bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Peningkatan Motivasi dan Hasil Belajar Melalui Pembelajaran Problem Based Learning Terintegrasi Permainan Matcges Pada Materi Elektrokimia Kelas XI-IPA
Authors: Islamiyah Kafita Krisnatul , Muntholib Muntholib , Purwaningtyas Diah
Published: March 2024

Penelitian tindakan kelas (PTK) ini bertujuan untuk meningkatkan motivasi belajaryang berdampak pada peningkatan hasil belajar peserta didik melalui implemnetasi pembelajaran Problem based Learning Terintegrasi Permaninan Matcges (Matching card Games-Siapa Tepat Siapa Cepat). Kegiatan penelitian dilakukan selama 2 siklus, yakni siklus I pada materi Sel Volta sebanyak 3 pertemuan, dan siklus II pada materi Korosi sebanyak 2 pertemuan. Subjek penelitian sebanyak 34 peserta didik kelas XI Mipa-6. Teknik pengambilan data dilakukan melalui pemberian angket/kuisioner kepada peserta didik yang diberikan sebelum dan setelah pembelajaran sedangkan hasil belajar diperoleh melalui hasi pretes dan postes peserta didik secara mandiri. Teknik analisis data pada penelitian ini yakni deskripsi kualitatif. Kesimpulan dari hasil PTK yakni implementasi pembelajaran Problem based Learning terintegrasi Permainan Matcges (Matching Card games-Siapa Tepat Siapa Cepat) dapat meningkatkan motivasi belajar yang berdampak pada peningkatan hasil belajar peserta didik pada materi elektrokimia (Sel Volta dan Korosi), ditunjukkan dari hasil persentase rerata motivasi belajar sebelum perlakuan (kegiatan PTK) sebesar 54,23% menjadi 73,52% (siklus I) dan 93,20% (siklus II). Pada persentase rerata hasil belajar mengalami peningkatan dari sebelum perlakuan (kegiatan PTK) sebesar 54,15% menjadi 79,41% (siklus I) dan 94,12% (siklus II).
Sintesis dan Karakterisasi Pupuk Organik Cair dari Limbah Cair Produksi Tahu di Kota Cilegon dengan Penambahan Abu Sabut Kelapa, serta Aplikasinya pada Tanaman
Authors: Cholisoh Siti Nur , Ibrahim Agus Malik , Sari Puspita , Yulianti Nani
Published: March 2024

Limbah cair tahu dapat menyebabkan pencemaran lingkungan berupa bau dan meningkatkan keasaman tanah. Pemanfaatannya bisa dijadikan sebagai pupuk organik cair dengan menambahkan abu sabut kelapa untuk menambah unsur hara yang dikandungnya. Penelitian ini bertujuan mendapatkan formula terbaik pupuk organik cair dengan tahapan mensintesis dan mengkarakterisasi pupuk organik cair dari limbah cair tahu dan abu sabut kelapa, serta melakukan pengamatan dari percobaan pemupukan pada tanaman. Variabel bebas yang dipilih adalah berat abu sabut kelapa sebanyak 2 variasi (formula X dan formula Y). Formula X adalah 500 mL limbah cair tahu + 25 mL EM-4 + 40 g abu sabut kelapa. Formula Y adalah 500 mL limbah cair tahu + 25 mL EM-4 + 60 g abu sabut kelapa. Parameter yang diamati adalah kandungan nitrogen, fosfor, kalium, c-organik, pH, tinggi tanaman, jumlah daun, dan lebar daun. Hasil penelitian menunjukkan pupuk organik cair limbah cair tahu dengan penambahan abu sabut kelapa sebesar 60 g dalam formula memiliki kandungan hara dengan kadar nitrogen sebesar 1,78%, fosfor sebesar 2,22%, kalium sebesar 3.85%, c-organik sebesar 5,39%, dan pH sebesar 7,12. Semakin banyak abu sabut kelapa yang ditambahkan pada formula pupuk organik cair, dapat meningkatkan tinggi tanaman, jumlah daun, dan lebar daun sawi (Brassica chinensis var. parachinensis)
Explainable AI for unsupervised machine learning: A proposed scheme applied to a case study with science teachers
Authors: Feldman-Maggor Yael , Nazaretsky Tanya , Alexandron Giora
Published: March 2024

Explainable Artificial Intelligence (XAI) seeks to render Artificial Intelligence (AI) models transparent and comprehensible, potentially increasing trust and confidence in AI recommendations. This research explores the realm of XAI within unsupervised educational machine learning, a relatively under-explored topic within Learning Analytics (LA). It introduces an XAI framework designed to elucidate clustering-based personalized recommendations for educators. Our approach involves a two-step validation: computational verification followed by domain-specific evaluation concerning its impact on teachers' AI acceptance. Through interviews with K-12 educators, we identified key themes in teachers' attitudes toward the explanations. The main contribution of this paper is a new XAI scheme for unsupervised educational machine-learning decision-support systems. The second is shedding light on the subjective nature of educators' interpretation of XAI schemes and visualizations.
U.S. Tertiary Students’ Engagement with Foreign Languages Beyond the Classroom Across Target Languages, Proficiency, and Experience Abroad
Authors: Maloney Jeffrey S. , Isbell Daniel Richard
Published: March 2024

Using second languages beyond the classroom is both a means and an end for university-based foreign language programs: language use outside of the classroom facilitates language learning, and using the target language to engage with speakers and cultures is a valued outcome of language learning. While much is known about proficiency outcomes for foreign language students in US universities, less is known about how often such students actually engage in various activities using their target languages. To better understand students’ out-of-class target language activity and investigate likely influences on engagement, we descriptively analyzed large-scale (N = 2560) questionnaire and proficiency test data collected from three public universities in the US. Findings indicate that typical students use the target language outside of the classroom infrequently; among activities surveyed the median response was most commonly ‘once a month or less’. Students with higher levels of proficiency, as measured by ACTFL exams, and with more extensive experience abroad reported more frequent engagement in a range of activities. Finally, several interesting patterns in activity engagement were observed across languages, with learners of Japanese, Korean, and Portuguese showing more frequent engagement with target language videos and social media.
Assessing the Proficiency of Large Language Models in Automatic Feedback Generation: An Evaluation Study
Authors: Dai Wei , Tsai Yi-Shan , Lin Jionghao , Aldino Ahmad , Jin Flora , Li Tongguang , Gasevic Dragan , angusglchen
Published: March 2024

Assessment feedback is important to student learning. Learning analytics (LA) powered by artificial intelligence exhibits profound potential in helping instructors with the laborious provision of feedback. Inspired by the recent advancements made by Generative Pre-trained Transformer (GPT) models, we conducted a study to examine the extent to which GPT models hold the potential to advance the existing knowledge of LA-supported feedback systems towards improving the efficiency of feedback provision. Therefore, our study explored the ability of two versions of GPT models – i.e., GPT-3.5 (ChatGPT) and GPT-4 to generate assessment feedback on students’ writing assessment tasks, common in higher education, with open-ended topics for a data science-related course. We compared the feedback generated by GPT models (namely GPT-3.5 and GPT-4) with the feedback provided by human instructors in terms of readability, effectiveness (content containing effective feedback components), and reliability (correct assessment on student performance). Results showed that (1) both GPT-3.5 and GPT-4 were able to generate more readable feedback than human instructors, (2) GPT-4 outperformed GPT-3.5 and human instructors in providing feedback containing information about effective feedback dimensions, including feeding-up, feeding-forward, process level, and self-regulation level, and (3) GPT-4 demonstrated higher reliability of feedback compared to GPT-3.5.
Optimizing Clustering of Indonesian Text Data Using Particle Swarm Optimization Algorithm: A Case Study of the Quran Translation
Authors:   Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga Yogyakarta, Wahyudi M Didik R , Fatwanto Agung
Published: March 2024

The Quran considered the holy book for Muslims, contains scientific and historical facts affirming Islam's truth, beauty, and influence on human life. Consequently, the Quran text and its translations are valuable sources for text mining research, particularly for studying the interrelationship of its verses. One approach to grouping objects using certain algorithms is clustering, with K-Means Clustering being a prominent example. However, clustering results are often suboptimal due to the random selection of centroids. To address this, the study proposes using the Particle Swarm Optimization (PSO) algorithm, which selects centroids based on PSO results. The hybrid PSO algorithm initiates a single iteration of the K-means algorithm. It concludes either upon reaching the maximum iteration limit or when the average shift in the center of the mass vector falls below 0.0001. Evaluation of the clustering results from the three models indicates that the K-Means algorithm produced the lowest Sum of Squared Error (SSE) value of 1032.19. Additionally, the hybrid PSO algorithm generated the highest Silhouette value of 0.258 and the lowest quantization value of 0.00947. Further evaluation using a confusion matrix showed that K-Means clustering had an accuracy rate of 81.7%, K-Means with PSO had 82.5%, and the combination of K-Means with hybrid PSO yielded the highest accuracy rate of 91.1% among the three grouping model.
Comparative Analysis of Classification Methods in Sentiment Analysis: The Impact of Feature Selection and Ensemble Techniques Optimization
Authors:   Universitas Putra Indonesia “YPTK” Padang, Defit Sarjon , Windarto Agus Perdana ,   STIKOM Tunas Bangsa, Alkhairi Putrama
Published: March 2024

Optimizing classification methods (forward selection, backward elimination, and optimized selection) and ensemble techniques (AdaBoost and Bagging) are essential for accurate sentiment analysis, particularly in political contexts on social media. This research compares advanced classification models with standard ones (Decision Tree, Random Tree, Naive Bayes, Random Forest, K- NN, Neural Network, and Generalized Linear Model), analyzing 1,200 tweets from December 10-11, 2023, focusing on "Indonesia" and "capres." It encompasses 490 positive, 355 negative, and 353 neutral sentiments, reflecting diverse opinions on presidential candidates and political issues. The enhanced model achieves 96.37% accuracy, with the backward selection model reaching 100% accuracy for negative sentiments. The study suggests further exploration of hybrid feature selection and improved classifiers for high-stakes sentiment analysis. With forward feature selection and ensemble method, Naive Bayes stands out for classifying negative sentiments while maintaining high overall accuracy (96.37%).
İlkokul Mülteci Öğrencilerinin Okuduğunu Anlama Becerilerinin Matematik Problem Çözme Sürecine Etkisi
Authors: Semercioğlu Muhammed Serhat , Akçay Ahmet Oğuz , Mert Büşra
Published: March 2024

Bu araştırmanın amacı mülteci statüsüyle ilkokula devam eden öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinin, matematik dersindeki problemleri çözme becerisine etkisinin araştırılmasıdır. Araştırmaya Hatay ilinde, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde eğitimine devam eden bir ilkokuldaki 39 çok dilli mülteci öğrenci seçilmiştir. Nitel araştırma desenli olan çalışmada ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu öğrencilere uygulanan ve temel matematik becerilerini ölçen ön test sonucuna göre bazı öğrenciler çalışmaya dahil edilmemiş, sonuçta araştırmaya 14 öğrenci katılmıştır. Görüşmeler, katılımcı öğrenci velilerinin izni dahilinde çevrimiçi kayda alınmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle Newman’ın (1983) hata analizine göre incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre katılımcı öğrencilerin dört işlem matematik becerilerinde sorun tespit edilmezken, çalışmada kullanılan problemleri anlamlandıramadıkları, tam olarak seslendiremedikleri ve sonuçta yanlış cevaplar verdikleri tespit edilmiştir.
Penertiban Penampungan Sampah Berkelanjutan Ciptakan Budaya Bersih Desa Bence Kecamatan Kedungjajang Kabupaten Lumajang
Authors: Hasanah Hikmatul , Rudianto Rudianto , Bahri Faisol , Umam Ifa Nur Azizah Syaiful , Al Barohin Fawa'id , Mualifah Rif'an , Safitri Anis Mei , Sa'diyah Halimatus , Hoirunisa Safira , Putri Desintia , Muharromah Shofiatul , Hayati Binti Nur , Izzah Zahrotul , Romadona Sania , Fitrah Olivia Ananda
Published: March 2024

Desa Bence merupakan salah satu desa yang berada di Kecamatan Kedungjajang Kabupaten Lumajang. Berdasarkan hasil wawancara dengan Kepala Desa Bence, bahwasanya 95% lahan di tanami tebu dan 5% lahan ditanami pohon sengon dan balsa. Mayoritas mata pencaharian penduduk desa ialah sebagai petani tebu. Dari banyaknya lahan yang ada di Desa Bence menjadi salah satu penyebab adanya sampah yang berasal dari sisa hasil penebangan tebu. Hal ini juga didasari oleh minimnya perhatian pemerintah terhadap pemungutan sampah di Desa Bence. Sehingga menyebabkan masyarakat mengelola sampah secara individu.  Akibatnya sampah menumpuk di sekitar pemukiman warga dan saluran air.  Pengabdian ini dirancang dengan metode PAR (Participatory Action Risearch) sebagai pendekatan pengabdian. Sehingga mahasiswa difungsikan sebagai fasilitator yang melibatkan masyarakat. Hasil pengabdian ini yakni mahasiswa UIN KHAS JEMBER telah melakukan penertiban tempat penampungan sampah berkelanjutan di desa Bence, dengan adanya tempat penampungan sampah ini agar masyarakat sadar akan pentingnya menjaga kebersihan lingkugan serta menjadi solusi untuk mengatasi masalah penampungan sampah disetiap dusun di Desa Bence.
