bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Feature Selection Approaches for Optimising Music Emotion Recognition Methods
Authors: Cai Le , Ferguson Sam , Lu Haiyan , Fang Gengfa
Published: December 2022

The high feature dimensionality is a challenge in music emotion recognition. There is no common consensus on a relation between audio features and emotion. The MER system uses all available features to recognize emotion; however, this is not an optimal solution since it contains irrelevant data acting as noise. In this paper, we introduce a feature selection approach to eliminate redundant features for MER. We created a Selected Feature Set (SFS) based on the feature selection algorithm (FSA) and benchmarked it by training with two models, Support Vector Regression (SVR) and Random Forest (RF) and comparing them against with using the Complete Feature Set (CFS). The result indicates that the performance of MER has improved for both Random Forest (RF) and Support Vector Regression (SVR) models by using SFS. We found using FSA can improve performance in all scenarios, and it has potential benefits for model efficiency and stability for MER task.
Evaluating the Performance of Common Machine Learning Classifiers using various Validation Methods
Authors: Rahman Md. Sharifur , Yogarajah Pratheepan
Published: December 2022

The selection of the proper classifier and the implementation of the proper training strategy have the most impact on the performance of machine learning classifiers. The amount and distribution of data used for training and validation is another crucial aspect of classifier performance. The goal of this study was to identify the optimal combination of classifiers and validation strategies for achieving the highest accuracy rate while testing models with a small dataset. To that end, five primary classifiers were examined with varying proportions of training data and validation procedures. Most of the time, Random Forest and Nave Bayes classifier models outperformed competing classifiers. However, we discovered the best performance when we employed the holdout cross-validation technique using 70% of the available data as a training set and the remaining data as a test set.
SmartDiet: An Intelligent Mobile Application to Assist Diet Control using Artificial Intelligence and Computer Vision
Authors: Zhu Wenyan , Sun Yu
Published: December 2022

Studies have shown the importance of diet in correlation with obesity and several chronic diseases. Trying to reduce the incidence of diet related diseases, we designed a mobile application for users to keep track of their nutritional intake and thus promote healthier eating patterns. We implemented a deep learning model into the application that can make predictions when given an image and analyze the nutrients for that food item. The sum of daily nutritional information is displayed to users on the dashboard, as well as a letter grade to help visualize their progress on healthy eating. Every past diet log is saved locally on Shared Preferences for the users to pull up as needed. The users have full control over how to use the application, and it is designed to raise awareness of how much nutrients are suggested daily in comparison to each individual consumption. We evaluated the effectiveness of the application with an experiment to test out its accuracy, and the results supported the application’s potential as well as inspired ideas for future improvements.
Impact of Digitalization on Shaping Consumer-Centered Smart Healthcare System - A Comprehensive Study
Authors: Dash Bibhu , Sharma Pawankumar
Published: December 2022

We are on the verge of the Fourth Industrial revolution, in which digitalization, data analytics, and insights play a critical role in our daily lives. The COVID-19 outbreak has created unprecedented uncertainty for many firms. Healthcare organizations across the care continuum were confronted with new difficulties, forcing them to learn swiftly, adapt, and reinvent the way they offer traditional care. As a result, the notion of cost-effective, anytime, and anyplace care has entered the mainstream, forever altering the rate at which we obtain healthcare. As a result, healthcare industries across the globe started to rethink their tactics to be ready for the future and this new breed of customer demand. With rapid technological evolution, this paper analyzes the trends and recent shifts in the healthcare industry and how it is trying to be more customerresponsive by using emerging technologies.
Ecological features of Pinus sylvestris L. and species of the genus Populus L. in the landscaping of Blagoveshchensk (Amur Region)
Authors:   Far Eastern State Agrarian University, Just Natalia , Timchenko Natalia , Kozlova Anna , Pakusina Antonina , Shcherbakova Olesya
Published: December 2022

The paper presents the generalized results of long-term studies of Pinus sylvestris L. and species of the genus Populus L. in the landscaping of Blagoveshchensk. The occurrence, ecological features, categories of the state have been studied. It was determined that most often Pinus sylvestris L. is found in plantations of common use and is 26,5%, in plantations of limited use pine is more than twice as rare (10,5%), at special-purpose facilities the occurrence is 8,5%. Analysis of the occurrence of species of the genus Populus L. shows that the most common balsam poplar (83,5%) in plantations of common use, the lowest occurrence of the representatives of the genus is observed in black poplar, which is 0,5%. Recommendations are given on the use of Scotch pine and poplars in landscaping the city. The necessity of revitalization of urban plantings with the participation of old-growth poplars was determined. Relevance of the topic. Currently, the problem of sustainable development of cities is of particular importance, where green spaces play a leading role. Tree and shrub vegetation is characterized by high ecological functions, at the same time it plays a significant role in the architectural and planning ensemble of cities and large settlements. Intensive landscaping of most cities took place in the middle of the last century, some of the existing plantings are in an oppressed overmature state, which require replacement or rejuvenating care. As a result of the reduction of areas for green construction, there is a widespread increase in the technogenic transport load. In this regard, the actual problem is the preservation of existing native species and adapted introducers in plantations, the selection of those tolerant to the conditions of a given settlement. Keywords: SCOTS PINE, POPLAR, GREEN ZONE, IMPROVEMENT, OCCURENCE, ECOLOGICAL FEATURES, STATE
Quantum-holistic categories of social communications
Authors:   REC ", Kholod Oleksandr ,   SUCCESSFUL"
Published: December 2022

Today, among specialists in social communications there is a lack of knowledge about the quantum-holistic categories of social communications, both the process of social and the process of social activity. The aimof our study was to identify and describe quantum-holistic categories of social communication processes. Through our study, we have chosen a transformed methodologyof holism, which argues that the integrity of the world is a consequence of creative evolution. Such evolution is guided by the intangible and unknowable «integrity factor»(in Jan Smuts's terminology). The transformation of the ideas of holism is based on the basic principles of quantum mechanics, which we have adapted to the social sciences. We also used in the study methodsof analysis and synthesis, deduction and induction, and the method of classification. The research methodologydetermined the differentiation of quantum-holistic categories of social communications into social and public; identification of three mandatory elements of the philosophy of knowledge of any subject of discussion, namely: identification, content, and functionality; analysis of known and little-known concepts of classification of philosophical categories in order to identify features that are consistent with our methodological conceptual concept of quantum-holistic categories of social communication processes; on the basis of the carried out analysis of isolation and nomination of ontological (metaphysical) and epistemological (epistemological) descriptive categories of processes of social communications. In conclusion, the author argues that the identification of quantum-holistic categories of social communication processes should be carried out both from a social and social point of view. The author proposes to consider as descriptive quantum-holistic categories of social communication processes «quantum (portion of energy)», «Whole», «Information», «living / inanimate», «action / peace», «society / non-society».
Simple Control Method for Unified Power Quality based on Five-level Inverter Topologies Operating under all Voltage Disturbances
Authors: CHENNAI Salim
Published: December 2022

This paper proposes a simple control scheme for UPQC (Unified Power Quality Conditioner) system based on five-level NPC (Neutral Point Clamped) inverter capable to compensate all disturbances under all voltage conditions. The proposed UPQC is designed by the integration of shunt and series APFs (Active Power Filters) sharing a common dc bus capacitor. The dc voltage is maintained constant using proportional integral voltage controller. To get the reference signals for shunt and series APFs, synchronous current detection method (SCD) and instantaneous reactive power (PQ) strategies are adopted. These reference signals are derived from the control algorithm and injected in LS-SPWM (Level Shifted-Sin Pulse Width Modulation) controllers to generate the switching signals. The performance of proposed UPQC system is evaluated using MATLAB-Simulink software and SimPowerSystem Toolbox for all voltage disturbances compensation. The simulation results demonstrate the effectiveness of proposed UPQC system to improve the power quality at the common connection point of the non-linear load in steady and transient conditions operation.
A General Overview of Combined Cycle Gas Turbine Plants
Authors: Talah Djamila , Bentarzi Hamid
Published: December 2022

The Combined Cycle Gas Turbines (CCGT) has encountered a large diffusion over the last decades. Different researchers have focused on performance evaluation of CCGT through mathematical modeling techniques. Hence, there are some important factors which should be respected while modeling the CCGT. These factors include type of different components of the CCGT system, their configuration, the modeling methods, and the purpose of the modeling, the type and structure of the control system and the simulation objectives. Hence, a brief overview about CCGT design and technologies, mathematical modeling, simulation tools and methods are presented in this paper.
Yeni Uygurcadaki Alıntı Bağlaçların Tarihsel Gelişimi Üzerine
Authors: MAİMAİTİ Rebiyanmu
Published: December 2022

Uygurlar, uzun tarihsel gelişimi boyunca, diğer milletlerle ekonomik ve kültürel alışveriş sürecinde diğer dillerden çok sayıda alıntı kelime ödünç almıştır ve bağlaçlar da bunlardan biridir. Etimolojik bir bakış açısından, Yeni Uygurcadaki alıntı bağlaçlar, çeşitli tarihsel dönemlerde Arapçadan ve Farsçadan ödünç alınmıştır, kimi bağlaçlar ise Arapça ve Farsça kelimelerin bileşiminden oluşmuştur.

Alıntı bağlaçlar Uygurcanın sözdizimsel yapısını zenginleştirdiği gibi dilin anlatımını da zenginleştirir. Makale, Uygur Tilining İzahliq Lughiti’de yer alan alıntı bağlaçları örnek alarak, bu kelimelerin ödünç alma zamanını analiz etmekte ve Uygurcanın çeşitli tarihsel aşamalarında alıntı bağlaçların kullanımını incelemektedir.

Araştırmamıza göre, Karahanlılar dönemi öncesine ait taranan metinlerde alıntı bağlaçlara rastlanmamaktadır. Uygurların İslam’ı kabul etmesinin ardından yazılı metinlerde alıntı bağlaçlar kullanılmaya başlamış, Çağatayca döneminde kullanımı daha da çoğalmıştır.

Yeni Uygurcada, bağlaçların alıntılama oranı diğer sözcük türlerine göre yüksek olup, 74 bağlaçtan 29’unun alıntı bağlaç olduğu tespit edilmiştir. Fakat bu alıntı bağlaçlar günlük kullanımda çok seyrek rastlanmakta olup hatta bazıları konuşma dilinde hiç kullanılmamaktadır.
A Sınıfı Dergilerde İkinci/Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi: Bir Eğilim Araştırması
Authors: AYDIN Gülnur , ÇAVUŞOGLU Ramazan , ÇÖRTEN Sedat Burak
Published: December 2022

Bu araştırmanın amacı, A sınıfı olarak adlandırılan SCI-Expanded, SSCI ve A&HCI dizinli dergilerde yayımlanan ikinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanına ilişkin makalelerin eğilimlerini tespit etmektir. Bu doğrultuda, ülkemizde A sınıfı dergi olarak kabul edilen Eğitim ve Bilim, Bilig ve Millî Folklor dergilerinin tüm sayıları incelenerek araştırma hedefine uygun 34 makale tespit edilmiştir. Araştırma, nitel bir yaklaşımla doküman analizi yöntemine göre tasarlanmıştır. Makaleler, bulundukları dergiye, yayın yılına, yazar sayısına ve uyruğuna, yayın diline, araştırma sorusu sayısına, başvurulan kaynak sayısına, araştırma yaklaşımına/desenine/yöntemine, örneklem düzeyine/sayısına/seçim yöntemine, kullanılan veri toplama araçlarına/yöntemine ve veri analiz yöntemine, tema ve konularına, amaçlarına ve sonuçlarına göre betimsel içerik analizine tabi tutulmuştur. Analizler sonucunda, makalelerin daha çok Bilig dergisinde ve en çok 2014 yılında yayımlandığı; çoğunlukla Türk yazarlar tarafından, tek yazarlı ve Türkçe yazıldığı; büyük bir kısmında araştırma sorusuna yer verilmediği ve çoğunda başvurulan kaynak sayısının 20’nin üstünde olduğu; çoğunun nitel araştırma yaklaşımını benimsediği; büyük bir kısmında örneklem olarak dokümanların kullanıldığı, örneklem büyüklüklerinin çoğunlukla 100’ün üzerinde olduğu ve sıklıkla amaçlı örnekleme yönteminin tercih edildiği; verilerin toplanmasında anketleri, verilerin analizinde ise betimsel istatistiği öncelediği belirlenmiştir. Makalelerin tema ve konu olarak Türkçe, Türk kültürü ve Türkiye’ye karşı durum/tutum/tercih odağında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Son olarak araştırma sonuçları tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Edebiyat ve Yansı Bağlamında Fuzûlî’nin Su Kasîdesi
Authors: TOPALOĞLU Nur
Published: December 2022

Hüsn- i mutlak olan yüce yaratıcı, zâhirde ve bâtında zerreden küreye yarattığı her varlıkta onlara verdiği çeşitli özellikler sayesinde bilinmek istemiş ve âlemleri yaratmıştır. Hakk’ın isim ve sıfatlarıyla ezelden ebede tecelli edişi âlemin ve âdemin yaratılışındaki sır, İslâmî estetiğin şekillenmesinde önemli bir unsur olmuştur. Din, kadim zamanlardan beri sanatı şekillendirmiştir. Dolayısıyla ilahî kaynaktan beslenen Müslüman şairin ruh ve anlam dünyasını, hayal gücünün sınırlarını mensubu olduğu inanç sistemi belirlemiştir. Estetik bağlamında Doğu ile Batı edebiyatında tabiattan ödünçleme noktasında paralellik olsa da özellikle tabiatı ele alışları, onu anlamlandırma ve sembolleştirme bakımından takınılan tavır birbirinden farklı olmuştur. Batı edebiyatında ödünçleme, doğrudan taklit etme şeklindeyken tasavvuf etkisinde şekillenen İslâmî edebiyatta tabiat daha çok bir müşahede aracı olmuş ve sanatçılar dini hassasiyetleri sebebiyle yansıtma yerine soyutlamayı tercih etmiştir. Dinin etkisiyle şekillenen şiir sanatı, kelimeler ve semboller aracılığıyla nesneler dünyasını yansıtmakla birlikte okuyucusunu tefekkür boyutunda gezdirmiştir. Bu çalışmada Mimesis kavramının İslâm estetiğindeki algılanışı, Fuzûlî’nin Su Kasîdesi özelinde incelenmiş, şiirin anlam dünyasında ele alınışı değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Batı sanatındaki yansıtma kuramının, İslâm inancının etkisiyle nasıl şekillendiği üzerinde durulmuştur.
Süle Fakîh’in Yûsuf ve Zelîhâ Mesnevisinin Yeni Bir Nüshası
Authors: BELLİ Handan
Published: December 2022

Bu makalede Sivas Ziya Bey Yazma Eser Kütüphanesinde kayıtlı, Yûsuf u Züleyhâ hikâyesini konu alan Yûsufiyye başlıklı mesnevi incelenerek yazma eserin tanıtılması amaçlanmaktadır. Yazma eser, Yûsuf’un düş görmesi hadisesiyle başlamaktadır. Eserde besmele, tahmîd, tevhîd, münâcât vb. manzumeler ve sebeb-i te’lif gibi mesnevinin giriş bölümünde olması gereken alt başlıklar mevcut değildir. Nüshanın istinsah tarihi Muharrem 11 H 1213/M 1798 olarak belirtilmiştir. Türk edebiyatında yazılmış ve Yûsuf kıssasını konu alan Yûsuf u Züleyhâ mesnevileri ile Sivas Ziya Bey nüshası karşılaştırıldığında nüshanın Süle Fakîh’in (ö. ?) Yûsuf ve Zelîhâ mesnevisine vezin ve içerik yönünden benzerlik gösterdiği görülmüş ve bu benzerlikler makalede tablolarla gösterilmiştir. Eser üzerine yapılan incelemeler sonucunda bu yazma eserin 17 nüshası tespit edilen ve Süle Fakîh’e ait olduğu belirtilen Yûsuf ve Zelîhâ mesnevisiyle birçok benzerliğinin olması sebebiyle bu eserin diğer bir nüshası olarak düşünülmüştür. Ancak eser ile ilgili bir diğer husus ise metnin sonunda yer alan “Yarluğasun yazan Hakîrî diyesün” mısrası bu yazma eserin Süle Fakîh’in Yûsuf ve Zelîhâ mesnevisine nazire olabileceğini de akla getirmektedir. Eserin son iki sayfasında yazı tipinin değişmesi ve hareke kullanılmaması bu sayfaların başka bir müellif tarafından ve farklı bir yüzyılda yazıldığı ihtimalini de doğurur. Bu sayfaların sonradan yazılması ve Süle Fakih ifadesinin geçmemesi farklı bir ismin kullanılması eserin bu son iki sayfasının zeyl olabileceği ihtimalini de güçlendirir. Yazma eser içerisinde son sayfada geçen isim dışında eserin müellifine dair herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Eser hakkındaki bilinmeyen hususlar bu makale içerisinde tartışılmıştır.
“Sâye Sultânı”na Dair
Authors: GÜNEŞ Hasan Ali , İLHAN Enes
Published: December 2022

Klasik edebiyat metinlerini anlama noktasında gerçekleştirilen şerh, tahlil ve sözlük çalışmalarının yanı sıra bazı kelime, deyim ve tabirlerin anlamına yönelik makale ve bildiri düzeyinde hazırlanan çalışmalar, klasik şiirin mana alanına yönelik önemli veriler sunmaktadır. Klasik şiir metinlerini çözümleme esnasında başvurulan bu kaynaklar, sözlüklerde manası verilmeyen ve çok fazla bir metin tanığına sahip olmayan kelime ve kelime gruplarının anlaşılmasında yetersiz kalabilmektedir. “Sâye sultânı” da bu çerçevede değerlendirilebilecek bir tabirdir. Zira tabirin Osmanlıca, Farsça ve Arapça muhtelif sözlüklerde karşılığının bulunmadığı, çok az bir metin tanığına sahip olduğu ve 16. yüzyıldan sonra ise kullanımdan düştüğü tespit edilmektedir. “Sâye sultânının” geçtiği beyitlerde bağlamdan hareketle yapılacak mana belirlemeleri ile hem manası bilinmeyen bir tabirin ortaya çıkarılması hem de bu alanda hazırlanan çalışmalara katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada ilk olarak bine yakın dîvân ve şiir mecmuası taranmış ve “sâye sultânı” tabirinin tanıkları derlenmiştir. Devamında “sâye” kelimesinin sözlük manaları ile bazı araştırmacıların, tabirin anlamına yönelik değerlendirme ve çıkarımları tespit edilmiştir. Son olarak bağlamdan hareketle “sâye sultânı” tabirine dair bazı anlam tekliflerinde bulunulmuştur.
Türkiye’de Akıcı Okuma Becerisine Yönelik Yapılan Lisansüstü Tezler ve Makaleler Üzerine Bir İnceleme
Authors: BAKAN Hayriye , ÇELEBİ Safa
Published: December 2022

Dil öğretiminde öğrencilere kazandırılması hedeflenen becerilerden biri de nitelikli okumanın göstergesi olan akıcı okuma becerisidir. Akıcı okuma, okuma eğitiminin temel amacı olarak görülen anlama ile ilişkilendirildiğinden akademik araştırmalarda akıcı okuma becerisinin çok yönlü ele alınması bu becerinin ve bu beceriyle ilişkili diğer becerilerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır. Bu araştırmada akıcı okuma becerisi ile ilgili yapılan çalışmaların bir araya getirilerek sentezlenmesi ve bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda tezlerin ve makalelerin incelenmesinde betimsel araştırma yaklaşımlarından doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Tezler yayımlandığı yıl, konu alanı, enstitü, üniversite, yöntem, anahtar sözcükler ve çalışma grubuna göre makaleler ise enstitü dışında aynı kategoriler altında incelenmiş ve her bir bulgu için tablolar oluşturulmuştur. Çalışma 2002-2021 yılları arasında sınırlı olup bu yıllar arasında Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Arama Merkezi, Google Akademik ve Sobiad sitelerinden ulaşılabilen tezler ve makaleler çalışma kapsamına alınmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmada akıcı okuma ile ilgili 2002-2021 yılları arasında toplam 73 tez, 193 makale olmak üzere toplam 266 çalışma tespit edilmiştir. Belirtilen kategoriler doğrultusunda bulgular elde edilmiş ve ulaşılan sonuçlardan hareketle çeşitli öneriler getirilmiştir.
Akademik Yazma ve Tartışma Kültürü Bağlamında Editöre Mektup
Authors: ÇEKİCİ Yunus Emre
Published: December 2022

