bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Digital art – in the search of various forms of artistic expressionin new media culture
Authors: Sikorska Joanna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Twórczość artystyczna staje obecnie przed nowymi wyzwaniami, a także
sama takie wyzwania przed sobą stawia. Coraz częściej powiązana jest ona z rozwojem
nowych technologii prowadzących zarówno do zmian w tworzeniu, jak i odbiorze
sztuki. Sztuka w Internecie różni się od net artu (sztuki Internetu/wirtualnej) czy digital
artu (sztuki cyfrowej), dla których cyberprzestrzeń stała się miejscem ściśle powiązanym
z ekspozycją wytworów artystycznych, choćby tym, że sztuka w Internecie istnieje przede
wszystkim poza Siecią, a Internet wykorzystuje się w jej przypadku jedynie jako medium
i jedną z wielu możliwości dotarcia do odbiorcy; dla net artu czy digital artu z kolei Sieć
staje się tworzywem, naturalnym środowiskiem, kontekstem, a w wielu wypadkach również
tematem wytworów.
Cel. Głównym celem tego artykułu jest przedstawienie, w jaki sposób młodzież postrzega
malarstwo cyfrowe (digital painting), jakie znaczenie mu przypisuje w procesie tworzenia
własnych wytworów i które z miejsc w cyberprzestrzeni wybiera jako miejsca prezentacji
tworzonej przez siebie sztuki.
Metoda. W oparciu o przegląd literatury podjęto próbę krytycznej refl eksji nad wartościami
sztuki cyfrowej. Wskazano na wstępne wyniki badań pilotażowych projektu Digital art: Sztuka młodzieży w cyberprzestrzeni, w którym wykorzystano podejście jakościowe
oparte na art-based research oraz arts-informed research.
Wyniki. Wyniki badań wykazują, że odwołanie się do przeżyć i wątków bliskich młodzieży,
umożliwienie jej wykorzystania aprobowanych przez nią samą, cyfrowych środków
artystycznego wyrazu powoduje, że młodzi ludzie, zaangażowani w proces twórczy i aktywnie
poszukujący konstruktywnych opinii innych na temat realizowanych przez siebie
prac, czują się docenieni i zaspokajają potrzebę samorealizacji.
Creative children with learning difficulties– stereotypes and prejudices as inhibitors of human creative potential
Authors: Krauze-Sikorska Hanna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Zadaniem edukacji, w której od lat mówi się o egalitarnym podejściu
do twórczości dzieci oraz znaczeniu tej twórczości dla procesu uczenia się, jest
tworzenie warunków pozwalających wszystkim dzieciom na kreatywność w działaniu
i twórcze realizowanie się w różnych dziedzinach. Przyjęcie takiej strategii powoduje,
że każde dziecko może stać się „twórczym indywidualistą” i „innowatorem roli”, co
w perspektywie może prowadzić do budowania pożądanego modelu skuteczności życiowej
własnej osoby, a tym samym satysfakcjonującego „bycia-w-świecie”.
Cel. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na podwójną „wyjątkowość” dzieci z trudnościami
w uczeniu się – z jednej strony na ich ograniczenia w rozwoju, z drugiej – potencjał
twórczy, który nie znajduje jednak, ze względu na zewnętrzne inhibitory, odzwierciedlenia
w ich funkcjonowaniu.
Metoda. Prezentując zagadnienie, dokonuję eksplikacji pojęć kreatywności i twórczości,
a wskazując na inhibitory kreatywności dzieci z trudnościami w uczeniu się, odwołuję się do przeglądu badań (w tym wyników badań własnych prowadzonych wcześniej),
wskazujących na inhibitory odkrywania, stymulowania i wspierania kreatywnego potencjału
dzieci z trudnościami w uczeniu się.
Wnioski. Z prowadzonych analiz wynika, że odejście od stereotypowego myślenia dorosłych
o kreatywności dzieci z trudnościami w uczeniu się umożliwi dzieciom rozwijanie
potrzeb związanych z samorealizacją i autokreacją, zwiększając tym samym ich poczucie
skuteczności uczenia się.
Teacher and tutor Professor Zygmunt Ruta (1932–2021) – his life and science
Authors: Ślęczka Ryszard , Ruta Adam
Published: February 2024

Wprowadzenie. W opracowaniu odniesiono się do młodości, wykształcenia i życia rodzinnego
Zygmunta Ruty, jednego z najwybitniejszych profesorów krakowskiego środowiska
naukowego. W części zasadniczej przedstawiono dorobek naukowy prof. Z. Ruty
oraz starano się pokazać jego wpływ na losy współczesnej pedagogiki. Nie zapomniano
też o jego związkach z dzisiejszym Uniwersytetem Pedagogicznym w Krakowie, które
wyrażały się w licznych prac naukowych oraz sumienności w wykonywaniu zadań nauczyciela
akademickiego.
Cele. Celem niniejszego opracowania było zaprezentowanie postaci jednego z bardziej
znanych pedagogów i historyków wychowania. Osoby wybitnej i szlachetnej, zajmującej
się dziejami edukacji w różnych jej aspektach, nie tylko historycznym.
Materiały i metody. W opracowaniu wykorzystano metody: porównawczą i retrospektywną,
pozwalające zweryfikować dostępność źródeł i istniejące opracowania, w których
zaprezentowano dorobek naukowy prof. Z. Ruty, jako znanego pedagoga i historyka wychowania.
Wyniki. W artykule ukazano jednego z najbardziej cenionych profesorów, nauczycieli
i wychowawców związanych z Uniwersytetem Pedagogicznym w Krakowie.
"We are the human beings with two hearts. The first one lives in Bosnia, and the second is beating in Poland". Intergenerational conceptualizations of identity in the Lower Silesian family – biographical perspective
Authors: Ligus Rozalia
Published: February 2024

Cel badań. Celem projektu badawczego Migrujące Biografie – potomkowie reemigrantów
z Bośni w procesie rekonstruowania tożsamości – pedagogiczne atrybuty przekazu
międzygeneracyjnego w świetle historii życia realizowanego w latach 2018–2019 jest
zanalizowanie i skategoryzowanie zasobów znaczeniowych zgromadzonych w autobiograficznych
narracjach przedstawicieli kilku pokoleń rodzin reemigrantów z Bośni, które
w 1946 roku osiedliły się na Dolnym Śląsku. Celem niniejszego artykułu jest analiza wybranych fragmentów narracji przedstawicieli dwóch kolejnych pokoleń ze wskazaniem
dylematów w identyfikacji ich tożsamości.
Materiały i metody. Analizie poddano 25 wywiadów narracyjnych przeprowadzonych
wśród dolnośląskich rodzin po-jugosłowiańskich. Ponadto posłużono się strategią jakościową,
paradygmatem konstruktywistyczno-interpretatywnym i krytycznym, metodą
biograficzną, w tym autobiograficznym wywiadem narracyjnym Fritza Schützego oraz
historią mówioną (oral history).
Wyniki i wnioski. Wyniki badań ukazują transformacje narratorów w identyfikacjach
tożsamościowych w zależności od kontekstu społeczno-kulturowego oraz biograficznych
doświadczeń osobistych i rodzinnych przekazywanych pokoleniowo. Wiedza na temat
różnorodności sposobów rekonstruowania tożsamości osobowej ma znaczenie dla władz
lokalnych w kontekście projektowania rozwoju regionu. Dla pedagogów wiedza ta może
mieć kluczowe znaczenie dla wizualizacji i implementacji integracyjnych programów prorozwojowych,
uwzględniających różne potrzeby grup kulturowych i wiekowych.
The role of socialization models in predicting the competencies of students at an older school age
Authors: Zacharuk Tamara , Sobczak Sławomir
Published: February 2024

