Η ιστορική διαδρομή της Ιατρικής Σχολής όπως αυτή σκιαγραφείται μέσα απο το αρχειακό υλικό της
Authors: Τσόκου Στυλιανή 
Published: September 2021

Η Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ιδρύεται, τον Φεβρουάριο του 1942, κάτω από συνθήκες ιδιαίτερα δύσκολες λόγω του πολέμου και της κατοχής. Θέμα της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η ιστορική διαδρομή της Ιατρικής Σχολής στο διάστημα 1942-43 έως 1981-82 καθώς από το 1982-83 η Σχολή αλλάζει δομή και όνομα και μετατρέπεται, σύμφωνα με το Ν. 1268/82 σε Τμήμα Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας.Η διαδρομή στηρίζεται στην έρευνα και στη μελέτη, του διασωθέντος αρχειακού υλικού της Σχολής, σε στοιχεία της οργάνωσης, διοίκησης και λειτουργίας της, τα οποία αναφέρονται κυρίως στους τρεις βασικούς άξονές της: ακαδημαϊκές μονάδες, εκπαιδευτικά προγράμματα και υποστηρικτικές λειτουργίες. Οι σχετικές πληροφορίες αντλήθηκαν από τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Σχολής, τους ατομικούς φακέλους των καθηγητών, το φοιτητικό αρχείο, τις επετηρίδες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τα ΦΕΚ στα οποία δημοσιεύονται θεμελιώδεις πανεπιστημιακοί νόμοι, συντακτικές πράξεις, διατάγματα, αποφάσεις κ.λ.π., τα διάφορα έγγραφα από το αρχείο της Σχολής,τις σχετικές αναφορές για την κοινωνική και πολιτική κατάσταση της Θεσσαλονίκης για το διάστημα 1940-1944 καθώς και από άλλα σχετικά δημοσιεύματα.Ειδικότερα τα θέματα που αναπτύσσονται στο κεφάλαιο ακαδημαϊκές μονάδες αφορούν: α) Στην ίδρυση των πρώτων εδρών και στο διορισμό των πρώτων καθηγητών το 1942 καθώς και στις δυσκολίες συγκρότησης και λειτουργίας της Σχολής β) Στην ανασυγκρότηση της Σχολής το 1945 με την ίδρυση των πρώτων τακτικών εδρών και το διορισμό των οικείων καθηγητών γ) Στην ταυτότητα των εδρών από το 1945-46 έως και το 1981-82 (με σχετική αναφορά, κατά περίπτωση, σε δεδομένα του 1942), η οποία περιλαμβάνει το ιδρυτικό διάταγμα, το περιεχόμενο της έδρας, τις διαδικασίες πλήρωσης της θέσεως του καθηγητή, τον αριθμό του βοηθητικού διδακτικού προσωπικού και του προσωπικού υποστήριξης, κατ’ έτος, καθώς και τον τόπο εγκατάστασης των οικείων εργαστηρίων και κλινικών για την προαναφερομένη περίοδο δ) Στην εγκατάσταση των εδρών με αναφορά 1) στις δυσκολίες που αντιμετωπίζονται κατά τα πρώτα έτη στην αναζήτηση στέγης, στην έλλειψη βασικών μέσων για την άσκηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και στις προσπάθειες που καταβάλλονται εκ μέρους των καθηγητών 2) στις καλύτερες συνθήκες εγκατάστασης που αρχίζουν να επικρατούν κατά τη δεκαετία του 1950 ε) Στο θεσμό των επικουρικών καθηγητών και στις διαδικασίες πλήρωσης των θέσεων καθώς και στις διαδικασίες μετατροπής των οικείων θέσεων σε έκτακτες αυτοτελείς έδρες στ) Στους έκτακτους καθηγητές, στους άμισθους καθηγητές και στους ομότιμους καθηγητές.