Ανάπτυξη μεθοδολογικού πλαισίου για την αποτίμηση περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων της ηλεκτροπαραγωγής
Authors: Τουρκολιάς Χρήστος 
Published: January 2014

Το κόστος σημαντικών κοινωνικών επιπτώσεων, το οποίο πληρώνει η κοινωνία ανεξάρτητα από το πόσο και ποια μορφή ενέργειας χρησιμοποιεί, αποτελεί ένα “εξωτερικό” κόστος στο βαθμό που δεν λαμβάνεται υπόψη στις επιλογές των καταναλωτών και στις αποφάσεις των παραγωγών, ή ευρύτερα δεν επηρεάζει τον ενεργειακό σχεδιασμό. Η παρούσα διδακτορική διατριβή συμβάλλει στην προώθηση της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο της αποτίμησης του εξωτερικού κόστους και οφέλους του Ελληνικού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής, δηλαδή της εκτίμησης, σε χρηματικούς όρους, της αξίας των επιπτώσεων της ηλεκτροπαραγωγής που διαχέονται στο κοινωνικό σύνολο επηρεάζοντας -αρνητικά ή θετικά- την ευημερία του κοινωνικού συνόλου. Ειδικότερα, τα καίρια ερωτήματα, τα οποία μελετώνται είναι: I. Ποιό είναι το εξωτερικό κόστος που προκαλείται από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος εξ αιτίας των αέριων εκπομπών από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής; II. Ποιο είναι το εξωτερικό κόστος που συνδέεται με την ασφάλεια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας; III. Ποιό είναι το εξωτερικό όφελος που προκύπτει από τη συμβολή της ηλεκτροπαραγωγής στην αύξηση της απασχόλησης; Στο πλαίσιο της παρούσας διδακτορικής διατριβής για την απάντηση στο πρώτο ερώτημα δόθηκε έμφαση στην επανεκτίμηση του εξωτερικού κόστους επιπτώσεων της αέριας ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία, στα υλικά και στην αγροτική παραγωγή με βάση την αναθεωρημένη μεθοδολογία του ερευνητικού προγράμματος ExternE. Για την απάντηση στο δεύτερο ερώτημα πραγματοποιείται η αποτίμηση της ασφάλειας της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στο διασυνδεδεμένο σύστημα, στη βάση της συγκριτικής αξιολόγησης ενός εγχώριου και ενός εισαγόμενου καυσίμου. Ειδικότερα, η αποτίμηση της ασφάλειας τροφοδοσίας ηλεκτρικής ενέργειας πραγματοποιήθηκε σε σχέση με: (α) τη διαθεσιμότητα κάθε καυσίμου μέχρι τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία αφορά στην πρόσβαση στις ενεργειακές πηγές σε επίπεδο χώρας και στην αξιοπιστία του δικτύου μεταφοράς των καυσίμων μέχρι τους σταθμούς και (β) τη λειτουργική αξιοπιστία των αντίστοιχων σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Για την απάντηση στο τρίτο ερώτημα αναπτύσσεται επίσης μία πρωτότυπη μεθοδολογική προσέγγιση για τον προσδιορισμό του οφέλους που προκύπτει από την αύξηση της απασχόλησης στον τομέα ηλεκτροπαραγωγής. Προσδιορίζεται η άμεση, έμμεση και συνεπαγόμενη απασχόληση που δημιουργείται στο πλαίσιο των εξεταζόμενων δραστηριοτήτων σε φυσικούς όρους και στη συνέχεια υλοποιείται η οικονομική αποτίμηση των ωφελειών που προκύπτουν από την αύξηση της απασχόλησης εφαρμόζοντας τόσο την προσέγγιση του κόστους ευκαιρίας της εργασίας από τη μεταπήδηση από μια κατάσταση ανεργίας σε φάση απασχόλησης, όσο και την προσέγγιση, η οποία βασίζεται στο κόστος υλοποίησης προγραμμάτων δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Στην περίπτωση του λιγνιτικού ενεργειακού κύκλου, το περιβαλλοντικό εξωτερικό κόστος αποτελεί τη σημαντικότερη συνιστώσα κόστους, ενώ τόσο η ασφάλεια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας όσο και η συμβολή στην απασχόληση αποτελούν τα ισχυρά σημεία του λιγνιτικού κύκλου εμφανίζοντας μία σαφή υπεροχή έναντι του κύκλου του φυσικού αερίου, η οποία όμως δεν επαρκεί για την ανατροπή της μεταξύ τους συγκριτικής αξιολόγησης. Στην περίπτωση του κύκλου του φυσικού αερίου, το εξωτερικό κόστος εμφανίζει μία πιο ομοιόμορφη κατανομή μεταξύ περιβαλλοντικού κόστους και κόστους ασφάλειας παροχής, ενώ η συμβολή του στη δημιουργία απασχόλησης είναι υποπολλαπλάσια (περίπου 10%) του οφέλους του λιγνιτικού κύκλου.