Hoe de organisatie van geestelijke gezondheidszorg voor ouderen verbeteren ?
Authors: Adriaenssens Jef , Farfan-Portet Maria-Isabel , Benahmed Nadia , Kohn Laurence , Dubois Cécile , Devriese Stephan , Eyssen Marijke , Ricour Céline 
Published: January 2025

VOORWOORD 1 -- KERN-BOODSCHAPPEN 2 -- SYNTHESE 4 -- 1. WAAROM DEZE STUDIE? 7 -- 1.1. OOK OUDEREN KUNNEN KAMPEN MET GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORGPROBLEMEN 7 -- 1.2. DE HERVORMING VAN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG IN BELGIË 8 -- 1.2.1. Therapeutische projecten: de ouderen als een aparte doelgroep 8 -- 1.2.2. Hervorming ‘artikel 107’ en overleg rondom de psychiatrische patiënt: ouderen vormen geen aparte doelgroep meer 8 -- 1.2.3. Protocol 3: de ouderen als doelgroep, maar niet specifiek voor geestelijke gezondheidszorg 9 -- 1.2.4. Organisatie- en financieringsmodel voor psychologische zorg: geen leeftijdsgrens 9 -- 1.3. DE HERVORMING VAN DE LANGDURIGE ZORG VOOR OUDEREN 10 -- 1.4. ONDERZOEKSVRAGEN 10 -- 1.5. WERKDEFINITIES 10 -- 1.6. METHODEN DIE IN DEZE STUDIE WORDEN GEBRUIKT 11 -- 1.7. REIKWIJDTE VAN HET ONDERZOEK 12 -- 2. WAT LEREN WE UIT DE WETENSCHAPPELIJKE LITERATUUR? 12 -- 2.1. THEORETISCHE PRINCIPES EN MODELLEN 12 -- 2.1.1. De C.A.R.I.T.A.S-principes 12 -- 2.1.2. Het Chronic Care-model (CCM) 13 -- 2.1.3. Vier strategieën om het theoretisch model operationeel te maken 14 -- 2.2. BELEMMERINGEN VOOR DE TOEGANKELIJKHEID VAN DE GGZ VOOR OUDEREN 15 -- 2.3. HET BELANG VAN DE EERSTELIJNSGEZONDHEIDSZORG 16 -- 2.4. PERCEPTIE VAN HET BELGISCHE SYSTEEM DOOR DE STAKEHOLDERS T.A.V. DE REFERENTIEMODELLEN IN DE LITERATUUR (ONLINE ENQUÊTE) 16 -- 2.4.1. Perceptie van de stakeholders 16 -- 2.4.2. Voorgestelde pistes voor verbetering 17 -- 3. WAT LEREN WE UIT BUITENLANDSE VOORBEELDEN? 18 -- 3.1. GLOBALE TENDENSEN 18 -- 3.2. ZORGORGANISATIE 19 -- 3.2.1. Huisartsen 19 -- 3.2.2. Gespecialiseerde zorgverleners 19 -- 3.2.3. Lokale centra voor geestelijke gezondheidszorg 19 -- 3.2.4. Mobiele psychiatrische teams 20 -- 3.2.5. Crisisteams 20 -- 3.2.6. Dagdiensten 20 -- 3.2.7. Ziekenhuizen 20 -- 3.2.8. Woonzorgcentra (nursing homes) 21 -- 3.3. BELANGRIJKSTE BELEMMERINGEN EN OPLOSSINGEN 21 -- 3.3.1. Stigmatisering en slechte informatie 21 -- 3.3.2. Gebrek aan communicatie en onjuiste doorverwijzing 21 -- 3.3.3. Gebrek aan ervaring en opleiding van de zorgteams 21 -- 4. HUIDIG GEBRUIK VAN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG DOOR OUDEREN IN BELGIË 22 -- 4.1. HET GEBRUIK VAN GGZ DOOR OUDEREN IN INSTELLINGEN 22 -- 4.2. HET GEBRUIK VAN DE GGZ DOOR OUDEREN BUITEN DE INSTELLINGEN 24 -- 4.2.1. De diensten voor geestelijke gezondheidszorg (CGG-SSM) 24 -- 4.2.2. Psychiatrische teams aan huis. 24 -- 4.2.3. Ambulante zorg 25 -- 4.2.4. Specifieke projecten voor ouderen 26 -- 4.2.5. Psychosociale rehabilitatieprogramma's 27 -- 5. KERNBOODSCHAPPEN 28 -- 5.1. WAT ZIJN DE BASISVEREISTEN VOOR EEN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG AFGESTEMD OP DE BEHOEFTEN VAN OUDEREN? 28 -- 5.1.1. De zorg mag niet worden georganiseerd op basis van leeftijd, maar op basis van specifieke behoeften en kwetsbaarheid 28 -- 5.1.2. Alleen een nauwe samenwerking tussen de verleners van somatische, psychische en sociale zorg kan tot een werkelijk holistische zorg leiden. 28 -- 5.1.3. De zorg moet in verschillende contexten worden verleend 29 -- 5.2. MEER ALGEMENE OVERWEGINGEN VOOR HET GEHELE SYSTEEM 31 -- 5.2.1. Bewustmaking en vroegtijdige detectie 31 -- 5.2.2. Actief partnerschap met patiënten en mantelzorgers 32 -- 5.2.3. Opleiding van professionele hulp- en zorgverleners 32 -- 5.2.4. Ontwikkeling en verspreiding van praktijken die op wetenschappelijk bewijs zijn gebaseerd (Evidence-based practices) 32 -- 5.2.5. Betere gegevensverzameling in de ambulante zorg 33 -- 5.3. CONCLUSIE 33 -- 5.3.1. Een apart netwerk opzetten of het bestaande netwerk uitbreiden en uitwerken? 33 -- 5.3.2. Naar een zorg in de directe leefomgeving 34 -- 5.3.3. Verandering brengen in vaste modellen 35 -- AANBEVELINGEN 36