bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
"De Antwerpsche haven in het stormgetij." Jan Timmermans en de haven van Antwerpen
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

In deze bijdrage onderzoeken we de ideeën van de VNV-politicus Jan Timmermans betreffende de havenpolitiek voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voorts bekijken we zijn werk als schepen van de haven en als burgemeester van Antwerpen. Welke houding nam hij aan tegenover de Duitse politiek? Welke rol speelde hij in het behoud van de haven op het einde van de oorlog?Met zijn ideeën over de werking en de toekomst van de haven van Antwerpen, zat Jan Timmermans op één lijn met de ‘derde weg’ die de extreemrechtse bewegingen in binnen- en buitenland op economisch gebied voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog naar voren brachten. Antwerpen zou, samen met de andere havensteden in de Delta van de Lage Landen, later in de door de Duitsers geleide Europese Wirtschaftsraum, een plaats krijgen die beantwoordde aan zijn noden en mogelijkheden.Als schepen van Handel en Scheepvaart en later als burgemeester van de stad Antwerpen nam Timmermans een cruciale plaats in bij de greep naar de macht van het VNV in de lokale besturen. Intussen moest Timmermans er voor zorgen dat het patrimonium van de haven zo ongeschonden mogelijk de oorlog overleefde. Op het einde van de oorlog trachtte Timmermans vanuit zijn functie als burgemeester de haven te beschermen tegen de Duitse vernietigingsplannen.________“The port of Antwerp in stormy weathers”. Jan Timmermans and the port of Antwerp This contribution researches the ideas of the VNV (Flemish National Union) politician Jan Timmermans concerning port policy before and during the Second World War. We also look at his activities as alderman for the port and as mayor of Antwerp. What was his attitude in view of the German politics? What was his role in the conservation of the port at the end of the war? Jan Timmermans’ thoughts about the operation and future of the port of Antwerp were in line with the ‘third way, which propagated the economic policies of the extreme right movements nationally and abroad before and during the Second World War. Antwerp together with other port cities in the Delta of the Low Countries was to receive later in the German-led European Wirtschaftsraum a position commensurate with its needs and potential.  As alderman for Trade and Shipping and later on as mayor of the city of Antwerp, Timmermans fulfilled a crucial role in the attempt of the VNV to take over the power in the local councils. Meanwhile Timmermans had to ensure that the heritage of the port survived the war as undamaged as possible. At the end of the war, Timmermans tried by means of his position as mayor to protect the port against the plans of the Germans to destroy it.
Desperados. Vlamingen in dienst van SS-Obersturmführer Otto Skorenzy (1944-1945)
Authors: Verhoeyen Etienne
Published: December 2019

Naast de Abwehr heeft ook het Reichssicherheitshauptamt (RSHA) vanaf 1943 in de bezette gebieden stay behind-groepen gevormd. De praktische uitvoering daarvan werd toevertrouwd aan een speciale afdeling van Amt VI van het RSHA geleid door SS-Obersturmführer Otto Skorzeny. In België heeft Amt VI twee soorten stay behind-groepen gevormd : een ‘invasienet’ van twaalf inlichtingsagenten (waarvan de meeste een opleiding als radio-operateur hadden gekregen) en een sabotagegroep bekend onder de naam ‘groep Henriette’. Het invasienet bestond uit zeven Franssprekenden (vrijwel allen Rexisten) en vijf Vlamingen, ook allen lid van een collaboratiebeweging. Geen enkele van deze agenten heeft na de bevrijding gefunctioneerd.De sabotagegroep ‘Henriette’ bestond uit tien mannen en twee vrouwen, allen Vlamingen en nagenoeg allen afkomstig uit een of andere collaboratiebeweging. De groep legde vóór de bevrijding een twaalftal munitie-en wapenopslagplaatsen aan die na het terugtrekken van de Duitse troepen door de Vlaamse saboteurs moesten gebruikt worden. Bij de bevrijding vluchtte een aantal van de ‘Henriette’-agenten naar Duitsland. Het kwam er nu op aan vanuit Duitsland opnieuw contact op te nemen met de agenten die ter plaatse gebleven waren. Amt VI stuurde drie geheime zendingen naar België, maar het contact kwam nooit tot stand, mede omdat de meeste agenten reeds gearesteerd waren.Zo waren zowel het ‘invasienet’ als de ‘groep Henriette’ niet meer dan een volledig fiasco.

________

Desperados. Flemish people in the service Otto SkorzenyAs well as the Abwehr, the Reichssicherheitshauptamt (RSHA) also constituted stay behind-groups in the occupied territories from 1943 onwards. The practical implementation of this exercise was entrusted to a special department of Amt VI of the RSHA under the command of SS-Obersturmführer Otto Skorzeny. In Belgium, Amt VI constituted two kinds of stay behind-groups: an ‘invasion network’ of twelve intelligence officers (most of whom had been trained as radio-operators) and a sabotage group which was known as ‘Group Henriette’. The invasion network consisted of seven French speakers (almost all Rexists) and five Flemings, all of whom were also members of a collaboration movement. None of these agents has operated after the liberation. The sabotage group ‘Henriette’ consisted of ten men and two women, all of them Flemish, and practically all originating from some kind of collaboration movement. Before the liberation, the group constructed about a dozen munitions and arms depots, which were to be used by the Flemish saboteurs after the withdrawal of the German troops. At the time of the liberation, a number of the ‘Henriette’ agents fled to Germany. It then became necessary to get in touch again with the agents who had remained on the spot. Amt VI sent three secret missions to Belgium, but they never made contact, in part because most of the agents had already been arrested.Therefore, both the ‘invasion network’ and the ‘Group Henriette’ resulted in a complete failure.
Recensie van: Norbert De Batselier. Een leven in de politiek / Bart Hellinck (2010)
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

