Το φλάουτο στη μουσική ζωή και εκπαίδευση των σημαντικότερων αστικών μουσικών κέντρων του Ελλαδικού χώρου κατά την εκατονταετηρίδα 1840-1940
Authors: Ιορδανίδου Θεοδώρα 
Published: March 2023

Η διδασκαλία, η διάδοση, η πρόσληψη και η αφομοίωση του σύγχρονου φλάουτου της συμφωνικής ορχήστρας, παράμετροι ενταγμένες στο ευρύ ιστορικό και οργανολογικό πλαίσιο της μουσικής ζωής και εκπαίδευσης των σημαντικότερων αστικών μουσικών κέντρων του ελλαδικού χώρου κατά την εκατονταετηρίδα 1840-1940, αποτελούν το αντικείμενο αυτής της διατριβής. Τα υπό έρευνα μουσικά κέντρα είναι τα τέσσερα μεγαλύτερα σε έκταση Επτάνησα: Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά και Λευκάδα, η Αθήνα και ο Πειραιάς, η Ερμούπολη, η Πάτρα και η Θεσσαλονίκη. Σε μουσικούς και ευρύτερου ενδιαφέροντος φορείς αυτών των πόλεων πραγματοποιήθηκε εκτενής επιτόπια έρευνα από το 2018 μέχρι το 2020. Η δομή της διατριβής είναι τριμερής. Στο Μέρος Ι η ιστορική και κατασκευαστική εξέλιξη του φλάουτου στον ευρωπαϊκό χώρο. Εξετάζεται, ακόμη, ο τρόπος με τον οποίο οι ευρωπαϊκές οργανολογικές καινοτομίες εισήχθησαν στα υπό έρευνα αστικά μουσικά κέντρα και πότε αυτές αφομοιώθηκαν. Το Μέρος ΙΙ εστιάζει αφενός σε όψεις και στάδια της διδασκαλίας του φλάουτου στους πρώτους μουσικοεκπαιδευτικούς φορείς του ελληνικού βασιλείου με προεκτάσεις που αφορούν γενικά στη μουσική εκπαίδευση. Το Μέρος ΙΙΙ πραγματεύεται πτυχές της συναυλιακής δραστηριότητας, ειδικότερα μέσα από την αδιάλειπτη παρουσία φλαουτιστών στα πρώτα εγχώρια μουσικά σύνολα. Οι ποικίλες εκφάνσεις της δραστηριότητας Ελλήνων και ομογενών φλαουτιστών, αλλά και εκείνων της Διασποράς από το εξωτερικό με παρουσία και έργο στον ελλαδικό χώρο, συμπληρώνουν και διανθίζουν το πολυδιάστατο μωσαϊκό της πρωτότυπης αυτής έρευνας. Η πρωτοτυπία της έρευνας έγκειται στο γεγονός ότι, για πρώτη φορά, πρωτογενές υλικό που αφορά στο φλάουτο στην Ελλάδα, ύστερα από εκτενέστατη επιτόπια έρευνα, συλλέχθηκε, μελετήθηκε, ταξινομήθηκε, αποδελτιώθηκε, καταγράφηκε και χρησίμευσε για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την ελληνική σχολή του φλάουτου, από το 1840 έως το 1940. Μέσα από τα τεκμήρια της πρωτογενούς έρευνας και σε συνδυασμό με την υπάρχουσα βιβλιογραφία και τον Τύπο της εποχής, ήδη γνωστές και ερευνημένες όψεις της μουσικής διδασκαλίας, επιβεβαιώνονται και ενισχύονται μέσα από τις περισσότερο αθέατες πλευρές της ιστορίας του φλάουτου. Τα ευρήματα της έρευνας συμβάλλουν στη συνδυαστική αποτύπωση των αποτελεσμάτων της μελέτης, τα οποία, μέσα από την εξέλιξη της διδασκαλίας του φλάουτου, απηχούν σε γενικότερα ζητήματα, όπως το κοινωνικό προφίλ των μουσικοεκπαιδευτικών ιδρυμάτων, οι οικονομικές συνθήκες, οι πρεσβευόμενες σχολές φλάουτου και η εξέλιξη αυτών μέχρι το 1940, με απώτερο σκοπό τον συγκερασμό της απολύτως νέας γνώσης και πληροφορίας που προέκυψε με τις ήδη υπάρχουσες. Τέλος, φωτίζεται η αλληλεπίδραση και η συμβολή των φλαουτιστών, καθηγητών και σολίστ του φλάουτου, με δραστηριότητα εντός και εκτός του ελλαδικού χώρου, φορέων διαφορετικών επιρροών και καταβολών, και αναδεικνύεται η κατάρτιση ενός δικού τους «δικτύου». Εν κατακλείδι, η σύνδεση, η συσχέτιση και ο συνδυασμός των πληροφοριών από τις διαφορετικές πηγές δημιουργεί την πρώτη ιστορία του φλάουτου στην Ελλάδα κατά το διάστημα 1840-1940 ως έναν μίτο που ξετυλίγεται αδιάλειπτα κατά τον ρου των μερών, κεφαλαίων, υποκεφαλαίων της παρούσας μελέτης.