Η επίδραση της άσκησης και της μουσικής στη δράση του αυτόνομου νευρικού συστήματος στην καρδιά ασθενών υπό αιμοκάθαρση
Authors: Μήτσιου Μαρία 
Published: August 2021

Οι διαταραχές του αυτόνομου νευρικoύ συστήματος (ΑΝΣ) αποτελούν μια συχνή επιπλοκή της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΝ) με κύριο χαρακτηριστικό την αύξηση της δραστηριότητας του συμπαθητικού (ΣΝΣ) και την ελάττωση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΠΝΣ) στην καρδιά και την εμφάνιση αρρυθμιών. Η δυσλειτουργία αυτή έχει σημαντική επίπτωση τόσο στη μείωση της λειτουργικής ικανότητας, όσο και στην αύξηση της νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Σύμφωνα με παρατηρήσεις η εφαρμογή προγραμμάτων συστηματικής άσκησης μπορεί να βελτιώσει τις διαταραχές του ΑΝΣ. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της επίδρασης της συστηματικής άσκησης και της μουσικής στη δράση του ΑΝΣ στην καρδιά ασθενών υπό χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση. Στη μελέτη συμμετείχαν 40 αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς (μέση ηλικία (49,97±14,70 έτη), οι οποίοι εντάχθηκαν τυχαία σε 4 ισάριθμες ομάδες. Οι ασθενείς της ομάδας Α ακολούθησαν κατά τη διάρκεια της αιμοκάθαρσης ένα 6-μηνο πρόγραμμα άσκησης με στατικό ποδήλατο και παράλληλα άκουσμα μουσικής, της Β ομάδας ακολούθησαν μόνο πρόγραμμα άσκησης, της Γ ομάδας ακολούθησαν μόνο άκουσμα μουσικής, ενώ οι ασθενείς της ομάδας Δ δεν ακολούθησαν καμία παρέμβαση και αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου. Κατά την έναρξη και τη λήξη της 6-μηνης μελέτης εκτιμήθηκε η λειτουργική ικανότητα με την 6λεπτη δοκιμασία βάδισης (6MWT) και η δράση του ΑΝΣ στην καρδιά με την ανάλυση της διακύμανσης της καρδιακής συχνότητας (ΚΣ) στο πεδίο του χρόνου και των συχνοτήτων από την 24ωρη καταγραφή του καρδιακού ρυθμού. Οι οξείες επιδράσεις των παρεμβάσεων στο ΑΝΣ αξιολογήθηκαν μέσω του ελέγχου διακύμανσης της ΚΣ με τη χρήση του φορητού καρδιοσυχνόμετρου. Κατά τη διάρκεια της μελέτης διατηρήθηκε σταθερή η φαρμακευτική αγωγή, οι συνθήκες αιμοκάθαρσης και τα επίπεδα αιματοκρίτη των ασθενών. Στην οξεία φάση της παρέμβασης, στο φάσμα του χρόνου, παρουσιάστηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στο δείκτη γενικής διακύμανσης της ΚΣ (SDNN) στην ομάδα Α συγκριτικά με τις Β, Γ και Δ κατά 17,8%, 21%, 45,7%, όπως και στις ομάδες Β και Γ συγκριτικά με την ομάδα Δ κατά 23,7% και 20,3%, αντίστοιχα [F (3,36)=27,425, p=0.000]. Στο δείκτη βραχυπρόθεσμης διακύμανσης (RMSSD) παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στην ομάδα Α συγκριτικά με τις Β, Γ και Δ κατά 19%, 29,7%, 43,2%, όπως και στις ομάδες Β και Γ συγκριτικά με την ομάδα Δ κατά 20,4% και 10,4%, αντίστοιχα [F (3,36)=2.049, p=0.124]. Παρόμοια αποτελέσματα διαπιστώθηκαν στο δείκτη βραχυπρόθεσμης διακύμανσης