Πεποιθήσεις και στάσεις των μαθητών του Λυκείου για τα μαθηματικά, παράγοντες που τις διαμορφώνουν και σύνδεσή τους με τη μαθηματική επίδοση
Authors: Καπετανάς Ελευθέριος 
Published: August 2021

Οι συναισθηματικοί παράγοντες των μαθητών και η σύνδεσή τους με τημάθηση και κατανόηση των Μαθηματικών, είναι ένα ευρύ και ενδιαφέρον πεδίο τηςΔιδακτικής και Μεθοδολογίας των Μαθηματικών, όπως επιβεβαιώνεται από τηδιεθνή και ελληνική βιβλιογραφία. Στην έρευνά μας αυτή μελετάμε τιςπεποιθήσεις, αντιλήψεις και στάσεις των μαθητών του Λυκείου για τα Μαθηματικά καιτον τρόπο μελέτης των Μαθηματικών. Διερευνούμε επίσης τους παράγοντες πουδιαμορφώνουν τις πεποιθήσεις και στάσεις των μαθητών για τα Μαθ/κά. Εστιάζουμεακόμη στο φόβο των μαθητών για τα Μαθηματικά και τους λόγους που τονπροκαλούν, στην πρόθεση επιλογής των Μαθηματικών ως προαιρετικού μαθήματοςκαι στους λόγους που θα το επέλεγαν, καθώς και στη μεταβολή ή μη τουενδιαφέροντος των μαθητών για τα Μαθηματικά στις τάξεις του Λυκείου και τουςλόγους που την προκαλούν. Τέλος διερευνούμε τη σύνδεση όλων των παραπάνωπαραμέτρων με την επίδοση στα Μαθηματικά.Η έρευνά μας έγινε σε δύο στάδια: Στο πρώτο στάδιο πραγματοποιήθηκεπιλοτική έρευνα, που αποσκοπούσε αφενός μεν στη δοκιμή του ερωτηματολογίου τηςέρευνάς μας και στη τελική διαμόρφωσή του, αφετέρου δε στη πρώτη χαρτογράφησητων τρόπων μελέτης των Μαθηματικών από τους μαθητές και στο σχηματισμόεικασιών για την ύπαρξη ομάδων μαθητών, ως προς τον τρόπο μελέτης και ταενδεχόμενα χαρακτηριστικά τους. Στο δεύτερο στάδιο πραγματοποιήθηκε η κύριαέρευνα, με τη συμπλήρωση του Γενικού μας Ερωτηματολογίου από τυχαίο δείγμα1645 μαθητών, τυχαίου δείγματος Λυκείων, Γενικών Δημοσίων και Ιδιωτικών καιΔημοσίων Τεχνικών Λυκείων του νομού Αττικής. Έγινε στατιστική επεξεργασία τωνδεδομένων. Με τη βοήθεια της Παραγοντικής Ανάλυσης (Factor Analysis) τουστατιστικού προγράμματος spss εντοπίσαμε την ύπαρξη δώδεκα παραγόντωντων πεποιθήσεων, στάσεων των μαθητών για τα Μαθηματικά και τρόπων μελέτης.Με χρήση της Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory FactorAnalysis) του στατιστικού προγράμματος M-plus, επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη και ηδομή των παραπάνω παραγόντων. Η Ανάλυση Διαδρομών (Path Analysis) του ίδιουστατιστικού προγράμματος μας οδήγησε στον εντοπισμό διαφόρων σχέσεων καισύνδεσης των παραπάνω παραγόντων και της διατύπωσης χρήσιμωνσυμπερασμάτων, που συνδέουν τις πεποιθήσεις, στάσεις και τρόπο μελέτης τωνμαθητών για τα Μαθηματικά με την κατανόηση σε πρώτο και δεύτερο επίπεδο,που εντοπίσθηκαν και επιβεβαιώθηκαν