bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
ЖҰМЫС БЕРУШІНІҢ БАСТАМАСЫ БОЙЫНША ЖҰМЫСКЕРЛЕРДІҢ КІНӘЛІ ӘРЕКЕТТЕРІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ ЕҢБЕК ШАРТЫН БҰЗУ НЕГІЗДЕРІ
Authors: Қ. Тұрлыханқызы  , А. М. Вартанян
Published: August 2024

Қазіргі экономикалық жағдайда еңбек қатынастарын тоқтату туралы мәселелер ерекше өзекті болып табылады. Еңбек қатынастарын реттейтін ережелер арасында еңбек шарты институты ерекше орын алады. Бұл институт құрамында - еңбек шартын тоқтату және бұзу ережелері маңызды рөлді иемденеді. Осы аталған норма арқылы жұмыс беруші мен жұмыскедің құқықтары мен мүдделерін қорғауды қалыптастырады. Нақты тоқталсақ, еңбек шарты бұзылған кезде жұмыскердің құқықтары мен мүдделерін қорғайтын бегілі бір кепілдемелерге сәйкес келеді. Демек, еңбек шартын бұзу еңбек құқығы институтының маңызды мәселелерінің бірі болып табылады және әрқашан ғалымдар мен заң шығарушылар назарында болатын құбылыс. Бұл мақалада еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша жұмыскерлердің кінәлі әрекеттеріне байланысты бұзу негіздерінің жалпы сипаттамасы және олардың жіктелуіндегі ерекшеліктерін заңнамада шешу, реттеу қарастырылады. Зерттеу барысында еңбек шартын бұзу кезінде заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері, еңбек қатынастарын тоқтатуға негіздердің болуы оны әрдайым тоқтата бермейді. Кейбір жағдайларда, еңбек кодексінде көрсетілген негіздемемен қатар, тиісті тұлғаның әрекеті ретінде белгілі бір заңды акт қажет, ол жұмыс берушінің бұйрығы немесе жұмыскердің өтініші, белгіленген заңды тәртіппен ресімделген және оны бұзу туралы шарт тарапының еркін көрсететіндігі пікірталас ретінде көтеріледі. Зерттеу нəтижесінде авторлар жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзу тәртібін сипаттайтын еңбек заңнамасын жетілдіру қажет деген ұсынымдар ұсынылды. Кілтті сөздер: жұмыскер, жұмыс беруші, еңбек, еңбек құқығы, еңбек шарты, еңбек шартын бұзу, еңбек қатынастары, еңбек даулары.
Using epoxy resin coating to improve the properties of textiles
Authors: A. Z. Sharapiden  , A. H. Alimova  , A. I. Meneylyuk  , R. A. Tyulubaev  , I. K. Kozhan
Published: August 2024

This article presents the results of an experimental campaign that examined the effect of epoxy resin application on bare carbon textiles. To this end, the experimental campaign was undertaken involving a total of 6 specimens (3 bare textile and 3 coated). The main idea of the research is to examine the effectiveness of epoxy resin application on carbon textiles. The main outcome could be determined as follows: a noticeable reduction in maximum applied load observed by 60 % and an increase in modulus of elasticity by 23 %, which indicates a significant increase in reliability and robustness. However, the use of epoxy resin is associated with disadvantages, in particular with reduced flexibility, which limits its suitability for curved surfaces. The analysis of the nature of the fracture reveals the rupture of the material as the predominant result, confirming the successful impregnation of the epoxy resin to the textile. These results highlight the potential benefits of epoxy-coated textiles and the importance of considering specific application requirements in practical use. Keywords: textile materials, epoxy resin coating, strengthening, carbon textile, tensile test.
DEVELOPMENT OF A CONJUGATE ANALYSIS METHOD FOR THE EFFECTIVE USE OF HEAT PUMPS IN THE CLIMATIC CONDITIONS OF KOSTANAY REGION
Authors: V. P. Markovskiy  , S. D. Pushkaryov  , A. I. Ogarkova  , A. B. Utegulov  , I. V. Koshkin
Published: August 2024

The article discusses the issues of effective use of heat pumps in the northern region of Kazakhstan, Kostanay region. The purpose of this article is to study the physical and technological characteristics of various types of refrigerants for the effective use of heat pumps in the climatic conditions of Northern Kazakhstan, using the «Water – Water» coolant system, taking into account the external and internal parameters of the system’s interaction. An analysis of the estimated climatic and soil characteristics of the Kostanay region was carried out, and priority methods for designing heat pump systems were determined. The results of a computational experiment performed on the basis of a model and a developed algorithm for the conjugate calculation of the Water-Water heat pump system are presented, taking into account external and internal factors affecting the system. As a result of the research, it turned out that the efficiency of a heat pump when installed in the Kostanay region depends on internal (thermodynamic parameters of the installation system and refrigerant characteristics) and external (temperature characteristics of the external environment). and groundwater, operating conditions of the installation, depth of water resources, etc.) factors. The thermodynamic cycle of a heat pump has been determined depending on the refrigerant pressure P and refrigerant enthalpy h, heat conversion coefficients and their changes when the pump reaches its nominal operating mode. It has been proven that the best thermodynamic characteristics for the design and climatic conditions of the Kostanay region with internal influencing factors is the use of R513A refrigerant. The obtained research data can be used as the basis for calculating a joint analysis of the heat balance of rooms with heating equipment and technologies based on the use of heat pumps of the «Water-Water» system for the Kostanay region. Keywords: heat pump, climate, ecology, renewable energy sources, heating of buildings. heat supply, enthalpy, thermodynamics.
ЕҢБЕК ҚАТЫНАСТАРЫ САЛАСЫНДАҒЫ ДЕРБЕС ДЕРЕКТЕР
Authors: Ж. Ж. Талипова
Published: August 2024