—
De Brusselse vereniging De Veldbloem zoekt toenadering tot Hendrik Conscience. Twee pas ontdekte brieven
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

Het wordt in de historiografie van de Vlaamse beweging aanvaard dat Hendrik Conscience door de Brusselse progressieve vereniging ‘De Veldbloem’ in 1872 werd gevraagd om te kandideren voor de parlementaire verkiezingen. Conscience zou dat geweigerd hebben. Dit is uiteraard geen onbetekenend feit in de biografie van de man die ‘zijn volk leerde lezen’.Dit gegeven is terug te voeren op de geschriften van Antoon Jacob (°1889) van na de Eerste Wereldoorlog. Jacob werd beschouwd als een autoriteit inzake Conscience. Maar waar is het bewijs? Hij verwees daarbij naar “uitvoerige correspondentie” maar die is niet te vinden. Het ADVN slaagde erin om de archivalische nalatenschap van de in 1947 gestorven Jacob te verwerven. Daarin bleken heel wat brieven van en aan Conscience te zitten. De briefwisseling met ‘De Veldbloem’ was onderwerp van deze bijdrage. Daarin is geen spoor te vinden van de poging om Conscience op het politieke strijdtoneel te brengen in Brussel. Daarbij moet de vraag gesteld worden hoe Jacob deze archiefstukken verzamelde en wat ermee is gebeurd tijdens zijn turbulente leven en talrijke omzwervingen. Het is best mogelijk dat er een en ander is verloren gegaan. Toch is deze nalatenschap een belangrijke aanwinst voor de studie van de geschiedenis van de Vlaamse beweging en die van Conscience in het bijzonder.

________

The Brussels association ‘De Veldbloem’ seeks contact with Hendrik Conscience. Two recently discovered letters It is an accepted fact in the historiography of the Flemish Movement that the Brussels progressive Association ‘De Veldbloem’ [=the Wildflower] asked Hendrik Conscience in 1872 to be their candidate for the parliamentary elections. It is said that Hendrik Conscience refused the request. This is of course a very significant fact in the biography of the man ‘who taught his people to read.’ This information may be inferred from the writings of Antoon Jacob (°1889) from the period after the First World War. Jacob was regarded as an authority on Conscience. But where is the evidence of this? In his claim, he referred to ‘extensive correspondence’, but that correspondence is not extant. The ADVN managed to acquire the archival legacy of Jacob who died in 1947. It turned out that it included quite a number of letters to and from Conscience. The exchange of letters with ‘De Veldbloem’ was the subject of this contribution. It contains no trace of the attempt to bring Conscience into the political arena in Brussels. It raises the question how Jacob collected these archival documents and what happened to them during his turbulent life and his many peregrinations.  It is certainly possible that some documents have been lost. However, this legacy is still an important acquisition for the study of the history of the Flemish Movement and of Conscience in particular.
Signalement van: Karel Van de Woestijne. Biografie / Peter Theunynck (2010)
Authors: De Ridder Matthijs
Published: December 2019

—
Signalement van: De moerbeitoppen ruischten / Anton van Wilderode (2010)
Authors: De Ridder Matthijs
Published: December 2019

—
Signalement van: "De Vlaamsgezinde rode apotheker" Henri Van de Voorde (1910-1976) / Nico Van Campenhout m.m.v. Peter Van Wichelen (red.) (2011)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

—
Recensie van: Een blauwe progressist. Charles Potvin (1818-1902) en het liberaal-sociale denken van zijn generatie / Christophe De Spiegeleer (2011)
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

–
De jonge Joris Van Severen
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

De Vlaams-nationalist Joris Van Severen die in 1931 een strijdorganistie van fascistische signatuur zou stichten, sympathiseerde als soldaat in 1916 en de volgende jaren met de twee Russische revoluties en met de bolsjewieken. Hij beleed het antimilitarisme, antipatriottisme en internationalisme, evenals het gebruik van geweld voor de bevrijding van Vlaanderen. Volgens de historicus Romain Vanlandschoot was hij links, democratisch en socialistisch gezind, en maakte hij pas in 1921-1922 een omzwaai naar rechts. Daartegenover stelt Lode Wils dat de dominerende plaats van de katholieke godsdienst en van de aristocratie in de maatschappijvisie van Van Severen, hem van 1916 af tekent als een man van rechts.________The young Joris Van SeverenThe Flemish-nationalist Joris Van Severen who was to found a fighting force of fascist persuasion in 1931, sympathised as a soldier in 1916 and the following years with the two Russian revolutions and the Bolshevists.  He professed antimilitarism, anti-patriotism and internationalism, as well as the use of violence for the liberation of Flanders. According to the historian Romain Vanlandschoot he was a leftist, democratic and socialist in inclination, and only switched to the right in 1921-1922. Lode Wils, on the other hand, claims that the dominating position of the Catholic religion and the aristocracy in Van Severen’s view of society marked him out from 1916 onwards as a man from the right wing.
Recensie van: Spionnen aan de achterdeur. De Duitse Abwehr in België 1936-1945 / Etienne Verhoeyen
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

–
Signalement van: Herinneringen – Kinderjaren. Opgroeien in het Volkse Vlaanderen van 1900 / Achiel Van Acker (2010)
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

–
Signalement van: Scripta Politica. Politieke geschiedenis van België in documenten (1918-2008) / Karel Van Nieuwenhuyse, Emmanuel Gerard (2010)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
De plattegrond van de macht
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van: Kunstenaarswoningen uit het interbellum (2011)
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

–
Recensie van: De Shoah in België / Insa Meinen (2011)
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

–
In memoriam Michel Hanot (1926-2011)
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van: Raf Van Hulse. Een Vlaamse Kriegsberichter aan het Oostfront / Pieter Jan Verstraete (2011)
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Signalement van: De Franse Nederlanden - Les Pays- Bas Français. 36ste jaarboek - 36es annales /Frank Seberechts
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

