Περιβαλλοντική αστική βιωσιμότητα σε μεσαίας κλίμακας παράκτιες πόλεις
Authors: Λέκα Ακριβή 
Published: January 2014

Η παρούσα διατριβή στοχεύει στην αναζήτηση του βαθμού περιβαλλοντικής βιωσιμότητας στις αστικές περιοχές, όπου κύριες δραστηριότητες είναι η κατοικία, το εμπόριο και η αναψυχή. Ειδικότερα διερευνάται η βιωσιμότητα μιας περιοχής με χαρακτηριστικά όμοια με αυτά που παρουσιάζει μια μεσογειακή, παράκτια , μεσαίου μεγέθους πόλη. Διερευνήθηκε και επιτεύτυχε η ανάπτυξη ενός σύνθετου δείκτη, του Δείκτη Ποιότητα Περιβάλλοντος ΔΠΠ προκειμένου να προσδιοριστεί η αστική περιβαλλοντική βιωσιμότητα της υπό διερεύνηση περιοχής.Στο πρώτο κεφάλαιο επιδιώκεται η εννοιολογική προσέγγιση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και της αστικής βιωσιμότητας προκειμένου να καθοριστούν οι απαιτήσεις και τα κριτήρια επιλογής των απλών στοιχείων – δεικτών του Δείκτη Ποιότητας Περιβάλλοντος (ΔΠΠ). Επιπλέον επιχειρείται η μεθοδολογική προσέγγιση της Περιβαλλοντικής Αστικής Βιωσιμότητας ενώ επιλέγονται οι Δείκτες και συγκεκριμένα οι σύνθετοι Δείκτες ως μεθοδολογικό εργαλείο αξιολόγησης της Περιβαλλοντικής και της Αστικής Βιωσιμότητας.Από τα διατιθέμενα σήμερα μεθοδολογικά εργαλεία αξιολόγησης της περιβαλλοντικής και αστικής βιωσιμότητας τα οποία είναι κυρίως σύνθετοι δείκτες, έγινε φανερή η έλλειψη και η ανάγκη της ανεύρεσης ενός νέου σύνθετου δείκτη. Ο νέος δείκτης πρέπει να βασίζεται σε συγκεκριμένη μεθοδολογία η οποία θα λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής μελέτης ενώ ταυτόχρονα να έχει μια καθαρά περιβαλλοντική προσέγγιση. Στη συνέχεια ορίζονται τα κριτήρια επιλογής αυτού του νέου σύνθετου δείκτη, του ΔΠΠ, και τέλος αναλύονται τα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν προκειμένου να δημιουργηθεί ένας σύνθετος δείκτης σαν το ΔΠΠ.Η επιλογή των κατάλληλων για την έρευνά μας μεταβλητών και υπομεταβλητών/δεικτών έγινε κάτω από τις παρατιθέμενες διερευνήσεις λαμβάνοντας υπόψη διαθέσιμες πηγές και πληροφορίες όπως:•Τη διεθνή Βιβλιογραφία η οποία εστιάζει στην ισχύουσα περιβαλλοντική νομοθεσία και στις αποδεκτές λίστες περιβαλλοντικών δεικτών •Τη διαθεσιμότητα δεδομένων που αξιολογούνται με βάση α) τις υπάρχουσες πηγές στοιχείων σε ανάλογα θέματα (δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες) και β) από τη συμπλήρωση των διατιθέμενων βάσεων δεδομένων με μετρητικές πληροφορίες.•Τα κύρια περιβαλλοντικά προβλήματα μιας περιοχής που εμφανίζει τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (μεσαίας κλίμακας, παράκτια πόλη με κύριες δραστηριότητες την κατοικία, το εμπόριο και την αναψυχή). Η ανάλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων της προς έρευνα περιοχής διενεργήθηκε με έμφαση και επίκεντρο τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις που προκαλούνται από αυτά στις βασικές μεταβλητές του φυσικού περιβάλλοντος της πόλης. Οι μεταβλητές που έχουν επιλεγεί είναι οι Εδαφικοί Πόροι (Ανάγλυφο), οι Υδάτινοι Πόροι (πόσιμο νερό), οι Βλαστητικοί Πόροι (αστικό πράσινο- ελεύθεροι χώροι), η Ατμόσφαιρα και το Κλίμα. Από την ανάλυση αυτή προκύπτουν οι υπομεταβλητές-δείκτες που θα πρέπει να επιλεγούν ώστε να εκτιμώνται ποσοτικά και ποιοτικά οι επιπτώσεις από τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις συγκεκριμένες μεταβλητές. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ανάπτυξη του Δείκτη Περιβαλλοντικής Βιωσιμότητας ΔΠΠ. Καθορίζεται το μεθοδολογικό πλαίσιο ανάπτυξης του ΔΠΠ, προσδιορίζονται οι μεταβλητές και οι υπομεταβλητές – δείκτες που συμμετέχουν στον υπολογισμό του ΔΠΠ και τα βάρη αυτών. Επίσης ορίζονται τα ανώτερα και τα κατώτερα όρια κάθε υπομεταβλητής – δείκτη, ομαλοποιούνται οι τιμές αυτών και προσδιορίζεται η μικρότερη και η μεγαλύτερη τιμή του ΔΠΠ η οποία αντιστοιχεί στη χειρότερη και στην καλύτερη κατάσταση των μεταβλητών που συμμετέχουν στο ΔΠΠ της ποιότητας του περιβάλλοντοςΣτο τρίτο κεφάλαιο υπολογίζεται ο δείκτης ΔΠΠ για το Δήμο Γλυφάδας του Νομού Αττικής της Ελλάδας και για την πόλη της Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Επιλέχθηκαν αυτές οι δύο περιοχές, επειδή είναι παράκτιες μεσαίας κλίμακας πόλεις με οικιστική εμπορική και ήπια τουριστική δραστηριότητα ενώ παράλληλα εμφανίζουν πολλά κοινά φυσικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά.Εφαρμόστηκε επίσης η τεχνική της αράχνης , ώστε να δοθεί μια πιο αντικειμενική προσέγγιση στο βαθμό επιρροής κάθε μεταβλητής στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα των δύο περιοχών. Τα αποτελέσματα της τεχνικής της αράχνης είναι οπτικά και εύκολα συγκρίσιμα με αυτά που προέκυψαν από τον υπολογισμό του ΔΠΠ αντίστοιχα.Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται και αναλύονται τα αποτελέσματα της εφαρμογής του ΔΠΠ στις πόλεις της Γλυφάδας και της Σάντα Μόνικα. Επίσης αναφέρονται συμπεράσματα από την εφαρμογή της μεθοδολογίας προσέγγισης της περιβαλλοντικής αστικής βιωσιμότητας με την ανάπτυξη του ΔΠΠ καθώς και τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αυτής. Επιπλέον αναφέρεται η συμβολή της τεχνικής της αράχνης στην πιο αντικειμενική προσέγγιση των αποτελεσμάτων που προέκυψαν από το ΔΠΠ.Τέλος γίνονται προτάσεις για τη βελτίωση και τη μετέπειτα εξέλιξη της προτεινόμενης μεθοδολογίας.