ДИРЕКТОРЛЫҚ ИНСТИТУТ HONORS COLLEGE АКАДЕМИЯЛЫҚ ҤСТЕМДІК БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ БАҒЫТЫ РЕТІНДЕ
Authors: Нурланов Ш.Н. , Билялов Д.Н. , Абсатова М.А. , Байназар Ж.О. 
Published: November 2023

В практике деятельности ведущих мировых университетов Honors College – это один из эффективных способов развития талантов одаренных студентов, имеющих высокие учебные результаты. Авторы в данной статье институт директорства попытались рассмотреть как перспективное направление программы академического превосходства Honors college. Ученые попытались на основе анализа научно-педагогической, специальной литературы раскрыть проблему профессиональных компетентностей и личных качеств директора школы. Обзор литературы показал, что изучение института директорства, как предмета исследо- вания, началось в англосаксонских странах и с 1900-х годов ученые США, Великобритании, Австралии, Канады, стран Скандинавии и других стран занимаются исследованием различных вопросов, касающихся директоров школ. Актуальность данного вопроса возобновилась в 1970-х годах. Это связано с тем, что с демографическим ростом и всеобщим обучением вопрос школьной эффективности стал особенно важным. На основе изучения трудов зарубежных и казахстанских исследователей авторы попытались охарактеризовать портрет директора школы, его функции и составляющие профессиональной компетентности. Также исследователями были представлены принципы стратегии образцового лидерства. Особенностью настоящего исследования является то, что ученые попытались впервые в рамках казахстанской науки представить свое видение проблемы профессиональной компетентности «нового директора». В работе раскрыты вызовы и стратегии их преодо- ления. Ключевые слова: директор, школа, вызовы, стратегии, руководитель, образовательная организация, лидерство.

Әлемдік жетекші университтердің іс-тәжірибесінде Honors college- жоғары оқу орны нәтижелері бар дарынды студенттедің талантын дамытудың тиісді тәсілдерінің бірі. Авторлар директорлық институтын Honors college академиялық үстемдік бағдарламасының перспективалы бағыты ретінде қарастыруға тырсқан. Ғалымдар ғылыми-педагогикалық, арнайы әдебиеттерді талдау негізінде мектеп директорының кәсіби құзыреттіліктері мен қасиеттері мәселесін ашуға тырысты. Әдебиет- терге шолу кӛрсеткендей, директорлық институтты зерттеудің пәні ретінде қарастыру англо- саксон елдерден бастау алады, ал 1900-шы жылдардан бастап АҚШ,Ұлыбритания, Австра- лия,Канада, Скандинавия елдері және ӛзге елдер ғалымдары мектеп директорына қатысты түрлі мәселелерді зерттейді. Аталмыш мәселенің ӛзектілігі 1970-ші жылдардан бастап қайта қолға алынады. Оның себебі, демографиялық ӛсу мен жалпылама оқытуға байланысты мектеп тиімділігі сұрағы аса маңызды болды. Шетелдік және қазақстандық зерттеушілердің еңбектерін зерттеу негізінде авторлар мектеп директорының портретіне, оның функциялары мен кәсіби құзыреттілігінің құрамдас бӛліктеріне сипаттама беруге тырысқан. Сонымен қатар зерттеушілер үлгілік кӛшбасшылық стратегиясының қағидаларын кӛрсете білген. Аталмыш зерттеудің ерекшелігі ретінде, ғалымдардың қазақстандық ғылымның аясында «жаңа директордың» кәсіби құзыреттілігі мәселесін алғаш рет қарастырғаны атап ӛтуге болады. Жұмыста сынақтар мен оны жеңу жолдары қарастырылады. Тҥйін сӛздер: директор, мектеп, сынақтар, стратегиялар, жетекші, білім беру ұйымы, кӛшбасшылық.

In the practice of the world‘s leading universities, Honors College is one of the most effective ways to develop the talents of gifted students with high academic results. The authors in this article tried to consider the Institute of directorship as a promising direction of the Honors College academic excellence program. The authors tried to solve the problem of professional competencies and personal qualities of the school principal based on the analysis of scientific, pedagogical, and specialized literature. A review of the literature showed that the study of the institute of directorship as a subject of research began in Anglo-Saxon countries and since the 1900s scientists from the USA, Great Britain, Australia and Canada have been researching various issues concerning school principals. The relevance of this issue resumed in the 1970s. This is due to the fact that demographic growth and universal education, the issues of school efficiency have become especially important. Based on the study of the works of foreign and Kazakhstani researchers, the authors tried to characterize the portrait of the school principal, his/her functions and components of professional competence. The researchers also presented the principles of an exemplary leadership strategy. The peculiarity of this study is that scientists have tried for the first time in the framework of Kazakh science to present their vision of the problem of professional competence of the ―new principal‖. The study reveals the challenges and strategies to overcome them. Keywords: principal, school, challenges, strategies, manager, educational organization, leadership.