Ανάπτυξη μαζικών ελεύθερων διαδικτυακών μαθημάτων (mooc) για μαθήματα στατιστικής μεθοδολογίας και αξιολόγηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων σε σχέση με τη συμμετοχή και τους προσανατολισμούς στόχων επίτευξης, σε περιβάλλον μικτής μάθησης
Authors: Τσανίδης Χαράλαμπος 
Published: May 2023

Η εκπαιδευτική διαδικασία με την πάροδο των ετών έχει διαφοροποιηθεί και αυτό οφείλεται στην εξέλιξη της τεχνολογίας. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση κατακτά συνεχώς έδαφος έναντι της διδασκαλίας στην τυπική της μορφή. Αντικείμενο της παρούσας έρευνας είναι η εφαρμογή της μικτής μάθησης, δηλαδή ο συνδυασμός της εκπαίδευσης δια ζώσης και της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης που στοχεύει στη βελτίωση των μαθημάτων, αξιοποιείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης που στοχεύει σε μια γρήγορη και αποτελεσματικότερη μαθησιακή διαδικασία. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε πανεπιστημιακά μαθήματα και στο πλαίσιο της διδασκαλίας των μαθήματος «Π1902 - Εισαγωγή στη χρήση Η/Υ με εφαρμογές στις κοινωνικές επιστήμες (Ανάλυση Ερευνητικών Δεδομένων)». Για την υποστήριξη τις μικτής μάθησής δημιουργήθηκε και ενσωματώθηκε ένα mooc προκειμένου να γίνει ένας συνδυασμός με τις εβδομαδιαίες διαδικτυακές συναντήσεις καθηγητών με μαθητές, δημιουργώντας ένα μικτό σύστημα μάθησης. Προτείνοντας μια σειρά εργαλείων, προκειμένου να προσφέρει ευέλικτη χρήση των παραπάνω, σε συνδυασμό με την διδασκαλία στην τάξη, το λογισμικό μπορεί και περιέχει υποστηρικτικά μια μεγάλη ποικιλία από κείμενα, βίντεο τεστ και διαφάνειες. Το Σύστημα Διαχείρισης μάθησης (LCMS - Learning Management System) που χρησιμοποιήθηκε για τη διδακτική παρέμβαση είναι το Moodle. Η ανάπτυξη μαθημάτων μέσω των ανοικτών ηλεκτρονικών μαθημάτων (MOOC), δημιουργεί νέες μεταβλητές στην εκπαιδευτική διαδικασία και κάνει την διαδικασία της εκπαίδευσης ακόμη πιο πολύπλοκη. Οι μεταβλητές αυτές αφορούν τον τρόπο εμπλοκής των φοιτητών με τα MOOC και ενσωματώνονται στις στρατηγικές μάθησης που ακολουθούν και επηρεάζουν εν τέλει την επίδοση των. Η λειτουργοποίηση των παραγόντων εμπλοκής οδήγησε στην μέτρηση των ακολούθων μεταβλητών: Αριθμός εισαγωγής στην πλατφόρμα, κατά την διάρκεια των μαθημάτων και κατά την διάρκεια των εξετάσεων, χρόνος παραμονής στην πλατφόρμα, χρόνος παρακολούθησης βίντεο στην πλατφόρμα, αριθμός των βίντεο εισαγωγής στην πλατφόρμα. Η εμπειρική έρευνα βασίστηκε σε προσεγγίσεις από τον χώρο της εκπαιδευτικής ψυχολογίας και υιοθετήθηκε η Θεωρία Προσανατολισμού Στόχων Επίτευξης (Achievement goal Theory, AGT), σύμφωνα με την οποία τα άτομα εμπλέκονται σε μια ακαδημαϊκή δραστηριότητα έχοντας διαφορετικά κίνητρα και στόχους με ιδιαίτερη σημασία για τον καθένα. Οι στόχοι οριοθετούνται από τα ίδια τα άτομα και ονομάζονται προσωπικοί προσανατολισμοί, ενώ λειτουργούν διαφορετικά ως προς τον τρόπο με τον οποίο βιώνουν και αντιλαμβάνονται την προσωπική τους απόδοση σε ένα περιβάλλον επίτευξης. Η AGT διακρίνει τους στόχους μάθησης, στόχους επίδοσης προσέγγισης και στόχους επίδοσης αποφυγής (Κλίμακα: Πρότυπα Προσαρμοστικής Μάθησης- Patterns of Adaptive Learning Scales, PALS (Midgley κ.ά., 2000). Οι στόχοι των φοιτητών χρησιμοποιήθηκαν ως ανεξάρτητες μεταβλητές για την ερμηνεία της συμπεριφοράς και της επίδοσης στο πλαίσιο της μικτής μάθησης. Τα εμπειρικά δεδομένα συλλέχθηκαν στο πλαίσιο του συγκεκριμένου μαθήματος με ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς. Η επεξεργασία τους πραγματοποιήθηκε με την ανάλυση δικτύων (Network Analysis, ΝΑ) για την ανάδειξη των σχέσεων μεταξύ των λανθανουσών μεταβλητών (στόχων) και των μεταβλητών της συμπεριφοράς (εμπλοκή, επίδοση). Τα ευρήματα έδειξαν ότι, από το δίκτυο των στόχων, οι στόχοι επίδοσης-προσέγγισης, συνδέονται και ενεργοποιούσαν το δίκτυο της συμπεριφοράς που είχε σχέση με την εμπλοκή και αλληλεπίδραση με την πλατφόρμα. Δηλαδή δραστηριοποίηση για μεγαλύτερο χρόνο παραμονής μέσα στην ιστοσελίδα, και αξιοποίηση των πόρων του μαθήματος. Επίσης στο δίκτυο των επιτυχόντων διαπιστώνονται ισχυρές συνδέσεις μεταξύ του κόμβου αυτό-αποτελεσματικότητας, του κόμβου επίδοσης, του στόχου επίδοσης-προσέγγισης και του στόχου μάθησης-προσέγγισης. Αυτό επιβεβαιώνει τη σημαντικότητα των πεποιθήσεων αυτό-αποτελεσματικότητας και την σύνδεση τους με τους στόχους μάθησης- προσέγγισης και την επιτυχή μαθησιακή διαδικασία. Αντίθετα στο δίκτυο των αποτυχόντων φοιτητών υπήρχε ενεργό κόμβο τον στόχο επίδοσης-αποφυγής, ενώ δεν υπήρχαν ή υπήρχαν ελάχιστες συνδέσεις αλληλεπίδρασης με την ιστοσελίδα του μαθήματος, ούτε συνδέσεις με τον κόμβο της αυτό-αποτελεσματικότητας. Οι στόχοι μάθησης-προσέγγισης εμφανίζονται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο έχοντας ισχυρές συνδέσεις με τους κόμβους της επίδοσης-προσέγγισης, του ενδιαφέροντος και της αυτό-αποτελεσματικότητας, η οποία και συνδέεται άμεσα με την επίδοση. Επιπλέον εφαρμόστηκε η θεωρία καταστροφών στα εμπειρικά δεδομένα και συγκεκριμένα το μοντέλο Cusp, το οποίο ανέδειξε την μη γραμμική σχέση των μεταβλητών εμπλοκής με τα MOOC και τον ρόλο τους ως παράγοντες διακλάδωσης, καιως εκ τούτου την σημαντικότητα και κρισιμότητα της εμπλοκής και αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων με την πλατφόρμα για την εξασφάλιση της επιτυχίας στο περιβάλλον της μικτής μάθησης