Wprowadzenie. Oddziaływania socjalizacyjne rodziców przyczyniają się nie tylko do rozwoju
sfery społeczno-kulturowej i psychologicznej dziecka, lecz także mogą kształtować
jego umiejętności składające się na kompetencje. Postanowiono sprawdzić, które z modeli
socjalizacji stosowane przez rodziców oddziałują na wzrost kompetencji u młodzieży
w starszym wieku szkolnym.
Cel. Celem artykułu jest określenie modelu predykcji kompetencji uczniów w starszym
wieku szkolnym ze względu na modele socjalizacji stosowane przez ich rodziców.
Materiały i metody. Badania wykonano po pierwszym okresie pandemii w publicznych
szkołach podstawowych na terenie wschodniego Mazowsza. Analizy przeprowadzono na
166 osobach z klas szóstych, siódmych i ósmych. Posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, jako technikę wykorzystano ankietę, na podstawie której skonstruowano dwa
narzędzia badawcze. Pierwsze określało typ i stopień wykorzystywania przez rodziców
modelu socjalizacji, drugie miało charakter samoopisowy i służyło do określenia skali
umiejętności poznawczych, komunikacyjnych, społecznych i moralnych uczniów.
Wyniki. W efekcie stwierdzono, że predyktorami przewidującymi wzrost kompetencji
u młodzieży w starszym wieku szkolnym są dwa modele: zupełnej swobody i konfliktowy.
Poziom kompetencji uczniów w starszym wieku szkolnym wzrasta o prawie 7%, jeżeli
ich rodzice w procesie socjalizacji stosują model zupełnej swobody, a nie wykorzystują
modelu konfliktowego.
Kindness as an important element of social emotional education at school: translation and initial validation of the Polish version of the School Kindness Scale – a preliminary study
Authors: Szafran Joanna , Cwojdzińska Anna
Published: February 2024

Wprowadzenie. W artykule zwrócono uwagę na potrzebę kształtowania kompetencji
społeczno-emocjonalnych uczniów, traktując życzliwość jako fundament niezbędny do budowy
owych umiejętności. Narzędziem służącym rozpoznaniu zaangażowania środowiska
szkolnego w formowanie życzliwych postaw jest Szkolna Skala Życzliwości (Binfet, Gadermann,
& Schonert-Reichl, 2016).
Cel. Zasadniczym celem artykułu jest przedstawienie wyników wstępnych badań
służących polskiej adaptacji i walidacji kwestionariusza Szkolnej Skali Życzliwości.
Materiały i metody. Badanie przeprowadzono w maju 2021, na próbie uczniów ostatnich
klas szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych (N=166 osób w wieku od 14 do 21
lat (średnia wieku M=17,260, SD=2,06). Stanowiło ono część większego projektu badawczego
realizowanego przez Wydział Oświaty Miasta Poznania. Uzyskane dane posłużyły
analizie rzetelności polskiego tłumaczenia Szkolnej Skali Życzliwości [School Kindness
Scale]. Testowane narzędzie składa się z 5 twierdzeń ocenianych przy użyciu skali Likerta.
W ramach badania rzetelności Skali, podobnie jak w przypadku analiz prowadzonych
w innych krajach, sprawdzono średnie wyniki uzyskane dla poszczególnych itemów oraz
przeprowadzono analizę metodą Alfa Cronbacha. Wykonano również wykres osypiska dla
skali.
Wyniki. Uzyskana wartość współczynnika Alfa Cronbacha to α=0,792, co należy uznać za
wynik wskazujący na zadowalającą rzetelność polskiej wersji Szkolnej Skali Życzliwości.
Przeprowadzenie bardziej zaawansowanych analiz statystycznych wymaga zgromadzenia
większej próby badawczej oraz porównania wyników uzyskanych w ramach badania
Szkolną Skali Życzliwości z wynikami innych polskojęzycznych kwestionariuszy
testujących zbliżone do życzliwości konstrukty.
The Covid-19 pandemic and the execution of care-providing and educational functioning in rural multi-child families: selected issues
Authors: Klementowska Aneta
Published: February 2024

Wprowadzenie. Artykuł ma charakter teoretyczno-empiryczny. Poruszono w nim kwestie
związane z realizacją funkcji opiekuńczo-wychowawczej w wiejskich rodzinach
wielodzietnych w czasie pandemii COVID-19. W oparciu o literaturę przedmiotu oraz
dokumenty prawne scharakteryzowano rodzinę, rodzinę wielodzietną, oraz przedstawiono
funkcje rodziny. Zaprezentowano również wyniki badań przeprowadzonych w 2021 roku
wśród rodziców z wiejskich rodzin wielodzietnych.
Cel. Celem badań było ustalenie opinii rodziców z wiejskich rodzin wielodzietnych na
temat problemów w zakresie realizacji funkcji opiekuńczo-wychowawczej w czasie pandemii
COVID-19.
Metody. W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, technikę wywiadu
według dyspozycji do rozmowy.
Wyniki. Z przeprowadzonej analizy wynika, że w trakcie stanu epidemicznego diagnozowane
rodziny borykały się z problemami: finansowymi, organizacyjnymi, edukacyjnymi,
wychowawczymi, zdrowotnymi, komunikacyjnymi.
Wnioski. Należy: a) zgłosić (zarówno w szkołach, poradniach, jak i innych lokalnych
instytucjach pomocowych) potrzebę zorganizowania wsparcia psychologicznego, zdrowotnego,
edukacyjnego dla dzieci i/lub pozostałych członków wiejskich rodzin wielodzietnych
– jednak ważne jest, aby wszelkie formy pomocy usytuowane były w pobliżu
miejsca ich zamieszkania; b) apelować do odpowiednich organów (władz i decydentów)
o przywrócenie niezbędnych połączeń komunikacyjnych, które bez wątpienia ułatwią
mieszkańcom w miarę normalne funkcjonowanie w tych trudnych czasach.
Child and youth health as a media product? (considerations and reflections)
Authors: Kowalski Mirosław
Published: February 2024

