Ο ρόλος των ιών Corona, HMPV, Boca και Ρινοϊών σε λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος σε παιδιά
Authors: Πόγκα Βασιλική 
Published: July 2014

Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος είναι από τις πιο συνηθισμένες ασθένειες παγκοσμίως, προκαλώντας σημαντικό ποσοστό νοσηρότητας και θνησι-μότητας στους ανθρώπους. Η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε ως σκοπό την ανάπτυξη και βελτιστοποίηση μοριακών μεθόδων για τη διερεύνηση της συμμετοχής τεσσάρων αναπνευστικών ιών, του ανθρώπινου ρινοϊού (hRV), του ανθρώπινου μεταπνευμονοϊού (hMPV), του ανθρώπινου μπόκα ιού (hBoV) και του ανθρώπινου κορόνα ιού (hCoV), τύπων 229Ε και OC43, σε λοιμώξεις του ανώτερου και κατώτε-ρου αναπνευστικού συστήματος. Ακολούθησε η μελέτη της επιδημιολογίας και η συλλογή κλινικών δεδομένων με σκοπό την πιθανή συσχέτισή τους με την εμφάνιση του κάθε ιού, καθώς και η ανάλυση της αλληλουχίας αντιπροσωπευτικών στελεχών του hMPV και του hBoV που κυκλοφορούσαν στη νότια Ελλάδα κατά τη διάρκεια της υπο-εξέτασης περιόδου.Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε, συλλέχθηκε κατά τη χειμερινή περίοδο τριών συνεχόμενων ετών, 2005-06, 2006-07 και 2007-08, και περιελάμβανε ρινικά ή φαρυγγικά επιχρίσματα και εκπλύματα από ασθενείς ηλικίας 0-18 ετών που εμφάνιζαν συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού συστήματος. Για την ανίχνευση των παραπάνω ιών χρησιμοποιήθηκαν μοριακές μέθοδοι, με τη χρήση εκκινητών που ήταν ειδικοί για συντηρημένες περιοχές του γονιδιώματός τους, οι οποίες περιελάμβαναν μία απλή ανάστροφής μεταγραφής PCR για το γονίδιο της πρωτεΐνης σύντηξης του hMPV, μία διπλή ανάστροφής μεταγραφής PCR για την 5’ αμετάφραστη περιοχή του γονιδιώματος του hRV, μία PCR πραγματικού χρόνου για το γονίδιο της γλυκοπ-ρωτεΐνης του hBoV και μία ανάστροφής μεταγραφής πολλαπλή PCR πραγματικού χρόνου για το γονίδιο της νουκλεοκαψιδικής πρωτεΐνης του hCoV. Για την ανάλυση της αλληλουχίας των hMPV και hBoV χρησιμοποιήθηκαν μη-συντηρημένες περιοχές και η συσχέτισή τους έγινε μέσω απεικόνισης σε φυλογενετικά δέντρα.Συνολικά, 3307 δείγματα συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, από τα οποία 905 (27.4%) βρέθηκαν θετικά για κάποιον από τους υπό μελέτη αναπνευστικούς ιούς. Συγκεκριμένα, 537 ασθενείς βρέθηκαν θετικοί σε hRV, 193 σε hBoV, 188 σε hMPV και 73 σε hCoV. Σε 86 από τις παραπάνω περιπτώσεις παρατηρήθηκε ταυτόχρονη ανίχνευση δύο ή και τριών ιών. Το μεγαλύτερο ποσοστό ανίχνευσης παρατηρήθηκε κατά τους πρώτους και τελευταίους μήνες της υπό μελέτης περιόδου ενώ οι ασθενείς προσχολικής ηλικίας φάνηκε να είναι πιο επιρρεπείς στη λοίμωξη από τους συγκεκ-ριμένους αναπνευστικούς ιούς. Τα κλινικά συμπτώματα που εμφάνιζε η πλειοψηφία των θετικών ασθενών ήταν βήχας (93%), καταρροή (85.6%) και πυρετός (85%) ενώ υψηλά ήταν και τα ποσοστά λοίμωξης του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος που περιελάμβανε πνευμονία και βρογχιολίτιδα. Αντιπροσωπευτικά δείγματα που βρέθηκαν θετικά για τους ιούς hMPV και hBoV κατά τις τρεις χειμερινές περιόδους επιλέχθηκαν για να μελετηθούν φυλογενετικά. Συγκεκριμένα, η σύγκριση της αλληλουχίας 24 στελεχών για τον hMPV έδειξε ότι όλα ανήκαν στη γενετική ομάδα Β2 και παρουσίαζαν μεταξύ τους νουκλεοτιδική ομολογία 91.9-100% και αμινοξική ομολογία 84.7-100%. Αντίστοιχα, η σύγκριση της αλληλου-χίας 26 στελεχών για τον hBoV έδειξε ότι η πλειοψηφία (84.6%) ανήκε στο γονότυπο St2, 2 από τα ελληνικά στελέχη ανήκαν στον γονότυπο St1, ενώ τα υπόλοιπα 2 σχημάτιζαν έναν τρίτο κλάδο που διέφερε εξίσου από τους δύο προηγούμενους γονοτύπους. Μεταξύ τους τα ελληνικά hBoV στελέχη παρουσίαζαν νουκλεοτιδική και αμινοξική ομολογία 98.2-100% και 95.6-100%, αντίστοιχα.Για την πραγματοποίηση της παρούσας διδακτορικής διατριβής καθοριστική ήταν η συμβολή των μοριακών τεχνικών καθώς η χρήση τους έχει αλλάξει ριζικά τη μελέτη του γενετικού υλικού και έχει συμβάλει σημαντικά στην ευρεία εφαρμογή της μοριακής βιολογίας στην ιατρική έρευνα και διάγνωση. Η μελέτη της επιδημιολογίας των αναπνευστικών ιών, που στην Ελλάδα περιορίζεται κυρίως στον ιό της γρίπης, μπορεί να βοηθήσει στην περαιτέρω κατανόηση της βιολογίας τους και του τρόπου παθογένειας και μετάδοσής τους ενώ η μελέτη της αναπτυξιακής εξέλιξης του γονιδιώματός τους μπορεί να συμβάλει στη γρήγορη και αποτελεσματική αντιμετώ-πιση νέων ειδών που μπορεί να οδηγήσουν σε επιδημία ή ακόμα και πανδημία με τεράστιες κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις.