Ο αθλητισμός και η φυσική αγωγή στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1967-1974
Authors: Γιαννακόπουλος Ανέστης 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η εξέταση των αντιλήψεων που επικράτησαν και των πρακτικών που εφαρμόστηκαν στη σχολική Φυσική Αγωγή και τον αθλητισμό την περίοδο 1967-1974 Ως πηγές χρησιμοποιήθηκαν: αρχεία των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.), αρχεία Γραφείων Φυσικής Αγωγής (Νόμοι – εγκύκλιοι – αναλυτικά προγράμματα), αρχείο του Εθνικού Τυπογραφείου (Ε.Τ.), έντυπα από το αρχείο του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.), αρχείο του Συνδέσμου Ελληνικών Γυμναστικών και Αθλητικών Σωματείων (Σ.Ε.Γ.Α.Σ.) και πολιτικές και αθλητικές εφημερίδες πανελλήνιας κυκλοφορίας. Ανάμεσα στις αλλαγές που επέφερε το πολιτικό σύστημα κατά την περίοδο 1967-1974 στην Ελλάδα, ήταν η προσπάθεια στρατιωτικοποίησης της Φυσικής Αγωγής και του Αθλητισμού. Επιχειρήθηκαν σημαντικές αλλαγές - προσθήκες στα αναλυτικά και ωρολόγια προγράμματα Φυσικής Αγωγής (Γυμναστικής) των σχολείων. Η Γυμναστική στο σχολείο, ως προς τα περιεχόμενα υπαναχώρησε στις συνταγές που χρησιμοποιούνταν πριν το 1964, προσανατολίστηκε δε στην καλλιέργεια της πειθαρχίας (μέσω της ενόργανης γυμναστικής), την μερική στρατιωτικοποίηση των μαθητών μέσω των ασκήσεων πυκνής τάξης και την καλλιέργεια του ομαδικού πνεύματος μέσω των αθλοπαιδιών. Το καθεστώς έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στις γυμναστικές επιδείξεις καθορίζοντας με κάθε λεπτομέρεια το τελετουργικό της διεξαγωγής τους. Όσον αφορά τον εξωσχολικό αθλητισμό, κατά την περίοδο 1967-74, υιοθετήθηκε το σλόγκαν «κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο» και εκπονήθηκε μεγαλεπήβολο πρόγραμμα στο οποίο περιλαμβάνονταν κατασκευή αθλητικών εγκαταστάσεων και η διοργάνωση πολυέξοδων αθλητικών θεαμάτων. Επιχειρήθηκε ο πλήρης έλεγχος της διοίκησης του αθλητισμού με τη στελέχωση ομοσπονδιών και συλλόγων από πρόσωπα αποδεκτά από το καθεστώς ενώ μέσω των κυβερνητικών επιτρόπων το καθεστώς επεδίωξε την ασφυκτική εποπτεία όλων των σωματειακών δραστηριοτήτων. Βασικός πυλώνας της πολιτικής του καθεστώτος υπήρξε η Γενική Γραμματεία Αθλητισμού με προεξάρχοντα τον Γενικό Γραμματέα Κωνσταντίνο Ασλανίδη. Οι κυβερνώντες προσπάθησαν να οδηγήσουν το λαό στα γήπεδα, προκειμένου να προπαγανδίζουν το ίδιο τους το σύστημα και να αποκτήσουν οι ίδιοι τη δημοσιότητα μέσω μαζικών αθλητικών εκδηλώσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ποδόσφαιρο, που την εποχή εκείνη ήταν το λαοφιλέστερο άθλημα. Το ποδόσφαιρο όμως υπέστη αρκετές παρεμβάσεις. Μειώθηκαν σε αριθμό αθλητικά – ποδοσφαιρικά σωματεία (που προήλθαν από συγχωνεύσεις παλαιότερων, ηθελημένες είτε εξαναγκαστικές) και δημιουργήθηκαν πρωταθλήματα (Β΄ και Γ΄ εθνική κατηγορία ποδοσφαίρου) µε βάση τις πρωτεύουσες των νομών, κάτι που καθιστούσε τις διοργανώσεις ολοκληρωτικά ελεγχόμενες. Στο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα της Α΄ εθνικής, μετά το 1967, συμμετείχε κάθε χρόνο η πρωταθλήτρια ομάδα της Κύπρου. Πολλές αθλητικές επιτυχίες σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο, προβλήθηκαν ιδιαίτερα από το καθεστώς το οποίο επεδίωκε μάλιστα να δίδει στις επιτυχίες αυτές μια εθνική-ελληνική διάσταση. Ο ιδεολογικός έλεγχος ιδιαίτερα των νέων επιχειρήθηκε μεθοδευμένα μέσω των οργανώσεων νέων (άλκιμοι), μια οργανωμένη εθνικο-παιδαγωγική προσπάθεια με στρατιωτική συγκρότηση και προπαίδευση, η οποία στόχευε στον προσεταιρισμό και τον πλήρη έλεγχό τους.