bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Pendampingan Produksi dan Branding UMKM Opak Singkong di Krajan Ngrayun
Authors: Ekawati Rima Nur , Irawan Edi
Published: March 2024

Konsep pendampingan produksi dan branding bermanfaat untuk menambah edukasi berbisnis dan menambah pendapatan masyarakat dalam kehidupan sehari-hari. Masyarakat pedesaan di daerah Dusun Krajan, Desa Ngrayun, Kabupaten Ponorogo mempunyai tiga potensi yaitu sumber daya alam (tanaman singkong), sumber daya manusia (ibu-ibu), dan sumber daya modal. Dari sumber daya alam khususnya tanaman singkong peneliti mendorong ibu-ibu untuk memanfaatkan sebagai penambah bahan konsumsi dan untuk menambah pendapatan. Dengan menggunakan pendekatan ABCD (Asset Based Community Development) peneliti melakukan langkah seperti inkulturasi, discovery, design, define and reflection. Kegiatan yang dilakukan untuk menambah edukasi berbisnis untuk meningkatkan pendapatan masyarakat dilakukan dengan melakukan pendampingan proses produksi dengan baik dan menggunakan branding sebagai pendorong marketing di lingkungan masyarakat. Dengan adanya kegiatan KPM-DDR ini Setelah dilakukan pendampingan produksi dan branding didapatkan semakin banyak mitra-mitra khususnya UMKM “Bu Antin” bergabung dan peneliti melihat opak singkong “Bu Antin” laris di sekitar pasar Desa Ngrayun dan juga dari iklan di social media dari “Bu Antin” pribadi. Adapun harapan dari peneliti yaitu dapat menambah pendapatan dalam masyarakat sekitar sekaligus meningkatkan pendapatan perkapita melalui UMKM.
Kata Kunci: Pendampingan Produksi Dan Branding; Opak Singkong; ABCD
The concept of production assistance and branding is useful for increasing business education and increasing people's income in daily life. Rural communities in the Krajan Hamlet, Ngrayun Village, Ponorogo Regency have three potentials, namely natural resources (cassava plants), human resources (mothers), and capital resources. From natural resources, especially cassava plants, researchers encourage mothers to use them as an addition to consumption materials and to increase income. By using the ABCD (Asset Based Community Development) approach, researchers take steps such as inculturation, discovery, design, define and reflection. Activities carried out to increase business education to increase people's income are carried out by assisting the production process properly and using branding as a marketing driver in the community. With this KPM-DDR activity, after providing production and branding assistance, more partners, especially Micro Small and Medium Enterprises "Bu Antin" joined, and researchers saw that "Bu Antin" cassava opaque was selling well around the Ngrayun Village market and also from advertisements on social media from " Mrs. Antin” private. The hope of the researcher is that it can increase income in the surrounding community while increasing per capita income through Micro Small and Medium Enterprises.
Keywords: Production And Branding Assistance; Cassava Opaque; ABCD
Globalizacja kulturowa
Authors: Kuligowski Waldemar
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Globalizacja kulturowa oznacza obejmujący cały świat proces krążenia przedmiotów, znaczeń, wartości oraz jednostek i grup, prowadzący w konsekwencji do coraz większej współzależności. Procesowi temu towarzyszy zarówno homogenizacja, jak i heterogenizacja, a także rosnąca świadomość zjawiska wśród wszystkich jego uczestników.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Myślenie w kategoriach globalnej współzależności kultur i społeczeństw uwyraźniło się w latach 60. XX wieku. Jako źródła tego procesu wskazuje się okres „wielkich odkryć geograficznych” i dostrzeżenia ziemskiej ekumeny jako „jednego miejsca”. Z uwagi na różnorodność zjawiska badacze wyróżniają globalizację „gęstą i rozrzedzoną”.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Dyskurs obejmuje dwie opozycyjne perspektywy: (1) procesy globalizacyjne prowadzą nieuchronnie do homogenizacji o wymiarze planetarnym; (2) procesy globalizacyjne wyzwalają kaskady interpretacji, translacji, mutacji oraz adaptacji globalnych treści, które nie tyle niwelują dawne różnice, ile raczej kreują nowe zróżnicowanie.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Procesy o zasięgu planetarnym oraz wielopoziomowe kontakty tego, co globalne, z tym, co lokalne trwają, a ich skutkami są postępująca dekolonizacja społeczno-kulturowa, wzrastająca mobilność społeczna oraz świadomość ekologiczna i obywatelska.
Przedsiębiorstwa rodzinne – podstawowe zagadnienia
Authors: Hadryś Alicja
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedsiębiorstwo rodzinne to organizacja, w której dwóch lub więcej członków rodziny ma wpływ na kierownictwo (zarząd) firmy poprzez wykorzystanie związków pokrewieństwa, pełnienie funkcji kierowniczej oraz prawo własności. W przedsiębiorstwie rodzinnym istnieje istotny wpływ rodziny na własność, zarządzanie i kontrolę strategicznych decyzji w przedsiębiorstwie, które posiada długoterminową perspektywę działania.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przedsiębiorstwa rodzinne, często niesłusznie postrzegane jako małe firmy o lokalnym zasięgu, są najstarszym sposobem prowadzenia działalności. O rodzinnym charakterze, obok kryterium własności, decyduje zaangażowanie rodziny w działalność przedsiębiorstwa, zarówno bieżącą, jak i strategiczną, oraz intencja trwania przez pokolenia. Firmy rodzinne mają ogromny wpływ na gospodarkę światową. Ich powstawanie, działalność, funkcjonowanie oraz bankructwa mają wielkie znaczenie dla rozwoju gospodarki krajowej i globalnej. Perspektywa prowadzenia firmy rodzinnej przez kolejne pokolenia oraz łączenie funkcji rodzinnych z menedżerskimi przyczyniają się do wzrostu ich znaczenia.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W niniejszym opracowaniu przedstawione zostaną podstawowe zagadnienia dotyczące przedsiębiorstw rodzinnych, w tym definicje, istota oraz znaczenie, cechy charakterystyczne, jak również kwestie związane z procesem sukcesji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Przedsiębiorstwa rodzinne pod wieloma istotnymi względami różnią się od pozostałych przedsiębiorstw, a biznes prowadzony przez rodzinę będzie funkcjonował w odmienny sposób. Ich specyfika wynika z zaangażowania rodziny właścicieli, zarówno pod względem formalnym, jak i często nieformalnym. Cele ekonomiczne są na równi z celami pozaekonomicznymi. Jednym z największych wyzwań dla funkcjonowania przedsiębiorstw rodzinnych jest kwestia sukcesji, czyli przekazanie wiedzy, władzy i własności następnemu pokoleniu. Brak planowania sukcesji jest jednym z głównych przyczyn upadku firmy po odejściu pokolenia założycieli. Sukcesja jest procesem kompleksowym, w który zaangażowane są zarówno czynniki dotyczące rodziny, jak i przedsiębiorstwa. W polskich warunkach wagę problemu wzmacnia fakt, że większość podmiotów zostało założonych po 1989 roku, a więc dopiero stoją przed problemem sukcesji.
