Το Μακεδονικό Ζήτημα και η πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων, μέσα από τον βρετανικό τύπο
Authors: Παπαγεωργίου Χρυσοβαλάντης 
Published: June 2023

Η παρούσα διατριβή εστιάζει το ενδιαφέρον της στην πολιτική που ακολούθησαν οι Μεγάλες Δυνάμεις στο Μακεδονικό Ζήτημα, αντλώντας στοιχεία και πληροφορίες από τον βρετανικό τύπο της εποχής, γεγονός που αποτελεί πρωτοτυπία. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να εξαχθούν συμπεράσματα μέσα από σταχυολογημένα άρθρα και ανταποκρίσεις βρετανικών εφημερίδων και πρακτορείων ειδήσεων, αναφορικά με την πολιτική που ακολούθησαν οι Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα σε σχέση με το Μακεδονικό Ζήτημα. Αναμφίβολα πρόκειται για μια άκρως ενδιαφέρουσα και μεταβατική χρονική περίοδο, όπου τα Βαλκάνια αναδομούνται. Δι` αυτής της διατριβής, για πρώτη φορά αποτυπώνεται μέσω του βρετανικού τύπου η πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων, ενώ επεξηγούνται και ερμηνεύονται οι άξονες, οι στόχοι και οι μετασχηματισμοί της πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων στο συγκεκριμένο ζήτημα. Παράλληλα, από αυτή τη συστηματική μελέτη μπορούν να εξαχθούν πληροφορίες, αλλά και συμπεράσματα αναφορικά τόσο με τις πολιτικές, όσο και με τις κοινωνικές και οικονομικές παραμέτρους που καθόριζαν τη στάση των Μεγάλων Δυνάμεων ως προς το Μακεδονικό Ζήτημα. Επιπλέον, αναδεικνύεται ο ρόλος και η επίδραση και άλλων επιστημονικών κλάδων, όπως η γεωστρατηγική, οι διεθνείς σχέσεις, οι πολιτικές επιστήμες, η εκλογική ανάλυση, η οικονομία και άλλων στην χάραξη της ευρωπαϊκή πολιτικής. Ακόμη από τα δημοσιεύματα του βρετανικού -κυρίως- τύπου της εποχής, επιχειρήθηκε η κατανόηση σε βάθος των συνθηκών που διαμόρφωσαν τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες στην Ελλάδα, οι οποίες συνδέονται τόσο με τον Μακεδονικό Αγώνα, όσο και με τους Βαλκανικούς πολέμους, και εντέλει με την ολοκλήρωση του ελληνικού εθνικού χώρου. Παράλληλα, στην παρούσα διατριβή αξιοποιήθηκε η υπάρχουσα βιβλιογραφία, ελληνική και ξενόγλωσση, των τελευταίων δεκαετιών. Το κυρίως υλικό αυτής της μελέτης, δηλαδή δημοσιεύματα βρετανικών εφημερίδων της περιόδου 1870-1910, συλλέχθηκε κατόπιν επιτόπιας πολύμηνης έρευνας από βιβλιοθήκες του Λονδίνου του Ηνωμένου Βασιλείου, με κύρια την British Library, αλλά και της Βοστώνης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, με κύρια τη Boston Library. Το υλικό που συλλέχθηκε και τελικά αξιοποιήθηκε στην παρούσα διδακτορική διατριβή προσεγγίζει και αναλύει πτυχές της πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων αναφορικά με το Μακεδονικό Ζήτημα. Αναδεικνύει -συχνά- τα κίνητρα, τις αιτίες και τις αφορμές για σειρά πράξεων και γεγονότων (ή και παραλείψεων) μοναρχών, πολιτικών ηγετών, διοικούντων, κρατικών λειτουργών και παραγόντων των Μεγάλων Δυνάμεων, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και άλλων χωρών της συγκεκριμένης περιόδου. Κι όλα αυτά αποδίδονται από τον έντυπο τύπο και ειδικά τον βρετανικό. Και με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται -κατά το δυνατόν- η αντικειμενικότητα και η ακρίβεια των τεκταινομένων, καθώς οι συντάκτες, οι ανταποκριτές και οι δημοσιογράφοι της εποχής εκείνης θα έπρεπε να ελέγξουν αφενός τα γεγονότα, αφετέρου δε τις πηγές τους. Άλλωστε, ειδικά ο βρετανικός τύπος είναι γνωστό ότι εκείνη την περίοδο πρωτοπορούσε και τοποθετούνταν στην κορυφή της παγκόσμιας έντυπης δημοσιογραφίας. Θεωρούμε ότι η διδακτορική διατριβή μας, πρωτοτυπώντας με δημοσιεύματα του βρετανικού τύπου, από ιστορικής πλευράς, ανέλυσε και αξιολόγησε τις πτυχές του σημαίνοντος ρόλου της πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων στη δημιουργία, την εξέλιξη και την τελική έκβαση του Μακεδονικού Ζητήματος.