Η διδασκαλία των μαθηματικών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
Authors: Πετροπούλου Γεωργία 
Published: September 2021

Σκοπός αυτής της διατριβής είναι η εις βάθος μελέτη της διδασκαλίας των μαθηματικών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το θέμα της διδασκαλίας των μαθηματικών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια το ερευνητικό ενδιαφέρον στην περιοχή της διδακτικής των μαθηματικών. Η μέχρι τώρα έρευνα εστιάζει κυρίως στη μελέτη της διδασκαλίας σε μικρά ακροατήρια φοιτητών (tutorials). Οι εργασίες που μελετούν θέματα που αφορούν στη διδασκαλία σε μεγάλα ακροατήρια φοιτητών είναι περιορισμένες. Η παρούσα διατριβή μελετά αυτή τη διδασκαλία. Ειδικότερα μελετά ποιοι είναι οι στόχοι και τα χαρακτηριστικά μιας διδασκαλίας σε μεγάλο ακροατήριο πρωτοετών φοιτητών και τι τα καθορίζει. Η μεθοδολογία που ακολούθησε η έρευνα ήταν ποιοτική. Συγκεκριμένα παρατήθηκαν και ηχογραφήθηκαν επί δύο ακαδημαϊκά έτη (4 εξάμηνα) διδασκαλίες σε πρωτοετείς φοιτητές τεσσάρων διδασκόντων σε δύο μαθηματικά τμήματα. Μετά την κάθε διδασκαλία ακολουθούσε συζήτηση με τον διδάσκοντα σε θέματα που αφορούσαν τις διδακτικές πρακτικές που αυτός ακολούθησε. Επίσης οργανώθηκαν συζητήσεις με περισσότερους από έναν διδάσκοντες στις οποίες αναδείχθηκαν οι αιτίες που δημιουργούσαν αυτές τις πρακτικές. Για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι θεμελιωμένης θεωρίας (grounded theory approaches) σε συνδυασμό με τη θεωρία δραστηριότητας του Leont’ev (1978) και τη διδακτική τριάδα της B. Jaworski (1994). Οι θεωρίες αυτές αποτελούν γνωστά εργαλεία ανάλυσης ποιοτικών δεδομένων στο χώρο της διδακτικής των μαθηματικών, αλλά είναι η πρώτη φορά που αξιοποιήθηκαν σε συνδυασμό. Η θεωρία δραστηριότητας οδήγησε στη δημιουργία ενός γενικού θεωρητικού πλαισίου για τη μελέτη πανεπιστημιακών διδασκαλιών και με βάση αυτό το πλαίσιο αναλύθηκαν οι διδασκαλίες των τεσσάρων διδασκόντων και προέκυψαν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τους. Η θεωρία της διδακτικής τριάδας βοήθησε στη βαθύτερη μελέτη αυτών των χαρακτηριστικών. Από την παραπάνω ανάλυση προέκυψε ότι οι αντιλήψεις των τεσσάρων διδασκόντων όσον αφορά στις κύριες ανάγκες των πρωτοετών φοιτητών δεν ταυτίζονταν. Και στις τέσσερις όμως περιπτώσεις, αυτές οι αντιλήψεις καθόριζαν ανάλογους διδακτικούς στόχους και ενέργειες για την επίτευξη αυτών των στόχων. Δηλαδή οι στόχοι και οι διδακτικές πρακτικές ήταν συμβατές με τον τρόπο που αντιλαμβάνονταν οι διδάσκοντες τις ανάγκες των φοιτητών, κάτι που, όπως προκύπτει από τη βιβλιογραφία, δεν ισχύει πάντοτε. Επίσης αυτές οι αντιλήψεις είχαν ως αποτέλεσμα στην κάθε περίπτωση να εμφανίζεται πιο έντονα στη διδασκαλία κάποιο από τα στοιχεία της διδακτικής τριάδας. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι οι διδάσκοντες στο πανεπιστήμιο μπορεί να αντιλαμβάνονται διαφορετικά τις βασικές ανάγκες των πρωτοετών φοιτητών και αυτή η αντίληψη καθορίζει τη διδακτική τους πράξη. Η συνεισφορά της διατριβής αφορά στην έρευνα, στη θεωρία και στη διδακτική πράξη. Όσον αφορά στην έρευνα η συνεισφορά της διατριβής συνίσταται στην ανάπτυξη ενός αναλυτικού πλαισίου το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί ως εργαλείο διερεύνησης και συσχέτισης αντιλήψεων, στόχων και ενεργειών που διαμορφώνουν τη διδακτική πράξη. Όσον αφορά στη θεωρία, η συνεισφορά της διατριβής συνίσταται στον επαναπροσδιορισμό του νοήματος που μπορούν να αποκτήσουν τα στοιχεία του θεωρητικού εργαλείου της διδακτικής τριάδας στο πλαίσιο της διδασκαλίας σε πολυπληθή ακροατήρια το πανεπιστημίου, ένα πλαίσιο όπου η διδακτική τριάδα δεν είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως. Τέλος, όσον αφορά στη διδακτική πράξη, η συνεισφορά της διατριβής έγκειται στην ανάδειξη χαρακτηριστικών της διδασκαλίας στο πανεπιστήμιο τα οποία έχουν ως αφετηρία διαφορετικές αντιλήψεις των διδασκόντων για τις ανάγκες μάθησης των φοιτητών.