Η έννομη προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου
Authors: Παπαδόπουλος Σωτήριος 
Published: July 2022

Αντικείμενο της μελέτης αποτελεί η έννομη προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου.Είναι σαφές ότι βασικός πυλώνας της έννοιας της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι η προστασία της διότι χωρίς αυτή δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη της πνευματικής δραστηριότητας, καθώς η ύπαρξη ενός ικανού πλαισίου άμεσης και αποτελεσματικής διεκδίκησης θέτει την βάση της ουσιαστικής πραγμάτωσης των δικαιωμάτων. Η διατριβή αποτελείται από πέντε Κεφάλαια και τα Συμπεράσματα/Καταληκτικές Παρατηρήσεις. Στο Πρώτο Κεφάλαιο με τίτλο «Εισαγωγή στην προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας» αναλύεται ο σκοπός και οι ιδιομορφίες της πνευματικής ιδιοκτησίας, τονίζεται η δυσκολία προστασίας λόγω του χαρακτήρα του έργου, γίνεται μια γενική προσέγγιση της προστασίας σε διεθνές επίπεδο ιδίως με τη Συμφωνία TRIPS και σε ενωσιακό επίπεδο πρωτίστως με την Οδηγία 2004/48 η οποία μαζί με τον κανονισμό 44/2001 αποτέλεσαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα πρώτα νομοθετήματα τα οποία επιδίωξαν να ρυθμίσουν ενιαία τα ζητήματα που απτονται του δικονομικού δικαίου χώρο στον οποίο μέχρι πότε δεν είχαν γίνει παρεμβάσεις σε επίπεδο ευρωπαϊκή ένωση. Αναδεικνύεται η σημασία των ορισμένων διατάξεων της Οδηγίας 2004/48 και ιδίως των διατάξεων για τα προσωρινά και συντηρητικά μέτρα, καθώς και τα αποδεικτικά στοιχεία με παράλληλη αναφορά στις διατάξεις του Ν. 2121/1993 και του ΚΠολΔ. Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά έχουμε την αναγωγή των ασφαλιστικών μέτρων σε ένα αυτόνομο σύστημα προστασίας με παρέκκλιση από την αρχή του κατεπείγοντος της διαδικασίας (688 ΚΠολΔ).Στο Δεύτερο Κεφάλαιο με τίτλο «Η προσβολή του πνευματικού δικαιώματος» αναλύονται η έννοια του έργου, της προσβολής, της άμυνας, των κανόνων κατανομής του βάρους απόδειξης, των προϋποθέσεων για την άρση της προσβολής και την παράλειψη αυτής, καθώς και σε ειδικότερα ζητήματα δικονομικού δικαίου. Στην ανάλυση για την έννοια της προσβολής, δίδεται ο σχετικός ορισμός, η αστική προστασία αφορά στα αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα τα οποία προσδιορίζονται από τις διατάξεις του Ν. 2121/1993 (περιουσιακό και ηθικό) και τα οποία, ακριβώς λόγω αυτής της φύσης τους, κατευθύνονται κατά παντός. Στην ενότητα για το υποκείμενο της προσβολής επισημαίνεται ότι προσβαλλόμενος είναι συνήθως ο δημιουργός ή ο δικαιούχος, ενώ προσβολέας μπορεί να είναι κάθε τρίτος που επεμβαίνει στις εξουσίες του χωρίς άδεια ή σχετικό δικαίωμα. Για να είναι ορισμένη η αγωγή του δημιουργού προς παροχή προστασίας συνισταμένης στην άρση της προσβολής και την παράλειψη, αρκεί ο ενάγων να επικαλεσθεί το πραγματικό περιστατικό της δημιουργίας του έργου, την τυχόν ταυτότητα ή ομοιότητα μεταξύ των δύο έργων, όταν η προσβολή συνίσταται σε αντιγραφή ή τροποποίηση του έργου του και την προσβλητική ενέργεια/συμπεριφορά του εναγομένου. Για την ύπαρξη εννόμου συμφέροντος προς έγερση αναγνωριστικής αγωγής τονίζεται ότι απαιτείται αμφισβήτηση του δικαιώματος από αυτόν κατά του οποίου στρέφεται. Σε περίπτωση που ο ενάγων έχει έννομο συμφέρον, να εγείρει αρνητική αναγνωριστική αγωγή, με την οποία ζητεί να αναγνωρισθεί ότι ο εναγόμενος δεν έχει δικαιώματα επί του έργου, αντιστρέφεται το βάρος της απόδειξης και ο εναγόμενος θα είναι υποχρεωμένος να αποδείξει ότι είναι δημιουργός ή δικαιούχος. Η κατανομή του βάρους απόδειξης αναλύεται με βάση τη δίκαιη αποζημίωση/εύλογη αμοιβή που προβλέπεται στο άρθρο 5 παρ. 2 στοιχείο β΄ της Οδηγίας 2001/29, καθώς και στο άρθρο 18 παρ. 3 Ν. 2121/1993. Η ανάλυση για τα τεκμήρια του άρθρου 7 Ν. 4481/2017 είναι λεπτομερής και υποστηρίζεται ότι οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης ή προστασίας νομιμοποιούνται να ζητήσουν δικαστική προστασία, είτε ως δικαιούχοι διάδικοι, όταν περιουσιακά δικαιώματα μεταβιβάστηκαν σε αυτούς, είτε ως μη δικαιούχοι διάδικοι, όταν παρασχέθηκε σε αυτούς πληρεξουσιότητα. Στην ενότητα για τα ζητήματα δικονομικού δικαίου εξετάζεται ο Κανονισμός Βρυξέλλες Ια 1215/2012 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις που εφαρμόζεται στις αστικής και εμπορικής φύσης διασυνοριακές υποθέσεις πνευματικής ιδιοκτησίας.Στο Τρίτο Κεφάλαιο με τίτλο «Η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στην εσωτερική έννομη τάξη» γίνεται ανάλυση της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας σε εθνικό επίπεδο με αναφορά στα άρθρα 63 Α, 64 και 65 Ν. 2121/1993, καθώς και στις διατάξεις του ΚΠολΔ στις οποίες συχνά παραπέμπουν τα ως άνω άρθρα, τα οποία ακολούθησαν τη δομή της Συμφωνίας TRIPS και της Οδηγίας 2004/48. Για τη διάταξη 63 Α παρ. 1 Ν. 2121/1993 και ειδικότερα όσον αφορά στην αξίωση προσκόμισης των ελεγχομένων από τον αντίδικο αποδεικτικών στοιχείων, διατυπώνεται η άποψη ότι πρόκειται για σημαντική καινοτομία στο πλαίσιο της δικονομικής μεταχείρισης των προσβολών της πνευματικής ιδιοκτησίας. Με τη δυνατότητα έκδοσης διαταγής σε βάρος του καθού για την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων που βρίσκονται στη σφαίρα κατοχής του με προσφυγή σε διαδικασίες συντομότερες από αυτές που προβλέπονται στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, επιδιώκεται η αποτροπή κινδύνων ματαίωσης της προστασίας των δικαιούχων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, λόγω της αποδεικτικής ανισότητας ή ασυμμετρίας. Η αξίωση απορρέει από το ατομικό δικονομικό δικαίωμα προς απόδειξη που θεμελιώνεται στο άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος και στο άρθρο 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σε αντίθεση με το ενωσιακό κεκτημένο που δεν ρυθμίζει τις συνέπειες της απείθειας του αντιδίκου να συμμορφωθεί, το άρθρο 63Α παρ. 5 του Ν. 2121/1993 προβλέπει ότι, αν ο διάδικος κληθεί και αδικαιολόγητα δεν προσκομίσει τα αποδεικτικό στοιχεία, οι αντίστοιχοι προς απόδειξη ισχυρισμοί του διαδίκου θεωρούνται ομολογημένοι. Στην ενότητα ασφαλιστικά μέτρα και συντηρητική απόδειξη εξετάζεται το άρθρο 64 Ν. 2121/1993 και διατυπώνεται η άποψη ότι η ρύθμιση αυτή δεν είναι αντισυνταγματική. Η ρύθμιση της παραγράφου 1 του άρθρου 64 Ν. 2121/1993 στοχεύει στην εξασφάλιση και διατήρηση των αποδείξεων τέλεσης της προσβολής των δικαιωμάτων με τη συντηρητική κατάσχεση ή την αναλυτική απογραφή και φωτογράφηση των επίδικων αντικειμένων, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο εξαφάνισης τους και όχι στην εξασφάλιση της απαίτησης του δημιουργού κατά του προσβολέα. Στη συνέχεια αναλύονται οι διατάξεις του άρθρου 64 παρ. 3 και 4 που προβλέπουν τη χορήγηση ρυθμιστικών ασφαλιστικών μέτρων, τη συντηρητική κατάσχεση ή δικαστική μεσεγγύηση των εμπορευμάτων καθώς και την επιβολή σε περιπτώσεις προσβολών σε εμπορική κλίμακα συντηρητικής κατάσχεσης εις βάρος περιουσιακών στοιχείων του καθου. Η διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 64 Ν. 2121/1993 που επιτρέπει τη μη εξειδίκευση των έργων που απειλούνται με προσβολή ή προσβάλλονται. Παρόμοια είναι και η ρύθμιση του άρθρου 7 παρ. 2 του 4481/2017 σύμφωνα με την οποία για τη δικαστική επιδίωξη της προστασίας των έργων και των δημιουργών που προστατεύονται από τον οργανισμό συλλογικής διαχείρισης ή προστασίας. Στην ενότητα για την αναγκαστική ικανοποίηση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας γίνεται αναφορά σε ουσιώδη ζητήματα, ιδίως στην άρση της προσβολής, στο αίτημα κατάσχεσης των παρανόμων αντιτύπων, στο ύψος της χρηματικής ποινής, στις προϋποθέσεις επιβολής αναγκαστικής κατάσχεσης κατά το άρθρο 1022 ΚΠολΔ και στη συντηρητική κατάσχεση ειδικών περιουσιακών στοιχείων.Στο Τέταρτο Κεφάλαιο με τίτλο «Η προσβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο ψηφιακό περιβάλλον» αναλύεται η προσβολή στο ψηφιακό περιβάλλον. Το νέο ψηφιακό περιβάλλον δημιούργησε νέους κινδύνους για τα συμφέροντα των δημιουργών και των συγγενών δικαιούχων. οι σύγχρονες τεχνικές εξελίξεις καθιστούν πιθανή την επέκταση του συστήματος της «εύλογης αμοιβής» σε περιπτώσεις, όπου είναι αμφίβολή η πραγμάτωση της πνευματικής ιδιοκτησίας ως απόλυτου δικαιώματος. Στην ενότητα για το εφαρμοστέο δίκαιο στα ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας στο διαδίκτυο αναλύεται το άρθρο 8 παρ. 1 του Κανονισμού Ρώμη ΙΙ, οι δυσκολίες στην ανάδειξη του εφαρμοστέου δικαίου στο διαδίκτυο, η δυνατότητα να παρέχεται στον δικαστή κατ' αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 του Κανονισμού Ρώμη II να περιορίσει το εφαρμοστέο δίκαιο εξετάζοντας ορισμένα κριτήρια, η πρόταση για την εφαρμογή του δικαίου της χώρας στην αγορά της οποίας έχει επιπτώσεις η προσβολή («market impact»), καθώς και οι σύγχρονες προτάσεις ως προς το εφαρμοστέο δίκαιο σε προσβολές πνευματικής ιδιοκτησίας στο διαδίκτυο που συγκλίνουν προς το δίκαιο της χώρας στην οποία υπάρχει ο στενότερος δεσμός με την προσβολή. Στην ενότητα για την οριοθέτηση των ψηφιακών δικαιωμάτων/εξουσιών αναλύονται τα δύο βασικά περιουσιακά δικαιώματα δηλ. το δικαίωμα αναπαραγωγής στο ψηφιακό περιβάλλον και το δικαίωμα ψηφιακής διάθεσης ως ειδική έκφανση του δικαιώματος παρουσίασης έργων στο κοινό και περιγράφεται η σχετική ορολογία όσον αφορά στην έννοια της ψηφιοποίησης, uploading, downloading, routing, caching, browsing,on demand κλήση και streaming. Για το ηθικό δικαίωμα επισημαίνεται ότι η ψηφιακή τεχνολογία καθιστά εύκολη την αλλαγή, τροποποίηση, τεμαχισμό και παραμόρφωση των έργων, τη διάχυση του αποτελέσματος της ψηφιακής επεξεργασίας μέσω δικτύων και την απομάκρυνση κάθε ένδειξης δημιουργού. Στην ενότητα για τις συνήθεις προσβολές στο διαδίκτυο αναλύονται ζητήματα, όπως το «όριο» της ιδιωτικής αναπαραγωγής στο πεδίο της προσβολής, η ανταλλαγή/διαμοιρασμός αρχείων μέσω των δικτύων, η τοποθέτηση/παροχή υπερσυνδέσμων ως πράξη παρουσίασης στο κοινό, το περιεχόμενο διαδικτυακών χρηστών-user generated content και το παράδειγμα You Tube. Επισημαίνεται ότι ο ρόλος των φορέων παροχής διαδικτυακών υπηρεσιών (Internet Service Providers-ISPs) είναι από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα που έχουν ανακύψει αναφορικά με το διαδίκτυο και την προσβολή πνευματικών δικαιωμάτων. Εξετάζονται οι σχετικές λύσεις και προτάσεις για την επίλυση των προβλημάτων (Γαλλικό σύστημα, εύλογη αμοιβή) και διαπιστώνεται ότι τα peer to peer δίκτυα είναι πολύ χρήσιμα, αλλά η χρήση τους πρέπει να διενεργείται με μέτρο, δηλαδή όχι μόνο με την πρόβλεψη κυρώσεων, αλλά και με τα κατάλληλα μέτρα προστασίας των πνευματικών έργων, όπως αυτό του φιλτραρίσματος. Λεπτομερειακή είναι επίσης η ανάπτυξη των προβλημάτων τα οποία έχουν σχέση με τη λειτουργία των υπερσυνδέσμων. Τα προβλήματα για το περιεχόμενο των διαδικτυακών χρηστών εξετάζονται στο σημείο αυτό με βάση την Οδηγία 2000/31 και αναλύονται οι όροι χρήσης του You Tube.Το Πέμπτο Κεφάλαιο με τίτλο «Η προστασία των δικαιωμάτων στο ψηφιακό περιβάλλον» αφορά την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο ψηφιακό κόσμο. Τα κράτη-μέλη της ΕΕ ανέλαβαν ποικίλες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την πάταξη της διαδικτυακής πειρατείας, με σκοπό την εναρμόνιση προς τις Οδηγίες 2001/29 και 2004/48. Πολλές όμως από αυτές, δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα για τον λόγο ότι ακόμη και σήμερα, δεν υπάρχει κοινωνική συνείδηση ότι η διαδικτυακή διάθεση και ανταλλαγή έργων, χωρίς την άδεια του δικαιούχου, συνιστά παράνομη και ποινικά κολάσιμη πράξη, ενώ παράλληλα η ταυτοποίηση των διαδικτυακών χρηστών/προσβολέων προσκρούει, εκτός ορισμένων ειδικών περιπτώσεων, στην ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και του απορρήτου των επικοινωνιών, το οποίο καλύπτει και τα δεδομένα θέσης και κίνησης των χρηστών αυτών. Στην ενότητα για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά των διαμεσολαβητών (άρθρο 64 Α Ν. 2121/1993) υποστηρίζεται ότι πρόκειται για μια καινοτόμο ρύθμιση της Οδηγίας 2001/29, γιατί δίνει το δικαίωμα στους δικαιούχους να στραφούν, όχι μόνο κατά των ατόμων που απευθείας προσβάλλουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και σε όσους μεσολαβούν ή διευκολύνουν την προσβολή. Οι διαμεσολαβητές παρέχουν μόνο υπηρεσίες στο διαδίκτυο, δεν παραβιάζουν οι ίδιοι το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Πέρα από τις σχετικές ρυθμίσεις του Ν. 2121/1993, εξετάζεται η εφαρμογή του άρθρου 64 Α Ν. 2121/1993 στις διαδικτυακές προσβολές με βάση των νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων. Ξεχωριστή ενότητα αφορά στο άρθρο 66 Ε Ν. 2121/1993 και στη διοικητική διαδικασία ενίσχυσης της προστασίας που