Αγωγή υγείας και εκπαίδευση του πληθυσμού στον επιπολασμό της νεφρικής νόσου
Authors: Βασιλικόπουλος Θεόδωρος 
Published: September 2022

Εισαγωγή: Η Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) αποτελεί διεθνώς ένα σημαντικό πρόβλημα Δημόσιας Υγείας. Στην Ελλάδα η έρευνα σχετικά με την εκτίμηση του επιπολασμού της ΧΝΝ και των γνώσεων του πληθυσμού για τη νεφρική λειτουργία και την προστασία της υγείας των νεφρών είναι περιορισμένη.Σκοπός της μελέτης ήταν η εκτίμηση του επιπολασμού της νεφρικής νόσου στον πληθυσμό και ο εντοπισμός ατόμων που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο καθώς επίσης και η εκτίμηση των γνώσεων του κοινού για τη ΧΝΝ.Υλικό και Μέθοδος: Η μελέτη υλοποιήθηκε στα εξωτερικά ιατρεία των Νοσοκομείων-Κέντρων Υγείας της Νοσηλευτικής Μονάδας του Νομού Ηλείας. Το δείγμα του πληθυσμού αποτέλεσαν ασθενείς που προσήλθαν στα εξωτερικά ιατρεία. Ως εργαλείο καταμέτρησης χρησιμοποιήθηκε έντυπο καταγραφής των εργαστηριακών τιμών που σχετίζονται με την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Για την εκτίμηση των γνώσεων του κοινού χρησιμοποιήθηκε ένα έγκυρο και αξιόπιστο ερωτηματολόγιο που αναπτύχθηκε από τους Gheewala και συν. Επίσης σχεδιάστηκε και συντάχθηκε τρίπτυχο για την ενημέρωση του πληθυσμού σχετικά με την προστασία της υγεία των νεφρών.Αποτελέσματα: Στη μελέτη έλαβαν μέρος συνολικά 1071 άτομα που εξετάστηκαν για άλλα αίτια στα εξωτερικά ιατρεία. Η μέση ηλικία ήταν τα 55 έτη όπου το 37.5% ήταν άνω των 65 ετών και το 55.5% ήταν γυναίκες. Όσον αφορά τα νοσήματα, το 21.2% είχε διαβήτη και το 56% αρτηριακή υπέρταση. Επιπλέον, το 36.1% ήταν καπνιστές και το 52.8% παχύσαρκοι. Από το ιστορικό προέκυψε ότι το 31.7% παρουσίαζε νυκτουρία. Από τον εργαστηριακό έλεγχο, η μέση τιμή της ουρίας ήταν 33.2mg/dl και της κρεατινίνης 0.9mg/dl, πρωτεϊνουρία είχε το 3.4% και αιματουρία το 2.5%. Καταγραφές για τον δείκτη Albumin/Creatinine Ratio (ACR) υπήρχαν μόνο για 42 συμμετέχοντες εκ των οποίων οι μισοί είχαν δείκτη >300mg/g. Το 71.9% είχε δείκτη eGFR ≥90 ml/min.1,73 m2. Με βάσει το eGFR η κατανομή του δείγματος, μας φανέρωσε ότι το 28.1% των ατόμων που εξετάστηκαν για άλλα αίτια στα εξωτερικά ιατρεία, βρισκόταν σε κάποιο από τα στάδια της ΧΝΝ (Σ2, Σ3Α-Σ3Β, Σ4).Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο SPSS v25. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση παρατηρήθηκε μεταξύ του eGFR και: της ηλικίας, τη παρουσία παχυσαρκίας, διαβήτη και υπέρτασης, καθώς και με την αναφερόμενη νυκτουρία. Επίσης πραγματοποιήθηκε πολλαπλή λογιστική παλινδρόμηση για την εκτίμηση της επίδρασης των παραγόντων στις χαμηλές τιμές του eGFR (<90 ml/min.1,73 m2). Παρατηρήθηκε λοιπόν, έπειτα από διόρθωση για όλους τους στατιστικά σημαντικούς παράγοντες ότι οι παράγοντες που επιδρούν στις χαμηλές τιμές του eGFR είναι η νυκτουρία, η αρτηριακή υπέρταση και η πρωτεϊνουρία. Όσον αφορά το συνολικό σκορ γνώσεων από τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων, υπολογίστηκε ως το άθροισμα των ερωτήσεων στις οποίες οι συμμετέχοντες είχαν απαντήσει σωστά (πιθανό εύρος του σκορ 0-24). Η μέση τιμή του συνολικού σκορ ήταν 10.8 (με τυπική απόκλιση 4.3) και η διάμεσος 12. Η εσωτερική συνοχή του ερωτηματολογίου βρέθηκε να είναι ικανοποιητική (Cronbach alpha: 0,751). Χαμηλότερο ποσοστό σωστής απάντησης παρατηρήθηκε στις ερωτήσεις που αφορούσαν τους παράγοντες κινδύνου για τη ΧΝΝ καθώς και ερωτήσεις που αφορούσαν τη συμπτωματολογία της ΧΝΝ. Τέλος, το 95.5% των συμμετεχόντων θεωρεί σημαντική την ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών στην Πρόληψη της ΧΝΝ.Συμπέρασμα: Η παρούσα έρευνα ανέδειξε τα υψηλά ποσοστά επιπολασμού της ΧΝΝ στον εξετασθέντα πληθυσμό και την ανάγκη ενημέρωσης με σκοπό την πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπιση του προβλήματος. Οι νοσηλευτές που απασχολούνται στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και στα σχολεία μπορούν να συμβάλουν μέσω προγραμμάτων Αγωγής Υγείας τόσο στην Πρόληψη όσο και στην Εκπαίδευση των πολιτών.