Қазіргі әлем үшін барлық жерде цифрландыру тән, ол бір жағынан адамдар үшін, оның ішінде дербес деректер саласында жаңа цифрлық мүмкіндіктер туғызады, ал екінші жағынан – жаңа тәуекелдердің туындауына түрткі болады. Соңғы жылдары дербес деректерді пайдалана отырып жасалған қылмыстар саны тұрақты өсуде. Дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамада заңды күшіне енген, өңдеу тәртібіне қойылатын талаптар күшейтілген және осы саладағы бұзушылықтар үшін жауапкершілік шараларын күшейткен өзгерістер бірқатар мәселелерді, соның ішінде жұмыс берушілер үшін өз жұмыскерлерінің деректерін өңдеу бөлігінде өзектендірді. Мақала жаһандық цифрландыру дәуіріндегі еңбек қатынастары саласындағы дербес деректерді қорғау мәселелеріне арналған. Осы мақаланың мақсаты өңдеудің жалпы қағидаларын еңбек қатынастарының салалық ерекшеліктеріне бейімдейтін жұмыскердердің дербес деректерін қорғау саласында ұсынымдар әзірлеу болып табылады. Мақалада жұмыскердің дербес деректерінің ұғымы, оның еңбек шартын жасасудағы маңызы, еңбек қатынастары саласында жұмыс беруші жұмыскердің дербес деректерін жинауды, өңдеуді және қорғауды қамтамасыз ету, сақтау тәртібі мен оны жүзеге асырудың талаптары мен тәртібі қарастырылған. Сонымен қатар ұйымда жұмыскерлердің дербес деректерін қорғау мақсатында ол туралы ереже бекіту мен оған қойылатын талаптар енгізу бойынша ұсыныс жасалынған. Кілтті сөздер: дербес деректер, адам құқықтары, ақпарат, еңбек қатынастары, жұмыс беруші мен жұмыскер.
ОСОБЕННОСТИ ПРАКТИЧЕСКОГО ПРИМЕНЕНИЯ СИСТЕМЫ ПРОВЕРКИ ПОСЕЩАЕМОСТИ СТУДЕНТОВ ПОСРЕДСТВОМ QR КОДА
Authors: М. А. Байжарикова  , З. К. Айтбаева  , М. Б. Тлебаев  , Р. Р. Ахметшин
Published: August 2024

В статье описывается система проверки посещаемости студентов с использованием QR-кодов, которая представляет собой инновационное решение для повышения эффективности и точности учета посещаемости в учебных заведениях. В основе данной системы лежит установка турникетов на входах и выходах зданий университета (либо иного учебного заведения), через которые студенты проходят, сканируя QR-код с помощью специального мобильного приложения, созданного с использованием NetMAUI и языка C#. При этом данные о времени входа и выхода автоматически сохраняются на сервере, что обеспечивает надежный и точный контроль посещаемости. Инновационность данной системы заключается в минимизации человеческого фактора и предотвращении ошибок, связанных с ручным учетом. Постоянно обновляемые QR-коды и индивидуальные аккаунты студентов направлены на минимизирование риска мошенничества и предотвращение входа посторонних лиц на территорию учебного заведения, что повышает уровень безопасности. В статье также подробно рассматриваются особенности внедрения данной технологии, включая этапы разработки и интеграции программного обеспечения, установки турникетов, обучение персонала и пользователей, а также возможные технические трудности. Описаны ключевые преимущества системы, такие как экономия времени на обработку данных, снижение административной нагрузки и повышение общей эффективности управления учебным процессом. В заключение статьи приводится оценка экономической целесообразности и потенциальные перспективы дальнейшего развития и масштабирования технологии. Ключевые слова: цифровизация, информационные технологии, QR-коды, мобильное приложение, проверка посещаемости, базы данных, турникеты.
ПРОБЛЕМЫ БОРЬБЫ С ПРЕСТУПЛЕНИЯМИ ПРОТИВ МИРА И БЕЗОПАСНОСТИ ЧЕЛОВЕЧЕСТВА
Authors: А. Ж. Слямов
Published: August 2024

Актуальность данной статьи заключается в необходимости понимания современных тенденций и угроз преступлений против мира и безопасности человечества. Сложившаяся на сегодняшний день обстановка в мире требует комплексного подхода как на национальном, так и на международном уровнях для борьбы с усилением террористических организаций, распространением оружия массового поражения и другими существенными вызовами. Преступления против мира и безопасности человечества являются особой категорией преступлений, представляющих серьезную опасность для общества в целом. Статья рассматривает различные аспекты преступлений против мира и безопасности человечества, а также принимаемые государствами меры для их противодействия, с упором на стратегии борьбы с терроризмом, контроль над распространением оружия массового поражения и значение международного сотрудничества в этой области.Для улучшения ситуации в Республике Казахстан необходимо провести работу по анализу существующих законодательных актов и их доработке в случае необходимости, обеспечить обучение правоохранительных органов и других соответствующих структур по вопросам пресечения и расследования преступлений против мира и безопасности человечества, а также разработать эффективные механизмы сотрудничества как на национальном, так и на международном уровнях.Только комплексный подход, включающий в себя и совершенствование законодательства, и подготовку специалистов, и международное сотрудничество, позволит создать эффективную систему противодействия преступлениям против мира и безопасности человечества в Республике Казахстан. Ключевые слова: преступление, безопасность, мир, человечество, терроризм, экстремизм, киберпреступность, борьба.
ASSESSMENT OF THE INFLUENCE OF INDUSTRY ON POLLUTION OF SNOW AND SOIL WITH HEAVY METALS IN PAVLODAR
Authors: A. A. Faurat  , A. B. Toktarbekova
Published: August 2024

The article investigates soil contamination with heavy metals (zinc, lead, chromium, and manganese) in the snow and soil cover within the influence zone of thermal power plants and facilities of the petrochemical and metallurgical industries. To assess the anthropogenic impact on deposition environments, an analysis of heavy metal content was conducted using various indices and coefficients. The following were utilized: pollution index, enrichment factor relative to Clarke's concentration of the metal in the Earth's crust and in soils, hazard quotient (exceedance of MPC), as well as an adapted coefficient of heavy metal accumulation in soil relative to its content in snow. The main patterns of accumulation and distribution of chemical elements in soil and snow were identified. The study revealed that manganese predominates in terms of the average content of heavy metals in solid snow sediment and soils. Lead shows the lowest values in snow. In the soil cover, the greatest exceedance of MPC pertains to manganese - by 30 times. The content of other metals also exceeds the soil MPC, except for lead. Significant fluctuations in metal content at different sites indicate the influence of various factors such as wind direction, precipitation, and the presence of other industrial enterprises. Keywords: heavy metals, industrial zone, snow cover, urban soils, pollution index.
ЭВТЕКТИКАЛЫҚ ҚОРЫТПАДАН ЖАСАЛҒАН ҚОРҒАНЫС ЖАБЫНДАРЫН ИМПУЛЬСТІК-ПЛАЗМАЛЫҚ ӨҢДЕУ
Authors: Д. Н. Кәкімжанов  , О. В. Колисниченко  , Б. К. Рахадилов  , А. Е. Кусайнов
Published: August 2024