Στο κεφάλαιο εκπαιδευτικά προγράμματα αναπτύσσονται θέματα που αφορούν:α) Γενικά στην εγγραφή, ενδιαφερομένων, στο Πανεπιστήμιο.β) Στους πρώτους φοιτητές της Ιατρικής Σχολής και στους προβληματισμούς που εκφράζονται από τους καθηγητές για τον αριθμό των εισακτέων.γ) Στο νομικό καθεστώς εισαγωγής (1945-46 έως 1981-82).δ) Στον αριθμό των εισακτέων κατ’ έτος, που προτείνει η Σχολή και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην επαρκή εκπαίδευση των φοιτητών λόγω της έλλειψης βοηθητικού διδακτικού προσωπικού, προσωπικού υποστήριξης και υλικοτεχνικής και κτιριακής υποδομής κατά τις δύο πρώτες κυρίως δεκαετίες λειτουργίας της.ε) Στα προγράμματα σπουδών όπως αυτά διαμορφώνονται και τροποποιούνται με την πρόσθεση η κατάργηση μαθημάτων, με τη μετάθεση διδασκαλίας μαθημάτων σε άλλα έτη, με την αύξηση η μείωση των ωρών θεωρητικής η πρακτικής εκπαίδευσης.Επίσης γίνεται αναφορά: α) Στη συγγένεια των μαθημάτων ως στοιχείο απαραίτητο 1) κατά τον ορισμό των τριμελών επιτροπών για την κρίση υποψηφίων στις διαδικασίες πλήρωσης κενών εδρών και 2) κατά την ανάθεση διδασκαλίας μαθημάτων και β) Στις αναθέσεις εντολής διδασκαλίας μαθημάτων, τα οποία καταγράφονται σε πίνακα, που περιλαμβάνει: τα μαθήματα, το έτος ίδρυσης της οικείας έδρας, το παν/κό έτος έναρξης της διδασκαλίας του μαθήματος, τα παν/κά έτη διδασκαλίας του μαθήματος από τον καθηγητή της έδρας η από καθηγητή με ανάθεση εντολής διδασκαλίας. Το κεφάλαιο αυτό κλείνει με αναφορά στα συγγράμματα που προτείνονται ως διδακτέα και διανεμητέα στους φοιτητές.Η υλικοτεχνική υποδομή ως στοιχείο βασικό για την καλή λειτουργία της Σχολής αναπτύσσεται με την καταγραφή, σε πίνακες, των σχετικών αιτημάτων τα οποία ταξινομούνται ανά δεκαετία σε δύο κατηγορίες: 1η Εξοπλισμός των Εργαστηρίων και Κλινικών σε ιατρικά εργαλεία, μηχανήματα, όργανα 2η Ξενοδοχειακός εξοπλισμός. Η υποδομή αυτή στηρίχθηκε σε πιστώσεις γενικές και ετήσιου τακτικού προϋπολογισμού, σε πιστώσεις από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και σε δωρεές οι οποίες καταγράφονται ανά δεκαετία και ανά φορέα δωρητή. Αναλύονται επί μέρους η ίδρυση του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ, δωρεά της ομώνυμης οργάνωσης των ομογενών της Αμερικής και της ελληνικής περίθαλψης της Αμερικής και η ίδρυση του Νοσοκομείο Παίδων, ως πτέρυγα του ΑΧΕΠΑ, δωρεά της Σουηδικής Οργάνωσης Raedda Barnen.Η Ιατρική Σχολή διοικείται από τον εκάστοτε Κοσμήτορα (οι Κοσμήτορες καταγράφονται σε σχετικό πίνακα) και οι διάφορες αποφάσεις λαμβάνονται στις συνεδριάσεις από το σύλλογο των καθηγητών της. Υποστηρίζεται λειτουργικά από τη Γραμματεία της, ο ρόλος της οποίας είναι η άσκηση διοικητικών δραστηριοτήτων, με σκοπό την επιτυχή παροχή προσφοράς υπηρεσιών. Οι επί μέρους τομείς εργασίας-λειτουργίες της (προϊστάμενος γραμματείας, διοικητικά