Κλινικές, βιοχημικές και ψυχοκοινωνικές συνιστώσες της καρδιαγγειακής νόσου σε ένα αγροτικό πληθυσμό της Κρήτης
Authors: Ανυφαντάκης Δημήτριος 
Published: August 2021

ΠερίληψηΣκοπός: Η παρούσα διδακτορική διατριβή σκοπό είχε τη διερεύνηση του ρόλου των ψυχοκοινωνικών παραγόντων στην εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου. Ανάμεσα στους επιμέρους στόχους της ήταν: (α) η διερεύνηση μέσα από μια εκτενή βιβλιογραφική αναζήτηση της σχέσης των ψυχοκοινωνικών παραγόντων με τη καρδιαγγειακή νόσο β) ο σχεδιασμός στα πλαίσια της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ενός ερευνητικού πρωτοκόλλου ο οποίος θα αποτυπώσει με εφικτότητα και συνάφεια δεδομένα καρδιαγγειακής νοσηρότητας σε σχέση με μη παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου και γ) η μελέτη του ρόλου συγκεκριμένων ψυχο-κοινωνικών χαρακτηριστικών όπως είναι η ικανότητα διαχείρισης του στρες, η θρησκευτικότητα και η πνευματικότητα σε ένα αγροτικό πληθυσμό της Κρήτης ο οποίος χαρακτηρίζεται από χαμηλά ποσοστά καρδιαγγειακής νοσηρότητας.Πληθυσμός μελέτης και μέθοδοι: Για τη διερεύνηση της σχέσης της καρδιαγγειακής νόσου με τους ψυχο-κοινωνικούς παράγοντες πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική αναζήτηση στη βάση δεδομένων MEDLINE (PubMed) με τη χρήση των ιατρικών όρων (MesH terms). Πραγματοποιήθηκαν δύο βιβλιογραφικές αναζητήσεις. Ως κριτήρια ένταξης στην πρώτη και δεύτερη βιβλιογραφική αναζήτηση χρησιμοποιήθηκαν τα ακόλουθα:1.Οι μελέτες να αφορούν στην επίδραση ψυχο-κοινωνικών παραγόντων στην εμφάνιση της καρδιαγγειακής νόσου2.Οι μελέτες να αξιολογούν το βαθμό που το χρόνιο ψυχο-κοινωνικό στρες αποτελεί αυτοδύναμο προσδιοριστικό παράγοντα καρδιαγγειακής νόσου.Ως κριτήρια αποκλεισμού στη δεύτερη βιβλιογραφική αναζήτηση χρησιμοποιήθηκαν τα ακόλουθα:1.Μελέτες δημοσιευμένες εκτός Αγγλικής γλώσσας2.Μη τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτεςΣτη συνέχεια διοργανώθηκε στα πλαίσια της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ένα ερευνητικό πρωτόκολλο το οποίο επικεντρώθηκε στη μελέτη του ρόλου των ψυχο-κοινωνικών προσδιοριστών και στην εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε έναν πληθυσμό από την ενδοχώρα του Νομού Ρεθύμνης. Τέλος μελετήθηκε ο ρόλος της θρησκευτικότητας/πνευματικότητας και της αίσθησης συνεκτικότητας με τη χρήση ειδικών ερωτηματολογίων σταθμισμένων και μεταφρασμένων στα ελληνικά σε σχέση με διάφορους βιολογικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης η υπερλιπιδαιμία, και το κάπνισμα ενώ παράλληλα μετρήθηκαν δείκτες στρες (κορτιζόλη πλάσματος) και προκλινικοί δείκτες αθηροσκλήρωσης (υπερηχογραφική μέτρηση του ενδοθηλίου της κοινής καρωτίδας αρτηρίας). Αποτελέσματα: Από τη βιβλιογραφική αναζήτηση, η ανάλυση των αποτελεσμάτων οδήγησε στην κατηγοριοποίηση των μελετών σε πέντε ομάδες ψυχοκοινωνικών παραγόντων και συγκεκριμένα στην προσωπικότητα τύπου Α, στην κοινωνικο-οικονομική κατάσταση, στο χρόνιο στρες, την κατάθλιψη και την κοινωνική υποστήριξη (δημοσίευση#1). Η διοργάνωση του ερευνητικού πρωτοκόλλου αφορούσε τη δεύτερη επανεξέταση της κοορτής του προγράμματος του Σπηλίου και εξέτασε την υπόθεση εργασίας για πιθανή καρδιο-προστατευτική δράση ψυχο-κοινωνικών παραγόντων που χαρακτηρίζουν ένα πληθυσμό υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου ο οποίος παρουσιάζει διαχρονικά χαμηλα ποσοστά καρδιαγγειακής νοσηρότητας (δημοσίευση #2). Τα κύρια ευρήματα της δεύτερης επανεξέτασης του πληθυσμού αυτού (SPILI III) , είναι ότι συμμετέχοντες με υψηλά επίπεδα θρησκευτικότητας/πνευματικότητας παρουσίασαν χαμηλότερη επίπτωση υπέρτασης, σακχαρώδους διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου. Επιπλέον βρέθηκαν χαμηλότερα επίπεδα πάχους έσω–μέσω χιτώνα της κοινής καρωτίδας αρτηρίας και χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης πλάσματος σε σχέση με τους συμμετέχοντες με χαμηλά επίπεδα θρησκευτικότητας/πνευματικότητας. Αξιοσημείωτο εύρημα ήταν επίσης οτι η θρησκευτικότητα/πνευματικότητα παρουσίασε θετική συσχέτιση με την αίσθηση συνεκτικότητας (δημοσίευση #3). ΣυμπεράσματαΗ υψηλή θρησκευτικότητα/πνευματικότητα και η αίσθηση συνεκτικότητας παρουσιάζουν μια θετική συσχέτιση στον υπό μελέτη πληθυσμό και μια αντίστροφη συσχέτιση με βιολογικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Επιπλέον, και παρά τις όποιες τεχνικές δυσκολίες του προγράμματος, είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται στην Ευρώπη, αντίστροφη συσχέτιση ανάμεσα στη θρησκευτικότητα/πνευματικότητα και στο πάχος του έσω μέσω χιτώνα της κοινής καρωτίδας αρτηρίας. Η παρούσα ερευνητική προσπάθεια αναμένεται να διαμορφώσει ένα νέο κλίμα εκτίμησης του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου που θα λαμβάνει υπ’ οψιν και άλλους μη παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου.