Επιλογή του καταλληλότερου δότη για μεταμόσχευση ομφαλοπλακουντιακού αίματος, με βάση τα μη κληρονομούμενα μητρικά αντιγόνα (Non Inherited Maternal Antigens, NIMA)
Authors: Παναγούλη Ευφροσύνη 
Published: September 2021

Ο αριθμός των μεταμοσχεύσεων με ΟΠ.Α προερχόμενο από HLA συμβατούς, μη συγγενείς, δότες έχει αυξηθεί σημαντικά. Η «συλλογή» των HLA φαινοτύπων στα κέντρα δοτών HSC και τις Τράπεζες ΟΠ.Α δίνουν την ευκαιρία στους αιματολόγους-μεταμοσχευτές από όλο τον κόσμο να πραγματοποιούν προκαταρκτικές έρευνες, μέσω κατά τόπους Εθνικών Οργανισμών Μεταμόσχευσης. Με στόχο την εύκολη διάθεση των μοσχευμάτων που περιέχονται στις δεξαμενές, οι Τράπεζες ΟΠ.Α αναρτούν τις πιστοποιημένες μονάδες τους στην Παγκόσμια Δεξαμενή BMDW, με τα ελάχιστα βασικά δεδομένα που απαιτούνται για μια διαδικασία αναζήτησης. Στο αποτέλεσμα μιας αναζήτησης, συνήθως εμφανίζονται οι υποψήφιες μονάδες ΟΠ.Α πρώτα με βάση τη συμβατότητά τους με τα HLA αντιγόνα του λήπτη και στη συνέχεια, βάσει του αριθμού των κυττάρων. Άλλες παράμετροι μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως «φίλτρα» των αποτελεσμάτων, για τον προσδιορισμό του καταλληλότερου συμβατού δότη, μεταξύ λίγων προ-επιλεχθέντων υποψηφίων. Η Παγκόσμια Δεξαμενή BMDW διαθέτει στο μητρώο της 800.000 μονάδες ΟΠ.Α, παρ’ όλα αυτά όμως, στο πλαίσιο της HSCT, δεν είναι πάντοτε εφικτή η εύρεση δότη ΟΠ.Α με πλήρη HLA συμβατότητα με τον ασθενή-υποψήφιο λήπτη. Η εμφάνιση μετα-μεταμοσχευτικών επιπλοκών και GvHD παραμένουν σημαντικά εμπόδια στην πορεία της HSCT από ΟΠ.Α, καθώς, πολλοί ασθενείς αναγκάζονται να λάβουν HSC από έναν δότη ΟΠ.Α με τον οποίον έχουν ασύμβατα HLA αντιγόνα. Λόγω των πλεονεκτημάτων του ΟΠ.Α στην HSCT, έχει γίνει πλέον απαραίτητη η εύρεση εναλλακτικής στρατηγικής επιλογής του καταλληλότερου δότη για μεταμόσχευση μονάδας ΟΠ.Α, η οποία θα εστιάζει στην HLA συμβατότητα μεταξύ δότη και λήπτη. Μια στρατηγική αφορά στην επιλογή «αποδεκτών» HLA ασυμβατοτήτων που συνδέονται με χαμηλού βαθμού ανοσογονικότητα, όπως είναι τα ΝΙΜΑ του OΠ.Α. Σε ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες, που υποβλήθησαν σε μεταμόσχευση ΟΠ.Α, όπου υπήρχε συμβατότητα κατά τα ΝΙΜΑ, καταγράφηκε χαμηλότερο ποσοστό TRM και ταχύτερη εγκατάσταση του μοσχεύματος και, κατ’επέκταση, χαμηλότερο ποσοστό συνολικής θνησιμότητας, συγκριτικά με τις περιπτώσεις όπου δεν υπήρχε καθόλου HLA συμβατότητα μεταξύ του λήπτη και των ΝΙΜΑ της μονάδας ΟΠ.Α. Λαμβάνοντας υπόψιν τα ικανοποιητικά αποτελέσματα της μεταμόσχευσης ΟΠ.Α με συμβατότητα στα ΝΙΜΑ, προκύπτει το συμπέρασμα ότι τα ΝΙΜΑ θα μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψιν κατά την επιλογή δότη ΟΠ.Α, με την προϋπόθεση ότι έχουν τυποποιηθεί τα HLA αντιγόνα της μητέρας του νεογνού-δότητου ΟΠ.Α. Κατά τη διαδικασία επιλογής του καταλληλότερου δότη ΟΠ.Α για μεταμόσχευση ορισμένων ασθενών, ενδεχομένως μία μονάδα ΟΠ.Α με συμβατά ΝΙΜΑ ως προς τον λήπτη να «υπερέχει» έναντι μιας μονάδας ΟΠ.Α με πλήρη HLA συμβατότητα. Προτείνεται λοιπόν μία εναλλακτική στρατηγική για τη διαδικασία αναζήτησης και εύρεσης HLA συμβατών μονάδων ΟΠ.Α, η οποία θα βασίζεται στον προσδιορισμό και τη χρήση των ΝΙΜΑ. Επίσης, εκτός της «βελτίωσης» της HLA συμβατότητας μεταξύ ενός υποψήφιου λήπτη HSC και μιας μονάδας ΟΠ.Α που φαίνεται να παρουσιάζει μία ή περισσότερες HLA ασυμβατότητες με τον λήπτη,τελικά η μεθοδολογία που βασίζεται στα ΝΙΜΑ θα συμβάλει και στον εντοπισμό δεύτερης, συνοδευτικής μονάδας ΟΠ.Α για έναν υποψήφιο λήπτη. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορεί να χορηγηθεί μεγαλύτερη κυτταρική δόση στον λήπτη, στο πλαίσιο μιας διπλής μεταμόσχευσης ΟΠ.Α, βελτιώνοντας τις πιθανότητες για ταχύτερη εγκατάσταση του μοσχεύματος και μείωση των μετα-μεταμοσχευτικών επιπλοκών. Με τη χρήση της μεθοδολογίας που βασίζεται στα ΝΙΜΑ, η Ελ.Τ.ΟΠ.Α αποσκοπεί στην καθιέρωση μιας νέας πολιτικής στο πλαίσιο της αναζήτησης HLA συμβατών μονάδων ΟΠ.Α για ασθενείς, η οποία: α) θα συμβάλει στον γρήγορο εντοπισμό HLA συμβατών μονάδων ΟΠ.Α για ασθενείς με δυσκολία εύρεσης συμβατού δότη ΟΠ.Α και β) θα αυξήσει τον ρυθμό «απελευθέρωσης» μονάδων ΟΠ.Α από τις δεξαμενές κρυοκατάψυξης, περιορίζοντας τα προβλήματα αποθηκευτικού χώρου και επιπτώσεων στη βιωσιμότητα των κυττάρων, που προκαλούνται από τη χρόνια κρυοκατάψυξη των μονάδων ΟΠ.Α.