Διερεύνηση της γεωλογικής δομής και της τεκτονικής παραμόρφωσης της σερβομακεδονικής μάζας στα όρη των Κερδυλλίων και Βερτίσκου (Βόρεια Ελλάδα)
Authors: Πλούγαρλης Αναστάσιος 
Published: September 2021

Η περιοχή έρευνας εντοπίζεται στη βόρεια Ελλάδα και περιλαμβάνει τους ορεινούς όγκους Βερτίσκου και Κερδύλιον. Γεωτεκτονικά εντοπίζεται στην Σερβομακεδονική Μάζα της Ελληνικής Ενδοχώρας και ειδικότερα στην περιοχή όπου διέρχεται των όριο των δύο ενοτήτων της, Ενότητες Βερτίσκου και Κερδυλλίων. Τις τελευταίες δεκαετίες γίνεται μια προσπάθεια αναθεώρησης του χώρου της Ελληνικής Ενδοχώρας βασιζόμενη σε εργαστηριακά αποτελέσματα όπως γεωχημικές αναλύσεις, ραδιοχρονολογήσεις κ.ά. ενώ η κλασική γεωλογία πεδίου φαίνεται ως ακόλουθος αυτής της προσπάθειας. Η παρούσα διδακτορική διατριβή στοχεύει στην λεπτομερή τεκτονοστρωματογραφική διάρθρωση και παραμορφωτική εξέλιξη αυτής της ιδιαίτερα σημαντικής περιοχής, στο όριο των ενοτήτων της Σερβομακεδονικής Μάζας και μέσα από τις εργασίες πεδίου προτείνεται η τροποποίηση των πετρωμάτων που περιλαμβάνουν οι δύο ενότητες της. Ειδικότερα, ως κριτήριο για τη διάκριση των πετρωμάτων των δύο ενοτήτων δεν χρησιμοποιείται η οροφή του ανώτερου ορίζοντα μαρμάρου της Ενότητας Κερδυλλίων, όπως μέχρι σήμερα έχει καθιερωθεί, αλλά ως κριτήριο προτείνεται η εκτεταμένη ανάτηξη και μιγματιτίωση που εμφανίζουν τα πετρώματα της Ενότητας Κερδυλλίων, σε αντίθεση με τα πετρώματα της Ενότητας Βερτίσκου. Έτσι, πετρώματα όπως τα μάρμαρα αλλά και οι βιοτιτικοί και οι ταινιωτοί αμφιβολιτικοί γνεύσιοι, στα οποία εντοπίστηκαν έντονες εικόνες ανάτηξης και μιγματιτίωσης σχηματίζοντας λευκοσώματα και χαλαζιοαστριούχους γνευσίους, τα οποία γίνονται εντονότερα πλησιάζοντας προς τις επαφές των δύο ενοτήτων, αποτελούν την Ενότητα Κερδυλλίων. Αντίθετα, διμαρμαρυγιακοί, μοσχοβιτικοί και γρανατούχοι διμαρμαρυγιακοί γνεύσιοι, πετρώματα από τα οποία απουσιάζουν εικόνες ανάτηξης και μιγματιτίωσης αποτελούν την Ενότητα Βερτίσκου. Επιπλέον, υπερμαφικά πετρώματα και μεταγάββροι – μαζώδεις αμφιβολίτες εντοπίστηκαν στην περιοχή και συνδέονται με το σύμπλεγμα Θερμά – Βόλβη – Γομάτι, το οποίο αποτελεί τμήμα ενός ωκεάνιου φλοιού. Η επαφή αυτή ανάμεσα στις Ενότητες Βερτίσκου και Κερδυλλίων δεν εντοπίζεται να είναι παράλληλη στα λιθολογικά όρια, αλλά εμφανίζεται ως γεωμετρική ασυμφωνία δείχνοντας ότι είναι τεκτονική επαφή, με την επαφή αυτή των δύο ενοτήτων γεωγραφικά, σε πολλά σημεία, να εντοπίζεται και να πρέπει να αναζητηθεί δυτικότερα του ορίου των μαρμάρων. Από την τεκτονική ανάλυση προσδιορίστηκαν έξι παραμορφωτικά γεγονότα (D1-D6), τα οποία περιγράφουν την πολύ-τεκτονική και πολύ-μεταμορφική εξέλιξη της περιοχής έρευνας. Τα D1 και D2 τεκμηριώθηκαν μετά δυσκολίας, λόγω της εκτεταμένης επικάλυψης τους από τον κύριο παραμορφωτικό ιστό που χαρακτηρίζει τα πετρώματα της περιοχής μελέτης και αποδίδεται σε ένα συμμεταμορφικό D3 γεγονός, χαμηλού αμφιβολιτικού έως υψηλού πρασινοσχιστολιθικού βαθμού μεταμόρφωσης και το οποίο χρονολογείται στο Κάτω Μεσοζωικό και συνδέεται στην περιοχή με την ανάπτυξη ισοκλινών χαρτογραφικής κλίμακας πτυχών ΒΔ-ΝΑ διεύθυνσης. Το D4, συνδέεται με ένα συμμεταμορφωκό γεγονός, πρασινοσχιστολιθικού βαθμού μεταμόρφωσης και χρονολογείται στο Κρητιδικό. Περιλαμβάνει μια έντονη διάτμηση με την ανάπτυξη μυλονιτικής φύλλωσης S4, παράλληλη στη φύλλωση S3, και μια γράμμωση τάνυσης-έκτασης L4 σε ΒΑ-ΝΔ διεύθυνση, με φορά του υπερκείμενου προς τα ΝΔ, ενώ σε μεσοκλίμακα σχηματίζονται F4 sheath πτυχές παράλληλες προς την L4. Στο D5 γεγονός, προ συν- Ηωκαινικής ηλικίας, δημιουργούνται ασύμμετρες κλειστές πτυχές ΒΒΔ – ΝΝΑ διεύθυνσης οι οποίες επαναπτυχώνουν της προηγούμενες δομές, ενώ το D6 περιγράφει μια συμπίεση διεύθυνσης Β-Ν η οποία υπολογίζεται στο Ηώκαινο έως και πριν το Άνω Μειόκαινο. Τέλος, από γεωχημικές αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν προέκυψε ότι τα πετρώματα της Ενότητας Κερδυλλίων και Βερτίσκου παρουσιάζουν ιζηματογενή προέλευση όπως ήδη έχει περιγραφεί για τα πετρώματα της Σερβομακεδονικής μάζας.