Συσχέτιση της παραοξονάσης 1 με δείκτες οξείδωσης και φλεγμονής σε διαβητικούς ασθενείς
Authors: Χατζηχηδήρογλου Αναστάσιος 
Published: September 2021

ΠΕΡΙΛΗΨΗΗ αθηροσκλήρωση αποτελεί μια μακροχρόνια διαδικασία, στην οποία η οξείδωση παίζει σημαντικό ρόλο. Η HDL περιέχει την παραοξονάση-1 (PON-1), ένα ένζυμο που έχει την ιδιότητα να εμποδίζει την οξείδωση των μορίων της LDL αλλά και της HDL. Δύο είναι οι πιο συχνά μελετημένοι πολυμορφισμοί (SNPs) του γονιδίου της PON-1, ο Q192R και ο L55M, οι οποίοι έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης και καρδιαγγειακής νόσου. Το οξειδωτικό στρες και η φλεγμονή συνδέονται στενά με την παθοφυσιολογία του ΣΔ και με την μακροπρόθεσμη επιπλοκή του, τα καρδιαγγεικά νοσήματα. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της σχέσης των πολυμορφισμών των γονιδίων της PON-1 με την oxLDL, που αποτελεί τον πλέον αντιπροσωπευτικό δείκτη οξείδωσης, και την hs-CRP, που αποτελεί τον πλέον καθιερωμένο δείκτη φλεγμονής.Στη μελέτη συμμετείχαν 79 άτομα, 30-88 ετών, 31 άνδρες και 48 γυναίκες, που χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: σε εκείνους που έπασχαν από σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) και δυσλιπιδαιμία (Ομάδα 1, n=27), στην Ομάδα 2 με άτομα που έπασχαν μόνο από δυσλιπιδαιμία (n=24) και στην Ομάδα 3 με τους μάρτυρες, άτομα δηλαδή υγιή (n=28). Από τους ασθενείς (Ν=51), οι 26 (50,9%) λάμβαναν υπολιπιδαιμική αγωγή με ατορβαστατίνη και οι υπόλοιποι (49,1%) με ροσουβαστατίνη. Από τους ασθενείς με ΣΔ (Ομάδα 1), 5 άτομα (18,5%) λάμβαναν από του στόματος αντιδιαβητικά δισκία (μετφορμίνη ή σουλφονυλουρία), 3 (11,1%) ήταν μόνο σε ινσουλίνη, σε 11 (40,7%) είχε χορηγηθεί συνδυασμός αντιδιαβητικών δισκίων (μετφορμίνης, σουλφονυλουρίας ή/και αναστολέων διπεπτιδυλ-πεπτιδάσης IV) και σε 6 (22,22%) συνδυασμός αντιδιαβητικών δισκίων και ινσουλίνης.Σε όλα τα δείγματα ταυτόχρονα προσδιορίσθηκαν η λιπιδαιμική ταυτότητα, όπως χοληστερόλη, τριγλυκερίδια, η HDL, η LDL, απολιποπρωτεΐνη Α-1 (ApoA-1), απολιποπρωτεΐνη Β-100 (ApoB-100) και λιποπρωτεΐνη (α) [Lp(α)], το ουρικό οξύ, η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη και η οξειδωμένη LDL (oxLDL). Επίσης, απομονώθηκε το γενετικό υλικό, DNA, για τη διερεύνηση των δύο κυριότερων πολυμορφισμών του γονιδίου της PON-1, Q192R και L55M. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πρόγραμμα ΙΒΜ SPSS Statistics 20. Από τη σύγκριση των τριών ομάδων προέκυψε ότι η διακύμανση των τιμών των λιπιδαιμικών παραμέτρων και του ουρικού οξέος ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στους ασθενείς με ΣΔ και δυσλιπιδαιμία (Ομάδα 1) σε σχέση με τα άτομα των άλλων δύο ομάδων. Ο αθηρωματικός δείκτης ήταν σημαντικά υψηλότερος στην Ομάδα 1 σε σχέση με τους Μάρτυρες, παρά τη συνδυασμένη αγωγή την οποία ακολουθούσαν. Η διακύμανση των τιμών της oxLDL διέφερε επίσης σημαντικά στα άτομα με ΣΔ και δυσλιπιδαιμία σε σχέση με τις άλλες ομάδες, με σημαντικά χαμηλότερη διάμεση τιμή. Τα επίπεδα της oxLDL και της hsCRP στα άτομα της Ομάδας 1 δεν παρουσίασαν καμία σημαντική συσχέτιση με τις υπόλοιπες παραμέτρους. Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στις συχνότητες των γονοτύπων των δύο πολυμορφισμών στις τρεις ομάδες. Οι πολυμορφισμοί Q192R και L55M του γονιδίου της PON-1, δεν φάνηκε να επηρεάζουν τις τιμές των παραμέτρων της λιπιδαιμικής ταυτότητας, οξείδωσης και φλεγμονής, με εξαίρεση τα επίπεδα της hsCRP που ήταν σημαντικά χαμηλότερα στα άτομα με γονότυπο RR. Η διαφορετική υπολιπιδαιμική αγωγή δεν επέφερε σημαντική διαφορά των παραμέτρων της λιπιδαιμικής ταυτότητας, οξείδωσης και φλεγμονής. Από τους ασθενείς με γονότυπο QQ, εκείνοι που ήταν σε αγωγή με ροσουβαστατίνη είχαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ολικής και LDL-χοληστερόλης σε σύγκριση με τους άλλους γονότυπους του πολυμορφισμού. Tο αλληλόμορφο κινδύνου L φαίνεται να σχετίζεται με διαφορές στο οξειδωτικό στρες ατόμων που λάμβαναν ροσουβαστατίνη. Συμπερασματικά, επιβεβαιώθηκε η μεγαλύτερη αθηρογόνος επιβάρυνση στα άτομα με ΣΔ και δυσλιπιδαιμία, ωστόσο στη μελέτη μας δεν προέκυψε κάποιος γονότυπος των πολυμορφισμών της PON-1 που να συμβάλλει περισσότερο στην επιβάρυνση αυτή, έτσι ώστε ασθενείς με κάποιον συγκεκριμένο γονότυπο της PON-1 να απαιτούν στενότερη κλινικοεργαστηριακή παρακολούθηση και, κατ’ επέκταση, πρωιμότερη και επιθετική υπολιπιδαιμική αγωγή.