Η αγωγή των νέων κατά τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο
Authors: Πετρίδου Δήμητρα 
Published: August 2021

Στο Α΄ κεφάλαιο, διερευνήσαμε το ιστορικό, κοινωνικό κι εκπαιδευτικό πλαίσιο, όπου ζει κι επιτελεί το θεάρεστο έργο του ο Άγιος Ιεράρχης μας τόσο στη γενέτειρά του Αντιόχεια όσο και στην πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη. Ο Άγιος Ιωάννης καταδικάζει την υπερβολική και καθόλου συγκρατημένη πολυτέλεια, τη στιγμή που η κατάσταση των φτωχών ήταν άθλια.Στο Β΄ κεφάλαιο, απ’ όπου αρχίζει και η κυρίως διαπραγμάτευση της εργασίας μας, θαυμάζουμε την οξυδέρκεια με την οποία ο Άγιος Ιεράρχης μας αντιλαμβάνεται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νεανικής ηλικίας. Παρατηρούμε ότι πάντα έχει κάτι να πει για τα προβλήματα της εποχής του, που φαίνεται ότι είναι και δικά μας σημερινά προβλήματα. Αυτό συμβαίνει, διότι θέτει πάντα στο κέντρο των σκέψεών του το Χριστό, ο οποίος υπερβαίνει το χρόνο. Έδωσε, επίσης, απόλυτη προτεραιότητα στην αγωγή των νέων, την οποία και θεωρούσε αναγκαία και απαραίτητη, αλλά και υπογράμμιζε με ποιους ακριβώς τρόπους θα πρέπει να προσφέρεται σωστά.Στο Γ΄ κεφάλαιο, ο ιερός Χρυσόστομος θεωρεί ότι η αγωγή των νέων ανθρώπων είναι τέχνη πάνω από την οποία δεν υπάρχει άλλη σπουδαιότερη. Αυτό φανερώνει ότι ο καθένας δεν μπορεί να γίνει καλός παιδαγωγός αν δε γνωρίζει καλά την τέχνη της διαπαιδαγώγησης. Η προσέγγιση των νεαρών παιδαγωγούμενων είναι πρωτίστως θέμα Χάριτος. Αυτή, όμως, η Πατερική θέση δεν απαξιώνει τη συνέργεια του ανθρώπινου παράγοντα. Η γνώση, επομένως, κάποιων βασικών θεολογικών και ψυχοπαιδαγωγικών αρχών είναι χρήσιμη, αφού βοηθά στην επιτυχία του έργου της αγωγής.Στο Δ΄ κεφάλαιο, αναφερθήκαμε στους σπουδαιότερους φορείς της αγωγής των νέων, που είναι καταρχάς οι γονείς και μετέπειτα οι δάσκαλοι. Οι γονείς είναι ο πιο σημαντικός εξωτερικός παράγοντας, που βοηθάει ή παρεμποδίζει το μέσο έφηβο να κατασταλάξει σε μια ικανοποιητική ταυτότητα. Χρειάζεται, λοιπόν, τα σημαντικότερα πρόσωπα, που ασκούν παιδαγωγικό έργο κι έχουν την ευθύνη της αγωγής των νέων, να γνωρίζουν τη φύση των παιδιών τους.Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, γνωρίζει πολύ καλά πόσο μεγάλη επίδραση έχουν οι σωστοί δάσκαλοι στην ψυχή των νέων κι εξισώνει σε σπουδαιότητα το αξίωμα του δασκάλου με αυτό του ιερέως. Ως το πιο θετικό κλίμα θεωρείται εκείνο, που διαμορφώνεται, όταν όλοι, εκπαιδευτικοί καιμαθητές, έχουν κοινά αποδεκτούς στόχους, όταν επιδιώκεται μεθοδική διδασκαλία, όταν επικρατούν θερμές διαπροσωπικές σχέσεις, όταν υπάρχει η απαραίτητη υποδομή και όταν ο καθένας σέβεται τον άλλον και τηρεί τους στοιχειώδεις κανόνες, που ρυθμίζουν τη λειτουργία της σχολικής κοινότητας.Στο Ε΄ κεφάλαιο, αναφέρουμε κάποια θέματα, που, κατά τη γνώμη μας, χρειάζεται να εστιάζουν, κυρίως, την προσοχή τους οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί, πάντα σύμφωνα με τον Άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο.Ενδιαφέροντα είναι όσα λέγει ο Άγιος Ιωάννης για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των νέων. Η σεξουαλικότητα είναι μια από τις έμφυτες δυνάμεις του ανθρώπου και δεν είναι ούτε κακή ούτε αμαρτωλή αφ’ εαυτής, διότι στην ανάγκη του εφήβου ν’ αγαπά και ν’ αγαπιέται, εκτός των άλλων αισθημάτων, εντάσσεται και το ερωτικό αίσθημα, ως βιολογικό, κοινωνικό, αλλά και ψυχολογικό φαινόμενο. Ο Άγιος Χρυσόστομος συνιστά η σεξουαλική αγωγή των παιδιών να γίνεται από τους γονείς, που είναι οι πρώτοι και φυσικοί παιδαγωγοί των παιδιών τους.Οι θέσεις του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου περί των θεαμάτων και ακροαμάτων και της επίδρασης, που ασκούν στην ψυχή των νέων, είναι διαχρονικές. Θεωρεί ότι δεν πρέπει να παραθεωρείται η αξία της ψυχαγωγίας, απλώς και μόνο επειδή ο κύριος στόχος είναι η πνευματική ανάπτυξη των νέων. Αντίθετα, είναι απαραίτητο να εξελιχθούν τα παιδιά σ’ ελεύθερες και ώριμες προσωπικότητες. Χρειάζεται, λοιπόν, να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην ψυχαγωγία.Σημαντικό ρόλο στη ζωή των νέων διαδραματίζουν οι συναναστροφές τους με τους συνομηλίκους. Ο Άγιος Ιωάννης κατανοεί πλήρως τη θεμελιώδη, για την αγωγή των νέων, σημασία αυτών των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος. Συμβουλεύει, λοιπόν, τους γονείς να βρουν καλή παρέα για τα παιδιά τους, ώστε να επιθυμούν να μιμούνται τους καλούς φίλους και ν’ αποφεύγουν τις ακατάλληλες παρέες σε ακατάλληλα μέρη.Ο Άγιος Χρυσόστομος, θεωρεί ότι οι πρώτοι, που εισάγουν το παιδί στη ματαιοδοξία του καλλωπισμού, είναι οι γονείς, γι’ αυτό συμβουλεύει, για να μη δεχθεί ο νέος την καταστροφή από πειρασμούς, οι γονείς να ελαττώσουν τον υπερβολικό καλλωπισμό, τόσο το δικό τους όσο και του παιδιού.Τέλος, η κοινωνία μας πάσχει από την έλλειψη πνευματικού προσανατολισμού. Απομένει, λοιπόν, στους γονείς, τονίζει ο Άγιος Ιωάννης, καταρχάς, ν’ αντιμετωπίσουν τις αρνητικές συνέπειες του ευδαιμονισμού,διότι στην πρώιμη φάση ανάπτυξης του παιδιού, κατά την οποία διαμορφώνεται ο χαρακτήρας του, οι δυσμενείς παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις στα μετέπειτα στάδια συμπεριφοράς.Καταλήγοντας, καθ’ όλη την έκταση της μελέτης μας, γίνεται σαφές ότι η κατάσταση στην οποία ζει σήμερα η νεολαία είναι αρκετά προβληματική. Η τεχνολογική πρόοδος οδηγεί συχνά στην αλλοτρίωση, έτσι οι νέοι, αντί να οικοδομήσουν την προσωπικότητά τους, οδηγούνται σε μια απρόσωπη έκφραση, που είναι απόρροια του χαοτικού πνευματικού περιβάλλοντος μέσα στ’ οποίο ζουν. Εδώ, ακριβώς, βρίσκεται η μεγάλη σημασία του έργου της αγωγής. Στη σύγχυση, που πολλές φορές επικρατεί και που οδηγεί στην κρίση της αγωγής και της εκπαίδευσης, η χριστιανική πίστη και η «ἐν Χριστῷ» ζωή προσφέρουν τη δική τους βοήθεια. Έτσι, από τη χριστιανική σκοπιά, η αγωγή μπορεί να κατανοηθεί μόνο μέσα στο πλαίσιο του προορισμού του ανθρώπου στη ζωή, που είναι η ανακαίνιση του και η "θέωση"μέσα στοΣώμα της Εκκλησίας.