Βέλτιση αξιοποίηση των λιβαδικών πόρων του Δήμου Λαγκαδά από αιγοπροβατροφικές εκμεταλλεύσεις και διερεύνηση των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών τους
Authors: Παπαδοπούλου Άρτεμις 
Published: October 2021

Η εκτροφή των μικρών μηρυκαστικών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη χρήση των λιβαδιών. Ωστόσο τις τελευταίες δεκαετίες κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες έχουν οδηγήσει σε σταδιακή εγκατάλειψη της βόσκησης και επικράτηση περισσότερο εντατικών προτύπων. Σκοπός της διδακτορικής διατριβής ήταν να διερευνήσει τη συμβολή των λιβαδιών που αξιοποιούνται με βόσκηση στην οικονομική απόδοση των αιγοπροβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Με βάση πρωτογενή δεδομένα 80 εκμεταλλεύσεων στα διοικητικά όρια του Δήμου Λαγκαδά, περιγράφεται η υφιστάμενη διάρθρωση του κλάδου υποδεικνύοντας τα προβλήματά του, ως απόρροια κοινωνικών, οικονομικών αλλά και περιβαλλοντικών αλλαγών που συντελέστηκαν, αλλά και ως αποτέλεσμα της πολιτικής που ασκήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες. Για τις ανάγκες της έρευνας έγινε καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου από το έτος 1961 έως και το 2018 και υπολογίστηκε η βοσκοϊκανότητα και η βοσκοφόρτωση σε τρεις υψομετρικές ζώνες (χαμηλή ζώνη με υψόμετρο έως 200 μ., μεσαία ζώνη με υψόμετρο 200 – 600 μ. και υψηλή ζώνη με υψόμετρο μεγαλύτερο των 600 μ.). Μετρήθηκε επίσης το σύνολο των λιβαδικών εκτάσεων σύμφωνα με τα στοιχεία του Corine Land Cover 2018, αλλά και το σύνολο των επιλέξιμων λιβαδικών εκτάσεων σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΠΕΚΕΠΕ 2018 και διερευνήθηκε η δυνατότητα αύξησής τους, με βάση το νομοθετικό πλαίσιο της διαχείρισης των βοσκοτόπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από τα κύρια αποτελέσματα προέκυψε ότι η βόσκηση δεν αυξάνει απαραίτητα την οικονομική απόδοση των εκμεταλλεύσεων. Η τεχνικοοικονομική ανάλυση έδειξε ότι η εφαρμογή της βόσκησης χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα διαχείρισης, δεν οδηγεί σε μείωση του κόστους διατροφής, ή η οποιαδήποτε μείωση αντισταθμίζεται από την αύξηση του κόστους εργασίας. Με τη χρήση της μεθόδου DEA εκτιμήθηκε το επίπεδο της τεχνικής αποτελεσματικότητας και βρέθηκε ότι οι εκμεταλλεύσεις που έβοσκαν λιγότερο ήταν γενικά περισσότερο αποτελεσματικές από αυτές που έβοσκαν περισσότερο. Επιπλέον βρέθηκε ότι, η ίδια ακαθάριστη πρόσοδος θα μπορούσε να επιτευχθεί με μείωση των ωρών βόσκησης κατά 12,5% για αγροκτήματα που έβοσκαν έως 1800 ώρες/έτος και κατά 11,9% για εκείνα που έβοσκαν πάνω από 1800 ώρες. Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι απαιτείται υψηλότερο επίπεδο οργάνωσης προκειμένου να καταστεί μια πρακτική βόσκησης αποδοτική και να συμβάλλει θετικά στην οικονομικότητα των εκμεταλλεύσεων. Ουσιαστική βοήθεια θα προσφέρει η εκπόνηση των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης μέσω των οποίων, επιδιώκεται η βελτίωση των βοσκήσιμων γαιών και η διαχείρισή τους με τρόπο που θα παρέχει στοχευμένη υποστήριξη στους κτηνοτρόφους και θα τους δώσει κίνητρα για την καλύτερη αξιοποίησή τους. Μέσα από όλη αυτή την προσπάθεια, αναμένεται οι βοσκήσιμες γαίες να διαδραματίσουν πιο ουσιαστικό ρόλο στη λειτουργία και την οικονομική απόδοση των εκμεταλλεύσεων. Προς την κατεύθυνση αυτή, θα ήταν επίσης δόκιμο, η νέα ΚΑΠ 2021-2027, να εστιάσει σε μία ολοκληρωμένη προσέγγιση της διαχείρισης των βοσκοτόπων, που θα διασφαλίζει την αειφορία του περιβάλλοντος σε συνδυασμό με την αποτελεσματική και στοχοθετημένη ενίσχυση της εκτατικής κτηνοτροφίας