Περιφερειακή οργάνωση των υπηρεσιών υγείας
Authors: Αθανασιάδης Αθανάσιος 
Published: September 2021

Η περιφερειακή οργάνωση των συστημάτων υγείας αποτελεί κατάκτηση αρκετών χωρών. Η αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας αποτελεί μια διαδικασία μεταφοράς ή μεταβίβασης κεντρικών εξουσιών και αρμοδιοτήτων σε τοπικές ή περιφερειακές αρχές ή φορείς ώστε οι δημόσιες υπηρεσίες να ανταποκριθούν καλύτερα στην ικανοποίηση των αναγκών των πολιτών.Σκοπός και αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι να μελετήσει και να επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις για τους λόγους που η περιφερειακή οργάνωση και αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα δεν ολοκληρώθηκε, δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα και δεν κατάφερε να ικανοποιήσει τους στόχους για τους οποίους σχεδιάστηκε και νομοθετήθηκε.Στο πρώτο μέρος της διατριβής καταγράφονται οι νομοθετικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν στη χώρα με στόχο την οργάνωση και αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας σε περιφερειακό επίπεδο. Πιο αναλυτικά, η έρευνα χωρίστηκε σε τρεις μεγάλες περιόδους. Το δεύτερο μέρος της διατριβής περιλαμβάνει την πρωτογενή ποιοτική έρευνα (qualitative research) λόγω της φύσης του διερευνώμενου θέματος. Πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις τύπου ελίτ (elite interviewing) λόγω των χαρακτηριστικών των συμμετεχόντων και με τη μέθοδο της σκόπιμης δειγματοληψίας (purposive sampling) επιλέχθηκε ο πληθυσμός των πενήντα προέδρων και διοικητών υγειονομικών περιφερειών από το 2001 έως και το 2009. Στην έρευνα συμμετείχαν τριάντα επτά άτομα, από τους οποίους οι τριάντα τέσσερις ήταν άντρες και οι τρεις γυναίκες. Η διενέργεια και ολοκλήρωση των συνεντεύξεων διήρκεσε από τον Μάιο του 2009 έως τον Ιανουάριο του 2012, σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες που επιβάλλονται τόσο για την ορθή αξιοποίηση της μεθόδου όσο και για λόγους δεοντολογίας.Η θεματική ανάλυση (thematic analysis) χρησιμοποιήθηκε για να επιλεγούν – τα σημεία-κλειδιά στις απαντήσεις των συνεντεύξεων, την κωδικοποίησή τους και τη δημιουργία θεμάτων (themes) με στόχο να βρεθούν τα κοινά σημεία μεταξύ των συμμετεχόντων. Στη συνέχεια οι ερωτήσεις χωρίστηκαν σε τέσσερις (4) βασικές ενότητες (themes) ανάλογα με τις απαντήσεις και με βάση τη θεματική ανάλυση (thematic analysis).Το ελληνικό σύστημα υγείας δεν κατάφερε μέχρι σήμερα να ενσωματώσει μια στρατηγική περιφερειακής οργάνωσης και να επιτύχει ένα αποκεντρωμένο διοικητικό σύστημα υπηρεσιών υγείας. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι ο ρόλος της περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό, στην οργάνωση και στην παροχή υπηρεσιών υγείας ήταν και είναι εξαιρετικά περιορισμένος. Επίσης, ότι η ουσιαστική περιφερειακή οργάνωση εξαρτάται από τον βαθμό αποκέντρωσης της ευθύνης στη λήψη αποφάσεων και από τις διαδικασίες λογοδοσίας για τις αποφάσεις αυτές. Η επιτυχία της όμως θα κριθεί από τον βαθμό που θα επιδείξει στην ισότητα, στην προσβασιμότητα και στην αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υγείας αλλά και της ενσωμάτωσης μιας περιφερειακής-αποκεντρωτικής λογικής στο ευρύτερο δημόσιο διοικητικό σύστημα.Συμπερασματικά μπορεί να υποστηριχθεί ότι η περιφερειακή οργάνωση και κατ’ επέκταση η αποκέντρωση των υπηρεσιών υγείας, παρά τις κατά καιρούς αξιέπαινες προσπάθειες, παραμένει ένας επιθυμητός όσο και απόμακρος στόχος της ασκηθείσας πολιτικής υγείας στην Ελλάδα.