bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Externe strategische vernieuwing van Europese financiële dienstverleners
Authors: De Boer Ancella , Van Den Bosch Frans A. J. , Volberda Henk
Published: October 2019

De omgeving van de Europese financiële dienstensector is het afgelopen decennium sterk veranderd. Een belangrijke oorzaak is de verschuiving van wet- en regelgeving van het nationale naar het EU-niveau. Institutionele theorieën voorspellen dat grote, gevestigde bedrijven zoals ABN AMRO en Deutsche Bank het strategisch vernieuwingsgedrag van succesvolle concurrenten zullen gaan imiteren. In dit verband rijst de vraag in hoeverre dit imitatiegedrag door de nationale dan wel meer door de Europese context bepaald wordt. Aan de hand van een nieuwe dataset, met zo’n 4100 externe strategische vernieuwingsacties van banken en verzekeraars uit zes Europese landen (Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden), zal deze vraag worden onderzocht voor de periode 1990-1999. De resultaten suggereren dat van een overheersende invloed van de Europese context op extern strategisch vernieuwingsgedrag nog geen sprake is. De implicaties hiervan voor management en beleid worden kort besproken.
US GAAP en de jaarrekening van Nederlandse ondernemingen
Authors: Bakker R. W. , Vergoossen Ruud
Published: October 2019

In dit artikel wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de mate waarin Nederlandse ondernemingen met een beursnotering in de Verenigde Staten de United States Generally Accepted Accounting Principles (US GAAP) toepassen in hun in Nederland gepubliceerde jaarrekening. Daartoe is onderzocht in hoeverre deze ondernemingen in de periode 1995-2002 grondslagwijzigingen hebben doorgevoerd die leiden tot het (meer) toepassen van US GAAP en is nagegaan wat de belangrijkste verschillen tussen US GAAP en de Nederlandse verslaggevingsregels zijn zoals die blijken uit de jaarrekening 2002. Bovendien omvat het onderzoek een vergelijking van de additionele informatieverschaffing in de in Nederland gepubliceerde jaarrekening 2002 en de jaarrekening 2002 zoals opgenomen in het Form 20-F dat bij de Securities and Exchange Commission is gedeponeerd. De onderzoeksresultaten worden vergeleken met eerder soortgelijk onderzoek. Hoewel de in het onderzoek betrokken ondernemingen meer en meer waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen toepassen die in overeenstemming zijn met US GAAP, wordt het aantal in de aansluitingsoverzichten opgenomen afwijkingen tussen de cijfers op basis van US GAAP en die op basis van de Nederlandse verslaggevingsregels niet kleiner, maar juist groter. Daarnaast blijkt dat veel additionele informatie die in de Verenigde Staten verplicht is, ook steeds vaker terechtkomt in de in Nederland gepubliceerde jaarrekening.
Technologische doorbraken en exploitatie- versus exploratieallianties
Authors: Van Den Bosch Frans A. J. , Spedale S. , Volberda Henk
Published: October 2019

Grote bedrijven zijn kwetsbaar als een nieuwe technologie op de markt komt. Dit artikel onderzoekt welke rol exploitatie- en exploratieallianties kunnen spelen in de overlevingsstrategie van die bedrijven. We analyseren daartoe de beweegredenen van grote gevestigde bedrijven om allianties aan te gaan zowel vóór als na de doorbraak van een nieuwe technologie. In ons conceptuele framework is de tijdsduur van de zogenoemde ‘dominance lag’ een belangrijke verklarende factor voor het aangaan van exploitatie- en exploratieallianties. Deze ‘dominance lag’ is gedefinieerd als de tijd die een nieuwe technologie nodig heeft om de bestaande te vervangen en daarmee de nieuwe dominante standaard in de industrie wordt. Proposities worden ontwikkeld die de dynamiek van het aangaan van allianties door gevestigde bedrijven vóór en na de doorbraak van de nieuwe industriestandaard beschrijven. Implicaties voor vervolgonderzoek en voor het management van alliantiestrategieën worden besproken.
Toezicht op het accountantsberoep
Authors: Vergoossen Ruud , Wallage Philip
Published: October 2019

De laatste jaren heeft een groot aantal geruchtmakende zaken gespeeld waarin frauduleuze jaarrekeningen zijn opgemaakt. Een van de gevolgen daarvan is een sterke vermindering van het vertrouwen dat het publiek heeft in het optreden van de controlerend accountant. Het is dan ook niet verwonderlijk dat wereldwijd het toezicht op het accountantsberoep wordt versterkt. In de Verenigde Staten is hiertoe de Public Company Accounting Oversight Board opgericht, terwijl in Europa toezicht wordt ingevoerd in lijn met het concept van de herziene Achtste Richtlijn Vennootschapsrecht. In dit artikel wordt een aantal aspecten van het toezicht zoals dat wordt vormgegeven in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Duitsland met elkaar vergeleken. Deze vergelijking geeft inzicht in ontwikkelingen die van groot belang zijn voor de praktijkbeoefenaren die binnenkort met dergelijk toezicht worden geconfronteerd.
Vanuit een breed publiek belang naar onafhankelijk toezicht: de Wta
Authors: Pouw J. F. M. , Sebrechts P. J. , Sturmans T. J.
Published: October 2019

Voor herwinnen van het vertrouwen in de accountantsverklaring is het instellen van onafhankelijk publiek toezicht op accountantsorganisaties onontkoombaar. Hierover bestaat nationaal en internationaal overeenstemming. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) draagt de eindverantwoordelijkheid voor het komende toezicht in Nederland als gevolg van de voorgenomen Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta). Efficiënt en effectief toezicht vereist ook de inbreng van de bestaande beroepsorganisaties. Ongewenste vermenging van taken draagt niet bij aan het herwinnen van het vertrouwen. Onafhankelijke rechtspraak vormt het sluitstuk van effectief toezicht en zal ook zijn nut aantonen bij de uitoefening van andere toezichttaken van de AFM.
De AFM: waakhond of pitbull?
Authors: Beckman Hans , De Jong Erwin
Published: October 2019

Auteurs plaatsen enkele kritische vraagtekens bij de huidige en toekomstige taken van de AFM. Ingegaan zal worden op de huidige en toekomstige relatie tussen minister en de AFM in het kader van de diverse toezichtwetten en de lacunes die die relatie lijkt te vertonen. Voorts staan zij stil bij de beoogde bundeling van toezichttaken: toezicht op financiële verslaggeving en toezicht op de externe accountant. De auteurs vinden die bundeling niet gewenst aangezien de AFM op die manier informatie die zij op basis van haar ene toezichthoudende taak ter kennis krijgt, kan gebruiken in het kader van haar andere toezichthoudende taak. Tot slot gaan auteurs kort in op de argumenten van de Amerikaanse wetgever om toezicht op de accountant en toezicht op de financiële verslaggeving te splitsen.
Botsing van administratieve stelsels bij de invoering van het BTW-compensatiefonds
Authors: Wassenaar M. C.
Published: October 2019

Een groot aantal onderzoeken op velerlei terreinen van overheidsvoorzieningen heeft aangetoond dat het uitbesteden van overheidstaken tot lagere kosten kan leiden. Overheden zijn echter niet in staat dit kostenvoordeel volledig te realiseren, omdat de keuze tussen zelf uitvoeren en uitbesteden wordt beïnvloed door de wijze waarop de omzetbelasting wordt geheven. Bij het uitbesteden van een activiteit aan een private partij wordt over de volledige kosten BTW betaald, terwijl bij het zelf uitvoeren van dezelfde activiteit de overheid alleen over de inkoopkosten BTW betaalt. Daarnaast bestaat er voor overheden een prikkel om op zoek te gaan naar fiscale constructies om daarmee de last van de omzetbelasting te beperken. Om de verstorende werking van de heffing van BTW op te heffen is per 1 januari 2003 het BTW-compensatiefonds ingevoerd. Bij de invoering van het fonds ontstond een complex comptabel probleem doordat de gemeenten en provincies hun administraties hebben ingericht volgens het baten-lastenstelsel, terwijl het BTW-compensatiefonds de uitkeringen op kasbasis verstrekt. In dit artikel wordt ingegaan op de gekozen oplossing en op de werking van het BTW-compensatiefonds in de praktijk bij gemeenten.
Banken combineren rendement en risico in RAROC
Authors: Doff R. R. , Van Den Tillaart A. H. A. J.
Published: October 2019

Risicomanagement bij banken staat meer dan ooit in de belangstelling door enkele opzienbarende incidenten en door het recentelijk definitief geworden Bazel II Akkoord. Beide ontwikkelingen hebben een grote invloed op het vakgebied risicomanagement bij banken. Dit artikel beschrijft de wijze waarop banken risico meten en beheersen met behulp van de methodieken economic capital en Risk-Adjusted Return-on- Capital (RAROC). Deze methodiek ligt in het verlengde van de vernieuwde Bazel II regelgeving en zal de komende jaren steeds belangrijker worden voor de bancaire besturing. De auteurs beschrijven de methodes in hoofdlijnen en benadrukken het belang van kwalitatieve informatie over risico’s. Het concept RAROC zal sterker aan kracht winnen als ook deze informatie een plaats krijgt dan bij verdere verfijning van statistische methoden en historische data.
Het fundament van de Balanced Scorecard: causale relaties?
Authors: Van Der Boom A. H. , Wagensveld J.
Published: October 2019

Dit artikel bespreekt de mogelijkheden en grenzen van het vaststellen van causale en andere relaties ten behoeve van de Balanced Scorecard. Getoond wordt dat het werken met een ‘eng’ causaliteitsbegrip niet het juiste zicht geeft op de complexe relaties die in de werkelijkheid aanwezig zijn. Begrippen als causale, logische en/of ﬁnale relaties blijken in het kader van de BSC niet dienstig. Ze leiden – mede door deﬁnitiekwesties – slechts tot verwarring en ﬁxatie op onderdelen. Belangrijker is de complexe relaties uit de werkelijkheid zo goed mogelijk te leren kennen. In dit kader wordt een hulpmiddel, de relatiematrix, voorgesteld. Deze matrix met het voorgestelde werkgroepenoverleg kan controllers en anderen behulpzaam zijn bij het in kaart brengen van relevante relaties.
Risicobeheersing na Tabaksblat:de volgende stap?
Authors: Dassen Roger
Published: October 2019

Met nog vers in het achterhoofd de droevige conclusies over de evaluatie eind 2002 van de implementatie van de aanbevelingen van de Commissie Peters, kon ik in mijn column van vorig jaar nog naar harte lust klagen over de stand van de Nederlands ecorporate gover nance. ‘Onze ‘polder governance’, waarin een op onderling vertrouwen, fatsoen en ‘maatschappelijke tucht’ gestoelde overlegcultuur de plaats innam van op de Angelsaksische leest geschoeide ‘checks and balances’, zou wel eens ontoereikend kunnen zijn om het probleem te lijf te gaan’, zo werd door mij cynisch geconcludeerd. Welnu, kort na het schrijven van deze regels werd ik op mijn wenken bediend. De commissie Tabaksblat diende zich aan, en produceerde binnen korte tijd een Code die er zijn mag. Een duidelijke verankering van taken, verantwoordelijkheden, ‘accountability’ en eisen te stellen aan hen die een belangrijke rol spelen in het bestuur of toezicht van de (beursgenoteerde) ondernemingen. Al met al een fraai stukje werk, dat natuurlijk niet zonder kritiek is geaccepteerd. Belangrijkste kritiekpunt is dat de Code teveel regels zou bevatten, dat zij te gedetailleerd en te weinig conceptueel zou zijn. Ik deel die kritiek niet.
De determinanten van de hoogte van controlekosten in Nederland
Authors: Groenen Marc , Langendijk Henk
Published: October 2019

Uit dit artikel blijkt dat het balanstotaal, het aantal (buitenlandse) dochtermaatschappijen, de relatieve grootte van de post Voorraden en Debiteuren en dat een klant een beursnotering heeft, een verhogende invloed hebben op de controlekosten. Ook het feit dat hetzelfde accountantskantoor consultancykosten in rekening brengt bij zijn controleklant verhoogt de controlekosten. Voorts zijn de controlekosten van Big4-kantoren hoger dan van non-Big4-kantoren. De onderzoeksresultaten zijn van belang voor de beoordeling van de controlekosten (mede in interactie met consultancykosten en omvang accountantskantoor) door de Raad van Commissarissen (en daarbinnen het audit committee) en de Raad van Bestuur van ondernemingen. Voorts zijn de onderzoeksresultaten interessant voor de inrichting van offertes voor controlewerkzaamheden door accountantskantoren.
De invloed van ERP-systemen op de ﬁnanciële functie
Authors: Vrielink B. Oude , Verbeeten F. H. M.
Published: October 2019