Wielokulturowość w cyberprzestrzeni
Authors: Grzechynka Agnieszka
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Tekst odwołuje się do zróżnicowanych definicji, typologii oraz współczesnych zastosowań mediów społecznościowych, służących również praktykowaniu wielokulturowości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Kontekstem dla ujmowanych w tekście kwestii jest ewolucja mediów społecznościowych, ukazana w odniesieniu do zmiennych potrzeb i oczekiwań społecznych wynikających z wielu czynników (w tym faktu posiadania określonej tożsamości kulturowej).
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Przedmiotem rozważań jest często stawiana teza, że „nowe media” oddziałują destruktywnie na kultury tradycyjne. Autorka dowodzi, że w praktyce dostrzec można zjawisko przeciwne – social media zwiększają ich widoczność i służą promocji elementów tożsamości. Dla kultur regionalnych i protonarodów media społecznościowe bywają niekiedy jedynym narzędziem, za pomocą którego podjąć mogą próby przedstawienia własnej tożsamości w sferze publicznej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Autorka zauważa, iż bezzasadnie traktujemy social media oraz narzędzia rozszerzonej rzeczywistości w sposób pragmatyczny, nakierowany na zastosowanie rozrywkowe bądź marketingowe, jako emanację „masowej kultury niskiej”. Zdaniem autorki warto podjąć namysł głębszy i zadać pytanie o to, czy nie obserwujemy rodzenia się także osobliwej warstwy aksjo­logicznej w związku ze zjawiskiem wielokulturowości, a w konsekwencji także kolejnego bytu na kulturowej mapie świata – kultury cyfrowej.
Globalne zarządzanie
Authors: Kozub-Karkut Magdalena
Published: March 2024

Definicja pojęcia/ obszar badań:
W części pierwszej rozdziału przywołane zostały najbardziej znane i rozpowszechnione w literaturze przedmiotu definicje terminu „global governance”. Począwszy od tej autorstwa J. Rosenau’ a  i E. Otto-Czempiela (1992),  poprzez ujęcia L. Finkelsteina (1995), D. Helda i A.G. McGrew (2002) czy M. Zürna (2018).
Analiza historyczna:
W tej części przedstawiono rozwój terminu „global governance”, który od końca XX w. wciąż zyskuje nowe wymiary i nie jest kojarzony wyłącznie ze specyficznym okresem pojawienia się w debacie akademickiej.  
Ujęcie problemowe:
W tej części wskazane zostały różne rozumienia globalnego zarządzania – od opisu, poprzez heurystykę aż do teorii global governance.
Refleksja systematyczna z wnioskami i rekomendacjami:
Ostatnia część zawiera refleksje na temat możliwego przyszłego rozwoju globalnego zarządzania i odwołuje się do dwóch wątków – pozycji suwerennego państwa w systemie międzynarodowym oraz anarchicznej natury tego ostatniego.
Wielokulturowe społeczeństwo europejskie?
Authors: Homa Tomasz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Istnienie społeczeństwa europejskiego, jednego, a obejmującego uczestników wielu różnych kultur, jest wysoce problematyczne. Już tytuł eseju ujawnia tę problematyczność, kierując uwagę na złożoność analizowanych zagadnień: nie jedna kultura funduje „społeczeństwo europejskie”, lecz do wielu odwołują się poszczególne jego części.
ANALIZA HISTORYCZNA POJECIA: Poniższe studium analizuje wielodyscyplinarnie zagadnienie społeczeństwa europejskiego oraz jego wielokulturowości, starając się preferować filozoficzny punkt widzenia. Podejmuje ono jednak również refleksję z perspektywy politologicznej, uwzględnia społeczną myśl Kościoła katolickiego w zakresie, w jakim staje się ono przedmiotem jej zainteresowań, a wreszcie przedstawia dawne i współczesne debaty o podstawach integracji społeczeństwa europejskiego i jej zasadniczych kłopotach. Punkt wyjścia analiz stanowią dwa polityczne projekty zjednoczenia Europy: Coudenhove-Kalergiego oraz Schumana, i zarysowywane w nich kształty europejskiego wielokulturowego społeczeństwa.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Filozoficznie fenomenologiczna krytyka sformułowana wobec obu projektów zjednoczenia Europy przez Ericha Przywarę wprowadza w wielozałożeniowy namysł filozoficzny nad Europą, europejskością i europejskim społeczeństwem oraz jego wielokulturowością z pozycji idealistycznych, realistycznych i fenomenologicznych. Społeczna myśl Kościoła katolickiego drugiej połowy XX i pierwszych dekad XXI wieku poszerza ten filozoficzny namysł o jej fenomenologicznie teologiczną refleksję nad Europą i jej kulturowym bogactwem, unaoczniając stojące przed jej społeczeństwem zadania i wyzwania w tym obszarze.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Prawno-polityczny ekskurs nie wyczerpuje zagadnienia europejskiego społeczeństwa, stawia natomiast w centrum uwagi krytykę tezy przyjmującej jego istnienie. Namysł nad kilkoma zasadniczymi kwestiami pozwala formułować ogólne wnioski dotyczące aktualnego stanu wielokulturowości tak rozumianego społeczeństwa, jego integracji i problemów z tym związanych.
