Προσανατολισμοί στόχων επίτευξης εφήβων μαθητών/τριών και οι σχέσεις τους με τους αντιληπτούς στόχους των εκπαιδευτικών, τη συμμετοχή και την επίδοση στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών
Authors: Καραστεργίου Ελένη 
Published: April 2023

Κατά την εκπαιδευτική διαδικασία εντοπίζονται ουσιαστικές διαφορές στα κίνητρα, στους στόχους και στον τρόπο συμπεριφοράς των μαθητών/τριών. Οι ατομικές αυτές διαφορές προκαλούν διαφορετικά μαθησιακά αποτελέσματα και επιδρούν στη σχολική επίδοση και την αυτο-αντίληψη των μαθητών/τριών. Το μοντέλο της Θεωρίας Προσανατολισμού Στόχων αποτελεί μια κοινωνικο-γνωστική προσέγγιση που συνεισφέρει στην κατανόηση των κινήτρων των μαθητών/τριών και στην αποκωδικοποίηση της ακαδημαϊκής τους συμπεριφοράς. Συνάμα, άλλες ατομικές διαφορές (πεποιθήσεις αυτο-αποτελεσματικότητας, ενδιαφέρον) και παράγοντες πλαισίου (εκπαιδευτικοί) συνκαθορίζουν τις συνθήκες που επηρεάζουν τη συμμετοχή και την επίδοση των μαθητών/τριών. Η παρούσα μελέτη στόχευε αρχικά να εξετάσει τις αλληλεπιδράσεις των παραπάνω μεταβλητών μέσω ενός διαχρονικού ερευνητικού σχεδιασμού και να διερευνήσει τις σχέσεις μεταξύ των στόχων των μαθητών/τριών και των αντιληπτών στόχων των εκπαιδευτικών, της σχολικής επίδοσης και της συμμετοχής στην τάξη. Η διεξαγωγή, ωστόσο, μέρους της έρευνας την περίοδο της πανδημίας της Covid-19 αποτέλεσε την ευκαιρία συσχέτισης των παραπάνω παραμέτρων με τις καινοφανείς αλλαγές στο χώρο της εκπαίδευσης, θέτοντας ως επιπρόσθετο στόχο την εξαγωγή διακριτών συμπερασμάτων την περίοδο της τηλε-εκπαίδευσης. Η συγκέντρωση του δείγματος διήρκεσε τέσσερα σχολικά έτη, εκ των οποίων τα δύο ήταν την περίοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 181 μαθητές που φοιτούσαν στην πρώτη τάξη του Γενικού Λυκείου και παρακολουθούσαν το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών. Τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή των δεδομένων ήταν επτά ερωτηματολόγια αυτο-αναφοράς, που αφορούσαν στους ατομικούς στόχους επίτευξης, στους αντιληπτούς στόχους των εκπαιδευτικών τους, στις πεποιθήσεις αυτο-αποτελεσματικότητας και στο ενδιαφέρον. Η συμμετοχή των μαθητών/τριών καταγράφηκε μέσω παρατηρήσεων σε κλίμακα Likert 4 βαθμών. Παράλληλα, καταγραφόταν και η σχολική επίδοση των μαθητών/τριών τόσο η συνολική όσο και η επιμέρους, η οποία περιελάμβανε την ατομική αξιολόγηση στη μετάφραση, σε ερωτήσεις κατανόησης, σε ασκήσεις γραμματικής, συντακτικού και τέλος λεξιλογικές ασκήσεις. Η Ανάλυση λανθάνουσας τάξης (LCA), μια μέθοδος ομαδοποίησης βάσει μοντέλου, χρησιμοποιήθηκε για την ταξινόμηση των απαντήσεων των μαθητών/τριών σε διακριτές ομάδες ή προφίλ, με βάση τα στατιστικά στοιχεία του Bayes. Τα αποτελέσματα διαφοροποιήθηκαν και κατανεμήθηκαν σε προ-Covid και Covid περίοδο με σκοπό την καλύτερη ανάδειξη συμπερασμάτων. Την πρώτη περίοδο αναδείχθηκαν δύο μαθητικά προφίλ, ενώ την περίοδο Covid τρία. Παράλληλα, αξιοποιήθηκε και η θεωρία καταστροφών (cusp catastrophe), ελέγχοντας και μη γραμμικά μοντέλα. Δόθηκε, έτσι, η δυνατότητα εντοπισμού και ερμηνείας των μεταπτώσεων στην ακαδημαϊκή συμπεριφορά των μαθητών/τριών, συνεισφέροντας στο διάλογο για τους τρόπους αλλαγής στους παράγοντες που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την προστατευτική αξία των στόχων μάθησης στις μαθησιακές διαδικασίες. Οι μαθητές/τριες με αυτόν τον προσανατολισμό στόχων επιδεικνύουν υψηλότερη ενεργό συμμετοχή και εμφανίζουν σταθερά υψηλές επιδόσεις. Αντίθετα, οι μαθητές/τριες που υιοθετούν στόχους επίδοσης-προσέγγισης δεν χαρακτηρίζονται από σταθερή επίδοση και συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ο προσανατολισμός σε στόχους επίδοσης-αποφυγής συνδέεται με χαμηλή συμμετοχή και χαμηλή επίδοση των μαθητών/τριών. Τα αποτελέσματα συμβαδίζουν με τις τρέχουσες θεωρίες και προστίθενται στη βιβλιογραφία επικυρώνοντας συσχετίσεις μεταξύ των προσανατολισμών των στόχων, της συμπεριφοράς του/της μαθητή/τριας στην τάξη και των αποτελεσμάτων.