Λειτουργικότητα των αναπνευστικών μυών σε νεογνά
Authors: Τσιντώνη Ασημίνα 
Published: September 2023

Τα ανατομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά του διαφράγματος των νεογνών και ιδιαίτερα των προώρων, όπως η μικρότερη μυϊκή μάζα, το επιπεδωμένο σχήμα και η μικρότερη συγκέντρωση ανθεκτικών στην κόπωση μυϊκών ινών, θέτουν το διάφραγμα σε μειονεκτική θέση και περιορίζουν τη δυνατότητα του να ανταπεξέλθει στο έργο αναπνοής σε συνθήκες αυξημένου εισπνευστικού φορτίου. Κατά τη νεογνική και πρώιμη βρεφική περίοδο, διάφορες καταστάσεις μπορεί να αυξήσουν το αναπνευστικό φορτίο. Επιπλέον, επιπλοκές που σχετίζονται με την προωρότητα όπως η βρογχοπνευμονική δυσπλασία, μπορεί να επηρεάσουν περαιτέρω την ικανότητα του διαφράγματος να ανταπεξέλθει στο αναπνευστικό έργο. Η λειτουργικότητα του διαφράγματος μπορεί να αξιολογηθεί με τη μέτρηση της μέγιστης δια-διαφραγματικής πίεσης (Pdimax, μέτρο αξιολόγησης της ισχύος του διαφράγματος) και τον δείκτη πίεσης- χρόνου (PTIdi, λόγος επιβαλλόμενου φορτίου προς τη νευρομυϊκή επάρκεια-ικανότητα του διαφράγματος, load-to-capacity ratio). Το προϊόν πίεσης-χρόνου (PTPdi) που υπολογίζεται ως το ολοκλήρωμα της δια-διαφραγματικής πίεσης επί τον εισπνευστικό χρόνο αντανακλά την ενεργειακή δαπάνη του διαφράγματος και είναι μέτρο αξιολόγησης του έργου αναπνοής. Σκοπός αυτής της διατριβής ήταν η διερεύνηση της επίδρασης κλινικών και δημογραφικών παραγόντων στη λειτουργικότητα του διαφράγματος σε πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά, όπως αυτή εκτιμήθηκε με τη μέτρηση της Pdimax και του PTIdi. Δευτερεύων σκοπός αυτής της διατριβής ήταν η αξιολόγηση της λειτουργικότητας του διαφράγματος σε τελειόμηνα και πρόωρα νεογνά με ή χωρίς ιστορικό βρογχοπνευμονικής δυσπλασίας, πριν και μετά την εφαρμογή εξωτερικού φορτίου αντίστασης ροής. Τέλος, αξιολογήθηκε το διαφραγματικό έργο αναπνοής, που εκτιμήθηκε με το διαφραγματικό προϊόν πίεσης-χρόνου, σε πρόωρα νεογνά σε διαφορετικές θέσεις σώματος. Ο πληθυσμός της παρούσας διατριβής αποτελείτο από πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά που νοσηλεύθηκαν στην Εντατική Μονάδα Νεογνών της Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών. Τα πρόωρα νεογνά που συμμετείχαν, κατηγοριοποιήθηκαν περαιτέρω σε όσα είχαν ιστορικό βρογχοπνευμονικής δυσπλασίας (ΒΠΔ) ή όχι. Όλα τα νεογνά ήταν κλινικά σταθερά και δεν χρειάζονταν αναπνευστική υποστήριξη ή χορήγηση οξυγόνου την ημέρα της μέτρησης. Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν πριν την έξοδό τους από τη ΜΕΝΝ. Η λειτουργία του διαφράγματος αξιολογήθηκε με τη μέτρηση της μέγιστης δια-διαφραγματικής πίεση (Pdimax) και τoν υπολογισμό του διαφραγματικού δείκτη πίεσης-χρόνου (PTΙdi). Το διαφραγματικό έργο αναπνοής εκτιμήθηκε με το διαφραγματικό προϊόν πίεσης-χρόνου (PTPdi).H μέγιστη δια-διαφραγματική πίεση (Pdimax) ήταν υψηλότερη σε τελειόμηνα νεογνά σε σύγκριση με τα πρόωρα χωρίς ΒΠΔ (p<0,001). Τα τελειόμηνα νεογνά είχαν χαμηλότερες τιμές του δείκτη πίεσης-χρόνου (PTIdi) σε σύγκριση με τα πρόωρα χωρίς ΒΠΔ (p=0,006). Η Pdimax ήταν υψηλότερη (p=0,015) και ο PTIdi ήταν χαμηλότερος (p<0,001) σε πρόωρα νεογνά χωρίς ΒΠΔ σε σύγκριση με τα πρόωρα με ΒΠΔ. Στα τελειόμηνα και τα πρόωρα νεογνά χωρίς ΒΠΔ, η ηλικία κύησης αποτέλεσε τον πιο σημαντικό παράγοντα πρόβλεψης των Pdimax και PTIdi, ανεξάρτητα από το φύλο, τις ημέρες μηχανικού αερισμού και τις ημέρες εξάρτησης από το οξυγόνο. Η Pdimax ήταν υψηλότερη και ο PTIdi χαμηλότερος στα πρόωρα νεογνά χωρίς ΒΠΔ σε σύγκριση με εκείνα με ΒΠΔ (p = 0,015 και p < 0,001, αντίστοιχα). Η ΒΠΔ αποτελούσε σημαντικό παράγοντα καθορισμού του PTIdi σε συνδυασμό με την ηλικία κύησης, ανεξάρτητα από το φύλο, τη διορθωμένη ηλικία κύησης και τις ημέρες μηχανικού αερισμού. Κατά την εφαρμογή εξωτερικού φορτίου αντίστασης ροής, ο PTIdi ήταν υψηλότερος στα πρόωρα χωρίς ΒΠΔ σε σύγκριση με τα τελειόμηνα νεογνά και στα νεογνά με ΒΠΔ σε σύγκριση με εκείνα χωρίς ΒΠΔ πριν αλλά και μετά την εφαρμογή εξωτερικής αντίστασης ροής. Εννέα πρόωρα νεογνά (39% των προώρων), συμπεριλαμβανομένων και των έξι που είχαν ιστορικό ΒΠΔ υπερέβησαν την τιμή 0,15 του ορίου κόπωσης των αναπνευστικών μυών μετά την εφαρμογή της εισπνευστικής αντίστασης. Επιπλέον, το διαφραγματικό έργο αναπνοής (PTPdi) ήταν χαμηλότερο στην πρηνή σε σύγκριση με την ύπτια θέση (p=0,005) και στην κεκλιμένη σε σύγκριση με την ύπτια θέση (p=0,032). Η διαφραγματική λειτουργία στην πρώιμη βρεφική ηλικία εξαρτάται από την ωριμότητα κατά τη γέννηση. Τα πρόωρα νεογνά παρουσίασαν μικρότερη διαφραγματική ισχύ (χαμηλότερες τιμές Pdimax) και επηρεασμένη ικανότητα παραγωγής δύναμης σε συνάρτηση με το χρόνο (υψηλότερες τιμές PTIdi) σε σύγκριση με τα τελειόμηνα. Η προωρότητα και το ιστορικό βρογχοπνευμονικής δυσπλασίας σχετίζονταν με επηρεασμένη λειτουργικότητα του διαφράγματος και αυξημένο κίνδυνο διαφραγματικής μυϊκής κόπωσης κάτω από συνθήκες αυξημένου εισπνευστικού φορτίου. Τέλος, το έργο αναπνοής σε πρόωρα νεογνά πριν την έξοδό τους από τη Μονάδα ήταν μικρότερο στην πρηνή σε σύγκριση με την ύπτια θέση