του ΠΝΣ (PΝΝ50) στην ομάδα Α συγκριτικά με τις Γ και Δ κατά 50% και 50%, αντίστοιχα [F (3,36)=11.297, p=0.000]. Το πολύ χαμηλό φάσμα των συχνοτήτων (VLF) εμφανίστηκε στατιστικά σημαντικά αυξημένο στην ομάδα B συγκριτικά με τη Δ κατά 21,9% [F (3,36)=3.141, p=0.037]. Στην ανάλυση Poincare στον εγκάρσιο άξονα, ο δείκτης βραχυπρόθεσμης διακύμανσης της ΚΣ (SD1), αυξήθηκε σημαντικά στην ομάδα Α συγκριτικά με τη Β κατά 1,9%, όπως και στην ομάδα Β συγκριτικά με τη Δ κατά 23,5% [F (3,36)=4.388, p=0.010]. Μετά τη λήξη της εφαρμογής του προγράμματος παρέμβασης παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του δείκτη PNN50 στις ομάδες Α, Β και Γ συγκριτικά με την έναρξη κατά 22%, 18,2%, 4,2%, του δείκτη VLF κατά 22%, 10,3%, 4% και του SD1 στις ομάδες Α και Β συγκριτικά με την έναρξη κατά 10,2%, και 16,6%, αντίστοιχα (p<0,05). Τα αποτελέσματα από την ανάλυση της 24ωρης καταγραφής της ΚΣ έδειξαν ότι η άσκηση με το παράλληλο άκουσμα της μουσικής οδήγησε στη βελτίωση της δράσης του ΑΝΣ στην καρδιά, με σημαντική μείωση της δράσης του ΣΝΣ και ταυτόχρονη αύξηση του ΠΝΣ στην καρδιακή λειτουργία. Ο δείκτης SDNN-24 αυξήθηκε σημαντικά στις ομάδες Α, Β και Γ συγκριτικά με την ομάδα Δ κατά 13%, 15,47%, και 8,3%, αντίστοιχα [F (3,36)=11.671, (p=0.000). Επίσης, διαπιστώθηκε ότι ο δείκτης RMSSD-24 ήταν σημαντικά μεγαλύτερος στην ομάδα Α συγκριτικά με τη Β κατά 50%, (p<0,05), όπως συνέβη και στην ομάδα Β συγκριτικά με την ομάδα Γ και Δ κατά 33,3% και 55,5%, αντίστοιχα [F (3,36)=12.395, p=0.000]. Ακόμη, ο δείκτης PNN50-24 είχε στατιστικά σημαντική αύξηση στην ομάδα Α συγκριτικά με τις ομάδες Γ και Δ κατά 88,8% και 142% και στην ομάδα Β συγκριτικά με τις ομάδες Γ και Δ κατά 211% και 300% αντίστοιχα [F (3,36)=45.752, p=0.000]. Μετά τη λήξη της εφαρμογής του προγράμματος παρέμβασης αυξήθηκε σημαντικά ο δείκτης RMSSD-24 35%, 33,3%, 14%, ο δείκτης SDNN-24 κατά 14,5%, 18,2%, και 5,8% αντίστοιχα, ο δείκτης PNN50-24 κατά 59%, 75%, και 28,5%. Tέλος, όσον αναφορά τον έλεγχο της φυσικής επάρκειας (6MWT), διαπιστώθηκε, ότι η ομάδα Α βελτίωσε σημαντικά τη φυσική της επάρκεια συγκριτικά με τις ομάδες Γ και Δ κατά 20,5% και 26%, όπως και η ομάδα Β συγκριτικά με τις ομάδες Γ και Δ κατά 15,8 % και 21,1%, [F (3,36)=13.095, p=0.000]. Μετά τη λήξη της εφαρμογής του προγράμματος, διαπιστώθηκε σημαντική αύξηση στη διανυόμενη απόσταση στις ομάδες Α, Β και Γ συγκριτικά με την έναρξη κατά 23%, 21,5%, και 1,2%, αντίστοιχα (p<0.05). Από τα αποτελέσματα της μελέτης φαίνεται ότι ένα εξάμηνο συνδυαστικό πρόγραμμα παρέμβασης με άσκηση και μουσική στη διάρκεια της αιμοκάθαρσης ασθενών με ΧΝΝ επιφέρει σημαντική βελτίωση στη λειτουργική ικανότητα των ασθενών και ειδικότερα στη δράση του ΑΝΣ στην καρδιά, γεγονότα που συμβάλλουν στη σημαντική μείωση της νοσηρότητας και θνητότητας των αιμοκαθαιρούμενων ασθενών.