θεσπίστηκε με τον Ν. 4481/2017 στο πρότυπο αλλοδαπών νομοθεσιών. Υποστηρίζεται ότι με την προϋπόθεση της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας και του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των εμπλεκομένων μερών (δικαιούχων, χρηστών, παρόχων) από την αρμόδια Επιτροπή, η εισαγόμενη διαδικασία τελικά θα κριθεί από την εφαρμογή στην πράξη. Στην ενότητα για τις εναλλακτικές λύσεις προς αντιμετώπιση των προβλημάτων στο διαδίκτυο εξετάζονται λεπτομερώς οι άδειες Creative Commons, το ελεύθερο λογισμικό και οι εναλλακτικές διαδικασίες επίλυσης διαφορών. Περαιτέρω υποστηρίζεται ότι το Blockchain είναι μία από τις τεχνολογίες αιχμής που συνδέονται με την έννοια της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης, η οποία επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων ενώ φέρνει επανάσταση σε πολλά οικοσυστήματα καινοτομίας. Για την Οδηγία 2019/790 επισημαίνεται ότι αποτελεί σημαντικό νομοθέτημα που έχει στόχο την προσαρμογή της προστασίας στην ψηφιακή ενιαία αγορά. Προβλέπονται ειδικές διατάξεις για τις εξαιρέσεις/περιορισμούς, ρυθμίσεις για τη βελτίωση των πρακτικών αδειοδότησης, καθώς και για την επίτευξη εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Η ρύθμιση του άρθρου 17 της οδηγίας θεσπίζει ένα νέο σύνθετο σύστημα ευθύνης για τους παρόχους on line υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου. Για την έννοια του κοινού και τα λοιπά κριτήρια οριοθέτησης του δικαιώματος παρουσίασης στο κοινό, η Οδηγία 2019/790 δεν κάνει καμία αναφορά, γεγονός από το οποίο συμπεραίνεται ότι για την ερμηνεία των εννοιών αυτών εξακολουθεί να λαμβάνεται υπόψη η διάταξη του άρθρου 3 της Οδηγίας 2001/29 στο πλαίσιο της πάγιας νομολογίας του ΔΕΕ. Γίνεται ανάλυση όλων των απόψεων που έχουν διατυπωθεί ως προς το εάν το άρθρο 17 εισάγει ή όχι νέο δικαίωμα και επισημαίνεται ότι, με τη διάταξη αυτή εισάγεται ένα νέο σύνθετο σύστημα ευθύνης για τους παρόχους on line υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου με αυξημένες υποχρεώσεις επιμέλειας, οι οποίες συνοδεύονται και από ένα διαχειριστικό κόστος. Για την παράγραφο 7 του άρθρου 17, που ορίζει ότι η συνεργασία μεταξύ παροχών επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου και δικαιούχων δεν θα πρέπει να οδηγεί στην πρόληψη της διαθεσιμότητας τέτοιου περιεχομένου, υποστηρίζεται ότι η ρύθμιση μοιάζει περισσότερο με ευχή, καθόσον ουδόλως προκύπτει ότι η τεχνολογία φιλτραρίσματος του περιεχομένου έχει φτάσει στο σημείο να διακρίνει περιπτώσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής νομοθετικού περιορισμού της πνευματικής ιδιοκτησίας. Ειδικότερα, εκτός από την παλαιότερη νομολογία ΔΕΕ, αναλύονται με κριτικό πνεύμα δώδεκα αποφάσεις ΔΕΕ, γίνεται η αποτίμηση της νομολογίας αυτής και στη συνέχεια εξετάζεται η νομολογία των εθνικών δικαστηρίων. Οι αποφάσεις που αναλύονται είναι επίκαιρες και ιδιαίτερης σημασίας. Πρόκειται για τη νομολογία Promusicae, Scarlet, Footbal Dataco, Svensson, Pickney, Pez Hejduk, C More Entertainment, Bestwater, Public Relations Consultants Association, Tom Kabinet, You Tube/Google, καθώς και την Υπόθεση Πολωνίας. Αναδεικνύεται η σημασία της απόφασης 4658/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που εφαρμόζει για πρώτη το άρθρο 64Α ν . 