Atrybuty przedsiębiorczości – orientacja przedsiębiorcza oraz jej konstrukt i wymiary
Authors: Gaweł Aleksandra
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Orientacja przedsiębiorcza stanowi operacjonalizację istoty przedsiębiorczości w odniesieniu do przedsiębiorstw, gdyż stanowi wyraz ich postaw, procesów strategicznych i sposobów podejmowania decyzji.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przedsiębiorstwa o orientacji przedsiębiorczej są nastawione na szybki rozwój, bazujący na przewidywaniu przyszłych trendów i wdrażaniu nowości rynkowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Orientacja przedsiębiorcza ma swoje odzwierciedlenie w wymiarach; jako pierwsze zostały wyodrębnione takie wymiary jak innowacyjność, proaktywność i skłonność do ryzyka, czasem dodawane są dwa kolejne: autonomia i agresywność konkurencyjna. Badania analizują wpływ orientacji przedsiębiorczej na różne aspekty sytuacji przedsiębiorstw, w tym na ich wyniki finansowe, wprowadzanie nowych produktów czy internacjonalizację.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Możliwość wdrażania postawy przedsiębiorczej jest silnie zależna od kontekstu działania danej firmy, zależy tak od jej otoczenia, jak i od wewnętrznej organizacji, posiadanych zasobów czy kultury organizacyjnej.
Naród o wielu kulturach? Etniczność versus obywatelskość i systemy obywatelstwa
Authors: Łucka Daria
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: W artykule podejmuję analizę podstawowych warunków koegzystencji różnych grup kulturowych w ramach jednej wspólnoty narodowo-politycznej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W pierwszej płaszczyźnie granice wielokulturowości są określane przez etniczny lub obywatelski charakter narodu, tzn. historycznie ukształtowane kulturowe ramy organizacyjne.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W drugiej płaszczyźnie zakres możliwej wielokulturowości jest określany poprzez systemy obywatelstwa: reguły prawne definiujące mniej lub bardziej inkluzywne zasady włączania jednostek do zorganizowanego w państwo narodu, a zatem mające również zbliżony do etnicznego lub obywatelskiego charakter.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Granice wielokulturowości są wyznaczane przez otwarcie lub zamknięcie narodu: etniczny typ kultury i systemu obywatelstwa przyczynia się do ograniczania wielokulturowości, sprzyja jej natomiast obywatelski charakter kultury narodowej oraz reguł członkostwa we wspólnocie narodowo-politycznej.
Społeczeństwo sieci
Authors: Szpunar Magdalena
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA/OBSZAR BADAŃ:
Celem artykułu jet przedstawienie podstawowych założeń i koncepcji społeczeństwa sieci. Zwrócono uwagę na pozytywne strony posiłkowania się kategorią społeczeństwa sieci, jak i negatywne konsekwencje z niej wynikające.
ANALIZA HISTORYCZNA:
Zaprezentowana zostaje definicja samego pojęcia społeczeństwa sieci i jego zróżnicowane ujęcia, jego historyczna analiza i proces jego krystalizowania, ale i proces jego rozmycia wynikający z kategorii wędrujących pojęć w ujęciu Mieke Bal, jak i kategorii zombie w ujęciu Ulricha Becka.
UJĘCIE PROBLEMOWE:
Artykuł podejmuje również kontrowersje związane z kategorią społeczeństwa sieci, które zwykle dotyczą dwóch obszarów. Pierwszym z nich jest samo rozumienie sieci i sieciowości w socjologii i naukach społecznych, drugim zaś możliwości eksplanacyjne tej kategorii.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI:
W refleksji nad społeczeństwem sieci kluczowe jest uświadomienie sobie wartości jakie ze sobą niesie, ale także zagrożeń.
Globalne tendencje w bezpieczeństwie
Authors: Grabowski Tomasz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedmiotem opracowania jest współczesny rozwój technologiczny rozpatrywany jako główny megatrend w dziedzinie bezpieczeństwa.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Rozwój technologiczny spowodował gruntowne zmiany w dziedzinie wojskowości. Trzecia rewolucja przemysłowa przyniosła informatyzację i usieciowienie sił zbrojnych. Czwarta rewolucja przemysłowa pozwoli na wdrożenie nowych technologii, które mogą mieć przełomowe znaczenie dla globalnej polityki.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Rozwój i wykorzystanie sztucznej inteligencji i systemów bezzałogowych w połączeniu z postępem w takich dziedzinach, jak robotyka, biotechnologia czy badania nad mózgiem warunkują kolejną rewolucję w sprawach wojskowych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Wdrożenie najnowocześniejszych technologii może mieć ogromne znaczenie dla globalnego układu sił. Konieczne jest rozpoznanie związanych z tym wyzwań oraz podjęcie wysiłków na rzecz kontroli rozwoju technologicznego.
Przedsiębiorczość publiczna – podstawowe pojęcia i perspektywy badawcze
Authors: Ćwiklicki Marek
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedsiębiorczością publiczną określa się działalność pracowników sektora publicznego ukierunkowaną na wdrożenie innowacji w odpowiedzi na dostrzeżone problemy społeczne.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Badania nad przedsiębiorczością publiczną ewoluowały od wyjaśnienia jej istoty i różnic względem przedsiębiorczości w sektorze prywatnym (głównie różnicuje je odmienne środowisko pracy), do wytłumaczenia sposobów skutecznego wdrożenia innowacji.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Do podstawowych wyzwań należy zbudowanie teorii przedsiębiorczości publicznej, która uwzględniać będzie różne rodzaje organizacji publicznych, jak również specyfikę warunków pozwalających na jej zaistnienie.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Przedsiębiorczość publiczna zależy nie tylko od wewnętrznych cech menedżera publicznego, ale od odpowiedniego systemu zarządzania organizacją, sprzyjającego poszukiwaniu nowych sposobów spełnienia potrzeb społecznych.
