Η παιδαγωγική γνώση περιεχομένου των φυσικών επιστημών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση
Authors: Τσέου Ελένη 
Published: September 2021

Βασικός σκοπός της διατριβής τίθεται η μελέτη των θεωρητικών προτάσεων σχετικά με την Παιδαγωγική Γνώση Περιεχομένου (ΠΓΠ) ως προς την αναπαραστατική και διερευνητική τους ικανότητα. Το κεντρικό ερώτημα της διατριβής είναι: «Ποια θεωρητική πρόταση σχετικά με την ΠΓΠ μπορεί να αναπαραστήσει τη γνώση των εκπαιδευτικών κατά τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών (ΦΕ) ώστε να τη διερευνήσει κατάλληλα;» Για να απαντηθεί το ερώτημα πραγματοποιήθηκε διερεύνηση της έννοιας σε βιβλιογραφικό και εμπειρικό επίπεδο.Η διερεύνηση της ΠΓΠ στο βιβλιογραφικό πεδίο είχε ως στόχο τον προσδιορισμό της φύσης και των χαρακτηριστικών της. Για τον σκοπό αυτόν πραγματοποιήθηκε κριτική ανασκόπηση των άρθρων που πραγματεύονται θεωρητικά ζητήματα σχετικά με την ΠΓΠ. Τα αποτελέσματα έδειξαν την ύπαρξη ασυμφωνίας ως προς τη φύση και τα χαρακτηριστικά της έννοιας. Δημιουργήθηκε η υπόθεση ότι η ασυμφωνία σχετικά με την έννοια της ΠΓΠ στο θεωρητικό επίπεδο μεταφέρεται και στο ερευνητικό πεδίο. Για τον έλεγχο της υπόθεσης πραγματοποιήθηκε κριτική ανασκόπηση των ερευνών σχετικά με την ΠΓΠ-ΦΕ των εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ασυμφωνία ως προς τον τρόπο διερεύνησης της ΠΓΠ. Η υπόθεση σύμφωνα με την οποία η ασυμφωνία που παρατηρείται σε θεωρητικό επίπεδο μεταφέρεται και στο ερευνητικό πεδίο φαίνεται ότι επιβεβαιώνεται. Συμπεραίνεται ότι η διερεύνηση της ΠΓΠ πραγματοποιείται σε συνάρτηση με την εννοιολόγησή της.Παράλληλα η βιβλιογραφική έρευνα οδήγησε στη σύνθεση ενός λειτουργικού μοντέλου της ΠΓΠ το οποίο βασίζεται θεωρητικά στον συνδυασμό του ριζοσπαστικού και κοινωνικοπολιτισμικού εποικοδομητισμού και δίνει έμφαση στην ενοποίηση ως διαδικασία σχηματισμού της ΠΓΠ. Στο μοντέλο η ΠΓΠ αντιμετωπίζεται με συνθετικό κι εξειδικευμένο τρόπο ως προς τα συστατικά της ενώ παράλληλα οι όψεις της (γνώση, αντιλήψεις, πρακτική) διαχωρίζονται ερευνητικά. Το λειτουργικό μοντέλο εφαρμόστηκε στο εμπειρικό πεδίο έτσι ώστε να διερευνηθεί η ικανότητά του να αναγνωρίζει και να εντοπίζει την ΠΓΠ των εκπαιδευτικών κατά τη διδασκαλία των ΦΕ. Ως μέθοδος χρησιμοποιήθηκε η μελέτη περίπτωσης μέσα στο κονστρουκτιβιστικό /ερμηνευτικό παράδειγμα. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν μελέτες περίπτωσης δύο νηπιαγωγών ώστε να είναι δυνατή αφενός η διερεύνηση σε βάθος και αφετέρου η σύγκριση των ευρημάτων ανάμεσα τους. Πηγές δεδομένων αποτέλεσαν το ερωτηματολόγιο και ο γραπτός σχεδιασμός της διδασκαλίας, η βιντεοσκόπησή της και η συνέντευξη πριν και μετά από αυτή. Ως θέμα επιλέχθηκε το φαινόμενο της τήξης και της πήξης λόγω της συχνής του διδασκαλίας στο νηπιαγωγείο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το λειτουργικό μοντέλο μπορεί να αναγνωρίσει και να εντοπίσει την ΠΓΠ των εκπαιδευτικών μέσω αντίστοιχα των συστατικών και των όψεων του. Συμπεραίνεται ότι το λειτουργικό μοντέλο, το οποίο προέκυψε κυρίως από τη διερεύνηση στο βιβλιογραφικό επίπεδο και βελτιώθηκε από την εφαρμογή του στο εμπειρικό πεδίο μπορεί να αναπαραστήσει τη γνώση των εκπαιδευτικών κατά τη διδασκαλία των ΦΕ ώστε να τη διερευνήσει κατάλληλα. Επομένως δίνεται απάντηση στο βασικό ερώτημα της διατριβής ενώ παράλληλα προσδιορίζεται η φύση και τα χαρακτηριστικά της ΠΓΠ.