МОРФОЛОГИЯ ПЕЧЕНИ ПРИ ХРОНИЧЕСКОЙ ИНТОКСИКАЦИИ ОРГАНИЗМА ТЕТРАБОРАТОМ НАТРИЯ
Authors: А.К. Бердалинова , Т.Ж. Умбетов , Ж.Е. Комекбай 
Published: October 2024

Введение: Актюбинская область Республики Казахстан является биогеохимическим регионом по хрому и бору, о влиянии различных доз соединений хрома на организм человека и животных достаточно много исследований, то о воздействии соединений бора на органы и системы организма почти отсутствуют. Цель исследование:изучение воздействия тетрабората натрия, на морфологию печени. Методы: Исследование проводилось на 50 беспородных белых крысах – самцах (10 интактные, 20 контрольные, 20 экспериментальные). Экспериментальным животным в течение 2-х месяцев ежедневно внутрибрюшинно вводился тетраборат натрия в дозе 150 мг/кг в физиологическом растворе в объеме 1-2 мл. Контрольным животным в те же сроки внутрибрюшинно вводили физиологический раствор в объеме 1-2 мл. Материалом исследования были кусочки печени. После гистологической проводки срезы печени толщиной 7-8 мкм окрашивали гематоксилин – эозином и по ванн Гизону. Морфометрию проводили квадратной сетью 40X40 мкм (250 точек). Результаты: После 2-х месячного хронического отравления тетраборатом натрия происходил стаз крови - заполнение кровью центральной вены, расширение синусоидальных капилляров, дегенерация, в основном, светлых гепатоцитов, расположенных вокруг центральной вены, возрастало количество фибробластов и коллагеновых волокон вокруг триады печени, наблюдался амитоз ядер гепатоцитов, происходило увеличение числа двуядерных клеток (в контроле 6,2±0,41%, в эксперименте-12,7±0,75%), полиплоидных клеток (в контроле- 1,2±0,02%, в эксперименте – 4,3±0,27%). При этом происходило снижение весового индекса (в контроле – 41,7±2,14%, в эксперименте – 36,3±2,53%). Выводы: Хроническая интоксикация организма крысы тетраборатом натрия приводит: к дегенерации гепатоцитов, стазу крови в венозных сосудах печеночной дольки, увеличению количества двуядерных и полиплоидных гепатоцитов.

Background: Aktobe region of the Republic of Kazakhstan is a biogeochemical region of chrome and boron. There exist enough researches on the impact of various doses of chrome compounds on the human body and animals, but researches on the impact of boron compounds in the organs and systems of the body are almost absent. Objective: to study the effects of sodium tetraborate on the morphology of the liver. Methods: The study was conducted on 50 outbred white rats - males (10 intact, 20 control, 20 experimental). Experimental animals within 2 months daily intraperitoneally were administered sodium tetraborate 150 mg / GFP saline in a volume of 1-2 ml. Control animals at the same time were injected intraperitoneally with saline solution in a volume of 1-2 ml. The materials of the study were pieces of liver. After the slices of liver tissue processors 7-8 microns thick were stained with hematoxylin - eosin and Gieson baths. Morphometry was performed by network 40X40 square microns (250 points). Results: In 2 months of chronic intoxication with sodium tetraborate blood stasis – filling of central vein with blood, dilation of sinusoidal capillaries, degeneration mainlyni light hepatocytes located und central vein – was being developed; the number of fibroblasts and collagen fibers around liver triade increased; amitosis of hepatocytes nuclei was noted; the increase of the number of binuclear cells (in control 6,2±0,41%, in experiment 12,7±0,75%), polyploidy cells (in control 1,2±0,02%, in experiment 4,3±0,27%). In this case there was decrease of weight index (in control 41,7±2,14%, in experiment 36,3±2,53%). Conclusion: Chronic intoxication of a rat with sodium tetraborate results into: degeneration of hepatocytes, blood stasis in the hepatic venous vascular segments, an increase in the number of dual-core and polyploid hepatocytes.

Кіріспе: Қазақстан Республикасының Ақтобе қаласы бор және хромнан биогеохимиялық аймақ болып табылады, хром қосылысының әртүрлі дозалары адам және жануарлар ағзасына әсері жайлы зерттеулер көптеп кездеседі, ал бор қосылысының мүшелер мен жүйелерге әсері жөніндегі зерттеулер бірең – сараң. Зерттеу мақсаты: тетраборат натрийдің бауыр морфологиясына әсерін зерттеу. Әдістері: Зерттеу 50 тексіз аталық ақ егеуқұйрықтарға(10 интактылы, 20 – бақылау, 20 – тәжірибелік) жүргізілді. Тәжірибелік жануарларға 2 ай бойына күн сайын150 мг/кг дозада тетраборат натрийдің физиологиялық ерітіндісін 1-2 мл көлемде іш қуысынаенгізілді. Бақылау жануарларына сол мерзімдерде іш қуысына 1-2 мл физиологиялық ерітінді енгізілді. Зерттеу материалы бауыр бөлігі. Гистологиялық өткізуден 7-8 мкм қалыңдықта кесілген бауыр кесінділерін гематоксилин - эозин және ван – Гизонмен боялды. Квадратты торда (250 нүкте) 40X40 мкм морфометриясын өткіздік. Нәтижесі: Екі ай тетраборат натриймен созылмалы улануынан кейін орталық венаның қанға толғанын – қан іркілісі, синусоидальды капиллярлардыңкеңігені, дегенерация байқалды, негізінен орталық венаның айналасында ашық гепатоциттер, фибробластар санының және бауыр триадасының айналасында коллаген талшықтарының өсуі, гепатоцит ядроларында амитоз анықталды, екі ядролы жасушалар (бақылауда6,2±0,41%, тәжірибеде 12,7±0,75%) полиплоидты жасушалар санының(бақылауда1,2±0,02%, тәжірибеде 4,3±0,27%) көбейгені байқалды. Сонымен қатар салмақ индексінің төмендегені байқалды (бақылауда41,7±2,14%, тәжірибеде 36,3±2,53%). Қорытынды: Тетраборат натрийдыңсозылмалы интоксикациясы егеуқұйрықтар ағзасын гепатоциттер дегенерациясына, бауыр бөліктерініңвенозды тамырларда қан іркілуіне, екі ядролы және полиплоидты гепатоциттер санының өсуіне әкеледі.