_
Signalement van: Turbulent Turkije. Europese of Aziatische tijger? / Dirk Rochtus (2011)
Authors: Abicht Ludo
Published: December 2019

–
Signalement van: Filip De Pillecyn Studies VII / E. Waegemans, J. De Pillecyn, E. Van Neygen, D. De Geest & F.-J. Verdoodt (red.) (2011)
Authors: Van Hees Pieter
Published: December 2019

–
Recensie van: Neerlandistiek in Europa. Bijdragen tot de geschiedenis van de universitaire neerlandistiek buiten Nederland en Vlaanderen / Jan Konst, Matthias Hüning, Tanja Holzhey (2010)
Authors: Koll Johannes
Published: December 2019

–
"Karel Fossey voor 't Assisenhof." Een autobiografische getuigenis over een activistenproces
Authors: Vandeweyer Luc
Published: December 2019

De activist Karel Fossey schreef een gedetailleerd rapport over zijn twee dagen durend assisenproces. Deze bron is des te belangrijker omdat zijn en vele andere gerechtelijke dossiers  van activisten vernietigd werden in 1940. Bovendien blijkt hij nog heel wat meer autobiografische teksten te hebben geproduceerd. Die werpen niet alleen licht op zijn persoonlijke ervaringen maar ook op het leven in het Duitse kamp voor burgerlijke gevangenen in Holzminden tijdens de tweede helft van de oorlog en op het leven in de naoorlogse Belgische gevangenis.________"Karel Fossey appearing before the Assize Court." An autobiographical testimony about an activist trialThe activist Karel Fossey wrote a detailed report about his two-day trial before the Assize Court. This source is all the more important because his as well as many other legal dossiers of activists were destroyed in 1940. Moreover, it appears that he produced many other autobiographical texts. These not only illuminate his personal experiences, but also the life in the German camp for civil prisoners in Holzminden during the second half of the war as well as life in the post-war Belgian prison.
Signalement van: En première ligne. La justice militaire belge face à l'incivisme au sortir de la Première Guerre mondiale / Laurence Bernard, Guillaume Baclin, Xavier Rousseaux (2010)
Authors: Vrints Antoon
Published: December 2019

–
Signalement van: Drang nach Westen. De fundamenten van de Duitse Flamenpolitik (1870-1914) / Bruno Yammine (2011)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Toen de zon nog scheen over de vlasakkers van Vlaanderen
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
"Honderden keren probeerden de Walen ons ervan te overtuigen dat er geen Vlamingen meer waren …" De 'zaak-Buisset' en de Duitse oorlogspropaganda (1914-1915)
Authors: Yammine Bruno
Published: December 2019

Voor het voeren van zijn Flamenpolitik tijdens de Eerste Wereldoorlog, deed het Duitse Rijk beroep op een omvangrijke propaganda. Daarmee wilde het de Vlaamsgezinden er onder andere van overtuigen dat er in het buitenland een anti-Vlaamse hetze woedde. In vrijwel de hele literatuur over Flamenpolitik en activisme werd (en wordt) het aangenomen dat de wallingant Buisset, een liberale volksvertegenwoordiger uit Henegouwen, al bij de eerste gouverneur-generaal was gaan aandringen op de afschaffing van het Nederlands. Nader onderzoek leert ons echter dat het verhaal over Buisset op een Duitse propagandafabel berust, ons vooral overgeleverd via een bewuste Hineinterpretierung van oud-activist A.L. Faingnaert. Het verhaal moet ook in samenhang gezien worden met de propaganda van de Duitse stromannen in Nederland die medio 1915 de Flamenpolitik een versnelling hoger deden schakelen.________“The Walloons tried to convince us hundreds of times that there were no more Flemings left …” The story about Buisset and the German propaganda (1914-1915)During the First World War, the German Empire called upon an extensive propaganda for the propagation of its Flamenpolitik. In this way, it tried to convince the Pro-Flemish among other things of the existence of an anti-Flemish witch-hunt abroad. Practically the entire literature about the Flamenpolitik and activism assumed (and still assumes) that the wallingant Buisset, a liberal Member of Parliament from Hainault, had already approached the first governor-general to urge the abolishment of the Dutch language. However, further research indicates that the story about Buisset is based on German propaganda fiction, and has in particular been handed down by an intentional Hineinterpretierung by former activist A.L. Faingnaert. The story also needs to be viewed in context with the propaganda of the German front men in the Netherlands who cranked up the Flamenpolitik around the middle of 1915.
Signalement van: Veel volk verwacht. Populaire muziekcultuur in Vlaams-Brabant sinds 1800 / Elisabeth Bruyneel, Robbe Herreman, Andreas Stynen & Staf Vos
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

–
Recensie van: Een geschiedenis van België / Marc Reynebeau
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Recensie van: Kunstpromotor Paul-Gustave Van Hecke (1887-1967) en de avant-garde / Virginie Devillez (red.)
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

–
Recensie van: Paul-Gustave Van Hecke (1887-1967). Themanummer van Zacht Lawijd. Literair-historisch tijdschrift, jg. 11, 2012, nr. 2 / Manu Van der Aa, Sjoerd Van Faassen, Hans Renders & Marc Somers (red.)
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

–
Recensie van: Werkbare waarden / Bart De Wever
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

–
Signalement van: Goudgele Virginia. Belgische immigranten in de Canadese tabaksstreek (1900-nu) / Martina De Ridder
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Signalement van: Dokter Lievens. Dagboek van een arts in de loopgraven tijdens WOI / André Gysel
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

–
Signalement van: Zingend brons. 500 jaar beiaardmuziek in de Lage Landen en de Nieuwe Wereld / Luc Rombouts
Authors: Vos Staf
Published: December 2019

