Παραίτηση από δικαίωμα
Authors: Γεωργιάδης Γεώργιος-Αλέξανδρος 
Published: September 2021

Στόχο της διατριβής αποτελεί αφενός η διατύπωση μιας γενικής θεωρίας περί παραίτησης από δικαίωμα του ουσιαστικού δικαίου, αφετέρου η μελέτη των προϋποθέσεων και των συνεπειών της παραίτησης από ποικίλα δικαιώματα.Η θεμελίωση μιας γενικής θεωρίας παραίτησης αποσκοπεί να προσφέρει λύσεις είτε εκεί όπου η παραίτηση από ορισμένο δικαίωμα παραμένει αρρύθμιστη, είτε εκεί που ρυθμίζεται, δίχως όμως να καθορίζονται, παράλληλα, οι προϋποθέσεις και οι συνέπειες της παραίτησης. Στο πρώτο κεφάλαιο θεμελιώνεται η γενική θεωρία παραίτησης από δικαίωμα και αναλύονταιη φύση της παραίτησης ως δικαιώματος, το επιτρεπτό της παραίτησης και τα όριά του, καθώς και ο τρόπος άσκησης του δικαιώματος παραίτησης που πραγματώνεται με δικαιοπραξία.Παράλληλα, οριοθετείται η παραίτηση από συναφή μορφώματα, όπως η συγγνώμη, η ενσυνείδητη παραμέληση αποσβεστικής προθεσμίας και η αποδυνάμωση δικαιώματος. Στο δεύτερο κεφάλαιο της μελέτης συζητείται η παραίτηση από εξουσιαστικά δικαιώματα. Διαπιστώνεται ότι η παραίτηση από εμπράγματα δικαιώματα εντάσσεται τελολογικά σε ένα συστηματικό πλαίσιο, το περίγραμμα του οποίου σχηματίστηκε με στοιχεία που αντλήθηκαν από τις θεμελιώδεις αρχές του εμπράγματου δικαίου, όπως αυτές αντανακλώνται στο πεδίο της παραίτησης από εμπράγματο δικαίωμα. Περαιτέρω, στο ίδιο κεφάλαιο, υποστηρίζεται ότι επιτρέπεται η μονομερής παραίτηση από ενοχικές απαιτήσεις που πηγάζουν εκ του νόμου, όχι όμως και όταν απορρέουν από σύμβαση, καθώς και ότι, στο πεδίο της εις ολόκληρον ενοχής, η παραίτηση μπορεί να αναπτύξει και περιορισμένα αντικειμενική ενέργεια.Το τρίτο κεφάλαιο αφιερώνεται στην παραίτηση από διαπλαστικό δικαίωμα, όπου διαπιστώθηκε ότι, κατά κανόνα, αποκλείεται η προκαταβολική παραίτηση από διαπλαστικά δικαιώματα, καθώς και ότι ο παραιτούμενος θα πρέπει να γνωρίζει την ύπαρξη του δικαιώματος από το οποίο παραιτείται και τον γενεσιουργό του λόγο. Εξάλλου, έγινε δεκτό ότι, αν μετά την παραίτηση ανακύψει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί την άσκηση του διαπλαστικού δικαιώματος, τότε η δικαιοπραξία παραίτησης στερείται το δικαιοπρακτικό της θεμέλιο. Περαιτέρω, αναλύθηκε η παραίτηση από ποικίλα διαπλαστικά δικαιώματα.Στο τέταρτο κεφάλαιο της μελέτης, όπου αναπτύσσεται η παραίτηση από λειτουργικό δικαίωμα, υποστηρίζεται ότι, ενώ αντικείμενο της παραίτησης είναι το λειτουργικό δικαίωμα, έννομη συνέπεια της δικαιοπραξίας παραίτησης αποτελεί η κατάργηση του λειτουργήματος. Επίσης, γίνεται δεκτό ότι η παραίτηση από λειτουργικό δικαίωμα είναι επιτρεπτή, πλην όμως εξαρτάται από αυστηρές προϋποθέσεις προκειμένου να διαφυλαχθούν τα συμφέροντα του υπέρ ου το λειτούργημα. Περαιτέρω, η έρευνα κατέληξε στο πόρισμα ότι η παραίτηση μπορεί να είναι υποχρεωτική, όταν με αυτήν προάγονται τασυμφερόντα του υπέρ ου το λειτούργημα. Εξάλλου, προβάλλεται ότι, χάριν της προστασίας των συμφερόντων του υπέρ ου το λειτούργημα, η δήλωση παραίτησης είναι απευθυντέα και συνήθως υποβάλλεται σε δημοσιότητα. Τέλος, σε σχέση με τη συνδρομή σπουδαίου λόγου που θα πρέπει να δικαιολογεί την παραίτηση, ο προβάλλεται ότι η συνδρομή σπουδαίου λόγου δεν αποτελεί προϋπόθεση κύρους της σχετικής δικαιοπραξίας.Συμπερασματικά, η εμβάθυνση στις διατάξεις του αστικού κώδικα που αναφέρονται σε παραίτηση από ορισμένο δικαίωμα μπορεί να προσφέρει ερμηνευτικές λύσεις σε πρακτικά προβλήματα που δεν έχουν αντιμετωπιστεί μέχρι σήμερα. Και αντιστρόφως, η διαμόρφωση μιας γενικής θεωρίας παραίτησης, μέσω της επεξεργασίας της παραίτησης από διάφορα δικαιώματα υπό το πρίσμα του περιεχομένου τους, επιτρέπει την επίλυση ζητημάτων σχετικών με την παραίτηση από ορισμένο δικαίωμα, ιδίως όταν αυτή δεν ρυθμίζεται στον νόμο.