Инфекциялық емес аурулардың тиімді алдын алу үшін заңнамалық жаңарту (проблемалар және шешу жолдары)
Authors: Канатов А.К. , Исмагулов К.Е. , Жекен А.К. , Бисембаева К.Р. 
Published: May 2024

Вступительное слово о теме исследования. Во всем мире, в любой группе общества имеются инвалиды и их количество продолжает расти. Причины этого различны, так как инвалидность в разных странах различаются и объясняются разными социально -экономическими условиями и мерами по обеспечению благосостояния своих граждан государством. Насколько бережнее и уважительнее отношение общества и государства к правам инвалидов – показывает уровень развития данного общества и государства. Инвалидность имеет много характерных для нее черт, которые повлияли на условия жизни инвалидов: невежество, пренебрежение, предрассудки и страх — вот те социальные факторы, которые являлись и являются препятствием для развития способностей инвалидов и ведут к их изоляции. Цель, основные направления и идеи научного исследования. Авторами исследования предложено отойти от термина «инвалид», «ребенок инвалид», которые применяется только в России, Казахстане и некоторых странах СНГ с заменой его на термин «лицо с инвалидностью», «ребенок с инвалидностью», подняты вопросы обеспечения трудоустройством и занятостью лиц с инвалидностью, предложены законодательные поправки, направленные на улучшение жилищных условий и другое. Краткое описание научной и практической значимости работы. Правовое урегулирование «любого вопроса» требует специальных познаний в конкретной области. Законодательное усовершенствование вопросов социальной защиты лиц с инвалидностью требует особого, аккуратного и внимательного подхода. Тема очень сензитивная. В настоящее время обсуждается и, постепенно, оформляется (в стенах Сената Парламента) проект Закона Республики Казахстан «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам улучшения качества жизни лиц с инвалидностью». Краткое описание методологии исследования. В ходе исследования были применены общенаучные теоретические методыОсновным для всейработы выступал метод познания научных, теоретических и практических материалов,сравнительно -правовой, эмпирический анализ, а также количественные, качественные и специальные методы на учного исследования. Основные результаты и анализ, выводы исследовательской работы и ценность проведенного исследования (внесенный вклад данной работы в соответствующую область знаний). В качестве дополнительных возможностей реализации правовых идей Концепции снижения вреда, предложено сокращение спроса на табак, включения сахаросодержащих напитков в перечень подакцизных товаров, ограничение и регулирование маркетинга продуктов питания с высоким содержанием насыщенных жиров, свободных сахаров и / или соли и напитков с высоким содержанием сахара, а также по ограничению объема рекламы, видов рекламируемого продукта и побуждающих к покупке призывов, используемых для повышения привлекательности продукта. Практическое значение итогов работы. В качестве дополнительных возможностей реализации правовых идей Концепции снижения вреда, предложено сокращение спроса на табак, включения сахаросодержащих напитков в перечень подакцизных товаров, ограничение и регулирование маркетинга продуктов питания с в ысоким содержанием насыщенных жиров, свободных сахаров и / или соли и напитков с высоким содержанием сахара, а также по ограничению объема рекламы, видов рекламируемого продукта и побуждающих к покупке призывов, используемых для повышения привлекательности продукта.

