Μελέτη των ποιοτικών χαρακτηριστικών του ελαιολάδου όπως επηρεάζονται από την καλλιέργεια της ελιάς και τη διαδικασία εξαγωγής
Authors: Ζήκος Ευάγγελος 
Published: September 2021

Στην παρούσα έρευνα μελετήθηκε η επίδραση των δύο εμπορικών υγρών σκευασμάτων (Maxicrop και Kelp-100) που προέρχονται από τα φύκι Ascophyllum nodosum και Ecklonia maxima, αντίστοιχα, μετά το διαφυλλικό ψεκασμό ελαιοδένδρων της ποικιλίας «Λιανολιά Κερκύρας» στα ελαιόδενδρα και το παραγόμενο προϊόν (ελαιόλαδο). Τα σκευάσματα Maxicrop και Kelp-100 εφαρμόστηκαν ως εξής: α) κανένας ψεκασμός– μάρτυρας, β) ψεκασμός με διάλυμα 0,4% Maxicrop (15 Ιουνίου, τέλος ανθοφορίας), γ) ψεκασμός με διάλυμα 0,4% Maxicrop (15 Ιουνίου) και με διάλυμα 0,01% B (25 Ιουνίου), δ) διπλός ψεκασμός με διάλυμα 0,4% Maxicrop (15 Ιουνίου και 15 Ιουλίου), ε) ψεκασμός με διάλυμα 0,2% Kelp-100 (15 Ιουνίου), στ) ψεκασμός με διάλυμα 0,2% Kelp-100 (15 Ιουνίου) και με διάλυμα 0,01%B (25 Ιουνίου), ζ) διπλός ψεκασμός με διάλυμα 0,2% Kelp-100 (15 Ιουνίου και 15 Ιουλίου). Δεν εφαρμόστηκε λίπανση από το έδαφος κατά τη διάρκεια του πειράματος.Συγκεκριμένα, εκτιμήθηκε η θρεπτική κατάσταση των ελαιοδέντρων με τη μέθοδο της φυλλοδιαγνωστικής, μετρήθηκε το μέσο βάρος των καρπών, ο δείκτης ωρίμανσης των καρπών, η συγκέντρωση ορισμένων καροτενοειδών (φλαβοξανθίνη, βιολαξανθίνη, λουτεϊνη, ζεαξανθίνη και β-καροτένιο) στο φλοιό των καρπών και το ποσοστό του παραγόμενου ελαιολάδου. Στο παραληφθέν ελαιόλαδο έγινε προσδιορισμός των κριτηρίων ποιότητας (οξύτητα, αριθμός υπεροξειδίων, Κ¬232 και Κ270), του ποσοστού λιπαρών οξέων, των φαινολικών ενώσεων (υδροξυτυροσόλη, DAFOA, AFOA, τυροσόλη, DAFLA, AFLA, 1-ακετοξυπινορεσινόλη και λουτεολίνη) και του προφίλ πτητικού κλάσματος.Η συγκέντρωση του αζώτου (Ν) στα φύλλα των ελαιόδεντρων, το 2012 αυξήθηκε κυρίως με την απλή εφαρμογή των Maxicrop και Kelp-100 και με την εφαρμογή προσθήκης βορίου (Β) ενώ το 2013 ελαττώθηκε τόσο σε σχέση με τον μάρτυρα όσο και σε σχέση με το πρώτο έτος εφαρμογής των σκευασμάτων. Η συγκέντρωση του φωσφόρου (Ρ) αυξήθηκε με την εφαρμογή του Maxicrop, και των συνδυασμών του ενώ με την εφαρμογή του Kelp-100 και των συνδυασμών του παρατηρήθηκε μείωση της συγκέντρωσής του. Η συγκέντρωση του Κ παρουσίασε τάση αύξησης σε όλες τις μεταχειρίσεις σε σχέση με τον μάρτυρα. Η συγκέντρωση του Ca το 2012 δεν επηρεάστηκε σημαντικά σε σχέση με τον μάρτυρα με την εφαρμογή του Maxicrop και των συνδυασμών του ενώ αντίθετα η εφαρμογή του Kelp-100 και των συνδυασμών του οδήγησαν σε σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης του Ca. Το 2013 συνέβη το αντίθετο, δηλ. η συγκέντρωση του Ca ελαττώθηκε με την εφαρμογή του Kelp-100 και των συνδυασμών του ενώ με την εφαρμογή του Maxicrop και των συνδυασμών του ήταν περίπου στα ίδια επίπεδα με την συγκέντρωση στον μάρτυρα σημειώνοντας μικρή μείωση. Οι συγκεντρώσεις των Mg, Fe, Zn, Mn, Cu και B σημείωσαν αύξηση με την εφαρμογή των δύο σκευασμάτων και των συνδυασμών τους.