Wprowadzenie. Wśród wielości reguł pedagogicznych i kanonów zasad zdrowotnych
niejednokrotnie trudno dostrzec, jak bardzo edukacja zdrowotna pozrywała więzi pomiędzy
pokoleniami, pomiędzy nauczycielami i uczniami, wizją ekranowej rzeczywistości
zdrowotnej a realną perspektywą prozdrowotnej przyszłości. Wydaje się, że ani edukacja,
ani wychowanie nie stworzyły z „idei wartości zdrowia” w pełni odpowiedzialnego przesłania
dla bezpieczeństwa młodego pokolenia. Czy brak tego przesłania wynika z upadku
humanizmu myślenia o zdrowiu i dla zdrowia w przyszłości?
Cel. O nauczycielach napisano już bardzo wiele. Jak żadna inna grupa zawodowa są oni ciągle
poddawani i rozliczani z efektów działań edukacyjnych. Rozliczają ich dyrektorzy szkół,
uczniowie, społeczeństwo. Prezentowane rozważania próbują dać odpowiedź na pytania: czy
nauczyciel – promotor zdrowia - powinien być przewodnikiem czy też tłumaczem (a może
jednym i drugim), aby spełniał on wyobrażenia uczniów, a nie tylko np. pedeutologów.
Materiały i metody. Wypowiedź ma charakter teoretyczny. Przy czym, jej konceptualizacja
prowadzi do opracowania teorii edukacji zdrowotnej i nawiązuje do fenomenologii
oraz idei praktyki w działaniu.
Wyniki. Świadome kształtowanie postawy krytycznej może skutecznie przeciwdziałać
powierzchowności, szerzeniu się konsumpcjonizmu zdrowotnego i degradacji kultury
zdrowotnej. Aktywne analizowanie telewizyjnych obrazów zdrowotnych uzmysławia
odbiorcy przewagę wartości zdrowia nad instrumentalną gonitwą o zdrowie będące
towarem. Prowadzi do zrozumienia siebie i do zrozumienia drugiego człowieka poprzez
odpowiedź na pytanie: Jaki obszar (czyj? właściwy dla kogo?) rzeczywistości
zdrowotnej przedstawiają poszczególne telewizyjne teksty i obrazy o charakterze
zdrowotnym?
Wnioski. Ważne jest, aby nauczyciele współpracowali z pedagogami/psychologami, ponieważ
treści programowe kształtują osobowość i tożsamość uczniów. Znajomość czynników
wpływających na zdrowie powinna wpisywać się w program i proces kształcenia
(edukacji zdrowotnej, wychowania zdrowotnego i socjalizacji).
ACE study as an important signpost for the direction of educational and preventive activities in the education system
Authors: Tomkowiak Hubert
Published: February 2024

Cel. Doniosłość badań ACE study ma charakter wielowymiarowy. Po pierwsze, pokazały
one niebywałe rozpowszechnienie niekorzystnych wydarzeń w dzieciństwie w społeczeństwie
amerykańskim. Po drugie, dowiodły, jak poważne konsekwencje zdrowotne,
nie tylko natury psychicznej, się z nimi wiążą. Świadomość obu tych faktów powinna
mieć znaczący wpływ na funkcjonowanie systemu edukacji, wychowania i profi laktyki.
Polska szkoła wydaje się tego nie dostrzegać, choć dysponujemy podobnymi badaniami
przeprowadzonymi w naszym kraju, których wyniki są również alarmujące. W artykule
dokonano porównawczego zestawienia wyników obu badań celem wykazania konieczności
uwzględniania dostarczanych przez nie faktów w konstruowaniu systemu edukacji,
zwracając znacznie większą uwagę na kwestie dotyczące wychowania oraz profi laktyki
pojmowanej również w kategoriach czysto medycznych.
Metoda. Analiza porównawcza badań amerykańskich i polskich dotyczących krzywdzenia
dzieci.
Wnioski. Wyniki badań nie pozostawiają wątpliwości, że profi laktyka ukierunkowana na
eliminowanie niekorzystnych wydarzeń w dzieciństwie oraz niwelowanie ich skutków ma, oprócz pedagogicznego, również czysto medyczny wymiar. Fakt ten należy wykorzystać
dla wzmocnienia promocji takich oddziaływań.
Challenges and perspectives for youth work in the face of health care reform
Authors: Kanclerz Bożena
Published: February 2024

Wprowadzenie. Od kilku już lat zarówno w nauce, publicystyce, jak i w szeroko rozumianej
opinii społecznej trwa dyskusja na temat fatalnego stanu psychiatrii dziecięcej
w Polsce. Od początku mojej pracy zawodowej, zarówno naukowej, jak i praktyki pedagogicznej,
czyli od dekady, niezmiennie towarzyszy mi hipoteza o niewydolności systemu
wsparcia oraz opieki dzieci i młodzieży.
Cel. W zaprezentowanym artykule przedstawione zostały założenia reformy ochrony
zdrowia dzieci i młodzieży z perspektywy pedagogicznej, a zatem odwołujące się przede
wszystkim do pracy opiekuńczo-wychowawczej w najbliższym środowisku potrzebujących.
Perspektywę tę poprzedzono analizą obecnego stanu zdrowia psychicznego dzieci
i młodzieży. Elementem wyjściowym do omawiania założeń reformy była rekonstrukcja
kategorii dobrostanu psychicznego jako ważnego elementu psychologii pozytywnej,
która w sposób kompleksowy definiuje zdrowie psychiczne, będące stanem pożądanym
w pracy z dziećmi i młodzieżą. Celem artykułu jest nie tylko podjęcie dyskusji nad
założeniami reformy, lecz także weryfikacja funkcjonowania systemu ochrony zdrowia psychicznego na pierwszym poziomie referencyjnym, w fazie początkowej wdrażania
reformy.
Materiały i metody. Analiza literatury przedmiotu, przepisów prawnych oraz danych statystycznych
i odwołanie ich do praktyki i doświadczeń własnych autorki.
Wyniki. Z przeglądu literatury oraz najważniejszych danych statystycznych wynika, że
dobrostan psychiczny młodych decyduje o ich prawidłowym rozwoju, za który odpowiadają
najważniejsze środowiska socjalizacyjne: rodzina, grupa rówieśnicza, szkoła, a także
miejsca pomocy i wsparcia.
Wnioski. Kluczowa w ochronie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży powinna stać
się profi laktyka oparta na budowaniu programów wzmacniających kompetencje, które rozumiane
są jako wymiary dobrostanu psychicznego, oraz dalsze reformowanie ochrony
zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.
Admission to a foster family as a critical event in a child’s life
Authors: Muszyńska Ewa
Published: February 2024

