Προσδιορισμός των γενότυπων προβάτων ως προς το γονίδιο της τρομώδους νόσου (scrapie) με βάση το DNA των σωματικών κυττάρων του γάλατος και σχέση μεταξύ γενότυπων και ζωοτεχνικών χαρακτηριστικών
Authors: Ψηφίδη Ανδρονίκη 
Published: January 2014

Από 1.013 προβατίνες φυλής Χίου, που εκτρέφονταν σε 23 ποίμνια, συλλέχθηκαν ατομικά δείγματα γάλατος. Από τα σωματικά κύτταρα του γάλατος απομονώθηκε DNA και έγινε γενοτυπικός προσδιορισμός των προβατινών για το γονίδιο της πρωτεΐνης-prion (PRNP). Ο προσδιορισμός των πολυμορφισμών στα κωδικόνια 136, 154, 141 και 171 του γονιδίου PRNP, που σχετίζονται με την ευπάθεια στην τρομώδη νόσο, έγινε με τη χρήση της αλυσιδωτής αντίδρασης της πολυμεράσης και της ανάλυσης πολυμορφισμού του μήκους περιοριστικών θραυσμάτων (PCR-RFLP). Ανιχνεύτηκαν 6 αλληλόμορφα ARQ, AHQ, TRQ, ARR, ARH και VRQ σε συχνότητες 76,1%, 8,2%, 7,7%, 6,9%, 0,7% και 0,4%, αντίστοιχα. Επιπλέον, όλες οι προβατίνες έφεραν στο κωδικόνιο 141 τον πολυμορφισμό λευκίνη. Απομόνωση DNA και προσδιορισμός γενοτύπων πραγματοποιήθηκαν με αντίστοιχες μεθόδους και σε ομαδικό επίπεδο, σε πειραματικά δείγματα που προσομοίαζαν με δείγματα γάλατος της δεξαμενής ψύξης του ποιμνίου. Τα δείγματα αυτά δημιουργήθηκαν στο εργαστήριο με ανάμιξη ατομικών δειγμάτων νωπού γάλατος σε συγκεκριμένες, κάθε φορά, αναλογίες. Για τον προσδιορισμό της ευαισθησίας της μεθόδου PCR-RFLP σε ομαδικό επίπεδο, δημιουργήθηκαν πρότυπα με ανάμιξη πλασμιδιακού DNA, καθώς και με ανάμιξη ισομοριακών απομονώσεων DNA των ζώων. Τα όρια ανίχνευσης του αλληλομόρφου ΑΗQ και VRQ στα ομαδικά δείγματα ήταν 0,5%, του ΑRH και του ΑRR 4%, ενώ του ΤRQ 8%. Ακολούθησε η μελέτη της επίδρασης του γονιδίου PRNP στην ημερήσια γαλακτοπαραγωγή του μηνιαίου ελέγχου, στη συνολική γαλακτοπαραγωγή της γαλακτικής περιόδου, στο δείκτη πολυδυμίας, στο ρυθμό σύλληψης με την πρώτη οχεία, και στην ηλικία του ζώου στον πρώτο τοκετό των προβάτων φυλής Χίου με τη βοήθεια μικτών γραμμικών προτύπων. Για τη μελέτη αυτή χρησιμοποιήθηκαν τα αποτελέσματα του γενοτυπικού προσδιορισμού των 1.013 προβατινών και μία βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε, για αυτά τα ζώα, με επίσημα στοιχεία που είχαν καταγραφεί από το συνεταιρισμό προβατοτρόφων φυλής Χίου «Μακεδονία». Το αλληλόμορφο ARQ, που είναι το συχνότερο στον πληθυσμό, βρέθηκε να έχει αρχικά ευνοϊκή γενετική σχέση με την αναπαραγωγική ικανότητα (P<0,05). Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτά δεν επιβεβαιώθηκαν μετά τη διόρθωση που έγινε για τις πολλαπλές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν με τη μέθοδο Bonferroni. Το αλληλόμορφο TRQ βρέθηκε και μετά τη διόρθωση Bonferroni να σχετίζεται αρνητικά με την ηλικία του ζώου στον πρώτο τοκετό. Το αλληλόμορφο ARR, που έχει συσχετιστεί με αυξημένη ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο, δε βρέθηκε να έχει κάποια σημαντική επίδραση σε κανένα από τα χαρακτηριστικά που μελετήθηκαν. Επιπλέον, κανένας από τους γενοτύπους του γονιδίου PRNP δεν εμφάνισε κάποια στατιστικά σημαντική επίδραση στα χαρακτηριστικά που μελετήθηκαν. Τα εν λόγω αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η εφαρμογή ενός προγράμματος γενετικής επιλογής για την ανάπτυξη ανθεκτικότητας στην τρομώδη νόσο δε θα επηρεάσει αρνητικά τη γαλακτοπαραγωγική και αναπαραγωγική ικανότητα των προβάτων φυλής Χίου. Επιπλέον, η μέθοδος PCR-RFLP, που αναπτύχθηκε για το γενοτυπικό προσδιορισμό σε ομαδικό επίπεδο, επιτρέπει τον εύκολο και γρήγορο εντοπισμό ποιμνίων με ζώα-φορείς ανεπιθύμητων αλληλομόρφων. Στα ποίμνια αυτά μπορεί να ακολουθήσει ατομικός προσδιορισμός για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση των ανεπιθύμητων ζώων. H λήψη δειγμάτων γάλατος είναι πιο εύκολη, πιο γρήγορη και πιο φιλική μέθοδος δειγματοληψίας συγκριτικά με την αιμοληψία. Θα μπορούσε, λοιπόν, να χρησιμοποιηθεί για να διευκολυνθεί η συλλογή δειγμάτων στα πλαίσια ενός εκτεταμένου προγράμματος γενετικής επιλογής για την τρομώδη νόσο.