Μορφολογικές και λειτουργικές εκδηλώσεις της ιδιοπαθούς φλεγμονώδους νόσου των εντέρων από την ορθοπρωκτική περιοχή
Authors: Παπαθανασόπουλος Αθανάσιος 
Published: January 2014

Η ακράτεια κοπράνων (ΑΚ) και η παρουσία επιτακτικών κενώσεων αποτελούν συνηθισμένα συμπτώματα που επιφέρουν σημαντικό βαθμό αναπηρίας σε ασθενείς με ιδιοπαθή φλεγμονώδη πάθηση των εντέρων (ΙΦΝΕ). Διαταραχές της ορθοπρωκτικής λειτουργίας έχουν περιγραφεί ατελώς επί ΙΦΝΕ, ενώ η αιτιολογική σχέση μεταξύ μορφολογικών και λειτουργικών διαταραχών παραμένει ασαφής. Επιπλέον, ο ρόλος διαταραχών των ορθοπρωκτικών αντανακλαστικών στην ΑΚ επί ΙΦΝΕ δεν έχει εξετασθεί με νεότερες μεθόδους. Οι στόχοι της μελέτης αυτής ήταν: Πρώτον, να διευκρινίσει την παθογένεια της ΑΚ επί ΙΦΝΕ, διερευνώντας συσχετίσεις μεταξύ μανομετρικών και υπερηχογραφικών ορθοπρωκτικών ευρημάτων. Δεύτερον, να αποσαφηνίσει τον ρόλο των ορθοπρωκτικών αντανακλαστικών στην ΑΚ επί ΙΦΝΕ, Τρίτον, να αναζητήσει την αιτία των διαταραχών στα ορθοπρωκτικά αντανακλαστικά. Τριάντα οκτώ ασθενείς με νόσο του Crohn (ΝΚ,15 με περιεδρική προσβολή), 20 ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα (ΕΚ) και 14 υγιείς εθελοντές υποβλήθηκαν σε: ορθοπρωκτική μανομετρία (με συνεκτίμηση της σφιγκτηριακής κόπωσης), ενδορθικό υπερηχογράφημα και εκτίμηση της ορθικής αισθητικότητας/ ευενδοτότητας και των ορθοπρωκτικών αντανακλαστικών σε 3 ρυθμούς ορθικής διάτασης (50, 100 και 200 mL/min). Οι ασθενείς εκτιμήθηκαν επιπλέον με σιγμοειδοσκόπηση και με αξιόπιστη κλίμακα κλινικής αξιολόγησης της ΑΚ. Είκοσι ασθενείς (9 με ΝΚ) είχαν πρωκτίτιδα, 13 ανέφεραν ΑΚ (8 με ΝΚ) και 27 επιτακτική αφόδευση (18 με ΝΚ). Οι μέσες πιέσεις ηρεμίας/ συγκράτησης δεν διέφεραν στις διάφορες ομάδες. Οι ασθενείς επέδειξαν υψηλότερο ρυθμό κόπωσης του έξω σφιγκτήρα (ΕΞΣ) έναντι των υγιών, ενώ η διαφορές ήταν πλέον εκσεσημασμένες επί ΑΚ και επιτακτικότητας. Η πρωκτίτις συσχετίστηκε με ελαττωμένη ευενδοτότητα και μέγιστους ορθικούς όγκους. Το μέσο πάχος του ορθικού τοιχώματος και της 3ης στιβάδας διέφεραν αναλόγως της νόσου και της πρωκτοσκοπικής εικόνας. Η ΑΚ συσχετίστηκε με: (i) ελαττωμένη ευενδοτότητα και μέγιστους ορθικούς όγκους; (ii) αυξημένη ασυμμετρία πιέσεων ηρεμίας (iii) ελαττωμένη ορθοπρωκτική κλίση πίεσης κατά τον βήχα, και (iv) με υπερηχογραφικά ελλείμματα σφιγκτήρα. Επιπλέον, η επιτακτική αφόδευση συσχετίστηκε με ελαττωμένη ορθική αισθητική ουδό. Κατά την ταχεία βαθμιδωτή ορθική διάταση, 7/13 ασθενείς με ΑΚ και 14/27 ασθενείς με επιτακτική αφόδευση εμφάνισαν απούσα ή υπολειπόμενη σύσπαση του ΕΞΣ (3 και 8 με έλλειμμα ΕΞΣ αντίστοιχα). Η πρωκτίτις συσχετίστηκε με παρατεταμένη πρωκτική χάλαση, ενώ επί επιτακτικότητας παρατηρήθηκε πρώιμη πρωκτική χάλαση αυξημένου εύρος και ρυθμού. Ελαττωμένη διάρκεια άπω πρωκτικής σύσπασης ανευρέθη επί πρωκτίτιδας, ΑΚ και έπειξης. Κατά την προοδευτική συνεχή ορθική διάταση, ελαττωμένες ουδοί πρωκτικής χάλασης ανευρέθησαν επί πρωκτίτιδας, ΑΚ και έπειξης, ελαττωμένος ρυθμός σύσπασης επί έπειξης και αυξημένο ποσοστό χάλασης επί πρωκτίτιδας. Επιπλέον, η ουδός έκλυσης πρωκτικής χάλασης συσχετίστηκε με την ευενδοτότητα και τις αισθητικές ουδούς επί ΙΦΝΕ. Τα δεδομένα μας υποδεικνύουν ότι η ΑΚ και η επιτακτική αφόδευση επί ΙΦΝΕ έχουν πολυπαραγοντική αιτιολογία που περιλαμβάνει την επίδραση της πρωκτίτιδας, την σκλήρυνση του ορθικού τοιχώματος, υποκλινικά σφιγκτηριακά ελλείμματα, ασυμμετρία πρωκτικών πιέσεων και εύκολη κόπωση του ΕΞΣ. Διαταραχές των ορθοπρωκτικών αντανακλαστικών οφείλονται κύρια σε ελλείμματα του ΕΞΣ και τροποποιούνται από την ορθική ευενδοτότητα και τον τύπο της ορθικής διάτασης. Μια λεπτομερής μορφολογική και λειτουργική ορθοπρωκτική εκτίμηση των ασθενών με ΙΦΝΕ είναι επομένως αναγκαία για την ορθολογική προσέγγιση της ΑΚ. Μελλοντικές συγκριτικές μελέτες στην ΙΦΝΕ οφείλουν να εξετάσουν την αξία εξατομικευμένης θεραπείας της ΑΚ βάσει των ανωτέρω ευρημάτων, όπως και τον πιθανό τους ρόλο στην επιλογή ασθενών για δημιουργία ειλεϊκής νεοληκύθου.