Η εφαρμογή των σκευασμάτων προκάλεσε αύξηση στο μέσο νωπό βάρος του καρπού με την μεγαλύτερη να σημειώνεται στη περίπτωση της διπλής εφαρμογής του Kelp-100. Ο διαφυλλικός ψεκασμός με τα δύο εμπορικά σκευάσματα, επιτάχυνε την ωρίμανση των καρπών σε σχέση με το μάρτυρα και προκάλεσε αύξηση του ποσοστού του ελαιολάδου. Δεν επηρεάστηκε σημαντικά η ποιότητα του ελαιολάδου όπου με βάση την οξύτητα όλα τα ελαιόλαδα (με εξαίρεση την περίπτωση εφαρμογή του Maxicrop) κατατάσσονται στην κατηγορία «παρθένο ελαιόλαδο», ενώ οι τιμές του δείκτη υπεροξειδίων, σε όλες τις επεμβάσεις μετά και την επανάληψη των ψεκασμών βρέθηκε μικρότερη του 7,5. Όλες οι επεμβάσεις προκάλεσαν αύξηση της συγκέντρωσης των καροτενοειδών στο φλοιό των καρπών. Στις περιπτώσεις πρόσθετης εφαρμογής του Β καθώς και διπλής εφαρμογής των σκευασμάτων παρατηρήθηκε περαιτέρω αύξηση των καροτενοειδών.Η σύνθεση λιπαρών οξέων δεν επηρεάστηκε από τις εφαρμοζόμενες διαφυλλικές λιπάνσεις με τα προϊόντα που προέρχονται από εκχυλίσματα φυκών.Η συγκέντρωση της υδροξυτυροσόλης δεν παρουσίασε αρχικά (2012) στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ του μάρτυρα και των υπόλοιπων μεταχειρίσεων αλλά μετά και την επανάληψη της εφαρμογής των δύο εμπορικών προϊόντων από φύκη (2013), παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της περιεκτικότητας στο μάρτυρα καθώς και αύξηση τόσο κατά την εφαρμογή του Maxicrop+Maxicrop όσο και στην εφαρμογή του Kelp-100+Β. Η συγκέντρωση τυροσόλης το 2012 μειώθηκε αισθητά ενώ το 2013 παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση μετά την εφαρμογή του εμπορικού σκευάσματος Maxicrop και των συνδυασμών του, σε σχέση με τον μάρτυρα. Η εφαρμογή του SWE (εκχυλίσματα φυκών) προκάλεσε μείωση των παραγώγων της ελαιοευρωπαΐνης και της 1-ακετοξυ-πινορεσινόλης σε σχέση με τον μάρτυρα.Οι μεταβολές στη σύσταση του πτητικού κλάσματος των παρθένων ελαιολάδων μελετήθηκαν με τη χρήση της τεχνικής SPME–GC–MS. Η εφαρμογή των διαφυλλικών ψεκασμών με SWE προκάλεσε ελάττωση της συγκέντρωσης της E-2-εξενάλης, η οποία αποτελεί την επικρατέστερη ένωση του πτητικού κλάσματος του ελαιολάδου. Η συγκέντρωση των πτητικών προϊόντων οξείδωσης (πεντανάλη, εξανάλη, επτανάλη, και εννεανάλη) καταγράφηκε υψηλότερη στα ελαιόλαδα το 2013. Η συγκέντρωση της εξανάλης παρουσίασε τάση αύξησης μετά την εφαρμογή των SWE σε σχέση με τον μάρτυρα. Η συγκέντρωση της E-2-εξεν-1-όλης παρουσίασε τάση αύξησης στις μεταχειρίσεις με την χρήση του Maxicrop και των συνδυασμών του σε σχέση τόσο με τον μάρτυρα όσο και με τις μεταχειρίσεις που εφαρμόστηκε διαφυλλικός ψεκασμός με το Kelp-100 και των συνδυασμών του. Όσον αφορά τα προϊόντα της οδού της λιποξυγενάσης, τα οποία είναι υπεύθυνα για τις θετικές οργανοληπτικές ιδιότητες του ελαιολάδου, βρέθηκαν σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις στην μεταχείριση του μάρτυρα και μόνο το πρώτο έτος της μελέτης, ενώ παρατηρείται μια τάση αύξησης στις μεταχειρίσεις με την χρήση του Maxicrop και των συνδυασμών του.