Globalne problemy środowiskowe
Authors: Regulska-Ingielewicz Barbara
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Główne wyzwanie globalnej polityki środowiskowej stanowi zmiana klimatu, jej antropogeniczne przyczyny oraz możliwe sposoby łagodzenia. Kategoria naturalnych dóbr wspólnych, do jakiej należy stabilny klimat, implikuje trudności w ich zarządzaniu na arenie międzynarodowej i podatność na takie zjawiska, jak tragedia dóbr wspólnych czy free-riding.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Dyskusja nad powyższą problematyką trwa od XIX wieku, ale dopiero przełom lat 60. i 70. XX wieku był początkiem procesu jej instytucjonalizacji, który trwa do dzisiaj.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Podejmowane działania w skali globalnej obejmują strategie łagodzenia zmian klimatu, adaptację oraz inżynierię klimatyczną. Największą słabością istniejącego modelu jest jego niska efektywność i brak narzędzi, które uniemożliwiałyby uchylanie się państw od odpowiedzialności za degradację środowiska.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Konieczna jest zatem zmiana istniejącego modelu i stworzenie wielostronnego porozumienia, które będzie bezwzględnie wiążące dla wszystkich stron albo powstanie klubu klimatycznego.
Zmiana technologiczna a globalizacja
Authors: Michalski Bartosz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Globalizacja to proces, w wyniku którego następuje wzrost złożoności i współzależności. Dokonuje się ona m.in. poprzez ekspansję korporacji międzynarodowych i wprowadzanie nowych rozwiązań technologicznych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Technologiczna geneza globalizacji kładzie akcent na przekraczanie przez człowieka istniejących ograniczeń, promując na zasadzie sprzężenia zwrotnego nowe praktyki polityczne i społeczne. Te zaś wzmacniają zasadność kolejnych odkryć.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Unikatowa technologia oraz zaawansowana wiedza stanowią kluczowe źródło przewagi oraz władzy. Ich poziom złożoności stale rośnie, gdyż tylko tak można utrzymać pozycję, pożądany dystans wobec rywali oraz wpływ na funkcjonowanie systemu. Pojawia się napięcie między państwami a korporacjami wynikające z asymetrii dostępu do wiedzy i możliwości urządzania świata przyszłości.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Złożoność zmian technologicznych wzmacnia autorytet wyspecjalizowanych dziedzin naukowych, co stanowi podatny grunt dla tłumaczenia nowych zjawisk jako dziejowej konieczności. Niezbędne stają się więc umiejętności krytycznego osądu, samoświadomość oraz autonomia decyzyjna.
Przedsiębiorczość korporacyjna i strategiczna
Authors: Dyduch Wojciech
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Na początku przedstawiono, w jaki sposób przedsiębiorczość korporacyjna jest definiowana, postrzegana i rozumiana przez badaczy. Wskazano na jej kluczowe składowe, elementy ożywiania procesu przedsiębiorczości, a także ujęcie modelowe ze wskazaniem na zmienne wejściowe, charakterystyki organizacji, otoczenia i nastawienie strategii przedsiębiorstwa. W związku z tym, że przedsiębiorczość korporacyjna może przyjmować różne formy, na koniec tej części zdefiniowano najczęściej wskazywane: intraprzedsiębiorczość, orientację przedsiębiorczą, corporate venturing, przedsiębiorczość korporacyjną, przedsiębiorcze zarządzanie, a także przedsiębiorczość strategiczną.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W tej części przedstawione zostało historyczne ujęcie idei przedsiębiorczości korporacyjnej. Wskazano, w jaki sposób konstrukt ten rozumiany był początkowo i z czego wynikało owo rozumienie. Zidentyfikowano określenia przypisywane historycznie zjawisku przedsiębiorczości w istniejących firmach, a także przytoczono przykłady sposobów podejścia do rozwoju przedsiębiorczości w wybranych organizacjach.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Przedsiębiorczość ­korporacyjna jest odpowiedzią na problemy współczesnych organizacji, m.in. niski poziom innowacyjności, bezwład organizacyjny, sztywne struktury i ­niska responsywność. W tej części przedstawiono przedsiębiorczość organizacyjną jako sposób na wyzwania dużych, skorporatyzowanych organizacji. Wskazano na możliwości zmiany projektu organizacji i takich elementów przedsiębiorstw, które ożywią procesy twórczości, innowacyjności i mogą przełożyć się na wyższy poziom orientacji przedsiębiorczej. W szczególności wskazano na potrzebę włączenia procesów przedsiębiorczości do strategii organizacji w celu wzmocnienia jej z poziomu strategicznego, ale i potraktowania jako długofalowe, a nie jednorazowe wyzwanie.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: W ostatniej części przedstawiono kilka najważniejszych wniosków związanych z badaniami przedsiębiorczości korporacyjnej i strategicznej, a także zarekomendowano osiem potencjalnych kierunków badawczych i metodycznych związanych z tematyką przedsiębiorczości.