Ochrona tożsamości kulturowej w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
Authors: Młynarska-Sobaczewska Anna
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Analiza obejmuje rekonstrukcję pojęcia tożsamości kulturowej i obrony kultury mniejszościowej – ale przede wszystkim kultury dominującej w sytuacji kolizji norm i postaw prezentowanych przez wspólnoty kulturowe w ramach społeczeństw europejskich.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Założenia dotyczące ochrony praw mniejszości w ramach polityki wielokulturowości uległy w ostatniej dekadzie znacznemu przewartościowaniu, co staje się widoczne w dokumentach międzynarodowych, a także polityce i prawodawstwie państw europejskich. Argumentacja ETPC także zaczyna wykazywać sceptycyzm wobec nieograniczonej możliwości koegzystencji różnych grup kulturowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Przedmiotem dalszych analiz jest zbadanie, na ile obrona tożsamości kultury zastanej i dominującej jest obiektem ochrony w orzecznictwie ETPC. Szczególnie interesujące jest badanie obrony tożsamości kulturowej w świetle paradygmatu liberalnego. W tekście przedstawiono argumentację ETPC, wyrażającą obawy wobec obcych kultur i ich wpływu na funkcjonowanie społeczeństw i państw europejskich.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Z przytoczonych argumentacji ETPC wynika, że obrona tożsamości prowadzona jest dla ochrony kilku wartości, określonych jako: sekularyzacja świata publicznego, w szczególności edukacji, nakaz równego traktowania oraz społeczna integracja i interakcja. Wszystkie te wartości mieszczą się w przesłance praw i wolności innych osób; zaliczyć do tego należy także nakazy socjalnej integracji i minimum społecznej komunikacji. Jest to silny przekaz zmuszający przedstawicieli innych kultur do integracji kosztem rezygnacji z dotychczasowych własnych, kulturowo i religijnie ugruntowanych przekonań.
Transkulturowość
Authors: Kusio Urszula
Published: March 2024

OBSZAR BADAŃ: Transkulturowość to sposób pojmowania współczesnych kultur rozumianych jako idea sieci kulturowych, które tworzą się w wyniku relacji między poszczególnymi elementami sieci – różnorodnymi treściami różnorodnych kultur.
ANALIZA HISTORYCZNA: Za pomocą terminu „transkulturowość” badacze wyjaśniają historycznie zmodyfikowaną strukturę dzisiejszych kultur. Zwolennicy koncepcji transkulturowości utrzymują, że absolutna obcość już nie istnieje, dzisiejsze kultury w najwyższym stopniu są splecione i powiązane ze sobą.
UJĘCIE PROBLEMOWE: Transkulturowość bywa identyfikowana z dyfuzjonizmem i wielokulturowością, jednakże jej zwolennicy są temu zdecydowanie przeciwni, dowodząc oryginalności transkulturowego ujmowania kultur.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Koncepcja transkulturowości jest inspirująca, rodzi jednak także wiele wątpliwości natury poznawczej, a także dotyczących aktualności statusu wartości rdzennych i zagadnień etniczności.
Wybrane źródła finansowania rozwoju start-upów
Authors: Bigos Krystian
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Tekst odwołuje się do terminu ‘źródło finansowania’, który jest rozumiane jako zasób środków pieniężnych finansujących działalność lub przedsięwzięcie start-upowe.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Finansowanie przedsiębiorczości ma swoje źródło w teorii kapitału. Zagadnienie źródeł finansowania jest terminem równie starym jak cywilizacja, natomiast w literaturze można znaleźć wiele przykładów „przedsiębiorców” pozyskujących kapitał od zamożnych rodów.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W podejmowanym tekście podkreśla się istotność źródeł finansowania w przetrwaniu start-upu. Problematyka finansowania start-upów rozpatrywana może być z dwóch perspektyw: instytucjonalnej oraz finansowania jako ustrukturyzowanego podejścia do podejmowania decyzji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Analiza dostępnych źródeł finansowania start-upów przynosi całkowicie nową perspektywę ujęcia tych zagadnień. Niedoskonałość rynku leżąca u podstaw nowych przedsięwzięć sprawiła, że wiele start-upów ma problem z pozyskaniem kapitału, stąd należy wspierać je finansowo i informować o możliwościach w zakresie finansowania ich działalności.
Przedsiębiorczość – delimitacja pojęcia i obszary badań
Authors: Wach Krzysztof
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedsiębiorczość oznacza zdolność osoby do wcielania pomysłów w czyn. Obejmuje ona twórczość, innowacyjność i podejmowanie ryzyka, a także zdolność do planowania przedsięwzięć i prowadzenia ich dla osiągnięcia zamierzonych celów. Stanowi ona wsparcie dla wszystkich w codziennym życiu prywatnym i społecznym, zaś pracownikom pomaga uzyskać świadomość kontekstu ich pracy i zdolność wykorzystywania szans; jest podstawą bardziej konkretnych umiejętności i wiedzy potrzebnych osobom podejmującym przedsięwzięcia o charakterze społecznym lub komercyjnym.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W opracowaniu ujęcie problemowe zintegrowano z analizą historyczną, gdyż obecny stan wiedzy naukowej w tym zakresie jest wynikiem rozwoju badań nad przedsiębiorczością, a wcześniej w dyskursie ekonomicznym wątki dotyczące przedsiębiorczości były czynione albo na marginesie szerszych rozważań, albo nie nadawano im większej atencji.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W ramach ujęcia problemowego artykuł omawia siedem funkcji przedsiębiorczości w naukach ekonomicznych, w tym cztery podstawowe funkcje – przedsiębiorczość jako funkcja osobowości, jako funkcja czynności menedżerskich, jako funkcja indywidualnego przedsiębiorcy, jako funkcja rynku oraz trzy funkcje pochodne – przedsiębiorczość funkcja sektora MŚP w gospodarce, funkcja samozatrudnienia oraz jako ekonomiczny czynnik produkcji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: W opracowaniu ukazano teoretyczne i metodologiczne ramy teorii przedsiębiorczości na pięciu poziomach analitycznych (mega, makro, mezo, mikro, nano).
Prawo do tożsamości kulturowej
Authors: Wojciechowski Bartosz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Prawo do tożsamości kulturowej to niepisane prawo przysługujące każdej jednostce ludzkiej ugruntowane w idei godności człowieka. Tożsamość kulturowa pozwala przeciwstawiać się procesom rozpadu wspólnot, zjawiskom wykorzenienia czy utraty poczucia przynależności.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Uzasadnienia prawa do tożsamości kulturowej pojawiały się w różnych okresach historycznych. Kluczowe znaczenie miały jednak propozycje sformułowane w XVII wieku przez myślicieli liberalnych, otwierające nową uniwersalistyczną perspektywę naznaczoną i namysłem nad uprawnieniami jednostek („praw człowieka”) bez względu na ich zakorzenienie kulturowe, i refleksją o „racjonalnych” normach je chroniących.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Walka o uznanie podmiotu jako jednostki wolnej i równej wyraża się we wszechobecnym języku tożsamości. Punktem wyjścia w dzisiejszej dyskusji o prawie do tożsamości kulturowej jest przekonanie, że wartość pewnej kultury wraz z jej swoistą koncepcją właściwego życia jest względna i że nie ma w istocie kultur lepszych i gorszych w aspekcie moralnym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Prawo do tożsamości kulturowej pełni funkcję instytucji gwarantującej, że odmienne sposoby życia będą traktowane z szacunkiem, ale bez popadania w tym zakresie w skrajność.
