Особенности мимической моторики у младших школьников с дизартрией
Authors: ШУБАЕВА Г.С. 
Published: October 2023

Дизартрияның көмескі түрі кезінде байқалатын мимикалық бұлшық еттер қызметінің жеткіліксіздігі дыбыс айтылуына айтарлықтай қатты әсер етпегенімен, баланың қарым-қатынас жасауына және әлеуметтенуіне жағымсыз ықпалын тигізеді. Бұл мақаланың мақсаты – бастауыш мектеп жасындағы балаларда дизартрияның көмескі түрі кезіндегі мимикалық моторикасында болатын ерекшеліктерді анықтау. Осы мәселе бойынша әдебиеттерге шолу жасалды. Зерттеудің келесі әдістері қолданылды: анықтаушы эксперимент барысында балалардың дене дамуын және неврологиялық жағдайын бағалау; мимикалық моторикасын тексеру. Зерттеу нәтижелері бойынша балалардың көбісінде перинаталды кезеңдегі зиянды ықпалдардың орын алғандығы, жиі ауыратын топқа жатқызылғандығы, физиологиялық тынысының бұзылыстыры, жеңіл деңгейдегі патологиялық невро¬логиялық белгілер байқалатындығы анықталды. Дизартрияның көмескі түрі бар кіші мектеп жасындағы балаларға көбінесе мимикалық бұлшық еттердің ұсақ дифференциялану жағдайында жиырылып, босаңсуын қажет ететін сынамаларды орындау қиынға соққандығы көрсетілді. Мимикалық моториканың жеңіл бұзылысы 60% балада, орташа дәрежелі бұзылысы 40% балада анықталды. Сынамаларды орындауда қиындыққа тап болу балалардағы жүйке жүйесі арқылы бұлшық еттердің басқарылуындағы бұзылыстардың салдарынан болса керек. Қолданылған сынамалар арқылы алынған мәліметтер көмескі дизартриясы бар балалардың мимикалық моторикасында болатын бұзылыстардың тетіктерін және құрылымын анықтауға, сонымен қатар соған сәйкес түзету-дамыту шараларын оңтайландыруға септігін тигізеді.Осындай тексеру жүргізу балалардың дене дамуының жағдайын ескере отырып, жеке дамытубағдарламаларын құрастыру барысында әр балаға арналған жеке сабақтардың ұзақтығын, жүктемесін тиімді түрде мөлшерлеуге мүмкінідік береді. Түйін сөздер: дизартрия; мимикалық моторика; бастауыш мектеп оқушылары.

Недостаточность функции мимических мышц, наблюдаемая при стертой дизартрии, оказывает не- гативное влияние на общение и социализацию ребенка, хотя и существенно не влияет на звукопроизно- шение. Цель данной статьи – выявить особенности мимической моторики у детей младшего школьного возраста при стертой форме дизартрии. Проведен обзор литературы по данной теме. Были использованы следующие методы исследования: оценка физического развития и неврологического состояния детей; пробы для исследования мимической моторики в ходе констатирующего эксперимента. По результатам исследования установлено, что у большинства детей имели место вредные влияния в перинатальном периоде, многие отнесены к группе часто болеющих детей, у них наблюдаются нарушения физиоло- гического дыхания, а также патологические неврологические симптомы легкой степени. Показано, что детям младшего школьного возраста со стертой формой дизартрии нередко трудно дается выполнение проб, требующих мелко дифференцированного сокращения и расслабления мимических мышц. Легкие нарушения мимической моторики выявлены у 60% детей, нарушения средней степени – у 40% детей. Затруднения привыполнении проб обусловлены нарушениями в управлении мышцами через нервную систему.Данные, полученные с помощью использованных проб, способствуют выявлению механизмови структуры нарушений мимической моторики детей со стертой дизартрией, а также оптимизации со- ответствующих коррекционно-развивающих мероприятий. Проведение такого обследования позволяет эффективно дозировать продолжительность, нагрузку индивидуальных занятий для каждого ребенка при составлении индивидуальных программ развития с учетом состояния физического развития детей. Ключевые слова: дизартрия; мимическая моторика; учащиеся начальной школы.

The insufficiency of the function of facial muscles observed with erased dysarthria has a negative impact on the communication and socialization of the child, although it does not significantly affect the sound reproduction. The purpose of this article is to identify the features of facial motor skills in children of primary school age with an erased form of dysarthria. A review of the literature on this topic has been conducted. The following research methods were used: assessment of the physical development and neurological condition of children; tests for the study ofmimic motor skills during the ascertaining experiment. According to the results of the study, it was found that most children had harmful effects in the perinatal period, many are attributed to the groupof children who are often ill, they have violations of physiological respiration, as well as pathologicalneurological symptoms of mild degree. It is shown that children of primary school age with an erasedform of dysarthria often find it difficult to perform tests that require finely differentiated contraction and relaxation of facial muscles. Mild violations of mimic motor skills were detected in 60% of children, moderate violations – in 40% of children. Difficulties in performing tests are caused by disorders in the control of muscles through the nervous system. The data obtained using the samplesused contribute to the identification of the mechanisms and structure of violations of the mimic motorskills of children with erased dysarthria, as well as the optimization of appropriate correctional and developmental measures. Conducting such a survey allows you to effectively dose the duration and load of individual classes for each child when drawing up individual development programs, taking into account the state of physical development of children. Keywords: dysarthria; mimic motor skills; primary school pupils