Przedsiębiorczość dla zrównoważonego rozwoju – ekoprzedsiębiorczość i ekoinnowacje
Authors: Hajdukiewicz Agnieszka
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Ekoprzedsiębiorczość to aktywność przedsiębiorcza, która przynosi korzyści dla środowiska naturalnego. Jest to forma tworzenia wartości poprzez produkty i innowacje środowiskowe, która przyczynia się do osiągania celów zrównoważonego rozwoju.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Ekoprzedsiębiorczość jest nową koncepcją, której rozwój datuje się na lata 90. XX wieku. Poprzedziły ją jednak długoletnie prace nad konceptualizacją pojęcia zrównoważonego rozwoju, w których istotnym przełomem było opublikowanie w 1987 roku tzw. Raportu Brundtland.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Ekoprzedsiębiorczość wraz z przedsiębiorczością społeczną stanowi bazę dla szeroko rozumianej zrównoważonej przedsiębiorczości. W przypadku ekoprzedsiębiorczości celem działań przedsiębiorczych jest uzyskiwanie dochodu dzięki rozwiązywaniu problemów środowiskowych, co wymaga jednoczesnego uwzględniania zarówno ekologicznych, jak i ekonomicznych aspektów zrównoważonego rozwoju.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Tworzenie wartości w ekoprzedsiębiorczości odbywa się głównie poprzez ekoinnowacje. Dzięki właściwemu wykorzystywaniu ekoszans i dostarczaniu nowych ekoinnowacji przedsiębiorcy, którzy uwzględniają wartości ekologiczne w swoich strategiach rozwoju biznesu, mogą prowadzić dochodową działalność gospodarczą, a jednocześnie przyczyniać się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju.
Przedsiębiorczość międzynarodowa – międzynarodowe porównania przedsiębiorczości krajowej oraz przedsiębiorcze umiędzynarodowienie przedsiębiorstw
Authors: Głodowska Agnieszka
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedsiębiorczość międzynarodowa jest młodą domeną badawczą. Traktować ją można jako pewien typ przedsiębiorczości, w której działania przedsiębiorcze prowadzone są ponad granicami kraju; można również dokonywać międzynarodowych porównań przedsiębiorczości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Badania nad przedsiębiorczością międzynarodową zainicjowane zostały pod koniec lat 80. XX wieku. Jej rzeczywisty rozwój, i to bardzo dynamiczny, następuje jednak w ostatnich latach.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Problemy badawcze przedsiębiorczości międzynarodowej to: przedsiębiorcze umiędzynarodowienie firm, międzynarodowe porównania przedsiębiorczości krajowej, międzynarodowe porównania przedsiębiorczego umiędzynarodowienia firm.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Przedsiębiorczość międzynarodowa wyjaśniana jest na gruncie teorii przedsiębiorczości i biznesu międzynarodowego oraz zgodnie z paradygmatem zachowań strategicznych. Współcześnie badania nad przedsiębiorczością międzynarodową są bardzo pożądane ze względu na swój wdrożeniowy charakter.
Demokracja społeczeństwa wielokulturowego
Authors: Tomczyk Kamil
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Zjawisko wielokulturowości stało się w ostatnich dekadach jednym z najpoważniejszych wyzwań dla demokracji liberalnej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przejście od integracji ku uznaniu odmienności różnych kultur i ich równej wartości ujawniło konieczność przemyślenia nie tylko podstaw demokracji liberalnej, ale także miejsca w niej tak grup, jak i ich członków.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Podstawy uprawnień jednostek i neutralności państwa dyskutowane są w wielokulturowych społeczeństwach liberalno-demokratycznych. Szczególne spory toczą się zwłaszcza wokół projektów Rawlsa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Poszukiwanie zasad współżycia przedstawicieli różnych kultur w ramach demokracji liberalnej wymaga krytycznej refleksji nad radykalną (skrajną) interpretacją ideologii wielokulturowości.
Edukacja międzykulturowa w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo
Authors: Dąbrowa Ewa
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Edukacja międzykulturowa (pedagogika międzykulturowa) odnosi się do teorii i praktyki kształcenia i wychowania (pedagogii), ukierunkowanych na rozwijanie kompetencji istotnych w perspektywie wartości i potrzeb społeczeństw heterogenicznych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zmiany społeczno-kulturowe w XX wieku przyczyniły się do redefinicji dotychczasowych koncepcji edukacyjnych – od zorientowanych etnocentrycznie po etnorelatywistyczne. Edukacja międzykulturowa uzupełniła lub zastąpiła koncepcje rozdzielania grup kulturowych (segregacji) i koncepcje asymilacji.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Celem edukacji międzykulturowej jest rozwijanie kompetencji umożliwiających dialog i integrację w warunkach zróżnicowania kulturowego przy zachowaniu świadomości kultury pochodzenia, uwzględnieniu wartości ogólnoludzkich (prawa i wolności jednostek i grup) oraz uznaniu i poszanowaniu dla kategorii różnicy.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI i ­REKOMENDACJAMI: Edukacja międzykulturowa pozostaje aktualna niezależnie od toczących się dyskursów krytycznych. Obecnie jest łączona m.in. z celami na rzecz zrównoważonego rozwoju, prawami człowieka i grup kulturowych oraz przeciwdziałaniem dyskryminacji.
Kultura pisma i książki
Authors: Nieć Grzegorz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Kultura książki to ogół zjawisk i procesów społecznych z nią związanych, gdzie ściśle powiązane są aspekty duchowe (tekst) i materialne (książka). Są one autonomiczne, choć nigdy w pełni niezależne. Specyficzna kultura książki może kształtować się na różnych poziomach: cywilizacji, narodu, regionu, środowiska a nawet instytucji (np. klasztory).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Kultura książki jako pojęcie i jako kategoria badawcza ukształtowała i rozwinęła wraz z wyodrębnieniem się nauki o książce i bibliotece na pograniczu nauk humanistycznych i społecznych w drugiej połowie XX wieku, aczkolwiek znajdziemy jej mniej lub bardziej wyraźne ślady wcześniej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Zasadniczą oś kultury książki stanowią procesy, instytucje i zjawiska, związane z produkcją i rozpowszechnianiem książki. Są one ze sobą powiązane i wchodzą w rozmaite relacje z otoczeniem społecznym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Kultura książki jest spójną, efektywną i użyteczną koncepcją, pozwalającą na kompleksowe i pogłębione ukazanie zagadnień pisma i książki w tradycyjnej formie, ale także w kontekście i w łączności z szeroko pojmowaną kulturą mediów, w tym także nowych mediów. Jej efektywność polega także na tym, że korzysta z dorobku wielu dyscyplin, wykorzystuje istniejący aparat pojęciowy, a jednocześnie wytwarza nowe metody.
