Topical issues of source studies of the history of Kazakh music
Authors: МЫЛТЫКБАЕВА М.Ш. 
Published: April 2023

Данная статья посвящена изучению современного состояния источниковедения в отечественном му-зыкознании: ныне перед исследователями стоят новые задачи, обусловленные такими факторами, как глобализация, открытость культурных границ, и, в то же время духовное возрождение и самоопределе-ние нации. Актуальными становятся вопросы источниковедения как научной и учебной дисциплины, направленной на создание полноценного источниковедческого исследования – сложного процесса, вклю-чающего в себя как источниковедческий анализ, так и искусствоведческий синтез. Отмечается ценность источниковедческих исследований и освещенность проблем музыкального источниковедения в трудах отечественных и зарубежных ученых, определяют значение источниковедения для музыковедческой нау-ки, которые обеспечивают историческому исследованию объективность и точность научных выводов, на-правляет внимание исследователя на изучение максимального количества источников, а также выстраи-вает систему подобных научных изысканий. В работе над исследованием использованы культурно-исто-рический, сравнительный методы. На основе анализа научной литературы по истории казахской музыки раскрываются основные проблемы, сложившиеся в одной из важнейших сфер прикладного музыкозна-ния. Отмечается малая разработанность источниковедения в отечественной науке, острая нехватка раз-личного рода источниковедческих работ, отсутствие трудов, которые специально рассматривают спец-ифику работы с музыкальными памятниками и документами прошлого. Подчеркиваются определенные достижения отечественной науки, уделяя особое внимание в статье справочной литературе по истории казахской музыки. В развитии этой литературы можно выделить несколько этапов, каждый из которых внес много ценного в воссоздании облика становления казахского музыкального искусства и сохранения важных исторических фактов. В заключение работы делаются выводы о необходимости проведения ис-точниковедческих исследований, которые ставят новые задачи перед наукой XXI столетия и открывают новые горизонты в познании национального духовного наследия.

Бұл мақала ресейлік музыкатану ғылымындағы деректану ғылымының қазіргі жағдайын зерттеуге арналған: қазір зерттеушілердің алдында жаһандану, мәдени шекаралардың ашықтығы, сонымен бірге рухани жаңғыру және өзін-өзі дамыту сияқты факторларға байланысты жаңа міндеттер тұр. Толық дерек-тануды құруға бағытталған ғылыми-білім беру пәні ретінде деректану мәселелері – өзекті деректануды да, көркем синтезді де қамтитын күрделі үдеріске айналып отыр.Автор отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектеріндегі деректанудың құндылығын және музыкалық деректану мәселелерінің қамтылуын атап өтіп, тарихи зерттеулерді ғылыми тұжырымдардың объективтілігі мен дәлдігін қамтамасыз ететін де-ректану ғылымының музыкатану ғылымы үшін маңызын айқындап, зерттеу көздерінің санын барын-ша ұлғайтаы және осындай ғылыми зерттеулердің жүйесін құрады. Зерттеу жұмысында мәдени-тарихи, салыстырмалы әдістер қолданылды. Қазақ музыкасының тарихына қатысты ғылыми әдебиеттерді тал-дау негізінде қолданбалы музыкатану ғылымының маңызды саласының бірінде қалыптасқан негізгі мәселелер айқындалады. Отандық ғылымда деректану бағытының даму деңгейінің кенжелеп қалуы, деректанудың әртүрлі түрлерінің өткір тапшылығы, өткен дәуірдің музыкалық ескерткіштерімен және құжаттарымен жұмыс істеу ерекшеліктерін арнайы қарастыратын еңбектердің жоқтығы байқалады. Мақалада қазақ музыка тарихына қатысты анықтамалық әдебиеттерге ерекше назар аудара отырып, отандық ғылымның кейбір жетістіктері байнеленеді. Бұл әдебиеттің дамуында бірнеше кезеңдерді бөліп көрсетуге болады, олардың әрқайсысы қазақ музыка өнерінің қалыптасу келбетін қайта жаңғыртуға және маңызды тарихи деректердің сақталуына көп үлес қосады. Қорытындылай келе, еңбекте ХХІ ғасыр ғылымының алдына жаңа міндеттер қойылды, ұлттық рухани мұраны танудың жаңа көкжиектерін аша-тын деректану ғылымының қажеттілігі туралы тұжырымдар жасалған.

This article is devoted to the study of the current state of source studies in Russian musicology: now researchers face new challenges due to factors such as globalization, openness of cultural borders, and, at the same time, spiritual revival and self-determination of the nation. The issues of source studies as a scientific and academic discipline aimed at creating a full-fledged source study – a complex process that includes both source analysis and art synthesis – are becoming relevant. The value of source studies and the illumination of the problems of musical source studies in the works of domestic and foreign scientists are noted, determine the importance of source studies for musicology, which provide historical research with objectivity and accuracy of scientific conclusions, directs the researcher’s attention to the study of the maximum number of sources, and also builds a system of such scientific research. In the work on the study, cultural-historical, comparative methods were used. Based on the analysis of scientific literature on the history of Kazakh music, the main problems that have developed in one of the most important areas of applied musicology are revealed. There is a low level of development of source studies in Russian science, an acute shortage of various kinds of source studies, the absence of works that specifically consider the specifics of working with musical monuments and documents of the past. Certain achievements of the national science are emphasized, paying special attention in the article to the reference literature on the history of Kazakh music. There are several stages in the development of this literature, each of which has contributed a lot of valuable things in recreating the appearance of the formation of the Kazakh musical art and preserving important historical facts. In conclusion, conclusions are drawn about the need for source studies that pose new challenges to the science of the XXI century and open up new horizons in the knowledge of the national spiritual heritage.