–
Signalement van: August De Boeck (1865-1937), componist / Jozef De Beenhouwer & Frank Teirlinck (red.)
Authors: Stynen Andreas
Published: December 2019

–
Signalement van: Land op de tweesprong. Manifesten ter ontgrendeling van Vlaanderen / J.-P. Rondas (red.)
Authors: Seberechts Frank
Published: December 2019

–
Vérité au deçà de Pyreénées, erreur au delà
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van: De welvaart & trots van naties. Een geschiedenis van het economische nationalisme / Olivier Boehme
Authors: Van Cauwelaert Rik
Published: December 2019

–
Zweifeln ist menschlich
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van: Stiefbroeders. Zuid-Nederlandse letteren en natievorming onder Willem I, 1814-1834 / Janneke Weijermars
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Recensie van: Nationhood from Below. Europe in the Long Nineteenth Century / Maarten Van Ginderachter & Marnix Beyen (eds.)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

—
Redactionele rechtzetting
Authors: – –
Published: December 2019

–
De bestraffing van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog: mild in Vlaanderen en streng in Franstalig België? Een pleidooi voor een sociale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog
Authors: Aerts Koen
Published: December 2019

De bestraffing van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog is één van de meest gepolitiseerde gebeurtenissen uit het Belgisch nationaal verleden. In Vlaanderen werd de repressie al gauw afgeschilderd als een Belgische, zelfs francofone, wraakoefening om de Vlaamse beweging te breken. Die beeldvorming vindt nog steeds bijval bij het brede publiek. Nochtans heeft de wetenschappelijke geschiedschrijving de zogenaamde anti-Vlaamse repressie al lange tijd ontmaskerd als een mythe. Op basis van de uitkomst van de repressierechtspraak wordt er geconcludeerd dat er in Vlaanderen meer en in Franstalig België zwaarder is gestraft. Dat verschil zou te wijten zijn aan het succes van de politieke collaboratie in het Vlaams landsgedeelte en een meer apolitieke, gemeenrechtelijke samenwerking met de Duitse vijand in Franstalig België. Deze bijdrage stelt vraagtekens bij de gegrondheid van die veronderstelde verklaring vanuit de stelling dat de repressie in Franstalig België simpelweg strenger was. De resultaten van het repressief apparaat zeggen immers meer over het karakter van de bestraffing dan over de aard van de collaboratie. Om die reden is er nood aan een sociale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog die rekening houdt met het mens- en maatschappijbeeld van alle betrokkenen, aan welke kant van de beklaagdenbank ook.

________

The prosecution of collaboration after the Second World War: mild in Flanders and severe in French-speaking Belgium? An argument for a social history of the Second World War.The prosecution of collaboration after the Second World War is one of the most politicised events from the Belgian national history. In Flanders the repression would soon be described as a Belgian or even French-speaking revenge intended to destroy the Flemish movement. The public at large still supports that representation of the issue. However, scientific historiography disclosed a long time ago that the so-called anti-Flemish repression was a myth. Based on the results of the repression jurisprudence it has been concluded that prosecution took place more often in Flanders, and that it was more severe in French-speaking Belgium. The difference could be explained by the success of political collaboration in the Flemish part of the country and a more a-political common law-based collaboration with the German enemy in French-speaking Belgium. This contribution questions the merits of that supposed explanation, based on the theory that repression in French-speaking Belgium was simply more severe. After all, the results of the repressive system are more indicative of the character of the prosecution than the nature of the collaboration. For that reason, we need a social history of the Second World War, which takes account of the concept of man and society of all those involved, no matter on which side of the dock they stood.
Recensie van: Het orangisme in het Waasland en in het bijzonder in de steden Lokeren en Sint-Niklaas / Hilaire Liebaut
Authors: Balthazar Herman
Published: December 2019

–
Leo Vindevogel. De politicus en de mythe van zijn proces
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

Leo Vindevogel, een lokaal katholiek politicus met uiterst rechtse sympathieën, toonde zich onder de bezetting een ijverig propagandist van de Duitse zaak. Hij werd in januari 1941 benoemd tot burgemeester van Ronse, een stad die sinds 1943 betrokken werd in de beginnende burgeroorlog tussen nazi’s en communisten vooral. Bij de bevrijding in september 1944 meldde hij zich bij de rijkswacht en hij werd nog tijdens de oorlog berecht door de krijgsraad en het krijgshof. Wegens flagrant landverraad, maar ook wegens de betwistbare beschuldiging van verklikking werd hij ter dood veroordeeld en gefusilleerd. De familie en geestverwanten voerden sindsdien campagne tegen die ‘gerechtelijke moord’, op basis van onware voorstellingen die zijn advocaat had verspreid om genade te bekomen.________Leo Vindevogel. The politician and the myth of his trialLeo Vindevogel, a local Catholic politician with far-right sympathies turned out to be a very active propagandist of the German case during the occupation. In January 1941 he was appointed mayor of Ronse, a city that from 1943 on was involved in particular in the beginning civil war between the nazi’s and the communists. At the time of the liberation in September 1944, he gave himself up to the state police. He was tried by court-martial and by the military high court during wartime. He was condemned to death and executed by a firing squad because of blatant treason as well as the undeniable accusation of denunciation. Since then, his family and political sympathizers have been campaigning against this ‘judicial murder’ based on untrue representations, which his lawyer had disseminated in order to prevent a pardon.
Signalement van: Vooruit Gent. Feestlokaal, Kunstencentrum. 1913-2013 / Liesbet Nys
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
En naar de flamingantische orangisten moet al helemaal geen aandacht gaan
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Redactionale Mededelingen
Authors: – –
Published: December 2019

