Επίδραση του δείκτη μάζας σώματος και της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης στην αρτηριακή σκληρία σε παιδιά και εφήβους
Authors: Νίκα Θωμαΐτσα 
Published: September 2021

Τελευταία, η συχνότητα της υπέρτασης στα παιδιά και τους εφήβους αυξήθηκε κυρίως λόγω της αύξησης της παχυσαρκίας και της αλλαγής του τρόπου ζωής. Για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της υπέρτασης στα παιδιά και τους εφήβους αναδείχθηκε πρόσφατα η σημασία της 24ωρης καταγραφής της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ). Η αυξημένη ΑΠ προκαλεί πρώιμες αλλαγές στα αγγεία και αρτηριακή σκλήρυνση στην παιδική και εφηβική ηλικία. Η αρτηριακή σκληρία αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου στους ενήλικες, ενώ πλέον αναγνωρίζεται η σημασία της και στον παιδιατρικό πληθυσμό. Σκοπός: Η αναζήτηση συσχετίσεων του δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), της ΑΠ και της μεταβλητότητας της ΑΠ με την αρτηριακή σκληρία σε υγιή παιδιά και εφήβους. Υλικό – Μέθοδοι: Στο 1ο στάδιο της μελέτης, σε 2832 μαθητές 6-18 ετών, από όλα τα σχολεία του νομού Καστοριάς (συμμετοχή 57,5%), έγινε καταγραφή της ΑΠ, του σωματικού βάρους και ύψους. Στο 2ο στάδιο, σε 82 μαθητές 6-18 ετών, που επιλέχθηκαν τυχαία από το 1ο στάδιο, έγινε 24ωρη καταγραφή της ΑΠ και 24ωρη ανάλυση του σφυγμικού κύματος για τον προσδιορισμό της αρτηριακής σκληρίας. Αποτελέσματα: 1ο στάδιο: ο επιπολασμός της υψηλής-φυσιολογικής ΑΠ/υπέρτασης και της υπερβαρότητας/παχυσαρκίας στον σχολικό πληθυσμό ήταν 3,7%/0,9% και 22,9%/9,5% αντίστοιχα. Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων με αυξημένη ΑΠ (≥90η εκατοστιαία θέση) ήταν υπέρβαροι/παχύσαρκοι. Αυξημένος επιπολασμός υψηλής ΑΠ παρατηρήθηκε την άνοιξη (5,5%) και τον χειμώνα (5%) σε σχέση με το φθινόπωρο (2,5%, p<0,05). Τα z-scores της συστολικής ΑΠ (ΣΑΠ) ήταν υψηλότερα στα αγόρια, κατά τη διάρκεια της άνοιξης/καλοκαιριού και στις αστικές περιοχές. Στο 2ο στάδιο, ο επιπολασμός της υπερβαρότητας και παχυσαρκίας ήταν 37,8%, της υψηλής ΑΠ 8,5% και της υπέρτασης 1,2%. Υπέρταση στην 24ωρη καταγραφή της ΑΠ παρατηρήθηκε στο 35,4% του πληθυσμού της μελέτης. Συνδυάζοντας τις μετρήσεις της ΑΠ στο ιατρείο και στην 24ωρη καταγραφή, 54,9% των παιδιών είχαν φυσιολογική ΑΠ, 9,8% υπέρταση λευκής μπλούζας, 23,2% συγκεκαλυμμένη και 12,2% αληθή υπέρταση. Τα z-scores του ΔΜΣ και της ΣΑΠ στο σχολείο δεν προέβλεψαν την υπέρταση στην 24ωρη καταγραφή. Η 24ωρη ταχύτητα του σφυγμικού κύματος (24ωρο-PWV) ήταν 4,79 m/s (95%CI 4,65-4,94) σ’όσους είχαν αληθή υπέρταση, 4,72 m/s (95%CI 4,62-4,82) στη συγκεκαλυμμένη υπέρταση, 4,38 m/s (95%CI 4,23-4,54) στην υπέρταση λευκής μπλούζας, και 4,33 m/s (95%CI 4,26-4,40) σ’όσους είχαν φυσιολογική ΑΠ (αληθής υπέρταση v/s φυσιολογικής ΑΠ-υπέρτασης λευκής μπλούζας, p<0,001, συγκεκαλυμμένη υπέρταση v/s φυσιολογικής ΑΠ-υπέρτασης λευκής μπλούζας, p<0,005). Η αληθής και η συγκεκαλυμμένη υπέρταση ήταν ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες του 24ωρου-PWV, μετά από διόρθωση ως προς την ηλικία, το φύλο και το z-score του ΔΜΣ. Υπήρξε γραμμική συσχέτιση μεταξύ του z-score του ΔΜΣ και του 24ωρου-PWV. Προγνωστικοί παράγοντες του 24ωρου-PWV αναδείχτηκαν τα z-scores της ημερήσιας και νυχτερινής ΣΑΠ και η μεταβλητότητα της νυχτερινής ΣΑΠ. Συμπεράσματα: Ο ΔΜΣ στα παιδιά και στους εφήβους δεν αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα της αρτηριακής σκληρίας, μετρούμενης με το 24ωρο-PWV. Ο ΔΜΣ δεν προβλέπει ποια παιδιά και έφηβοι θα έχουν υπέρταση στην 24ωρη καταγραφή της ΑΠ. Το 24ωρο-PWV συσχετίζεται κυρίως με τη μέση τιμή της ΑΠ από την 24ωρη καταγραφή της. Οι τιμές της ΑΠ στο ιατρείο και στην 24ωρη καταγραφή και η μεταβλητότητα της ΑΠ συσχετίζονται θετικά με το 24ωρο-PWV. Ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες της αρτηριακής σκληρίας αναδείχτηκαν οι μέσες τιμές της ημερήσιας και νυχτερινής ΣΑΠ και η μεταβλητότητα της νυχτερινής ΣΑΠ. Η συγκεκαλυμμένη και η αληθής υπέρταση στα παιδιά και στους εφήβους συσχετίζονται ανεξάρτητα με υψηλότερες τιμές 24ωρου-PWV.