Бүгінгі таңда өнеркәсіптің алдында тұрған негізгі міндеттердің бірі-бөлшектердің, тораптар мен механизмдердің жоғары сапасын, сенімділігі мен беріктігін қамтамасыз ету. Мұндай бөлшектерге арналған материалдарды жасау ауыр жұмыс жағдайларына байланысты күрделене түседі: жоғары циклдік температура, динамикалық жүктемелер, жоғары жылдамдықты газ ағындарының агрессивті әсері.Бұл мәселенің шешімі арнайы материалдарды қолдана отырып, машина бөлшектерін жасаудың, қалпына келтірудің және қатайтудың тиімді әдістерін қолдану болып табылады. Бұл материалдар белгілі бір физикалық-механикалық қасиеттері бар жабындарды жасауға мүмкіндік береді, бұл экстремалды жұмыс жағдайында бөлшектердің беріктігі мен сенімділігін арттыруға көмектеседі. Бұл мақалада тығыз балқитын боридтері бар темір негізіндегі эвтектикалық қорытпа ұнтағынан детонациялық әдіспен алынған жабындарды импульстік өңдеу арқылы жабынының қасиеттерін жақсарту жұмыстары жүргізілген. Сондай-ақ, осы мақалада біз Fe-TiB2-CrB2 негізіндегі жабындардың құрылымына, қаттылығына, кедір-бұдырлығына және химиялық құрамына импульсті-плазмалық өңдеудің әсерін зерттедік. Біз осы жабындардың беткі қабаттарының құрылымы мен қасиеттерін өзгерту үшін импульсті плазмалық өңдеуді қолдандық. Механикалық сынақтардың нәтижелері өңдеуден кейін Fe-TiB2-CrB2 жабындарының қаттылығының жоғарылауын көрсетті. Рентгендік құрылымдық талдауға сәйкес, қаттылықтың бұл жоғарылауы беткі қабаттың фазалық құрамының өзгеруіне, соның ішінде оксид фазаларының түзілуіне және карбид фазаларының көбеюіне байланысты. Кілтті сөздер: тығыз балқитын боридтер, жабын, импульсті-плазмалық өңдеу, қорытпа, қаттылық, детонация.
DETEKSI DINI DAN EDUKASI KESEHATAN SEBAGAI UPAYA PROMOTIF DAN PREVENTIF PENYAKIT TIDAK MENULAR DI MASYARAKAT
Authors: Kurniawati Trina , Budiarto Eka , Nafiah Hana , Arifiyanto Dafid
Published: August 2024

Abstract
Kesehatan merupakan hak asasi manusia dan investasi untuk keberhasilan pembangunan bangsa, untuk itu perlu diselenggarakan pengembangan kesehatan secara menyeluruh agar terwujud masyarakat yang sehat. Salah satu bentuk pengembangan kesehatan adalah dengan dilakukannya kegiatan skrining kesehatan. Pengabdian masyarakat ini bertujuan untuk memberikan gambaran status kesehatan melalui pemeriksaan laboratorium sederhana. Kegiatan dilakukan dengan skrining keluhan fisik, pemeriksaan fisik, tekanan darah, kadar glukosa darah, dan kadar asam urat. Kegiatan diikuti oleh 37 orang yang tinggal di wilayah Kecamatan Selo Boyolali. Hasil dari kegiatan tersebut ditemukan kurang dari 30% peserta melaporkan memiliki riwayat hipertensi dan diabetes mellitus. Pemeriksaan fisik dan laboratorium sederhana diperoleh 21% tekanan darah dalam kategori hipertensi, 8% peserta gula darah sewaktu lebih dari 200 mg/dl, dan 5% peserta nilai asam urat > 6 mg/dl. Hasil pemeriksaan dilakukan tindak lanjut yaitu diberikan edukasi tentang perawatan mandiri hipertensi, diabetes mellitus, dan asam urat. Hasil edukasi diperoleh terjadi kenaikan pemahaman sampai dengan 90% pada saat dilakukan evaluasi. Skrining merupakan upaya meningkatkan kesehatan dan pencegahan semakin berkembangnya penyakit kronis di masyarakat. Sebagai tindakan lebih lanjut program edukasi menjadi intervensi sederhana untuk meningkatkan pemahaman sebagai dasar perawatan mandiri masyarakat yang berisiko.
RP-HPLC Method Development and Validation for Analysis of Voglibose and Linagliptinin Tablet Dosage Form
Authors: Poonam Suresh Deshpande  , Bagnawar Ashabai Maruti  , Mr Sandeep Audhude
Published: August 2024

The development and validation of a reliable RP-HPLC method for the simultaneous analysis of Voglibose and Linagliptin in tablet dosage form are presented. The method ensures precise quantification of both compounds with optimal resolution and reproducibility. Methanol was identified as a suitable solvent for both Voglibose and Linagliptin due to its high solubility properties. A wavelength of 215 nm was selected based on peak absorption intensities for simultaneous determinations. The mobile phase comprised methanol and a 0.1% ortho-phosphoric acid (OPA) buffer solution in a 75:25 v/v ratio, adjusted to pH 4.5. Chromatographic separation was achieved using a Fortis C18 column (4.6 × 100 mm, 2.5 µm particle size) with a flow rate of 0.8 mL/min at ambient temperature. Validation followed ICH guidelines, assessing parameters such as linearity, accuracy, precision, LOD, LOQ, and robustness. Linearity was established over the range of 66-396 µg/mL for Voglibose and 10-60 µg/mL for Linagliptin, with correlation coefficients (R²) of 0.9996 and 0.9995, respectively. Recovery studies indicated mean values within ±2% of the actual value, confirming accuracy. The LOD and LOQ were found to be 2.80 µg/mL and 8.485 µg/mL for Voglibose, and 0.55 µg/mL and 1.674 µg/mL for Linagliptin. The method proved robust against small variations in chromatographic conditions. This validated RP-HPLC method offers a reliable approach for routine analysis of Voglibose and Linagliptin in pharmaceutical formulations, ensuring consistency and compliance with regulatory standards
Audit Sistem Informasi Menggunakan Framework COBIT 4.1 Pada Badan Kependudukan dan Keluarga Berencana Nasional
Authors: Ispandi Ispandi , Adji Gilang Purnama , Sudradjat Adjat , Ramadan Rino , Suhardjono Suhardjono
Published: August 2024

National Population and Family Planning Agency is one of the government agencies that implements an information system for its operations. Therefore, the National Population and Family Planning Agency requires a management system that is in accordance with the existing infrastructure. Therefore, this study aims to measure the quality of information system management that focuses on procurement, management, and maintenance. Referring to the problems that occurred, the appropriate problem formulation for this research is to carry out an information system audit with the COBIT 4.1 framework and use the Delivery and Support (DS) domain, which in this study are: DS1, DS2, DS3, DS4, DS5, DS10 and DS13. After the audit process is complete, it will get the current maturity value (current maturity level), expected maturity level (expected maturity level) and value (GAP). DS13 became the domain with the highest acquisition value of maturity level with a value of 3.95, while DS3 became the lowest domain with the acquisition of a maturity level value of 3.37. The final result of the audit process that has been carried out is that the current maturity level is 3.61 which is included on a scale of 4 or Managed and Measurable with an expected maturity level of 3.5. So in this study there is no GAP between Current Maturity Level and Expected Maturity.
Model Konsultasi Pertanian Terintegrasi Menuju Komunitas Petani Pintar Di Desa Cimenyan
Authors: Somantri Asep , Erlangga Erlangga , Rijayanti Rita , Muttaqin Miftahul Fadli
Published: August 2024

