Ο ρόλος της ασύμμετρης διμεθυλαργινίνης (ADMA) στην παθογένεια της νεφρικής ανεπάρκειας σε ασθενείς με αυτοσωματική επικρατούσα πολυκυστική νόσο νεφρών (ΑΕΠΚΝ)
Authors: Ράπτης Βασίλειος 
Published: August 2021

Η ΑΕΠΚΝ είναι η πιο συχνά εμφανιζόμενη κληρονομική διαταραχή που προκαλεί ΧΝΝ παγκοσμίως, οδηγώντας περίπου 5% των ασθενών στο τελικό στάδιο, τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Βόρειο Αμερική. Η ΧΝΝ αποτελεί τη σοβαρότερη κλινική εκδήλωση με σημαντική αύξηση της θνητότητας και της θνησιμότητας. Οι μηχανισμοί πρόκλησης και εξέλιξης της ΧΝΝ δεν έχουν διευκρινιστεί πλήρως και εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έρευνας.Η γνωστή θεωρία είναι ότι ελαττώνεται το φυσιολογικό παρέγχυμα από την πίεση των νεφρικών κύστεων καθώς αυτές αυξάνονται σε μέγεθος. Ωστόσο σε πειραματικές μελέτες έχει φανεί ότι η αποσυμπίεση με την παροχέτευση των κύστεων δε βελτίωσε τη νεφρική λειτουργία, ούτε καθυστέρησε την εξέλιξη της νεφρικής βλάβης. Επίσης η μελέτη CRISP διαπίστωσε ότι η νεφρική ροή αίματος (δηλαδή η αγγειακή αντίσταση) είναι ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης, τονίζοντας τη σημασία της αγγειασύσπασης και της αγγειακής αναδιαμόρφωση.Ιστολογικά χαρακτηρίζεται από προοδευτικά επιδεινούμενη αγγειακή σκλήρυνση του προσαγωγού και του μεσολοβίδιων αρτηριών καθώς και από διάμεση φλεγμονή και διάμεση ίνωση. Ακόμα σε ασθενείς με φυσιολογική ή σχεδόν φυσιολογική νεφρική λειτουργία η αγγειοδιαστολή που εξαρτάται από τη δράση του NO στο ενδοθήλιο είναι ελαττωματική στα μικρά υποδόρια αγγεία σε σύγκριση με υγιείς ίδιας ηλικίας. Η ελάττωση της βιοδιαθεσιμότητας του NO οδηγεί προφανώς σε χρόνια αγγειοσύσπαση και επακόλουθη αρτηριοσκλήρυνση.Φαίνεται αρκετά πιθανό ότι η ανεπάρκεια του NO συνεισφέρει στην εξέλιξη της νεφρικής βλάβης και τελικά οδηγεί σε νεφροσκλήρυνση και τελικό στάδιο ΧΝΝ. Μεγάλο ενδιαφέρον αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια γύρω από τις μεθυλαργινίνες και ιδιαίτερα την ADMA. Αποτελεί ενδογενή αναστολέα των συνθετασών του NO και βλάπτει την εξαρτώμενη από το ενδοθήλιο διαστολή των αγγείων.Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός δεδομένων που συνδέουν την ADMA με τη πρωτεϊνουρία και την υπέρταση, οι οποίοι αποτελούν κλασσικούς παράγοντες εξέλιξης της νεφρικής βλάβης. Υπάρχουν επίσης αρκετά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ADMA εμπλέκεται άμεσα στην εξέλιξη της ΧΝΝ. Η ADMA ενδέχεται να κατέχει αιτιολογικό ρόλο στην εξέλιξη της νεφρικής νόσου.Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν ο προσδιορισμός των επιπέδων ADMA σε δύο ομάδες ασθενών με ΑΕΠΚΝ, με διατηρημένη νεφρική λειτουργία (eGFR>70ml/min) και επηρεασμένη νεφρική λειτουργία (eGFR=45-70ml/min) και η σύγκρισή τους τόσος με ενήλικες ιδίων δημογραφικών χαρακτηριστικών χωρίς ΑΕΠΚΝ καθώς και η συσχέτισή τους με τα επίπεδα νεφρικής λειτουργίας και τα επίπεδα του οξειδωτικού stress. Στόχος μας ήταν η διερεύνηση αιτιολογικής σύνδεσης της ADMA με την ελάττωση της νεφρικής λειτουργίας ως πιθανός παθογενετικός μηχανισμός πρόκλησης νεφρικής βλάβης και εξέλιξης της ΧΝΝ σε αυτή των κατηγορία ασθενών.Η πρωτοτυπία της παρούσας μελέτης έγκειται στην διερεύνηση της παρουσίας αυξημένης ADMA από τα αρχικά στάδια της ΑΕΠΚΝ ως πιθανής μηχανιστικής οδού για της πρόκληση και εξέλιξη της νεφρικής βλάβης. Επίσης η διερεύνηση της παρουσίας ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας από αρχικά στάδια, που φαίνεται να αποτελεί ειδικό χαρακτηριστικό γνώρισμα. Τέλος η διερεύνηση της παρουσίας αυξημένου οξειδωτικού stress από τα αρχικά στάδια που πιθανότατα εμπλέκεται στην παθοφυσιολογία της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας και της νεφρικής βλάβης.Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων προέκυψαν τα κάτωθι συμπεράσματα. α) Αυξημένα επίπεδα ADMA εμφανίζεται από πολύ νωρίς στους ασθενείς με ΑΕΠΚΝ. β) Τα επίπεδα ADMA συσχετίζονται θετικά με το εμφανιζόμενο από νωρίς οξειδωτικού stress και αυξάνονται περαιτέρω με την επιδείνωση του. γ) Η παρούσα έρευνα ενισχύει την άποψη ότι η ADMA συμμετέχει στους μηχανισμούς πρόκλησης και εξέλιξης της νεφρικής βλάβης στην ΑΕΠΚΝ.