Zainteresowanie Innym i jego prawem w cywilizacji zachodniej
Authors: Stępień Mateusz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Ukazanie multikulturalizmu na tle szerszego procesu kształtowania się relacji do Innego w ramach cywilizacji zachodniej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Wywód dotyczy dynamiki stosunku do Innego oraz prawa przez niego posiadanego, co obejmuje przede wszystkim skalę zainteresowania i kwestię waloryzowania prawa Innego. Rozważania są próbą syntetycznego (choć przy jednoczesnych „najazdach kamery” na wybrane detale) spojrzenia na główne tendencje w tym zakresie w oparciu o świadectwa myślicieli, podróżników, misjonarzy, urzędników, naukowców.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Omawiane zagadnienia zmierzają do uchwycenia odpowiedzi na pytania: na ile prawo Innego stanowiło przedmiot uwagi, było dowartościowywane, uznane za ważne, a może nawet akceptowane jako w jakimś zakresie obwiązujące. Jest to zatem przykład etnografii odwrotnej: w tym przypadku świadectwa i relacje o nie-zachodnich Innych (i ich prawie) mówią coś o ludziach Zachodu, o szerszych procesach, ewentualnych zmianach w ich nastawieniu.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Rozważania prowadzą do pokazania dialektyki upodmiotawiania i uprzedmiotowiania Innego.
Sprawiedliwość wspólnoty międzynarodowej w ujęciu katolickiej nauki społecznej
Authors: Dańkowski Dariusz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Sprawiedliwość międzynarodowa jest zbiorem zasad, prawideł i osądów w obszarze relacji w społeczności międzynarodowej nakazujących oddać każdemu, co mu się słusznie należy. Społeczność międzynarodowa to wspólnota państw, ludów, organizacji międzynarodowych i kościołów nakierowanych na realizację globalnego dobra wspólnego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przeprowadzono analizę wypowiedzi Magisterium Kościoła rzymsko-katolickiego od papieża Jana XXIII do papieża Franciszka, dotyczących globalnego wymiaru sprawiedliwości społecznej, pokoju i rozwoju w świetle zasad i metody katolickiej nauki społecznej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Postawiono pytanie: Czy koncepcja sprawiedliwości reprezentowana przez katolicką naukę społeczną jest koncepcją minimalistyczną, maksymalistyczną czy koncyliarystyczną?
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Analiza globalnego dobra wspólnego i integralnego rozwoju w świetle zasad katolickiej nauki społecznej, antropologii chrześcijańskiej oraz praktyki chrześcijańskich dzieł miłosierdzia prowadzi do wniosku, że omawiana koncepcja ma cechy koncyliarystyczne: postuluje wprawdzie zwiększenie aktywności organizacji międzynarodowych i międzynarodowego interwencjonizmu w działanie rynków, jednak nie z pozycji super-państwa, ale w duchu zasady pomocniczości, z silnym podkreśleniem roli kultury. Odczytanie na nowo elementów globalnego dobra wspólnego oraz rewizja koncepcji stosunków międzynarodowych opartych tradycyjnie na zasadzie suwerenności państw. Wiele aspektów społeczeństwa sieci i mediów społecznych wymaga uaktualnionej, pogłębionej refleksji etycznej – identyfikowania nowych zagrożeń i znaków czasu oraz nowych form solidarności i braterstwa.
Innowacyjność gospodarek i przedsiębiorstw – pojęcie, uwarunkowania i miary
Authors: Pera Bożena
Published: March 2024

DEFINCJA POJĘCIA: Innowacyjność oznacza zdolność do poszukiwania, tworzenia, wdrażania oraz upowszechnienia innowacji.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Pojęcie innowacyjności wywodzi się z terminu innowacji. Wprowadzono je pod koniec lat 30. XX wieku, jednak badania nad innowacyjnością są prowadzone od około 60 lat; w Polsce zainteresowanie tą problematyką zauważono w latach 90. XX wieku.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W niniejszym haśle wskazano na różne ujęcia pojęcia innowacyjności i stosowane miary, uwzględniono także uwarunkowania działalności innowacyjnej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Innowacyjność jest złożoną i wielowymiarową kategorią odnoszącą się do podmiotów gospodarczych oraz gospodarek, ewoluującą w zakresie podejścia do tej koncepcji i dostosowywaną do zmieniających się warunków rynkowych, dlatego też nadal podejmowane są próby doskonalenia miar uwzględniających zarówno potencjał innowacyjny, jak również osiągane rezultaty w tym obszarze. Wiedza dotycząca działalności innowacyjnej i innowacyjności podmiotów ma istotne znaczenie dla kształtowania polityki innowacyjnej.
Wielokulturowość w organizacji
Authors: Lewicka Dagmara
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Organizacja wielokulturowa zatrudnia pracowników z różnych kultur i oferuje im równe szanse w firmie.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Koncepcja wielokulturowości siły roboczej jest wzbogacana o nowe osiągnięcia badawcze wobec m.in. globalizacji, rozwoju technologicznego, migracji oraz innych zjawisk. Aktualnie, zgodnie z teorią zasobową, zróżnicowanie siły roboczej uważa się za potencjalne źródło przewagi konkurencyjnej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Różnice kulturowe pracowników zdaniem optymistów zwiększają potencjał zespołu w procesie podejmowania decyzji, zapewniając wysoki poziom kreatywności i lepsze zrozumienie klientów, zaś zdaniem pesymistów mogą utrudniać efektywną interakcję wskutek oddziaływania głęboko zakorzenionych w nich norm i przekonań o wartości pracy i relacjach w organizacji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Aktualnie uważa się, że różnorodność kulturowa stanowi wartość dodaną, szczególnie w kontekście integracji (inkluzji) i zapewniania wszystkim zatrudnionym równych szans.