Wprowadzenie. Przyjęcie do rodziny zastępczej można uznać za krytyczne wydarzenie
w życiu dziecka z uwagi za zakres i charakter trudności, jakich ono doświadcza.
Cel. Celem artykułu jest analiza doświadczeń dziecka przyjętego do rodziny zastępczej
w świetle teorii krytycznych wydarzeń życiowych.
Materiały i metody. W przygotowaniu tekstu tego artykułu posłużono się analizą literatury
przedmiotu.
Wyniki. Trudności doświadczane przez dziecko rozpoczynające ten etap swego życia,
w którym funkcjonuje w rodzinie zastępczej, to przede wszystkim naruszające poczucie
bezpieczeństwa, radykalne zmiany środowiska rodzinnego, szkolnego i lokalnego, utrata
codziennych interakcji ze znanymi osobami i konieczność nawiązywania nowych. Dla
emocjonalnych i behawioralnych reakcji dziecka na wydarzenie, jakim jest przyjęcie go do
rodziny zastępczej, szczególne znaczenie ma jego poznawcze ustosunkowanie się do tego
wydarzenia, jego przyczyn i skutków.
Wnioski. Dla pełnego zrozumienia sytuacji dziecka i skutecznego wsparcia, niezbędna jest
trafna diagnoza sposobu doświadczania przez dziecko wydarzenia, jakim jest przyjęcie do
rodziny zastępczej, jak również defi cytów i zasobów jakimi ono dysponuje. Głównym zadaniem opiekunów dziecka jest budowanie środowiska dającego mu poczucie bezpieczeństwa
i przynależności. Realizacja tego zadania powinna dokonywać się w ścisłej współpracy z instytucjami
i osobami zaangażowanymi w organizację pieczy zastępczej. Ważna jest także
współpraca z osobami z najbliższych dziecku środowisk: rodziny biologicznej oraz szkoły.
Value in the family or family as a value?– in a social work perspective
Authors: Głódź Natalia
Published: February 2024

Wprowadzenie. Rodzina od wieków stanowiła podstawę życia społecznego. Obecnie, nie
tylko jej konstrukt, ale także samo postrzeganie jej jako wartości w życiu społecznym, uległo
przeobrażeniom. Szczególnie ma to miejsce w obszarze benefi cjentów pracy socjalnej,
czyli rodzin doświadczających różnych problemów i dysfunkcji.
Cel. Celem artykułu jest ukazanie postrzegania wartości rodziny, przy uwzględnieniu obszaru
działań pomocy społecznej.
Materiały i metody. Materiał teoretyczny zakresu wartości rodziny został uzupełniony
badaniami jakościowymi. Przeprowadzone zostały one na grupie 20 pracowników socjalnych.
W pracy zastosowano następujące narzędzia: scenariusz wywiadu pogłębionego.
Wyniki. Rodzina jest specyfi cznym obszarem działań pracy socjalnej. Rodziny korzystające
z pomocy, według pracowników socjalnych, często nie dostrzegają wartości w jednostce,
którą współtworzą. Według badanych, wartość istnieje sama w sobie i ma wpływ na
wsparcie wewnątrzrodzinne oraz procesy zmagania się z problemem.
Wnioski. Jednostka rodziny powinna być dodatkowo wspierana przez pracę socjalną
w aspekcie postrzegania swojej wartości.
Family in social pedagogy: studies and research directions
Authors: Cichosz Mariusz
Published: February 2024

Wprowadzenie. W artykule omówiono problematykę rodziny. Dokonano analizy sposobów
poznania i rozumienia tego zagadnienia, jakie kształtowały się na przestrzeni lat - od
początku istnienia pedagogiki społecznej, aż do współczesności.
Cel badań. Celem badań jest wskazanie kontekstów problemowych odnoszących się do
rodziny, jakie na przestrzeni lat są realizowane w pedagogice społecznej.
Metoda. Odpowiadając na postawiony problem posłużono się, przede wszystkim, analizą
tekstów. Badania miały charakter jakościowy, prowadzący do zrozumienia omawianego
zagadnienia.
Wyniki i wnioski. Na podstawie przeprowadzonej analizy można stwierdzić, że badania
nad rodziną prowadzone na gruncie pedagogiki społecznej, aktualnie oraz w przeszłości,
koncentrują się zwłaszcza na społecznym wymiarze jej istnienia. Podkreślając wspólnotowy
i niezbywalny charakter rodziny, w badaniach wskazuje się na zewnętrzne, społeczne
uwarunkowania jej istnienia.
Opinions of adult children from multi-child families on their family of origin
Authors: Sobczyk- Gąsiorek Anna , Gąsiorek Przemysław , Śpikowska Wanda
Published: February 2024

Wprowadzenie. Badania nad rodzinami wielodzietnymi są prowadzone przede wszystkim,
ze względu na zainteresowanie sytuacją dzieci, które się rozwijają w tych szczególnych
warunkach. Wyniki ukazują rodziny wielodzietne w bardzo spolaryzowany sposób.
od bardzo negatywnych, eksponujących niewydolność wychowawczą, trudności materialne
i różnego rodzaju zaniedbania do bardzo pozytywnych, podkreślających korzystny wpływ licznego rodzeństwa na rozwój dzieci. Przedstawione w artykule wyniki badań
ukazują wielodzietność z perspektywy niepodejmowanej dotychczas, a mianowicie analizując
opinię dorosłych, którzy wychowywali się w rodzinie wielodzietnej.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań dotyczących opinii dorosłych
dzieci z wielodzietnych rodzin na temat rodziny pochodzenia.
Materiały i metody. W pracy zastosowano następujące narzędzia badawcze: kwestionariusz
ankiety.
Wyniki. Z przeprowadzonych badań wynika, że większość dorosłych dzieci z rodzin wielodzietnych
pozytywnie ocenia model rodziny z licznym potomstwem oraz swoje dojrzewanie
w takiej rodzinie. Większość uznaje za szczęśliwe małżeństwo swoich rodziców
oraz dostrzega wiele zalet i korzyści z posiadania licznego rodzeństwa.
The Peter Hess Method. Study of sound perception in prophylaxis and family therapy
Authors: Kataryńczuk-Mania Lidia
Published: February 2024

Wprowadzenie. Mało jeszcze rozpowszechniona w Polsce metoda odprężenia i relaksacji
Petera Hessa jest wykorzystywana przez lekarzy, terapeutów, psychoterapeutów, nauczycieli-
terapeutów pracujących z osobami z niepełnosprawnością na warsztatach terapii zajęciowej,
w ośrodkach pomocy społecznej, hospicjach, szpitalach.
Cel. Celem artykułu jest ukazanie wybranych założeń metody Petera Hessa i możliwości
jej wykorzystania w profilaktyce i terapii rodzinnej.
Materiały i metody. W pracy wykorzystano opis indywidualnych przypadków osób korzystających
z terapii rodzinnej w Ośrodku Pomocy Społecznej „Arka” w Zielonej Górze.
Wyniki. Z obserwacji wynika, że metoda Petera Hessa stwarza szerokie możliwości profilaktyczno-
terapeutyczne w pracy z dorosłymi, z członkami rodzin.
On the issues of sexuality education in Poland
Authors: Dec-Pietrowska Joanna , Walendzik-Ostrowska Agnieszka
Published: February 2024

