Η πολυπολιτισμική διάσταση στα διδακτικά εγχειρίδια της αγγλικής γλώσσας στη δ/θμια εκπαίδευση (1998-2008)
Authors: Μαλίτσα Μαρία 
Published: August 2021

Σκοπός της διατριβής είναι η διερεύνηση του περιεχομένου των λεκτικών και οπτικών κειμένων των διδακτικών εγχειριδίων της αγγλικής γλώσσας που διδάχθηκαν στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, και κυρίως στο Γυμνάσιο, μεταξύ των ετών 1998-2008, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν και σε ποιο βαθμό εμπεριέχουν την πολυπολιτισμική διάσταση και, επομένως, εάν και σε ποιο βαθμό εναρμονίζονται με τις επιδιώξεις των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών της αγγλικής γλώσσας αλλά και με τις γενικές αρχές της εκπαίδευσης που αναφέρονται στην εν λόγω διάσταση. Το υλικό της έρευνας αποτέλεσαν 28 δ. ε. επτά διδακτικών σειρών.Η πολυπολιτισμική διάσταση αποτελεί επιδίωξη του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών της αγγλικής γλώσσας για την υποχρεωτική εκπαίδευση από το 1996. Κυρίως, όμως, στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του 2003 αλλά και στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών, η «πολυπολιτισμικότητα» αποτελεί έναν από τους τρεις «βασικούς άξονες» γύρω από τους οποίους οργανώνεται η όλη διδασκαλία. Δεδομένου ότι η υλοποίηση των σκοπών και στόχων του Αναλυτικού Προγράμματος εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τα περιεχόμενα των διδακτικών εγχειριδίων, είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι ομάδες αποδοχής αν αυτά ανταποκρίνονται στις επιδιώξεις του Αναλυτικού Προγράμματος. Διατυπώθηκαν δώδεκα (12) ερωτήματα, στα οποία η έρευνα θα έπρεπε να απαντήσει. Ως προσφορότερη μέθοδος προκειμένου να απαντηθούν τα ερευνητικά ερωτήματα και να επιτευχθεί ο σκοπός της εργασίας, κρίθηκε η Ανάλυση Περιεχομένου και, πιο συγκεκριμένα, ένα παράδειγμα σύζευξης ποσοτικής και ποιοτικής Ανάλυσης Περιεχομένου. Η τυπολογία που επεξεργάστηκε ο James Banks αναφορικά με τους σκοπούς και τις διαστάσεις της Πολυπολιτισμικής Εκπαίδευσης παρείχε το πλαίσιο με βάση το οποίο έγινε ο προσδιορισμός της πολυπολιτισμικής διάστασης και ο καθορισμός του βαθμού και των ποιοτικών χαρακτηριστικών της τόσο στο Αναλυτικό Πρόγραμμα όσο και στα διδακτικά εγχειρίδια, έτσι ώστε να είναι δυνατόν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα ως προς το εάν και σε ποιο βαθμό υπάρχει εναρμόνιση μεταξύ των δύο. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η έρευνα είναι ότι τα διδακτικά εγχειρίδια που αναλύθηκαν εμφανίζουν κυμαινόμενο βαθμό αντιστοιχίας με το Αναλυτικό Πρόγραμμα όσον αφορά την πολυπολιτισμική διάσταση, ο δε βαθμός εναρμόνισής τους μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητικός μόνο για τις δύο από τις επτά διδακτικές σειρές. Η γενική τάση που εμφανίζουν τα κείμενα είναι να δίδεται προτεραιότητα στην αναπαράσταση του αγγλοσαξονικού πολιτισμού και των φορέων του. Ως προς το βαθμό στον οποίο αντιπροσωπεύεται ο αγγλοσαξονικός πολιτισμός και τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η αναπαράστασή του, τα ευρήματα αναδεικνύουν διακύμανση, ανάλογα με τη διδακτική σειρά. Επομένως, παρόλο που υπήρξε εκσυγχρονισμός των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών της αγγλικής γλώσσας και των γενικών σκοπών της Εκπαίδευσης, έτσι ώστε να προωθείται η καλλιέργεια «πολυπολιτισμικής συνείδησης» και η ανάπτυξη διαπολιτισμικών επικοινωνιακών δεξιοτήτων, τα διδακτικά εγχειρίδια, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν εκσυγχρονίστηκαν στο βαθμό που θα έπρεπε, με συνέπεια, κάποια από αυτά να εξακολουθούν να παραμένουν αγγλοκεντρικά και μονοπολιτισμικά.Αναφορικά με την προέλευση των υπολοίπων λαών και πολιτισμών που αναπαριστώνται, διαπιστώνεται ότι, μετά τον αγγλοσαξονικό, σημαντική θέση κατέχει ο ευρωπαϊκός πολιτισμός στα διδακτικά εγχειρίδια όλων των διδακτικών σειρών. Αντίθετα, ο πολιτισμός που σε όλες τις διδακτικές σειρές κατέχει το μικρότερο ποσοστό είναι ο αφρικανικός, κυρίως αυτός της «Μαύρης Αφρικής».