Wielokulturowość a prawa człowieka
Authors: Sykuna Sebastian , Podolska Anna
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Pojęcia wielokulturowości i praw człowieka powiązane są z wieloma zagadnieniami społecznymi, relacja między nimi jest zatem złożona, aczkolwiek niezwykle istotna.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Śledząc różne koncepcje praw człowieka, dostrzegalny jest brak wspólnej definicji czy używanej terminologii. Skłania to do refleksji o oddziaływaniu kultury na postrzeganie praw człowieka: ewolucja podejścia do praw jednostki, ale także zbiorowości potwierdza wpływ kultury na ich rozwój.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Istnienie i wspieranie różnorodności kulturowej jest samo w sobie prawem człowieka i gwarancją poszanowania niezwykle istotnej sfery życia człowieka. Silny pluralizm i relatywizm kulturowy może jednak powodować naruszenia praw człowieka w zakresie, w jakim nie dopuszcza ona postaw ugruntowanych w innej kulturze.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Zarówno prawa człowieka, jak i różnorodność kulturowa są nieodłącznymi elementami życia społecznego; rozwój obu sfer będzie następował, a wybór optymalnej drogi pomiędzy korzyściami i zagrożeniami stąd wypływającymi jest nieuniknionym wyzwaniem.
Akulturacja
Authors: Żaliński Adam
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Współczesna dynamika relacji ­międzykulturowych wymaga daleko idącej uwagi poświęconej akulturacji, czyli kulturowych i psychologicznych zmian wynikających z tego kontaktu. Akulturacja to dwustronny (lub wielostronny) proces wymiany kulturowej dotyczący grup kulturowych oraz jednostek, które do nich należą. W wyniku tego procesu przekształceniom ulec mogą rozmaite elementy składowe kultury (idee, wartości, zwyczaje itp.). Na poziomie socjopsychologicznym akulturacja dotyczy w pierwszej kolejności procesów tożsamości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zjawisko akulturacji zyskało na znaczeniu w czasach kolonialnych, ale jej liczne przykłady można datować już na starożytność. Współczesne konceptualizacje akulturacji podkreślają, że ma ona charakter wielostronny i wielopoziomowy, gdyż obejmuje procesy interkulturowe, czyli dziejące się na styku przynajmniej dwóch kultur oraz analizowane na poziomie osób, jak i zbiorowości etnokulturowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Literatura dostarcza szeregu modeli teoretycznych opisujących zjawisko akulturacji, mówi o jej przebiegu, ze szczególnym uwzględnieniem procesów intrapsychicznych oraz czynnikach kontekstualnych, które warunkują akulturację oraz jej następstwa, wliczając w to zjawisko stresu akulturacyjnego. Dominujące koncepcje akulturacji wydają się jednak ograniczone, co hamuje rozwój dalszych badań.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Wnioski płynące z analizy stanu badań oraz rekomendacje w zakresie teoretycznym i praktycznym sprowadzają się do wypracowania lepszych konceptualizacji akulturacji, zastosowania mieszanych metod zbierania danych oraz szerszym uwzględnieniu zbiorowości do tej pory rzadko badanych.
Migracje globalne
Authors: Pędziwiatr Konrad
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Dominującą perspektywą teoretyczną w analizach współczesnych strumieni migracyjnych jest globalizacja rozumiana najczęściej jako intensyfikacja ogólnoświatowych relacji, które wiążą oddalone od siebie miejsca, a prowadząc do swoistego „kurczenia się świata”, czynią „świat społeczny jednym”.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Już pierwsi homo sapiens, którzy rozprzestrzenili się po całej kuli ziemskiej, wykazali zadatki do międzykontynentalnych wędrówek. Przemieszczanie się większych grup po kuli ziemskiej nadeszło dopiero w wiekach późniejszych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Globalizacja współczesnych ­migracji polega między innymi na tym, że ruchy migracyjne oddziaływają jednocześnie na coraz większą liczbę państw, a migranci przemieszczający się długoterminowo lub powtarzalnie z jednego państwa do innego są coraz bardziej zróżnicowani pod względem płciowym, ekonomicznym, społecznym i kulturowym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: W tekście poddane są systematycznej refleksji różne wymiary współczesnych migracji, w wymiarze globalnym i lokalnym: od migracji dobrowolnych, przez przymusowe, aż do studenckich. Omówione są zarówno procesy diasporyzacji, jak i coraz większego zróżnicowania i płynności procesów migracyjnych.
Sztuka w kulturze
Authors: Matuchniak-Mystkowska Anna
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: „Sztuka jest odtworzeniem rzeczy bądź konstruowaniem form, bądź wyrażaniem przeżyć – jeśli wytwór tego odtwarzania, konstruowania, wyrażania jest zdolny zachwycać bądź wzruszać, bądź wstrząsać” (W. Tatarkiewicz).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Obejmuje dzieje pojęcia sztuka i klasyfikacje sztuk oraz wybrane wątki historii sztuki.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Sztuka towarzyszy człowiekowi od zarania ludzkości, jest przedmiotem analizy wielu nauk, w tym teorii i historii sztuki (zajmujących się istotą i dziejami sztuki) oraz socjologii, badającej społeczne funkcjonowanie sztuki (artystów, publiczność, muzea i inne instytucje mediacyjne, sztukę kanoniczną, awangardową, narodową, religijną).
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Prowadzenie badań dotyczących sztuk pięknych, obejmujących wszystkie podmioty i przedmioty świata sztuki w ujęciu diachronicznym i synchronicznym oraz funkcje sztuki.