Wprowadzenie. Zagadnienia ludzkiej seksualności są niezwykle ważnym obszarem działalności
edukacyjnej i wychowawczej, a potrzeby w zakresie edukacji seksualnej wydają
się obecnie bezdyskusyjne. Ta konieczność wynika z szeregu współczesnych zjawisk społecznych,
wśród których należy wymienić przede wszystkim przekształcanie się nowoczesnych
ludzkich zbiorowości w społeczeństwa informatyczne (informacyjne). Przejawia się
to w natychmiastowym i nieograniczonym dostępie do wielu źródeł wiedzy, przy jednoczesnym
problemie z weryfikowaniem ich jakości i prawdziwości, a także w wysokim ryzyku
natrafienia na treści szkodliwe i niebezpieczne. Nie bez znaczenia jest także zjawisko
seksualizacji dzieci, rozumiane jako nadawanie im cech osób dojrzałych i atrakcyjnych
seksualnie, przy jednoczesnym sprowadzaniu wartości osoby wyłącznie do jej fizyczności
i wyglądu. Oprócz tego w sferze publicznej są obecne dwa dyskursy o edukacji seksualnej (konserwatywny i liberalny), silnie spolaryzowane i wzajemnie się wykluczające.
Spór w tym kontekście w głównej mierze dotyczy potrzeby, celowości, założeń, wpływu,
postaci, treści czy osób prowadzących edukację w zakresie seksualności. Dyskusja ta jest
mocno upolityczniona i ma światopoglądowy charakter.
Cel. Celem artykułu jest omówienie teoretycznych aspektów edukacji seksualnej. Przedstawiono
różne ujęcia definicyjne i relacje pomiędzy edukacją a wychowaniem seksualnym,
typy edukacji i ich skuteczność oraz historię wprowadzania treści z zakresu seksualności
człowieka do polskich szkół. Wskazano najważniejsze cechy skutecznej i profesjonalnej
edukacji seksualnej oraz zadania rodziny w tym zakresie.
Materiały i metody. Dokumenty krajowe i międzynarodowe, literatura przedmiotu. Analiza
treści.
The role of the mother in Polish pedagogical thought 1795–1918
Authors: Wnęk Jan
Published: February 2024

Wprowadzenie. W latach 1795 – 1918 nastąpił rozwój w polskiej myśli pedagogicznej refleksji nad wychowawczą roli matki. Ta problematyka była poruszana w wielu publikacjach okresu oświecenia, romantyzmu oraz przełomu XIX i XX wieku. O matce pisali wówczas zarówno wybitni pedagodzy, jak i mniej znani autorzy. Większość z nich wskazywała na potrzebę udziału matek w procesie wychowania i opieki nad dziećmi, nauczaniu przez nie potomstwa takich wartości jak miłość, religijność. Obecnie literatura pedagogiczna okresu zaborów jest ciekawym źródłem informacji o rodzinie polskiej tamtych, trudnych czasów, kształtowaniu ideałów i celów wychowawczych. Pokazuje, jak na przestrzeni lat zmieniały się poglądy autorów na macierzyństwo. Po powrocie Polski do suwerenności państwowej część wychowawców chętnie wracała do koncepcji opiekuńczo-wychowawczych z poprzedniego okresu, dostrzegając w nich źródło głębokich przemyśleń na temat polskiej rodziny.
Cel. Celem artykułu jest analiza źródeł pedagogicznych z XIX w. dotyczących roli matki w wychowaniu dzieci.
Materiały i metody. W artykule zastosowano metodą analizy dokumentów.
Wyniki. Z analizy literatury pedagogicznej wynika, że jej autorzy przypisywali matce kluczowe zadania opiekuńczo-wychowawcze.
Contemporary woman in the context of motherhood and the role of a mother
Authors: Krause Ewa
Published: February 2024

Wprowadzenie. Współczesnej kobiecie wzrasta zakres obowiązków i nieustannie poszerza się repertuar nowych ról. Szczególnie jednak naznaczona i obarczona oddźwiękiem społecznym jest rola matki. Macierzyństwo stanowi przedmiot analiz wielu badaczy. Najczęściej pozostaje ono w obszarze zainteresowań demografów, psychologów, socjologów i pedagogów. Jest to temat uznawany za stale aktualny, popularny zarówno w dyskursie naukowym, jak i w dyskusji społecznej. Ważne jest zatem permanentne zgłębianie tej problematyki, ukazujące również nowe konteksty – w tym przypadku nawiązano do sytuacji matek w czasie pandemii COVID-19.

Cel. Celem artykułu jest ukazanie społecznego postrzegania współczesnych kobiet w kontekście roli matki oraz w odniesieniu do wyborów życiowych przez nie dokonywanych. Kolejnym celem jest zaprezentowanie występujących stanowisk wobec macierzyństwa czy dyskursów jego dotyczących, a także zwrócenie uwagi na sytuację matek w Polsce spowodowaną pandemią COVID-19.

Materiały i metody. W niniejszym opracowaniu, stanowiącym przegląd literatury, zastosowano także metodę badawczą desk research.

Wyniki i wnioski. Z przedstawionych analiz wyłaniają się różne kategorie współczesnych kobiet, w tym matek, i różnorodność ich postrzegania w kontekście tej roli. Aby można było przygotować rozwiązania (w obszarze polityki społecznej), które wspierałyby je wszystkie (niezależnie od ich preferencji), ważna jest znajomość poszczególnych grup kobiet. Nie chodzi o nakłanianie każdej do macierzyństwa, ale o stworzenie warunków do jego podejmowania i pełnienia tym osobom, które dzieci rzeczywiście chcą, oraz wspomaganie ich w łączeniu i godzeniu ról. W wyniku pojawienia się pandemii COVID-19 jest to tym bardziej potrzebne, ponieważ jej wybuch wzmocnił tradycyjny podział obowiązków i zjawisko retradycjonalizacji, które kobietom nie sprzyja.
Religious education in Poland: between absence and presence
Authors: Hejwosz-Gromkowska Daria
Published: February 2024

Wprowadzenie. W poszczególnych systemach edukacyjnych istnieją różne podejścia
wobec nauczania religii w szkole. W Polsce edukacja religijna ma charakter wyznaniowy
(katecheza) w związku z silną pozycją Kościoła Katolickiego. Zważywszy na fakt,
że 94.2% uczniów szkół podstawowych uczęszcza na katechezę, autorkę tekstu interesowało,
czy w podstawie nauczania dla szkół podstawowych uwzględnia się problematykę
różnorodności religijnej i wyznaniowej oraz czy religia traktowana jest tako fenomen
kulturowy.
Cel. Celem artykułu jest analiza podstawy programowej dla szkół podstawowych i programu
nauczania katechezy w celu zweryfikowania treści odnoszących się do religii jako
fenomenu kulturowego.
Metody. Posłużono się jakościową analizą treści podstawy programowej dla szkoły
podstawowej w celu ustalenia na jakich przedmiotach (gdzie?) oraz w jaki sposób (jaki
kontekst?) religia jako zjawisko kulturowe zawarta jest w tym bazowym dokumencie.
Wyniki. Z przeprowadzonych analiz wynika, że problem religii jako zjawiska kulturowego
jest marginalizowany w podstawie programowej dla szkoły podstawowej.
Parental involvement in helping children of early school age with homework. Possibilities of analysis
Authors: Musiał Ewa
Published: February 2024

