Μικροβιακή αντοχή σε υγεία και φλεγμονή των περιοδοντικών και περιεμφυτευματικών ιστών
Authors: Κούκος Γεώργιος 
Published: August 2021

Το φαινόμενο της μικροβιακής αντοχής καθιστά δυσχερή την αντιμετώπιση σημαντικών λοιμώξεων και αυξάνει τον κίνδυνο θνητότητας των ασθενών. Η μικροβιακή αντοχή συνδέεται άμεσα με το βαθμό χρήσης των αντιβιοτικών, η οποία είναι ευρεία στην χώρα μας. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της παρουσίας στη στοματική κοιλότητα, μικροβιακών γονιδίων που κωδικοποιούν μηχανισμούς αντοχής σε αντιβιοτικά, τα οποία συνταγογραφούνται συχνά για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της περιοδοντικής και της περιεμφυτευματικής νόσου. Επιλέχθηκε η διερεύνηση των tetM και tetQ, που είναι υπεύθυνα για την αντοχή των μικροβίων στις τετρακυκλίνες, του γονιδίου nim που προσδίδει αντοχή στη μετρονιδαζόλη, του γονιδίου blaTEM που κωδικοποιεί τις β-λακταμάσες, ένζυμα που αδρανοποιούν τις β-λακτάμες, ενώ παράλληλα διερευνήθηκε με μοριακές μεθόδους, η παρουσία του Staphylococcus aureus και του ανθεκτικού στην μεθικιλλίνη στελέχους του (MRSA). Το πληθυσμιακό δείγμα της μελέτης αποτελείτο από τρείς ομάδες (περιοδοντική υγεία, n=50, ουλίτιδα, n=52 και χρόνια περιοδοντίτιδα, n= 52) και δύο ομάδες (n=20 η κάθε ομάδα) με υγεία ή νόσο σε οστεοενσωματούμενα εμφυτεύματα. Στους συμμετέχοντες έγιναν καταγραφές σε όλο το φραγμό που αφορούσαν το βάθος θυλάκου, την υφίζηση, το κλινικό επίπεδο πρόσφυσης και την αιμορραγία στην ανίχνευση. Όλες οι κλινικές καταγραφές έγιναν με ηλεκτρονική περιοδοντική μήλη, που εξασφαλίζει την ακρίβεια και αναπαραγωγιμότητα των μετρήσεων. Τα μικροβιακά δείγματα ελήφθησαν από την ραχιαία επιφάνεια της γλώσσας, τους πρώτους γομφίους των συμμετεχόντων και επιπρόσθετα, από βαθείς θυλάκους των ασθενών με χρόνια περιοδοντίτιδα, υγιή οστεοενσωματούμενα εμφυτεύματα και εμφυτεύματα με περι-εμφυτευματίτιδα. Αναλύθηκαν συνολικά 383 κλινικά δείγματα. Η εργαστηριακή ανάλυση έγινε με τη μέθοδο αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) χρησιμοποιώντας εκκινητές και συνθήκες που έχουν περιγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν αναλυτικό ερωτηματολόγιο που αφορούσε τη γνώση και τις συνήθειές τους αναφορικά με τη χρήση αντιβιοτικών, καθώς και τις συνήθειες στοματικής υγιεινής τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, στους συμμετέχοντες διαπιστώθηκαν γενικά υψηλά ποσοστά ανίχνευσης των γονιδίων tetM και tetQ ανεξάρτητα περιοδοντικής (>75%) ή περιεμφυτευματικής (>30%) κατάστασης, χωρίς σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων. Στατιστικά σημαντικά υψηλότερη συχνότητα ανίχνευσης για το γονίδιο tetQ διαπιστώθηκε σε δείγματα από τη γλώσσα των ασθενών με χρόνια ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα, σε σύγκριση με τα υποουλικά δείγματα, γεγονός που υποδηλώνει την αναγκαιότητα απομάκρυνσης της μικροβιακής πλάκας με την καθημερινή υγιεινή, ώστε να εξαλειφθεί μια σημαντική πηγή αυτών των γονιδίων από τους περιοδοντικούς ασθενείς. Τα ευρήματα που αφορούν το γονίδιο nim, υποδηλώνουν την κλινική αποτελεσματικότητα της μετρονιδαζόλης για την αντιμετώπιση των περιοδοντικών και περιεμφυτευματικών νόσων, εφόσον το συγκεκριμένο γονίδιο δεν ανιχνεύθηκε σε κανένα από τα εξεταζόμενα δείγματα. Όσον αφορά τις β-λακτάμες, οι οποίες σύμφωνα με αντίστοιχες πηγές της Ευρωπαικής Ένωσης είναι η πιο συχνά συνταγογραφούμενη κατηγορία αντιβιοτικών στην Ελλάδα, τα συχνά ποσοστά ανίχνευσης του γονιδίου blaTEM ανεξάρτητα περιοδοντικής (>71%) κατάστασης στους συμμετέχοντες, υποδεικνύουν την ανάγκη προσεκτικής χορήγησής τους για λοιμώξεις των περιοδοντικών ιστών. Τα ευρήματα της μελέτης όσον αφορά την παρουσία του S.aureus που ανιχνεύθηκε σε ποσοστά <18% ανεξαρτήτως ομάδας και του ανθεκτικού στην μεθικιλλίνη στελέχους του (MRSA), δεν ενισχύουν την πιθανή συμμετοχή του S.aureus στην αιτιοπαθογένεια της περιοδοντικής και περιεμφυτευματικής νόσου, ή την πιθανότητα μετάδοσης του ιδιαίτερα παθογόνου στελέχους MRSA στην οδοντιατρική κλινική πράξη.