Problematyka zobowiązań Republiki Kosowa do przestrzegania międzynarodowych standardów praw człowieka — rozważania na tle specyfiki statusu prawnego Kosowa, implikacji procesu pojednania oraz aspektów polityki bezpieczeństwa i praw człowieka w regionie Bałkanów Zachodnich
Authors: El Ghamari Magdalena , Andrzejczak-Świątek Małgorzata 
Published: November 2024

Kosowo ogłosiło niepodległość od Serbii w 2008 r., jednak nie jest uznawane przez wszystkie państwa. Obecnie ponad 100 państw, w tym Stany Zjednoczone Ameryki i większość krajów członkowskich Unii Europejskiej, uznaje Kosowo za niepodległe państwo. Sama Serbia nie uznaje tej deklaracji i nadal uważa Kosowo za część swojego terytorium. Celem niniejszego artykułu jest zatem próba odpowiedzi na pytania: Na czym polega specyfika korzystania przez obywateli Kosowa z uznanych standardów praw człowieka? oraz Czy proces pojednania i odpowiedzialność tranzycyjna determinują zakres ochrony praw obywatelskich? Status prawny Kosowa ewoluował — od prowincji stanowiącej część Republiki Serbii w składzie Jugosławii, następnie Serbii i Czarnogóry, potem Serbii, by na mocy Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 z dnia 10 czerwca 1999 r. w sprawie sytuacji związanej z Kosowem stać się formalnie protektoratem podległym tymczasowej administracji Organizacji Narodów Zjednoczonych, a w 2008 r. ogłosić niepodległość. Przy tym wciąż jednak jest to podmiot, który nie jest w pełni uznawany jako państwo przez społeczność międzynarodową. Kazus Kosowa jest wykorzystywany nie tylko do celów politycznych i strategicznych, jak chociażby nielegalna z punktu widzenia prawa międzynarodowego aneksja Krymu przez Federację Rosyjską, ale także funkcjonuje jako przykład pozytywnego, „udanego eksperymentu” ONZ w kontekście wsparcia powstania niepodległego, demokratycznego państwa postkonfliktowego. Częściowe uznanie niepodległości Kosowa na arenie międzynarodowej świadczy o braku jednolitego stanowiska w kwestii kierunku jego rozwoju i statusu prawnego.ResumenKosovo declaró su independencia de Serbia en 2008, pero no todos los Estados la reconocen. En la actualidad, más de 100 países, entre ellos Estados Unidos y la mayoría de los Estados miembros de la Unión Europea, reconocen a Kosovo como Estado independiente. Sin embargo, Serbia no reconoce esta declaración y sigue considerando Kosovo como parte de su territorio. El objetivo de este artículo, por tanto, es intentar responder a las preguntas: cuál es la especificidad del disfrute por los ciudadanos de Kosovo de las normas de derechos humanos reconocidas, y si el proceso de reconciliación y la rendición de cuentas transitoria determinan el grado de protección de los derechos de los ciudadanos? El estatuto jurídico de Kosovo ha pasado de ser una provincia que formaba parte de la república de Serbia dentro de Yugoslavia, luego de Serbia y Montenegro, más tarde de Serbia, a convertirse en un protectorado oficial en virtud de la Resolución 1244 del Consejo de Seguridad de la ONU, de 10 de junio de 1999, sobre la situación en Kosovo, y a declarar su independencia en 2008, pero aún no está plenamente reconocido como Estado por la comunidad internacional. El caso de Kosovo no solo se utiliza con fines políticos y estratégicos, como la anexión de Crimea por parte de la Federación Rusa, ilegal desde el punto de vista del derecho internacional, sino que también funciona como ejemplo de experimento exitoso positivo por parte de la ONU en el contexto del apoyo al surgimiento de un Estado independiente y democrático tras un conflicto. Sin embargo, la falta de pleno reconocimiento internacional de esta independencia es indicativa de la falta de una postura unificada sobre el rumbo de Kosovo y su estatus jurídico.