Akademik yazılara özgü genel ilkeler bulunduğu gibi, metin türüne özgü birtakım yapısal ve işlevsel farklılıklar da söz konusudur. Bu nedenle akademik yazma derslerinde, metin türlerine özgü dil ve anlatım özelliklerini göz önünde bulundurmak çok önemlidir. Bu bağlamda üzerinde durulması gereken metin türlerinden biri de editöre mektuptur. Genellikle bir makaleyi eleştiren, böyle bir eleştiriye yanıt veren veya alandaki tartışmalı konulara açıklık getiren editöre mektup, diğer metin türlerinden hem içerik hem de üslup bakımından bazı farklılıklar taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı hakemli dergilerde yayımlanan editöre mektupların içerik, dil ve anlatım özelliklerini belirlemektir. Nitel durum modelindeki çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. TR Dizin veri tabanında yer alan ve Türkçe yayımlanmış 100 editöre mektup, araştırmanın inceleme nesnesi olarak seçilmiştir. Veriler, nitel içerik analizi ve söylem analizi teknikleriyle çözümlenmiştir. İncelenen editöre mektuplarda güncel bilimsel gelişmelere değinildiği, tartışmalı konulara açıklık getirildiği ve yeni araştırma konularının önerildiği tespit edilmiştir. Çalışmada editöre mektupların akademik tartışma kültürü ve akademik yazma sosyalleşmesi bağlamında önem taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın tür odaklı akademik yazma eğitimine katkı sunması umulmaktadır.
Kutadgu Bilig’de Tanıklanan Tek Heceli Fiillerin Yeni Uygur Türkçesindeki Görümü
Authors: UYGUN Muhsin
Published: December 2022

Sözcükler genel olarak dinamik bir yapıya sahiptirler. İnsan ihtiyaçlarının değişmesi, etkileşim, teknolojik gelişmeler vb. birçok nedenden dolayı sözcüklerin zaman içinde değiştiği, kullanımdan düştüğü, yeni sözcükler türetildiği, başka dillerden ödünçleme sözcükler alındığı görülmektedir. Bu durum, sözcük türlerinin hepsinde aynı oranda olmamıştır. Sözcüklerden bazıları varlıklarını uzun yıllar muhafaza etmiş, bazıları ise türlü nedenlerden dolayı kullanım ömürlerini tamamlamışlardır. Bu çalışmada İslâmi Türk edebiyatının önemli eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig’de tanıklanan tek heceli fiillerin Yeni Uygur Türkçesindeki görünümleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Kutadgu Bilig’de yer alan tek heceli fiillerin ne kadarının Yeni Uygur Türkçesinde yaşadığı, fiillerde bir ses değişimi olup olmadığı, fiillerin temel anlamlarını koruyup korumadığı gibi hususlar aydınlatılmaya çalışılmış ve fiiller hakkında sayısal veriler sunulmuştur. Ayrıca Kutadgu Bilig’de tanıklanan tek heceli fiillerin Harezm Türkçesi, Kıpçak Türkçesi ve Çağatay Türkçesindeki görünümleri de gösterilmiştir. Böylece 1069-1070 yıllarında yazılan Kutadgu Bilig’deki bu fiillerin, Yeni Uygur Türkçesine kadar geçen tarihî süreçlerdeki durumları belirtilmiş ve araştırmacıların fiillerin tarihî serüvenini görmelerine imkân sunulmuştur.
Nezihe Meriç’in Öykülerinde Tema
Authors: ÇOPUR Yusuf
Published: December 2022

Nezihe Meriç, 1950 Kuşağı olarak adlandırılan ve Türk öyküsünde büyük bir kırılma yaşatan öykücülerden biridir. Yazar, eserlerinde toplumsal konulara ağırlık vermiştir. Yazarın en çok değindiği sosyal mesele kadının toplumdaki yeri, rolü ve varoluş mücadelesidir. Nezihe Meriç, değindiği tüm sosyal meselelere insanın birey olması, olduğu gibi kabul görmesi, değer verilmesi açısından bakmıştır. Öykülerinde gelenekçi yaklaşıma sahip olan kadınlarla (anneler, komşular, aile büyükleri) kendini bir birey olarak görüp her türlü kararında özgürce davranmak isteyen “yeni” kadınlar çatışma halindedir. Nezihe Meriç, dönemin özgürlükçü kadın ruhunun sesi olmuş, onun yaşama mücadelesinden, geçim sıkıntısına, evlilik sorunlarından toplumsal önyargılara kadar yaşadığı pek çok sorunu cesurca dile getirmiştir.

Nezihe Meriç, öykülerinde bireyin değişimini tüm ayrıntılarıyla anlatmasının yanı sıra toplumsal değişmelere de çok önem veren bir yazardır. Aydın bir insan sorumluluğuyla hareket eden Nezihe Meriç, toplumun sosyal hayatındaki değişim ve dönüşümleri dikkatle takip etmiştir. Yazar, içinde yaşadığı toplumu gözlemlemiş, birçoğunda kendi yaşam gerçekliğinden izler taşıyan öyküler kaleme almıştır. Yazar öykülerinde, toplumsal değerlerin değişimi, göç olgusunun sebep olduğu sıkıntılar, modernleşme adı altında yaşanan kültürel yozlaşma gibi sosyal konulara da değinir.
Derleme Türk Masallarının Çocuk Okurlar için Değiştirilmesi
Authors: YÜCELŞEN Neslihan , YEŞİL Funda
Published: December 2022