Cel. Dzieci w wieku wczesnoszkolnym na ogół chętnie przychodzą do szkoły i z zapałem
zabierają się do nauki. Pilnie słuchają i gorliwie wypełniają polecenia nauczyciela.
Natomiast ich koncentracja uwagi jest jeszcze nietrwała. Naturalne jest, że nie potrafią
one początkowo sprostać wszystkim obowiązkom szkolnym. Dodatkowo w pierwszych
latach nauki mali uczniowie nie mają jeszcze nawyku uczenia się samodzielnie
ani w szkole, ani w domu. Dlatego też ogromne znaczenie we właściwym kształtowaniu
tego zwyczaju oraz konsekwentnym, a zarazem rozumnym, tj. odpowiednim pod
względem wychowawczym podejściu do tej problematyki, mają rodzice. Praca domowa
jest jednym z elementów jednolitego procesu kształcenia. Nie jest więc dodatkiem do
nauki szkolnej, jak to dość często występuje w praktycznej działalności dydaktyczno-
-wychowawczej, ale jej integralnym elementem. Kiedy dziecko zaczyna swoją przygodę
ze szkołą, potrzebuje wsparcia tych, którzy dają mu poczucie bezpieczeństwa. Istotna
dla dziecka jest obecność rodziców w ważnych chwilach w szkole oraz zainteresowanie
tym, co dzieje się w jego życiu, a więc także zadaniami domowymi. Oczywiste zatem jest, że rodzice mogą i powinni pomagać w nauce. Celem artykułu jest przedstawienie
możliwości zaangażowania się rodziców w pomoc dzieciom w wieku wczesnoszkolnym
w odrabianiu prac domowych.
Materiały i metody. Przegląd i analiza literatury przedmiotu.
Wnioski. Rodzic powinien być doradcą, ale nie wykonawcą. Narzucanie swojej pomocy
w sytuacji, gdy dziecko jej nie potrzebuje i nie chce, czy nawet wyręczanie dziecka
może spowodować, że młody człowiek zwątpi w swoje możliwości, pogorszy się jego
samoocena, przyzwyczajony też zostanie do oszukiwania i innych działań sprzecznych
z normami społecznymi. Może to doprowadzić do sytuacji, w której uczeń nie będzie
podejmował żadnych zadań bez zewnętrznej motywacji rodzica lub nauczyciela. Jednak
pozostawienie go zupełnie samego wobec nowych i trudnych wyzwań także nie
jest dobre, bo zaburza jego poczucie bezpieczeństwa, może spowodować wykształcenie
postawy unikania trudnych sytuacji. Racjonalna pomoc rodziców jest pedagogicznie
bezcenna.
Peer relationships as an area of activity for a school class teacher
Authors: Muszyńska Ewa
Published: February 2024

Wprowadzenie. Relacje z rówieśnikami odgrywają znaczącą rolę w rozwoju dzieci i młodzieży,
czego świadectwem mogą być negatywne skutki ich nieprawidłowości. Ważnym
miejscem kształtowania się tych relacji jest klasa szkolna.
Cel. Głównym celem tego artykułu jest opisanie działań wychowawcy klasy szkolnej,
skierowanych na wspomaganie procesu kształtowania się prawidłowych relacji uczniów
z ich rówieśnikami.
Materiały i metody. W przygotowaniu tekstu tego artykułu posłużono się analizą literatury
przedmiotu.
Wyniki. Przedstawione w literaturze przedmiotu wyniki badań wskazują na to, że dla
relacji uczniów z ich rówieśnikami ważne są czynniki motywujące do podjęcia interakcji
z rówieśnikiem oraz czynniki ułatwiające jej utrzymanie. Wiedza na temat tych czynników
i wzajemnych zależności między nimi posłużyła wskazaniu kierunków i zarazem celów
omawianych działań wychowawcy oraz sposobów ich osiągania.
Wnioski. Istnieje konieczność systemowego ujmowania procesu kształtowania się relacji
rówieśniczych i zarazem systemowych działań wychowawcy, skierowanych na wspomaganie
tego procesu.
Hidden curriculum in the foreign language teaching as the remedy for youth upbringing difficulties
Authors: Linkiewicz Patrycja
Published: February 2024

Wprowadzenie. Wychowywanie młodzieży w dobie kryzysu wychowania oraz kryzysu
rodziny wymaga poszukiwania nowych możliwości wywierania wpływu na rozwój młodego
pokolenia. W artykule zaproponowano ukrytą formę kształtowania młodzieży, możliwą
do zaaplikowania w szczególności podczas zajęć z języka obcego.
Cel. Celem niniejszego artykułu jest nakreślenie możliwości wypływających z nauczania
języka obcego w kontekście wypracowywania kompetencji społecznych młodzieży oraz
– niezauważonych jak dotychczas w polskiej dydaktyce języków obcych – kompetencji
moralno-duchowych. Cel ten finalnie ukierunkowany jest na wsparcie rodziców w wychowywaniu
młodego pokolenia.
Materiały i metody. W pracy wykorzystano metodę analizy literatury przedmiotu, metodę
wnioskowania logicznego oraz metodę heurystyczną.
Wyniki. Umiejętna selekcja zarówno metod i form pracy z uczniami, jak i materiałów
dydaktycznych przyczynia się do kształtowania wychowawczego młodzieży. Stopień
w jakim zajęcia mogą pomóc adolescentom, a zarazem ich rodzinom, zależy ponadto od
pomysłowości, otwartości, kreatywności, zaangażowania oraz potencjału samego nauczyciela.
Przygotowując się do zajęć każdy nauczyciel powinien zastanowić się nie tylko nad
sposobem przekazania wiedzy, ale i nad dobraniem takich aktywności, które dodatkowo
rozwinęłyby w uczniach umiejętności społeczne czy wartości moralno-duchowe. Pełnienie przez niego funkcji wychowawczej nie może być czystą fikcją, jako że jest to szczególne
zadanie, przez które może on znacząco pomóc innej komórce społecznej, tj. rodzinie,
która tak bardzo pomocy potrzebuje.
How young people learn public participation – from the family to the public sphere
Authors: Achremowicz Hanna
Published: February 2024

