Η επίδραση ψυχοκινητικής αγωγής στη στατική ισορροπία και στη σχολική συμπεριφορά σε παιδιά με νοητική υστέρηση
Authors: Νεοφωτίστου Κωνσταντίνα 
Published: February 2025

Τα παιδιά με Νοητική Υστέρηση (ΝΥ) παρουσιάζουν μειωμένη ισορροπία η οποία καθυστερεί την κινητική τους εξέλιξη και περιορίζει το επίπεδο λειτουργικότητας τους. Επιπλέον, οι γνωστικές και συμπεριφορικού τύπου δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, επηρεάζουν την σχολική τους απόδοση και επίδοση. Η ψυχοκινητική αγωγή αποτελεί μια ολιστική προσέγγιση κινητικής αγωγής που στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητα του κάθε παιδιού. Τα παιδιά εξασκούνται σε αντιληπτικές, κινητικές και αισθητηριακές δραστηριότητες, μαθαίνοντας να εντοπίζουν και να επεξεργάζονται τα διάφορα ερεθίσματα από το περιβάλλον τους, ενώ συγχρόνως βελτιώνουν όλες τις κινητικές ικανότητες που είναι απαραίτητες για την σωστή στάση και κίνηση του σώματος τους. Σκοπός της έρευνας ήταν η μελέτη της επίδρασης παρεμβατικού προγράμματος ψυχοκινητικής αγωγής στη στατική ισορροπία και στη σχολική συμπεριφορά παιδιών με ΝΥ. Στην έρευνα συμμετείχαν 20 παιδιά με ΝΥ, ηλικίας 8 έως 12 ετών. Τα άτομα χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, ομάδα παρέμβασης και ομάδα ελέγχου. Στην ομάδα παρέμβασης εφαρμόστηκε πρόγραμμα ψυχοκινητικής αγωγής το οποίο είχε διάρκεια 16 εβδομάδες. Η εφαρμογή του προγράμματος γινόταν 2 φορές την εβδομάδα και η κάθε διδακτική μονάδα είχε διάρκεια 45 λεπτά. Όλα τα άτομα των δυο ομάδων υποβλήθηκαν στις ακόλουθες μετρήσεις: 1) καταγραφή των ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών 2) εκτίμηση του κινητικού αναπτυξιακού δείκτη, και 3) μέτρηση της στατικής ισορροπίας. Η μέτρηση της στατικής ισορροπίας των συμμετεχόντων έγινε πριν και μετά την εφαρμογή του παρεμβατικού προγράμματος. Για την μέτρηση της στατικής ισορροπίας χρησιμοποιήθηκε η πλατφόρμα ισορροπίας (footchecker 3.2, Εργαστήριο Βιολογία της άσκησης, ΤΕΦΑΑ, ΑΠΘ). Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να διατηρήσουν τη στατική ισορροπία κάτω υπό τέσσερις διαφορετικές συνθήκες: διατήρηση όρθιας θέσης με τα μάτια ανοιχτά, με τα μάτια κλειστά, προσέχοντας έναν οπτικό στόχο, προσέχοντας έναν οπτικοακουστικό στόχο. Για τον προσδιορισμό της στατικής ισορροπίας υπολογίστηκε το μέγιστο εύρος και η τυπική απόκλιση της μετατόπισης του κέντρου πίεσης στον προσθιοπίσθιο και οβελιαίο άξονα. Για την εκτίμηση της σχολικής συμπεριφοράς χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα εκτίμησης της σχολικής συμπεριφοράς, κατάλληλο για παιδιά με ΝΥ (ADIECAS, Evans, 1975). Το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο αποτελείται από 16 ερωτήσεις που αξιολογούν δυο παράγοντες. Ο πρώτος παράγοντας είναι η συγκέντρωση-διάσπαση προσοχής και ο δεύτερος είναι η διέγερση-αναστολή. Στην έρευνα συμμετείχαν 6 δάσκαλοι οι οποίοι συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο για να αξιολογήσουν τη συμπεριφορά των μαθητών στην τάξη πριν και μετά την εφαρμογή του παρεμβατικού προγράμματος. Ο σχεδιασμός του προγράμματος ψυχοκινητικής αγωγής περιλάμβανε κινητικές δραστηριότητες στατικής και δυναμικής ισορροπίας, εμπλουτισμένες με ποικίλα αισθητηριακά ερεθίσματα που στόχευαν στην ολόπλευρη κινητική και αισθητηριακή ανάπτυξη του κάθε παιδιού. Για τις μεταβλητές της στατικής ισορροπίας και της σχολικής συμπεριφοράς, η σύγκριση των μέσω τιμών μεταξύ ομάδων (independent t test) φανέρωσε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων για όλες τις μεταβλητές, κατά την τελική μέτρηση. Η ζευγαρωτή σύγκριση των μέσω τιμών της κάθε ομάδας χωριστά (paired t test), έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ πρώτης και τελικής μέτρησης για την ομάδα παρέμβασης. Οι συμμετέχοντες της ομάδας παρέμβασης μείωσαν τις τιμές των μεταβλητών της στατικής ισορροπίας σε όλες τις θέσεις και αύξησαν το σκορ βαθμολόγησης σε όλες τις ερωτήσεις που περιγράφουν την σχολική συμπεριφορά. Αξίζει να αναφερθεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες στις συνθήκες με οπτικό και οπτικοακουστικό στόχο παρουσίασαν τις χαμηλότερες τιμές ενώ στην συνθήκη με κλειστά μάτια παρουσίασαν τις μεγαλύτερες. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας αποδεικνύουν ότι η ψυχοκινητική αγωγή συνεισφέρει σημαντικά στην βελτίωση της στατικής ισορροπίας και της σχολική συμπεριφορά των παιδιών με ΝΥ. Συμπερασματικά, η εισαγωγή της ψυχοκινητικής αγωγής στα σχολικά προγράμματα, κρίνεται απαραίτητη για τα παιδιά με ΝΥ. Οι παιγνιώδεις δραστηριότητες ψυχοκινητικής αγωγής προάγουν την κινητική και συναισθηματική ανάπτυξη του κάθε παιδιού και δημιουργούν συνθήκες για καλύτερη ποιότητα ζωής.