ПРОГНОСТИЧЕСКАЯ ЗНАЧИМОСТЬ Ki-67, P53 У БОЛЬНЫХ РАКОМ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ И ИХ КОРРЕЛЯЦИЯ СО СТАНДАРТНЫМИ ПОКАЗАТЕЛЯМИ
Authors: Е.А. Оспанов , Т.А. Адылханов 
Published: November 2024

Введение: Рак предстательной железы (РПЖ) в настоящее время является одним из наиболее социально значимых онкологических заболеваний в мире. В США и некоторых странах Европы по показателям заболеваемости РПЖ вышел на первое место в структуре онкологической патологии у мужчин [2]. До 40% мужчин в возрасте от 60 до 70 лет и 70% мужчин старше 80 лет имеют различные стадии рака простаты. Более 50% заболевших обращаются к врачу с уже запущенным заболеванием в Т3-Т4 стадии и метастазами [3]. Последнее десятилетие знаменовалось поиском новых методов диагностики рака предстательной железы. Наиболее активным направлением научного поиска стало исследование ассоциированных молекулярно-биологических маркеров, характеризующих процессы пролиферации, апоптоза и неоангиогенеза опухолевой ткани. Однако молекулярно-биологические маркеры еще не нашли своего места в повседневной практике врача-онкоуролога по причине недостаточности данных об их влиянии на исходы лечения. Цель исследования: изучение клинического значения экспрессии иммуногистохимических маркеров (Кi 67, Р53) у пациентов с раком предстательной железы в сочетании с экспрессий ПСА, щелочной фосфатазой и дифференцировкой опухоли по шкале Глисон как прогностических факторов. Материалы и методы. Поперечное ретроспективное исследование проводилось на базе поликлиники Регионального онкологического диспансера г. Семей (ныне Центр ядерной медицины и онкологии г. Семей) с 1 января 2017 по 31 декабря 2017 года. Было обследовано 142 пациента с верифицированным диагнозом «рак предстательной железы», которые были разбиты на 2 подгруппы по 71 больному. Критерием включения пациентов в исследование стало наличие уровня ПСА в сыворотке крови выше 10 нг/мл. Статистическая обработка результатов исследования была проведена при помощи пакета программы SPSS (Statistical Package for the Social Sciences), версия 20.0 для Windows (лицензия ГМУ г. Семей). Коэффициент корреляции Пирсона (r) лег в основу корреляционного анализа, в качестве эквивалента выражения количественной меры силы и направления связи между двумя изучаемыми признаками. Во всех процедурах статистического анализа уровень значимости р принимался равным или меньше 0,05 (р). Результаты. Установлена статистически значимая положительная корреляция между стадией рака предстательной железы и уровнем экспрессии Ki67, между степенью дифференцировки опухоли и уровнем Ki-67. Отмечалась положительная статистически значимая сильная связь между уровнем экспрессии Ki-67 и присутствием метастазов в регионарных лимфоузлах, а также отдаленных метастазов, положительная корреляционная связь средней силы между уровнем экспрессии Ki-67 и уровнем щелочной фосфатазы, а также сильной положительной корреляционной связи между уровнем экспрессии Ki-67 и концентрацией ПСА. Доказана статистически значимая сильная положительная связь между уровнем экспрессии р53 и присутствием отдаленных метастазов (r=0,769; р=0,001), между уровнем экспрессии р53 и размером первичной опухоли (r=0,844; р=0,03) и между уровнем экспрессии р53 и наличием метастазов в регионарных лимфоузлах (r=0,871; р=0,01). Выводы: В рамках проведенного исследования доказана диагностическая и прогностическая ценность изучения клинического значения экспрессии иммуногистохимических маркеров (Кi67, Р53) у пациентов с раком предстательной железы в сочетании с экспрессий ПСА, щелочной фосфатазой и дифференцировкой опухоли по шкале Глисон как прогностических факторов.

Background: Prostate cancer is currently one of the most socially significant cancers in the world. In the United States and some European countries in terms of incidence of prostate cancer came in the first place in the structure of cancer pathology in men [2]. Up to 40% of men aged 60 to 70 years and 70% of men over 80 years have different stages of prostate cancer. More than 50% of patients go to a doctor with an already advanced disease in the T3-T4 stage and with metastases [3]. The last decade has been marked by the search for new methods of diagnosis of prostate cancer that can provide a more accurate assessment of its outcomes and minimizite the negative effects and maximize the positive impact of existing treatments. The most active direction of scientific research is the study of associated molecular biological markers characterizing the processes of proliferation, apoptosis and neoangiogenesis of tumor tissue. However, molecular biological markers have not yet found their place in the daily practice of a oncourologist due to insufficient data on their impact on treatment outcomes. Aim: The aim of this study was to study the clinical significance of the expression of immunohistochemical markers (Ki67, P53) in patients with prostate cancer in combination with PSA expression, alkaline phosphatase and tumor differentiation on the Gleason scale as prognostic factors. Materials and methods. Cross-sectional retrospective study was conducted on the basis of the clinic of the Regional Oncology center Semey (now the Center of nuclear medicine and Oncology Semey) from January 1, 2017 to December 31, 2017. The criterion for inclusion of patients in the study was PSA level in blood serum above 10 ng/ml. Statistical processing of the results of the study was carried out with the help of the program SPSS (Statistical Package for the Social Sciences), version 20.0 for Windows (license of Semey state medical University). Pearson correlation coefficient (r) was the basis of correlation analysis, as an equivalent expression of the quantitative measure of force and direction of the relationship between the two studied features. Results: A statistically significant positive correlation between the stage of prostate cancer and the level of Ki67 expression, between the degree of tumor differentiation and the level of Ki-67 was established. There was a positive statistically significant strong relationship between the level of Ki-67 expression and the presence of metastases in regional lymph nodes, as well as distant metastases, a positive correlation between the average strength of Ki-67 expression level and alkaline phosphatase level, as well as a strong positive correlation between the level of Ki-67 expression and PSA concentration. A statistically significant strong positive relationship between the level of p53 expression and the presence of distant metastases (r=0.769; p=0.001), between the level of p53 expression and the size of the primary tumor (r=0.844; p=0.03) and between the level of p53 expression and the presence of metastases in regional lymph nodes (r=0.871; p=0.01) was proved. Conclusions: The study proved the diagnostic and prognostic value of the study of the clinical expression of immunohistochemical markers (Ki67, P53) in patients with prostate cancer in combination with PSA expression, alkaline phosphatase and tumor differentiation on the Gleason scale as prognostic factors.