Penelitian ini membahas tentang pembuatan model konsultasi pertanian terintegrasi untuk menciptakan komunitas petani pintar di Desa Cimenyan. Tujuan dari penelitian ini adalah untuk meningkatkan pengetahuan dan keterampilan petani dalam bidang pertanian melalui pemanfaatan teknologi informasi dan komunikasi. Model konsultasi pertanian terintegrasi yang dikembangkan melibatkan beberapa pihak, yaitu petani, peneliti, dan pakar pertanian. Model ini dilengkapi secara konsep, arsitektur, dan teknis yang mengusulkan aplikasi yang memungkinkan petani untuk mengakses informasi terbaru tentang teknik pertanian, harga pasar, dan strategi pemasaran. Dalam penelitian ini, digunakan metode pengumpulan data melalui wawancara dan survei untuk mengetahui persepsi dan kebutuhan petani terkait dengan penggunaan teknologi dalam pertanian. Hasil penelitian menunjukkan bahwa model konsultasi pertanian terintegrasi digambarkan untuk dapat meningkatkan pengetahuan dan keterampilan petani dalam bidang pertanian serta dapat memperbaiki hasil panen. Diharapkan model konsultasi pertanian terintegrasi ini dapat mempercepat perubahan budaya petani dari pola lama menjadi petani pintar yang mandiri dan produktif. Hal ini dapat membantu meningkatkan taraf hidup petani dan mendorong pertumbuhan ekonomi di daerah pedesaan.
Preferences for Public and Private Healthcare Providers among Enrollees of Gombe State Contributory Healthcare Scheme
Authors: SHUAIBU Umar , ADAMU Abdullahi M. , HASSAN Hassan F. , ABDUL Sulaiman , IDRIS Mohammed , ABUBAKAR Fauziyya , LADU Hadiza I. , MOHAMMED Hassan N. , MALAMI Abdulrahman B. , SODANGI Yahya S.
Published: August 2024

Any nation’s healthcare system consists of private and public healthcare outlets with a network of health facilities providing primary, secondary, and tertiary services to satisfy customers’ needs and wants. Gombe State Government established the Gombe State Contributory Healthcare Management Agency popularly called (GoHealth) through a law in 2019, it was established in line with the decentralization of the National Health Insurance Agency (NHIA) that paved the way for the establishment of State Social Health Insurance Schemes (SSHIS) in the country to provide an affordable care. This study determined the preferences of public and private healthcare providers among enrollees of the Gombe State Contributory Healthcare Scheme. Questionnaires were used to collect data from 330 enrollees by multistage sampling. The age of the respondents ranges from 21 to 60 years with a mean of 41.0 ± 4.2 years. Most enrollees (233, 70.6 %) had good knowledge of the services offered by GoHealth. The preferred facility of choice was public for most enrollees (216, 65.5 %). Educational level of the enrollees, grade level, short waiting time during consultation, proximity of health facility to home, and drug availability at the health facility were the factors that were significantly associated with the choice of health care provider. Strict monitoring by the agency (GoHealth), provision of quality drugs at the healthcare facility, and registration of enrollees to the nearest health facilities (HF) by GoHealth could improve healthcare delivery and achieve Universal Health Coverage (UHC).
Pengaruh Inflasi, Jumlah Uang Beredar, BI Rate, dan Nilai Tukar Rupiah Terhadap Reksadana Syariah
Authors: Lusiana Dewi
Published: August 2024

Saat ini reksadana syariah berkembang semakin pesat jika ditinjau dari NAB nya. Akan tetapi manajer investasi menyatakan perkembangan ini masih sangat kecil apabila dinilai dari total ivestor reksadana. Tentu ini disebabkan oleh faktor-faktor yang mempengaruhi seperti variabel makroekonomi. Tujuan dari penelitian ini untuk mengetahui pengaruh inflasi, jumlah uang beredar, bi rate dan nilai tukar rupiah terhadap reksadana syariah. Penelitian ini menggunakan metode kuantitatif dengan alat analisis regresi linier berganda dan Eviews-10. Data penelitian berbentuk time series dari tahun 2010-2023. Data diperoleh melalui laporan statistik reksadana syariah, Bank Indoenesia dan Badan Pusat Statistik. Penelitian memberikan hasil bahwa secara parsial, variabel jumlah uang beredar dan nilai tukar rupiah berpengaruh positif signifikan terhadap reksadana syariah. Sementara variabel inflasi dan bi rate berpengaruh negatif signifikan terhadap reksadana syariah. Adapun secara simultan, seluruh variabel dalam penelitian berpengaruh signifikan terhadap reksadana syariah. Pengaruh yang ditimbuklkan variabel independen terhadap dependen adalah 92%. 8% persen sisanya dipengaruhi variabel diluar model, seperti GDP, IPI dan SBN.
El "proceso democrático" 7 años después
Authors: A. C.
Published: August 2024

No abstract available.

ECA Estudios Centroamericanos, Vol. 42, No. 459-460, 1987: 99-101.
Enero-febrero
Authors: ECA: Estudios Centroamericanos
Published: August 2024

No abstract available.

ECA Estudios Centroamericanos, Vol. 42, No. 459-460, 1987: 117-126.
ARCHIGESH 24. Buffoonery / Cardboard Country
Authors: Golubev Oleg , Nosova Valentina
Published: August 2024

The article describes the features of the Festival of Architects-Mountain Skiers 2024. It provides information about the participants of sports competitions, competitive-educational and entertaining-creative programmes. The authors emphasize that the importance of the professional component of the festival becomes more serious and diverse.
Where to search for the future?
Authors: Lidin Konstantin
Published: August 2024

Architecture and urban planning are turned to the future due to the durability of their works. Therefore, the development of architecture is closely related to the state of futurology and the presence of fruitful ideas and images of the future in it. The current situation in this sphere is characterised by the predominance of ideas about the future of either linear or retrospective type. The linear type builds an image of the future, continuing the tendencies of the present with small quantitative changes. The retrospective type draws the image of the future as a return to previous formations, reproducing the social structures of feudalism on a new technological basis.
Eco-cities – utopia or... the future
Authors: Kuzevanov Victor
Published: August 2024

The review addresses the diversity of approaches to the development of the idea of an “eco-city” which emerged at the end of the 20th century and represents a revival of the “garden city” concept. An ecocity (eco-city, ecological city, green city, sustainable city, smart city) is a forced response of urban planners, designers, industrialists, entrepreneurs, scientists, and governments to the demands of civilization’s transition to the sixth technological mode in the conditions of the accelerated scientific and technological revolution at the beginning of the 21st century. This is a response to the obvious trend of increasing ecological threats, risks, and challenges. The review presents contemporary examples of the creation of ecocities and ecovillages in countries and regions with varying levels of socio-economic development.
Fears driven by the demolition of architectural heritage
Authors: Fedorova Maria
Published: August 2024

