AZƏRBAYCANDA KIÇIK VƏ ORTA SAHIBKARLIĞIN MÖVCUD VƏZIYYƏTI
Authors: Atif Novruzov, Ceyhun Abbasov Atif Novruzov, Ceyhun Abbasov 
Published: June 2024

Məqalədə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, rəqabət qabiliyyətinin artırılması, məşğulluq imkanlarının yaradılması, istehlakçı tələbatının yerli resurslar hesabına ödənilməsi və iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi məqsədilə Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlığın (KOS) inkişafının əhəmiyyətindən danışılıb. Qarşıda duran əsas vəzifə KOS-u Azərbaycanda dayanıqlı iqtisadi inkişafı təşviq edən əsas amilə çevirməkdir. Strateji Yol Xəritəsi ölkə iqtisadiyyatında rəqabətqabiliyyətliliyin və sabitliyin yüksəldilməsi məqsədilə yaradılıb. Bu, iqtisadiyyatın müxtəlif sektorları üçün strateji yol xəritələrinin hazırlanması üzrə daha geniş səylərin bir hissəsidir. 2025-ci ildən sonrakı dövrdə Azərbaycan üçün əsas məqsəd minimum 60 faiz həddinə çatmaqla kiçik və orta sahibkarlıq müəssisələrin ölkənin Ümumi Daxili Məhsuluna (ÜDM) töhfəsini artırmaqdır. Bu iddialı məqsəd qlobal dəyər zəncirləri ilə mükəmməl inteqrasiya edən güclü yerli KOS şəbəkəsinin yaradılması ilə sıx bağlıdır. KOS-un sürətli inkişafı və davamlılığı sayəsində onların qlobal dəyər zəncirlərinə təsiri, əqli mülkiyyətin yaradılmasına töhfəsi və daha yüksək gəlir səviyyəsinin yaranması əhəmiyyətli dərəcədə artacaqdır. Bundan əlavə, KOS-ların enerji səmərəliliyinin artırılmasına və alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinin mənimsənilməsinin təşviqinə böyük diqqət yetiriləcəkdir. Bütün sektorlar üzrə yaxşı inkişaf etmiş bilik və təşkilati dəstək KOS şəbəkəsinin yaradılması prioritetləşdiriləcək və əsas məqsəd uzunmüddətli perspektivdə ölkənin ÜDM-də KOS-un 60 faizlik payını keçməkdir.
İqtisadiyyatda rəqabət mühitinin daha da inkişafı ilkin amil kimi iqtisadi səmərəliliyə keçidə gətirib çıxaracaq ki, bu da müəyyən iş yerlərinin və xidmətlərin iri sahibkarlardan KOS-a köçürülməsini tələb edəcəkdir. Bu, KOS subyektlərinin fəaliyyət göstərdiyi sahələrin genişlənməsi ilə nəticələnəcək, bundan əlavə, diversifikasiya məqsədlərinə nail olmaq üçün bütün sektorlarda qadınların KOS-larda daha çox iştirakını təşviq etmək üçün təşəbbüslər həyata keçiriləcəkdir. Bu, qadınların rəhbərlik etdiyi şirkətlərin hər bir regionda nümunəvi model kimi fəal şəkildə təşviqini əhatə edəcəkdir. Qadın sahibkarlarla görüşlər təşkil etmək və müsahibələr aparmaqla onların töhfələri barədə məlumatlılıq və anlayış səviyyəsi yüksəldiləcəkdir. Son nəticədə məqsəd Azərbaycanın əsas işçi qüvvəsinə qadınların ümumi cəlbini artırmaqdır.
Azərbaycanda qeyri-neft iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi üzrə səylər dəyər zəncirində yüksək dəyər yaradan əlaqələrin genişləndirilməsinə diqqət yetirməklə 2025-ci ildən sonra da davam etdiriləcək. KOS-lar bu transformasiyanın idarə edilməsində mühüm rol oynayacaqlar. Çünki onlar öz intellektual imkanlarını artırır və dəyər zəncirinin müxtəlif mərhələlərini əhatə etmək üçün innovasiyalara üstünlük verirlər. Bu dəyişiklik ölkə daxilində yaranan dəyərin saxlanmasına kömək edəcək və daha sürətli inkişafa təkan verəcək. Dəyər zəncirindəki boşluqları aradan qaldırmaqla Azərbaycan müxtəlif sektorlar üzrə yerli istehsalı artırmağı və əsas mallar üçün idxaldan asılılığı azaltmağı hədəfləyir. Bundan əlavə, hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi və KOS-ların alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinə çıxışı üçün maliyyə təminatının təmin edilməsi, “yaşıl iqtisadiyyat”a keçidin təşviqi üçün tədbirlər görüləcəkdir.
Açar sözlər: KOS, Strateji Yol Xəritəsi, rəqabət, istehlak, istehsal, dayanıqlı iqtisadi inkişafı, ÜDM.