Кіріспе: Қуықасты безі қатерлі ісігі (ҚБҚІ) қазіргі уақытта әлем бойынша ең әлеуметтік маңызы зор онкологиялық аурулардың бірі болып табылады. АҚШ-та, Еуропаның кейбір елдерінде ауыру көрсеткіштері бойынша ҚБҚІ ерлер арасындағы онкологиялық патология құрылымында бірінші орынға шықты [2]. 60 жастан 70 жасқа дейінгі ерлердің 40 %-ға дейінгі мөлшері және 80 жастан жоғары ерлердің 70 %-ы қуықасты безі қатерлі ісігінің әртүрлі сатысымен ауырады. Ауруға шалдыққандардың 50 %-дан астамы дәрігерге әбден асқындырып, Т3-Т4 сатыларында және метастазаларға жеткізіп бір-ақ қаралады [3]. Соңғы онжылдық қуықасты безі қатерлі ісігін анықтаудың жаңа әдістерін іздеумен ерекшеленді. Ғылыми ізденістің ең бір белсенді жүргізілген бағыты қатерлі ісік тінінің пролиферация, апоптоз және неоангиогенез процестерін сипаттайтын аралас молекулярлық-биологиялық маркерлерін зерттеу болды. Алайда молекулярлық-биологиялық маркерлер онкоуролог дәрігердің күнделікті практикасынан әлі де өз орнын тапқан жоқ, себебі олардың емдеудің соңғы нәтижесіне әсерлері туралы деректер жеткіліксіз. Зерттеудің мақсаты: қуықасты безінің қатерлі ісігіне шалдыққан пациенттердегі иммуногистохимиялық маркерлердің (Кi 67, Р53) экспрессиясының простатаға тән антиген экспрессиясымен, сілтілі фосфатазамен және қатерлі ісіктің Глисон межелігі бойынша болжамалы факторлар ретінде нақтылануымен үйлесімдіктегі клиникалық маңызын зерттеу. Материалдары және әдістері. Көлденең ретроспективті зерттеу Семей қ. Өңірлік онкологиялық диспансерінің емханасы (қазіргі Семей қ. Ядролық медицина және онкология орталығы) базасында 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап 2017 жылғы 31 желтоқсанға дейін жүргізілді. Қуықасты безінің қатерлі ісігі анықталған диагнозымен 142 пациент қаралды, олар 71 науқастан тұратын 2 қосалқы топқа бөлінді. Пациенттерді зерттеуге қосудың критериі қан сарысуындағы простатаға тән антиген деңгейінің 10 нг/мл-ден жоғары көлемде анықталуы болды. Зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) бағдарламалар пакетінің көмегімен жүргізілген болатын, Windows-қа арналған 20.0 нұсқасы (Семей қ. ММУ лицензиясы). Пирсон корреляциясының коэффициенті (r) күштің сандық шамасын және зерттелетін екі белгінің арасындағы байланыстардың бағытын білдіретін эквивалент ретінде корреляциялық талдауға негіз болды. Статистикалық талдаудың барлық процедураларында р маңыздылық деңгейі 0,05 (р) тең немесе одан аз деп қабылданды. Нәтижелері. Қуықасты безі қатерлі ісігінің сатылары мен Ki67 экспрессиясы деңгейі арасындағы, қатерлі ісіктің нақтылануы мен Ki-67 деңгейі арасындағы статистикалық маңызды оң корреляция белгіленді. Ki-67 экспрессиясы деңгейі мен оқшауланған лимфа түйіндерде метастазалардың, сондай-ақ қашықтағы метастазалардың болуының арасында статистикалық маңызды күшті оң байланыс, Ki-67 экспрессиясы деңгейі мен сілтілі фосфатаза деңгейі арасындағы орташа күштің оң корреляциялық байланысы, сондай-ақ Ki-67 экспрессиясы деңгейі мен простатаға тән антиген концентрациясы арасындағы күшті оң корреляциялық байланыс анықталды. р53 экспрессиясы деңгейі мен қашықтағы метастазалардың болуы арасындағы (r=0,769; р=0,001), р53 экспрессиясы деңгейі мен бастапқы қатерлі ісіктің көлемі арасындағы (r=0,844; р=0,03) және р53 экспрессиясы деңгейі мен оқшауланған лимфа түйіндерінде метастазалардың болуы арасындағы статистикалық маңызды күшті оң байланыс дәлелденді. Қорытындылар: Жүргізілген зерттеу аясында қуықасты безінің қатерлі ісігіне шалдыққан пациенттердегі иммуногистохимиялық маркерлер экспрессиясының (Кi67, Р53) простатаға тән антиген экспрессиясымен, сілтілі фосфатазамен және қатерлі ісіктің Глисон межелігі бойынша болжамалы факторлар ретіндегі нақтылануымен үйлесімдіктегі клиникалық маңызын зерттеудің диагностикалық және болжамалы құндылығы дәлелденді.