Wprowadzenie. Partycypacja publiczna to istotny komponent współczesnej demokracji.
Pytanie o to, jak przygotowywać młodych ludzi do aktywnego uczestnictwa w życiu obywatelskim
stanowi jedno z wyzwań zarówno współczesnej pedagogiki, jak również wychowania
w rodzinie.
Cel. Celem tekstu jest prezentacja badań własnych nad procesem uczenia się partycypacji
publicznej przez młodzież, a następnie odniesienie wyników do pytania o to, w jakim stopniu
mogą one mieć zastosowanie dla wychowania na gruncie rodziny.
Materiały i metody. W badaniach wykorzystano metodę participatory action research.
Siedmioro młodych ludzi pełniło rolę badaczy swojego środowiska (wykorzystano wywiady
jakościowe). Wspólnie z autorką opracowali oni wyniki i wnioski z badań. Jako ramę
teoretyczną do badań przyjęto teorię uczenia się Knuda Illerisa.
Wyniki. Wyniki badań ukazują trzy wymiary uczenia się partycypacji (wymiar poznawczy,
emocjonalny i społeczny).
Wnioski. Analiza wyników w kontekście wychowania w rodzinie wskazuje na istotny
wpływ otoczenia rodzinnego na rozpoczynanie aktywności społecznej, jak również jej
kontynuowanie i pogłębianie.
Social workers’ family resources and their readiness to change
Authors: Czechowska-Bieluga Marta
Published: February 2024

Wprowadzenie. Przedmiotem rozważań podjętych w artykule są korelacje pomiędzy
zasobami rodzinnymi pracowników socjalnych a ich gotowością do zmian życiowych.
Wstępne określenie rozumienia analizowanych kategorii oraz znaczenia, jakie odgrywają
one w pracy socjalnej z rodziną, dało podstawę do analizy wyników badań własnych.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań nad fenomenem korelacji między
zasobami rodzinnymi pracowników socjalnych a ich gotowością do zmian życiowych.
Materiały i metody. Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Poziom gotowości
do zmian w wymiarze globalnym oraz w zakresie cech odzwierciedlających złożoność zjawiska
określono za pomocą Kwestionariusza Gotowości do Zmiany, którego autorami są
R. Kriegel i D. Brandt, w tłumaczeniu A. Paszkowskiej-Rogacz. Z kolei zasoby rodzinne
badanych pracowników socjalnych analizowano w oparciu o Kwestionariusz Samooceny
Zasobów, który pozwala przypisać osobie badanej ważność zasobu, stopień jego pozyskania
i poczucia utraty (Dudek, Koniarek, Szymczak, 2007; Hobfoll, 2012). Na podstawie
analizy czynnikowej wyróżniono dwie podskale zasobów związanych z rodziną, które nazwano:
Równowaga w życiu rodzinnym oraz Relacje i potrzeby.
Wyniki. Wyniki badań ujawniły, że częściej zasoby związane z Równowagą w życiu rodzinnym
(zarówno z uwzględnieniem ich ważności dla osób badanych, stopnia ich pozyskania
oraz poczucia utraty) korelowały z poszczególnymi cechami gotowości do zmian
niż zasoby ujęte jako Relacje i potrzeby. Z kolei stopień pozyskania dwóch analizowanych czynników, czyli wyodrębnionych zasobów rodzinnych, korelował z poziomem ogólnej
gotowości do zmian badanych pracowników socjalnych. Im silniejsze poczucie pozyskania
zasobów, tym wyższy poziom gotowości do zmian. Wyniki te pokazują, że minimalizowaniu
oporu przed zmianą wśród pracowników socjalnych w zakresie ogólnego poziomu
gotowości do zmian oraz pięciu spośród siedmiu analizowanych cech może sprzyjać
nie tylko posiadanie zasobów rodzinnych czy ich ważność, lecz także, choć w mniejszym
zakresie, poczucie utraty w tym obszarze. Wyniki te wydają się ważne z uwagi na potrzebę
wzmacniania systemów rodzinnych badanej grupy zawodowej, której istota pracy polega
na kreowaniu, towarzyszeniu i sprzyjaniu gotowości do zmiany rodzinom zagrożonym
marginalizacją społeczną i zmarginalizowanym.
Families and interpersonal bonds in digital entanglement
Authors: Ściupider-Młodkowska Mirosława
Published: February 2024

Wprowadzenie. Niniejszy tekst jest próbą zmierzenia się z definicją rodzin cyfrowych
we współczesnej rzeczywistości, pełnej kontrastowości i niejednoznaczności. Ukazano
i zanalizowano w nim zmiany, jakie nastąpiły w paradygmacie życia rodzinnego na przestrzeni
ostatnich dziesięcioleci.
Cel. Artykuł ma na celu odpowiedzieć na pytanie: Jak zmieniły się współczesne rodziny
pod wpływem przemian kulturowych, a zwłaszcza przenikania do nich świata cyfrowych
relacji? Pytanie badawcze: Dlaczego można współcześnie mówić o rodzinnych więziach
cyfrowych?
Materiały i metody. Analiza literatury przedmiotu, wyjaśniająca podstawowe mechanizmy
zmiany. Analiza pojęć: kapitalizm inwigilacji (Shoshana Zuboff), narcyzm
kulturowy (Christopher Lasch), cyfrowa demencja (Manfred Spitzer), fałszywy
świat doskonałości (Mirosława Marody) . Rozważania popieram wieloletnią
metodologią naukową, wykorzystaną w projekcie Miłość w epoce Ja ( Ściupider-
Młodkowska, 2018), jak i praktycznym doświadczeniem pedagożki, dostrzegającej
trudności w funkcjonowaniu współczesnych rodzin w kontekście wpływu techniki na relacje międzyludzkie.
Wyniki. Dostrzeżono problemem niestabilnych i zagubionych więzi rodzinnych na skutek
psychicznego paraliżu i presji zewnętrznej wywieranej przez świat cyfrowy na realne decyzje
i funkcjonowanie rodzin.
Wnioski. Pedagogika rodziny, chcąca rozbudować sieć wsparcia dla rodzin cyfrowych,
powinna uczyć racjonalnego i krytycznego korzystania z komunikatorów medialnych.
Czas aktywności spędzony na cyfrowych relacjach obdziera współczesną rodzinę z jej
intymności i bliskości więzi oraz destrukcyjnie wychładza emocjonalność poprzez zamykanie
przestrzeni dla budowania relacji w świecie realnym.
The essence of a sacramental marriage and the process of spouses’ self-upbringing
Authors: Sorkowicz Anastazja
Published: February 2024

