Αίθουσες ακροατηρίου μουσικής jazz
Authors: Καραγιάννης Ιωάννης 
Published: December 2024

Η εργασία έχει στόχο την ανάδειξη στοιχείων ακουστικού σχεδιασμού αιθουσών ακροατηρίου μουσικής jazz. Επιχειρείται να διερευνηθεί με επιστημονική μεθοδολογία, αφενός ο τρόπος που η ακουστική ποιότητα γίνεται αντιληπτή κατά την ακρόαση μουσικής jazz και αφετέρου η τιμή του χρόνου αντήχησης που βελτιστοποιεί τέτοιες ακροάσεις. Η εργασία είναι πειραματική και αποτελείται από δύο ομάδες πειραμάτων. Η πρώτη ομάδα αφορά στη διερεύνηση της αντίληψης της ακουστικής. Αρχικά συντάχθηκε μέσω πειραματικής διαδικασίας ένας κατάλογος τριάντα τριών αντιθέτων επιθετικών προσδιορισμών που χρησιμοποιούνται συχνά για την περιγραφή των ακουστικών ιδιοτήτων των αιθουσών ακροατηρίου μουσικής jazz από τους φίλους του είδους. Οι προσδιορισμοί αυτοί χρησιμοποιήθηκαν ως πόλοι διπολικών κλιμάκων αξιολόγησης σε πείραμα διερεύνησης της αντίληψης της ακουστικής κατά την ακρόαση ηχογραφημένων συναυλιών jazz. Στα αποτελέσματα του πειράματος έγινε ανάλυση κατά παράγοντες· αυτή οδήγησε στη μείωση των διαστάσεων των αποτιμήσεων των ακροατών και την εξαγωγή τεσσάρων ανεξάρτητων παραγόντων της αντίληψης (SMOOTHNESS, CLARITY, RICHNESS, PROXIMITY). Εν συνεχεία, επιλέχθηκαν δεκαεννέα κλίμακες αντιπροσωπευτικές των τεσσάρων αυτών παραγόντων με τις οποίες διεξήχθη νέο πείραμα αντίληψης, αυτή τη φορά κατά τη διάρκεια ζωντανών συναυλιών. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων προέκυψαν τρεις ανεξάρτητοι παράγοντες (CLARITY, SMOOTHNESS, PROXIMITY), υποδεικνύοντας ότι υπάρχουν κοινές συνιστώσες της αντίληψης κατά την ακρόαση ηχογραφημένης και ζωντανής μουσικής jazz. Ένα πρόσθετο πείραμα διεξήχθη σε μουσικούς της jazz προκειμένου να διερευνηθεί το πώς εκείνοι αντιλαμβάνονται την ακουστική των αιθουσών κατά τη διάρκεια της ερμηνείας τους. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε τρεις παράγοντες (NOISINESS, LIVENESS, SMOOTHNESS) επιβεβαιώνοντας τη διαισθητική άποψη ότι μεταξύ ακροατών και ερμηνευτών υπάρχουν διαφορές στον τρόπο αντίληψης της ακουστικής . Η δεύτερη ομάδα αφορά στη διερεύνηση της τιμής του χρόνου αντήχησης για την οποία η ακρόαση μουσικής jazz γίνεται βέλτιστη. Η διαδικασία βασίστηκε στην αναπαραγωγή ανηχοϊκών δειγμάτων μουσικής jazz σε έναν θεωρητικό μοντελοποιημένο χώρο (auralization) με δυνατότητα μεταβολής του χρόνου αντήχησης σε πραγματικό χρόνο. Έμπειροι ακροατές της jazz μουσικής κλήθηκαν να καταγράψουν την κρίση τους για τις τιμές που βελτιστοποιείται η ακουστική ποιότητα έχοντας ως κριτήριο κάθε έναν από τους τρεις ανεξάρτητους παράγοντες που είχαν προκύψει στο πείραμα της αντίληψης του ακροατηρίου. Προέκυψε ότι ο προτιμώμενος χρόνος αντήχησης για την ακρόαση μουσικής jazz είναι χαμηλότερος από εκείνον των αιθουσών ακροατηρίου κλασικής μουσικής με ενδεικτικές τιμές 0.6 s - 0.8 s. Σχετικά με τη φασματική του κατανομή φάνηκε ότι υπάρχει προτίμηση για επίπεδη απόκριση μεταξύ χαμηλής και μεσαίας περιοχής και αύξηση στην υψηλή περιοχή συχνοτήτων. Από τα συμπεράσματα της έρευνας παρέχονται πληροφορίες για τον τρόπο που οι ακροατές της jazz αντιλαμβάνονται την ακουστική ποιότητα και επιβεβαιώνεται η ανάγκη ξεχωριστής προσέγγισης του σχεδιασμού των χώρων ακροατηρίου που προορίζονται για το συγκεκριμένο μουσικό είδος. Επίσης προτείνονται ενδεικτικές τιμές για το χρόνο αντήχησης τέτοιων αιθουσών υπαγορεύοντας έτσι κατευθυντήριες γραμμές για το σχεδιασμό τους.