ӘЛИХАН БӨКЕЙХАННЫҢ ҚАЗАҚ ТАРИХЫНА ҚАТЫСТЫ ЗЕРТТЕУЛЕРІ
Authors: Kenzhebaev G.K. , Ospanova R.R. , Berikbolova A.Zh. 
Published: May 2024

A. Bokeikhan, who actively participated in the work of the society, rose to the chairman of the historical and ethnographic section of the society and led the collection of collections of documents related to the history of the country. In this research work, an attempt was made to study the socio–political, educational and scientific activities of the head of this group, A. Bokeikhanov, historically new, relevant today. An in-depth study of the true lives of citizens who have taken their conscious lives along the way, not only historians, but also other scientists in the field of science, is what makes a country sovereign and independent. In the course of fulfilling this task, we, first of all, sought answers to the question of the conditions under which A. Bokeikhanov's worldview and public opinion developed. A. Bokeikhanov began to appear on the political scene since the political awakening of the early twentieth century. In the scientific work reflections of A. Bokeikhan on the issue of the future land management of Kazakhs left without land as a result of the policy of mass resettlement of Russian colonists to the Kazakh steppe, today provide a great service to the study of the past of our country and benefit our rewritten history.In this article, based on the study of the scientific and creative heritage of A. Bokeikhan, who has reached our days, I intended to introduce him to the fact that he is a universal scientist who is not limited to the same field of historical science, in order to make sure that he rose to the height of a talented historian. The works raise fundamental and topical issues of archaeology and ethnography, source studies and historiography, Oriental studies and personification, religious studies and cultural studies, military history and art, foreign policy anddiplomacy, universal history and the history of the Fatherland. It is clear that he focused on the history of the nation.

Қоғамныңжұмысына етене араласқан Ә.Бөкейхан қоғамның тарих-этнография секциясының төрағалығына дейін көтеріліп, елінің тарихына қатысты құжаттар топтамаларын жинауға басшылық етті. Бұл зерттеу жұмысында осы ұлттық зиялылардың белсенділігі артқан тұста солтоптың жетекшісі –Ә.Бөкейхановтың қоғамдық-саяси және ағартушылық-ғылыми қызметін тарихи тұрғыдан жаңаша, бүгінгі күн талабына сай зерттеуге талпыныс жасады. Еліміз егемендік алып, тәуелсізмемлекетқұрғанымызда ел қамын ойлап, сол жолда өздерінің саналығұмырын құрбан еткен азаматтардыңшынайы ғұмырларын тереңдей зерттеу тек тарихшы ғалымдар ғана емес басқада ғылым саласындағы ғалымдарымыздың атқарған еңбектері жетерлік. Алға қойған міндетті орындау барысында біз ең алдымен Ә.Бөкейхановтың дүниетанымы, қоғамдық көзқарасы қандай жағдайда қалыптасты деген сауалға жауап іздедік. Ә.Бөкейханов ХХ ғасыр басындағы саяси ояну тұсынан бастап-ақ саяси сахнадан көріне бастаған еді. Ғылыми еңбекте орыс отаршылдарының қазақ даласына сырттан жаппай қоныстандыру саясатының нәтижесінде жерсіз қалған қазақты болашақта жерге орналастыру мәселесіне қатысты Ә.Бөкейханның ой-толғамдары бүгінгі күні еліміздің өткенін зерттеу ісіне үлкен қызмет көрсетіп, қайта жазылып жатқан тарихымыздың игілігіне жарауда. Бұл мақалада, Ә.Бөкейханнан бүгінгі күнге жеткен ғылыми-шығармашылық мұраларды зерделеу негізінде оның талантты тарихшы биігіне көтерілгеніне көз жеткізу үшін ол тарих ғылымының бірлі-жа-рым саласымен шектелмеген әмбебап ғалым екенін таныстыруды мақсат еттік. Еңбектерінде археология мен этнографияның, деректану мен тарихнаманың, шығыстану мен тұлғатанудың, дінтану мен мәдениет-танудың, әскери тарих пен өнердің, сыртқы саясат пен дипломатияның, жалпы тарих пен Отан тарихы-ның іргелі де өзекті мәселелері көтерілген. Әрине, ол басты назарын ұлт тарихына аударғаны түсінікті.

А. Бокейхан, активно участвовавший в работе общества, дослужился до председателя историко-этнографической секции общества и руководил сбором коллекций документов, касающихся истории страны. В этой исследовательской работе была предпринята попытка изучить общественно –политическую и просветительско-научную деятельность руководителя этой группы-А. Бокейханова, исторически новую, актуальную на сегодняшний день. Углубленное изучение истинных жизней граждан, принявших на этом пути свою сознательную жизнь, а не только ученых-историков, но и других ученых в области науки, -вот что делает страна суверенной и независимой. В ходе выполнения поставленной задачи мы, прежде всего, искали ответы на вопрос, в каких условиях сложилось мировоззрение, общественное мнение А. Бокейханова. А. Бокейханов начал появляться на политической сцене с момента политического пробуждения начала ХХ века. В научном труде размышления А. Бокейхана по вопросу будущего землеустройства казахов, оставшихся без земли в результате политики массового переселения русских колонистов в казахскую степь, сегодня оказывают большую услугу изучению прошлого нашей страны и приносят пользу нашей переписанной истории.В этой статье, на основе изучения научно-творческого наследия А. Бокейхана, достигшего наших дней, я намеревался познакомить его с тем, что он является универсальным ученым, не ограничивающимся одной и той же областью исторической науки, чтобы убедиться, что он поднялся на высоту талантливого историка. В трудах поднимаются фундаментальные и актуальные вопросыархеологии и этнографии, источниковедения и историографии, востоковедения и персонификации, религиоведения и культурологии, военной истории и искусства, внешней политики и дипломатии, всеобщей истории и истории Отечества. Понятно, что основное внимание онуделял истории нации.