In dit artikel wordt geanalyseerd wat de gevolgen zijn van de introductie van een ERP-systeem op de omvang van de ﬁnanciële afdeling, de tijdsbesteding van de controller en de kwaliteit van de managementinformatie binnen een multinational. Uit dit onderzoek blijkt dat de totale omvang van de ﬁnanciële afdeling redelijk constant blijft na de introductie van een ERP-systeem. Wel blijkt dat de introductie van een ERP-systeem het transformatieproces van de controller kan ondersteunen: de controller kan meer tijd besteden aan beslissingsondersteunende processen. Tenslotte verbetert de kwaliteit van de managementinformatie door de introductie van een ERP-systeem. De resultaten suggereren dat managers die willen dat hun controller zich ontwikkelt tot business partner, een ERP-systeem zouden moeten introduceren, zodat hun controller zich meer met beslissingsondersteunende activiteiten bezig kan houden en effectieve prestatiemeetsystemen kan introduceren en onderhouden.
Een multicriteria beslissingsmodel voor maatschappelijk georiënteerde beleggingen
Authors: Soppe Aloy , Vink A.
Published: October 2019

De publiciteit rondom maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen neemt de laatste jaren gestaag toe. Mede door het privatiseringsproces van het laatste decennium, de terugtrekkende rol van de overheid op het gebied van de sociale voorzieningen en de groeiende claimcultuur van de samenleving, worden ondernemingen vaker aangesproken in hun maatschappelijke rol. Tevens houden beleggers bij het samenstellen van beleggingsportefeuilles vaker rekening met de mate waarin de onderneming als maatschappelijk verantwoordelijk wordt beoordeeld. In deze studie is een model opgesteld dat beleggers in staat stelt op eenvoudige wijze kenmerken van maatschappelijke verantwoordelijkheid (naast ﬁnanciële kenmerken) op te nemen in de beleggingsbeslissing. In deze studie zijn negen kenmerken onderscheiden die relevant worden geacht in de stakeholderbenadering van de onderneming.
Obligatiewaardering en de aandelenmarkt in Nederland
Authors: Boeren J. F. P.
Published: October 2019

Deze studie onderzoekt of aanpassingen van obligatiewaarderingen door Moody’s en Standard & Poor’s over de periode 1 januari 1990–15 september 2003 waardevolle informatie verstrekken aan de aandelenmarkt in Nederland. Signiﬁcante resultaten worden gevonden in de periode voorafgaand aan de aankondiging van een opwaardering/afwaardering, wat aanduidt dat aandeelhouders anticiperen op deze gebeurtenissen. De daadwerkelijke aankondiging van een herziening lokt geen reactie van de aandelenmarkt uit. Blijkbaar verstrekt de aankondiging geen waardevolle informatie en leidt het niet tot een herstructurering van de aandelenportfolio. Afwaarderingen echter gaan gepaard met een corrigerende marktwerking, hetgeen erop kan duiden dat obligatiewaarderingen wel dienen als richtlijn bij het samenstellen van de aandelenportfolio.
Oordelen van accountants over accountants
Authors: Blokdijk Hans
Published: October 2019

Oordelen van accountants over andere accountants komen in toenemende mate voor; die tendens lijkt zich thans nog te versterken onder invloed van de ‘boekhoudschandalen’. Bij dergelijke oordelen dienen accountants rekening te houden met artikel 33 GBR. Er zijn stemmen opgegaan om dit artikel te doen vervallen; de daarvoor gegeven motiveringen worden besproken. Na een analyse van de in de loop der tijd voor de bepaling gegeven redenen volgt een conclusie in het licht van de stand van de regelgeving medio 2003. Van betekenis is voorts dat de gehele regelgeving voor accountants thans grondig wordt herzien. Daarom wordt verder ingegaan op de mogelijke invloeden van de nieuwe Richtlijn 205, en van de aanstaande herziening van de GBR.
De totstandkoming van de introductieprijs bij IPO’S
Authors: Van Den Assem M. J. , Haanen R. A. J. , Krol R. E. , Van Logtestijn G. J. A. M. , Van Der Sar N. L.
Published: October 2019

Aan de hand van bevindingen van veertig diepte-interviews met direct betrokken bestuurders verschaffen we inzicht in het proces van de totstandkoming van de introductieprijs bij een beursgang. Onze resultaten betreffen eerste waarde-indicaties, de modelmatige waardering, tussentijdse ontwikkelingen en de keuze van de uiteindelijke prijs van een aandelenintroductie. Opvallend blijkt de invloed van premarketing en de hiermee verkregen informatievoorsprong voor de begeleidende bank versus de beursgaande onderneming. We stellen dat een formelere inrichting van het premarketingproces wenselijk is. Niet alleen ten behoeve van de oorspronkelijke aandeelhouders, maar ruimer gesteld met het oog op de efficiëntie van de primaire markt.
Corporate venturing en de concurrentieomgeving
Authors: Van Den Bosch Frans A. J. , Burgers J. H. , Volberda Henk
Published: October 2019

In dit artikel staat de vraag centraal hoe corporate venturing de dynamiek beïnvloedt in de concurrentieomgeving. Hiertoe is een raamwerk ontwikkeld waarin de verschillende typen corporate ventures gerelateerd worden aan de product- en factormarktdynamiek van de onderneming. Het raamwerk laat zien dat ondernemingen twee strategieën kunnen volgen wat betreft corporate venturing. Ten eerste, kiezen voor typen corporate ventures waarbij de huidige marktdynamiek in stand blijft (bestendiging). Ten tweede, kiezen voor typen ventures waarbij de bestaande marktdynamiek sterk toeneemt (verstoring). Het raamwerk verschaft managers inzicht in de gevolgen van corporate venturing voor de concurrentieomgeving. Een vergroting van de marktdynamiek vraagt om een ander, meer ﬂexibel type organisatie. Een beknopte casestudie naar venture strategieën van de Rabobank en de ING illustreert de toegevoegde waarde van het ontwikkelde raamwerk.
Thema: Impairment en waardebepaling
Authors: Groeneveld J. G.
Published: October 2019