Rzeczywistość hybrydalna
Authors: Jaskuła Sylwia
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Współczesną rzeczywistość hybrydalną należałoby rozumieć jako zróżnicowaną funkcjonalnie konfigurację przestrzeni realnej i wirtualnej, umożliwiającą ich dynamiczną koegzystencję i swobodny przepływ, przy zachowaniu ich odmienności i względnej niezależności. Tym samym rzeczywistość hybrydalna zespala wymiar realny z wymiarem wirtualnym.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: O ile zjawisko hybrydowości nie jest nowym faktem kulturowym czy nawet historycznym, to samo pojęcie rzeczywistości hybrydalnej historii jeszcze nie posiada. Obecnie staje się ono przedmiotem debat i analiz nad jego rozumieniem w ujęciu interdyscyplinarnym.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Powstanie wymiaru wirtualnego znacząco poszerzyło przestrzeń kultury symbolicznej człowieka, jak również zmieniło reguły jej doznawania i definiowania. Zanik poczucia nierozerwalnego związku pomiędzy korelatami lokalizacji, czasu i funkcji ludzkich działań znalazło swoje odzwierciedlenie zarówno w sposobie postrzegania, jak i pojmowania tego, co stworzyła nowa forma przestrzeni. Współczesna rzeczywistość hybrydalna wymaga redefinicji wielu pojęć i opracowania nowej metodologii badawczej pozwalającej na spójną analizę jej wymiarów.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Procesy dynamicznej ewolucji świata jednowymiarowego w dwuwymiarowy wyprzedzają sposoby jego konceptualizacji. Współczesna przestrzeń, w której obecny jest człowiek, ewoluując w rzeczywistość hybrydalną, wytwarza nowe przestrzenie społeczne, kulturowe, ekonomiczne, pola debaty publicznej, tworzenia więzi, kształtowania tożsamości jednostkowej i zbiorowej. Procesy te muszą stać się przedmiotem adekwatnego sposobu ich poznawania, wkomponowania w nowy typ studiów nad kulturą oraz ich praktycznych zastosowań.
Wprowadzenie
Authors: Filary-Szczepanik Mateusz , Malewska Alicja
Published: March 2024

Skrócowny opis zawartości tomu.
Komunikacja i kompetencje międzykulturowe
Authors: Wiśniewski Rafał
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Kompetencje międzykulturowe definiuje jako swoiste predyspozycje, zdolności oraz umiejętności psychiczne i socjokulturowe jednostki, pozwalające na odczytywanie, wymianę i transformowanie treści symbolicznych podczas procesów komunikacyjnych w relacjach międzykulturowych. Rozwój kompetencji międzykulturowych jest splotem różnorakich czynników, m.in. wiedzy, doświadczeń czy określonych motywacji, jak również systemów wartości prezentowanych w dyskursach publicznych. Proces nabywania kompetencji międzykulturowych ulega zintensyfikowaniu podczas kontaktu z przedstawicielami i dorobkiem innych kultur.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Ujęcia teoretyczne i badawcze w zakresie komunikacji międzykulturowej korzystają z dorobku wielu nauk humanistycznych i społecznych, ale także z inspiracji praktyką, tj. zetknięcia się z innością przez podboje, kolonizacje, a następnie ruchy niepodległościowe. Pragmatyczny charakter komunikacji i kompetencji międzykulturowych wynikał także z bezpośrednich kontaktów, m.in. kupców, misjonarzy, polityków i wielu innych. Intensyfikacja kontaktów międzykulturowych została zwielokrotniona w XIX i XX w., do czego przyczyniły się procesy globalizacyjne i migracyjne.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Warto podkreślić uzasadnienie podjęcia namysłu na temat komunikacji i kompetencji międzykulturowych, które jawią się jako współczesny imperatyw cywilizacyjny, wychodzący poza walory czysto poznawcze i praktyczne. Różnorodność ta implikuje odmienne modele w podejściu do problematyki.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Kompetencje międzykulturowe stają się współcześnie niezbędną umiejętnością jednostki, a zarazem rodzajem postawy społecznej, która umożliwia podejmowanie wielu wyzwań oraz inicjowanie interakcji różnych kultur na poziomie wszystkich dziedzin życia społeczeństwa wielokulturowego. Rozwój kompetencji komunikacyjnych i międzykulturowych nie zaprzecza rozpoznawaniu i kształtowaniu tożsamości kulturowych uczestników interakcji.
Konflikt moralny
Authors: Grabińska Teresa
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Konflikt moralny to sytuacja uświadomienia sobie występowania we własnym zamierzonym lub realizowanym postępowaniu niezgodnych ze sobą lub wprost się wykluczających motywów, dążeń lub interesów, gdy przynajmniej część z nich dotyczy rzeczywistości wartości moralnych. Sytuacja ta prowadzi do czynienia dobra lub zła w zgodzie z tymi wartościami lub wbrew nim.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Analiza konfliktu moralnego towarzyszy każdemu człowiekowi w jego powszedniej aktywności, jest od zawsze przedmiotem dzieł filozoficznych i literackich, materią dociekań psychologicznych, a obecnie wchodzi w stadium formalizowania ludzkich wyborów oraz relacji międzyosobowych, a także stosunku człowieka wobec sztucznej inteligencji.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Na przykładzie wybranego konfliktu moralnego, rozpatrywanego w dwudziestowiecznej literaturze i filozofii, przedstawia się jego oryginalną analizę, wiążąc go z określonym z dylematem etycznym oraz ze zmieniającymi się okolicznościami, niebezpieczeństwem pułapki sytuacyjnej czy konfliktem aksjologicznym. Rozważania prowadzi się ze stanowiska etyki czynu opartej na spuściźnie arystotelizmu, tomizmu i personalizmu.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Rozwinięciem podjętych rozważań byłoby zanalizowanie konkretnego konfliktu moralnego w języku Maritainowskiej klasyfikacji norm i w konfrontacji z procesem urzeczywistniania wartości w Wojtyłowej koncepcji osobowej struktury samostanowienia.
Policja
Authors: Misiuk Andrzej
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Policja to podmiot ściśle związany z instytucją państwa i jego podstawową funkcją reglamentacyjno‑represyjną. Zwykle jest to formacja stworzona wzór wojskowy, umundurowana i uzbrojona, przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymania porządku publicznego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przedmiot bezpieczeństwa i jego funkcje zmieniały się wraz ewolucją ustrojową i polityczną państwa. W XVIII wieku, gdy kształtowały się zręby nowożytnej administracji państwowej, zagadnienia związane z bezpieczeństwem znalazły swoje miejsce w resorcie spraw wewnętrznych. Można uważać, że w pierwszej połowie XIX wieku ukształtowały się zręby instytucji policyjnych we współczesnym rozumieniu.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Współcześnie policja może mieć wyspecjalizowany charakter i zajmować się poszczególnymi obszarami bezpieczeństwa publicznego lub określonymi kategoriami zagrożeń. W związku z tym można wyróżnić służby zajmujące się walką z ­przestępczością zorganizowaną, bezpieczeństwem drogowym, wykonujące zadania kontrterrorystyczne czy też zwalczające cyberprzestępstwa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Służby policyjne w Europie i na świecie realizują dwie podstawowe funkcje: prewencyjną (zapobiegawczą) i represyjną (walka z przestępczością i naruszeniami porządku publicznego). Wewnętrzna organizacja, uprawnienia oraz status służbowy są ściśle powiązane z realizacją poszczególnych funkcji. Istotną cechą charakterystyczną współczesnych służb policyjnych jest poziom uspołecznienia, czyli wpływu społeczeństwa na charakter działalności policji.
Ukraińska polityka historyczna
Authors: Adamski Łukasz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Poprzez politykę historyczną rozumie się ogół działań podejmowanych przez władze publiczne ukierunkowanych na promowanie – zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i w odniesieniu do zagranicy – określonej wizji przeszłości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W artykule przedstawiono uwarunkowania i ewolucję polityki historycznej Ukrainy. Omówiono m.in. akty prawne regulujące stosunek do przeszłości, oceny dziejów wygłaszane przez władze oraz sposoby upamiętniania w przestrzeni publicznej określonych wydarzeń i postaci
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W analizie wyodrębniono takie problemy, jak wzajemna relacja między historią Ukrainy a Rosji, przezwyciężanie skutków sowieckiego totalitaryzmu, deimperializacja i derusyfikacja przestrzeni publicznej, ocena działań ukraińskich nacjonalistów oraz stosunki z Polską.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Mimo wyraźnego podziału tożsamościowego w pierwszych dwóch dekadach niepodległości Ukraina systematycznie odchodziła od prosowieckich i prorosyjskich interpretacji historii na rzecz antyrosyjskich. Stwarzało to szanse, ale i problemy dla relacji z Polską.
Bezpieczeństwo demograficzne
Authors: Iglicka Krystyna
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Bezpieczeństwo demograficzne to zrównoważony stan danej populacji, w którym gwarantowana jest naturalna reprodukcja i wzrost ludności, a także zachowane są odpowiednie stosunki wśród grup ludzi zamieszkujących określone terytorium, posiadających odrębną tożsamość oraz własną państwowość organizującą współżycie między nimi. Na stan bezpieczeństwa demograficznego duży wpływ mają zarówno globalne trendy demograficzne, jak i czynniki naturalne oraz kulturowe, które trudno poddać kontroli i sterowaniu w procesie politycznym. Niemniej państwa poprzez programy społeczne mogą mieć wpływ na sytuację demograficzną. Poprawa opieki zdrowotnej pozwoliła ograniczyć umieralność niemowląt, programy profilaktyczne pomagają walczyć ze spadkiem płodności w populacji, a polityka migracyjna może mieć wpływ na rozmiar populacji w wieku reprodukcyjnym na kolejne 15–20 lat. Bezpieczeństwo demograficzne to część bezpieczeństwa narodowego dlatego, że dotyczy „substancji” narodu, czyli ludności.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Historyczny proces zmian reprodukcji ludności związany z procesem modernizacji społeczeństw najlepiej opisuje teoria przejścia demograficznego (TPD).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Podłoże teoretyczne rozważań stanowi opracowanie Richarda P. Cincotty, który wyróżnił osiem czynników demograficznego ryzyka. Nawiązano również do TPD, gdyż ryzyko konfliktów wewnętrznych w czasie transformacji ekonomicznej i społecznej może być o wiele niższe w krajach, które przeszły transformację demograficzną.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W badaniach nad bezpieczeństwem szczególny nacisk należy położyć na cel demograficzny państwa, zmiany liczby ludności, zmiany w strukturze wiekowej populacji, migracje oraz zmiany w lokalizacji i proporcji grup etnicznych i religijnych.
Koncepcja społeczeństwa nadzorowanego
Authors: Rojszczak Marcin
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Społeczeństwo nadzorowane to pojęcie używane dla określenia nowego typu społeczeństwa, opartego na szerokim wykorzystaniu intruzywnych technik inwigilacyjnych. Chociaż najczęściej kontrolę tą wiąże się z działalnością organów publicznych, to w rzeczywistości ukonstytuowanie się społeczeństwa nadzorowanego wiązać należy raczej z decyzjami podejmowanymi przez jednostki. W takim ujęciu kontrola nie jest środkiem narzuconym z zewnątrz, ale jest skutkiem indywidualnych wyborów poszczególnych użytkowników usług online.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Konceptualizacja pojęcia związana jest z pracami Michela Foucaulta, dotyczącymi koncepcji panoptyzmu i rządomyślności, a także bardziej współczesnymi badaniami Davida Lyona – osadzającymi totalną widzialność jednostki we współczesnym świecie nowoczesnych technologii.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Kluczowe dla zrozumienia zagrożeń związanych z fenomenem społeczeństwa nadzorowanego jest jego wpływ na prawa i wolności osobiste, w szczególności związane z ochroną prywatności. Istotne jest przy tym dostrzeżenie, że społeczeństwo nadzorowane nie powstaje wbrew woli jednostki – ale na skutek jej dobrowolnych wyborów powierzających istotnych rozstrzygnięcia innym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Postępująca transformacja cyfrowa nie tylko tworzy zagrożenia dla skutecznej ochrony praw jednostek, ale również uwidacznia wyzwania, przed jakimi stoją społeczeństwa obywatelskie.