Masal, anlatıldığı toplumun geçmişten güne uzanan kültür birikimini yansıtan bir aktarım aracı olması, sıra dışı konu, kişi ve mekân seçimi, zaman kavramından bağımsız olması, kendine özgü dil kullanımıyla sosyal bilimlerin pek çok alanının çalışma konuları arasına girmiş bir türdür. Bu alanların başında halk bilimi, halk edebiyatı ve çocuk edebiyatı gelmektedir. Metinler aynı olsa da sıralanan disiplinler arasında belirgin bir bakış açısı farkı vardır. Bu farklılık, metinlerin kullanılma ve incelenme durumlarını da etkiler. Çoğunlukla halk biliminin konusu olduğu düşünülen sözlü türler, yazıya geçirildiğinde halk edebiyatı alanına da dâhil olur. Genel bir kabulle yazıya geçirilme sürecinde metinlerin yapısı olabildiğince korunmaya çalışılır. Yazılı metinlerin çocuk okurlarla buluşturulabilmesi için ise, aksine, metinler üzerinde hedeflenen yaş grubunun ilgi ve ihtiyaçlarına, yaşama bakış açısına, dil gelişimi özelliklerine, duyuşsal ve bilişsel gelişim özelliklerine uygunluk açısından kimi değişikliklerin yapılması gerekebilir. Çalışmada, Pertev Naili Boratav’ın derlediği halk masalları, Adnan Binyazar tarafından çocuk okurlar için değiştirilmiş biçimleriyle karşılaştırılarak metinler üzerinde yapılan değişiklikler incelenmiştir. Değişikliklerin olası nedenleri hem araştırmacı yazarların bakış açıları hem de dâhil oldukları disiplinlerde kabul edilen görüşler çerçevesinde tartışılmış, nitelikli çocuk edebiyatı metinlerinde bulunması gereken özellikler açısından değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda metinler üzerinde genişletme, indirgeme ve anlamsal dönüştürme işlemlerinin sezgisel bir yaklaşımla yapıldığı saptanmıştır. Masallar üzerinde en fazla yapılan değiştirimin genişletme olduğu, yapılan değişikliklerin masalların tür özelliklerini etkilemediği fakat iletilerini etkilediği ve yeni iletilerin alımlanmasının yolunu açtığı vargısına ulaşılmıştır.
Eski Türk Dili ve Kültürü Açısından BUGU Dil ve Eğitim Dergisi’ne Bir Bakış
Authors: ŞEN Nazmi
Published: December 2022

Bu araştırmanın amacını BUGU Dil ve Eğitim Dergisi’nin kapaklarının kültürel değerler açısından değerlendirmek ve dergide yayımlanmış Eski Türk Dili ve kültürü ile ilgili yazıları dikkatlere sunmak oluşturmaktadır. Toplam 10 sayısı olan BUGU Dil ve Eğitim Dergisi’nde bulunan 10 kapak sayfası araştırmanın dokümanı olarak belirlenmiştir. Kapak sayfalarına nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi uygulanmıştır. Aynı yöntemle dergide yayımlanmış yazılar kronolojik olarak sınıflandırılmıştır.

Araştırmanın sonucunda BUGU Dil ve Eğitim Dergisi’nin 2020 yılından günümüze kadar yayımlanan 10 sayısındaki 10 kapak sayfasında tespit edilen kültürel değerler ve yayımlanan yazılar dikkatlere sunulmuştur. Araştırmada yayımlanma tarihine göre “Bugu”, “Dünya ve Bugu”, “Türk Dünyası”, “Köktürk Harfleri Bulunan Bir Akçe / Sikke”, “Teke Damgalı Akçe / Sikke”, “Umay”, “Orhun Yazıtları’ndan İfadeler”, “Avcı”, “Bugu / Geyik Üzerindeki Kamlar”, “Dede Korkut ve Barış” kültürel değerlerine ulaşılmıştır. BUGU Dil ve Eğitim Dergisi’nin yayımlanan 10 sayısında toplam 71 makaleden 11 makalenin Eski Türk Dili alanıyla ilgili olduğu sonucuna ulaşılmış ve sonuç grafikle ifade edilmiştir.
Friedrich Dieterici’nin İki Dilli Türkçe Öğretim Kitabı
Authors: KAYA Muhammet
Published: December 2022

Doğudan batıya doğru göç eden Türkler, Avrupa’da siyasi, sosyal ve kültürel pek çok değişimi de beraberinde getirmiştir. Türklerin hâkim güç olmalarıyla birlikte, özellikle Doğu Avrupa’da Türkçe hızla yayılmıştır. Bu durumun sonucu olarak bu topraklarda yaşayan insanlar, Türkleri tanımak, Türkçe öğrenmek ve misyonerlik faaliyetlerinde bulunmak amacıyla çeşitli eserler kaleme almaya başlamışlardır.

Genellikle iki dilli olarak hazırlanan bu eserlerin üç dilli ve dört dilli olanları da bulunmaktadır. Bu eserlerin içerisinde Türkçenin dil bilgisi kurallarıyla ilgili bilgilere, sözlüklere, farklı konularla ilgili konuşma metinlerine, Türklere ait atasözlerine, Nasreddin Hoca fıkralarına, değişik şairlere ait şiirlere, dua metinlerine ve resmî yazışma örneklerine rastlamak mümkündür.

Çalışmanın konusu olan 1854 yılında Berlin’de bulunan Chez George Reimer tarafından yayımlanan, Friedrich Dieterici tarafından yazılan “Chrestomathie Ottomane Precedee de Tableaux Grammaticaux et Suivie d'un Glossaire Turc-Français” (Dilbilgisi Tabloları ile Başlayan ve Türkçe-Fransızca Sözlük ile Devam Eden Osmanlıca Metinler) eser, “Ön Söz, Dil Bilgisi ‘Tableaux Grammaticaux’, Metinler ‘Textes’, Tercüme ‘Traduction’, Sözlük ‘Glossaire’, Ekler ‘Appendice’ ve Düzeltmeler ‘Corrections’” olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır.

Bu çalışmada, makale boyutunu aşacağından sadece kitabın dil bilgisi bölümü incelenmiştir. Bu bölümde tespit edilen ünlülerin farklı kullanımları ve değişmeleri, ünsüz harflerin farklı kullanımları ve değişmeleri, zamirlerle ilgili farklı kullanımlar, fiillerin zaman ve kiplere göre nasıl çekimlendiği, sayılarla ilgili farklılıklar, geniz ñ’sinin kullanıldığı kelimeler verilmiştir.
Bir Meddahın Biyografisi: Tulûî’nin Bilinmeyen Şiirleri
Authors: KOLUNSAĞ İbrahim
Published: December 2022

Tulûî, tezkire ve diğer biyografik kaynaklarda adı geçmeyen bir 17. yüzyıl divan şairidir. Paşa-nâme isimli tarihî mesnevisi, Sultan IV. Murad’ın Bağdat Fethi’ni işleyen Pesendîde-nâme adlı kasidesi ve yine aynı sultanın atlarını övmek amacıyla kaleme aldığı rahşiyye türündeki kasidesi şairin literatürde bilinen eserleri ve hayatına dair yapılan çıkarımların dayanaklarıdır. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde şairin şiirlerini içeren ve daha önce üzerinde herhangi bir çalışma yapılmamış bir yazma, Tulûî’nin bilinen eserlerine bir yenisini ekleme ve bu eserlerden yapılan biyografik çıkarımlara katkı sağlama imkânıyla bu makaleye konu olmuştur. Makalede, Tulûî’nin hayatı, eserleri ve şairliği hakkında bilgiler aktarılmış, bahsi geçen yazma tanıtılmış, şiirlerin şekil özellikleri belirtilmiş, muhtevaya dair tespitler örnek beyitler eşliğinde sıralanmış ve şairin bilinmeyen şiirleri yayımlanmıştır. Sonuçta, kendisini sultanın meddahı olarak niteleyen Tulûî’nin Sultan IV. Murad’dan sonra Sultan İbrahim’e intisap etme süreci Osmanlı himaye sisteminin şiirlere yansıyan örnekleri olarak vurgulanmış, övgü içerikli şiirlerinden hareketle şair hakkında daha detaylı bir biyografiye ulaşılmaya çalışılmıştır.
Dîvânu Lugâti’t-Türk ve Eşdizimlilik: Türkçenin İlk Eşdizim Sözlüğü
Authors: DOĞAN Nuh
Published: December 2022