The article describes four stories about the upcoming or initiated demolition of buildings in Yekaterinburg. The article analyzes how fear and collective memory are connected, the reasons why buildings with a high level of physical deterioration can be protected by public organizations, while the owners are ready to leave them painlessly, and how the value of architectural heritage is formed in the eyes of citizens. Based on the described cases, a classification of fears has been compiled in relation to the demolition of buildings.
Olay Yeri İnceleme
Authors: Yükseloğlu Emel Hülya
Published: August 2024

Olay yeri, olayın gerçekleştiği yerden başlayarak failin gidebileceği ve iz bırakabileceği yerlerin tümünü kapsamaktadır. Fail, mağdur ve olay yeri hakkında çok fazla bilgi verebileceği için olay yeri incelemesinin önemi büyüktür. Bu bölümde olay yeri inceleme yöntemleri ele alınarak, örnek alma teknikleri hakkında bilgiler verilmekte ve olay yeri incelemesinin başarısını etkileyen faktörlere değinilmektedir. Bölüm kapsamında delil çeşitleri (biyolojik delil, kimyasal delil, fiziksel delil, dijital deliller, iz deliller) ve bu delillerden olay ve fail hakkında elde edilebilecek çıkarımlar değerlendirilmiştir. Ek olarak adli bilimlerde uyulması gereken en temel kurallardan olan delil teslim zinciri hakkında da bilgi verilmiştir. Son olarak, olay yeri incelemenin hukuki dayanağı başlığı altında ilgili kanun maddelerine yer verilerek bölüm sonlandırılmıştır. Olay yeri incelemesinin eksik ya da yanlış yapılması durumunda delil niteliği taşıyan bulguların önemini yitirebileceği, dolayısıyla bir suçun aydınlatılmasında sorun yaşanabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle olay yeri incelemesi özenli ve dikkatli şekilde yürütülerek bireysel ve toplumsal huzur sağlanmalıdır
Ölüm ve Postmortem Değişimlerden Ölüm Zamanı Tayini
Authors: Ersoy Gökhan
Published: August 2024

Asırlardır ölümün en basit tanımı solunum ve dolaşımın durması olarak yapılagelmiştir. Günümüzde, organ nakli olanaklarının gelişmesi ile birlikte, beyin / beyin sapı üzerinde geri dönüşümsüz belli değişikliklerin olması durumunda geçerli olan “Beyin ölümü” kavramı da devreye girmiştir. Ölüm hem sosyal, hem fiziksel yönüyle adli tıbbi pratiğin içinde önemli yer tutan bir olaydır. Özellikle, ölümün ne zaman gerçekleştiğinin tahmin edilmesi adli otopsi pratiğinde önemli bir konudur. Bu bölümde, ölümü tanımlayan kavramlara genel bir bakış yapılmış; ölüm zamanı tayininde kullanılan soğuma, renklenme , katılaşma, ve çürüme gibi fiziksel değişiklikler anlatılmıştır
Kan Lekesi Model Analizi
Authors: Arslan Murat Nihat
Published: August 2024

Olay yerlerinde kan lekelerinin analizi yoluyla suçun nasıl gerçekleştiğine dair ipuçları sağlayan Kan Lekesi Model Analizi (KLMA), 19. yüzyılın sonlarından itibaren gelişen ve zaman içinde adli bilimlerdeki uygulamalarla önem kazanan bir yöntemdir. KLMA, kan lekelerinin oluşum şekillerini yorumlayarak, kanın hangi hız ve açıyla yüzeye çarptığını belirleyip, olayın nasıl meydana geldiğini ortaya koymayı amaçlar. Kan lekeleri, düşük, orta ve yüksek hızda olmak üzere sınıflandırılarak, şiddetli bir darbe veya çeşitli silahların neden olduğu kan sıçramaları analiz edilir. Bu sınıflamalar, suçun niteliğini ve kullanılan kuvveti anlamada kritik rol oynar. KLMA’nın tarihçesi, Dr. Edward Piotrowski’nin 1895 yılında yaptığı çalışmalarla başlar ve Dr. Victor Balthazard, Herbert MacDonell gibi isimlerle devam eder. Bu öncüler, kan lekesi modellerini sistemli bir şekilde analiz etme yöntemleri geliştirmişlerdir. Günümüzde KLMA, Uluslararası Kan Lekesi Model Analistleri Topluluğu (IABPA) gibi kuruluşlar tarafından standartlaştırılmış ve sertifikasyon süreçleriyle desteklenmiştir. Bu süreçler, analistlerin en güncel teknikleri kullanarak kanıtları doğru bir şekilde toplamalarını, korumalarını ve yorumlamalarını sağlar. Türkiye’de de KLMA, adli bilimlerdeki yerini sağlamlaştırmış, ulusal adli protokollere entegre edilmiştir. Makale, kan delillerinin hukuki süreçlerdeki bütünlüğünü ve güvenilirliğini korumak için gerekli olan titiz belgelendirme ve standartlara uygun hareket etme gerekliliğine vurgu yapar. Sonuç olarak, KLMA’nın bilimsel metodolojilerin hukuk sistemlerine entegrasyonunu temsil ederek, şiddet suçlarını anlama ve adaletin sağlanmasına katkıda bulunma kapasitesi artmıştır
Adli Balistik
Authors: Bülent Üner Hüseyin
Published: August 2024

Adli balistik, ateşli silahlar, mühimmat ve atış olaylarının incelenmesi ve analiziyle ilgilenen adli bilimler branşıdır. Bu bölüm ateşli silahların sınıflandırılması, ateşli silah mermi parçalarının incelenmesi, silahların çap adlandırması, av tüfekleri, kartuşlarının ve mermi çekirdeklerinin incelenmesi, ateşli silah kalıntıları, ateşli silah kalıntılarının analiz yöntemleri ve atış mesafesi tayini konularını ele almaktadır. Ateşli silahlar, tetikleme mekanizmasına göre el tabancaları, tüfekler, av tüfekleri ve otomatik silahlar gibi çeşitli tiplere ayrılmaktadır. Adli uzmanlar, mermi, kovan ve primer gibi mermi bileşenlerini inceleyerek çap, oluk izleri ve tetikleyici izlenimler gibi özellikleri belirler, bu da silah tanımlamasına ve mermi-silah eşleştirmesine yardımcı olmaktadır. Silahların adlandırılması, mermilerin silahlarla doğru şekilde eşleştirilmesi için önemlidir. Kartuşların ve mermi çekirdeklerinin adli analizi, imalat izlerinin, mermi bileşiminin ve deformasyon desenlerinin belirlenmesini içermektedir. Ateş edilen kişi ve çevre üzerinde kalan atış artıkları, adli olayların açığa çıkmasında oldukça önemli deliller sağlar ve taramalı elektron mikroskobu ve enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi gibi tekniklerle analiz edilmektedir. Ateşli silahlardan çıkan atış kalıntılarını tespit etmek ve miktarını belirlemek için çeşitli analitik yöntemler kullanılmaktadır. Atış mesafesinin tahmini, atış kalıntılarının desenlerinin, mermi yolunun ve hedef hasarının analiz edilmesini içerir, bu da atış olaylarının doğru şekilde yeniden oluşturulmasına yardımcı olmaktadır. Kapsamlı bilgiler yoluyla bu kitap bölümünün ateşli silahlarla ilgili kanıtların analizi için gerekli bilgi ve teknikleri sağlayacağı öngörülmektedir
Adli Psikiyatri
Authors: Karamustafalıoğlu Oğuz
Published: August 2024