Polityka historyczna a historia
Authors: Musiał Filip
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Polityka historyczna pozostaje w relacji z historią rozumianą jako dzieje, które się wydarzyły oraz jako nauka o przeszłości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przyjmując klasyczną metodologię historyczną, a więc uznając, że istnieje prawda historyczna, winna ona być fundamentem polityki historycznej, co odróżnia ją od historycznej propagandy. Polityka historyczna powinna także pozostawać w relacji z pamięcią historyczną.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Polityka historyczna realizowana państwach, które nie doświadczyły długotrwałego narzuconego totalitaryzmu wpływającego na schematy percepcji historii i pamięć historyczną, powinna charakteryzować się odpowiedniością tez do pamięci i historiografii. W naszej części Europy, ze względu na niemal półwiecze oddziaływania na pamięć przez propagandę komunistyczną, polityka historyczna odrzucająca postkomunistyczną spuściznę pozostawać będzie częściowo w sprzeczności z pamięcią historyczną (która została zmanipulowana).
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Odmienność sytuacji państw posttotalitarnych od wspólnot, które nie doświadczyły długotrwałego oddziaływania totalitaryzmu, będzie polegała na konieczności realizowania polityki historycznej w celu uwolnienia historii jako nauki od wpływów totalitarnej propagandy, a jednocześnie sanacji społecznej pamięci.
Przestępczość w Polsce jako zjawisko społeczne
Authors: Swół Jan
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przestępczość jest niepożądanym zjawiskiem społecznym o dynamicznym charakterze, wywierającym negatywny wpływ na egzystencjalne potrzeby człowieka. Poprzez fakt wyrządzania szkód w różnych sferach jego aktywności stanowi zjawisko strukturalnie złożone, przez co trudne do ujęcia w ścisłe ramy definicyjne.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W ujęciu historycznym działania człowieka ukierunkowane na przeciwdziałanie zagrożeniom podejmowane były od bardzo dawna i przybierały różne formy. W połowie XIX wieku zaczynają kształtować się naukowe podstawy analizowania oraz przeciwdziałania przestępczości, która jest częścią zachowań patologicznych. Przestępczość jest opisywana m.in. przy wykorzystaniu statystyk kryminalnych.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Pojęcie przestępczości nie jest zdefiniowane ustawowo. Zainteresowane tym zjawiskiem w różnym zakresie znajduje odzwierciedlenie w kryminalistyce, kryminologii, psychologii, socjologii, w naukach o bezpieczeństwie i innych dziedzinach nauki. Przyczyny przestępczości oraz jej przeciwdziałanie to zagadnienia złożone, powiązane z istotną częścią polityki każdego państwa, którą jest konieczność ochrony życia, zdrowia oraz porządku publicznego.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Jako zjawisko społeczne przestępczość ulega ciągłym zmianom pod względem struktury, dynamiki i geografii. Zmianie ulęgają także sposoby popełniania przestępstw. Wiedza na ten temat wymaga ciągłej weryfikacji. Biorąc pod uwagę egzystencjonalne potrzeby człowieka, wiedza ta wykazuje swoją przydatność także jako narzędzie oraz drogowskaz na drodze wnikliwszego poznania uwarunkowań i społecznych kosztów tego zjawiska.
Aksjologiczny wymiar polityki historycznej
Authors: Markowska-Marczak Barbara
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Podejście aksjologiczne do przeszłości opiera się na założeniu, że ludzkie doświadczanie świata wynika z myślenia wartościami i zdolne jest do wytwarzania moralnego sensu. Nowoczesna polityka historyczna dąży do wzmocnienia pamięci aksjologicznej, która aktywnie odkrywa i pielęgnuje kanon wartości zapisanych w wydarzeniach historycznych i pożądanych przez wspólnotę polityczną.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Początki debaty nad moralnym wymiarem przeszłości sięgają niemieckiej debaty na temat odpowiedzialności Niemców za nazistowską przeszłość. W Polsce lat 90. narodziła się nowa polityka historyczna, której głównym postulatem było rozliczenie komunistycznej przeszłości i krytyka polskiej transformacji ustrojowej odpowiedzialnej za kryzys wspólnoty politycznej.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Rozumienie czasu historycznego w tradycji judeochrześcijańskiej łączyło się z dziejami zbawienia. Proces sekularyzacji doprowadził do zastąpienia kategorii zbawienia kategorią postępu, która szybko straciła swój moralny charakter wobec doświadczeń XX wieku. Czas w nowoczesności gwałtownie przyspieszył, a przyszłość stała się źródłem niepokoju. W haśle pokazano, w jaki sposób wymiar aksjologiczny przenika sferę pamięci: tożsamość historyczna narodu jako wspólnoty posiadającej kapitał moralny stanowi nieodłączny element polityki nowoczesnych państw.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Na przykładzie dynamiki polskiej pamięci aksjologicznej (spór o Jedwabne, spór o dziedzictwo II wojny światowej) pokazano podstawowe mechanizmy i dominujące trendy uprawiania polityki historycznej w późnej nowoczesności.
Polityka historyczna Izraela
Authors: Gliszczyńska-Grabias Aleksandra
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Każde państwo prowadzi określoną politykę historyczną, uwzględniającą specyficzne uwarunkowania nie tyle przeszłości, co teraźniejszości i przyszłości swoich wewnętrznych i międzynarodowych relacji. W przypadku Izraela polityka historyczna koncentruje się wokół dwóch zasadniczych osi: pamięci o Holocauście oraz narracji dotyczącej powstania i obrony izraelskiego państwa i narodu, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnienia konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Określona narracja historyczna towarzyszyła powstaniu państwa Izrael i stanowiła jeden z elementów uzasadniających konieczność jego utworzenia. Przedstawiono czynniki wpływające na jej kształt, zmieniający się wraz z uwarunkowaniami polityczno-historycznymi oraz silnie rezonujący z sytuacją międzynarodową w regionie.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Polityka historyczna stanowi jeden z najważniejszych elementów izraelskiej państwowości. W tekście przedstawiono prawne i polityczne elementy polityki historycznej prowadzonej przez władze Izraela, jak również uwarunkowania społeczne wpływające na kształt tej polityki. Przeanalizowano również skutki obowiązywania w Izraelu określonych praw pamięci, stanowiących jeden z najważniejszych instrumentów polityki historycznej prowadzonej przez państwo.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Polityka historyczna Izraela oceniana jest w dużej mierze krytycznie, co często związane jest z brakiem uwzględnienia bardzo szczególnych uwarunkowań powstania i trwania tego państwa. Jednocześnie narzędzia tej polityki należy analizować nie tylko przez pryzmat jej celów strategicznych, lecz również zgodności z obowiązującym prawem, w tym międzynarodowym prawem praw człowieka.