Cel. Celem prezentowanego artykułu jest prześledzenie wybranych dokumentów Kościoła Katolickiego, podejmujących tematykę małżeństwa i rodziny, oraz odniesienie do nich wyzwań związanych z koniecznością podjęcia przez oboje małżonków procesu samowychowania.
Metoda. Opracowanie niniejszego tekstu wymagało posłużenia się metodą analizy dokumentów, polegającą na uporządkowaniu i interpretacji zawartych w nich treści pod kątem wybranego do zbadania zagadnienia.
Wyniki i wnioski. Małżeństwo katolickie jest związkiem opartym na wzajemnej miłości, wierności i uczciwości, a jednym z jego głównych przymiotów jest nierozerwalność.
Trwanie w sakramentalnym związku małżeńskim wiąże się z konkretnymi wymaganiami, jakie stawiają samym sobie oboje małżonkowie. To oni w równej mierze odpowiedzialni są za swój własny rozwój, za jakość związku oraz za wychowanie dzieci. Studium
wskazanego nauczania pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących samowychowania małżonków. Oboje zobowiązani są do permanentnej pracy nad samym sobą, nad tym wszystkim, co stanowi o ich niepowtarzalności. Dobro wspólne małżonków nie jest prostą
sumą dobrostanu psychicznego, fizycznego i duchowego obojga, ale stanowi punkt odniesienia codziennych starań, autorefleksji, tego wszystkiego, co oboje robią w celu wypełnienia oryginalną treścią istoty małżeństwa sakramentalnego. Samowychowanie małżonków ukierunkowane jest na bycie wzajemnie dla siebie darem, na permanentne budowanie wspólnoty osób. Jest warunkiem koniecznym realizacji nauczania Kościoła o małżeństwie i rodzinie. Świadome podjęcie „trudu rozwoju” możliwe jest po osiągnięciu pewnego stopnia dojrzałości i stanowi całożyciowe zadanie każdego człowieka, a człowieka żyjącego w małżeństwie w szczególności. Można przyjąć, że samowychowanie małżonków stanowi fundament życia rodzinnego, a więc również wychowania dzieci, wszelkich relacji międzyosobowych i międzypokoleniowych
Woman reaching adulthood on the educational role of a mother
Authors: Śniegulska Anna
Published: February 2024

Cel. W artykule zostanie przedstawiona wychowawcza rola matki w świetle wypowiedzi kobiet wchodzących w okres dorosłości. Okres ten jest specyficznym etapem życia człowieka, gdyż najczęściej podejmuje on wtedy refleksję nad założeniem własnej rodziny, podjęciem roli rodzicielskiej, potomstwem i jego wychowaniem. Mając na uwadze, iż role rodzicielskie stanowią podstawowy wymiar funkcjonowania człowieka dorosłego, zasadniczym celem badań było określenie podstawowych atrybutów postrzeganej i wyobrażanej przez młode kobiety wychowawczej roli matki. W badaniach starano się także określić, jak młode kobiety interpretują wychowanie i wychowanie macierzyńskie, oraz jakie czynniki stanowią ułatwienia i utrudnienia w pełnieniu przez matkę roli wychowawczej.
Metoda. W postępowaniu badawczym zastosowano jakościową analizę szerszych wypowiedzi kobiet wchodzących w okres dorosłości, związanych z rozumieniem zasadniczych aspektów roli matki w wychowaniu potomstwa. Problematyka ta wyłoniła się z wcześniejszych eksploracji, które także miały charakter badań jakościowych i były realizowane na drodze indywidualnych i grupowych wywiadów z młodymi kobietami. W prezentowanych badaniach wzięło udział 109 kobiet w wieku 19–25 lat, zamieszkujących teren województwa podkarpackiego.
Wyniki. Podsumowując najistotniejsze rezultaty badań i formułując wnioski końcowe, należy powiedzieć, iż dla młodych kobiet proces wychowania oznacza przede wszystkim przygotowanie dziecka do życia w społeczeństwie, przekazanie mu zasad i norm społecznych, a jednym z podstawowych celów tego przygotowania jest wpojenie wartości etycznych. Wychowanie przez matkę winno opierać się na głębokiej miłości do dziecka, okazywaniu mu szacunku i zaspokajaniu jego potrzeb. Podstawowymi zaś kategoriami wychowawczej roli matki są miłość, opieka, określone cechy osobowościowe i charakterologiczne matki, oraz relacja osobowa matki i dziecka. Matce łatwiej pełnić rolę wychowawczą, gdy pozostaje w szczęśliwym, satysfakcjonującym związku małżeńskim, oraz
gdy jest spełniona i szczęśliwa jako kobieta
The problems of psychosocial functioning and professional support of children from internally displaced families in Ukraine
Authors: Yaroshenko Alla , Andruszkiewicz Fabian
Published: February 2024

Cel: W pracy ukazano dylematy dotyczące dzieci pochodzących z rodzin imigrantów domowych na Ukrainie, których głównym problemem jest aspekt psychospołecznego funkcjonowania w środowisku.
Metoda: Analiza dokumentów.
Rezultaty: Opisano kierunki działań mające na celu stymulowanie rozwoju dziecka poprzez udzielanie pomocy psychologicznej w placówkach edukacyjnych lub ośrodkach usług socjalnych dla rodziny, dzieci i młodzieży, a także ukazano kierunki wsparcia wychowywania dziecka w środowisku rodzinnym. Przedstawiono niedociągnięcia i zalety tych przedsięwzięć, zarówno na szczeblu państwowym, jak i lokalnym.
Wnioski: Postulowano o stworzenie programu przedstawiającego rozwiązania głównych problemów dzieci przesiedleńców oraz utworzenie jednolitej instytucji, która będzie zajmować się wyłącznie kwestiami migrantów dziecięcych i świadczeniem usług socjalnych w celu rozwiązania problemów związanych z socjalizacją i edukacją dzieci. Zadanie to winno być priorytetowym celem polityki państwa ukraińskiego
Social support and self-esteem of youngsters from incomplete families
Authors: Bochniarz Agnieszka
Published: February 2024

Cel: Celem podjętych badań jest określenie charakteru zależności między wsparciem społecznym a samooceną młodzieży wychowywanej przez samotnych rodziców
w porównaniu z młodzieżą wychowywaną w rodzinach pełnych.
Metoda: Realizując cel badań, wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, obejmującego dwie techniki badawcze – Kwestionariusz Wsparcia Społecznego J.S. Norbeck
oraz Skalę Samooceny SES M. Rosenberga w polskiej adaptacji I. Dzwonkowskiej, K. Lachowicz-Tabaczek i M. Łaguny.
Rezultaty: Rezultaty przeprowadzonych badań ukazały zróżnicowanie między
młodzieżą wychowywaną przez samotnych rodziców i młodzieżą wychowywaną przez
obydwoje rodziców w zakresie natężenia wsparcia społecznego i samooceny. Okazało
się, że wsparcie otrzymywane przez młodzież z rodzin niepełnych jest znacząco niższe
w porównaniu z percypowanym przez młodzież z rodzin pełnych. Ponadto uzyskane
wyniki wyraźnie pokazują, że młodzież z rodzin niepełnych znacznie niżej ocenia siebie niż młodzież z rodzin pełnych.
Wnioski: Trudne sytuacje życiowe, do których zalicza się brak jednego z rodziców,
mogą prowadzić do obniżenia poziomu samooceny młodego człowieka. Dlatego istotne�go znaczenia nabiera sieć wsparcia. Dla młodzieży z rodzin niepełnych tworzą ją osoby
z najbliższego otoczenia, które poprzez stwarzanie warunków sprzyjających przezwyciężaniu stresorów oraz zaspokajanie potrzeby bezpieczeństwa dbają o budowanie pozytywnego obrazu własnej osoby u młodego człowieka.