In de ﬁnanciële verslaggeving zien we een ontwikkeling in de richting van ‘fair value accounting’. Dit impliceert dat het waardebegrip uit ﬁnanciële economie een rol gaat spelen in de ﬁnanciële verslaggeving. Fair value kan echter alleen maar worden vastgesteld in perfecte markten. In dit artikel worden de waardebegrippen uit de economie, de ﬁnanciële economie en de ﬁnanciële verslaggeving aan een beschouwing onderworpen. De centrale vraag, die zal worden beantwoord vanuit een breder historisch kader, is of de balans in ‘ﬁnancial accounting’ informatie moet verschaffen omtrent de economische waarde. De prijs die hiervoor moet worden betaald is een jaarrekening waarvoor het realisatiebeginsel wordt losgelaten. Deze prijs is te hoog. Bovendien is integratie van economische waarde in ‘ﬁnancial accounting’ niet nodig. Indien behoefte bestaat aan inzicht in de economische waarde van de onderneming, kan naast een traditionele balans een economische balans worden gepresenteerd.
De rol van nabijheid in kredietverlening
Authors: Degryse H. , Ongena S. R. G.
Published: October 2019

Dit artikel beschrijft de rol van nabijheid in de kredietverlening van banken, en gaat na hoe de geograﬁsche spreiding bancaire activiteiten kan beïnvloeden. We bespreken hoe fysieke afstand, en de aanwezigheid van allerlei bestaande grenzen, prijs en beschikbaarheid van bankkrediet en de verspreiding van bankkantoren in de lokale markt bepalen.
De accountant in de aandeelhoudersvergadering
Authors: Van Schaik Frans
Published: October 2019

De Commissie Tabaksblat beveelt aan de algemene vergadering van aandeelhouders in de gelegenheid te stellen de externe accountant te bevragen over zijn verklaring omtrent de getrouwheid van de jaarrekening. Daartoe woont de accountant deze vergadering bij en is hij bevoegd daarin het woord te voeren. Voorheen was de accountant zelden aanwezig bij de algemene vergadering van aandeelhouders van beursgenoteerde ondernemingen en aan hem werden nooit vragen gesteld tijdens de vergadering. In dit artikel ga ik na wat de mogelijke toegevoegde waarde is van de aanwezigheid van de accountant in de aandeelhoudersvergadering. Ik doe dit aan de hand van een tweetal dilemma’s waarvoor de accountant in de aandeelhoudersvergadering van een beursgenoteerde onderneming zich ziet geplaatst en aan de hand van een aantal vragen aan de accountant. Gezien de discussie over corporate governance is de nieuwe rol van de accountant in de aandeelhoudersvergadering een interessant onderwerp voor aandeelhouders, bestuurders, commissarissen en accountants.
Discontinuïteit en de expectation gap
Authors: Van Eeghen Lucas
Published: October 2019

Teleurstellingen bij beleggers en crediteuren bij hun vertrouwen in gecontroleerde financiële verslagen hebben geleid tot het spreken over een ‘expectation gap’. Deze verwachtingskloof is maximaal als de onderneming met een goedgekeurde jaarrekening, uitgaande van continuïteit, kort daarop in zodanig ernstige financiële moeilijkheden blijkt te verkeren dat gehele of gedeeltelijke liquidatie noodzakelijk wordt. In dit artikel worden de grenzen en het belang van de continuïteitsveronderstelling verkend. De thans bestaande praktijk wordt vergeleken met de wet, RJ-richtlijnen, en Richtlijnen voor de Accountantscontrole. Betoogd wordt dat de bestaande praktijk, die synchroon loopt met de wijze van aanpak in de International Accounting Standards, onwenselijk en onjuist is en misverstanden over zich af moet roepen.
Management controlpatronen bij joint ventures
Authors: Kamminga Pieter
Published: October 2019

Joint ventures zijn door hun organisatievorm een interessant object vanuit een management controloptiek. Er is niet alleen sprake van een hiërarchische relatie tussen moederorganisatie en dochter, maar ook van een horizontale of laterale relatie tussen de moeders. Met name deze laatste relatie leidt bij het beheersingsvraagstuk tot extra complicaties. In dit artikel wordt op basis van de transactiekenmerken en de relationele kenmerken een theoretisch model afgeleid voor de management control van joint ventures. Hierin worden drie typische management controlpatronen onderscheiden: een content-based-controlpatroon, een consultation-based-controlpatroon en een context- based-controlpatroon. Ten slotte worden deze theoretische patronen geïllustreerd aan de hand van drie casestudies. Ook worden aan de hand van deze casestudies een aantal praktische management controlaspecten nader uitgewerkt.
Internal control volgens Sarbanes-Oxley
Authors: Emanuels Jim , Van Leeuwen Oscar , Wallage Philip
Published: October 2019

In deze bijdrage worden de recente ontwikkelingen rondom het afleggen van verantwoording inzake ‘internal control’ geschetst. Met name wordt ingegaan op eisen die door de Sarbanes-Oxley wet (SOx) zijn opgelegd en die een extraterritoriale werking hebben. Zo stelt SOx 302 verplicht dat het management vaststelt dat de beheersmaatregelen rond informatieverstrekking in openbaar gemaakte financiële rapportages toereikend zijn. SOx 404 voegt als belangrijkste elementen daaraan toe een verplichte jaarlijkse mededeling over de werking van deze beheersmaatregelen en een verplichte accountantscontrole. De werkzaamheden die de accountant moet verrichten om deze verklaring af te kunnen geven, richten zich op de evaluatie, inclusief de risico-evaluatie die het management zelf met betrekking tot het rapportageproces heeft uitgevoerd. De accountant moet daartoe een substantiële hoeveelheid eigen controlearbeid uitvoeren, maar ook de uitgevoerde testwerkzaamheden door functionarissen van de organisatie beoordelen. Er mag in beperkte mate worden gesteund op de werkzaamheden van derden.
Het gebruik van ABC in middelgrote, Nederlandse productiebedrijven
Authors: Schoute M.
Published: October 2019

