ЖАРЫСТАРҒА ДАЙЫНДЫҚ КЕЗЕҢІНДЕГІ СПОРТШЫЛАРДЫҢ ӨЗІН-ӨЗІ ӨЗЕКТЕНДІРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Authors: Красмик Ю.Н. 
Published: January 2024

Актуальность исследования особенностей самореализации в спорте связана с социально- экономической политикой государства, ориентированного на развитие профессионального спорта. После неудачных выступлений казахстанских спортсменов на международных соревнованиях (олимпиад Токио-2021 и Пекин-2022) остро стоит вопрос самореализации казахстанских спортсменов. Проблемное поле исследования задано сравнением особенностей самореализации спортсменов-профессионалов, спортсменов-любителей и спортсменов-параолимпийцев. Целью статьи является изучение самореализации личности в спортивной деятельности, а также определение различий в компонентах самореализации у спортсменов трех изучаемых категорий. Для проведения исследования использовался многомерный опросник самореализации личности С.И. Кудинова. Полученные результаты показали, что выявлены различия в развитии некоторых компонентов самореализации у спортсменов трех изучаемых категорий: динамического, эмоционального и когнитивного компонентов, а также в развитии видов самореализации – социальной самореализации. Ключевые слова: самореализация, спортсмены, виды и компоненты самореализации

Спорттағы өзін-өзі өзектендіру ерекшеліктерін зерттеудің өзектілігі мемлекеттің кәсіби спортты дамытуға бағытталған әлеуметтік-экономикалық саясатымен байланысты. Қазақстандық спортшылардың халықаралық жарыстардағы (Токио-2021 және Пекин-2022 олимпиадалары) сәтсіз өнер көрсетуінен кейін қазақстандық спортшылардың өзін-өзі таныту мәселесіне қатаң қарауда. Зерттеудің проблемалық саласы кәсіби-спортшылардың, әуесқой-спортшылардың және параолимпиадашылардың өзін-өзі жүзеге асыру ерекшеліктерін салыстыру арқылы беріледі. Мақаланың мақсаты – жеке тұлғаның спорттық іс-әрекеттегі өзін-өзі жүзеге асыруын зерттеу, сондай-ақ зерттелетін үш санаттағы спортшылар арасындағы өзін-өзі өзектендіру компоненттеріндегі айырмашылықтарды анықтау. Зерттеу үшін С.И. Кудиновтың тұлғаның өзін-өзі өзектендірудің көп өлшемді сауалнамасы қолданылды. Алынған нәтижелер зерттелетін үш категорияның спортшылары арасында өзін-өзі жүзеге асырудың кейбір компоненттерінің дамуында айырмашылықтар бар екенін көрсетті: динамикалық, эмоционалдық және когнитивтік компоненттер, сонымен қатар өзін-өзі жүзеге асыру түрлерінің дамуында - әлеуметтік өзін-өзі жүзеге асыру. Түйін сөздер: өзін-өзі өзектендіру, спортшылар, өзін-өзі өзектендірудің түрлері мен компоненттері.

The relevance of the study of the features of self-realization in sports is related to the socio- economic policy of the state focused on the development of professional sports. After the unsuccessful performances of Kazakhstani athletes at international competitions (Tokyo-2021 and Beijing-2022 Olympics), the issue of self-realization of Kazakhstani athletes is acute. The problem field of the study is set by comparing the features of self-realization of professional athletes, amateur athletes and Paralympic athletes. The purpose of the article is to study the self- realization of the individual in sports activities, as well as to determine the differences in the components of self-realization among athletes of the three studied categories. For the study, a multidimensional questionnaire of self-realization of the personality by S.I. Kudinov. The results showed that there were differences in the development of some components of self– realization in athletes of the three categories studied: dynamic, emotional and cognitive components, as well as in the development of types of self-realization - social self-realization. Keywords: self-realization, athletes, types and components of self-realization.