Συσχέτιση μεταλλάξεων του ογκοκατασταλτικού γονιδίου p53 και της παρουσίας των ανθρώπειων θηλωματοϊών (HPV) στο ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα της στοματικής κοιλότητας
Authors: Κατωπόδη Θεοδώρα 
Published: August 2021

Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι ένας από τους δέκα πιο συχνούς όγκους του σώματος. Οι ανθρώπειοι θηλωματοϊοί (HPV) έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ωστόσο ο ρόλος τους στην ανάπτυξη του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος της στοματικής κοιλότητας δεν έχει διευκρινιστεί επαρκώς. Οι Ε6 και Ε7 ογκοπρωτεΐνες των υψηλού κινδύνου HPV είναι γνωστό, ότι αλληλεπιδρούν με τις ογκοκατασταλτικές πρωτεΐνες pRB και p53 αντίστοιχα και τις απενεργοποιούν. Το γονίδιο p53 ανευρίσκεται ως το πιο συχνά μεταλλαγμένο γονίδιο στους περισσότερους τύπους καρκίνου, ωστόσο στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, όπου ο ογκογενετικός ρόλος των HPV θεωρείται ως ιδιαίτερα σημαντικός, οι μεταλλάξεις του γονιδίου p53 είναι εξαιρετικά σπάνιες. Βάσει αυτών των δεδομένων σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθεί κατά πόσο η παρουσία των ιών HPV συνδέεται με την ανάπτυξη ακανθοκυτταρικού καρκινώματος στη στοματική κοιλότητα, κατά πόσο το ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 βρίσκεται συχνά μεταλλαγμένο στο αντίστοιχο καρκίνωμα καθώς επίσης τη διερεύνηση της συσχέτισης της παρουσίας των υψηλού κινδύνου HPV με τις μεταλλάξεις του γονιδίου p53. Για τον σκοπό αυτό διερευνήσαμε 60 ιστικά δείγματα από ακανθοκυτταρικά καρκινώματα της στοματικής κοιλότητας που προήλθαν από ισάριθμους αρρώστους και 30 κυτταρικά επιχρίσματα από υγιή άτομα που αποτέλεσαν την ομάδα αναφοράς. Με την εφαρμογή της μεθόδου PCR-SSCP μεταξύ των εξονίων 5-8 του γονιδίου p53 ανιχνεύτηκαν μεταλλάξεις σε 26 από τα 60 καρκινικά δείγματα (43,3%). Όλες οι μεταλλάξεις εντοπίστηκαν στο εξόνιο 8, ενώ 3 ήταν κοινές στα εξόνια 7 και 9. Η στατιστική διαφορά σε σύγκριση με την ομάδα αναφοράς ήταν σημαντική (p<0,01). Με τη μέθοδο της PCR 27 δείγματα (45%) αποδείχτηκε, ότι ήταν θετικά για την παρουσία των HPV. Με την περαιτέρω τυποποίηση των ιών με υβριδισμό κατά Southern, καθώς και με τη μέθοδο PCR-RFLP οι υψηλού κινδύνου θηλωματοϊοί ανιχνεύτηκαν σε 17 περιπτώσεις αποτελώντας το 63% των ανιχνευθέντων HPV (17/27) ή το 28% του συνόλου των δειγμάτων (17/60). Ο HPV 16 ήταν ο συχνότερος τύπος ιού που ανιχνεύθηκε (16/17). Η διαφορά στη συχνότητα του γονιδιώματος των HPV μεταξύ των φυσιολογικών και καρκινικών δειγμάτων ήταν στατιστικά σημαντική (p<0,01). Από την σύγκριση της συχνότητας τόσο των μεταλλάξεων του γονιδίου p53 όσο και της παρουσίας των HPV στα καρκινικά δείγματα προέκυψε, ότι η συχνότητα και των δύο ήταν το ίδιο σημαντική (p<0,01). Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο φαίνεται να συνδέονται με τη συνήθεια του καπνίσματος p=0,05, αλλά πολύ περισσότερο με την ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ και χρήση καπνού (p<0,01). Από τα ευρήματά μας προκύπτει, ότι τόσο οι ανθρώπειοι θηλωματοϊοί υψηλού κινδύνου και ιδιαίτερα ο τύπος HPV16, όσο και οι μεταλλάξεις του ογκοκατασταλτικού γονιδίου p53 παρουσιάζουν σημαντική συσχέτιση με το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος. Επίσης από την συσχέτιση της παρουσίας των υψηλού κινδύνου ογκογόνων HPV και των μεταλλάξεων του ογκοκατασταλτικού γονιδίου p53 προκύπτει, ότι η ανεξάρτητη παρουσία των δύο παραγόντων στα ενδοστοματικά καρκινώματα είναι εξίσου σημαντική. Έτσι η παρουσία των μεταλλάξεων του γονιδίου p53 και η παρουσία των υψηλού κινδύνου HPV που με διαφορετικούς μηχανισμούς αδρανοποιούν τελικά την ογκοκατασταλτική λειτουργία του γονιδίου p53 ανέρχονταν στο 72% του συνόλου των μελετηθέντων ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων.