СҰЛТАНДАР Т. СЕЙДАЛИН МЕН Ш. БӨКЕЕВ: 1869 ЖЫЛҒЫ КӨТЕРІЛІСКЕ ЕКІ ТҮРЛІ КӨЗҚАРАС
Authors: Калиева Е.Т. 
Published: September 2023

Настоящее исследование посвящено изучению деятельности султанов в контексте взаимодействиярегиональных властных структур и местных национальных элит по вопросамвосстании 1869 г. в Уральской, Тургайской областях Оренбургского края. Центральной проблемой, исследуемой в статье, выступает поведение казахских султанов Т.Сейдалина и Ш. Бокеева во время этих протестных движений. На широком эмпирическом материале рассмотрены противоречия между султанами в казахском обществе:в этот период сформировались два разных слоя: одни из них –сторонники необходимости модернизации для развития общества по пути прогресса (здесь через российскую систему власти), другие –представители группы, которые были против российских внедрений,рассматривают все «новшества» как угрозу традиционному казахскому обществу и национальной идентичности.Ниже упоминаемые факты дополняют историю чиновников, вышедших из казахских султанов ХІХ века, свидетельствуют о преемственности освободительного движения казахского народа против колониальной политики Российской империи. Через призму «антропология власти» проанализирована деятельность первых казахских султанов просветителей. В статье автор продемонстрировала возможности новой имперской истории в изучении постколониального прошлого, что также выступает причиной внимания к постколониальному подходу со стороны постсовестких исследователей.

The present study deals with the activities of the sultans in the context of the interaction between regional authorities and local national elites on issues uprising 1869 in the Ural, Turgay areas of the Orenburg region. The central problem investigated in the article is the behavior of the Kazakh sultans T. Seidalin and Sh. Bokeev during these protest movements. Based on a broad empirical material, the contradictions between the sultans in Kazakh society are considered: during this period, two different layers were formed: one of them-supporters of the need for modernization for the development of society along the path of progress (here through the Russian system of power), the other-representatives of the group who were against Russian implementations, consider all "innovations" as a threat to traditional Kazakh society and national identity.The following facts supplement the history of officials who came out of the Kazakh sultans of the XIX century, and indicate the continuity of the liberation movement of the Kazakh people against the colonial policy of the Russian Empire. Through the prism of "the anthropology of power", the activity of the first Kazakh sultans of enlightenment is analyzed. In the article, the author demonstrated the possibilities of the new imperial history in the study of the post-colonial past, which also causes attention to the post-colonial approach on the part of post-German researchers.

Осы зерттеу Орынбор өлкесіне қатыысты Орал, Торғай облыстарындағы 1869 жылғы көтеріліс мәселелері бойынша жергілікті билік құрылымдары мен ұлттық элиталардың өзара іс-қимылы тұрғысынан сұлтандардың қызметін зерделеуге арналған. Мақалада зерттелетін басты мәселе-қазақ сұлтандары Т.Сейдалин мен Ш. Бөкеевтің осы наразылық қозғалыстары кезіндегі іс-қимыл әрекеттері. Кең эмпирикалық материалда қазақ қоғамындағы сұлтандар арасындағы қарама-қайшылықтар қарастырылды: осы кезеңде екі түрлі топ қалыптасты: олардың бірі –прогресс жолында қоғамның дамуы үшін жаңғырту қажеттілігін жақтаушылар (мұнда ресейлік билік жүйесі арқылы), басқалары –ресейлік енгізулерге қарсы болған топ өкілдері барлық "жаңалықтарды" дәстүрлі қазақ қоғамы мен ұлттық бірегейлікке қауіп ретінде қарастырады.Төменде келтірілген фактілер ХІХ ғасырдағы қазақ сұлтандарынан шыққан шенеуніктердің тарихын толықтырады, қазақ халқының Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы азаттық қозғалысының сабақтастығын көрсетеді. «Билік антропологиясы» призмасы арқылы ағартушылардың алғашқы қазақ сұлтандарының қызметі талданды. Мақалада автор жаңа империялық тарихтың постколониалды өткенді зерттеудегі мүмкіндіктерін көрсетті, бұл посткеңестік зерттеушілердің постколониалды көзқарасына назар аударады.