Αντιλήψεις μαθητών και εκπαιδευτικών για τη διαπροσωπική συμπεριφορά του εκπαιδευτικού στη σχολική τάξη
Authors: Καραμανέ Ευφημία 
Published: September 2021

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η αλληλεπίδραση εκπαιδευτικού-μαθητών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ειδικότερα επιδιώκεται η διερεύνηση των αντιλήψεων των μαθητών για τη διαπροσωπική συμπεριφορά των εκπαιδευτικών τους, καθώς και η καταγραφή των αυτοαντιλήψεων των εκπαιδευτικών για τη συμπεριφορά τους προς τους μαθητές. Στη συνέχεια συγκρίνονται οι δύο τρόποι αντίληψης και εξετάζεται η επίδραση των χαρακτηριστικών τόσο του μαθητή όσο και του εκπαιδευτικού στον τρόπο που οι μαθητές αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών. Επιπλέον, επιχειρείται να αναδειχθεί το προφίλ της διαπροσωπικής συμπεριφοράς του εκπαιδευτικού με βάση τις αντιλήψεις των μαθητών. Η ανάπτυξη του θέματος επιχειρείται σε θεωρητικό και εμπειρικό επίπεδο. Στο θεωρητικό μέρος αναλύεται η φύση της παιδαγωγικής αλληλεπίδρασης στη σχολική τάξη στο πλαίσιο της οποίας δομείται το σύστημα των ρόλων του εκπαιδευτικού και του μαθητή και αναδεικνύεται η συμβολή της σχολικής τάξης στην κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των μαθητών. Παρουσιάζονται οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ποιότητα της αλληλεπίδρασης εκπαιδευτικού-μαθητή με έμφαση στην προσωπικότητα και τη συμπεριφορά του εκπαιδευτικού. Παρατίθεται η συστημική θεωρητική προσέγγιση επικοινωνίας από θεωρητική και μεθοδολογική σκοπιά και προσδιορίζονται οι βασικές της αρχές. Στο ερευνητικό μέρος παρατίθενται οι βασικοί στόχοι, διατυπώνονται οι σχετικές υποθέσεις και παρουσιάζεται η μεθοδολογία της έρευνας. Το ερευνητικό δείγμα αποτελείται από 1669 μαθητές γυμνασίων και λυκείων της Θεσσαλονίκης και τους 43 εκπαιδευτικούς τους. Για την εξέταση των ερευνητικών ζητημάτων χορηγήθηκε στους μαθητές ένα ερωτηματολόγιο εκτίμησης συμπεριφοράς και ένα ερωτηματολόγιο αυτοαντίληψης στους εκπαιδευτικούς. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας η ποιότητα της παιδαγωγικής αλληλεπίδρασης θεωρείται σε γενικές γραμμές θετική με βάση τις αντιλήψεις των μαθητών, γεγονός που ενισχύεται από την ανάδειξη του Ανεκτικού-Αυθεντικού ως κυρίαρχου προφίλ εκπαιδευτικού. Οι εκπαιδευτικοί από την πλευρά τους αποτιμούν την ποιότητα της αλληλεπίδρασης με τους μαθητές τους ως πολύ θετική. Η επίδειξη, όμως, υψηλού βαθμού αυστηρότητας των εκπαιδευτικών αποκαλύπτει την ύπαρξη προβλημάτων στη διαπροσωπική επικοινωνία. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώνεται περαιτέρω από τον σχετικά υψηλό βαθμό διαφωνίας ανάμεσα στις αντιλήψεις των μαθητών και στις αυτοαντιλήψεις των εκπαιδευτικών. Διαπιστώθηκαν δυσκολίες στην επικοινωνία των εκπαιδευτικών κυρίως με τα αγόρια, τους μαθητές με χαμηλή επίδοση και τους μαθητές γυμνασίου. Σημαντικό εύρημα αποτελεί η διαπίστωση ότι οι διαφορές στην ακαδημαϊκή επίδοση προκαλούν διαφορετικές μορφές επικοινωνίας από την πλευρά των εκπαιδευτικών. Τα αποτελέσματα δείχνουν επίσης ότι οι αυτοαντιλήψεις των εκπαιδευτικών διαφοροποιούνται με βάση τις σπουδές, τη βαθμίδα και τα χρόνια υπηρεσίας τους. Ενδιαφέρον εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι η αυστηρότητα των έμπειρων εκπαιδευτικών λειτουργεί ως προγνωστικός παράγοντας των αντιλήψεων των μαθητών. Η συνειδητοποίηση εκ μέρους του εκπαιδευτικού της συμπεριφοράς του και της επίδρασής της στη μαθησιακή διαδικασία μπορεί να αποβεί επωφελής ιδιαίτερα για τη διάγνωση προβληματικών καταστάσεων στη σχολική τάξη, αναδεικνύοντας την ανάγκη ανάπτυξης κατάλληλων δεξιοτήτων.