2121/1993, διάταξη η οποία ενσωματώνει ρύθμιση του ενωσιακού κεκτημένου για τη δυνατότητα λήψης ασφαλιστικών μέτρων κατά των διαμεσολαβητών οι υπηρεσίες των οποίων χρησιμοποιούνται από τρίτο για την προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού ή συγγενικού δικαιώματος, καθώς και η αντίθετη απόφαση 13478/2014 ΜΠρΑθ απόφαση η οποία απέρριψε τις αιτήσεις κρίνοντας μεταξύ άλλων ότι με την εφαρμογή του αιτούμενου μέτρου (blocking) αποκλείεται η πρόσβαση σε ιστοσελίδες ή υπηρεσίες, οι οποίες μπορεί να περιέχουν ή να διανέμουν πειρατικό περιεχόμενο αλλά όχι μόνο τέτοιο, εφαρμοζόμενης και της αρχής της αναλογικότητας. Αναλύεται η απόφαση C-401/2019 του ΔΕΚ Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου για την ακύρωση της διάταξης είτε μόνο του άρθρου 17 παράγραφος 4 στοιχεία β) και γ) είτε του άρθρου 17 στο σύνολό της λόγω του ασυμβίβαστου με την ελευθερία της έκφρασης όπως εγγυάται ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( Άρθρο 11 του Χάρτη). To Δικαστήριο ακολούθησε ως επί το πλείστον τις θέσεις του Γενικού Εισαγγελέα. Θεώρησε ότι το άρθρο 17 μπορεί να αξιολογηθεί μόνο στο σύνολό του, πράγμα που σημαίνει ότι τα στοιχεία β) και γ) του άρθρου 17 παράγραφος 4 δεν πρέπει να αξιολογούνται χωριστά. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το άρθρο 17 απαιτεί από τους διαδικτυακούς παρόχους υπηρεσιών κοινής χρήσης περιεχομένου να διενεργούν εκ των προτέρων έλεγχο του μεταφορτωμένου περιεχομένου σε περιπτώσεις όπου οι κάτοχοι δικαιωμάτων έχουν παράσχει «σχετικές και απαραίτητες πληροφορίες». Τέλος αναλύεται η μεταφορά του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790 στο γερμανικό δίκαιο και ο τρόπος που επελέγη για την ενσωμάτωσή της.Στα Συμπεράσματα/Καταληκτικές Παρατηρήσεις υποστηρίζεται ότι το προστατευτικό πλαίσιο είναι επαρκές ως προς την αντιμετώπιση των προσβολών της πνευματικής ιδιοκτησίας, ενώ το γεγονός ότι η νομοθεσία εμπλουτίζεται συνεχώς, ιδίως με την πρόσφατη Οδηγία 2019/790, καταδεικνύει την προσπάθεια προσαρμογής του δικαίου στις τεχνολογικές εξελίξεις αλλά και την αξιοποίησή τους από το νομοθέτη. Ο πνευματικός δημιουργός δεν είναι εκ των πραγμάτων σε θέση να ελέγξει επακριβώς την κυκλοφορία του έργου του στο διαδικτυακό περιβάλλον, εξαιτίας της δομής και οργάνωσης του διαδικτύου, της εμφάνισης των παροχών υπηρεσιών διαδικτύου και της εύκολης πρόσβασης αμέτρητων χρηστών στο προστατευόμενο περιεχόμενο. Το δίκαιο φαίνεται να προχωρά παράλληλα με τις εξελίξεις που σημειώνονται συνεχώς στον κόσμο του διαδικτύου και της τεχνολογίας στην εξεύρεση της «χρυσής τομής» μεταξύ των συμφερόντων του πνευματικού δημιουργού και όσων έχουν πρόσβαση στα έργα του. Η νομοθεσία εξελίσσεται διαρκώς, ιδίως με τις Οδηγίες 2019/789 και 2019/790, στην προσπάθεια προσαρμογής του δικαίου στις τεχνολογικές εξελίξεις. Ελπιδοφόρα είναι η διάθεση του νομοθέτη να εξελίσσει το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας, έτσι ώστε αυτό να συμβαδίζει με τις εξελίξεις που σημειώνονται συνεχώς στον ψηφιακό κόσμο.