Συγκριτική μελέτη ψυχολογικού προφίλ και ψυχοκοινωνικών χαρακτηριστικών ειδικευομένων και ειδικευμένων Ελλήνων ιατρών και η διασύνδεσή τους με την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας
Authors: Παππάς Πέτρος 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Το ψυχολογικό και κοινωνικό υπόβαθρο φαίνονται να είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τις επαγγελματικές επιλογές των ανθρώπων. Η επιλογή ιατρικής ειδικότητας διαφοροποιεί σημαντικά τους ιατρούς, καθώς οι ιατρικές ειδικότητες διαφέρουν πολύ μεταξύ τους ως προς το αντικείμενο αλλά και την φύση της εργασίας που απαιτούν.Σκοπός: Στόχος της παρούσας ερευνητικής μελέτης ήταν η ανίχνευση πλευρών της προσωπικότητας ιατρών στην Ελλάδα -ειδικευμένων και ειδικευομένων- που ασκούν πέντε διαφορετικές ειδικότητες της Ιατρικής (Παθολογία, Γενική Ιατρική, Γενική Χειρουργική, Μικροβιολογία και Αναισθησιολογία). Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο την μελέτη ορισμένων ψυχολογικών παραμέτρων (προσωπικότητα, ναρκισσισμός, αλτρουισμός, διαπροσωπικες σχέσεις, ψυχοπαθολογία και οικογενειακό περιβάλλον) σε ειδικευόμενους και σε ειδικευμένους της Ιατρικής επιστήμης και τις συσχετίσεις μεταξύ τους. Επίπλέον στόχος υπήρξε η διερεύνηση του κατά πόσο η επιλογή ιατρικής ειδικότητας επηρεάζεται από τα ιδιαίτερα ψυχολογικά χαρακτηριστικά του ατόμου ή/και από το φύλο και άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά. Τέλος, η μελέτη στάσεων των ιατρών και πως αυτές σχετίζονται με τις εξεταζόμενες μεταβλητές. Υλικό και μέθοδος: Για να απαντηθούν οι παραπάνω στόχοι, έγινε έρευνα ερωτηματολογίου με δείγμα 539 συμμετέχοντες από πέντε ιατρικές ειδικότητες. Συγκεκριμένα, το δείγμα της παρούσας μελέτης αποτελούν ειδικοί και ειδικευόμενοι ιατροί πέντε ειδικοτήτων (Γενική Ιατρική, Παθολογία, Χειρουργική, Μικροβιολογία και Αναισθησιολογία). Η διαδικασία της δειγματοληψίας σχεδιάστηκε με γνώμονα τη συλλογή αντιπροσωπευτικού δείγματος. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν μια σειρά από ερωτηματολόγια τα οποία στόχευαν να διερεύνήσουν μια σειρά από ψυχολογικές παραμέτρους όπως, αλτρουϊσμό, ναρκισσισμό, εσωτερική και εξωτερική ντροπή, ψυχοπαθολογία, εχθρικότητα, αισιοδοξία, φόβο του πόνου και άλλα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. Αποτελέσματα: Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε σημαντικές διαφορές μεταξύ των φύλων καθώς οι γυναίκες σημείωσαν υψηλότερους μέσους όρους στην συντρηπτική πλειοψηφία των υπό εξέταση κλιμάκων. Επίσης, οι ειδικευόμενοι φαίνεται να σημειώνουν υψηλότερες βαθμολογίες από τους ειδικούς. Όταν το φύλο και η εμπερία συνδυάστηκαν, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το να έισαι άνδρας ειδικός λειτουργεί “προστατευτικά” σχεδόν στο σύνολο των ψυχολογικών χαρακτηριστικών ενώ οι γυναίκες ειδικευόμενες και ειδικοί φαίνεται να είναι σε δυσμενέστερη θέση σε ότι αφορά τα υπό μελέτη χαρακτηριστικά. Όσο αφορά στις διαφορές μεταξύ ειδικοτήτων, αξίζει να σημειωθεί ότι στις κλίμακες της ψυχοπαθολογίας, της εσωτερικής και εξωτερικής ντροπής μεγαλύτερο μέσο όρο παρουσίασαν οι παθολόγοι ενώ στις κλίμακες της επιθετικότητας υψηλότερα ποσοστά εμφάνισαν οι χειρουργοί. Επίσης, φαίνεται ότι οι αντιλήψεις για το πόσο πλούσια είναι η πατρική οικογένεια κάποιου, πόσο καλλιεργημένο θεωρεί το άτομο τον εαυτό του και πόσο προσδοκά την επαγγελματική επιτυχία επηρεάζουν τις εξεταζόμενες ψυχολογικές παραμέτρους. Τέλος αναδείχθηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ εσωτερικής, εξωτερικής ντροπής και επιθετικότητας, η οποία φαίνεται να ρυθμίζεται από τα επίπεδα άγχους εγκατάλειψης και τάσης αποφυγής της δέσμευσης του ατόμου.Συμπεράσματα: Οι σημαντικές διαφορές που καταγράφονται στα ψυχομετρικά και κοινωνικά-δημογραφικά χαρακτηριστικά ανάμεσα στους ιατρούς διαφορετικών ειδικοτήτων μπορεί να αποτελέσουν χρήσιμο προβλεπτικό και συμβουλευτικό εργαλείο για εκπαιδευτικά ιδρύματα αλλά και στον συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό πολιτικών υγείας. Η μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση που παρατηρήθηκε να εμφανίζουν οι γυναίκες καθώς και οι ειδικευόμενοι ιατροί του δείγματος αποτελεί αφορμή για ενδεχόμενο επανασχεδιασμό των προγραμμάτων ιατρικής ειδίκευσης αλλά και δημιουργίας υποστηρικτικών μηχανισμών για τις γυναίκες ιατρούς. Ο επιχειρούμενος ανασχεδιασμός του Εθνικού Συστήματος Υγείας στην Ελλάδα με άξονα την Πρωτοβάθμια Υγεία, χρειάζεται πιθανότατα να μεριμνήσει για την ακαδημαϊκή αναβάθμιση της ειδικότητας της Γενικής Ιατρικής, καθιστώντας την έτσι ελκυστικότερη επιλογή.