Επιδημιολογία οξέος στεφανιαίου συνδρόμου
Authors: Νοταρά Βενετία 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η στεφανιαία νόσος παρουσιάζει αυξημένη νοσηρότητα σε παγκόσμια κλίμακα και με δεδομένη την προοδευτική γήρανση του πληθυσμού, αποτελεί σημαντικό νοσολογικό φορτίο, τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, με τεράστιο οικονομικό κόστος. Επιπλέον, ευθύνεται για το 20% των θανάτων στην Ευρώπη, ετησίως και ένας σημαντικός αριθμός αυτών αποδίδεται σε τροποποιήσιμους παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη επίδραση των κοινωνικο-οικονομικών και συμπεριφοριστικών προσδιοριστών έχει ελάχιστα αξιολογηθεί και αναλυθεί, στο πλαίσιο της δευτερογενούς πρόληψης της νόσου, αποτελώντας καινοτόμο ερευνητικό πεδίο. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η καταγραφή της 10ετούς επίπτωσης (2003-2013) δεύτερης εκδήλωσης Οξέος Στεφανιαίου Συνδρόμου (ΟΣΣ) μέσω της αποτίμησης των προαναφερθέντων προσδιοριστών όπως, κάπνισμα, διατροφή, σωματική δραστηριότητα, κατάθλιψη, κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο.Μεθοδολογία: Aπό τον Οκτώβριο 2003 μέχρι το Σεπτέμβριο 2004 συλλέχθηκε δείγμα από καρδιολογικές κλινικές 6 γενικών νοσοκομείων της Ελλάδας και εντάχθηκαν σχεδόν όλοι οι διαδοχικοί ασθενείς (ν=2,172) με διαγνωσμένο Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο. Κατά τα έτη 2013-2014 πραγματοποιήθηκε ο 10ετής επανέλεγχος, όπου συμμετείχαν 1,918 ασθενείς (88% ποσοστό συμμετοχής). Πληροφορίες, αναφορικά με τα κλινικά, κοινωνικο-δημογραφικά, ψυχολογικά και τρόπου ζωής χαρακτηριστικά ελήφθησαν μέσω προσωπικής συνέντευξης. Κατά τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν μοντέλα λογαριθμικής παλινδρόμησης, τα οποία εκτίμησαν την επίδραση του εκπαιδευτικού και οικονομικού επιπέδου, της ψυχολογικής κατάστασης, της σωματικής δραστηριότητας, του καπνίσματος των κλινικών παραγόντων και διατροφικών συνιστωσών στον 10ετή κίνδυνο επανεμφάνισης καρδιαγγειακού επεισοδίου.Αποτελέσματα: Η 10ετής επίπτωση νέου ΟΣΣ επεισοδίου (θανατηφόρου ή μη) ήταν ν=811 (37,3%) (78,8% στους άνδρες και 21,2% στις γυναίκες (p=0,016); η 10ετής επίπτωση ΟΣΣ θνητότητας ήταν 17,7% (74,5% στους άνδρες και 25,5% στις γυναίκες) (p=0,016). Ο διάμεσος χρόνος επιβίωσης ήταν 8,08 έτη για τους άνδρες και 7,78 έτη για τις γυναίκες (p=0,07). Μετά από έλεγχο για συγχυτικούς παράγοντες, παρατηρήθηκε ότι οι ασθενείς υψηλής εκπαίδευσης είχαν καλύτερη 10ετή πρόγνωση. Επίσης, αναδείχθηκε ο προστατευτικός ρόλος της καλής/πολύ καλής οικονομικής κατάστασης, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό (HR=0.76, 95%CI 0.60, 0.95, p=0.01). Μελετώντας το ρόλο της κατάθλιψης και της οικογενειακής κατάστασης στην επίπτωση των ΟΣΣ, παρατηρήθηκε σημαντική αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Συγκεκριμένα, στους «μη