In het voorjaar van 2002 is een grootschalig enquêteonderzoek verricht naar het gebruik van kostensystemen in middelgrote, Nederlandse productiebedrijven. In dit artikel worden enkele resultaten van dit onderzoek behandeld, voorzover deze betrekking hebben op het gebruik van Activity- Based Costing (ABC). Hierbij wordt met name aandacht besteed aan een zestal aspecten met betrekking tot de mate van implementatie en wijze van gebruik van ABC bij adopters ervan, alsmede aan de samenhang van deze aspecten met organisatiestructurele factoren. Uit het onderzoek blijkt onder meer dat dergelijke factoren niet alleen van invloed zijn op het al dan niet adopteren van ABC, maar tevens op de wijze waarop bedrijven ermee omgaan, gegeven dat zij het geadopteerd hebben.
Waardecreatie bij de verkoop van woningen door corporaties
Authors: Bastiani G. , Eije Henk Von , Gispen W. P. , Hoefman J. , Weisz R
Published: October 2019

Sinds 1995 zijn de woningbouwcorporaties in Nederland financieel verzelfstandigd. Hierdoor moeten ze bij hun beleid meer rekening houden met bedrijfseconomische inzichten. Dit geldt ook indien zij hun woningenbestand willen vernieuwen en daartoe een deel van hun woningvoorraad verkopen. Adequate besluitvorming over de vraag welke woningen verkocht dienen te worden, is echter niet eenvoudig te organiseren. Om leegstand te voorkomen is het bovendien zaak de beslissing snel te nemen. Veel corporaties hanteren daardoor bij de verkoop een boekhoudkundige benadering. Een dergelijke benadering kan evenwel de financiële continuïteit van de corporaties op lange termijn in gevaar brengen. Dit artikel presenteert een procedure waarbij corporaties snel kunnen besluiten op basis van bedrijfseconomische principes1 .
Risicoanalyse in auditing
Authors: Kloosterman H. H. W.
Published: October 2019

Prof. Dr. K.Y. Mollema heeft mij in het MAB van december 2003 en januari/februari van 2004 aangenaam verrast (Mollema, 2003, 2004). Het is goed dat hij de discussie over risicoanalyse in de accountantscontrole weer heeft opgepakt. Hij biedt in deel twee van het artikel een stappenplan aan om aan de hand van scorecards de risicoanalyse uit te voeren. Na lezing had ik een dubbel gevoel. Enerzijds vind ik de analyse die Mollema wil laten maken om de onderneming in kaart te brengen heel waardevol. Anderzijds vind ik dat die analyse niet leidt tot risicoanalyse in de accountantscontrole. Als ik dat vind, moet ik dat wel toelichten. Ik geef daarom eerst een analyse van de artikelen van Mollema op basis van zijn hoofdlijnen van kritiek op het Audit Risk Model (ARM). Tijdens de behandeling van de opmerkingen en stellingen van Mollema breek ik een lans voor een Bayesiaans model voor de risicoanalyse in auditing. Bij mijn behandeling van het laatste kritiekpunt van Mollema ga ik proberen het verschil tussen ‘Insurance’ en ‘Assurance’ weer te geven. Ik sluit het artikel af met een belofte en een samenvatting.
Uitbesteding van de internal-controlfunctie en de onafhankelijkheid van de externe accountant
Authors: Van Schaik Frans
Published: October 2019

Onlangs zijn in Nederland en in de Verenigde Staten nieuwe onafhankelijkheidsrichtlijnen voor de accountant in werking getreden. Een aantal van deze richtlijnen heeft betrekking op het combineren van de jaarrekeningcontrole met andere diensten die de accountant aan zijn controlecliënt levert. In dit artikel gaan we na welke gevolgen de onafhankelijkheidsrichtlijnen hebben voor een accountant die diensten levert op het gebied van de internal control en nternal audit, die bij hem zijn uitbesteed door een organisatie waarvan hij ook de jaarrekening controleert. Dit onderwerp is van belang voor accountantskantoren, aangezien aan hun multidisciplinaire dienstverlening wezenlijke beperkingen worden opgelegd. Voor bedrijven is het van belang omdat ook binnen de organisatie van de controlecliënt maatregelen gewenst zijn die de onafhankelijkheid van de accountant moeten waarborgen. We behandelen de voorschriften die gelden voor beursgenoteerde ondernemingen in de Verenigde Staten, omdat die ook gelden voor Nederlandse ondernemingen die een notering hebben aan een Amerikaanse beurs.
Wat zien gebruikers aan effecten van IFRS?
Authors: Ouden G. J. Den
Published: October 2019

Gebruikers van jaarrekeningen vragen zich af wat implementatie van IFRS voor hen betekent. Dit artikel vermeldt de bevindingen van een inventariserend onderzoek naar de mededelingen door ondernemingen over de gevolgen van IFRS voor het beeld dat de jaarrekening biedt. Een kleine meerderheid van de ondernemingen verstrekt gegevens over de gevolgen van invoering van IFRS, daarbij zijn verstrekkers van kwantitatieve informatie in de minderheid.
IFRS 4 Insurance Contracts
Authors: Aarzen A. , Mourik T. J.
Published: October 2019

In dit artikel gaan wij in op de belangrijkste gevolgen voor verzekeraars van ‘IFRS 4 Insurance Contracts’. Wij zullen in een drietal hoofdstukken de belangrijkste aandachtsgebieden behandelen die voor een verzekeraar van belang kunnen zijn.
Issues inzake Basel II
Authors: Benink H. A.
Published: October 2019

Op 26 juni 2004 publiceerde het Basel Committee on Banking Supervision het lang verwachte Basel II Akkoord. In dit artikel zal een overzicht worden gegeven van de belangrijkste punten van Basel II en zullen enkele actuele issues worden besproken. Het zal blijken dat Basel II belangrijke positieve incentive-effecten genereert die banken ertoe aanzet hun meting van kredietrisico te verfijnen via het gebruik van geavanceerde risicomanagementsystemen. Tegelijkertijd zal in dit artikel worden beargumenteerd dat Basel II bij sommige banken prikkels kan creëren om het kredietrisicoprofiel te overoptimistisch in te schatten ten einde de vereiste hoeveelheid eigen vermogen te reduceren en dat er redelijk grote onzekerheid lijkt te bestaan ten aanzien van de betrouwbaarheid van de interne risicomodellen. Het recente Basel II Akkoord vertrouwt met name op de toezichthouders om genoemde effecten van verkeerde inschatting van kredietrisico te mitigeren. In dit artikel zal deze benadering als te eenzijdig worden aangemerkt en zal worden bepleit om de risico-inschatting van de toezichthouders te complementeren met de risico-inschatting van professionele beleggers op financiële markten. Hiertoe is een geloofwaardiger invulling van de marktdiscipline (‘pillar 3’ van het Akkoord) vereist. Ten slotte zal in dit artikel aandacht worden besteed aan de consequenties van Basel II voor de bereidheid van banken om leningen te verstrekken aan ondernemingen, en het MKB in het bijzonder, en aan de mogelijke procyclische werking van Basel II.
Het einde van gratis
Authors: Bijker M. W. , Huizingh K. R. E.
Published: October 2019

