Οι θέσεις των πολιτικών κομμάτων για την δημόσια διοίκηση και το κράτος
Authors: Κωτσιοπούλου Κωνσταντίνα 
Published: March 2024

Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται τη διαχρονική δυναμική της διαμόρφωσης της ατζέντας για τη διοικητική μεταρρύθμιση από το 1974 έως το 2009. Εξετάζει ειδικότερα την τριμερή σχέση προεκλογικών θέσεων, προγραμματικών δηλώσεων και νομοθετικού έργου που αφορούν στη δημόσια διοίκηση, ως επάλληλων επιπέδων της διαμόρφωσης της πολιτικής ατζέντας στο πεδίο αυτό. Διερευνώντας τις κύριες κατευθύνσεις και τις μεταβολές του προγραμματικού λόγου των κομμάτων, καθώς και το περιεχόμενο που προσέλαβαν οι πολιτικές διοικητικής μεταρρύθμισης ως αποτύπωσή του, επιχειρείται να αναδειχθεί η διαχρονική δυναμική της αντιπαράθεσης μεταξύ των κυβερνητικών κομμάτων στο πεδίο της διοικητικής μεταρρύθμισης. Η ανάλυση ακολουθεί τη χρονική αλληλουχία των εκλογικών κύκλων. Επιχειρείται να εντοπισθεί το νήμα που (ενδεχομένως) οδηγεί από τις ιδέες, όπως αυτές διατυπώνονται με πολύ γενικό -έως και συνθηματικό- τρόπο στα προεκλογικά προγράμματα, μέχρι τις πρωτοβουλίες της κυβερνητικής δράσης με εξαγγελλόμενο στόχο τον διοικητικό εκσυγχρονισμό. Η προβληματική εμπνέεται από τη θεωρία διαμόρφωσης της ατζέντας (agenda setting) και περιλαμβάνει τα επάλληλα επίπεδα: α) της δημόσιας ατζέντας, β) της επίσημης/θεσμικής ατζέντας και γ) της ατζέντας των αποφάσεων (Birkland, 2007). Ως μεταβλητές χρησιμοποιούνται αφενός ο βαθμός ενσωμάτωσης των προεκλογικών θέσεων στην ατζέντα των αποφάσεων με τη μορφή νομοθετικής πρωτοβουλίας και αφετέρου η ανανέωση της ατζέντας, ιδιαίτερα των δύο κομμάτων που κυριάρχησαν στην πολιτική ζωή κατά την περίοδο αναφοράς, με νέα ζητήματα, καθώς και ζητήματα που επανέρχονται, εξαφανίζονται ή εγγράφονται απευθείας στην ατζέντα των αποφάσεων κλπ. Η διαχρονική ανάλυση της ατζέντας των κομμάτων αναδεικνύει συγκλίσεις, παρά τις (δευτερεύουσες) αποκλίσεις και (ενίοτε συμβολικές) αντιπαραθέσεις.Το χρονικό εύρος της διατριβής καλύπτει το διάστημα 1974 έως 2009, (δηλαδή μέχρι την επέλευση της οικονομικής κρίσης), καθώς μας επιτρέπει μια σφαιρική προσέγγιση μέσω της συγκριτικής ανάλυσης διαδοχικών προεκλογικών και κυβερνητικών περιόδων που χαρακτηρίζονται από διαφορετικά προτάγματα και διακυβεύματα, διαφορετικές κυβερνήσεις, ηγεσίες κομμάτων και πολιτικές πλαισιώσεις σε συνδυασμό με σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις. Το όριο του 2009 τέθηκε διότι η περίοδος της κρίσης εμφανίζει σημαντικά διαφορετικά χαρακτηριστικά (εξωτερική εποπτεία και πίεση, αλλαγή κομματικού σκηνικού, σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά διακυβεύματα κλπ). Η παρούσα έρευνα εντάσσεται στο πεδίο της Διοικητικής Επιστήμης και ειδικότερα της Ανάλυσης Δημόσιας Πολιτικής, ενώ αντλεί επικουρικά -όπου και όποτε χρειάζεται- στοιχεία και από την Πολιτική Κοινωνιολογία, καθώς ο ρόλος των κομμάτων είναι κομβικός κατά τη διαμόρφωση της δημόσιας πολιτικής. Στην πρωτοτυπία της σε σχέση με ήδη εκπονημένες έρευνες συμβάλλει το ότι δεν περιορίζεται σε μικρές χρονικές περιόδους και σε μεμονωμένα κόμματα, αλλά επιχειρεί μια συνολική θεώρηση της διαχρονικής εξέλιξης της ατζέντας για τη διοικητική μεταρρύθμιση πριν η οικονομική κρίση να αλλάξει τους όρους υπό τους οποίους αυτή (η ατζέντα) συγκροτείται.