Διαδικτυακή κοινότητα πρακτικής και εκπαιδευτικοί
Authors: Καλογιαννίδου Αναστασία 
Published: July 2024

Η παρούσα έρευνα εστίασε στη δημιουργία και μελέτη μιας Διαδικτυακής Κοινότητας Πρακτικής (στο εξής ΔΚΠ) εκπαιδευτικών νηπιαγωγείου με τομέα ενδιαφέροντος την αξιοποίηση της εκπαιδευτικής ρομποτικής. Στόχος της έρευνας ήταν η μελέτη της εξέλιξης της κοινότητας με την πάροδο του χρόνου. Η ανάγκη αυτή προέκυψε από την επισκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας, που ανέδειξε περιορισμένα εμπειρικά δεδομένα για τη δημιουργία και εξέλιξη των Κοινοτήτων Πρακτικής (στο εξής ΚΠ) εκπαιδευτικών. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η αξιολόγηση των ΔΚΠ αφορά κυρίως στη συλλογή δεδομένων (συνεντεύξεις, συζητήσεις κ.λπ.), που αναλύονται ποιοτικά ως αντιλαμβανόμενα οφέλη. Η προσέγγιση αυτή δεν επιτρέπει την αποτύπωση των διαφορετικών πτυχών της αλλαγής, που σημειώνεται κατά τη διαδικασία της κοινωνικής μάθησης στο πλαίσιο μιας ΚΠ (Gerlak et al., 2018∙ Ernst, 2019). Σε μία προσπάθεια, λοιπόν, μελέτης της συμμετοχής, της αλληλεπίδρασης και της μάθησης στο πλαίσιο της ΔΚΠ πολυδιάστατα και εξελικτικά, εφαρμόστηκε μια πολυμεθοδική προσέγγιση, με μεθόδους και τεχνικές από τη Μαθησιακή Αναλυτική και την Εξόρυξη Δεδομένων. Συνδυάστηκαν ποσοτικές και ποιοτικές μέθοδοι με δεδομένα που αντλήθηκαν από την ψηφιακή πλατφόρμα της Κοινότητας Εκπαιδευτικής Ρομποτικής (στο εξής ΚΕΡ) αλλά και από τις απαντήσεις των μελών σε ερωτηματολόγια, τόσο για την αντικειμενική αποτύπωση της συμμετοχής των μελών με την πάροδο του χρόνου όσο και την αποτύπωση του τρόπου που αντιλαμβάνονται τη συμμετοχή τους. Το τελικό δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 43 εκπαιδευτικοί. Η ΚΕΡ εξελίχθηκε κατά τη δεκαοκτάμηνη λειτουργία της, περνώντας από τα στάδια διαδοχής που αναφέρονται στη βιβλιογραφία. Μετασχηματίστηκε λόγω της πανδημίας του Covid-19 σε μια μικρότερη κοινότητα που υλοποίησε ένα etwinning πρόγραμμα, με στόχο την αξιοποίηση της ρομποτικής στην τάξη. Τα ευρήματα της έρευνας επιβεβαίωσαν τη θεωρία των ΚΠ αναδεικνύοντας τις σημαντικές διαδικασίες που τις χαρακτηρίζουν (π.χ. διαδικασία της Nόμιμης Περιφερειακής Συμμετοχής) καθώς και τα τρία επίπεδα συμμετοχής που περιγράφονται στη θεωρία: α) ομάδα πυρήνας, β) ενεργή ομάδα και γ) περιφερειακά μέλη. Τα μέλη αντιλαμβάνονται, επίσης, την KEΡ ως ΚΠ καθώς συγκεντρώνει όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά μιας ΚΠ και θεώρησαν ότι συνέβαλε θετικά στην επαγγελματική τους ανάπτυξη. Η ανάλυση δεδομένων έδειξε μικρή συνολική διάρκεια συμμετοχής των μελών της κοινότητας με κυριότερο αποτρεπτικό παράγοντα την έλλειψη χρόνου. Λίγα μέλη ξεχώρισαν για τη διαρκή και ενεργή συμμετοχή τους, στον πυρήνα της ΚΕΡ. Δεν σημειώθηκαν μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στη συμμετοχή των μελών όπως αποτυπώθηκε από τα αρχεία καταγραφής της πλατφόρμας και στην αντιλαμβανόμενη συμμετοχή σύμφωνα με τις απαντήσεις τους στα ερωτηματολόγια. Ο ρόλος της συντονίστριας ήταν κομβικός για τη λειτουργία και εξέλιξη της ΚΕΡ. Η ερευνήτρια και σε ρόλο συντονίστριας προσπαθούσε να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή των μελών με διάφορες εκπαιδευτικές τεχνικές. Παρόλες τις προσπάθειες της διαφάνηκε μία τάση υιοθέτησης παθητικών ρόλων από τους συμμετέχοντες. Επιπλέον, παρατηρήθηκε έλλειψη ουσιαστικής συνεργασίας στις συνεργατικές δράσεις. H ΚΕΡ φάνηκε να συμβάλλει στην επαγγελματική ανάπτυξη των μελών της, σύμφωνα με τις απαντήσεις τους στο τελικό ερωτηματολόγιο. Συγκεκριμένα, τα μέλη αναφέρθηκαν στην επίτευξη γνωστικών στόχων και στην απόκτηση δεξιοτήτων μέσα από την αλληλεπίδραση με τους συναδέλφους. Επιπλέον, επισήμαναν ελλείψεις στη γνώση περιεχομένου της ρομποτικής και στην παιδαγωγική γνώση τους, ενώ τόνισαν την ενίσχυση που έλαβαν στο πλαίσιο της ΚΕΡ ως προς την αξιοποίηση της ρομποτικής.