–
De glans van het verleden, het recht op het heden. Over het eerste eeuwfeest van Conscience
Authors: Tollebeek Jo , Greving Germa
Published: December 2019

In de zomer van 1912 werd met veel enthousiasme de honderdste geboortedag van Hendrik Conscience gevierd. Het eeuwfeest, dat vooral in Antwerpen veel publiek trok, illustreerde hoezeer ook nog aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog dergelijke herinneringsfeesten werden gekenmerkt door een ouder, romantisch idioom. In een traditionele, negentiendeeeuwse praalstoet en een door Emmanuel De Bom opgezette tentoonstelling werd de geschiedenis tot iets heiligs gemaakt, iets dat blijvende trouw afdwong. Maar tegelijk kreeg het eeuwfeest ook een actuele betekenis en werd Conscience niet alleen een erflater, maar ook een opdrachtgever. Tijdens twee ‘plechtige feestzittingen’ presenteerden René De Clercq en Pol De Mont Conscience als vader, die op gepaste wijze moest worden herdacht. Maar zij benadrukten ook dat het Woord van de schrijver tot Daden moest leiden. Dat maakte van het eeuwfeest van 1912 meer dan een romantisch herinneringsfeest: het ging ook om een politieke manifestatie, met een strijdbaar karakter en eigentijdse eisen (‘onze Vlaamsche Hoogeschool’). Dit sloot niet uit dat ernaar werd gestreefd de herinnering aan Conscience te musealiseren. De blik op de verdere Vlaamse ontvoogding vereiste blijkbaar ook een terugblik. Daarmee werden verleden en heden wederzijds op elkaar betrokken.________The splendour of the past, the right to the present. About Conscience’s centenary celebration. The 100th anniversary of the birth of Hendrik Conscience was celebrated with great enthusiasm in the summer of 1912. The centenary celebration, which drew a lot of public in Antwerp in particular, illustrated to which extent such memorial celebrations were characterised by an older, romantic idiom even on the eve of the First World War. A traditional nineteenth century pageant and an exhibition created by Emmanuel De Bom turned history into something holy, that enforced enduring loyalty. At the same time, however, the centenary celebration also acquired a present-day significance and thus Conscience became not only a testator but also an initiator. During two ‘formal festive sessions’ René De Clercq and Pol De Mont presented Conscience as the father who deserved to be remembered in a fitting manner. However, they also emphasized that the Words of the author needed to be translated into Actions. This meant that the 1912 century celebration was more than a romantic commemoration: it was also a political manifestation that was militant in nature and with contemporary demands. (‘Our Flemish University’). This did not exclude that it was attempted to musealize the memory of Conscience. The prospect of a continued Flemish emancipation apparently also required retrospection. Thus the past and the present were interlinked.
Recensie van: De bewogen beginjaren van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten (1938-1949) / Walter Prevenier, Hans Rombaut, Els Witte
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

–
Recensie van: De Kapel tussen droom en daad. Anarchie en artistieke heropleving in Antwerpen rond 1900 / Stijn Vanclooster m.m.v. Jan Moulaert & Erwin Joos
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

–
Signalement van: Meertaligheid als cement van de stedelijke samenleving. Een analyse van de Brusselse taalsituatie op basis van taalbarometer 3 / Rudi Janssens
Authors: Van Velthoven Harry
Published: December 2019

–
Recensie van: "Repressie zonder maat of einde?" De juridische reïntegratie van collaborateurs in de Belgische Staat na de Tweede Wereldoorlog / Koen Aerts
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

—
Signalement van: Kerk in de kering. De katholieke gemeenschap in Vlaanderen 1940-1980 / Lieve Gevers
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

—
Signalement van: Terug naar niemandsland. De geschiedenis van de gebroeders Van Raemdonck: mythe en werkelijkheid / Luc De Ryck
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

—
J.D. Domela Nieuwenhuis en de postume lotgevallen van Hauptmann Paul Ehrhardt (1914)
Authors: Wursten Dick
Published: December 2019

Op 5 september 1914 wordt Paul Ehrhardt als Duits spion geëxecuteerd te Zwijndrecht. Zijn naam verschijnt later in de oorlog zowel in Duitsland als Groot-Brittanië in een propagandistische context. De wijze waarop ds. J.D. Domela Nieuwenhuis van de executie verslag heeft gedaan, wordt benut door de Duitse propagandamachine, terwijl een voor-oorlogse brief van Ehrhardt een cruciale rol speelt in de Britse propaganda. In dit opstel worden de omstandigheden van de executie zo goed mogelijk gereconstrueerd en vervolgens nagegaan hoe Ehrhardt postuum langs beide kanten van het front bij de propaganda-oorlog werd betrokken.________J.D. Domela Nieuwenhuis and the posthumous fortunes of Hauptman Paul Ehrhardt (1914)On 5 September 1914 Paul Ehrhardt is executed as a German spy in Zwijndrecht. Later in the war his name appears both in Germany and in Great Britain in a propagandist context. The German propaganda machine took advantage of the manner in which the execution was reported by the pastor J.D. Domela Nieuwenhuis while a pre-war letter written by Ehrhardt played a crucial role in the British propaganda. This article tries to reconstruct the circumstances of the execution as best as possible and then reviews how both sides of the front posthumously involved Ehrhardt in the propaganda war.
Recensie van: Wij zingen Vlaanderen vrij. Het verhaal achter 75 jaar Vlaams Nationaal Zangfeest / Paul Cordy
Authors: Stynen Andreas
Published: December 2019

–
Signalement van: Journaal voor Vlaanderen / Mark Grammans e.a.
Authors: Clijsters Edi
Published: December 2019

–
Signalement van: "Belgium dat is Nederlandt". Identiteiten en identiteitenbesef in de Lage Landen, 1200-1800. Epiloog: Koninkrijk der Nederlanden, 1815-1830 / Hugo De Schepper
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