θέματα, θέματα προσωπικού, πρωτόκολλο–διεκπεραίωση-αρχείο, προπτυχιακές σπουδές-φοιτητική μέριμνα) αναλύονται, κατά περίπτωση. Καταγράφονται, σε πίνακα, οι Γραμματείς για τα αντίστοιχα πανεπιστημιακά έτη και γίνεται αναφορά στο προσωπικό της Γραμματείας από το 1966-67 διότι από τότε υπάρχουν καταγεγραμμένα τα σχετικά στοιχεία Η Σχολή υποστηρίζεται επίσης και από επιτροπές, τις οποίες ορίζει για την υποβοήθηση του έργου της. Για τη δραστηριότητα της Σχολής στο επιστημονικό πεδίο αναφέρονται οι επιστήμονες του εξωτερικού οι οποίοι καλούνται να δώσουν διαλέξεις-διδασκαλίες με σκοπό την επιμόρφωση και των φοιτητών σε θέματα που άπτονται της εξέλιξης της Επιστήμης της Ιατρικής. Η Επιστημονική Επετηρίδα, το πρώτο τεύχος της οποίας εκδίδεται το 1955, καθώς και ο «Οδηγός του Φοιτητή–Οδηγός Σπουδών» ο οποίος εκδίδεται την ίδια δεκαετία αναπτύσσονται διεξοδικά.Στη συνέχεια γίνεται ευρεία αναφορά στην ίδρυση το 1946 και στη λειτουργία της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής καθώς και στη στήριξη που της παρείχε η Ιατρική Σχολή α) στο θέμα που προέκυψε δύο έτη μετά την εγκατάστασή της στη Θεσσαλονίκη, για την πιθανή μετακίνησή της στην Αθήνα και β) σε θέματα εκπαίδευσης των μαθητών της.Η ίδρυση του Οδοντιατρικού Τμήματος της Σχολής. η μετέπειτα δημιουργία ανεξάρτητης Οδοντιατρικής Σχολής καθώς και η ίδρυση του Εκπαιδευτικού Παραρτήματος Αλεξανδρουπόλεως αναπτύσσονται διεξοδικά.Συμπερασματικά τονίζεται ότι η σταδιακή ανάπτυξη της Σχολής διαμορφώνεται ανά δεκαετίες. Κατά την πρώτη δεκαετία της λειτουργίας της αντιμετωπίζει άμεσα προβλήματα κτιριακής και υλικοτεχνικής υποδομής τα οποία επιλύονται σε ικανοποιητικό βαθμό από τις προσπάθειες των καθηγητών της και τις δωρεές. Η επόμενη δεκαετία χαρακτηρίζεται για τη σταθερή ανοδική πορεία της Σχολής με σταθμό την ίδρυση του ΑΧΕΠΑ, πρώτου Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου και του Νοσοκομείου Παίδων ως πτέρυγα του ΑΧΕΠΑ, δωρεά της Σουηδικής Οργάνωσης Raedda Barnen. Η τρίτη δεκαετία χαρακτηρίζεται από έντονη εξελικτική πορεία με την ολοκλήρωση της κατασκευής του Κτιρίου Εργαστηρίων και την εγκατάσταση τους σε αυτό, τη σταδιακή μεγάλη αύξηση του βοηθητικού διδακτικού προσωπικού και του προσωπικού υποστήριξης, την απόσπαση του Οδοντιατρικού Τμήματος και τον διορισμό των επικουρικών καθηγητών. Τέλος η δεκαετία που ακολουθεί έχει μία σταθερή πορεία με σταθμό στη μετεξέλιξή της την ίδρυση του Εκπαιδευτικού Παραρτήματος Αλεξανδρουπόλεως Σε αυτή την ανάπτυξη της Ιατρικής Σχολής συνετέλεσε κύρια το ανθρώπινο δυναμικό της (εκπαιδευτικό, βοηθητικό και διοικητικό προσωπικό) με την εν γένει δραστηριότητά του η οποία απέρρεε από το σεβασμό και την αγάπη του προς αυτήν. Τέλος επισημαίνεται ότι αρωγός στην κάθε προσπάθεια της Σχολής ήταν πάντοτε και οι Πρυτανικές Αρχές του Πανεπιστημίου.