Τα επίθετα στον γραπτό λόγο ενήλικων σπουδαστών/σπουδαστριών της ελληνικής ως Γ2
Authors: Παναγιωτίδου Βικτώρια 
Published: November 2024

Η διατριβή έχει στόχο τη μελέτη της μορφής, της σημασίας και της χρήσης του λεξιλογίου που χρησιμοποιούν ενήλικες μη φυσικοί ομιλητές της ελληνικής στο επίπεδο Β2 (ΕΜΦΟ(Β2)). Ειδικότερα, το ενδιαφέρον της επικεντρώνεται στα επίθετα. Για τη διεξαγωγή της έρευνας δημιουργήθηκε ένα Σώμα Κειμένων τα οποία παρήχθησαν σε συνθήκες Εξετάσεων από Ενήλικες Σπουδαστές της Ελληνικής στο επίπεδο Β2. Πρόκειται για το Σ.Κ.Ε.ΕΝ.Σ.Ε.(Β2) που αποτελείται από 474 κείμενα (81.379 λέξεις) που προέρχονται από 237 επιτυχόντες στις εξετάσεις επάρκειας του Σχολείου Νέας Ελληνικής Γλώσσας (ΣΝΕΓ) στις εξεταστικές περιόδους 2011-2017.Ο στόχος της διατριβής είναι διπλός. Από τη μια, το ενδιαφέρον της επικεντρώνεται στη μελέτη του βάθους της λεξικής γνώσης ως προς το σύνολο των διαστάσεων του Nation (2001), της μορφής, της σημασίας και της χρήσης. Αξιολογείται με ποιοτικά κριτήρια η μορφολογική, παραγωγική και κλιτική πολυπλοκότητα των επιθέτων, στοιχεία που στη βιβλιογραφία συνδέονται με το μαθησιακό φορτίο, το επίπεδο επιτήδευσης των λέξεων (Hamada & Koda, 2010· Koda, 1999· Laufer, 1997· Nation, 2001· Ricketts, κ.ά., 2011· Bauer & Nation, 1993· Hatch & Brown, 1995), την περιγραφή της γλωσσικής ικανότητας και την αξιολόγηση της γλωσσικής ανάπτυξης (Ortega, 2012). Επίσης, εξετάζεται η ανάπτυξη της συνωνυμίας, αντωνυμίας και πολυσημίας των επιθέτων ενώ, τέλος, καταγράφονται οι λειτουργίες (Φραγκάκη, 2010) με τις οποίες αυτά απαντούν στο Σ.Κ.Ε.ΕN.Σ.Ε.(Β2). Ο δεύτερος στόχος της έρευνας αφορά τη λειτουργική χρήση των επιθέτων. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται αν η συνολική συχνότητα των επιθέτων συνδέεται με κείμενα που εντάσσονται στον ίδιο Θεματικό Τύπο (ΘΤ) (κατηγορίες κειμένων που έχουν αναλογίες ως προς τον κειμενικό τύπο ή το κειμενικό είδος) και αν οι ΘΤ παρουσιάζουν σημαντική διαφορά μεταξύ τους ως προς το ίδιο κριτήριο. Επιπλέον, εξετάζεται η πιθανή συσχέτιση της συχνότητας των επιμέρους λειτουργιών των επιθέτων, ειδικότερα, των περιγραφικών, αξιολογικών, δεικτικών, ταξινομικών και ποσοδεικτικών με τους ΘΤ, τα είδη και τους τύπους κειμένου. Τέλος, διερευνάται αν η συχνότητα των παραπάνω λειτουργιών διαφέρει σημαντικά σε κάθε ΘΤ. Από την επεξεργασία των δεδομένων προκύπτει ότι στο Σ.Κ.Ε.ΕN.Σ.Ε.(Β2) τα επίθετα συγκεντρώνουν πολλά χαρακτηριστικά του επιπέδου Β2. Ωστόσο, οι ΕΜΦΟ(Β2) φαίνεται ότι συχνά προτιμούν λεξικές μονάδες που παραπέμπουν σε χαμηλότερα επίπεδα ελληνομάθειας, ενώ στο ΣΚ απαντούν επίσης λεξικές μονάδες που διδάσκονται σε πιο προχωρημένα επίπεδα ελληνομάθειας σύμφωνα με τα Αναλυτικά Προγράμματα. Επιπλέον, θέματα που εντάσσονται στον ίδιο ΘΤ δεν διαφοροποιούνται ως προς τη συνολική συχνότητα των επιθέτων, ενώ αντίθετα οι ΘΤ διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους τόσο ως προς την ίδια μεταβλητή όσο και ως προς τη συχνότητα των επιμέρους λειτουργιών των επιθέτων. Τα πορίσματα της έρευνας έχουν άμεση εφαρμογή σε τομείς που αφορούν την ελληνική ως Γ2, όπως η σύνταξη Αναλυτικών Προγραμμάτων (ΑΠ) και διδακτικών εγχειριδίων. Τέλος, από τη βιβλιογραφική έρευνα που διεξήχθη στο πλαίσιο της διατριβής προέκυψε μια εσχάρα περιγραφής της λεξικής γνώσης με εστίαση στα επίθετα, η Ε.ΠΕ.ΛΕ.Γ.Ε., πρωτοτυπία της οποίας αποτελεί η διαβάθμιση των επιθέτων όχι μόνο με μορφολογικά κριτήρια, αλλά και ανάλογα με τη λειτουργία τους.