Τα συνδικαλιστικά δικαιώματα απέναντι στις οικονομικές ελευθερίες της ενωσιακής έννομης τάξης
Authors: Αχτσιόγλου Ευτυχία 
Published: September 2021

Αντικείμενο της διατριβής αποτελεί η σύγκρουση των θεμελιωδών συνδικαλιστικών δικαιωμάτων με τις οικονομικές ελευθερίες της ΕΕ. Η μελέτη επιχειρεί να δείξει πώς αποτυπώνεται σε δικαιϊκό επίπεδο η ένταση που εκδηλώνεται κατά τη συνύπαρξη στην πράξη των δύο αυτών μεγεθών, με έμφαση στην ειδική αντιμετώπιση που της επιφυλάσσει η νομολογία του ΔΕΕ. Ειδικότερα επιχειρείται να αποδειχθεί ότι κυρίως μέσω της δικαστικής ερμηνείας αλλά και νομοθετικών και άλλων παρεμβάσεων των ενωσιακών οργάνων, τα συνδικαλιστικά δικαιώματα εσφαλμένα υποτάσσονται per se στις ενωσιακές οικονομικές ελευθερίες, στο πλαίσιο μιας αμετάβλητης ιεραρχικής δομής των δικαιικών αρχών που, όπως στοιχειοθετείται στη μελέτη, υιοθετεί η ενωσιακή έννομη τάξη. Αρθρώνοντας με συστηματικό τρόπο έντονα κριτικό λόγο στη θέση αυτή και φωτίζοντας τις πιο σημαντικές πτυχές της σύγκρουσης μεταξύ συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και ενωσιακών οικονομικών ελευθεριών, επιχειρούμε τη θεμελίωση εναλλακτικών προτάσεων υπέρβασης, ή έστω μετριασμού της δικαιικής αυτής έντασης, καθεμία από τις οποίες στοχεύει στο να αντιστρέψει μια διαφορετική πτυχή του προβλήματος, αγγίζοντας θέματα που αφορούν άλλοτε τη δικαστική ερμηνεία, άλλοτε τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ένωσης και άλλοτε τη συνολική φυσιογνωμία της ενωσιακής τάξης, των αρμοδιοτήτων της και της πολιτικής της συγκρότησης. Απώτερος σκοπός των προτάσεων δεν είναι άλλος από την ανάδειξη της κοινωνικής προστασίας και αυτοπροστασίας των εργαζομένων ως σταθερής και απαρασάλευτης παραμέτρου της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. H διατριβή χωρίζεται σε έξι κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο αποτυπώνεται το δικαιοπολιτικό πλαίσιο αναφοράς του αντικειμένου της έρευνας, με την ανάλυση αφενός της σχέσης της ΕΕ με το πεδίο της κοινωνικής πολιτικής, αφετέρου της σχέσης της ΕΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Στο δεύτερο μέρος του πρώτου κεφαλαίου σκιαγραφείται το μεθοδολογικό πλαίσιο που διέπει την αντιπαράθεση θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Στο δεύτερο κεφάλαιο της διατριβής εξετάζονται ενδελεχώς οι αποφάσεις Laval και Viking του ΔΕΕ, οι οποίες σφραγίζουν μέχρι στιγμής την κυρίαρχη δικανική διευθέτηση της έντασης μεταξύ συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και οικονομικών ελευθεριών στην ενωσιακή έννομη τάξη και παρουσιάζεται η παγίωση της νομολογίας του ΔΕΕ, η οποία οδήγησε σε μια δραστική περιστολή του πεδίου νόμιμης άσκησης των θεμελιωδών συλλογικών εργατικών δικαιωμάτων. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύεται κριτικά η νομική και ειδικότερα η νομολογιακή αντιμετώπιση του φαινομένου της απόσπασης εργαζομένων ως χαρακτηριστικό πεδίο έκφρασης τη δικαιικής έντασης μεταξύ των θεμελιωδών συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και των ενωσιακών ελευθεριών. Στο τέταρτο κεφάλαιο της μελέτης αναλύονται ειδικότερες πτυχές του ζητήματος της σύγκρουσης των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων με τους κανόνες τις ελεύθερης κυκλοφορίας, όπως αυτοί υλοποιούν τις θεμελιώδεις οικονομικές ελευθερίες της Ένωσης. Στο πέμπτο κεφάλαιο διερευνάται η επιρροή που ασκεί, αλλά και που είναι δυνατό να ασκήσει ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στην ένταση μεταξύ θεμελιωδών συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και ενωσιακών οικονομικών ελευθεριών, ιδίως μετά την απόκτηση από αυτόν νομικής δεσμευτικότητας, Στο έκτο και τελευταίο κεφάλαιο αυτής της μελέτης, φωτίζονται πτυχές του ζητήματος έρευνας, οι οποίες συνδέονται με το καθεστώς των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων στην ενωσιακή έννομη τάξη, μέσα από το πρίσμα των παρεμβάσεων που πραγματοποίησε η ΕΕ μέσω των μνημονίων στο πεδίο του ελληνικού συλλογικού εργατικού δικαίου.