Ανίχνευση μεταλλάξεων των γονιδίων NPM1 και FLT3 σε ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία και MDS
Authors: Μπεφάνη Μαρία 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Οι μεταλλάξεις των γονιδίων NPM1 και FLT3, έχουν ιδιαίτερη προγνωστική αξία σε ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία (ΟΜΛ). Μελέτες δείχνουν ότι ο συνδυασμός των ως άνω γονιδίων, μπορεί να αναδείξει υποπληθυσμούς με διαφορετική πρόγνωση, με ιδιαίτερη σημασία για τη θεραπεία και τη συνολική τους επιβίωση. Η επίπτωση, αλλά και η κλινική σημασία των μεταλλάξεων των NPM1 και FLT3 δεν έχουν καταγραφεί σε συνδυασμό στον Ελληνικό χώρο. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η μελέτη των γονιδίων σε Έλληνες ασθενείς με ΟΜΛ και Μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (RAEB και CMML) και η αναζήτηση πιθανών συσχετίσεων της παρουσίας των μεταλλάξεων με τα ανοσοφαινοτυπικά και λοιπά εργαστηριακά ευρήματα.Υλικό και Μέθοδοι: Απομονώθηκε γενετικό υλικό από 140 ασθενείς, 109 με ΟΜΛ και 31 με μυελοδυσπλαστικά/μυελοϋπερπλαστικά νεοπλάσματα (RAEB και ΧΜΜΛ). Η FLT3-ITD μετάλλαξη μελετήθηκε με PCR, η σημειακή μετάλλαξη με PCR-RFLP, ενώ της Νουκλεοφωσμίνης με τη μέθοδο του Fragment analysis. Καταγράφηκαν τα κλινικά και εργαστηριακά χαρακτηριστικά των ασθενών, ο καρυότυπος και η ανοσοφαινοτυπική υπογραφή των βλαστών, με κυτταρομετρία ροής. Αποτελέσματα: Στους ασθενείς με ΟΜΛ η συχνότητα εμφάνισης της FLT3-ITD, της FLT3-TKD και της μετάλλαξης της NPM1 ήταν 11,9%, 6,4% και 17,4% αντίστοιχα. Οι FLT3-ITD+ είχαν επιθετικότερη νόσο, με υψηλότερα λευκά (p<0.001), έτσι που αριθμός λευκών >60000/mm3 είχε ειδικότητα 90% για ανεύρεση της μετάλλαξης και υψηλότερη LDH (p=0.006), έτσι που φυσιολογική τιμή απέκλειε με ευαισθησία 95% την παρουσία της. Οι ασθενείς είχαν 7πλάσια πιθανότητα να έχουν και τη μετάλλαξη της NPM1 και οι βλάστες είχαν χαμηλότερη (<50%) έκφραση CD34 (p=0,008). Οι FLT3-TKD+ είχαν συνήθως λεμφαδενοπάθεια (p=0,026) και οι βλάστες τους εξέφραζαν CD14 (p<0,001). Οι NPM1+ είχαν συνήθως de novo ΟΜΛ (p=0,039) και υψηλότερη LDH (p<0,001). Μάλιστα, φυσιολογική τιμή LDH πρακτικά επέκλειε με ευαισθησία περίπου 100% την παρουσία της. Ανοσοφαινοτυπικά, οι βλάστες είχαν χαμηλότερη έκφραση CD34 (p<0,001), CD13 (p=0.009) και CD117 (p=0,003), απουσία έκφρασης HLA-DR (p=0,038), ενώ σχετίσθηκαν θετικά με την έκφραση CD116 (p for linear trend<0,001), CD15 (p=0.014) και CD36 (p=0,007). Οι ασθενείς είχαν 8πλάσια πιθανότητα να φέρουν και την FLT3-ITD, ενώ με τη σημειακή δεν συσχετίσθηκαν.Η συχνότητα των τριών μεταλλάξεων στους Μυελοδυσπλαστικούς ασθενείς ήταν 6,4% για την καθεμία. Συμπεράσματα: Οι Θεσσαλοί ασθενείς με ΟΜΛ φέρουν την FLT3-ITD μετάλλαξη με τη μισή συχνότητα από ό,τι αναφέρεται στη βιβλιογραφία, ενώ παρουσιάζουν ίδια βιολογικά χαρακτηριστικά. Το ίδιο συμβαίνει και για τις μεταλλάξεις της Νουκλεοφωσμίνης. Οι 2 μεταλλάξεις συχνότατα συνυπάρχουν, συνδυάζοντας τα βιολογικά χαρακτηριστικά των νόσων, καθιστώντας απαραίτητη τη μελέτη και των 2 γονιδίων και στους Έλληνες ασθενείς. Από την ανάλυσή μας προκύπτει επίσης, πως απλές και χωρίς ιδιαίτερο κόστος μετρήσεις (αριθμός λευκών και LDH) έχουν ίσως μεγαλύτερη σημασία για την πρόγνωση, αλλά και θα μπορούσαν να βοηθήσουν τον κλινικό Αιματολόγο στην Ελλάδα να επιλέξει σε ποιους ασθενείς να στείλει μοριακό έλεγχο, μειώνοντας το κόστος της αρχικής διάγνωσης και κατάταξης του λευχαιμικού σε ομάδα κινδύνου. Στους 31 ασθενείς με RAEB και CMML που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, η συχνότητα είναι διπλάσια, εως δεκαπλάσια από ό,τι αναφέρεται στη διεθνή αρθρογραφία, το οποίο μπορεί να κάνει στους Έλληνες πιο εύκολες τις μελέτες των μεταλλάξεων σε προλευχαιμικές καταστάσεις.