Op internet proberen steeds meer aanbieders geld te vragen voor informatieproducten die voorheen gratis waren. De auteurs bespreken hoe aanbieders deze omslag kunnen maken aan de hand van vier aspecten van de prijsstrategie, namelijk bundelen, prijsdifferentiatie, tarifering en het betaalmoment. De conclusie is dat zowel consumenten als aanbieders de voorkeur geven aan een totaalpakket van informatieproducten (dus bundelen) en het afkopen van het gebruik voor bepaalde tijd via een vast bedrag. Echter, in de overgangssituatie en om tegemoet te komen aan de wensen van specifieke klantengroepen zijn afwijkende strategieën nodig, zoals multi bundelen en het hanteren van een gebruiksafhankelijk tarief.
Waardetoetsing van goodwill volgens IAS 36 en FAS 142
Authors: Van Triest S. P. , Weimer J.
Published: October 2019

Het ten minste éénmaal per jaar toetsen van geactiveerde goodwill op waardeverlies is sinds 2001 verplicht onder de huidige regelgeving in de Verenigde Staten (FAS 142), en is sinds de invoering van de International Financial Reporting Standards (IFRS) in 2005 ook onder IAS 36 verplicht. In dit artikel beschrijven we het toetsen van goodwill op waardedaling volgens FAS 142 en IAS 36. We bespreken de stappen die in het proces doorlopen moeten worden, en we gaan in op de verschillen tussen de beide regelgevingen, zowel met betrekking tot de resultaten van de waardetoetsen als met betrekking tot mogelijke implementatieaspecten.
Rapporteren over interne controle
Authors: Diekman P. A. M.
Published: October 2019

Sinds juli 2002 is de Sarbanes Oxley wet van kracht. De wet heeft tot doel de interne beheersing van fi nanciële verslaggeving te verbeteren en kan worden gezien als een poging van de Amerikaanse wetgever om het tanende publieke vertrouwen in het bedrijfsleven en de beurs een halt toe te roepen. Dit artikel gaat in op de gevolgen van deze wet voor Nederlandse ondernemingen met een beursnotering in Amerika. Meer in het bijzonder wordt ingegaan op de voorbereiding op specifieke artikelen in de wet, met name de artikelen 302, 906 en 404. Het laatste artikel bepaalt dat de voorzitter van de raad van bestuur en de fi nancieel directeur ieder jaarlijks een verklaring omtrent de interne controle op de fi nanciële rapportering moeten afl eggen. Deze verklaring moet door de externe accountant worden geattesteerd. Het artikel beschrijft hoe een onderneming zich kan voorbereiden opdat de beide leden van de raad van bestuur deze verklaring kunnen ondertekenen. Hierbij wordt ingegaan op de definiëring van de belangrijkste processen en internal controls in de onderneming, de rol en verantwoordelijkheid van het management en van de interne accountant alsmede de samenwerking met de externe accountant. Ten slotte wordt kort stilgestaan bij de kosten die zijn verbonden aan de naleving van deze wet.
Nut van expliciete definiëring van het businessdomein
Authors: Olie R. L. , Sidhu J. S.
Published: October 2019

Algemeen wordt aangenomen dat een expliciete definitie van het businessdomein, of in andere woorden een welomschreven statement over de concurrentiegrenzen van de onderneming, leidt tot betere bedrijfsprestaties. Een expliciete definitie zou de concurrentieanalyse verbeteren, tijdige waarneming van bedreigingen en kansen versterken en ondersteuning bieden bij het ontwikkelen van passende strategische acties. Echter, empirische ondersteuning hiervoor ontbreekt. Dit artikel rapporteert over een empirisch onderzoek onder kleine en middelgrote Nederlandse bedrijven die in een dynamische omgeving opereren. De bevindingen van dit onderzoek laten zien dat een expliciete definitie van het businessdomein inderdaad een positieve invloed heeft op de omzetgroei van bedrijven. Het artikel gaat verder in op de implicaties van het onderzoek en op suggesties voor toekomstig onderzoek.
Thema: Kwaliteitsbeheersing voor accountants
Authors: Bindenga André
Published: October 2019

Het accountantsberoep, voorzover dat als vrij beroep wordt uitgeoefend, steunt op twee pijlers: onafhankelijkheid en deskundigheid. Over beide zaken wordt de laatste jaren veel geschreven en gesproken. De geruchtmakende schandalen van beursgenoteerde ondernemingen worden wel toegeschreven aan de te grote afhankelijkheid van het management en van diverse kanten heeft dit geleid tot voorschrift en en maatregelen, die de onafhankelijkheid van de accountant beogen te waarborgen. Niet alleen vanuit het beroep zelf op nationaal en internationaal niveau, maar vooral ook van instanties buiten het beroep, zoals beurstoezichthouders en de wetgever. Eigenlijk is dit een bijzondere ontwikkeling, want als vanouds was zelfregulering de gewoonte binnen het accountantsberoep, met name in Europa.
Typologie van informatie: een voorzet tot verandering
Authors: Kluskens P. G. L. M. , Van Der Wijst J. H. C. A.
Published: October 2019