Adli Psikiyatri Psikiyatrinin alt dalı olup suç bilimi ile ilişkilidir. Suç işleyen kişinin psikiyatrik durumu ile işlediği suç arasında ilişkiyi hukuk dilinde anlaşılır şekilde açıklar. Bu yazıda adli psikiyatri ile ilgili kavramlar gözden geçirilmiş , suç işleyen kişinin ceza ehliyetini etkileyen durumlarda uygulanacak süreç ele alınmış ve adli psikiyatrinin geleceği ile ilgili konular ele alınmıştır
Adli Genetik Alanında Güncel Teknikler
Authors: Bülbül Ercan Özlem
Published: August 2024

Bu bölümde, 2000’li yıllardan itibaren adli bilimlerde kullanılmaya başlanan DNA analiz yöntemleri ele alınmıştır. Özellikle adli vakalarda karşılaşılan zorlu örneklerde, geleneksel STR markırlarına alternatif olarak geliştirilen bi-alelik markırlar (SNP ve InDel) oldukça önem kazanmıştır. Bu yeni markırlar, az miktarda veya bozulmuş DNA örneklerinde bile güvenilir sonuçlar elde etme imkanı sunmaktadır. Ayrıca, şüpheliler veya kayıp kişiler hakkında fiziksel özellikler ve soy bilgisi gibi daha fazla detay sağlayan Adli DNA Fenotipleme (Forensic DNA Phenotyping) teknikleri son yıllarda sıklıkla tercih edilmektedir. Tüm bu gelişmeler, kitlesel paralel sekanslama (Massively Parallel Sequencing, MPS) gibi yeni nesil teknolojilerin kullanımı sayesinde mümkün olmaktadır. MPS teknolojisi, çok sayıda genetik markırı aynı anda analiz edebilme yeteneği ile adli bilimlerde hızlı ve güvenilir analizlerin yapılmasını sağlar. Bu sayede, adli vakaların çözümünde DNA analizlerinin rolü daha da artmakta ve karmaşık vakalar bile hızla aydınlatılabilmektedir. Günümüzde, bu teknolojiler sayesinde adli bilimlerde DNA analizleri, suç soruşturmalarında vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir
Belge Kimyası ve Mürekkep Yaş Tespiti
Authors: Salkım İşlek Dilek
Published: August 2024

Belge sahteciliği hukuk sisteminde en çok karşılaşılan suç türlerinden biridir. Belge sahteciliği gibi suçlarla ilgili soruşturmalarda, adli bilimlerin sunduğu teknikler ve yöntemler kritik önem taşır. Yargı sistemi, uzmanlardan iki önemli sorunun cevabını istemektedir. Bunlar; belgedeki şüpheli yazıların kim tarafından ve ne zaman oluşturulduğudur. Belgenin kim tarafından oluşturulduğu sorunun cevabı yazı analizi ile yapılır. Yazı analizi, şüphelinin geçmişte yazdığı belgelerle şüpheli belgedeki yazıları karşılaştırarak kim tarafından oluşturulduğunu belirlemeyi amaçlar. Diğer yandan, mürekkep yaş tayini, belgenin ne zaman oluşturulduğunu belirlemek için önemlidir. Belgenin oluşturulma zamanı şüpheli belgedeki mürekkebin zamana bağlı değişiminin analitik yöntemler kullanılarak tespit edilmektedir. Bu süreçte, belgedeki mürekkebin kimyasal analizi yapılır. Mürekkebin bileşimi ve özellikleri incelenerek yazının ne zaman yazıldığına dair ipuçları elde edilir. Yurtdışında mürekkep yapı ve yaş tayini ile ilgili çalışmaların temeli çok eskilere dayanmasına rağmen ülkemizde sayı olarak çok yetersizdir. Ancak ülkemizde son yıllarda resmi ve özel başvuruların artması ile bu alandaki çalışmaların sayısı da artış göstermektedir. Adli belge inceleme uzmanları, belge sahteciliği ile ilgili soruşturmalarda geliştirilen yöntemleri etkin bir şekilde kullanır, yargı sistemine önemli katkılar sağlar ve adil bir yargılama sürecinin gerçekleşmesine yardımcı olur
Çok Serbestlik Dereceli Sistemlerin Modellenmesi
Authors: Uzdil Oğuz , Bekdaş Gebrail , Nigdeli Sinan Melih
Published: August 2024

Bu bölüm MATLAB Simulink ile birden fazla serbestlik derecesine sahip kesme binalarının hareket denklemlerinin çözümlerini içermektedir. Bu bölümde serbestlik derecesine bağlı olarak diyagramın modellenmesindeki farklılıklar ortaya koyulacaktır. Simulink hareket denklemlerinin modellenmesi kapsamında sırası ile iki serbestlik dereceli sistemler, üç serbestlik dereceli sistemler ve kırk serbestlik dereceli sistemler irdelenecektir. Bu sistemlerin modellenmesinde üç farklı alternatif şekilde sunum yapılmıştır
Ayarlı Sıvı Sönümleyicisi Parametrelerinin Metasezgisel Yöntemler ile Optimizasyonu
Authors: Ocak Ayla , Bekdaş Gebrail , Nigdeli Sinan Melih
Published: August 2024

Sıvının çalkalanması sonucu oluşan kuvvetlerden faydalanarak kontrol sağlayan içi sıvı ile dolu tank içeren sönümleyiciler, ayarlı kütle sönümleyicileri için bir alternatiftir. Bu bölümde ayarlı sıvı sönümleyicilerinin tasarımında kullanılabilecek lineer formüller sunulmuş ve hareket denkleminin modellenmesi kısaca anlatılmıştır. Tek serbestlik dereceli sistemler için ayarlı sıvı sönümleyicilerinin performansı sunulmuştur
Temel Genetik
Authors: ULUTİN Turgut , Bayoğlu Burcu , Kaya Dağıstanlı Fatma , Onaran İlhan , Öztürk Melek , Bolkent Sema
Published: August 2024

