ЭРГОНОМИКАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫ, ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРЕТІН МЕКТЕПТЕРІНІҢ ҚОЛЖЕТІМДІЛІГІ, ҚАУІПСІЗДІГІ РЕТІНДЕ
Authors: Жумажанова К.И. 
Published: October 2023

В статье рассматриваются проблемы в построении эргономической образовательной среды в школах Казахстана. Общеобразовательное учреждение призвано создавать условия для усвоения образовательных программ, формирования общей культуры личности обучающихся, их адаптации к жизни в обществе, сохранения здоровья учеников и учителей. В контексте такой тенденции современная школа должна преодолеть обезличенность школьного образования, перейти к «детоцентристской» образовательной системе. Следовательно, роль современной школы заключается в создании особых, комфортных условий, способствующих становлению личности свободной, культурной, образованной, духовно и физически здоровой, социально активной. Соблюдение принципов и норм эргономики при проектировании образовательной среды и его элементов позволит создать комфортную среду, обеспечить высокое функциональное состояние человека, оптимальную динамику его работоспособности, сохранение здоровья и жизни. В данной статье проанализирован национальный проект «Комфортная школа» и выделены педагогико-эргономические и организационно-эргономических условия для создания доступной, безопасной образовательной среды. Авторы показали результаты проведенной Переговорной площадки- «Доступное и удобное пространство школы: каким ему быть?» с целевой группой, куда вошли педагоги-практики, представители администраций школ, члены родительских комитетов, учащийся школ Павлодара и Павлодарской области, а также эксперты-специалисты в области архитектуры и дизайна, ученые. Сделан вывод, что результаты эргономических исследований в этой области являются хорошей отправной точкой, позволяющей создавать соответствующие решения в создании комфортной образовательной среды в школах Казахстана. Ключевые слова: комфортная школа, эргономическая образовательная среда, эргономические условия, образовательное пространство.

Мақалада Қазақстан мектептерінде эргономикалық білім беру ортасын құрудағы проблемалар қарастырылады. Жалпы білім беру мекемесі білім беру бағдарламаларын меңгеруге, білім алушылар тұлғасының жалпы мәдениетін қалыптастыруға, олардың қоғамдағы өмірге бейімделуіне, оқушылар мен мұғалімдердің денсаулығын сақтауға жағдай жасауға арналған. Осындай үрдіс аясында қазіргі заманғы мектеп мектептегі білімнің иесіздігін жеңіп, «детоцентрлік» білім беру жүйесіне көшуі керек. Демек, қазіргі мектептің рөлі еркін, мәдени, білімді, рухани және физикалық сау, әлеуметтік белсенді тұлғаның қалыптасуына ықпал ететін ерекше, жайлы жағдайлар жасау болып табылады. Білім беру ортасын және оның элементтерін жобалау кезінде Эргономика қағидаттары мен нормаларын сақтау жайлы орта құруға, адамның жоғары функционалдық жағдайын, оның жұмыс қабілеттілігінің оңтайлы динамикасын, денсаулық пен өмірді сақтауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл мақалада «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы талданып, қолжетімді, қауіпсіз білім беру ортасын құру үшін педагогикалық- эргономикалық және ұйымдастырушылық-эргономикалық жағдайлар жасалған. Авторлар «Мектептің қолжетімді және ыңғайлы кеңістігі: ол қандай болу керек?» мақсатты топқа практик-педагогтар, мектеп әкімшіліктерінің өкілдері, ата-аналар комитеттерінің мүшелері, Павлодар және Павлодар облысы мектептерінің оқушылары, сондай-ақ сәулет және дизайн саласындағы сарапшы-мамандар, ғалымдар кірді. Осы саладағы эргономикалық зерттеулердің нәтижелері Қазақстан мектептерінде жайлы білім беру ортасын құруда тиісті шешімдер жасауға мүмкіндік беретін жақсы бастама болып табылады деген қорытынды жасалды. Түйін сөздер: жайлы мектеп, эргономикалық білім беру ортасы, эргономикалық жағдайлар, білім беру кеңістігі.

The article discusses the problems in the construction of an ergonomic educational environment in schools in Kazakhstan. The educational institution is designed to create conditions for the assimilation of educational programs, the formation of a common culture of the personality of students, their adaptation to life in society, the preservation of the health of students and teachers. In the context of such a trend, a modern school should overcome the depersonalization of school education, move to a «child-centered» educational system. Therefore, the role of a modern school is to create special, comfortable conditions that contribute to the formation of a free, cultured, educated, spiritually and physically healthy, socially active personality. Compliance with the principles and norms of ergonomics in the design of the educational environment and its elements will create a comfortable environment, ensure a high functional state of a person, optimal dynamics of his working capacity, preservation of health and life. This article analyzes the national project «Comfortable School» and highlights pedagogical- ergonomic and organizational-ergonomic conditions for creating an accessible, safe educational environment. The authors showed the results of the conducted Negotiation platform – «Accessible and convenient school space: what should it be?» with the target group, which included practical teachers, representatives of school administrations, members of parent committees, students of schools in Pavlodar and Pavlodar region, as well as experts in the field of architecture and design, scientists. It is concluded that the results of ergonomic research in this area are a good starting point for creating appropriate solutions in creating a comfortable educational environment in schools in Kazakhstan. Keywords: comfortable school, ergonomic educational environment, ergonomic conditions, educational space.