Use and function of traditional Greek music in music schools of Greece
Authors: Διονυσίου Ζωή 
Published: September 2021

Η εισαγωγή της παραδοσιακής ή λαϊκής μουσικής στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση στατέλη της δεκαετίας του 1980 αντικατοπτρίζει το πρόσφατο ενδιαφέρον της σύγχρονηςελληνικής κοινωνίας για τις παραδοσιακές τέχνες και δημιουργεί νέους τομείς έρευνας στημουσική παιδαγωγική. Η διατριβή αφορά τη χρήση και τη λειτουργία της ελληνικήςπαραδοσιακής μουσικής στα Μουσικά Σχολεία της Ελλάδας. Η θέση της παραδοσιακής ήλαϊκής μουσικής κάθε λαού στην εκπαίδευση αναλύεται σε σχέση με τη θέση της στηνυπόλοιπη κοινωνία, λαμβάνοντας υπ’ όψη τρεις κύριες χαρακτηριστικές τάσεις του 20ουαιώνα: του μοντερνισμού, της αστικοποίησης και της παγκοσμιοποίησης. Μέσω της εργασίαςερευνώνται τρόποι και προσεγγίσεις διδασκαλίας της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, ησυμβολή της στη μουσική παιδαγωγική, και οι σχετικές απόψεις καθηγητών μουσικής καιμαθητών των Μουσικών Σχολείων της Ελλάδας.Βιβλιογραφία σε τομείς εθνομουσικολογίας, κοινωνιολογίας της μουσικής καιμουσικής παιδαγωγικής παρέχουν ένα ευρύ αναλυτικό θεωρητικό πλαίσιο. Αυτό αποτελείταιαπό ένα τρίπτυχο δυναμικών που αφορούν: α) το τοπικό και παγκόσμιο, β) το συντηρητισμόκαι νεωτερισμό, και γ) εκπαιδευτικά μοντέλα που εκτείνονται από συστηματικές ως άτυπεςμεθόδους διδασκαλίας. Αυτό το πλαίσιο προτείνεται ως μια θεωρία που ερευνά και εξηγεί τηχρήση και τη λειτουργία της παραδοσιακής μουσικής στην Ελληνική κοινωνία καιαναδεικνύει θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα που αφορούν τη μουσική παιδαγωγική σεσχέση με την παραδοσιακή μουσική.Η έρευνα επικεντρώνεται στην Ελληνική Δημοτική και Βυζαντινή εκκλησιαστικήμουσική. Η συστηματική τους μελέτη υιοθετήθηκε για πρώτη φορά στα Ελληνικά ΜουσικάΣχολεία με την ίδρυσή τους το 1988. Κατά την περίοδο της επιτόπιας έρευνας στο πλαίσιο τπαρούσας διατριβής υπήρχαν 26 σχολεία, τα οποία αποτέλεσαν το πεδίο της έρευνάς μου. Ημεθοδολογία της έρευνας περιλαμβάνει ένα ερωτηματολόγιο, το οποίο απαντήθηκε από 313καθηγητές μουσικής, 11 ημιδομημένες συνεντεύξεις με καθηγητές μουσικής, 7 ημιδομημένεςσυνεντεύξεις με διευθυντές μουσικών σχολείων, 3 ημιδομημένες συνεντεύξεις με μέλη τηςΚαλλιτεχνικής Επιτροπής του Υπουργείου Παιδείας για τα μουσικά σχολεία, 17 ομαδικέςσυνεντεύξεις με μαθητές, και ένα τυχαίο δείγμα από 13 επιτόπιες παρατηρήσεις διδασκαλίαςμαθημάτων.Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η παραδοσιακή μουσική υφίσταται σημαντικέςαλλαγές όταν εισάγεται στη συστηματική εκπαίδευση. Αποκτάται ένα συγκεκριμένορεπερτόριο, η εκμάθηση «με το αυτί» υποχωρεί σημαντικά για χάρη της εκμάθησης απόσημειογραφία, η μουσική γίνεται λιγότερο αυτοσχεδιαστική, και από συλλογική μετατρέπεταισε προσωπική εμπειρία. Οι αλλαγές αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με το μουσικόυπόβαθρο και τη μουσική ειδικότητα των καθηγητών. Παρ’ όλα αυτά, οι μουσικές παραδόσειςπαραμένουν ζωντανές στο σχολείο και οι μαθητές ενθουσιάζονται με αυτές, αν και η μουσικήλειτουργεί με διαφορετικό τρόπο στη ζωή τους από τον τρόπο που λειτουργούσε στιςπαραδοσιακές κοινωνίες. Η έρευνα έδειξε ότι η παραδοσιακή μουσική στην εκπαίδευσηπροσφέρει σημαντικές ευκαιρίες στους νέους να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν τον πολιτισμότους. Αυτό προάγει τη μουσική σαν ‘κοινωνική αναπαραγωγή’ και ‘συμβολικήαναπαράσταση’ και υποστηρίζει τη βασική σημασία και των δύο στη μουσική εκπαίδευση.