Dîvânu Lugâti’t-Türk (DLT) günümüz modern sözlüklerinden beklenen bilgi tiplerinin tamamını bütünüyle içermese de sözcüklerin eşdizimlilik bilgisini çeşitli yollarla titizlikle betimler. DLT'nin sıklık kullanımının öncelendiği, eşdizimlere dayalı bir yapısının ve yönteminin olduğu, sözcüklerin çoğunlukla eşdizimsel kullanımına ve anlamına göre betimlendiği ileri sürülebilir. DLT’de benimsenen bu tutum DLT’nin sözlük türünün, amacının ve hedef kitlesinin ne olabileceği hakkında önemli bazı ipuçları vermektedir. DLT, literatürde çoğunlukla ansiklopedik bir sözlük olarak kabul edilir. Mikro yapısı incelendiğinde DLT’nin amacına ve hedef kitlesine uygun olarak çoğunlukla kullanım (edim bilimsel) bilgisinin de verildiği sıklık kullanımı yüksek kalıp dil birimleri ve eşdizim sözlüğü özelliklerini taşıdığı görülür. Buna, DLT’de özellikle fiilleri doğrudan tanımlamak ya da açıklamak yerine eşdizimsel kullanımı ve sınırlılıkları verilerek eşdizimsel anlamlarıyla tanımlanması delil gösterilebilir. Zira Kâşgarlı’nın yüksek seviyede eşdizimlilik farkındalığının olduğu, eşdizimleri ve eşdizimsel tanımlamayı özellikle tercih ettiği görülür. Bu çalışmada DLT’nin sözcüklerin eşdizimlilik bilgisine dayandığından mikro yapısı açısından bir eşdizim sözlüğü olarak tasarlandığı ileri sürülmektedir. DLT’de eşdizimlerin nasıl sunulduğu ve DLT’nin bir eşdizim sözlüğünün hangi özelliklerini barındırdığı tartışılmıştır. DLT’nin en özgün tarafının modern eşdizim sözlüklerine koşut biçimde Türkçe eşdizimleri seçme ve betimleme yöntemi olduğu, bu yönleriyle DLT’nin sözcük ve sözcük birleşmelerinin sıklık kullanımının öncelendiği bir kalıp dil birimleri ve eşdizim sözlüğü olarak tasarlandığı ileri sürülmüştür.
Sezai Karakoç Şiirinin Bilgi/Hikmet Yörüngesi
Authors: POLAT Adem
Published: December 2022

Türk şiirinin tarihsel seyri dikkate alındığında Tanzimat fermanı ve onun getirdiği yenilikler milat alınabilir. Türk modernleşme teşebbüsünün 17. yüzyıla dayandığını düşündüğümüzde askerî, ekonomik, iktisadî yeniliklerin yanında 19. yüzyılda kültürel ve hukukî yeniliklerin eklenmesi, edebiyatımızı da yeni bir medeniyet dairesinin yörüngesi almıştır. Medeniyet sahasında kendi normları üzerine form kurabilme yetisi kaybolmuş, Batı’nın teori ve ideolojilerini referans alarak form geliştirebilme çabaları kendini göstermiştir. İslâmî kaynakları referans alan medeniyet olgusu yoktur artık. Bundan böyle İslâmî perspektifler üzerine kurulu bir medeniyet tasavvuru ve onun izdüşümündeki edebiyat formu yerine, Batı’ya ait kültürel kodların benimsendiği bir edebiyat söz modeli konusudur. Tanzimat’tan başlayarak Cumhuriyet dönemi ve dahi Tek Parti iktidarına kadar yükselerek devam eden Türk modernleşmesi, edebiyat bağlamında da etkisini güçlü şekilde hissettirmiştir. Batı’ya ait olguların taklidî düzeyde kalması, haliyle modernleşme krizini beraberinde getirdiği gibi Sezai Karakoç gibi şairler ölçüsünde kendi medeniyet dinamiklerine yeniden dönüş gayreti başlamıştır. Bu bağlamda kaleme alınan makalede Sezai Karakoç’un yeni medeniyet tasavvurunun poetikası üzerinde durulacaktır.
Bireysel Hızlı Dondurma (IQF) İşleminin Kırmızı Eriklerde Fiziksel Kalite Parametrelerine Etkisi
Authors: ERDAĞ AKCA Emine , BEYLİKÇİ Sermet Can
Published: December 2022

Gıda endüstrisinde çeşitli işleme ve muhafaza yöntemleri geliştirilmeye devam etse de meyve-sebze alanında özellikle hasat sonrası sezonda yüksek oranlarda kayıplar söz konusudur. Meyve-sebze grubu ürünlerin hızlı bozulmasında en büyük etken bünyelerindeki yüksek (%85-95) su miktarıdır. Suyun modifikasyonunu içeren dondurma teknolojisi, gıdaların kalite, raf ömrü ve dokusal özellikleri üzerinde etkili rol oynar. Bu çalışma kapsamında bireysel hızlı dondurma (IQF) teknolojisinin kırmızı eriklerin fiziksel özelliklerine etkileri araştırılmıştır. Örnekler, tüketilebilirliğin önemli kriterlerinden renk, tekstür özellikleri ile; donmuş ürünlerde önemli bir parametre olan su salma açısından incelenmiştir. İşlem boyunca eriklerin merkez noktasına yerleştirilen termokupl ile sıcaklık değeri ölçülerek donma hızı (0,93℃ dk-1) tespit edilmiş, donma grafiği oluşturulmuştur. Örneklerde renk ölçümleri gerçekleştirilerek L*, a*, b* değerleri; bu değerler vasıtasıyla renk değişimi (ΔE) ve renk yoğunluğu (Kroma, C*) hesaplanmıştır. Eriklerde donma işleminin yarattığı mekanik hasarın tespiti işlem öncesi (459,90 gForce) ve sonrası sertlik değerleri (160.05 gForce) sayesinde saptanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda, yüksek besinsel özelliklere rağmen sınırlı hasat süresi, depolama, raf ömrü stabilitesi gibi zorluklara sahip olan kırmızı eriklerde IQF işleminin kullanılabilirliğinin artırılması için fiziksel özelliklerde iyileştirmeler sağlayacak ön işlem ve/veya çözdürme tekniklerinin araştırılmasının geniş fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
İşitsel Orta Latans Cevaplarının Klinik Standardizasyonu
Authors: TEK Mervegül , TULĞAR Meltem , BAŞ Banu
Published: December 2022

