Μελέτη ανταπόκρισης στο ανερχόμενο πρόβλημα της φυματίωσης στην Ελλάδα και χαρακτηριστικά του πληθυσμού
Authors: Σωτηροπούλου Πηνελόπη 
Published: August 2021

Καθώς οι προσπάθειες για να επιτευχθούν οι αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας -the 2015 UN Millennium Development Goals (MDGs)- φαίνεται να ευοδώνονται, τίθεται το ερώτημα σχετικά με την πορεία της φυματίωσης στην Ελλάδα και τη συσχέτισή της με τη συμμόρφωση των ασθενών στη μακροχρόνια θεραπεία τους μέσα από μία προσπάθεια αναδρομικής μέτρησής της, δεδομένου ότι η χώρα διανύει περίοδο οικονομικής κρίσης και επιπλέον αποτελεί πύλη εισόδου οικονομικών μεταναστών.Υλικό και Μέθοδος: Υλικό της μελέτης αποτέλεσαν οι φάκελοι των ασθενών του αρχείου του Αντιφυματικού Τμήματος για τα έτη 2007-2011, οι οποίοι ανέρχονταν σε 1920 και οι αντίστοιχοι/συνοδοί φάκελοι νοσηλείας από τις κλινικές, όταν είχε προηγηθεί νοσηλεία. Εργαλείο της μελέτης αποτέλεσε το δελτίο καταγραφής που σχηματίστηκε ειδικά για τις ανάγκες της συλλογής, από το Σεπτέμβριο 2010 έως το Δεκέμβριο 2012. Ανακατασκευή πραγματοποιήθηκε για τα έτη 2007 –προ της οικονομικής κρίσης-, 2010 & 2011 –κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης- προκειμένου για τη μέτρηση πρόγνωσης διακοπής της φαρμακευτικής αγωγής. Για την ανάλυση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS 17.0. Αποτελέσματα: Όπως προέκυψε, n=1401 ασθενείς ήταν υπό παρακολούθηση και θεραπεία με πρωτεύοντα αντιφυματικά φάρμακα ενώ n=52 αντιμετωπίζονταν ως πολυανθεκτικοί ή εξαιρετικά ανθεκτικοί ασθενείς. Οι πρώτοι είχαν αναλογία Άνδρες : Γυναίκες, 72%:28%, μέση ηλικία τα 37,58±17,10 έτη, το 28,6% του πληθυσμού ήταν Έλληνες και το 84% διέμενε στην περιοχή της Ομόνοιας. Το 67% των ασθενών παρουσίασε εικόνα πλήρους συμμόρφωσης. Το φύλο, η ηλικία, το επίπεδο συνεννόησης, ο συγχρωτισμός με άλλους ασθενείς, η συμμόρφωση/συνέπεια στην αγωγή, η συννοσηρότητα, το εξαρχής κατάλληλο θεραπευτικό σχήμα και η ασφάλιση φαίνεται ότι συσχετίστηκαν με την ολοκλήρωση της θεραπείας. Όσοι είχαν άριστη γενική συμμόρφωση είχαν 7,254 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να ολοκληρώσουν τη θεραπεία (ΔΕ 5,536-9,505) σε σχέση με τους υπολοίπους, ενώ όσοι ήταν συνεπείς στην αγωγή είχαν 4,427 (3,424-5,716) περισσότερες πιθανότητες να την ολοκληρώσουν. Αντίστοιχα, όσοι ήταν ασφαλισμένοι είχαν 1,795 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να ολοκληρώσουν τη θεραπεία, σε σχέση με τους ανασφάλιστους. Αναφορικά με την πρόγνωση διακοπής της αγωγής (n=954) μόνο 38,3% από τους ασθενείς που θα κάνουν μία πρώτη διακοπή αυτόβουλα κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους θα την ολοκληρώσουν τελικά. Για τους ασθενείς με απλή φυματίωση που δεν έκαναν διακοπή στην αγωγή τους –αυτόβουλα ή ιατρογενώς- ο μέσος όρος διάρκειας της θεραπείας ήταν 6,68±3,54, ενώ όσοι έκαναν έστω και μία διακοπή ανεξαρτήτως αιτιολογίας είχαν μέση διάρκεια θεραπείας 7,38±3,68 μήνες (p=0,032). Η γενική συμμόρφωση κατά τη διάρκεια της θεραπείας αναδείχθηκε ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας (μέθοδος forward conditional), δηλ. όσοι δεν συμμορφώνονταν είχαν συμπληρωματική πιθανότητα να διακόψουν αυτόβουλα την αγωγή 15,750 φορές την αντίστοιχη πιθανότητα όσων συμμορφώνονταν. Συμπεράσματα: Όπως αποδεικνύεται στην παρούσα αναδρομική μελέτη, οι ασθενείς από την αρχή της θεραπείας έδωσαν μετρήσιμα - αξιολογήσιμα δείγματα συμμορφούμενης ή μη συμπεριφοράς που επηρέασε όχι μόνο τη μέση διάρκεια θεραπείας αλλά και την ολοκλήρωσή της, η χρονική διάρκεια της οποίας επηρεάστηκε και μειώθηκε σταδιακά στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Οι επαγγελματίες υγείας χρησιμοποιώντας κάποια χαρακτηριστικά του πληθυσμού και της συμπεριφοράς του ως δείκτες πρόγνωσης, μπορούν να εντοπίσουν καλύτερα και να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα τον πιθανά μη συμμορφούμενο ασθενή με στόχο την καλύτερη συμμόρφωσή του και την ολοκλήρωση της μακροχρόνιας θεραπείας του. Τέλος, αξίζει να τονιστεί ότι η γκετοποίηση των πολυάριθμων αλλοδαπών ασθενών αποτελεί λόγο για εφαρμογή των προγραμμάτων DOTs, βάσει των δομικών στοιχείων του ΠΟΥ.