Public health and occupational safety study
Authors: Αδαμόπουλος Ιωάννης 
Published: October 2022

Ιστορικό: Παρά τα επανειλημμένα στοιχεία που επισημαίνουν την ισχυρή σχέση μεταξύ επαγγελματικών κινδύνων, εργασιακού στρες και συναισθηματικής εξάντλησης, μέχρι σήμερα, η έρευνα για τους επαγγελματικούς κινδύνους και τις συνέπειές τους στη γενική ευημερία των Επιθεωρητών Δημόσιας Υγείας είναι πολύ περιορισμένη , αν και η φύση της εργασίας παρουσιάζει μια σειρά από απειλές για τη σωματική και ψυχολογική υγεία. Στόχος αυτής της μελέτης ήταν η αναφορά των εργασιακών κινδύνων των Επιθεωρητών Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα και η διερεύνηση πιθανών σχέσεων με την επαγγελματική εξουθένωση, την εργασιακή ικανοποίηση και τις ανάγκες κατάρτισης.Μέθοδοι: Πρόκειται για μια ποσοτική, συγχρονική, πανελλαδική μελέτη στην Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις: 1) η πιλοτική μελέτη το πρώτο τρίμηνο του 2021 και 2) η κύρια μελέτη το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 2021. Για τη συλλογή δεδομένων , δημιουργήθηκε μια διαδικτυακή έρευνα και ο σύνδεσμος ιστού διανεμήθηκε στους ερωτηθέντες μέσω email. Επικοινώνησε συνολικά 684 Επιθεωρητές Δημόσιας Υγείας και συλλέχθηκαν 231 απαντήσεις (ποσοστό ανταπόκρισης 33,77%). Η πιλοτική φάση της μελέτης (N=46) επικύρωσε με επιτυχία την αξιοπιστία του οργάνου συλλογής δεδομένων. Στη συνέχεια, η κύρια μελέτη διεξήχθη σε δείγμα N=185 Επιθεωρητών Δημόσιας Υγείας. Οι εργασιακοί κίνδυνοι μετρήθηκαν με ένα νέο εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου που αναπτύχθηκε από τον ερευνητή επίσης ανέπτυξε όργανο για τη μέτρηση των αναγκών και της ποιότητας κατάρτισης, ενώ η επαγγελματική εξουθένωση μετρήθηκε με το Maslach Burnout Inventory και η εργασιακή ικανοποίηση με την Έρευνα Ικανοποίησης από την Εργασία του Paul Spector, όπως υιοθετήθηκε στην ελληνική γλώσσα.Αποτελέσματα: Τα ευρήματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι το 87% των συμμετεχόντων έδωσαν υψηλές βαθμολογίες στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και τους εργονομικούς κινδύνους, ακολουθούμενο από το 78% για τους οργανωτικούς κινδύνους και το 74% για τους βιολογικούς κινδύνους. Οι φυσικοί και οι χημικοί κίνδυνοι είναι λιγότερο διαδεδομένοι (55% και 56%, αντίστοιχα). Η εξουθένωση έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα πρόβλημα, καθώς το 42,7% των συμμετεχόντων αναφέρει βαθμολογίες εξουθένωσης άνω του μέσου όρου. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες (59,46%) ανέφεραν μεσαίες βαθμολογίες ικανοποίησης από την εργασία, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό 32,97% ανέφερε δυσαρέσκεια. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι ήταν σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες συναισθηματικής εξάντλησης (β=0,500, p<0,001) και εξουθένωσης (β=0,455, p<0,001), ενώ οι οργανωτικοί κίνδυνοι (β=-0,282, p=0,001), συναισθηματικής εξάντλησης (β=-0,477 , p=0,000) και η αντιληπτή ποιότητα εκπαίδευσης (β= 0,195, p=0,002) συνδέθηκαν με την εργασιακή ικανοποίηση. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες (65,41%) ανέφεραν υψηλές ανάγκες κατάρτισης ενώ δεν βρέθηκε άμεση σχέση με τους εργασιακούς κινδύνους (p>0,05). Οι εργαζόμενοι στις αγροτικές περιοχές παρουσίασαν υψηλότερη αντίληψη για τους βιολογικούς κινδύνους (χ2= 14.826, p<0.01) και την επαγγελματική εξουθένωση (χ2= 16.017, p <0.01). Υψηλότερες ανάγκες κατάρτισης αναφέρθηκαν από εργαζόμενους σε αστικές περιοχές (χ2= 24.895, p <0,01).Συμπεράσματα: Οι Επιθεωρητές Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν ποικίλους επαγγελματικούς κινδύνους, κυρίως ψυχοκοινωνικούς, εργονομικούς, οργανωτικούς, βιολογικούς, χημικούς και φυσικούς κινδύνους, η σοβαρότητα των οποίων συμβάλλει στη συναισθηματική εξάντληση και εξουθένωση, ενώ συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα εργασιακής ικανοποίησης. Αυτά τα ευρήματα ήταν από τα πρώτα που ασχολήθηκαν με την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας των Επιθεωρητών Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα και παγκοσμίως, ενσωματώνοντας ήδη καθιερωμένα αλλά και νέα στοιχεία οργανωτικών, εργονομικών και ψυχοκοινωνικών κινδύνων που αυξάνονται στις τρέχουσες συνθήκες εργασίας παγκοσμίως. Αναπτύχθηκε νέα προτεινόμενη ταξινόμηση κινδύνων εργασίας για Επιθεωρητές Δημόσιας Υγείας και επαληθεύτηκε επιστημονικά, ενώ προτάθηκε λίστα ελέγχου για αξιολόγηση κινδύνου σε Οργανισμούς Δημόσιας Υγείας. Αυτή η μελέτη συμβάλλει στα περιορισμένα στοιχεία που υποστηρίζουν τη σχέση μεταξύ των εργασιακών κινδύνων, της επαγγελματικής εξουθένωσης και της εργασιακής ικανοποίησης προσθέτοντας νέες πληροφορίες στην επαγγελματική υγεία και ασφάλεια για τον τομέα της Επιθεώρησης Δημόσιας Υγείας, οι οποίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την προώθηση της ποιότητας της παροχής Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας. Αναφέρθηκαν επίσης υψηλές ανάγκες εκπαίδευσης, ειδικά στους τομείς της υγείας και ασφάλειας στην εργασία, της διαχείρισης του άγχους, του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού (ΜΑΠ), της προστασίας από βιολογικούς παράγοντες και της προστασίας από χημικούς παράγοντες. Ειδικά, προστασία από βιολογικούς παράγοντες όπως ο κορωνοϊός SARS-CoV-2 (COVID-19).