İşitsel orta latans cevapları (Auditory Middle Latency Response-AMLR), periferik ve merkezi işitsel sistem bütünlüğünün yanı sıra talamo-kortikal bölge ve birincil işitsel korteks seviyesine kadar olan işitsel yolların değerlendirilmesini sağlar.Amaç: Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Odyoloji Kliniğinde, gelecekte hastaların sonuçlarını değerlendirmede referans oluşturmak üzere, sağlıklı bireylerde AMLR normatif verileri elde etmek amaçlanmıştır.Yöntem: Çalışmaya 20-50 yaşları arasında, normal işitmeye sahip, nörolojik ve otolojik yakınması olmayan 10 kadın ve 10 erkek birey dahil edildi. Tüm bireylere 70 dBnHL’de 500 Hz tone burst uyaranla AMLR testi uygulandı.Bulgular: Ortalama dalga latansları; Na dalgası için 21,85 ms; Pa dalgası için 30,25 ms; Nb dalgası için ise 38,97 ms olarak elde edildi.Sonuç: AMLR’nin Na, Pa ve Nb latans parametreleri için kliniğimize ait normatif veri oluşturuldu.
Aralıklı Orucun Obezite Üzerine Etkisi
Authors: SORAN Zehra , ÖNEY Başak
Published: December 2022

Obezite, dünyada morbidite-mortalite riski yüksek hastalıklara büyük oranda zemin hazırlayan salgın bir hastalıktır. Obezitenin tıbbi beslenme tedavisinde farklı diyet yaklaşımlarından biri olan aralıklı oruç uygulamaları son yıllarda artmıştır. Aralıklı oruç 12 saat ile birkaç gün arasında değişen zaman aralıklarında oruç tutarak enerji alımını tamamen sıfırlama veya sınırlandırmayla karakterize olan beslenme biçimini tanımlar. Enerji kısıtlama diyetlerine alternatif, öne sürülen aralıklı oruç diyetlerinde serbest günlerde ad libitum (kısıtlama olmaksızın) besin tüketilmektedir. Aralıklı oruç modelleri; alternatif gün aralıklı oruç, düzenlenmiş aralıklı oruç 5:2 yöntemi ve zaman kısıtlı beslenme 16/8 yöntemi olmak üzere 3 ana başlıkta sınıflanmaktadır. Yapılan birçok çalışmada aralıklı orucun klasik kalori kısıtlama diyetleriyle benzer oranda ağırlık kaybı sağladığı bulunmuştur. Çoğu çalışma kısa vadede yürütülen çalışmalar olmakla beraber uzun vadede etkilerini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Aralıklı orucun aynı zamanda LDL kolesterol, toplam kolesterol, trigliserit ve kan basıncı üzerinde azaltıcı etkileri olduğuna dair bilimsel veriler de mevcuttur. Ancak aralıklı orucun yararlı fizyolojik etkilerinin ağırlık kaybına bağlı olarak mı yoksa uzun süreli açlıktan mı kaynaklandığı netleştirilmemiştir. Aralıklı orucun obezite ve insan metabolizmasıyla ilgili yapılan çalışmaları yetersizdir. Obezitenin beslenme tedavisinde öğün saatinin yanı sıra içeriği de önemlidir. Genel olarak; düşük posa, yüksek karbonhidrat ve yağ içeren besinleri sınırlandırarak hazırlanan kişiye uygun diyet programları kanıta dayalı verilerle desteklenmiş en doğru yöntemdir.
COVİD-19 ile Mücadele Kapsamında Geliştirilen Hayat Eve Sığar (HES) Uygulamasının Kullanım Özelliklerinin İncelenmesi
Authors: NOYAN Bayram , SİDAN Damla , BALCI Hilal , KABAK Kevser , SEVİM Ekrem
Published: December 2022

Amaç: Araştırmanın amacı, bireylerin COVİD-19 ile mücadele kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen “Hayat Eve Sığar” (HES) uygulamasını kullanım durumları ve uygulama hakkındaki görüşlerinin incelenmesidir. Yöntem: Çalışma, Balıkesir, Bursa, Kocaeli ve Malatya illerinde, yüz yüze olarak ulaşılabilen ve araştırmaya katılmayı kabul eden 524 kişi ile gerçekleştirilmiştir.Bulgular: Katılımcıların %65,5’i kadın, %66,2’si bekar ve %64,1’i üniversite mezunudur. Katılımcıların %86,8’inin HES uygulamasının açılımını bildiği, %74,6’sının COVİD-19 aşı bilgilerini HES uygulaması üzerinden takip ettiği, %49,4’ünün HES uygulamasında COVİD-19 riskini hesapladığı, görülmüştür. Katılımcıların %66,6’sı HES uygulamasının COVİD-19 ile mücadeleye olumlu katkılarının olduğunu düşünmekte ve %62,2’si uygulamada riskin yoğun olarak gösterildiği yerlere seyahat etmekten kaçındığını belirtmişleridir. Katılımcıların cinsiyetleri, eğitim durumları, medeni durumları ve yaşları ile HES uygulamasına dair kullanım ve bilgi düzeyleri arasında fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05).Sonuç: Çalışma sonucunda, geliştirilen HES uygulamasının COVİD-19 ile mücadeleye olumlu katkılarının olduğu ifade edilebilir. Bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin salgın hastalıklarla mücadelede kullanımı, başarıya ulaşmada önemli bir araç olarak değerlendirilmiştir.
Diyet İnflamatuar İndeksi, İnflamasyon ve Beslenme
Authors: AMANPOUR Armin , ÇELEBİ Furkan , KAHRAMAN Işık Gülcan , ÇELİK Fatma
Published: December 2022

İnflamasyon, patojenlere karşı vücut tarafından verilen tepkidir. İnflamasyon ve kronik hastalıklar çift yönlüdür. İnflamasyon kronik hastalıklara neden olabildiği gibi uzun süreli düşük dereceli kronik inflamasyon da kronik hastalıklara neden olabilmektedir. Bu kronik hatalıklara obezite, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, kanser örnek verilebilir. Bunlara ek olarak inflamasyonun karaciğer, adipoz doku, iskelet kası gibi farklı dokular üzerine etkisi de bildirilmiştir. Diyet ve diyet bileşenleri inflamasyonda önemli bir role sahiptir. Çeşitli besinlerden alınan antiinflamatuar ve proinflamatuar bileşenler insandaki inflamatuar derecesinin belirlenmesine etki edebilir. Bu durum, bireysel diyetin inflamasyon durumuna etkisini değerlendiren bir yöntemin gerekliliğini ortaya koymuştur. Literatürden türetilmiş bir indeks olan Diyet İnflamatuar İndeksi (DII), bireylerin genel beslenme tarzının inflamasyon üzerine etkisini değerlendirmek üzere geliştirilmiş bir indekstir. Bu derlemede inflamasyon oluşumunu, inflamasyonun neden olduğu kronik hastalıkların, Diyet İnflamatuar İndeksinin (DII) ve bazı antiinflamatuar ve proinflamatuar etkili besin ve bileşenlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
İSLÂM HUKUKUNDA KADINLARA YÖNELİK HÜKÜMLER, HALİL İBRAHİM ACAR (İSTANBUL: ENSAR NEŞRİYAT, 2021), 320 SAYFA.
Authors: GÖKDERE Meryem
Published: December 2022