Polityka historyczna Litwy
Authors: Korzeniewska Katarzyna
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Polityka historyczna to „synonim celowych i świadomych działań szeroko pojmowanych władz, zmierzających do utrwalenia w społeczeństwie określonej wizji przeszłości”. Punktem wyjścia dla artykułu jest przekrojowa publikacja autorstwa Alvydasa Nikžentaitisa (Culture of Memory and Politics of History in Lithuania in 1989–2018).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Niniejszy tekst poświęcony jest głównie analizie polityki historycznej Litwy po 2018 roku, z uwzględnieniem genezy i rozwoju poszczególnych procesów przed tą datą: relacji pamięci z sąsiadami, promocji własnego wizerunku historii okresu od II wojny światowej oraz przełamania negatywnego obrazu litewskiej partyzantki antysowieckiej jako „faszystowskich kolaborantów” i „żydobójców”.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Artykuł dotyczy głównych procesów w polityce historycznej Litwy. Koncentruje się na jej wymiarze zewnętrznym, tzn. stosunków z innymi krajami. Uwzględnia wpływ najnowszych wydarzeń (początek wojny rosyjsko-ukraińskiej), które przyniosły zmianę sytuacji międzynarodowej Litwy w kontekście polityki historycznej. Omówiona została zasadnicza transformacja litewsko-polskich relacji pamięci: od sporu o „ocenę historii”, utrudniającego uregulowanie stosunków dwustronnych w latach 90. XX wieku, do „partnerstwa pamięci”, które obserwujemy dziś. Zamykającym wątkiem artykułu jest wykorzystanie uroczystości pogrzebów ważnych postaci jako narzędzia polityki historycznej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W tekście postawiono pytania o znaczenie litewsko-białoruskich sporów i różnic w interpretacji przeszłości. Staną się one wyzwaniem dla Litwy, jeśli na Białorusi nastąpi załamanie reżimu Łukaszenki, a do władzy dojdą siły demokratyczne, które Litwa bardzo wspiera – także we własnym interesie.
Polityka historyczna jako narzędzie w stosunkach międzynarodowych
Authors: Stempin Arkadiusz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Uwzględniając pojęcia polityki historycznej i uczestników stosunków międzynarodowych, autor wyjaśnia, jak spra­wujący władzę dyskontowali lub instrumentalizowali przeszłość do osiągania korzyści na agendzie polityki zagranicznej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Autor dokonuje anamnezy głównych dyskursów polityki historycznej w obszarze stosunków międzynarodowych oraz eksplikuje interferencję między politologią a historią, dwoma dyscyplinami naukowymi, które analizują politykę historyczną.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W tej części autor kategoryzuje implementację polityki historycznej w oparciu o kryterium uczestnika stosunków międzynarodowych oraz konwergencyjnego lub agonicznego wektora polityki historycznej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W ostatniej części mowa o nadaniu polityce historycznej atestu i statusu relewantnego narzędzia do kształtowania relacji wśród uczestników stosunków międzynarodowych, jak i zasadnego narzędzia badawczego w ich analizie.
Źródła współczesnej humanistyki
Authors: Zinkow Leszek
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Poprzez „źródła współczesnej humanistyki” rozumiemy: 1) dzieje „myśli o człowieku” od czasów antycznych, co prowadziło ku powstaniu naukowych dyscyplin, których celem jest badawcza refleksja o człowieku i jego duchowych wytworach, a zarazem: 2) ponaddwutysiącletni depozyt tekstów kultury, których nieustanna reinterpretacja pozostaje fundamentem humanistycznego dyskursu naukowego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Współczesna humanistyka wciąż nawiązuje do dziedzictwa platońskiej paidei i rzymskiej humanitas, które od XV wieku były kluczowymi elementami wykształcenia. Funkcjonował podówczas model „polihistora” prowadzącego badania typu encyklopedycznego, dążącego do uchwycenia syntezy całej wiedzy. Jej progresja, zwłaszcza od czasów Oświecenia, prowadziła ku porzucaniu paradygmatu klasycznego i wskazaniu odrębności obszarów – matematyczno‑przyrodniczych, społecznych oraz humanistycznych. Formalnie podział ten dokonał się w końcu XIX wieku; to wówczas w praktyce akademickiej ukonstytuowała się obowiązująca do dziś względnie stabilna struktura dyscyplin humanistycznych.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Współczesne nauki humanistyczne wydają się „rozdarte” między głębokim osadzeniem w tradycjach i nawarstwionym holistycznym dziedzictwem a dyscyplinarną fragmentacją, co wymuszało wypracowanie warsztatu szczegółowych metodologii i rozmaitych specjalistycznych repozytoriów. Problemem, czy raczej nawet fundamentalnym wyzwaniem, są i będą całkowicie nowe zjawiska, jak posthumanistyka, humanistyka cyfrowa (człowiek i jego działania w przestrzeni wirtualnej), humanistyka kognitywna oraz – zwłaszcza – sztuczna inteligencja (AI).REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Dostrzeganemu kryzysowi towarzyszą próby projektowania „humanistyki przyszłości”, wspieranej silnymi fundamentami aksjologicznymi, w których nie sposób odrzucać dziedzictwa. Kluczowe jest zredefiniowanie statusu i sensu humanistyki, wypracowanie innowacyjnych metodologii badawczych, mogących sprostać inter‑ i transdyscyplinarności, „antropologizacji”, „zwrotom”, oraz rozwijanie pluralistycznych aspektów funkcjonowania.
