Ο έλεγχος θρομβοφιλίας με πηκτικολογικές μεθόδους και αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) σε ασθενείς τριτοβάθμιου νοσοκομείου
Authors: Ρανέλλου Κυριακή 
Published: September 2021

Τα ισχαιμικά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΙΑΕΕ) αποτελούν μια από τις πιο σημαντικές αιτίες θανάτου στις ανεπτυγμένες χώρες. Η συχνότητα τους, σε νέους ενήλικες κυμαίνεται μεταξύ 3% και 5%.Η πιθανή μείωση της ποιότητας ζωής, όπως επίσης και οι προφανείς μακροχρόνιες κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, προτρέπουν σε αποτελεσματική πρωτοβάθμια, αλλά και δευτεροβάθμια πρόληψη, ώστε να οδηγηθούμε στην πιθανότητα αύξησης των παραγωγικών χρόνων, καθώς και της καλής ποιότητας ζωής. Τα ΙΑΕΕ αποτελούν μια ετερογενή, πολυπαραγοντική νόσο, προκαλούμενη τόσο από τυπικούς παράγοντες κινδύνου, όσο και γενετικούς παράγοντες.Τα τελευταία χρόνια έχουν διεξαχθεί διάφορες μελέτες, ώστε να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί ενός ισχαιμικού συμβάματος. Αποδεδειγμένοι παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η αρτηριακή υπέρταση,ενοχοποιούνται για μικρό μόνον ποσοστό ΙΑΕΕ. Κοινές παραλλαγές στα γονίδια που κωδικοποιούν τον παράγοντα V της πήξης, την προθρομβίνη, το ένζυμο 5,10 methylenotetrahydrofolate reductase(MTHFR), τον παράγοντα ΧΙΙΙ, καθώς και τον αναστολέα του ιστικού ενεργοποιητή του πλασμινογόνου 1 (ΡΑΙ-1) αποτελούν μεταλλάξεις ή πολυμορφισμούς των παραγόντων πήξης που σχετίζονται με αυξημένη τάση προς θρόμβωση. Ο ρόλος τους στον κίνδυνο εμφάνισης ΙΑΕΕ παραμένει υπό αμφισβήτηση/συζήτηση.Ο σκοπός αυτής της εργασίας ήταν να ελέγξουμε και να συγκρίνουμε την επίπτωση των προαναφερθέντων κλασσικών παραγόντων κινδύνου και πολυμορφισμών, δηλαδή του FVLeiden (R506Q ή G1691Α), της μετάλλαξης της προθρομβίνης (FIIG202104), της C677TMTHFR μετάλλαξης στο ένζυμο MTHFR,της παραλλαγής «εισαγωγή-διαγραφή» -6754G/5GPAI-1 στην περιοχή του υποκινητή του γονιδίου του ΡΑΙ-1, της απλής σημειακής μετάλλαξης -844G/APAI-1 στην περιοχή του προωθητή του γονιδίου του ΡΑΙ-1, του πολυμορφισμού FXIII-AVal34leuτης Α-υπομονάδας του παράγοντα ΧΙΙΙ καθώς και τη σημασία τους στο συνολικό κίνδυνο εμφάνισης ΙΑΕΕ σε νεαρούς ενήλικες κάτω των 50 ετών. Επίσης αξιολογήσαμε τη σημασία των επιπέδων πρωτεΐνης C, πρωτεΐνης S και αντιθρομβίνης και των πιθανών ανεπαρκειών αυτών των παραγόντων πήξης. Γι’αυτό το λόγο, διεξήχθη η παρούσα μελέτη , η οποία περιελάμβανε 51 επιζήσαντες ασθενείς με ΙΑΕΕ, ηλικίας κάτω των 50 ετών και 70 μάρτυρες. Σε αυτές τις δύο ομάδες εξετάστηκαν οι προαναφερόμενοι παράγοντες με μοριακές τεχνικές,καθώς και με πηκτικολογικές μεθόδους, και έπειτα μετρήθηκε και συγκρίθηκε η συχνότητά τους. Τα στοιχεία που αφορούν ΙΑΕΕ σε νέους ενήλικες από τον Ελλαδικό χώρο είναι σπάνια. Για το λόγο αυτό, η συγκεκριμένη μελέτη διεξήχθη με σκοπό να ελεγχθεί πιθανή συσχέτιση των προαναφερθέντων παραγόντων με τα ΙΑΕΕ στο συγκεκριμένο αυτό πληθυσμό της Νότιας Ευρώπης. Οι μάρτυρες που επελέγησαν προέρχονταν από την ίδια γεωγραφική περιοχή και ήταν σταθμισμένοι ως προς το φύλο (p=0.567) και την ηλικία (p=0.876).