แนวทางการพัฒนาสู่องค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1
Authors: แสนบุญเมือง ภาณุเดช , อารีรัตน์ วัลลภา 
Published: January 2025

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในยุคปัจจุบันโลกเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วเกิดการพลิกผันส่งผลให้การเป็นผู้นำองค์กรต้องมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการบริหารจัดการองค์กรให้มีประสิทธิภาพ สถานศึกษาจึงต้องปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ใหม่ให้ก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลงและความหลากหลายด้านเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อให้บุคลากรภายในองค์กรมีความรู้เท่าทันเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งมีความจำเป็นอย่างยิ่งด้านการทำงานในยุคปัจจุบัน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพที่เป็นจริงและสภาพที่พึงประสงค์ องค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1 2. ศึกษาแนวทางการพัฒนาสถานศึกษาสู่องค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพที่เป็นจริงและสภาพที่พึงประสงค์ขององค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1 จำนวน 157 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูล คือ บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 1,412 คน กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 112 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและข้าราชการครู ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1 จำนวน 302 คนเป็นการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้แบบสอบถาม มีค่าความเชื่อมั่น 0.90 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าสถิติ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และจัดเรียงลำดับความต้องการจำเป็น (PNIModified) ระยะที่ 2 แนวทางการพัฒนาสู่องค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันของสถานศึกษา การเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยใช้แบบสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 คน โดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) นำเสนอโดยวิธีการพรรณนา
ผลการวิจัย: (1) สภาพที่เป็นจริงและสภาพที่พึงประสงค์ พบว่า 1) สภาพที่เป็นจริงในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าด้านการสร้างเครือข่ายดิจิทัลมีค่าเฉลี่ยสูงสุดและด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ การสร้างเครือข่ายดิจิทัลมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด 2) สภาพที่พึงประสงค์ขององค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผัน โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าด้านโครงสร้างองค์กรที่ยืดหยุ่นมีค่าเฉลี่ยสูงสุด และด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ชัดเจน และ การสร้างเครือข่ายดิจิทัล มีค่าเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากัน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็นมีค่า อยู่ระหว่าง 0.487 ถึง 0.547 พบว่าความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสูงสุดคือด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ และต่ำสุดด้านการสร้างเครือข่ายดิจิทัล (2) แนวทางการพัฒนาสู่องค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันของสถานศึกษา 1) ด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ ผู้บริหารควรส่งเสริมบรรยากาศการทำงานเป็นทีมอย่างเป็นกัลยาณมิตร การสร้างค่านิยมร่วมกับการทำงานใหม่ๆ และการส่งเสริมให้ครูแลกเปลี่ยนเรียนรู้หมุนเวียนเปลี่ยนหน้าที่ในการพัฒนางานร่วมกัน 2) ด้านโครงสร้างองค์กรที่ยืดหยุ่น ผู้บริหารเน้นการกระจายอำนาจและเปิดโอกาสให้ครูทำงานตรงกับความรู้ความสามารถ และส่งเสริมบรรยากาศการทำงานที่ยืดหยุ่น 3) ด้านการสร้างเครือข่ายดิจิทัล ผู้บริหารส่งเสริมให้ครูนำเทคโนโลยีดิจิทัลบูรณาการในการจัดการเรียน สร้างเครือข่ายการเรียนรู้เกี่ยวกับนวัตกรรมที่ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเป็นฐานในการพัฒนา และเปิดโอกาสให้ครูแลกเปลี่ยนเรียนรู้นวัตกรรมร่วมกันอย่างต่อเนื่อง 4) ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ชัดเจน ผู้บริหารกำหนดนโยบายที่มุ่งสร้างนวัตกรรม การกำหนดกลยุทธ์แผนงานและตัวชี้วัดความสำเร็จของนวัตกรรมร่วมกัน และสร้างแรงจูงใจเพื่อการสร้างสรรค์นวัตกรรมในการจัดการเรียนรู้และปฏิบัติงาน และ 5) ด้านการพัฒนาศักยภาพนวัตกร ผู้บริหารส่งเสริมการนำนวัตกรรมจากครูที่ผ่านการอบรมมาขยายผลต่อในสถานศึกษา และการเผยแพร่นวัตกรรมผ่านช่องทางแฟลตฟอร์มที่หลากหลาย
สรุปผล: 1. สภาพที่เป็นจริงขององค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1 ในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านการสร้างเครือข่ายดิจิทัลมีค่าเฉลี่ยสูงสุด และด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ การสร้างเครือข่ายดิจิทัลมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด 2. สภาพที่พึงประสงค์ขององค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผัน โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าด้านโครงสร้างองค์กรที่ยืดหยุ่นมีค่าเฉลี่ยสูงสุด และด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ชัดเจน และการสร้างเครือข่ายดิจิทัล มีค่าเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากัน 3. ค่าดัชนีความต้องการจำเป็นขององค์กรนวัตกรรมยุคเทคโนโลยีพลิกผันของสถานศึกษาในภาพรวมมีค่า PNI Modified อยู่ระหว่าง 487 ถึง 0.547 พบว่าความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสูงสุดคือด้านวัฒนธรรมองค์กรสร้างสรรค์ และต่ำสุดด้านการสร้างเครือข่ายดิจิทัล