Humanista w e-muzeum. Transformacje sztuki współczesnej
Authors: Bigaj-Zwonek Beata
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Transformacja sztuki współczesnej obejmuje zmiany zachodzące w sztuce od zakończenia II wojny światowej do czasów najnowszych. Wiążą się one z wejściem w obszar sztuki nowych form wyrazu artystycznego i nowoczesnych technologii. Zmiany wynikają także z warunków politycznych i społecznych. Sztuka dysponuje dzisiaj różnorodnymi formami przekazu, a istotnym jej obszarem tematycznym jest problematyka społeczna.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zarys przemian zachodzących w sztuce pokazuje wielość czynników transformacji. Wśród nich istotne znaczenie mają warunki historyczne, rozwój myśli technologicznej, potrzeby społeczne oraz odkrycia naukowe. Przemiany sztuki współczesnej wiążą się także z jej otwarciem na aktywności wywodzące się z teatru i informatyki.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Do istotnych zagadnień, mających wpływ na współczesną sytuację sztuki, zaliczyć należy kwestię poszerzenia wiedzy o warunkach percepcji wizualnej oraz rozwój narzędzi ułatwiających tworzenie i reprodukowanie obrazów. Pobudziły one dyskursy nad definicją oraz rolą obrazów w kulturze, a także nad zadaniami instytucji je przechowujących, prezentujących i wartościujących.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Istotne znaczenie dla sztuki współczesnej, a także dla jej przyszłości, będzie mieć wypracowanie skutecznych praktyk komunikacji poprzez sztukę oraz wzmocnienia relacji z odbiorcą. Dostępne dzisiaj nowe rozwiązania technologiczne powinny zostać wsparte refleksją nad sposobem ich wykorzystania przez instytucje i ośrodki wystawiennicze. Nowe odkrycia w zakresie warunków kreatywności i badania w obszarze AI wydają się rozwojowymi wątkami współczesnych i przyszłych koncepcji twórczych.
Posthumanizm
Authors: Bugajska Anna
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Posthumanizm jako zestaw poglądów związany jest z krytyką pewnego rodzaju modelu antropologicznego czy humanizmu oraz z opisem tzw. postczłowieka, który miałby się pojawić na skutek interwencji technologicznych. Nie bez znaczenia są też przemiany socjologiczne i polityczne w myśleniu o zakresie znaczeniowym terminów, takich jak osoba czy obywatel.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zasadniczy rozwój myśli posthumanistycznej notuje się od lat 80. XX wieku, choć jej źródeł doszukiwać się można w kryzysach wieku XIX. W ostatnich latach (po 2010 roku) w obrębie myśli posthumanistycznej zaznacza się zwrot w stronę ­nie‑ludzi (the non‑human turn).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Posthumanizm problematyzuje pojęcia bios i techne oraz pojęcia człowieka i osoby.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Posthumanizm jest zjawiskiem, które powstaje w odpowiedzi na realny kryzys antropologiczny: jest raczej częścią tego kryzysu niż jego rozwiązaniem.Dokonując oceny tego zjawiska, ważne jest przede wszystkim dostrzeganie różnicy pomiędzy realną oceną kryzysu a dyskursem ideologicznym, który wokół niego powstaje.
Polityka historyczna a media
Authors: Markowska-Marczak Barbara
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Polityka historyczna prowadzona jest na wielu poziomach komunikacji społecznej, tzn. w działaniach edukacyjnych i naukowych w wyspecjalizowanych instytucjach oraz przede wszystkim w sferze medialnej. Dominującym polem realizowania polityki historycznej są media publiczne (film, telewizja, radio) oraz opiniotwórcza prasa i media społecznościowe powiązane z bardziej „oddolnym” życiem politycznym.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Rozwój mediów audiowizualnych, takich jak film i telewizja, wpłynął decydująco na postrzeganie przeszłości historycznej dzięki silnemu „efektowi rzeczywistości”. Film jako medium jest zarówno fikcjonalną reprezentacją historii (film historyczny), jak i źródłem archiwalnym (materiał historyczny, kroniki itd.).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Jedną z podstawowych różnic pomiędzy społeczeństwami nowoczesnymi a późno nowoczesnymi stanowi stopień mediatyzacji i zanik różnicy pomiędzy starymi a nowymi mediami. Obrazy przeszłości krążące w globalnej kulturze to konstrukty medialne, których nie dotyczy rozróżnienie na prawdę i fałsz. Stanowią one podstawowy składnik zinstytucjonalizowanej pamięci kulturowej, która kształtuje świadomość historyczną danego społeczeństwa. Podstawowe medialne strategie docierania do odbiorcy to prostota, emocjonalność i uniwersalność przekazu.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Mediatyzacja polityki historycznej oparta o kod kultury popularnej doprowadziła do krzyżowania się polityki odgórnej (nadawcy państwowi) ze sferą oddolną (aktywni odbiorcy, uczestnicy kultury 2.0). Mechanizm ten został omówiony na przykładach polskiej polityki historycznej w filmie i nowych mediach.
Terroryzm
Authors: Wojciechowski Sebastian
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Terroryzm jest różnie umotywowaną i realizowaną z naruszeniem istniejącego porządku prawnego formą przemocy polityczno‑społecznej (lub groźbą jej użycia), podjętą przez pojedyncze osoby lub grupy osób, a nawet państwa, skutkującą wywołaniem strat fizycznych, psychicznych, materialnych itp., a przeprowadzoną za pomocą różnorodnych środków i metod działania. Przemoc ta jest wymierzona w cel lub cele bezpośrednie albo pośrednie, przy których pomocy sprawca chce osiągnąć finalny efekt.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zjawisko terroryzmu obejmuje różnorodne okresy historyczne, począwszy od starożytności, przez jego stosowanie w średniowieczu, podczas podbojów kolonialnych, rewolucji francuskiej oraz rosyjskiej, pierwszej i drugiej wojny światowej, zimnej wojny czy wydarzeń, które rozegrały się 11 września 2001 roku, a skończywszy na współczesnych atakach generowanych przez podmioty państwowe i pozapaństwowe.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Zjawisko terroryzmu to suma składowa wielu różnorakich determinantów. Jest ono realizowane zarówno w wymiarze fizycznym, jak i wirtualnym, obejmując zróżnicowane elementy dotyczące np. profilu sprawcy, form i metod działania, źródeł, przyczyn i motywów postępowania, celów ataku, ich skutków, przeciwdziałania oraz zwalczania terroryzmu itp. Uwzględnić należy ponadto wielość, a także różnorodność jego rodzajów.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Mamy do czynienia z ponadczasowym i globalnym wyzwaniem, które wciąż podlega, w większym lub mniejszym stopniu, ewolucji. Dotyczy ona wielu różnych aspektów, w tym np. taktyki czy strategii działania terrorystów. Oznacza to m.in. wykorzystywanie przez nich coraz bardziej nowoczesnych i wyszukanych technologii. Stan ten wymaga zatem nie tylko ciągłego monitorowania i prognozowania terrorystycznego zagrożenia, ale także wypracowywania wciąż nowych oraz bardziej efektywnych metod jego zwalczania.