İslâmiyet kadın-erkek, yaşlı-genç, büyük-küçük, siyah-beyaz ayırt etmeden bütün insanlığa hitap eden bir dindir. Buna göre İslâm’daki hükümler muhatap kitlenin içinde bulunduğu durum ve şartlar dikkate alınarak verilir. Bunlardan kimisi zenginlik, fakirlik, hastalık, çocukluk ve kölelik gibi değişken olabilirken, kimisi de kadınlık ve erkeklik gibi değişmesi mümkün olmayan durumlardır. Kadınların sahip olduğu bazı haklar ve onlara düşen bazı görevler tartışma konusu olan mevzulardandır. Nitekim kadın yaratılış ve hassasiyet bakımından erkekten farklı ama insan ve kul olma konusunda onunla aynıdır. Kadının bedenî ve ruhî açıdan farklı yaratılması onun hak ve sorumluluklar noktasında da erkekten ayrı değerlendirilmesini mecburi kılmıştır. Buna göre kadınların toplum içerisinde birden fazla rolü vardır. Kadının üstlendiği roller ev içinde ve ev dışında olmak üzere iki türlüdür. Bununla birlikte kadının yaratıcısına karşı da birtakım yükümlülükleri bulunmaktadır. İbadet ve sosyal sorumluluklar konusunda kadının görevleri bazen erkeklerden ayrılabilmektedir. Şüphesiz ki bu durum kadınla erkeğin birbirinden farklı yaratılmasından ötürüdür. İncelemesini yaptığımız bu eser, kadınlar hakkında gündeme gelen tartışmalı konuları ele alması bakımından okuyucusuna ışık tutmaktadır.
KÜÇÜK ÂŞIK MUHAMMED EL-HÂLİDÎ EN-NAKŞBENDÎ’NİN MİFTÂHU KENZİ’L-ESRÂR İSİMLİ RİSÂLESİNİN TAHLİLİ
Authors: PEKDOĞRU Yakup
Published: December 2022

Bu makalede Küçük Âşık Muhammed el-Hâlidî en-Nakşbendî’nin Miftâhu kenzi’l-esrâr isimli eseri ele alınacaktır. Küçük Âşık Efendi, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin halifesidir. Mısır’da Hidiv Abbas Paşa tarafından yaptırılan tekkede şeyhlik yapmış ve burada irşad faaliyetlerinde bulunmuştur. Şeyh Küçük Âşık Muhammed’in eserinde seyru sülûk, ilâhî bilgi konuları ile Nakşbendîlere ait güzel özellikleri ihtiva eden konular bulunmaktadır. Şeyh Küçük Âşık Muhammed seyru sülûkte iki konuyu ön plana çıkarmaktadır. Bunlar zikir ve şeyhtir. Nakşbendî tarikatında müridlere; sülûk esnasında iki zikir türü tavsiye edilmektedir. Bunlar ism-i zât ve nefy u isbât zikridir. Ayrıca müellif Şeyh Küçük Âşık Muhammed risâlesinde şeyhin önemine de değinmiştir. Ona göre müridi terbiye edecek şeyh sülûkünü tamamlamış olmalıdır ya da üveysî yolla manevi terbiyesini gerçekleştirmelidir. Risâlenin temel konularından biri ilâhî bilgidir. Şeyh Muhammed, ilâhî bilgiye nasıl ulaşılacağı ve bilginin söylenip söylenmemesini bu risâlede ele almıştır. Buna ilaveten o, Nakşbendîlerin güzel ahlakı hakkında bilgiler vererek onların sevilen hasletlerine dikkat çekmiştir. Bu makalenin amacı bahsi geçen risâle çerçevesinde Nakşbendî-Hâlidî bir şeyhin görüşlerini ortaya koymaktır. Söz konusu risâlenin daha önce Nakşbendî şeyhleri tarafından yazılan risâlelere benzediği sonucuna ulaşılmıştır.
AHMED EMÎN İLİVE’NİN EL-’ENDELÜSİYYÜ'L-’AḪÎR İSİMLİ ROMANININ TEKNİK VE TEMATİK İNCELEMESİ
Authors: AKAY Figen
Published: December 2022

Geçmişten bugüne insanların başından geçen hadiseler, anlatı esasına dayalı sanat dallarıyla ifade edilmiştir. Bu sanatlardan birisi de romandır. 17. yüzyılda kendisini bir sanat dalı olarak kabul ettiren roman, diğer anlatım türlerinde olduğu gibi kendine has bir yapı ve mantığa sahiptir. Romanın hareket noktası tarih, psikoloji, felsefe, tiyatro, sosyoloji gibi insanla ilgili alanlardır. Bu bağlamda Gırnâta halkının yaşadıklarını roman sanatına taşıyan yazarlardan biri de Ahmed Emîn İlive’dir. Yazar, Endülüs’teki Müslümanların son kalesi olan Gırnâta şehrinin 1492 yılında İspanyollar tarafından işgal edilmesi sonrasında Hristiyanlaştırma faaliyetleri çerçevesinde Müslümanların maruz kaldıkları baskı ve zulümleri el-’Endelüsiyyü’l-’Aḫîr adlı romanında kaleme almıştır. Romanda, Müslüman kimliklerini saklayarak hayatta kalma mücadelesi veren insanların içinde bulundukları durum çeşitli açılardan ele alınmıştır. Bu çalışma ile el-’Endelüsiyyü’l-’Aḫîr isimli eserin teknik ve tematik açıdan incelenmesi hedeflenmiştir. Buna göre girişte, öncelikle roman sanatının tanımı ve işlevi hakkında bilgi verilmiştir. Devamında söz konusu roman, içeriği bakımından tanıtılmış ve romandaki hikâyenin geçtiği Benî Ahmer Devleti hakkında kısa tarihî bilgi verilmiştir. Birinci bölümde romanın teknik incelemesi başlığı altında roman, adı, şahıs kadrosu, olay örgüsü, anlatıcı ve bakış açısı, zaman, mekân, dil ve üslup ile anlatım teknikleri açısından incelenmiştir. İkinci bölümde ise engizisyon mahkemesinin yaptırımları, Moriskoların Müslüman kimliklerini saklama çabası ve Gırnâta’nın savaşılmadan teslim edilmesi gibi konuları bakımından romanın tematik incelemesine yer verilmiştir.