από την έρευνά μας. Με τη χρήση τωνμεθόδων Ανάλυσης Διασποράς (Analysis Of Variance, ANOVA) καιΠολυμεταβλητής Ανάλυσης Διασποράς (Multivariate Analysis Of VarianceMANOVA), έγινε ο εντοπισμός και η επιβεβαίωση της ύπαρξης ή μη διαφορών γιατους παράγοντες, ως προς την εκπαιδευτική περιφέρεια, το είδος σχολείου, την τάξηφοίτησης, την κατεύθυνση φοίτησης και το φύλο των μαθητών. Με τη βοήθεια τουσυντελεστή συσχέτισης Pearson εντοπίσθηκε η σύνδεση μεταξύ των παραγόντωνκαι άλλων παραμέτρων που αφορούν στους μαθητές, όπως της αυτοεκτίμησης,ετεροεκτίμησης, του φόβου για τα Μαθηματικά, της πρόθεσης επιλογής τωνΜαθηματικών ως προαιρετικού μαθήματος, του ενδιαφέροντος για τα Μαθ/κά καιτου χρόνου προετοιμασίας των μαθητών για τα Μαθ/κά, με την επίδοση στα Μαθ/κά.Μελετήθηκαν οι απαντήσεις των μαθητών στις ερωτήσεις που αφορούν,στο φόβο για τα Μαθηματικά, στην πρόθεση επιλογής των Μαθηματικών ωςπροαιρετικού μαθήματος και στο ενδιαφέρον του μαθητή για τα Μαθηματικά στις τάξειςτου Λυκείου. Εστιάσαμε ιδιαιτέρως στους λόγους που επικαλούνται οι μαθητές για ταπαραπάνω και τους κωδικοποιήσαμε. Έγινε στη συνέχεια η στατιστική επεξεργασίατων δεδομένων που αφορούν στους παραπάνω λόγους και η εξαγωγή επιπλέονσυμπερασμάτων, που σκιαγραφούν το προφίλ των μαθητών του Λυκείου, ως προς τιςπαραπάνω μεταβλητές. Εντοπίσθηκαν διαφορές και ομοιότητες των μαθητών για τιςπαραπάνω παραμέτρους, ως προς το φύλο, την εκπαιδευτική περιφέρεια, το είδοςσχολείου και την τάξη φοίτησης.Τέλος εντοπίσαμε την ύπαρξη διακριτών ομάδων μαθητών με ιδιαίτεραχαρακτηριστικά γνωρίσματα, ως προς τις πεποιθήσεις και στάσεις, τον τρόπομελέτης, τις αντιλήψεις τους για τη διδασκαλία των καθηγητών, την αυτοεκτίμησηκαι την ετεροεκτίμησή τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τρεις κατηγορίεςμαθητών τρόπου μελέτης: Οι χρησιμοθηρικοί, οι οποίοι οδηγούνται σε επιφανειακήκατανόηση των Μαθηματικών και χαμηλή μαθηματική επίδοση, οι διερευνητικοί I, οιοποίοι φθάνουν σε ένα πρώτο επίπεδο κατανόησης και μπορούν να πετύχουν υψηλήεπίδοση στα Μαθηματικά και οι διερευνητικοί II, οι οποίοι φθάνουν και στο δεύτεροεπίπεδο κατανόησης, με αναστοχασμό και μπορούν να πετύχουν επίσης υψηλήεπίδοση στα Μαθηματικά. Ακόμη, διαφάνηκε ένας «βέλτιστος» τρόπος μελέτης,που οδηγεί στη βαθύτερη κατανόηση και σε υψηλή μαθηματική επίδοση.Γενικό συμπέρασμα είναι ότι η ανάπτυξη θετικών πεποιθήσεων και στάσεωντων μαθητών για τα Μαθηματικά, μπορεί να τους οδηγήσει σε υψηλή μαθηματικήεπίδοση. Θεωρούμε ότι τα συμπεράσματά μας παρουσιάζουν μεγάλο πρακτικόενδιαφέρον για τη μαθηματική Εκπαίδευση.