.Ο.= 4,5 έτη) και 53 με Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ) (Μ.Ο. = 4,5), στα οποία χορηγήθηκαν ατομικά δύο φορές με διαφορά ενός έτους συστοιχίες έργων που αξιολογούσαν τον προφορικό λόγο, τις γνωστικές και κινητικές τους δεξιότητες. Οι κοινωνικοσυναισθηματικές τους δεξιότητες καθώς και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά και το οικογενειακό ιστορικό διάγνωσης/δυσκολιών λόγου, ομιλίας και γραμματισμού (Δ/Δ.ΛΟΓ) αξιολογήθηκαν μέσω ερωτηματολογίων που συμπλήρωσαν οι γονείς/κηδεμόνες και οι εκπαιδευτικοί. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας με ΑΓΔ είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σχεδόν σε όλες τις δεξιότητες του προφορικού λόγου, τις γνωστικές, τις κινητικές και τις κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες, συγκριτικά με τα παιδιά ΤΑ και στις δύο χρονικές στιγμές αξιολόγησης, στην ηλικία των 4-5 και 5-6 ετών. Επίσης, γνωστικές, κινητικές και κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες αναδείχθηκαν στατιστικά σημαντικοί προβλεπτικοί δείκτες των επιδόσεων στα παιδιά ΤΑ ηλικίας 4-5 ετών τους στην κατανόηση και την έκφραση του λόγου. Ωστόσο, στην ηλικία των 5-6 ετών, μόνο οι γνωστικοί παράγοντες προέβλεψαν στατιστικά σημαντικά την επίδοση των παιδιών ΤΑ κυρίως στην έκφραση του λόγου. Αντίστοιχα, για τα παιδιά με ΑΓΔ ηλικίας 4-5 ετών, κυρίως γνωστικές και κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες προέβλεψαν στατιστικά σημαντικά τις επιδόσεις τους στην κατανόηση και την έκφραση του λόγου. Στην ηλικία των 5-6 ετών για την ίδια ομάδα των παιδιών βρέθηκε ότι γνωστικές και κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες και το οικογενειακό ιστορικό προέβλεψαν στατιστικά σημαντικά τις ίδιες δεξιότητες προφορικού λόγου. Επίσης, βρέθηκε ότι και οι δύο ομάδες ακολούθησαν παρόμοια αναπτυξιακή πορεία παρουσιάζοντας βελτίωση στις περισσότερες δεξιότητες από την ηλικία των 4-5 στην ηλικία των 5-6 ετών, ωστόσο, τα παιδιά ΤΑ παρουσιάσαν καλύτερο ρυθμό ανάπτυξης συγκριτικά με αυτήν που παρουσίασαν τα παιδιά με ΑΓΔ, σε αρκετές από αυτές τις δεξιότητες. Τέλος, βρέθηκε ότι στην περίπτωση των παιδιών ΤΑ κυρίως ο προφορικός λόγος, οι γνωστικές και οι κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες στην ηλικία των 4-5 ετών προέβλεψαν σε σημαντικό βαθμό τις επιδόσεις τους στην κατανόηση και την έκφραση του λόγου στην ηλικία των 5-6 ετών. Στα παιδιά με ΑΓΔ ο προφορικός λόγος, οι γνωστικές, οι κινητικές και οι κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες και το οικογενειακό ιστορικό Δ/Δ.ΛΟΓ στην ηλικία των 4-5 ετών προέβλεψαν σε στατιστικά σημαντικό βαθμό τις επιδόσεις των παιδιών στην κατανόηση και την έκφραση του λόγου στην ηλικία των 5-6 ετών.Τα παραπάνω πορίσματα μπορεί να έχουν θεωρητικές, κλινικές και εκπαιδευτικές προεκτάσεις για τον προφορικό λόγο