Değerli Okuyucular, Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı olarak, "Cumhuriyet'in 100. Yılında 100 Kitap" projesi kapsamında sizlere "Temel Genetik" başlıklı kitabımızı sunmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Bu proje aracılığıyla biz de, Cumhuriyetimizin kuruluşunun yüzüncü yıl dönümünde bilgiye erişimi ve bilimsel içeriği arttırmayı hedeflemekteyiz. "Temel Genetik" kitabımız, DNA, RNA, proteinler, gen ifadesi, kalıtımın temelleri, hastalık tanı yöntemleri, gen mühendisliği uygulamaları, kanserin genetik temelleri ve biyoinformatik gibi birçok farklı konuyu kapsamaktadır. Bu kitabın hazırlanmasında emeği geçen tüm öğretim üyelerimize sonsuz teşekkürlerimizi sunarız. Amacımız, siz değerli okuyucularımıza ve öğrencilerimize katkı sağlamak ve bilgi birikimlerini arttırmak adına bu çalışmayı gerçekleştirmektir. Umarız bu kitap, genetik alanında ilgilenen herkes için değerli bir kaynak olur. Okuyucularımıza faydalı olması dileğiyle... Saygılarımızla,
Genetiğe Giriş
Authors: Ulutin Turgut
Published: August 2024

Genetik, kalıtım bilimidir. Canlı organizmalar, birçok özelliklerini kalıtımın yapıtaşı olan DNA molekülü ve üzerinde yer alan genler ile atalarından miras olarak alırlar. Kalıtımın en önemli özelliği de varyasyonlara (çeşitlilik) neden olmasıdır. Varyasyon, çocuklar ve ebeveynleri arasında var olan farklılıklar olarak olarak tanımlanabilir. Bireylerin davranışsal, sitolojik, fizyolojik ve morfolojik karakterlerinin çeşitliği ile belirlenebilir. Bazı genler, ebeveynlerden yavrularına geçebilecek bazı hastalıkların risklerini taşıyabilir Genetik bilimi, hücrelerin, bireylerin, onların oluşturduğu nesillerin genetik profilleri ve popülasyonlarla ilgili çalışmaları kapsar, bunların moleküler temelini araştırır. Gregor Johann Mendel, kalıtımın temel ilkeleri konusundaki keşiflerinden dolayı “Modern Genetiğin Babası” olarak bilinir
Genomdaki Gen Aileleri ve Tekrarlayan Diziler
Authors: Öztürk Melek , Kaya Dağıstanlı Fatma
Published: August 2024

Gen aileleri ve tekrar dizileri genomun önemli bileşenleridir. Gen aileleri ve tekrar dizileri, genomun yapısını, işlevini ve evrimini etkileyen tamamlayıcı yönleridir. Gen aileleri fonksiyonel çeşitlilik sağlarken, tekrar dizileri genom stabilitesi ve düzenlenmesinde farklı rollere sahiptir. Bu unsurları anlamak, organizmalardaki genetik bilginin karmaşıklığını çözmek için gereklidir
Genetik Tarama Testleri, Prenatal Tanı, Genetik Danışma
Authors: Deviren Ayhan
Published: August 2024

Genetik tarama genetik bir hastalık ile ilişkisi veya yatkınlığı kesin olarak bilinen kişilerin populasyon düzeyli metodlarla tespit edilmesidir. Tarama testleri ile genetik tanı testlerini birbirine karıştırmamak gerekir. Bir tarama programının uygulanmasından önce göz önüne alınması gereken çeşitli kriterler vardır. Yeni doğan tarama testlerinin amacı, bu dönemdeki hastaların tespit edilerek tedavinin mümkün olan en erken dönemde başlamasıdır. Erişkin taramaları, verimli olacak şekilde çok yaygın olarak kullanılmamaktadır. Tarama test yöntemlerini sitogenetik, moleküler genetik ve mikroarray yöntemler olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür. Her populasyonun belirli gereksinimlerine ve kısıtlamalarına uygun olarak farklı tarama yaklaşımları geliştirilmiştir. Embriyo ve fetüs ile ilgili yapılan tüm diagnostik çalışmalar Prenatal Tanı olarak tanımlanır. Prenatal tanı endikasyonu mutlaka geniş kapsamlı bir genetik danışma sonucunda konulmalıdır. Başlıca prenatal tanı endikasyonları: ileri anne yaşı, maternal serum incelemeleri, kromozom anomalili bir çocuk sahibi olmak, parental kromozom anomalileri, ultrasonografide gözlenen anomaliler, kötü obstetrik öykü, tarama testleri ile taşıyıcı oldukları belirlenen çiftler, ailede hasta bir kişinin varlığı. Prenatal tanı teknikleri: anne serumunda Alfa Feto Protein (AFP) İncelenmesi, birinci ve 2. trimesterde anne serumunda yapılan incelemeler, amniyosentez, koryon villus biyopsisi, kordosentez, preimplantasyon genetik tanı. Genetik danışma; herhangi bir kalıtsal hastalık riski taşıyan bir kişinin kendisi, çocukları ve akrabalarında söz konusu hastalığın tekrarlama veya ortaya çıkma olasılığının hesaplanarak ilgili kişiye anlatılması ve sorunun çözümü için gerekli sürecin başlatılmasıdır. Genetik danışma bir nevi hasta eğitimi olarak düşünülebilir.
Populasyon Genetiği
Authors: Deviren Ayhan
Published: August 2024

Populasyon aynı türe ait bireylerin belli bir zaman içinde ve belli bir yerde oluşturdukları topluluk demektir. Bir populasyonun genetik yapısını onu oluşturan bireyler sağlar. Genlerin zaman içindeki durumlarının ne olduğunu anlamak için organizmalar kadar populasyonların da yapılarını bilmek gerekir. Gen havuzu, gen ve genotip frekansları populasyonun yapısını anlamak için kullanılan önemli kavramlardır. Populasyon genetiğinin konusu, populasyonun ortak genetik yapısının dölden döle nasıl geçtiği ve bu sırada hangi değişimlere uğradığıdır. Bireyler eşey hücreleri ile bir sonraki dölün genetik yapısını etkilerler. Tüm populasyonların ortak özellikleri dengeli populasyon olabilme çabalarıdır. Bu nedenle populasyonların yapılarını anlayabilmek için denge tahminleri yapılır ve populasyonlar buna göre değerlendirilir. Denge tahmini yapılırken tek lokus veya birden fazla lokus olması yanı sıra genin otozom veya gonozom üzerinde bulunması da önemlidir. Mutasyon, seleksiyon, göç, panmiksis ve populasyon büyüklüğü populasyonun yapısını etkileyen en önemli faktörlerdir
Rekombinant DNA Teknikleri
Authors: Ulutin Turgut , Öztürk Melek , Bayoğlu Burcu
Published: August 2024

