Σύνθεση και μελέτη πυρανοκινολινονών (πυριδοκουμαρινών) και συμπυκνωμένων παραγώγων αυτών με πιθανό βιολογικό ενδιαφέρον
Authors: Συμεωνίδης Θεόδωρος 
Published: September 2021

Στο παρόν σύγγραμμα παρουσιάζεται η σύνθεση διάφορων, υποκατεστημένων ή μη, συμπυκνωμένων πυριδοκουμαρινών και η μελέτη της βιολογικής δραστικότητάς τους. Γενικά συντέθηκαν πολλές νέες, αλλά και κάποιες ήδη γνωστές πυριδοκουμαρίνες. Στα πλαίσια της σύνθεσης αυτής χρησιμοποιήθηκαν διάφορες γνωστές μέθοδοι της διεθνούς βιβλιογραφίας, καθώς και κάποιες παραλλαγές τους, ενώ ορισμένες μέθοδοι επεκτάθηκαν και βελτιώθηκαν. Σε πρώτη φάση επιχειρήθηκε η σύνθεση μη υποκατεστημένων συμπυκνωμένων πυριδοκουμαρινών με τη χρήση δυο βασικών μεθόδων. Η πρώτη μέθοδος αφορούσε την κυκλοποίηση προπαργυλαμινοκουμαρινών σε διαλύτη Ν,Ν-διμεθυλοφορμαμίδιο (DMF) παρουσία BF3.Et2O με τη χρήση μικροκυματικής ακτινοβολίας και θερμοκρασίες της τάξης των 200οC, δίνοντας τις τελικές επιθυμητές πυριδοκουμαρίνες σε μέτριες αποδόσεις. Η δεύτερη μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε, περιλάμβανε την κυκλοποίηση προπαργυλαμινοκουμαρινών παρουσία νανοσωματιδίων χρυσού (κυρίως Au/TiO2) και θέρμανση σε διαλύτη 1,2-διχλωροαιθάνιο (DCE) σε πολύ ηπιότερες συνθήκες σε σχέση με την πρώτη μέθοδο (70οC), οδηγώντας τελικά στις επιθυμητές πυριδοκουμαρίνες σε εξαιρετικές αποδόσεις. Η μέθοδος αυτή επεκτάθηκε και στην μετατροπή απλούστερων Ν-προπαργυλοανιλινών σε κινολίνες με εξίσου καλές αποδόσεις. Επιπλέον μελετήθηκε η σύνθεση μονοϋποκατεστημένων συμπυκνωμένων πυριδοκουμαρινών από αμινοκουμαρίνες με τη χρήση δυο μεθόδων. Στα πλαίσια της πρώτης μεθόδου πραγματοποιήθηκε η αντίδραση τριών συστατικών διάφορων αμινοκουμαρινών με n-βουτυλο-βινυλαιθέρα παρουσία στοιχειακού Ι2 ως καταλύτη, η οποία οδήγησε στην απομόνωση των επιθυμητών συμπυκνωμένων 2-μεθυλο-υποκατεστημένων πυριδοκουμαρινών σε πολύ καλές αποδόσεις. Οι ίδιες αμινοκουμαρίνες χρησιμοποιήθηκαν στην αντίδραση τριών συστατικών με π-τολυλαλδεΰδη και n-βουτυλο-βινυλαιθέρα παρουσία στοιχειακού Ι2 ως καταλύτη (2η μέθοδος) με σκοπό τη σύνθεση συμπυκνωμένων 2-(π-τολυλ)-υποκατεστημένων πυριδοκουμαρινών. Σε κάποιες περιπτώσεις παραλήφθηκαν τα επιθυμητά προϊόντα σε μέτριες έως καλές αποδόσεις, ενώ σε κάποιες άλλες όχι. Παράλληλα πραγματοποιήθηκε και η μελέτη της σύνθεσης διϋποκατεστημένων συμπυκνωμένων πυριδοκουμαρινών με δυο κύριες μεθόδους. Στη πρώτη μέθοδο μελετήθηκε η αντίδραση τριών συστατικών αμινοκουμαρινών με βενζαλδεΰδη και φαινυλακετυλένιο παρουσία τριχλωριούχου σιδήρου (FeCl3) και βρασμό σε τολουόλιο, τόσο με συμβατική θέρμανση όσο και με την επίδραση μικροκυματικής ακτινοβολίας. Με τη βοήθεια της μεθόδου αυτής παρασκευάστηκαν συμπυκνωμένες 2,4-διφαινυλο-υποκατεστημένες πυριδοκουμαρίνες σε πολύ καλές αποδόσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απομονώθηκαν και ορισμένα βενζυλαμινοκουμαρινικά παράγωγα. Στα πλαίσια της δεύτερης μεθόδου μελετήθηκε η αντίδραση τριών συστατικών αμινοκουμαρινών με π-τολυλαλδεΰδη και ακετόνη παρουσία χλωριούχου χαλκού (ΙI) (CuCl2) και θέρμανση σε αιθανόλη. Με τον τρόπο αυτό παρασκευάστηκαν με επιτυχία κάποιες συμπυκνωμένες 2-(π-τολυλ)-4-μεθυλο-υποκατεστημένες πυριδοκουμαρίνες σε μέτριες αποδόσεις. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν και διάφορες αντιδράσεις στα πλαίσια των προσπαθειών σύνθεσης άλλων πυριδοκουμαρινικών προιόντων, όπως βενζο-συμπυκνωμένες πυριδοκουμαρίνες, διπυριδοκουμαρίνες, πυρανο-πυριδοκουμαρίνες κ.ά. Σε αυτή την ενότητα δεν απομονώθηκαν τα επιθυμητά προϊόντα, ωστόσο συντέθηκαν κάποια ενδιαφέροντα ενδιάμεσα παράγωγα που είναι άξια αναφοράς. Η σύνθεση των παραπάνω νέων πυριδοκουμαρινικών προϊόντων συνοδεύτηκε από τη διεξαγωγή συγκεκριμένων βιολογικών πειραμάτων για την διερεύνηση της πιθανής αντιοξειδωτικής δράσης τους. Γενικά διεξήχθησαν διάφορα πειράματα in vitro που αφορούν τη μελέτη της αναγωγικής ικανότητάς τους κατά την αλληλεπίδραση με τη σταθερή ρίζα του 1,1-διφαινυλοπικρυδραζυλίου (DPPH), της αναστολής της φυτικής λιποξυγoνάσης και της αναστολής της λιπιδικής υπεροξείδωσης του λινελαϊκού οξέος.