Ολοκλήρωση σχημάτων μεταδεδομένων πολιτισμικής πληροφορίας με τη χρήση της οντολογίας CIDOC CRM
Authors: Γαϊτάνου Πανωραία 
Published: September 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή ασχολείται με τη μελέτη και την ανάπτυξη τεχνικών σημασιολογικής ολοκλήρωσης μεταδεδομένων πολιτισμικής πληροφορίας με τη χρήση οντολογιών. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διατριβής γίνεται χρήση της οντολογίας πυρήνα CIDOC CRM, η οποία αποτελεί μια οντολογία για μοντελοποίηση της πολιτισμικής πληροφορίας, περιγράφοντας σε τυπική γλώσσα τις έννοιες και τις σχέσεις που εμφανίζονται στην πολιτισμική τεκμηρίωση. Στον τομέα των “Ιδρυμάτων Μνήμης”, όπως ονομάζονται εναλλακτικά οι διάφοροι οργανισμοί πολιτισμικής κληρονoμιάς, δηλαδή τα μουσεία, τα αρχεία, οι βιβλιοθήκες κλπ., παρατηρείται τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, μια τρομερά αυξανόμενη τάση στη χρήση ποικίλλων σχημάτων μεταδεδομένων (DC, VRA Core, EAD, MODS, MARC, ΕDM κλπ.), τα οποία θέτουν ουσιαστικά τις προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμη διατήρηση της πληροφορίας. Εντούτοις, αυτή η πληθώρα ποικίλων σχημάτων και προτύπων μεταδεδομένων για την περιγραφή πολιτιστικών τεκμηρίων και αντικειμένων καθιστά επιτακτική την ανάγκη για την ανάπτυξη τεχνικών και εργαλείων που θα εξασφαλίζουν την ενιαία και ανεξάρτητη από πρότυπα πρόσβαση στη σχετική πληροφορία. Η χρήση οντολογιών για την επίτευξη της ολοκλήρωσης (η οποία αναφέρεται συχνά και ως σημασιολογική ολοκλήρωση) αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη και σύγχρονη κατεύθυνση στην περιοχή αυτή. Στη παρούσα διατριβή η οντολογία CIDOC Conceptual Reference Model (CRM) αποτέλεσε το σχήμα διαμεσολάβησης ανάμεσα στα διαφορετικά πρότυπα μεταδεδομένων πολιτισμικής πληροφορίας για την εξασφάλιση ενιαίας διαχείρισης ανταλλαγής και αναζήτησης πληροφοριών. Οι τεχνικές που αναπτύχθηκαν, εφαρμόστηκαν πειραματικά σε πραγματικά πρότυπα περιγραφής μεταδεδομένων (όπως το EAD και το VRA). Πιο συγκεκριμένα, αρχικά αναπτύχθηκε η σημασιολογική απεικόνιση του διεθνούς προτύπου VRA Core 4.0 προς την οντολογία CIDOC CRM (σε τρία επίπεδα: επίπεδο έργου, επίπεδο εικόνας, επίπεδο συλλογής). Η προτεινόμενη μεθοδολογία αντιστοίχισης ανάμεσα στα δύο σχήματα βασίστηκε σε μια προσέγγιση που βασίζεται σε μονοπάτια η οποία ορίζεται αυστηρά με τη χρήση μιας γλώσσας αντιστοίχισης (Γλώσσα Περιγραφής Απεικονίσεων - ΓΠΑ), που καθορίζει τους κανόνες αντιστοίχισης από το πηγαίο σχήμα στο τελικό σχήμα. Στη συνέχεια, εξετάστηκε το πρόβλημα της μετατροπής VRA μεταδεδομένων, τα οποία είναι κωδικοποιημένα σε XML μορφή, σε μεταδεδομένα τα οποία είναι κωδικοποιημένα με τη χρήση της οντολογίας CIDOC CRM. H ανάπτυξη τέτοιων τεχνικών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πολύ συχνά κρίνεται επιτακτική η ανάγκη ανταλλαγής των μεταδεδομένων ανάμεσα σε πολιτισμικούς οργανισμούς που έχουν υιοθετήσει διαφορετικά πρότυπα μεταδεδομένων. Η προτεινόμενη τεχνική βασίστηκε στη χρήση των ΓΠΑ κανόνων απεικόνισης και της σημασιολογικής απεικόνισης του προτύπου VRA Core 4.0 προς την οντολογία CIDOC CRM. Επιπλέον, στο πλαίσιο της διατριβής αναπτύχθηκε μια διαδικασία, η οποία παράγει με αυτόματες διαδικασίες αντιστοιχίσεις ανάμεσα σε σχήματα μεταδεδομένων τα οποία βασίζονται στην XML. Η διαδικασία αυτή αξιοποιεί τις σημασιολογικές αντιστοιχήσεις ανάμεσα στα διάφορα σχήματα μεταδεδομένων και την οντολογία CIDOC CRM, οι οποίες εκφράζονται μέσα από τη Γλώσσα Περιγραφής Απεικονίσεων (ΓΠΑ). Προκειμένου να δοκιμαστεί αυτή η διαδικασία δημιουργίας αντιστοιχίσεων, πραγματοποιήθηκε η δημιουργία μιας αντιστοίχισης ανάμεσα στο EAD και το VRA Core 4.0.