Η πρώιμη ανίχνευση των συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων των εφήβων στο ελληνικό σχολείο
Authors: Γιαννακόπουλος Γεώργιος 
Published: January 2014

Στόχοι: Το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (ΕΔΔ) είναι εργαλείο ανίχνευσης συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων (ΣΣΠ) παιδιών και εφήβων. Η μελέτη πρωταρχικά αξιολόγησε την παραγοντική δομή του Ελληνικού ΕΔΔ. Διερεύνησε συσχετίσεις οικογενειακών χαρακτηριστικών με τα ΣΣΠ. Εξέτασε τη σχέση της γονικής υγείας με την ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία των εφήβων (ΠΖσΥ), καθώς και τον ρόλο του φύλου, του κοινωνικού-οικονομικού επιπέδου (ΚΟΕ), της παρουσίας χρόνιων αναγκών υγείας και της κοινωνικής υποστήριξης στην παραπάνω αλληλεπίδραση. Εκτίμησε τη συσχέτιση του καπνίσματος με τα ΣΣΠ. Τέλος, ανίχνευσε προγνωστικούς παράγοντες της χρήσης υπηρεσιών υγείας. Μέθοδος: Αντιπροσωπευτικό δείγμα 1194 εφήβων (12-18 ετών) και των γονέων τους (Ν = 973) συμπλήρωσαν το ΕΔΔ και άλλα ερωτηματολόγια. Διεξήχθη επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση για την εκτίμηση της παραγοντικής δομής του ΕΔΔ. Τα ΣΣΠ των εφήβων εκτιμήθηκαν σε σχέση με: ΚΟΕ και τύπο περιοχής διαμονής, οικογενειακή κατάσταση, εκπαιδευτικό επίπεδο και ψυχική υγεία γονέων, οικογενειακή συνοχή και σχέσεις γονέα-παιδιού. ΠΖσΥ εφήβων και υγεία γονέων εκτιμήθηκαν μαζί με αναφορές για το ΚΟΕ και το επίπεδο κοινωνικής υποστήριξης. Χρησιμοποιήθηκαν ποικίλοι στατιστικοί έλεγχοι για να καθοριστεί ο βαθμός σχέσης των μεταβλητών. Στην ανάλυση για το κάπνισμα, τα δεδομένα εντάχθηκαν σε ένα μοντέλο χρησιμοποιώντας πολλαπλή λογιστική παλινδρόμηση. Στην μελέτη της χρήσης υπηρεσιών, αναλύθηκαν δεδομένα 894 συμμετεχόντων. Αποτελέσματα: Υποστηρίχθηκε η αρχικά προτεινόμενη δομή πέντε παραγόντων του ΕΔΔ. Η εσωτερική συνοχή ήταν αποδεκτή για τις κλίμακες συνολικών δυσκολιών, συναισθηματικών συμπτωμάτων και θετικής κοινωνικής συμπεριφοράς. Οι μεγαλύτεροι έφηβοι ανέφεραν περισσότερη υπερκινητικότητα-απροσεξία και προβλήματα διαγωγής και τα κορίτσια ανέφεραν περισσότερα συναισθηματικά συμπτώματα και θετική κοινωνική συμπεριφορά. Οι έφηβοι χαμηλού ΚΟΕ ανέφεραν περισσότερες δυσκολίες. Μη έγγαμη οικογενειακή κατάσταση γονέων, μη ικανοποιητικές σχέσεις γονέα-παιδιού και χαμηλά επίπεδα ψυχικής υγείας των μητέρων συσχετίζονταν με περισσότερα ΣΣΠ των εφήβων. Η γονική ψυχική υγεία συσχετίστηκε με καλύτερη σωματική και ψυχολογική ευεξία των εφήβων, διάθεση και συναισθήματα, σχέσεις γονέα-παιδιού, σχολικό περιβάλλον και οικονομικούς πόρους. Η γονική σωματική υγεία συσχετίστηκε με περισσότερο θετική αντίληψη εαυτού των εφήβων. Ανδρικό φύλο, μικρότερη ηλικία, απουσία χρόνιων αναγκών υγείας, υψηλή κοινωνική υποστήριξη και υψηλότερο ΚΟΕ συσχετίστηκαν με καλύτερη ΠΖσΥ. Το κάπνισμα συσχετίστηκε με υψηλότερα επίπεδα ΣΣΠ. Εκπαιδευτικό επίπεδο γονέων, χρόνιες ανάγκες υγείας, σωματική ευεξία και ΣΣΠ εφήβων, καθώς και σχέση γονέα-παιδιού, ήταν προγνωστικοί παράγοντες για τη χρήση υπηρεσιών. Συμπεράσματα: 1)Το ΕΔΔ θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα κοινοτικό εργαλείο πρώιμης ανίχνευσης ΣΣΠ εφήβων. 2) Οι οικογενειακοί παράγοντες είναι καθοριστικοί για τα ΣΣΠ. 3) Η μελέτη ενισχύει τη σημασία της υγείας των γονέων, παράλληλα με άλλες μεταβλητές, ως σημαντικού παράγοντα για την ΠΖσΥ των εφήβων. 4) Η μελέτη υποστηρίζει τη συσχέτιση του καπνίσματος με τα ΣΣΠ. Η αναγνώριση και κάλυψη των αναγκών αναφορικά με τα ΣΣΠ θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη αποτελεσματικών αντικαπνιστικών στρατηγικών στο σχολικό περιβάλλον και αλλού. 5) Πέρα από ανάγκες φροντίδας υγείας, άλλοι παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο στη χρήση υπηρεσιών.