Νευροχημικές παράμετροι σε σχέση με στοιχεία της σεξουαλικής συμπεριφοράς επιμύων
Authors: Κυράτσας Χρήστος 
Published: September 2021

Η σιλδεναφίλη είναι η πρώτη αποτελεσματική από του στόματος θεραπεία για τη στυτική δυσλειτουργία. Αν και η δράση της θεωρείται ότι ασκείται στην περιφέρεια, στα σηραγγώδη σώματα του πέους, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζει οδούς του κεντρικού νευρικού συστήματος που εμπλέκονται στον έλεγχο της σεξουαλικής διέγερσης του άρρενος. Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η σιλδεναφίλη, χορηγούμενη εντός του κεντρικού νευρικού συστήματος αρσενικών επιμύων, αυξάνει την απελευθέρωση ντοπαμίνης στον επικλινή πυρήνα του διαφράγματος. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εξετάσει αν η σιλδεναφίλη μπορεί να τροποποιεί τη ντοπαμινεργική, σεροτονινεργική και γλουταματεργική δραστηριότητα στη μέση προοπτική περιοχή και τον επικλινή πυρήνα του διαφράγματος αρσενικών επιμύων, κατά τη διάρκεια ενός προτύπου μελέτης της σεξουαλικής διέγερσης.Σιλδεναφίλη χορηγήθηκε ενδοπεριτοναϊκώς σε δόση 1mg/kg, οξέως (2 ημέρες) ή χρονίως (21 ημέρες) σε αρσενικούς επίμυες τύπου Wistar. 30 λεπτά μετά την τελευταία δόση σιλδεναφίλης τα αρσενικά εκτέθηκαν σε θηλυκά σε οίστρο, σύμφωνα με το πειραματικό πρότυπο των στύσεων χωρίς επαφή. Τα μισά από αυτά τα αρσενικά είχαν προηγούμενη εμπειρία στύσεων χωρίς επαφή, ενώ τα άλλα μισά όχι. Τις ομάδες ελέγχου αποτέλεσαν αρσενικά πειραματόζωα που ακολούθησαν τις ίδιες πειραματικές διαδικασίες υπό χορήγηση εκδόχου οξέως ή χρονίως. Τα ιστικά επίπεδα της ντοπαμίνης (DA) και των μεταβολιτών της 3,4-διυδροξυφαινυλοξεικού οξέος (DOPAC) και ομοβανιλλικού οξέος (HVA), της σεροτονίνης (5-HT) και του μεταβολίτη της 5-υδροξυϊνδολοξεικού οξέος (5-HIAA), καθώς και του γλουταμικού οξέος, μετρήθηκαν στη μέση προοπτική περιοχή και τον επικλινή πυρήνα του διαφράγματος των αρσενικών με υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης με ηλεκτροχημικό ανιχνευτή. Επίσης, υπολογίστηκαν ο ρυθμός ανακύκλισης της ντοπαμίνης [(DOPAC+HVA)/DA] και της σεροτονίνης (5-HIAA/5-HT), που χρησιμοποιήθηκαν ως δείκτες της ντοπαμινεργικής και σεροτονινεργικής δραστηριότητας των υπό μελέτη εγκεφαλικών δομών. Καταγράφηκε επιπλέον ο αριθμός των στύσεων χωρίς επαφή που εκδήλωσαν τα αρσενικά πειραματόζωα.Η στατιστική επεξεργασία έδειξε ότι η χορήγηση σιλδεναφίλης αύξησε το ποσοστό των αρσενικών πειραματοζώων που εμφάνισαν στύσεις χωρίς επαφή. Σε αρσενικά χωρίς προηγούμενη εμπειρία, η οξεία και χρόνια χορήγηση σιλδεναφίλης αύξησε το ρυθμό ανακύκλισης της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης και στις δύο εγκεφαλικές δομές. Στα αρσενικά με προηγούμενη εμπειρία, η οξεία χορήγηση σιλδεναφίλης αύξησε επίσης το ρυθμό ανακύκλισης της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης στις υπό μελέτη εγκεφαλικές δομές, ενώ η χρόνια χορήγηση αύξησε μόνο το ρυθμό ανακύκλισης της σεροτονίνης στη μέση προοπτική περιοχή και της ντοπαμίνης στον επικλινή πυρήνα. Όσον αφορά στα επίπεδα του γλουταμικού οξέος, αυτά βρέθηκαν σημαντικά αυξημένα στον επικλινή πυρήνα μετά από χορήγηση σιλδεναφίλης οξέως ή χρονίως. Στη μέση προοπτική περιοχή τα επίπεδα του γλουταμικού ήταν χαμηλότερα μετά από χορήγηση σιλδεναφίλης σε αρσενικά χωρίς εμπειρία, ενώ τα έμπειρα αρσενικά παρουσίασαν σημαντική αύξηση του γλουταμικού μετά από χρόνια χορήγηση της ουσίας.Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η σιλδεναφίλη, κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής διέγερσης, διεγείρει το ντοπαμινεργικό σύστημα του επικλινούς πυρήνα, ενώ δείχνουν παρόμοια δράση και στη μέση προοπτική περιοχή, αλλά και στη σεροτονινεργική και γλουταματεργική δραστηριότητα των δύο αυτών εγκεφαλικών δομών. Με τον τρόπο αυτό καταδεικνύουν τη δράση της ουσίας σε κεντρικές νευρωνικές οδούς που εμπλέκονται στον έλεγχο της σεξουαλικής διέγερσης. Οι παρατηρούμενες διαφορές μεταξύ αρσενικών πειραματοζώων με και χωρίς προηγούμενη σεξουαλική εμπειρία, υποδηλώνουν ότι το σεξουαλικό προφίλ και η προηγούμενη εμπειρία του αρσενικού αποτελούν επιπλέον παράγοντες που μπορούν να τροποποιούν αυτή την κεντρική δράση.Συμπερασματικά, μπορεί να θεωρηθεί ότι η δράση της σιλδεναφίλης, εκτός από τις νευραγγειακές διεργασίες στο επίπεδο των σηραγγωδών σωμάτων, συμπεριλαμβάνει και το κεντρικό νευρωνικό υπόστρωμα της σεξουαλικής διέγερσης. Οι νευροχημικές μεταβολές που προκαλεί, ενδέχεται να οργανώνουν σωματοαισθητικά, ψυχολογικά, ακόμη και κοινωνικά ερεθίσματα από το περιβάλλον και να συντονίζουν τις προπαρασκευαστικές και εκτελεστικές παραμέτρους της σεξουαλικής συμπεριφοράς.Μία πιθανή δράση σε κεντρικές οδούς που εμπλέκονται στη φάση της σεξουαλικής διέγερσης θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί η σιλδεναφίλη είναι τόσο αποτελεσματική σε ασθενείς με στυτική δυσλειτουργία ψυχογενούς τύπου. Επιπλέον, μπορεί να συσχετιστεί με την αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης ουσίας στην αντιμετώπιση ασθενών με στυτική δυσλειτουργία οφειλόμενη σε λήψη αναστολέων της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης. Η διαπίστωση ότι κάποιες από τις νευροχημικές μεταβολές διαφοροποιούνται σε αρσενικά με προηγούμενη σεξουαλική εμπειρία μετά από χρόνια χορήγηση της ουσίας, αποτελεί ένδειξη ότι το δοσολογικό σχήμα και το σεξουαλικό προφίλ του αρσενικού τροποποιούν τη δράση της σιλδεναφίλης στο κεντρικό νευρικό σύστημα.