İSTANBUL’UN FETHİNDE KULLANILAN OSMANLI/TÜRK SAVAŞ TOPLARININ ÖNEMİ VE ETKİLERİ
Authors: Özmen Seher Selin , Özmen Süleyman 
Published: November 2024

1453 yılında Konstantinopolis’in Türkler tarafından fethi, dünya tarihinde bir dönüm noktası olarak görülmektedir. Fetih, Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasının ardından Doğu Akdeniz’de bin yıldan fazla hüküm süren Bizans İmparatorluğu’nun sonunu getirirken Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgede büyük bir güç olarak yükselişinin başlangıcı olmuştur. Fetih, yeni bir çağın başlamasının dinamiklerini ateşlemiş, Asya ile Avrupa kültürünün birbirine çarpmasının etkisiyle her iki kültürün entegrasyonuna katkı sağlayarak onları kalıcı olacak şekilde etkilemiştir. Bu makalenin ilk bölümünde, bu durumla ilgili mevcut araştırma ve değerlendirmeler incelenmiştir. Makalenin amacı, 1453 yılında İstanbul’un fethi sırasında Osmanlı/Türk toplarının rolünü anlamak ve bu topların fetih sürecindeki etkisini değerlendirmektir. Ayrıca, bu topların kullanımının savaş taktikleri ve askeri strateji üzerindeki etkilerini incelemek de amacın bir parçasıdır. Makalenin asıl amacı ise; o dönemde dünyanın en büyük ve güçlü surlarıyla çevrili “ele geçirilmesi ve yıkılması imkânsız” algısına sahip sembol bir şehrinin ele geçirilmesine neden olan, çağının ilerisinde bir teknolojiye sahip Osmanlı toplarının, bilinen kuşatma stratejilerini değiştiren etkilerini incelemektir. Osmanlı topları 1453 yılında İstanbul’un fethinde çok önemli bir rol oynamıştır. Burada karşımıza şöyle bir soru çıkmaktadır. 1453 İstanbul’unun fethinde Osmanlı/Türk toplarının rolü neydi ve bu topların kullanımı, fetih sürecindeki stratejik kararlar üzerinde nasıl etkili oldu? Sultan Mehmed’in komutası altındaki Osmanlı Ordusu, kuşatmada Macar mühendis Orban tarafından tasarlanan ünlü “Basilica” ve “Great Turkish Bombard” gibi devasa bombardıman topları da dâhil olmak üzere etkileyici bir dizi top kullanmıştır. Bu toplar, bin yılı aşkın bir süredir fethedilemeyen Konstantinopolis’in zorlu surlarının aşılmasında etkili olmuştur. Makalenin temel argümanı, Osmanlı/Türk toplarının İstanbul’un fethinde kilit bir rol oynadığı ve fetih sürecinin başarısında belirleyici olduğudur. Bu argüman, tarihi kanıtlar, belgeler ve stratejik analizlerle desteklenmiştir. Osmanlı Ordusu, yoğun bombardıman gibi gelişmiş topçu taktiklerini surlardaki zayıf noktalarda yıkıcı bir etki oluşturmak için kullanmışlardır. Toplar aynı zamanda şehrin savunmasında yarattığı korku ve moral bozukluğu ile Konstantinopolis’in nihai düşüşüne katkıda bulunmuştur. O dönemdeki topların bilimsel olarak incelenmesi neticesinde, Osmanlı İmparatorluğu’nda ideal tunç alaşımının Avrupa devletlerinden bir yüzyıl kadar önce kullanıldığını göstermektedir. Ayrıca ısınan topların ve diğer ateşli silahların yağ ile soğutulması uygulaması da o dönemde ilk defa Türkler tarafından gerçekleştirilmiştir. Makalede kullanılacak yöntemler arasında tarihsel analiz, belge incelemesi, askeri strateji ve teknoloji üzerine literatür taraması, arkeolojik bulguların değerlendirilmesi yer almaktadır. Makalede sunulan bulgular, Osmanlı/Türk toplarının teknik özellikleri, kullanımı, fetih stratejisi üzerindeki etkileri, topçu birliklerinin organizasyonu ve fetih sırasındaki performansları gibi konuları kapsamaktadır. Sonuç olarak makalede; Osmanlı topçuluğunun kurumsallaştığı dönem ve Türklerin sahip olduğu ateşli silah teknolojisinin İmparatorluğun genişlemesine ve büyümesine olan etkileri değerlendirilmiş ve İstanbul’un Fethi’nin, teknoloji ve bilimin, stratejik bir askeri planlama ile harmanlanması durumunda insanlık tarihine yön verebileceğini gösteren bir örnek olarak önemi vurgulanmıştır.