Οι ασθενείς επίσης δε διέφεραν στατιστικά σημαντικά ως προς το κάπνισμα,(p=0.559), την ύπαρξη υπερχοληστερολαιμίας (p=0.112) ή το οικογενειακό ιστορικό ΑΕΕ (p=0.20). Η υπέρταση ήταν πιο συχνή στην ομάδα των ασθενών (8/51, 15.7%)σε σχέση με τους μάρτυρες (0/70, 0%) (p=0.0001). Τόσο οι ασθενείς, όσο και οι μάρτυρες ανήκαν στην Καυκάσια φυλή.Καθώς η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί την πρώτη μελέτη αυτών των παραγόντων στο συγκεκριμένο πληθυσμό στον ελλαδικό χώρο, ένας επιπλέον στόχος ήταν να εκτιμηθεί η σημασία αυτών των μεταβλητών στους ΙΑΕΕ σε νέους ενήλικες,αλλά και η συχνότητά τους στο γενικό πληθυσμό.Τα συμπεράσματα που προέκυψαν για τον εξετασθέντα πληθυσμό, από την παρούσα μελέτη είναι: δεν κατεδείχθη στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ της ομάδας των ασθενών και αυτής των μαρτύρων σε σχέση με τις μεταβλητές FVL(p=0.199), PT20210 (p= 0.410), MTHFR (p= 0.788), -844G/A PAI-1 (p= 0.493) καιFXIII-AVal34leu (p=0.160). Τα παραπάνω δεδομένα έρχονται σε συμφωνία με διάφορες διεθνείς αναφορές, στις οποίες καταδεικνύεται πως οι παραπάνω μεταβλητές δεν σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΙΑΕΕ σε νεαρούς ενήλικες. Παρ΄ολ’ αυτά υπάρχουν και δημοσιεύσεις που καταδεικνύουν συσχέτιση.Η συχνότητα του αλληλίου 4G/5G του πολυμορφισμού -675 4G/5G του PAI-1 ήταν σημαντικά πιο αυξημένη στην ομάδα των ασθενών σε σχέση με τους μάρτυρες.Επίσης η συχνότητα του αλληλίου 5G/5G ήταν σημαντικά πιο ελαττωμένη στην ομάδα των ασθενών σε σχέση με αυτή των μαρτύρων. (p= 0. 02)Επομένως, αυτή η μελέτη υποδεικνύει πως ο πολυμορφισμός -675 4G/5G της περιοχής του υποκινητή του γονιδίου του παράγοντα ΡΑΙ-1, αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου για ΙΑΕΕ σε νεαρή ηλικία, ενώ οι υπόλοιποι από τους κληρονομικούς θρομβοφιλικούς παράγοντες που μελετήθηκαν, δεν φαίνεται να αποτελούν παράγοντες κινδύνου.Επιπλέον μελέτες οι οποίες θα περιλαμβάνουν όλους τους νέους ασθενείς που θα εισάγονται σε νοσοκομείο για ΙΑΕΕ, είναι απαραίτητες, ώστε να εκτιμηθεί η σημασία αυτών των μεταβλητών στον κίνδυνο εμφάνισης ΙΑΕΕ σε νέους ενήλικες.Επιπρόσθετα, άλλοι καινούριοι γενετικοί ή περιβαλλοντικοί παράγοντες που δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί, θα μπορούσαν να παίζουν ρόλο στην παθογένεια της νόσου και θα έπρεπε να μελετηθούν στο μέλλον.