Διερεύνηση των κοινωνικών σχέσεων συνομηλίκων στη σχολική τάξη, στο πλαίσιο μιας παρέμβασης χορωδιακής μουσικής εκπαίδευσης
Authors: Ανδρεαδέλλη Ελένη 
Published: January 2024

Η παρούσα εργασία πραγματεύεται το ζήτημα των κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των συνομηλίκων μαθητών στην ομάδα της τάξης και το συνδέει με τη διδασκαλία της χορωδίας, στο μάθημα της μουσικής στο γυμνάσιο. Συγκεκριμένα, διερευνάται αν και κατά πόσον οι κοινωνικές σχέσεις των μαθητών μεταβάλλονται, μετά από μια παρέμβαση χορωδιακής εκπαίδευσης στη γενική τάξη που εντάσσεται στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών του μαθήματος της μουσικής στο γυμνάσιο. Στο θεωρητικό μέρος αναλύεται ο συμβολικός χαρακτήρας της ανθρώπινης επικοινωνίας και η σημασία που έχουν οι κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των μαθητών, η ποιότητα των οποίων προωθείται μέσω της συνεργατικής μάθησης. Ακολούθως, παρουσιάζεται η συμβολή της χορωδιακή εκπαίδευση στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών και τα οφέλη που προσφέρει. Στο ερευνητικό μέρος παρουσιάζονται οι στόχοι, τα ερευνητικά ερωτήματα και η μεθοδολογία της έρευνας. Το πειραματικό σχέδιο είναι η κεντρική ερευνητική επιλογή. Η μέτρηση των κοινωνικών σχέσεων των μαθητών γίνεται πριν και μετά από μια τρίμηνη παρέμβαση χορωδιακής εκπαίδευσης που πραγματοποιείται στο μάθημα της μουσικής της Α΄ τάξης του γυμνασίου. Για τις μετρήσεις πριν και μετά την παρέμβαση χρησιμοποιείται η κοινωνιομετρική μέθοδος και συγκεκριμένα η τεχνική των υποδείξεων, με ιεράρχηση και αιτιολόγηση των απαντήσεων των μαθητών. Από την κατασκευή των έξι κοινωνιομετρικών πινάκων προκύπτουν δεδομένα αφενός σχετικά με το κοινωνιομετρικό status, τη δημοτικότητα και τη συναισθηματική επέκταση των ατόμων, αφετέρου σχετικά με την κοινωνικότητα, την κοινωνική συνοχή και τις κατηγορίες δημοτικότητας των ομάδων. Από την ανάλυση των αιτιολογήσεων των απαντήσεων των μαθητών προκύπτουν πίνακες με τα κριτήρια επιλογής και απόρριψης που χρησιμοποιούν. Παράλληλα, οι κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των μαθητών ερευνώνται μέσω συνεντεύξεων, για την αποτύπωση των απόψεων των μαθητών, και μέσω ομάδων εστίασης, για την αποτύπωση των απόψεων των εκπαιδευτικών. Τα αποτελέσματα δείχνουν βελτίωση των κοινωνικών σχέσεων του μεγαλύτερου μέρους των μαθητών των πειραματικών ομάδων, μετά από την τρίμηνη παρέμβαση. Συγκεκριμένα, φαίνεται πως βελτιώνεται σημαντικά το θετικό κοινωνιομετρικό status, αυξάνεται ποσοτικά και ποιοτικά η δημοτικότητα, αυξάνεται η κοινωνικότητα συγκεκριμένων περιπτώσεων μαθητών και βελτιώνεται το αρνητικό κοινωνιομετρικό status μαθητών με αρνητική κοινωνική προτίμηση. Επιπλέον, οι περισσότεροι μαθητές που απορρίπτονται από πολλούς συμμαθητές τους εκκινούν μια πορεία βελτίωσης των αρνητικών σχέσεων που έχουν. Ελάχιστοι μαθητές, από αυτούς που απορρίπτονται από μεγάλο αριθμό συμμαθητών τους, επιδεινώνουν τη θέση τους. Σε επίπεδο ομάδας, φαίνεται πως βελτιώνεται η κοινωνικότητα, ενώ η κοινωνική συνοχή δεν έχει αξιοσημείωτη αλλαγή. Στην ομάδα ελέγχου δεν παρουσιάζονται αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις των ατόμων, ούτε στην κοινωνικότητα και στη συνοχή της ομάδας. Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώνονται μέσω της τριγωνοποίησης. Οι διαπιστώσεις της έρευνας στέλνουν ένα θετικό μήνυμα για τα πολλαπλά οφέλη της χορωδιακής διδασκαλίας, τα οποία περιλαμβάνουν αφενός την καλλιέργεια των θετικών σχέσεων, αφετέρου τη βελτίωση των αρνητικών σχέσεων μεταξύ των μαθητών. Οι αρνητικές σχέσεις και η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των μαθητών συνιστούν ένα επίκαιρο πρόβλημα που απασχολεί την εκπαιδευτική κοινότητα, καθώς τα τελευταία χρόνια παίρνει ακραίες μορφές έκφρασης. Επίσης, οι διαπιστώσεις της έρευνας επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματα των διεθνών ερευνών και ενισχύουν την πρόταση για εφαρμογή αντίστοιχων ερευνών σε ευρύτερο αριθμό υποκειμένων, με ποικιλία μεθόδων, ώστε να προκύψουν λεπτομερέστερα και κατά το δυνατόν γενικεύσιμα αποτελέσματα.