Νέες τεχνολογίες στη διαπολιτισμική εκπαίδευση
Authors: Χατζηαγαπίου Ανδρέας 
Published: September 2021

Οι νέες τεχνολογίες και ειδικότερα οι νέες τεχνολογίες των φορητών συσκευών προσελκύουν ολοένα και περισσότερους χρήστες ειδικά από το 2012 και μετέπειτα. Παιδιά και έφηβοι χρησιμοποιούν τις φορητές συσκευές τους σε καθημερινή βάση για πολυποίκιλες ανάγκες όπως δικτύωση, διασκέδαση και μάθηση. Η ταχεία διείσδυση των φορητών συσκευών (κινητά τηλέφωνα, tablets, PDAs, ebook readers, smartwatches κ.α.), σε όλο το φάσμα της κοινωνίας, έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός καινούργιου ερευνητικού πεδίου σχετικού με τις μεγάλες δυνατότητες αξιοποίησής τους στην εκπαίδευση. Επιπλέον, το πολυπολιτισμικό περιβάλλον της περιοχής της Θράκης καθορίζει το ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο συμβαίνουν όλες οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Αν η σύγχρονη ελληνική εκπαίδευση θέλει να δημιουργήσει πολίτες έτοιμους για τις προκλήσεις του μέλλοντος, τότε δεν θα πρέπει να μένει αποκομμένη από τις κοινωνικο-πολιτισμικές εξελίξεις της κοινωνίας, αλλά οφείλει να αξιοποιήσει όλες τις δυνατότητες για τη βελτίωση του παρεχόμενου επιπέδου εκπαίδευσης. Η παρούσα διατριβή είναι μια εμπειρική έρευνα του βιόκοσμου της εκπαιδευτικής κοινότητας, και πιο συγκεκριμένα των μαθητών, ενός διαπολιτισμικού σχολείου με τη χρήση ψηφιακών μέσων. Σκοπός της έρευνας είναι η ανάδυση της αθέατης υποκειμενικής οπτικής της σχολικής κοινότητας και η διερεύνηση λανθανουσών σχέσεων ανάμεσα στα σημαντικά αντικείμενα που απαρτίζουν τον βιόκοσμο των μαθητών. Με άλλα λόγια, βασικός στόχος είναι η αναζήτηση των προϋποθέσεων που θα συμβάλλουν πρώτον, στον προσανατολισμό του σχολείου προς ένα νέο μαθητοκεντρικό μοντέλο και δεύτερον, στη διαδικασία μετασχηματισμού των ευκαιριών για πραγμάτωση επιθυμητών στόχων σε πραγματικές δυνατότητες αλλά και η επιστημονική τεκμηρίωση του σημαντικού ρόλου των νέων τεχνολογιών και των φορητών συσκευών στην ενίσχυση της μαθητικής δημιουργικότητας και την αναβάθμιση της μαθησιακής διαδικασίας σε επίπεδο εμπειρίας και αισθητικής. Η συλλογή των ποιοτικών δεδομένων της έρευνας έγινε με τη χρήση μιας πρότυπης εφαρμογής κοινωνικής δικτύωσης που σχεδιάστηκε για αυτόν τον σκοπό. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανάλυση, τα δεδομένα κωδικοποιήθηκαν σε 32 διχοτομικές μεταβλητές (αληθές/ψευδές), βάσει τριών θεματικών διαστάσεων: βιόκοσμος/πρακτικές γραμματισμού, υποκειμενικά ενδιαφέροντα/συναισθηματικός γραμματισμός και ταυτότητα/σχολείο. Η ανάλυση έγινε με τη βοήθεια δυο περιγραφικών στατιστικών μοντέλων, πρώτον της Λογιστικής Παλινδρόμησης, το οποίο χρησιμοποιείται για να γίνουν προβλέψεις βάσει των εξαρτημένων παρατηρούμενων μεταβλητών, και δεύτερον των Λανθανουσών Κλάσεων, με το οποίο εντοπίζονται σχέσεις ανάμεσα στις παρατηρούμενες μεταβλητές, οι οποίες επαληθεύουν τα λανθάνοντα φαινόμενα. Τα σημαντικά ευρήματα αυτής της έρευνας εντοπίζονται σε τρεις τομείς. Πρώτον, στη μαθησιακή διαδικασία παρατηρήθηκαν σοβαρές ελλείψεις στον παραδοσιακό και τον συναισθηματικό γραμματισμό των μαθητών (ειδικά των μουσουλμάνων της Θράκης). Η άτυπη (ανεπίσημη) μάθηση, εκτός των αυστηρών πλαισίων που θέτει η σχολική τάξη, ενεργοποιεί την ανάγκη για αλληλεπίδραση ακόμα και σε άτομα με χαμηλές σχολικές επιδόσεις, ακόμα και ανάμεσα σε διαφορετικά γλωσσικά συστήματα επικοινωνίας. Τα αυστηρά πλαίσια του σχολείου δεν αφήνουν περιθώρια έκφρασης και αλληλεπίδρασης σε πολλούς μαθητές, με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να αποστασιοποιούνται από τη σχολική μάθηση και να οδηγούνται στο κοινωνικό περιθώριο. Όσο όμως αναβαθμίζεται η μάθηση σε επίπεδο εμπειρίας και αισθητικής τόσο ενισχύεται το κίνητρο για συμμετοχή. Το σχολείο, πρέπει να αναπτύξει καινούργια κανάλια επικοινωνίας για τη σύνδεση της εξωσχολικής ζωής με την ενδοσχολική μάθηση. Δεύτερον, οι νέες τεχνολογίες και οι ψηφιακές δυνατότητες των φορητών συσκευών μπορούν να αξιοποιηθούν στη «διευρυντική μάθηση» για την προσωπική και την κοινωνική ανάπτυξη κάθε μαθητή αλλά και για την ψυχαγωγία του. Και τρίτον, μέσα από τη θεωρία των δυνατοτήτων, η Διαπολιτισμική Εκπαίδευση αν ξεπεράσει τους ανασταλτικούς παράγοντες (γνώσης/αντίληψης, μέσων μετασχηματισμού, εξωγενών παραγόντων, σύγκρουσης προτεραιοτήτων), τότε δύναται να ενισχύσει τα άτομα στην πορεία του μετασχηματισμού των ευκαιριών που τους παρέχονται, για πραγμάτωση των επιθυμητών στόχων σε πραγματικές δυνατότητες, για μια ζωή που ορίζουν οι ίδιοι και που έχουν λόγο να εκτιμούν.