In de afgelopen decennia zijn nieuwe organisaties ontstaan zoals telecomproviders, Application Service Providers en iTunes die gebruikmaken van nieuwe technologische mogelijkheden. In het bestaande typologiemodel van huishoudingen van Starreveld zijn deze bedrijven moeilijk inpasbaar dan wel sluiten de bijbehorende betrouwbaarheidsmaatregelen niet aan. Eén van de redenen hiervoor is dat Starreveld de aard van de transactie en de categorie van goederen en diensten in zijn betrouwbaarheidstypologie combineert. Om toch een adequate normatieve set van betrouwbaarheidsmaatregelen mogelijk te maken, hebben wij het MIB-model ontwikkeld. Hierin wordt de aard van de transactie en de categorie van goederen en diensten expliciet uit elkaar gehaald. Dit leidt tot een matrix waarbij de cellen aanleiding geven voor unieke combinaties van interne betrouwbaarheidsmaatregelen. Deze maatregelen zijn bruikbaar voor de inrichting van de informatiestromen binnen een bedrijf en mede richtinggevend voor de uit te voeren accountantscontrole.
Performance reporting onder IFRS
Authors: Dekker Pieter
Published: October 2019

‘Performance reporting’ is een schijnbaar onuitputtelijke bron van problemen voor regelgevers, die tot nog toe met buitengewoon weinig succes aan een oplossing hebben gewerkt. Door het toenemend gebruik van reële waarden in de financiële verslaggeving wordt gebrek aan een werkbare oplossing een steeds groter obstakel voor zowel gebruikers als de regelgevers zelf. De IASB en FASB zijn onlangs van start gegaan met hun gezamenlijke Performance Reporting Project, hetgeen een goede gelegenheid is om terug te kijken op de ontwikkelingen tot nu toe en om alvast een voorschot te nemen op de hindernissen die genomen moeten worden om het project succes vol af te ronden. Een te weinig ambitieuze aanpak van het performance reporting vraagstuk zal een bevredigende afronding van menig ander IASB-project in de weg staan.
Corporate governance en maatschappelijke verslaggeving
Authors: Kolk Ans
Published: October 2019

In de afgelopen jaren is de druk op ondernemingen om uitgebreider verantwoording af te leggen sterk toegenomen. Deze transparantiebehoefte komt uit twee verschillende perspectieven: groeiende eisen vanuit corporate governance-oogpunt, waarin ethiek ook een rol is gaan spelen; alsmede een aanhoudende stijging van maatschappelijke verslaggeving waarin ondernemingen ook steeds meer aandacht besteden aan sociaal-ethische, financiële en organisatorische onderwerpen. Dit artikel analyseert in welke mate en hoe de Global Fortune 250 ondernemingen corporate governance-aspecten behandelen in hun maatschappelijke verslaggeving. Veel ondernemingen blijken er aandacht aan te besteden, vooral Europese en Japanse, hoewel lang niet altijd even gedetailleerd. Het artikel geeft trends en interessante voorbeelden, en beschouwt onderlinge verschillen alsmede implicaties.
De toon aan de top
Authors: Wallage Philip
Published: October 2019

Bestuurders en commissarissen zijn op dit moment bezig de principes en bepalingen van de Code Tabaksblat te implementeren. Daarbij is het zaak dat de juiste toon aan de top niet uit het oog wordt verloren.
Hoe actief zijn aandeelhouders in Nederland?
Authors: De Jong Abe , Mertens G. M. H. , Roosenboom P. G. J.
Published: October 2019

In deze bijdrage analyseren wij het gedrag van aandeelhouders bij Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. Het onderzoek bevat unieke data over opkomst en stemgedrag van aandeelhouders voor 54 beursgenoteerde ondernemingen over de periode 1998-2002. De data zijn gebaseerd op een analyse van de notulen van 245 aandeelhoudersvergaderingen en de statuten van de onderzochte ondernemingen. In totaal werden 1.583 onderwerpen in stemming gebracht. De empirische analyse richt zich onder meer op de verklaring van stemgedrag, aard van het voorstel en type aandeelhouder.
De actuele waarde van Limpergiaans vertrouwen
Authors: Wallage Philip
Published: October 2019

De aanleiding tot het schrijven van deze bijdrage is het 75 jaar bestaan van de accountantsopleiding aan de Universiteit van Amsterdam. Deze accountantsopleiding is in het studiejaar 1929/1930 gestart door Prof. Th. Limperg, de grondlegger van het Nederlandse accountantsberoep. Voldoende reden om kort in te gaan op de opleiding zoals 75 jaar geleden is opgezet. Natuurlijk kan een beschouwing over de kernfunctie van de accountant zoals Limperg deze voor ogen had en sindsdien veelvuldig is bediscussieerd, niet achterwege blijven. Ik zal daarom het tweede deel van dit artikel wijden aan het concept van vertrouwen in de accountantsfunctie zoals door Limperg is ontwikkeld. Een dergelijke terugblik kan helpen het heden te begrijpen en toekomstige ontwikkelingen wat in perspectief te plaatsen.
Limperg als bedrijfskundig pionier
Authors: Buitelaar W. L.
Published: October 2019

Th. Limperg is een van de grondleggers van de Economische Faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast wordt hij ook wel een pionier genoemd op het gebied van de accountancy en de bedrijfseconomie. In dit artikel wordt Limperg vooral geportretteerd als een pionier van de moderne bedrijfskunde, zij het als een ‘bedrijfseconomisch constructeur’. Daarmee wordt bedoeld dat Limperg een beperkte interdisciplinaire invalshoek had, maar desondanks oog had voor organisatieverandering. Wellicht kan worden gesproken van ‘de jonge Limperg’, die een rationeel paradigma van bedrijfsinrichting hanteerde, en ‘de oude Limperg’, die meer rekening hield met de taaiheid van economische maakbaarheid. Ondanks die beperkte rationaliteit, moest de wetenschap volgens Limperg streven naar maatschappelijke dienstbaarheid, ofwel naar duurzame bedrijfsvoering.
COBIT: Opkomst, ondergang en opleving van een raamwerk voor informatiebeheersing
Authors: Lindgreen E. E. O. Roos
Published: October 2019

Interne beheersingsmaatregelen zoals voorgeschreven door de Sarbanes-Oxley Act en de Code Tabaksblat omvatten tal van maatregelen die aan informatietechnologie gerelateerd zijn. Of het nu gaat om autorisaties en logische toegangsbeveiliging of om maatregelen die de continuïteit van de financiële rapportagesystemen moeten waarborgen, ‘information technology general controls’ vormen een integraal onderdeel van het raamwerk voor interne beheersing. Dit artikel gaat in op het gebruik van COBIT voor de invulling van deze controls. Dit uitgebreide normenkader biedt organisaties een praktische basis voor het inrichten en toetsen van aan informatietechnologie gerelateerde beheersingsmaatregelen. Hiervoor is het in de meeste gevallen wel nodig de COBIT-normen op maat te snijden. Een praktische aanzet hiertoe is gedaan door het IT Governance Institute, de bedenkers van COBIT.
De venture capitalist en de ondernemer
Authors: Wijbenga F. H. , Zwart P. S.
Published: October 2019