Зерттеу тақырыбы туралы кіріспе сөз. Бүкіл әлемде, қоғамның кез-келген тобында мүгедектер бар және олардың саны өсуде. Мұның себептері әртүрлі, өйткені әр түрлі елдердегі мүгедектік әр түрлі және әртүрлі әлеуметтік-экономикалық жағдайлар мен азаматтардың мемлекетпен әл-ауқатын қамтамасыз ету шараларымен түсіндіріледі. Қоғам мен мемлекеттің мүгедектердің құқықтарына қаншалықты ұқыпты және құрметпен қарауы осы қоғам мен мемлекеттің даму деңгейін көрсетеді. Мүгедектіктің мүгедектердің өмір сүру жағдайларына әсер ететін көптеген белгілері бар: надандық, немқұрайлылық, алалаушылық және қорқыныш — бұл мүгедектердің қабілеттерін дамытуға кедергі болатын және оларды оқшаулауға әкелетін әлеуметтік факторлар. Ғылыми зерттеудің мақсаты, негізгі бағыттары мен идеялары. Зерттеу авторлары «мүгедек», «мүгедек бала» терминінен бас тартуды ұсынды, олар тек Ресейде, Қазақстанда және ТМД-ның кейбір елдерінде қолданылады, оны «мүгедек адам» терминіне ауыстырады, мүгедек адамдарды жұмысқа орналастыру және жұмыспен қамту мәселелері көтерілді, тұрғын үй жағдайларын жақсартуға бағытталған заңнамалық түзетулер ұсынылды және басқалары. Жұмыстың ғылыми және практикалық маңыздылығы туралы қысқаша сипаттама. «Кез-келген мәселені» құқықтық реттеу белгілі бір салада арнайы білімді қажет етеді. Мүгедек адамдарды әлеуметтік қорғау мәселелерін заңнамалық жетілдіру ерекше, ұқыпты және мұқият қарауды талап етеді. Тақырып өте сезімтал. Қазіргі уақытта «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мүгедек адамдардың өмір сүру сапасын жақсарту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы талқыланып, біртіндеп ресімделуде (Парламент Сенатының қабырғасында). Зерттеу әдіснамасының қысқаша сипаттамасы. Зерттеу барысында жалпы ғылыми теориялық әдістер қолданылды, ғылыми, теориялық және практикалық материалдарды тану әдісі, салыстырмалы-құқықтық, эмпирикалық талдау, сондай-ақ ғылыми зерттеудің сандық, сапалық және арнайы әдістері барлық жұмыс үшін негізгі болды. Зерттеу жұмысының негізгі нәтижелері мен талдауы, қорытындылары және жүргізілген зерттеудің құндылығы (осы жұмыстың тиісті білім саласына қосқан үлесі). Зиянды азайту тұжырымдамасының құқықтық идеяларын іске асырудың қосымша мүмкіндіктері ретінде темекіге сұранысты азайту, акцизделетін тауарлар тізіміне қант қосылған сусындарды қосу, қаныққан майлар, бос қант және / немесе тұз және жоғары қант сусындары бар тамақ өнімдерінің маркетингін шектеу және реттеу, сондай-ақ жарнаманың көлемін, жарнамаланатын өнімнің түрлерін шектеу және өнімнің тартымдылығын арттыру үшін пайдаланылатын сатып алуға шақыру ұсынылады. Жұмыс қорытындысының практикалық маңызы. Зиянды азайту тұжырымдамасының құқықтық идеяларын іске асырудың қосымша мүмкіндіктері ретінде темекіге сұранысты азайту, акцизделетін тауарлар тізіміне қант қосылған сусындарды қосу, қаныққан майлар, бос қант және / немесе тұз және жоғары қант сусындары бар тамақ өнімдерінің маркетингін шектеу және реттеу, сондай-ақ жарнаманың көлемін, жарнамаланатын өнімнің түрлерін шектеу және өнімнің тартымдылығын арттыру үшін пайдаланылатын сатып алуға шақыру ұсынылады.

Introductory speech about the research topic. There are disabled people in every group of society all over the world, and their number continues to grow. The reasons for this are different, since disabilities in different countries differ and are explained by different socio economic conditions and measures to ensure the well-being of their citizens by the state. The level of development of this society and the state shows how much more careful and respectful the attitude of society and the state is to the rights of disabled people. Disability has many characteristic features that have affected the living conditions of disabled people: ignorance, neglect, prejudice and fear are the social factors that have been and are an obstacle to the development of the abilities of disabled people and lead to their isolation. The purpose, main directions and ideas of scientific research. The authors of the study proposed to move away from the term «disabled person», «disabled child», which is used only in Russia, Kazakhstan and some CIS countries, replacing it with the term «person with disabilities», «child with disabilities», raised issues of providing employment and employment of persons with disabilities, proposed legislative amendments aimed at improving housing conditions and more. A brief description of the scientific and practical significance of the work. The legal settlement of «any issue» requires special knowledge in a specific area. The legislative improvement of the issues of social protection of persons with disabilities requires a special, careful and attentive approach. The topic is very sensitive. Currently, the draft Law of the Republic of Kazakhstan «On amendments and additions to some legislative acts of the Republic of Kazakhstan on improving the quality of life of persons with disabilities» is b eing discussed and, gradually, formalized (within the walls of the Senate of the Parliament). A brief description of the research methodology. In the course of the research, general scientific theoretical methods were applied. The main method for all the work was the method of cognition of scientific, theoretical and practical materials, comparative legal, empirical analysis, as well as quantitative, qualitative and special methods of scientific research. The main results and analysis, the conclusions of the research work and the value of the conducted research (the contribution of this work to the relevant field of knowledge). As additional opportunities for implementing the legal ideas of the Harm Reduction Concept, it is proposed to reduce the demand for tobacco, include sugar-containing beverages in the list of excisable goods, limit and regulate the marketing of food products with a high content of saturated fats, free sugars and / or salt and beverages with a high sugar content, as well as to limit the volume of advertising, types of advertised product and calls for purchase that are used to increase the attractiveness of the product. The practical significance of the results of the work. As additional opportunities for implementing the legal ideas of the Harm Reduction Concept, it is proposed to reduce the demand for tobacco, include sugar -containing beverages in the list of excisable goods, limit and regulate the marketing of food products with a high content of saturated fats, free sugars and / or salt and beverages with a high sugar content, as well as to limit the volume of advertising, types of advertised product and calls for purchase that are used to increase the attractiveness of the product.