–
Le déclin d'une élite
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van: Het boek in Vlaanderen sinds 1800. Een cultuurgeschiedenis / Ludo Simons
Authors: Ceulemans Adelheid
Published: December 2019

–
Who's afraid of Conscience? Naar een andere kijk op het oeuvre waarmee een volk leerde lezen
Authors: Absillis Kevin , De Bont Marlou
Published: December 2019

Ooit gevierd als ‘de man die zijn volk leerde lezen’, lijkt Hendrik Conscience vandaag in de publieke opinie voornamelijk nog bekend te staan als ‘de man die zijn volk voor de moderniteit op de vlucht joeg’. Voor nogal wat cultuurcritici en historici is zijn oeuvre immers een toonbeeld van het ‘antimoderne’ cultuurnationalisme dat in de negentiende eeuw de voedingsbodem zou zijn geweest van de Vlaamse beweging. Dit artikel verdedigt de stelling dat het moderniteitsdiscours dat de huidige beeldvorming rond Conscience voedt een genuanceerde lezing van diens werk in de weg staat. Een korte analyse van De leeuw van Vlaenderen (1838) en een meer uitvoerige van De Boerenkrijg (1853), vaak gezien als Consciences meest retrograde roman, toont aan dat zijn houding tegenover de moderniteit minder eenzijdig en vijandig is dan over het algemeen wordt gedacht. Het artikel suggereert bovendien dat zijn cultuurnationalisme niet mag worden verward met een hardnekkig pleidooi voor het in stand houden van oude tradities, maar veeleer kan worden begrepen als een poging om deze tradities te hervormen en te verzoenen met de moderniteit.________

Who’s afraid of Conscience? Towards a different view of the oeuvre with which a people learned to read Once celebrated as ‘the man who taught his people to read’, Hendrik Conscience nowadays appears to be mainly known in public opinion as ‘the man who caused his people to flee modernity’. A considerable number of cultural critics and historians consider his oeuvre in fact to be a model of the ‘antimodernist’ cultural nationalism, which was held to be a breeding ground of the Flemish movement during the nineteenth century. This article defends the position that the discourse about modernity that determines the present conceptualisation about Conscience obstructs a nuanced reading of his work. A brief analysis of De leeuw van Vlaenderen (The lion of Flanders) (1838) and a more extensive analysis of De Boerenkrijg (The Peasants’ War)(1853), which is often viewed as Conscience’s most retrograde novel, demonstrates that his attitude towards modernity is less one-sided and hostile than is generally assumed. The article also suggests that his cultural nationalism is not to be confused with a tenacious plea for maintaining old traditions, and that it should rather be understood as an attempt to reform these traditions and to reconcile them with modernity.
Recensie van: De vlucht van de witte ballonnen. Opgroeien met oorlogstrauma's / Charlotte Berghaeghe
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Signalement van: Joris van Severen. Fotobiografie / Maurits Cailliau & Pieter Jan Verstraete
Authors: Cobbaert Tom
Published: December 2019

–
Signalement van: De Academie en het Nederlands in verleden, heden en toekomst
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Recensie van: Te boek! Over boeken en boekenmensen / Ludo Simons
Authors: Absillis Kevin
Published: December 2019

—
Signalement van: Heraus, Professoren! Duitse émigré professoren in Oxford en Cambridge (1933-1945) / Guy Schrans
Authors: Rochtus Dirk
Published: December 2019

–
De daensistische beweging: een sociaal-politieke opstand in Vlaanderen, buiten het socialisme om
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

Toen in Wallonië tijdens de lente van 1886 een heftig werkliedenoproer uitbrak, kon men spreken over een opstand in de echte zin van het woord: stakingen, wanorde, vernielingen, bloedige confrontaties met de ordetroepen. Het was een verzet op grote schaal dat het socialistisme als sociaal-politieke beweging een ‘gelaat’ bezorgde, ook in Vlaanderen, waar de katholieke kerk haar maatschappelijk dominantie kon hanteren om, na haar strijd tegen het liberalisme, voortaan eveneens een dam op te werpen tegen het athëistische socialisme. In die context gold de eenheid van de gelovigen als een dwingend imperatief. Sociale hervormingsgezindheid zin kon uitsluitend via antisocialistische organisaties zonder politieke doelstellingen. Wat in Wallonië was gebeurd trilde echter na, inbegrepen de kritische reflex die in bepaalde gelovige kringen was ontstaan en die bij het begin van de jaren 1890 zou leiden tot het ontstaan van de christendemocratie.Ook in Vlaanderen zou de christendemocratische gedachte  stilaan ingang vinden, niet in de laatste plaats bij een generatie gelovigen die hun sociaal denken koppelden aan een uitgesproken Vlaamsgezindheid en een zeker antiklerikalisme. Zij ontwikkelden een radicale vorm van christendemocratie en kwamen gaandeweg in botsing met het  kerkelijk imperatief van de onvoorwaardelijk politieke eenheid onder de gelovigen. Hun opstand leidde hen naar het pad van de dissidentie.________The Daensist movement: a socio-political revolt in Flanders, outside socialism When a violent riot of labourers broke out in Wallonia during the spring of 1886, it could be described as a true insurrection: strikes, chaos, destruction, bloody confrontations with the forces of law and order. This was large-scale resistance that provided socialism with a ‘face’ as a socio-political movement, including in Flanders. Here the Catholic Church could take advantage of its social dominance in order to also start combating atheist socialism after its fight against liberalism. In that context the unity of the faithful applied as an obligatory imperative. A commitment to social reform was only possible by means of antisocial organisations without political objectives. However, what had happened in Wallonia caused reverberations, including the critical reaction, which occurred in some circles of the faithful and which would lead to the creation of Christian Democracy at the beginning of the 1890’s. The Christian Democratic ideology would also gradually become more widespread in Flanders, particularly amongst a generation of faithful who linked their social thinking to an outspoken pro-Flemish persuasion and a kind of anticlericalism. They developed a radical type of Christian Democracy and gradually found that they had to confront the ecclesiastical imperative of the unconditional political unity among the faithful. Their revolt took them to the path of dissidence.
Servare modum, finemque tenere, naturamque sequi. Acta amicorum Frans-Jos Verdoodt
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Toen bliezen de poortwachters
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
De Vlaamse patriotten en de natievorming. Hoe de Vlaamse natie ophield 'klein' te zijn
Authors: De Wever Bruno , Verdoodt Frans-Jos , Vrints Antoon
Published: December 2019