Dit artikel onderzoekt of de perceptie van beheersing (locus-of-control) van de ondernemer een verklaring biedt voor het behalen van een hoge ondernemingsprestatie voor met venture capital gefinancierde ondernemingen. Centraal staat hierbij hoe de ondernemer gebruik weet te maken van de waardetoevoegende activiteiten die geleverd worden door de venture capitalist (VC). De perceptie van beheersing, ofwel locus of control, is een fundamenteleersoonlijkheidstrek die verwijst naar individuele verschillen in de mate waarin mensen het gevoel hebben de gebeurtenissen in hun leven te beheersen. De resultaten laten zien dat ondernemers die in hoge mate geloven invloed te hebben op gebeurtenissen in hun leven (interne locus of control persoonlijkheid) meer tevreden zijn met het behalen van de ondernemingsdoelstellingen dan ondernemers die geloven dat gebeurtenissen in hun leven zijn toe te schrijven aan krachten buiten henzelf (externe locus of control persoonlijkheid). Voor bepaalde type ondernemingen blijkt dit ook te gelden voor het behalen van een hogere arbeidsproductiviteit. Ondernemers met een interne locus of control krijgen een effectievere ondersteuning van de VC op strategisch gebied en een betere netwerkondersteuning dan ondernemers met een externe locus of control. Indien ondernemers met een interne locus of control op strategisch en netwerkgebied ondersteund worden, dan behalen zij een hogere arbeidsproductiviteit dan ondernemers met een externe locus of control.
Informatiemanagement: een provocatieve interpretatie
Authors: Maes Rik
Published: October 2019

Vraag een willekeurige manager wat zij onder nformatiemanagement verstaat en zij zal onmiddellijk de relatie met computers leggen. Geen wonder: gedurende decennia werd de betekenis van informatie en informatiemanagement voor organisaties in feite verborgen achter de overweldigende opkomst van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Deze laatste werd beschouwd als een strategische ‘resource’, die een directe en beslissende impact had op de business.
Internal Audit on the rise
Authors: Commandeur H. , Paape L. , Van Der Pijl G. J.
Published: October 2019

Dit artikel behandelt enkele resultaten van vier casestudies naar de gevolgen van de invoering van corporate governance regelgeving voor internal audit in de afgelopen tien jaar. Internal audit staat in de belangstelling en lijkt aan belang te winnen. Bij de vier organisaties is nagegaan hoe het zit met het bestaansrecht van internal audit, de organisatorische positie, het ‘make or buy’-vraagstuk, de vormen van dienstverlening, en de relatie die de functie onderhoudt met de externe accountant. Agency-theorie en transactiekosteneconomie zijn daarbij gebruikt als lenzen waardoor de organisatie wordt waargenomen.
IT-auditing afbakenen in het kader van de jaarrekeningcontrole
Authors: Van Bommel C. F. , Van Goor H. M.
Published: October 2019

In dit artikel gaan wij in op de wijze waarop de accountant en IT-auditor gezamenlijk verantwoord invulling kunnen geven aan de jaarrekeningcontrole in een complexe IT-omgeving. Hierbij staat de selectie van general IT-controls centraal en wordt specifiek voor dit onderwerp een methodiek aangereikt om de selectie te onderbouwen en inzichtelijk te maken. Vanuit de praktijk merken wij dat er onduidelijkheid bestaat over de general IT-controls die jaarlijks dienen te worden onderzocht. Wij hebben daarom aan de hand van een concreet praktijkvoorbeeld een methode uitgewerkt op basis waarvan een gefundeerde selectie van te onderzoeken general IT-controls tot stand komt. Het inzicht in de onderbouwing van deze selectie krijgt vanuit klanten vaktechnisch oogpunt steeds meer belang. De door ons uitgewerkte methode is direct toepasbaar in andere organisaties.
Wat bepaalt de kosten van ERP-implementatie?
Authors: Heemstra F. J. , Kusters R. J.
Published: October 2019

De kernvraag in het hier beschreven onderzoek luidt ‘welke factoren bepalen de kosten van Enterprise Resource Planning (ERP)-implementatie. Een uitgebreid literatuuronderzoek laat zien dat de theorie vooralsnog geen bevredigend antwoord geeft. Met behulp van de schaars beschikbare literatuur over ERP-implementatiekosten en de uitgebreidere literatuur over software-ontwikkelkosten en implementatiekosten van standaardsoftware, is een ‘theoretisch’ antwoord gegeven op deze kernvraag. Het antwoord is vergeleken met gegevens over ERP-implementatiekosten die verkregen zijn bij twee grote ondernemingen. Het resultaat kan worden gezien als een eerste aanzet tot een generiek toepasbare lijst van kostenbepalende factoren bij ERP-implementatie.
Thema: Beheersing van transactionele relaties tussen organisaties
Authors: Van Der Meer-Kooistra Jeltje
Published: October 2019

Tot in de jaren negentig van de vorige eeuw richtte het wetenschappelijk onderzoek op het gebied van ‘management control’ zich vooral op beheersingssystemen binnen een organisatie. Relatief veel aandacht van de onderzoekers ging uit naar onderwerpen als ‘responsibility accounting’ en ‘budgettering’. Het bekende raamwerk van Robert Anthony lag aan de basis van veel empirisch contingentieonderzoek naar de relatie tussen (elementen van) budgettering en ‘responsibility accounting’ enerzijds en factoren in de context van de organisatie en haar omgeving anderzijds. Essentieel in het raamwerk van Robert Anthony is de decompositie van de organisatie in zogenaamde verantwoordelijkheidscentra, waarbij de leiding van elk centrum in een hiërarchisch verband verantwoordelijk wordt gesteld voor de prestatie van het centrum. In systemen van ‘responsibility accounting’ wordt de prestatie primair gemeten in geld, bijvoorbeeld in termen van gelduitgaven, opbrengsten en/of kosten.