ОҢТҮСТІК ХАЛЫҚТАРДЫҢ ЭТНОМӘДЕНИ БАЙЛАНЫСТАРЫНЫҢ КЕЙБІР АСПЕКТІЛЕРІ ЕЖЕЛГІ КЕЗЕҢДЕГІ КАВКАЗ (ЗЕРГЕРЛІК МАТЕРИАЛДАР НЕГІЗІНДЕ)
Authors: Самедова С.Т. 
Published: September 2024

Географическим объектом данного исследованияявляется Южный Кавказ, в исследуемое время заселённый самыми многочисленными автохтонными народами на Кавказе – албанцами и иберами, что отмечают в своих известных трудах классики античностиСтрабон (XI, II,19), Птолемей (11, 219) и Плутарх (Помпей,34).Предметом заданной к изучению темы являются схожие ювелирныеартефакты региона, свидетельствующие об этнокультурных связях местных народов. В целом изучение этнокультурных контактов племён и народов по предметам материальной культуры – весьма сложнаязадача. Безусловно, по своему содержанию древние мастеровые в созданиисвоих изделий использовали местные природные ресурсы, их мироощущения и фантазии были связаны с естественными палитрамиродного края. Аналитический характер исследования артефактовотражает, что в античные времена украшения Албании и Иберии,несмотря на свои исконные черты, заключали в себе пришлые формы и элементы. Происходило это по следующим основным причинам:межкультурным и торгово-экономическим связям, миграциям и др. политическим событиям. Изысканием отражены формы и элементыкультуры кочевых этносов в концепции влияния их культуры на традиции аборигенных народов, и наоборот.

Зерттеудің географиялық объектісі Оңтүстік Кавказ болып табылады. Бұл аймақты Кавказдағы ең көп автохтонды халықтар – албандар мен иберийлер мекендеген, Кавказ халықтары туралы ежелгі дәуір классиктері Страбон (XI, II,19), Птолемей (11, 219) және Плутарх (Помпей,34) атақты еңбектерінде баяндайды. Зерттеу тақырыбы - жергілікті халықтардың этномәдени байланыстарын көрсететін өлкенің ұқсас зергерлік жәдігерлер. Материалдық мәдениет объектілеріндегі тайпалар мен халықтардың этномәдени байланыстарын зерттеу өте күрделі мәселенің бірі.Ежелгі кезеңдегі шеберлер өз бұйымдарын жасау үшін жергілікті табиғи ресурстарды пайдаланды, олардың дүниетанымы мен қиялдарынан жасалған туындылар жердің табиғи палитрасымен байланысты болды. Артефактілерді зерттеудің аналитикалық сипаты ежелгі дәуірде Албания мен Иберияның әшекейлерінде өзінің бастапқы ерекшеліктеріне қарамастан, жат пішіндер мен элементтердің болғанын көрсетеді. Бұл келесі негізгі себептерге байланысты болды: мәдениетаралық және сауда-экономикалық қатынастар, көші-қон және басқа да саяси оқиғалар. Зерттеуде көшпелі этникалық топтардың мәдениет нысандары мен элементтері олардың мәдениетінің байырғы халықтардың дәстүрлеріне әсер ету концепциясы негізінде талданған.

The geographical object of this study is the South Caucasus inhabited by the most numerous autochthonous peoples in the Caucasus - Albanians and Iberians in antiquity, as noted in their famous works by antique authors Strabo and Plutarch (1. 2). The subject is jewelry found within the region and indicating the ethnocultural ties of the local peoples. In general, the study of ethnocultural contacts of peoples in objects of material culture is a very difficult task. Of course, in terms of content, jewelers used local natural resources to create products; their worldviews and fantasies were associated with the palettes of their native land. But there were also imported forms and components, skillfully imitated by local jewelers. A comparative analysis of artifacts reflects that in ancient times, the jewelry of Albania and Iberia, despite their locality, carried both differences and similar elements. This happened for the following reasons - intercultural and trade and economic relations, migrations and other political events.