Het artikel toetst de invloedrijke theorie van Miroslav Hroch over de ontwikkeling van ‘kleine’ naties in het territorium van een dominante natie toe aan de hand van de casus Vlaanderen. Er wordt met name aandacht besteed aan de sociale achtergrond van de Vlaamse patriotten en aan het sociaal programma dat ze ontwikkelen in relatie tot de Vlaamse natie. Het essayistische betoog verdedigt de hypothese dat de Vlaamse beweging er lange tijd niet in slaagde de arbei-dersbeweging en de werkgevers te integreren in de Vlaamse natie, waardoor die in de opvattingen van Hroch ‘gedesintegreerd’ bleef en dus ‘klein’. De sociale achtergrond van de Vlaamse patriotten bleef beperkt tot de middengroepen; hun programma was niet of slechts in beperkte mate gericht op de integratie van andere sociale groepen. Dit veranderde pas vanaf de jaren 1960, toen enerzijds als gevolg van sociaaleconomische veranderingen de middengroepen expandeerden en anderzijds door sociaal-culturele veranderingen het Vlaams natieproject een ruimere sociale basis kreeg. De Vlaamse patriotten slaagden er in een proces van staatshervormingen op gang te brengen waardoor de Vlaamse natie zich reproduceerde in de dagelijkse realiteit. In die omstandigheden voltrok zich dan toch de massificatie van de Vlaamse natie waardoor die ophield ‘klein’ te zijn ten opzichte van de Belgische.________Flemish Patriots and Nation-Forming. How the Flemish Nation Ceased to Be “Small”This article tests the influential theory of Miroslav Hroch concerning the development of ‘small’ nations within the territory of a dominant nation on the basis of the case of Flanders. Namely, attention is paid to the social background of the Flemish patriots and the social program that they developed in relation to the Flemish nation. The argument of this essay defends the hypothesis that, for a long time, the Flemish Movement did not succeed in integrating the workers’ movement and employers into the Flemish nation, and thus in Hroch’s conception it remained ‘disintegrated’ and thus ‘small’. The social background of the Flemish patriots remained restricted to the middle classes; their program was barely, if at all, geared toward the integration of other social groups. This did not change until the 1960s, when, on the one hand, the middle classes expanded as a result of socioeconomic changes and, on the other hand, the Flemish national project obtained a larger social basis through sociocultural changes. Flemish patriots succeeded in getting a process of devolution underway, by which the Flemish nation reproduced itself in day-to-day life. In these circumstances, the massification of the Flemish nation happened, whereby it ceased to be ‘small’ with regard to the Belgian.
Berichten uit een failed state
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Ada Deprez en haar betekenis voor de studie van de 19-de eeuwse Vlaamse literatuur
Authors: Carlier Marc
Published: December 2019

Literatuurhistorica eM; prof. Dr. Ada Deprez (Oostende, 1928 – Zwijnaarde, 2015), gewezen redactielid van Wetenschappelijke tijdingen, overleed op 17 juli 2015. Zij was de pionier van het wetenschappelijk onderzoek van de negentiende-eeuwse Vlaamse literatuur. Zij zorgde in Vlaanderen voor een standaard op het vlak van de wetenschappelijke briefeditie en maakte met passie zoveel mogelijk bronnenmateriaal van haar onderzoeksgebied openbaar. Zij werkte onder meer op Jan-Frans Willems en Ferdinand Augustijn Snellaert en coördineerde vanuit haar Cultureel Documentatiecentrum de uitgave van de Bibliografie van de Vlaamse tijdschriften in de negentiende eeuw.________Ada Deprez and her significance for the study of nineteenth-century Flemish literatureLiterary historian Prof. Dr. Ada Deprez (Ostend, 1928 – Zwijnaarde, 2015), former editorial board member of Wetenschappelijke Tijdingen, passed away on 17 July 2015. She was a pioneer of scholarly research on nineteenth-century Flemish literature. In Flanders, she was responsible for a standard in the field of scholarly publication of correspondence and was passionate in making as much source material from her research area accessible as possible. Among others, she worked on Jan-Frans Willems and Ferdinand Augustijn Snellaert, and from the Cultural Documentation Centre bearing her name (Cultureel Documentatiecentrum Ada Deprez), she coordinated the publication of the Bibliography of Flemish periodicals in the nineteenth century (Bibliografie van de Vlaamse tijdschriften in de negentiende eeuw).
Signalement van: Albert maertens. 1915-2015 / Walter Prevenier, Herman De Croo, Guy Vanhengel, Frieda Joris & Adriaan Raemdonck
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Signalement van: Ziekte en zorg in de Kempen. Renier Snieders, genheesheer in de 19de eeuw / Gil Tack
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Signalement van: "Strijd met ons!" Vlaamse en Waalse propagandakaarten 1940-1944 / Pieter Jan Verstraete m.m.v. Luc de Bast
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Leo Poppe. Een Vlaming op weg naar Argentinië
Authors: Gyselinck Sophie
Published: December 2019

–
Frans-Jos Verdoodt in gesprek met Johannes Koll over de natievorming in België
Authors: Verdoodt Frans-Jos
Published: December 2019

