Παρουσία του εισβάλλοντος είδους κουνουπιού Aedes albopictus (Skuse 1895) στην Αττική
Authors: Γιατρόπουλος Αθανάσιος 
Published: August 2021

Το Aedes (Stegomyia) albopictus (κοιν. Ασιατικό κουνούπι τίγρης) θεωρείται ως το περισσότερο χωροκατακτητικό είδος κουνουπιού παγκοσμίως με μεγάλη υγειονομική σημασία.Το Σεπτέμβριο του 2008 βρέθηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα, στην περιοχή της Ριζούπολης. Ο εντοπισμός του είδους αυτού στην Αθήνα, οδήγησε στη μελέτη της διασποράς και της εποχικής διακύμανσης του πληθυσμού του εκεί, με χρήση παγίδων ωοθεσίας. Το δίκτυο παγίδων ωοθεσίας εγκαταστάθηκε τον Αύγουστο του 2009 σε περιοχή έκτασης 25 Km2 γύρω από το σημείο της πρώτης καταγραφής του και παρακολουθούνταν για διάστημα 17 μηνών, έως τον Δεκέμβριο του 2010. Από τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης προέκυψε ότι το Ασιατικό κουνούπι τίγρης δραστηριοποιούνταν σε όλη την υπό εξέταση περιοχή της Αττικής, αδιάλειπτα, για διάστημα περίπου 8 μηνών από τα μέσα της άνοιξης έως και το τέλος Δεκεμβρίου και ανέπτυξε σχετικά υψηλούς πληθυσμούς κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Επιπλέον, η σύγκριση της αναπαραγωγικής του δραστηριότητας μεταξύ των δύο ετών έδειξε ότι το Ae. albopictus εμφάνισε σημαντικά αυξημένους πληθυσμούς το δεύτερο έτος.Επίσης διερευνήθηκε η εποχική συνύπαρξη των ειδών Ae. albopictus και Aedes (Stegomyia) cretinus στο πεδίο, με συλλογή των ωών τους σε παγίδες ωοθεσίας το έτος 2011. Στις υπό εξέταση περιοχές της Αθήνας καταγράφηκαν περιορισμένοι πληθυσμοί του Ae. cretinus, με εποχική εμφάνισή τους νωρίς την άνοιξη μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού, σε συνδυασμό με την αδιάλειπτη, αυξανόμενη και καθολική παρουσία του Ae. albopictus. Επιπλέον, διερευνήθηκε το ενδεχόμενο ενδοειδικού και διειδικού ανταγωνισμού των προνυμφών των ειδών Ae. albopictus και Ae. cretinus σε ελεγχόμενες συνθήκες στο εργαστήριο. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των προνυμφών των ειδών Ae. albopictus και Ae. cretinus, βρέθηκε γενικά ασθενής ενώ τάσεις διειδικού ανταγωνισμού, οι οποίες μάλιστα ευνοούν το Ae. albopictus έναντι του Ae. cretinus, παρατηρήθηκαν σε συγκεκριμένες συνθήκες διαθεσιμότητας τροφής και πυκνότητας ατόμων στο περιβάλλον ανάπτυξής τους. Επιπρόσθετα, μελετήθηκε το ενδεχόμενο διειδικών συζεύξεων και υβριδισμού μεταξύ των ειδών Ae. albopictus και Ae. cretinus σε συνθήκες περιορισμού, εντός κλωβών στο εργαστήριο. Από τις διειδικές διασταυρώσεις των δύο ειδών κουνουπιών προέκυψαν άγονες ωοτοκίες χωρίς υβριδισμό και ασύμμετρες συζεύξεις με το μεγαλύτερο ποσοστό σύζευξης να καταγράφεται μετά από τη διασταύρωση αρσενικών του Ae. albopictus με θηλυκά του Ae. cretinus.Επίσης, μελετήθηκε και αξιολογήθηκε η τοξική δράση στις προνύμφες και η απωθητική δράση στα τέλεια του Ae. albopictus αιθερίων ελαίων που απομονώθηκαν από ελληνικά φυτά του γένους Citrus, της οικογένειας Cupressaceae και της οικογένειας Lamiaceae καθώς επίσης και συστατικών τους. Από τα αποτελέσματα των βιοδοκιμών προέκυψε ότι ορισμένα αιθέρια έλαια και τερπένια εμφάνισαν ισχυρή προνυμφοκτόνο και απωθητική δράση εναντίον του Ασιατικού κουνουπιού τίγρης.Τέλος, μελετήθηκε και αξιολογήθηκε, σε σχέση με προηγούμενες αναφορές, η αποτελεσματικότητα τεσσάρων βιοκτόνων δραστικών ουσιών εγκεκριμένων στη χώρα μας: spinosad, Bacillus thuringiensis subsp. israelensis, diflubenzuron και methoprene, εναντίον προνυμφών εργαστηριακής εκτροφής του Ae. albopictus από πληθυσμό που δραστηριοποιείται στην Αθήνα.