Gen teknolojisi, DNA'nın yapısını ve işlevini değiştirmek amacıyla genetik mühendislik tekniklerini içerir. Rekombinant DNA teknolojisi farklı kaynaklara ait genetik materyali birleştirmek için DNA moleküllerinin manipülasyonunu içerir. Bu teknolojide DNA klonlama, DNA dizileme, polimeraz zincir reaksiyonu ile belirli bir DNA segmentini çoğaltma, gen düzenleme (CRISPR-Cas9) gibi değişik teknikler kullanılır
Kanser ve Genetik Alt Yapısı
Authors: Baykara Onur
Published: August 2024

Kanser, vücut hücrelerinin bir kısmının kontrolden çıkarak büyümesi ve diğer vücut bölgelerine yayılmasıdır. İnsan hücreleri, vücut ihtiyaç duydukça yeni hücreler oluşturmak için sıklıkla bölünür (hücre büyümesi ve çoğalması olarak bilinen bir süreç yoluyla). Yeni hücreler, yaşlanma veya hasar sonucu öldüklerinde eskilerinin yerini alır. Bazen bu sistematik süreç başarısız olur ve hasarlı veya anormal hücrelerin çoğalmaması gerekirken çoğalmasına neden olur. Bu hücrelerden doku kitleleri olan tümörler gelişebilir. Kanserli veya kanserli olmayan (iyi huylu) tümörlerin her ikisi de mümkündür. Kanserli tümörler metastaz yapabilir, bu da vücudun uzak bölgelerine göç ettikleri ve yeni tümörler üretmek için komşu dokuları istila ettikleri süreçtir. Kötü huylu tümörler, kanserli tümörlerin bir diğer adıdır. Onkogenler, tümör baskılayıcı genler ve DNA onarım genleri, kanser gelişimini etkileyebilen üç gen kategorisidir. Onkogen adı verilen genler kansere neden olabilir. Hücre bölünmesini ve gelişimini teşvik ederler. Tümör baskılayıcılar olarak bilinen genler, hücrelerin kötü huylu tümörlere dönüşmesini önler. Hücre bölünmesini durdurur ve DNA'daki hataları düzeltirler. DNA onarım genleri zarar görmüş DNA'yı onarmakla görevlidir. Bu bölümde kanser oluşum mekanizması ve ilgili genler anlatılmaktadır
Biyoinformatik
Authors: Baykara Onur
Published: August 2024

Biyoinformatiği kısaca yaşam bilimleri ile bilgisayarların kesişme noktası olarak tanımlayabiliriz. Özellikle son çeyrek yüzyılda bilgisayar teknolojisinin ve internetin gelişmesi sayesinde biyolojik araştırmalar hızlanmış, gelişmiş yazılımların da entegre olması ile hastalıklar önceden tespit edilebillir, hedefe yönelik tedaviler geliştirilebilir, tıp, eczacılık, sanayi, tarım gibi farklı endüstrilerde biyoteknolojik uygulamalar yapılabilir hale gelmiştir. DNA’nın ve DNA ile ilişkili tüm moleküllerin incelenebildiği omik araştırmaları sayesinde sağlıkta büyük bir atılım yapılabilmiştir. Bu bölüm, biyoinformatik ve omik uygulamaların bazıları hakkında (genomik, transkriptomik, proteomik, yapısal biyoinformatik gibi) bilgi vermektedir.
Solunum Sistemi
Authors: Marur Tania , Üzel Mehmet
Published: August 2024

Solunum sistemi, hücreler için gerekli olan sürekli oksijen ihtiyacının karşılanabilmesi ve atık bir gaz olan karbon dioksit gazının uzaklaştırılabilmesi için gaz alışverişinin gerçekleştiği ve havanın iletildiği organ ve yolları kapsar. Anatomik olarak solunum yolları üst ve alt solunum yolları olarak ikiye ayrılır. Baş ve boyunda yer alan burun, pharynx ve larynx üst solunum yollarına ait, göğüs kafesi içerisinde kalan trachea, bronşlar, bronşioler ve akciğer alt solunum yollarına aittir. Fonksiyonel olarak ise solunum yolları iletici ve respiratuvar bölümlerden oluşur. İletici sistem üst solunum yolları ile alt solunum yollarında terminal bronşiollerin distaline kadar olan kısım olup havanın iletilmesini sağlar. Respiratuvar bronşioller, ductus alveolaris, saccus alveolaris ve alveolus ise respiratuvar bölümü oluşturur. Burada gaz alış-verişi gerçekleşir.
Üriner Sistem
Authors: Güler Kahraman Yıldırım Fatma , Adıgüzel Şahin Zennure
Published: August 2024

Üriner sistem, metabolik aktivite sonucu oluşan artık maddelerin vücuttan dışarı atılmasını sağlayan sistemlerden biridir. Üriner sistem; idrar üreten 2 adet böbreği, idrarın iletiminden sorumlu 2 adet üreteri, mesane ve üretrayı içerir. İdrar böbrekler tarafından kandan süzülür, üreter süzülen idrarı mesaneye iletir, mesane idrarı depolar ve mesanede biriken idrar üretra yolu ile vücut dışına atılır
Tıbbi Sosyal Hizmet ve Afetlerde Biyopsikososyal Yaklaşım
Authors: Altıok Bekir , Özüçelik Doğaç Niyazi
Published: August 2024

Bu bölümde; öncelikle sağlık sistemi içerisinde biyopsikososyal yaklaşım modeli daha sonra sosyal hizmet uzmanlarının sağlık sistemi içerisinde afetlere yönelik gerçekleştirdikleri mesleki müdahaleler, hastane afet planları ve ulusal medikal kurtarma ekipleri içerisinde sosyal hizmet uzmanlarının rolleri ele alınacaktır. Sosyal hizmet uzmanlarının kriz durumları ile baş etme becerileri, topluluklardaki benzersiz rolleri ve sahip oldukları geniş iletişim ağları onların sağlık profesyonelleri arasında afetlere en hazır profesyoneller arasında olmalarını ve afetlere müdahale konusunda önemli rollere sahip olmalarını sağlamaktadır
Afetler ve Hassas Gruplar
Authors: Erkoç Beyza
Published: August 2024

Afetlerin olumsuz sonuçları toplumun bütününü etkiler, fakat bazı gruplar afetlerden çok daha fazla etkilenir. Bu gruplar çocuklar, yaşlılar, engelliler, hastalar, kadınlar, azınlıklar, göçmenler ve mülteciler şeklindedir. Normal hayatta dahi dezavantajlı olan bahsi geçen gruplar, afet zamanlarında çok daha hassas ve kırılgan hale dönüşmektedir. Kitabın bu bölümünde hassas gruplar ayrıntılı olarak ele alınacak ve afet durumlarında bu hassas gruplara yönelik ne tür müdahaleler yapılabileceğine dair örnekler verilecektir