Η θεώρηση της οικογένειας στην αντιμετώπιση βαρέως πασχόντων ασθενών
Authors: Στάμου Παρασκευή 
Published: June 2024

Εισαγωγή: Τα μέλη της οικογένειας των βαρέως πασχόντων ασθενών που νοσηλεύονται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας υπόκεινται σε υψηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης, άγχους και διαταραχών που σχετίζονται με το στρες. Αυτή η ψυχολογική δυσφορία επηρεάζει αναπόφευκτα την αντίληψή τους για την ποιότητα της φροντίδας που λαμβάνει ο συγγενής τους. Δεν είναι γνωστό εάν τα μέλη της οικογένειας των νοσηλευόμενων βαρέως πασχόντων ασθενών σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) είναι σε θέση να αξιολογήσουν ρεαλιστικά την κατάσταση της υγείας των συγγενών τους. Σκοπός: Ο πρώτος στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διερεύνηση της επίδρασης της ψυχοπαθολογίας, της ψυχολογικής ανθεκτικότητας και της αυτοσυμπόνιας στην ικανοποίηση των μελών της οικογένειας των ασθενών της ΜΕΘ και η εξέταση του ρόλου της αυτοσυμπόνιας και της ανθεκτικότητας ως εξηγητικές μεταβλητές της σχέσης της ικανοποίησης με την ψυχοπαθολογία. Δεύτερο στόχο αποτέλεσε η διερεύνηση της συμφωνίας μεταξύ της αξιολόγησης της οικογένειας και των εντατικολόγων για την πορεία της υγείας των ασθενών, με επίκεντρο την ανθεκτικότητα των μελών της οικογένειας και τις αντιλήψεις τους για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την πορεία της υγείας του ασθενούς. Μέθοδος: Το δείγμα της παρούσας μελέτης ήταν 176 μέλη της οικογένειας ασθενών που νοσηλεύθηκαν στη ΜΕΘ. Κάθε συμμετέχων μέλος της οικογένειας συμπλήρωσε την κλίμακα ψυχοπαθολογίας (SCL-90-R), το ερωτηματολόγιο οικογενειακής ικανοποίησης στη μονάδα εντατικής θεραπείας (FS-ICU), την κλίμακα ψυχολογικής ανθεκτικότητας (CD-RISC) και την κλίμακα αυτοσυμπόνιας (SCS). Για τον έλεγχο των υποθέσεων της έρευνας εφαρμόστηκε ανάλυση διακύμανσης και ανάλυση διαδρομής. Ταυτόχρονα για κάθε νοσηλευόμενο ασθενή τηςΜΕΘ τα κριτήρια μη κλιμάκωσης και απόσυρσης αξιολογήθηκαν από τους εντατικολόγους ενώ τα μέλη της οικογένειας αξιολόγησαν την πορεία της υγείας του ασθενούς. Έξι μήνες μετά το εξιτήριο από τη ΜΕΘ, πραγματοποιήθηκε επαφή με τα μέλη της οικογένειας τα οποία έδωσαν απαντήσεις σε ερωτήματα που αφορούσαν σε δύο υποθετικά σενάρια. Αποτελέσματα: Η ηλικία το φύλο του ασθενούς, ο τύπος της σχέσης και η ηλικία του μέλους της οικογένειας δεν εμφάνισαν στατιστικά σημαντική άμεση επίδραση ή επίδραση αλληλεπίδρασης στην ικανοποίηση των μελών της οικογένειας. Τα επίπεδα της ψυχοπαθολογίας των συγγενών συσχετίστηκαν με σημαντική αρνητική σχέση με τη συνολική ικανοποίηση των μελών της οικογένειας. Η αυτοσυμπόνια εμφάνισε σημαντική άμεση επίδραση στην ψυχοπαθολογία και σημαντική έμμεση επίδραση στην ικανοποίηση μέσω της ανθεκτικότητας, ενώ τόσο η ανθεκτικότητα όσο και η αυτοσυμπόνια είχαν σημαντικές άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις στην ικανοποίηση των συγγενών. Η αυτοσυμπόνια εξάλειψε τον μεσολαβητικό ρόλο της ανθεκτικότητας στην ψυχοπαθολογία και στην επίδραση της ανθεκτικότητας και της ψυχοπαθολογίας στην ικανοποίηση των συγγενών. Οι αποφάσεις των εντατικολόγων σχετικά με το εάν ένας ασθενής πληρούσε τα κριτήρια απόσυρσης της υποστήριξης είχαν ακρίβεια σε ποσοστό 75,9% για την πρόβλεψη της επιβίωσης. Οι εκτιμήσεις των μελών των οικογενειών σχετικά με την έκβαση ήταν στατιστικά ανεξάρτητες και δεν συνέπιπταν με τις απόψεις των εντατικολόγων ενώ η ψυχολογική ανθεκτικότητα εμφάνισε σημαντική θετική επίδραση στην πιθανότητα συμφωνίας με τους εντατικολόγους. Έξι μήνες μετά το εξιτήριο από τη ΜΕΘ τα μέλη της οικογένειας των οποίων οι συγγενείς, ήταν ακόμη εν ζωή εμφάνισαν ισχυρή πιθανότητα να θεωρούν ότι η οικογένεια ή ο ίδιος ο ασθενής θα πρέπει να συμμετέχει στη λήψη της απόφασης που αφορά τον συγγενή του. Συμπεράσματα: Η αυτοσυμπόνια αναδείχθηκε ως το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της προσωπικότητας όσον αφορά στην ικανοποίηση των μελών της οικογένειας των ασθενών της ΜΕΘ. Η μελέτη αναδεικνύει ότι οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της αυτοσυμπόνιας βοηθούν τους συγγενείς των ασθενών να αντιμετωπίσουν την ιδιαίτερα αγχωτική εμπειρία της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας. Η ψυχολογική ανθεκτικότητα των συγγενών ασθενών που νοσηλεύονται στη ΜΕΘ σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα συμφωνίας των μελών της οικογένειας με τις αντιλήψεις των εντατικολόγων για την πορεία της υγείας των ασθενών. Οι οικογενειακές στάσεις στα υποθετικά σενάρια απόφασης απόσυρσης της μέτρων υποστήριξης του ασθενούς διαπιστώθηκε ότι επηρεάζονται σημαντικά από την πραγματική εξέλιξη της υγείας του ασθενούς.