έγγαμους» ασθενείς (πχ. άγαμοι, διαζευγμένοι, χήροι) 1-μονάδα αύξηση της κλίμακας CES-D συσχετίστηκε με 2% μεγαλύτερο κίνδυνο για επαναλαμβανόμενα ΟΣΣ επεισόδια (HR=1.02, 95%CI 1.00, 1.04) και με 4% υψηλότερο κίνδυνο για θανατηφόρο ΟΣΣ επεισόδιο, κατά τη 10ετία (HR=1.04, 95%CI 1.02, 1.06). Αναφορικά με το κάπνισμα παρατηρήθηκε ότι για κάθε 30 πακέτα-έτη καπνίσματος ο κίνδυνος για επαναλαμβανόμενο ΟΣΣ αυξανόταν κατά 6% (95%CI 1.03,1.30) και για θανατηφόρο ΟΣΣ κατά 8% (95%CI 1.03,1.63). Οι ασθενείς που ανέφεραν έκθεση σε παθητικό κάπνισμα είχαν 33% υψηλότερο κίνδυνο για θανατηφόρο ή μη θανατηφόρο συμβάν ACS (95%CI 1.12, 1.60) και 27% μεγαλύτερο κίνδυνο για θανατηφόρο συμβάν ΟΣΣ (95%CI 1.01, 1.60). Επιπρόσθετα, σημαντικά αρνητική συσχέτιση παρατηρήθηκε μεταξύ της σωματικής δραστηριότητας («μέτρια»/«ενεργή» έναντι «αδρανής»/«χαμηλή») και της 10-ετούς πρόγνωσης του ΟΣΣ (OR=0.74 95% CI 0.53, 1.03). Από τα κλινικά χαρακτηριστικά, ο σακχαρώδης διαβήτης φάνηκε να αποτελεί τον σημαντικότερο επιβαρυντικό παράγοντα στην επανεμφάνιση συμβαμάτων ΟΣΣ, συγκριτικά με τους άλλους δύο κλινικούς παράγοντες (αρτηριακή υπέρταση και υπερχοληστερολαιμία). Μελετώντας επιμέρους διατροφικές συνήθειες, αναδείχθηκε ο προστατευτικός ρόλος της αποκλειστικής κατανάλωσης ελαιολάδου έναντι του συνδυασμού με άλλα λίπη και έλαια. Επιπρόσθετα, θετική συσχέτιση παρατηρήθηκε ανάμεσα στην κατανάλωση έστω και μίας μερίδας γλυκών/εβδομάδα και στην εμφάνιση ενός νέου ΟΣΣ επεισοδίου (OR=1.23, 95% CI 0.99, 1.53), όπως επίσης και στην κατανάλωση καφέ φάνηκε ότι οι ασθενείς που κατανάλωναν 1-2 φλιτζάνια καφέ/ημέρα είχαν 35% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης επαναλαμβανόμενων επεισοδίων ΟΣΣ (θανατηφόρων ή μη), σε σύγκριση με τους ασθενείς που ανέφεραν ποτέ/σπάνια κατανάλωση (95%CI 1.01, 1.79).Συμπεράσματα: Το ΟΣΣ θεωρείται η πιο προβλέψιμη πολυπαραγοντική χρόνια νόσος καθώς οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου είναι τροποποιήσιμοι. Η παρούσα διατριβή ανέδειξε κοινωνικο-δημογραφικά, τρόπου ζωής (συμπεριφοριστικά) και κλινικά χαρακτηριστικά των στεφανιαίων ασθενών, τα οποία αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της μακροπρόθεσμης δευτερογενούς πρόγνωσης της νόσου. Με γνώμονα τον σύγχρονο τρόπο ζωής αλλά και την ολοένα επιταχυνόμενη αλλαγή του δημογραφικού χάρτη, κρίνεται αναγκαία η λήψη μέτρων δημόσιας υγείας στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας, με έμφαση στην αποτελεσματική διαχείριση των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου και διαμόρφωση κατάλληλων δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Λέξεις Κλειδιά: Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο; δευτερογενής πρόληψη; παράγοντες κινδύνου; προαγωγή υγείας; δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας; δημόσια υγεία.