Επιδράσεις της φωνολογικής δομής στην εκμάθηση και παραγωγή λεξιλογίου σε κωφά παιδιά με κοχλιακό εμφύτευμα
Authors: Αδαμίδου Χριστίνα 
Published: September 2021

Η χρήση των κοχλιακών εμφυτευμάτων έχει βοηθήσει τα κωφά παιδιά να αναπτύξουν τις γλωσσικές τους δεξιότητες (Geers, & Tobey, 1995. Miyamoto, Kirk, Robbins, Todd, & Riley, 1996. Peng Spencer, & Tomblin, 2004. Serry & Blarney 1999. Svirsky & Chin, 2000. Tobey & Geers, 1995. Tobey, Geers, Brenner, Tye-Murray, & Kirk, 1993). Αν και τα οφέλη από την κοχλιακή εμφύτευση είναι πολλά, τα παιδιά με κοχλιακό εμφύτευμα συνεχίζουν να παρουσιάζουν δυσκολίες στην κατάκτηση του λεξιλογίου (El- Hakim, Levasseur, Mountm, Stevens, & Harrison, 2001. Fagan, Pisoni, Horn, & Dillon, 2007. Thal, Des Jardin & Eisenberg, 2007). Επιπρόσθετα, έχουν αναφερθεί παραμένουσες δυσκολίες στην άρθρωση και στη φωνολογία των παιδιών με κοχλιακό εμφύτευμα (Chin, 2002. Chin, 2003) αλλά και στον τονισμό των λέξεων (Most & Peled, 2007). Σύμφωνα με τις σύγχρονες θεωρίες εκμάθησης νέων λέξεων, τα φωνολογικά και λεξικά χαρακτηριστικά των λέξεων αλληλεπιδρούν κατά τη διαδικασία εκμάθησης νέων λέξεων (Hollich, Jusczyk, & Luce, 2002. Storkel, 2001, 2003, 2004a, 2009. Storkel & Lee, 2011). Χαρακτηριστικά των λέξεων όπως η φωνοτακτική πιθανότητα, το μήκος συλλαβών των λέξεων και η ένταση γειτνίασης έχουν επίδραση στην παραγωγή και εκμάθηση λέξεων. Οι θεωρίες εκμάθησης λέξεων σε συνδυασμό με τις δυσκολίες των παιδιών με κοχλιακό εμφύτευμα στο λεξιλόγιο, στη φωνολογία και στον τονισμό των λέξεων, μας οδήγησε στο να μελετήσουμε την επίδραση τριών χαρακτηριστικών των λέξεων (φωνοτακτική πιθανότητα, μήκος συλλαβών των λέξεων και μοτίβο τονισμού των λέξεων) στην παραγωγή και εκμάθηση νέων λέξεων σε κωφά παιδιά με κοχλιακό εμφύτευμα. Συγκεκριμένα, σκοπός της παρούσας ερευνητικής μελέτης είναι να μελετήσει την επίδραση της φωνοτακτικής πιθανότητας, του μήκους συλλαβών των λέξεων και του μοτίβου τονισμού των λέξεων στην παραγωγή και εκμάθηση νέων λέξεων σε κωφά παιδιά με κοχλιακό εμφύτευμα. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 44 παιδιά, 22 παιδιά με κοχλιακό εμφύτευμα (ΚΕ) και 22 παιδιά τυπικής ανάπτυξης (ΤΑ). Χορηγήθηκαν πέντε δοκιμασίες ελέγχου για τον έλεγχο της μη γλωσσικής νοημοσύνης, της άρθρωσης, του δεκτικού λεξιλογίου και της φωνολογικής και λεκτικής μνήμης. Η πειραματική διαδικασία, με την οποία ελέγχθηκε η επίδραση των τριών χαρακτηριστικών των λέξεων στην εκμάθηση νέων λέξεων, αποτελούνταν από δύο δοκιμασίες παραγωγής και εκμάθησης 32 ψευδολέξεων που παρουσιάστηκαν στα παιδιά με την μορφή παιχνιδιού σε ηλεκτρονικό υπολογιστή. Οι επιδόσεις των παιδιών με ΚΕ σε όλες τις δοκιμασίες ελέγχου (άρθρωση, δεκτικό λεξιλόγιο, μνήμη) βρέθηκαν να είναι στατιστικά σημαντικά χαμηλότερες από αυτές των παιδιών ΤΑ, φανερώνοντας έτσι παραμένουσες δυσκολίες στον κλινικό αυτό πληθυσμό και στη σχολική ηλικία. Στην εκμάθηση νέων λέξεων, οι παράγοντες φωνοτακτική πιθανότητα και μήκος συλλαβών των λέξεων δεν φάνηκε να επηρεάζουν την εκμάθηση νέων λέξεων στα παιδιά ΤΑ και στα παιδιά με ΚΕ. Ο παράγοντας, όμως, μοτίβο τονισμού των λέξεων, φάνηκε πως είχε επίδραση στην εκμάθηση νέων λέξεων στα παιδιά με ΚΕ, καθώς διαπιστώθηκαν χαμηλότερες επιδόσεις στην εκμάθηση λέξεων ιαμβικού και τροχαϊκού τονισμού σε σχέση με τα παιδιά ΤΑ. Στην παραγωγή των νέων λέξεων, τα παιδιά ΤΑ παρουσίασαν καλύτερες παραγωγές από τα παιδιά με ΚΕ. Στα παιδιά ΤΑ οι παράγοντες φωνοτακτική πιθανότητα και μοτίβο τονισμού των λέξεων δεν φάνηκε να επιδρούν στην παραγωγή των νέων λέξεων. ‘Όσον αφορά στο μήκος συλλαβών των λέξεων, τα μικρά παιδιά ΤΑ παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις στην παραγωγή δισύλλαβων από ότι τρισύλλαβων λέξεων. Στα παιδιά με ΚΕ, οι παραπάνω παράγοντες φάνηκε πως επηρέασαν τις παραγωγές των παιδιών. Συγκεκριμένα, τα παιδιά με ΚΕ και ειδικότερα, η ομάδα μικρών παιδιών με ΚΕ παρουσίασε καλύτερες παραγωγές στις λέξεις υψηλής από ότι χαμηλής φωνοτακτικής πιθανότητας, Όσον αφορά στην παραγωγή δισύλλαβων και τρισύλλαβων λέξεων, τα παιδιά με ΚΕ παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές διαφορές, με καλύτερες επιδόσεις να εντοπίζονται στην παραγωγή των δισύλλαβων λέξεων. Το μοτίβο τονισμού των λέξεων είχε επίσης επίδραση στην παραγωγή των νέων λέξεων στα παιδιά με ΚΕ, καθώς οι λέξεις ιαμβικού τονισμού παρουσίασαν καλύτερες παραγωγές σε σχέση με τις λέξεις τροχαϊκού τονισμού. Επίσης, τα φωνήεντα των λέξεων ιαμβικού τονισμού είχαν καλύτερες παραγωγές από αυτά των λέξεων τροχαϊκού τονισμού. Παρόλο, όμως, την καλύτερη παραγωγή των λέξεων ιαμβικού τονισμού, τα παιδιά με ΚΕ παρουσίασαν δυσκολίες στην παραγωγή του τονισμού στις λέξεις ιαμβικού τονισμού, θέτοντας την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση της επίδρασης του μοτίβου τονισμού των λέξεων στην εκμάθηση και παραγωγή νέων λέξεων καθώς και της σχέσης μεταξύ πρόσληψης και παραγωγής στα παιδιά με ΚΕ.