Δίκτυα επιχειρηματικότητας και συνεργατικοί σχηματισμοί
Authors: Τουρτούρας Ιωάννης 
Published: August 2021

Η Παγκοσμιοποίηση και η αλματώδης εξέλιξη της Τεχνολογίας Πληροφοριών έχουν επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό την περιφερειακή ανάπτυξη. Οι αλλαγές στο ανταγωνιστικό περιβάλλον και την τεχνολογία που παρατηρούνται τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν σαν αποτέλεσμα η γεωγραφική θέση μιας επιχείρησης να μη διαδραματίζει πλέον σπουδαίο ρόλο στην απόδοσή της. Παρά το γεγονός πως η τεχνολογία επιτρέπει τη ροή των πληροφοριών ανάμεσα σε περιοχές που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους, η τεχνογνωσία και η καινοτομία τείνουν να συγκεντρώνονται γεωγραφικά. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, το ενδιαφέρον για το φαινόμενο των επιχειρηματικών συστάδων ολοένα και αυξάνεται, καθώς θεωρούνται ένας νέος μηχανισμός στήριξης της περιφερειακής οικονομικής πολιτικής. Οι επιχειρηματικές συστάδες - η γεωγραφική συγκέντρωση επιχειρήσεων του ίδιου ή συγγενικού κλάδου και συσχετισμένων οργανισμών - βρίσκονται καθημερινά στην κορυφή της ατζέντας των Ευρωπαίων πολιτικών.Η ισχυρή συσχέτιση της τοπικής ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας των συστάδων τις καθιστούν ιδιαιτέρως σημαντικές, αποτελώντας τον κυριότερο λόγο ένταξής τους στις πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης. Η ανάδειξη των παραγόντων που επηρεάζουν την απόδοση των επιχειρηματικών συστάδων και η αποτίμηση της ανταγωνιστικότητάς τους κρίνονται αναγκαίες για το σχεδιασμό και την εφαρμογή πολιτικών, που στοχεύουν στην ανάπτυξή τους. Για αυτό το λόγο αναπτύσσεται ο καινοτόμος δείκτης Cluster Strength Index (CSI), ο οποίος αποσκοπεί στην περιφερειακή ανάπτυξη μέσα από τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρηματικών συστάδων, διευρύνοντας τη γνωστική βάση των υπευθύνων χάραξης οικονομικής πολιτικής.Έχουν καταγραφεί διάφορες προσπάθειες αποτίμησης της ανταγωνιστικότητας μιας συστάδας, οι οποίες όμως εστίασαν αποκλειστικά στα χαρακτηριστικά της. Η απόδοσημιας συστάδας όμως, εξαρτάται και από το γενικότερο περιβάλλον, στο οποίο δραστηριοποιείται. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο δείκτης CSI συμπεριλαμβάνει και εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν την απόδοσή της τόσο σε επίπεδο περιφέρειας, όσο και σε επίπεδο χώρας. Η ανάπτυξη του συγκεκριμένου δείκτη, λόγω της συμμετοχής των παραγόντων των τριών επιπέδων (επίπεδο συστάδας, περιφέρειας και χώρας), επιτρέπει στους ακαδημαϊκούς και τους πολιτικούς να κάνουν πιο αναλυτικές και σε μεγαλύτερο βάθος συγκρίσεις των συστάδων, οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξή τους και την τοπική ευημερία.Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αναδείξει τη συμβολή των επιχειρηματικών συστάδων στην περιφερειακή ανάπτυξη και να εισάγει έναν διαφορετικό τρόπο αποτίμησης της ανταγωνιστικότητας των συστάδων. Παρά το γεγονός πως ο παραπάνω δείκτης αναφέρεται στο επίπεδο των συστάδων, μεγάλο ενδιαφέρον έχει και η ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας τόσο σε επίπεδο περιφέρειας, όσο και σε επίπεδο χώρας, ενώ χρήσιμα συμπεράσματα προκύπτουν και σχετικά με τους κλάδους δραστηριοποίησης των συστάδων.Ο δείκτης CSI αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των ακαδημαϊκών, των επιχειρηματιών, των μάνατζερ και των πολιτικών για τη βελτίωση της απόδοσης των συστάδων και κατ’ επέκταση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρούσα διατριβή μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους φορείς χάραξης οικονομικής πολιτικής, οι οποίοι θεωρούν τις συστάδες σαν την ενδεδειγμένη λύση για την τοπική ανάπτυξη μέσα από την αύξηση της παραγωγικότητας, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ίδρυση νεοσύστατων επιχειρήσεων.