WPROWADZENIE
Authors: Szlachta Bogdan
Published: March 2024

Tekst wprowadzający do tomu
E-literatura. Nowy nurt w studiach kulturowych
Authors: Bodzioch-Bryła Bogusława
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: E-literatura to relatywnie nowy nurt we współczesnej humanistyce, reprezentowany przez utwory wykorzystujące właściwości nowych mediów, będące strukturami intermedialnymi i interkulturowymi.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Ujęcie definicyjne e-literatury ewoluuje, a jego źródła są różnorodne. Spośród kontekstów, z których wyrosła i czerpie e-literatura, najczęściej wskazywanymi przez badaczy są: stricte technologiczny (Europa Zachodnia i USA), filmoznawczy, ludologiczny oraz artystyczno-literacki (Polska). Najstarsze źródła nowomedialnych eksperymentów strukturalnych sięgają antyku i średniowiecza, późniejsze zaś – literackich i artystycznych ruchów awangardowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: E-literatura charakteryzuje się występowaniem specyficznych cech odróżniających ją od literatury drukowanej. Są to m.in. nielinearność, splotowość, wielowarstwowość (modułowość) elementów składowych, uprzestrzennienie, immersyjność, płynność (flow), figuratywny charakter, architektoniczny potencjał, a także występowanie szczelin (celowo wprowadzonych niedomknięć), w których autor w pewnym zakresie ustępuje miejsca odbiorcy, by ten mógł partycypacyjnie uczestniczyć w lekturze, personalizując ścieżkę literacką.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA ZWNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Nurt e-literatury wkroczył na stałe do współczesnej humanistyki i dynamicznie się rozwija. Coraz więcej uczelni ma w swej ofercie przedmioty z nim związane, a coraz liczniejsza grupa badaczy podejmuje się naukowej analizy e-utworów. Powstają i rozwijają się źródła gromadzące utwory nowomedialne (np. Electronic Literature Collection). Co prawda, na skutek zmian technologicznych część utworów okresowo przechodzi w stan cyfrowej hibernacji, ale powoli kolejne fale cyfrowych fuzji i konwergencji przywracają je do życia.
Pamięć kulturowa: propozycja rozumienia i problematyzacji pojęcia
Authors: Pletnia Maciej
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Pamięć kulturowa to zbiór całej wiedzy, która wpływa na zachowania i interakcje społeczne. Jest ona przekazywana następcom w procesie socjalizacji przez poprzednie generacje. Łączy w sobie trzy kluczowe elementy: pamięć, kulturę oraz grupę.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Maurice Halbwachs zdefiniował koncepcję pamięci zbiorowej po raz pierwszy w 1925 roku. Jan ­Assmann, pracując nad swoją koncepcją pod koniec lat 70. XX wieku, starał się pod wieloma względami jedynie uzupełnić rozważania Halbwachsa. W swojej wizji pamięci kulturowej ujął kwestie związane z tradycją, transmisją oraz przekazywaniem pamięci.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Współczesne badania nad pamięcią kulturową zwracają uwagę na wielowymiarowy aspekt owego fenomenu. Jednym z elementów, który jest w tych okolicznościach szczególnie często podkreślany, to związek pomiędzy pamięcią a polityką. Dyskurs dotyczący wydarzeń historycznych bywa manipulowany w celu osiągnięcia partykularnych politycznych celów. Dodatkowo warto pamiętać, że zamiast jednej, spójnej i budującej tożsamość narodową pamięci kulturowej możemy również mówić o pamięciach w liczbie mnogiej, które dotykają doświadczenia stosunkowo wąskich grup i które kontestują główną narrację o przeszłości.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Wielość pamięci zbiorowych i kulturowych powoduje, że sam termin ulega pewnemu rozmyciu, a względna powszechność badań nad tymi zagadnieniami ujawnia braki metodologiczne. Koncentracja na wymiarze społecznym i politycznym pamięci spowodowała, że badacze w dużej mierze porzucili wymiar kulturowy owego zagadnienia.
Pseudohistorie jako wyzwanie we współczesnych studiach kulturowych
Authors: Nowakowski Paweł
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Pseudohistorie, będące szczególnym przypadkiem pseudonauki, to narracje dotyczące fundamentów tożsamościowych w zakresie dziejów czy religii, które uznaje się za alternatywne wobec podstawowych faktów, ustaleń i konsensusu akademickiego w obrębie głównego nurtu nauki (def. wąska). Obok tego za pseudo­historie uznaje się także wszystkie alternatywne próby wyjaśnienia ­zdarzeń z przeszłości, niezależnie od ich zakresu i motywacji (def. szeroka).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Każda z pseudohistorii ma własną chronologię. Pewne tendencje występują tu regionalnie, a czasem w związku z etapem dziejów. Te dotyczące znaczącej przeszłości narodów opierają się czasem na mitologizowaniu dziejów w okresie niewoli lub czerpią z takiego okresu. Ich upowszechnieniu sprzyja rozwój środków swobodnej wymiany informacji.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Pseudohistorie czerpią ze źródeł wyrywanych z kontekstu dziejowego, często niepoddanych klasycznej krytyce naukowej. Fakty bywają w nich kojarzone swobodnie, z przekraczaniem granic chronologicznych i geograficznych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Twórcy tych idei działają dychotomiczne – z jednej strony kwestionują opinie akademickie (uznając je często za wyraz zaniedbań czy nawet spisku), z drugiej strony starają się o wzmocnienie autorytetu przez oparcie o instytucje lub uzyskanie tytułów naukowych nawet w innych dziedzinach. Pseudonauki mogą stanowić wyzwanie nie tylko z uwagi na swobodne podejście do badań różnych kultur, ale i w obszarze bezpieczeństwa narodowego.
Bezpieczeństwo ekonomiczne
Authors: Leszczyński Marek
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Bezpieczeństwo ekonomiczne polega na zapewnieniu niezakłóconego funkcjonowania gospodarki oraz na utrzymaniu komparatywnej równowagi z gospodarkami innych państw.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Bezpieczeństwo ekonomiczne można sytuować w ramach badań ekonomiki bezpieczeństwa, która z kolei powstała jako ewolucja ekonomiki wojennej i ekonomiki obrony. Początki ekonomiki wojennej to okres pierwszej wojny światowej, kiedy powstało zapotrzebowanie na badania ekonomiczno‑obronne. Obecnie znacznie zwiększył się obszar badań ekonomiczno‑obronnych w związku z licznymi zagrożeniami w sferze pozamilitarnej.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Bezpieczeństwo ekonomiczne zyska­ło wraz z zakończeniem zimnej wojny i nasileniem się procesów globalizacyjnych. Stosowanie nacisku ekonomicznego pozwala niekiedy na osiągnięcie ważnych celów politycznych bez angażowania siły militarnej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Istnieje realna potrzeba tworzenia wiedzy naukowej, która wpisuje się w obszar ekonomii politycznej bezpieczeństwa narodowego – tak zarysowana przestrzeń uwzlędnia w całości zarówno domenę działalności państwa, jak też wspólnoty ludzkie wraz z ich potrzebami, zaś komponent ekonomiczny wprowadza elementy racjonalności wyboru w warunkach ograniczoności zasobów.