ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДАҒЫ МҰҒАЛІМДЕРДІҢ БІЛІКТІЛІГІН АРТТЫРУ ЖҮЙЕСІНІҢ РӨЛІ
Authors: Сманова Н. 
Published: October 2023

В данной статье рассматривается система повышения квалификации педагогов с точки зрения развития функциональной грамотности обучающихся в Казахстане. Взаимосвязь между этими параметрами определяется посредством количественного анализа данных Международной программы по оценке образовательных достижений учащихся PISA-2018. Множественный регрессионный анализ используется для определения влияния показателей участия в мероприятиях по повышению квалификации на учебные достижения обучающихся по трем направлениям исследования (читательской, математической и естественнонаучной грамотности). Данный метод позволяет определить относитель- ную важность профессионального развития в развитии функциональной грамотности обучающихся среди других факторов, связанных с учителем. По итогам результатов анализа было выявлена прямая положительная связь между участием учителей в программах профессионального развития и результатами обучающихся по всем трем направлениям исследования. Данный фактор предсказывает значение успеваемости лучше, чем вид трудового договора и сертификация учителей, даже после учета социально-экономического статуса обучающегося. Ключевые слова: повышение квалификации педагогов, функциональная грамотность, непрерывное профессиональное развитие, PISA-2018, предикторы успеваемости.

Бұл мақалада педагогтердің біліктілігін арттыру жүйесі Қазақстандағы білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту тұрғысынан қарастырылады. Осы параметрлер арасындағы өзара байланыс PISA-2018 Оқушылардың білім жетістіктерін бағалау жөніндегі халықаралық бағдарламаның деректерін сандық талдау негізінде анықталады. Мұғалімдердің біліктілігін арттыру бойынша іс- шараларға қатысу көрсеткіштерінің зерттеудің үш бағыты (оқу, математикалық және жаратылыстану сауаттылығы) бойынша білім алушылардың оқу жетістіктеріне әсерін айқындау үшін көптік регрессия әдісі пайдаланылады. Бұл әдіс мұғаліммен байланысты басқа факторлар арасында кәсіби дамудың білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудағы салыстырмалы маңыздылығын анықтауға мүмкіндік береді. Талдау нәтижелерінің қорытындысына сәйкес, мұғалімдердің кәсіби даму бағдарламаларына қатысуы мен білім алушылардың зерттеудің барлық үш бағыты бойынша нәтижелері арасында тікелей оң байланыс анықталды. Аталған фактор білім алушының әлеуметтік-экономикалық жағдайын ескергеннен кейін де мұғалімнің еңбек шарты мен сертификациясына қарағанда, оқу үлгерімін жақсырақ болжайды. Түйін сөздер: педагогтердің біліктілігін арттыру, функционалдық сауаттылық, үздіксіз кәсіби даму, PISA-2018, оқу үлгерімінің предикторлары.

This study examines the teacher professional development system from the students’ functional literacy perspective in Kazakhstan. The relationship between these parameters is established by conducting quantitative analysis of the data from the Programme for International Student Assessment (PISA) in 2018. The multiple regression analysis was performed to determine the impact of indicators of teachers' participation in professional development activities on students’ academic achievement in three core study areas (reading, mathematics and science). This allows to determine the relative importance of teacher professional development in the development of functional literacy of students among other factors related to the teacher. According to the results of the analysis, a direct positive relationship was revealed between the participation of teachers in professional development programs and the results of students in all three areas of the study. This factor predicts students’ academic performance better than the teacher contracts and teacher certification, even after accounting for the students’ socio-economic profile. Keywords: teacher professional development, functional literacy, continuous professional development, PISA-2018, predictors of academic performance.