Σχεδιασμός, ανάπτυξη και αξιολόγηση προγράμματος Θεατρικού Παιχνιδιού για την προώθηση των αρχών της διαπολιτισμικότητας στις εκδηλώσεις εορτασμού των εθνικών και θρησκευτικών επετείων στο Δημοτικό Σχολείο
Authors: Κεφαλάκη Μαρία 
Published: December 2021

Οι σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν την έννοια της διαπολιτισμικότητας ως κυρίαρχο ζητούμενο, με γνώμονα τον σεβασμό της πολιτισμικής ταυτότητας των μαθητών/-τριών, την ειρηνική συνύπαρξη και αλληλεπίδραση των πολιτισμών, την κοινωνική συνοχή και την πολιτισμική εξέλιξη.Το σύγχρονο σχολείο έχει αναπτύξει διάφορες πρακτικές που προωθούν τη διαπολιτισμικότητα. Αρκετά, όμως, ζητήματα παραμένουν εγκλωβισμένα σε μονοπολιτισμικού τύπου οπτικές, δημιουργώντας μια μη ενιαίου χαρακτήρα παιδαγωγική προσέγγιση. Ένα από τα ζητήματα αυτά είναι οι εθνικοί και θρησκευτικοί επετειακοί εορτασμοί. Στους εορτασμούς αυτούς, η ανάδειξη και η διατήρηση της εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας, παράλληλα με την εφαρμογή μιας διαπολιτισμικής προσέγγισης στην εκπαίδευση αποτελεί μια δύσκολη ισορροπία. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνήσει κατά πόσο ένα ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα Θεατρικού Παιχνιδιού για την επεξεργασία θεμάτων που σχετίζονται με τους εθνικούς και θρησκευτικούς επετειακούς εορτασμούς του ελληνικού σχολείου, θα μπορούσε να προωθήσει τις αρχές της διαπολιτισμικής προσέγγισης στην εκπαίδευση, καλλιεργώντας, παράλληλα, τη διαπολιτισμική ικανότητα των μαθητών/τριών του Δημοτικού σχολείου. Το πρόγραμμα που σχεδιάστηκε αποτελείται από τρία επιμέρους προγράμματα Θεατρικού Παιχνιδιού, εκ των οποίων τα δύο αφορούν τους δύο επίσημα θεσμοθετημένους εθνικούς επετειακούς εορτασμούς του ελληνικού σχολείου και το ένα αφορά έναν μη επίσημα θεσμοθετημένο θρησκευτικό εορτασμό. Η δομή κάθε επιμέρους προγράμματος αναπτύχθηκε με βάση το μοντέλο ανάπτυξης της ενσυναίσθησης του Μ. Bennett, το οποίο περιλαμβάνει έξι «βήματα» και ενσωματώθηκε και ένα επιπλέον εισαγωγικό «βήμα» από την ερευνήτρια. Επίσης, κάθε εργαστήριο που σχεδιάστηκε ακολούθησε την τετραμερή δομική συγκρότηση της μεθόδου του Θεατρικού Παιχνιδιού, η οποία περιλαμβάνει τέσσερις φάσεις ανάπτυξης. Η συνολική διάρκεια του προγράμματος είναι τριάντα ώρες. Σε κάθε επιμέρους πρόγραμμα/επετειακό εορτασμό αντιστοιχούν δέκα ώρες, οι οποίες κατανεμήθηκαν σε πέντε διδακτικά δίωρα. Η εφαρμογή του προγράμματος πραγματοποιήθηκε σε μαθητές/-τριες της Στ’ τάξης του Δημοτικού σχολείου. Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος ακολουθήθηκε το μοντέλο αξιολόγησης των τεσσάρων επιπέδων του D. Kirkpatrick και εφαρμόστηκε ο ημιπειραματικός σχεδιασμός, με προέλεγχο και μεταέλεγχο. Η συγκρότηση του δείγματος έγινε με τη διαδικασία της σκόπιμης τυχαίας δειγματοληψίας κριτηρίου, κατά την οποία επιλέχθηκαν τυχαία δύο δημοτικά σχολεία αστικής περιοχής και στη συνέχεια με την ίδια διαδικασία επιλέχθηκαν τα τμήματα που συγκρότησαν την πειραματική ομάδα και την ομάδα ελέγχου. Το συνολικό δείγμα της έρευνας αποτελούνταν από 80 μαθητές/-τριες. Για τη συλλογή των ερευνητικών δεδομένων εφαρμόστηκαν ποσοτικές και ποιοτικές μέθοδοι. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν μέσα συλλογής δεδομένων και κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος. Για τη στοιχειοθέτηση των γενικών συμπερασμάτων της έρευνας αξιολόγησης, εφαρμόστηκε η τριγωνοποίηση και συγκεκριμένα η μεταξύ των μεθόδων τριγωνοποίηση (between-method triangulation). Τα συμπεράσματα της έρευνας αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του προγράμματος ανέδειξαν τη θετική συνθήκη που παρείχε το πρόγραμμα στην προώθηση των αρχών της διαπολιτισμικότητας, καλλιεργώντας τη διαπολιτισμική ικανότητα των μαθητών/τριών και εισάγοντας, παράλληλα, την έννοια της διαπολιτισμικότητας, σε επίπεδο πρακτικής, σε ένα πεδίο της σχολικής ζωής με ισχυρό, έως σήμερα, εθνοκεντρικό χαρακτήρα