–
Recensie van Belg en Bataaf. De wording van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden / Frank Judo & Stijn Van de Perre (red.)
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Recensie van Les Chagrins de la Belgique. Libération et reconstruction politique 1944-1947 / Martin Conway
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Signalement van: Cahiers Staf De Clercq. Bijdragen ter bevordering van de studie van Staf De Clercq en tijdgenoten, 10 / Pieter Jan Verstraete (red.)
Authors: De Wever Bruno
Published: December 2019

–
Recensie van: 1897 was een heerlijk jaar. Een bloemlezing uit twintig jaar 'Wetenschappelijke tijdingen' / Rik Van Cauwelaert & Frans-Jos Verdoodt (red.)
Authors: Koll Johannes
Published: December 2019

–
Nationale onverschilligheid, een uitdaging voor nationalisme-onderzoek? Een internationale workshop en een gesprek met Miroslav Hroch
Authors: De Wever Bruno , Stynen Andreas
Published: December 2019

–
Recensie van: De Grote Onleesbare. Hendrik Conscience herdacht / Kris Humbaack, Kevin Absillis, Janneke Weijermars (red.) m.m.v. Valerie Rousseau en Maxime van Steen
Authors: Stynen Ludo
Published: December 2019

–
Signalement van: Lenin in de trein. De reis naar de revolutie / Catherine Merridale
Authors: Van Campenhout Nico
Published: December 2019

–
Signalement van: Groot-Nederland & Groot-Colombia 1815-1830. De droom van Willem I / Sytze van der Veen
Authors: Vrints Antoon
Published: December 2019

–
Signalement van: Filip De Pillecyn Studies XI. Jaarboek van het Filip De Pillecyncomité
Authors: Rochtus Dirk
Published: December 2019

–
Over de jonge jaren van Hugo Claus
Authors: Humbeeck Kris , Fuhrmann Aragorn
Published: December 2019

–
Recensie van: Onvoltooid Vlaanderen. Van taalstrijd tot natievorming / Frank Seberechts
Authors: Wils Lode
Published: December 2019

–
Verrassende bedgenoten. Dromen van een nieuwe wereld bij de UNPO
Authors: Stynen Andreas
Published: December 2019

–
De trein van de verengelsing
Authors: Vos Hendrik
Published: December 2019

–
Recensie van: Tatave! Paul-Gustave Van Hecke. Kunstpaus - modekoning - salonsocialist / Manu Van der Aa
Authors: Balthazar Herman
Published: December 2019

–
Negentiende-eeuws toneelarchief als bron in het onderzoek naar de Vlaamse beweging: het Letter- en Toneelkundig Gezelschap Voor Taal en Vrijheid
Authors: Descheemaeker Kim
Published: December 2019

–
Recensie van: De weg naar het binnenland. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1700-1800: de Zuidelijke Nederlanden / Tom Verschaffel
Authors: Absillis Kevin
Published: December 2019

–
La arquitectura hidráulica de las plantas vasculares terrestres, una revisión
Authors: Alemán-Sancheschúlz Gilberto , Solano Eloy , Terrazas Teresa , López-Portillo Jorge
Published: December 2019

El transporte de agua en las plantas vasculares terrestres es pasivo y está determinado por la transpiración o pérdida de agua a través de las hojas. La teoría de la cohesión-tensión es la más aceptada para explicar este proceso, y se complementa con la analogía de la ley de Ohm, que analiza el flujo del agua como un proceso catenario. La resistencia al estrés hídrico y a la cavitación está fuertemente asociada con las características anatómicas del xilema, de las punteaduras intervasculares y de sus membranas, estas últimas se alteran en función de las propiedades químicas de la solución acuosa que fluye a través de ellas. Con base en estas premisas, esta revisión aborda el fenómeno del ascenso del agua en las plantas vasculares terrestres y analiza los conceptos, las teorías y los métodos más usados en el estudio de la arquitectura hidráulica. Además, señala las diferencias en la estructura del xilema y el transporte del agua entre dicotiledóneas y monocotiledóneas.
Eficácia da campanha “Outubro Rosa” no rastreamento do câncer de mama baseada no BIRADS®
Authors: De Arruda e Silva Tainá , Nava Martins Diego Lima
Published: December 2019

Introdução: O câncer de mama é a segunda neoplasia mais comum entre as mulheres do mundo e a causamais frequente de óbitos. A mamografia é o principal método de imagem para o rastreio e diagnóstico precoce. Objetivo: Analisar o impacto da política de saúde da campanha “Outubro Rosa” sobre o diagnóstico precocedo câncer de mama e os resultados de suas estratégias de marketing social. Métodos: Estudo observacional, descritivo, transversal e retrospectivo, a partir da coleta e análise deregistros de mamografias no SISMAMA, padronizados no Breast Imaging Reporting and Data System(BIRADS®) realizado em um hospital quaternário no ano de 2016. Resultados: Foram realizadas 1.844 mamografias no serviço de diagnóstico por imagem. A análise do número de exames realizados nos meses anteriores (janeiro a setembro) e posteriores (outubro a dezembro)à campanha evidenciou um aumento estatisticamente significativo no número médio de exames após o“Outubro Rosa” (125,8 exames/mês vs 237,3 exames/mês; p = 0,003). Observou-se que a categoriaBIRADS® 2 (achados mamográficos benignos) representou a maioria dos resultados (40,9%). Não houve diferença estatisticamente significativa entre a categorização BIRADS® para o mês de outubro emcomparação com os demais meses do ano.  Conclusão: Foi possível demonstrar que a campanha do “Outubro Rosa” cumpriu seu objetivo, como políticade saúde pública, de estimular o rastreamento do câncer de mama pelas mulheres brasileiras.