Κίνητρα και στρατηγικές εκμάθησης των μαθητών της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας
Authors: Συκαρά Γεωργία 
Published: September 2021

Στόχος της διατριβής είναι η διερεύνηση των κινήτρων και των στρατηγικών γλωσσικής εκμάθησης κατά την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας. Τα ερευνητικά ερωτήματα αφορούν τον προσδιορισμό των κινήτρων των μαθητών που μαθαίνουν Ελληνικά στην Ελλάδα και των στρατηγικών που αυτοί επιλέγουν κατά την γλωσσική εκμάθηση. Εκτός από την εξέταση των κινήτρων και των στρατηγικών, αντικείμενο της διατριβής αποτελεί η διερεύνηση της μεταξύ τους σχέσης αλλά και την σχέσης κινήτρων και στρατηγικών με παράγοντες, όπως το είδος του προγράμματος γλωσσκής εκμάθησης, το γλωσσικό επίπεδο ή το χρονικό διάστημα παραμονής στην Ελλάδα.Για την μελέτη των κινήτρων υιοθετήθηκε το πρότυπο L2 Motivational Self System (L2MSS, Dörnyei 2005) μέσα στο οποίο τα κίνητρα προσεγγίζονται μέσω της έννοιας του Εαυτού. Στο L2MSS διακρίνoνται τρία συστατικά των κινήτρων: ο Ιδανικός Εαυτός, ο Υποχρεωτικός Εαυτός και η εμπειρία από την γλωσσική εκμάθηση. Σε συνδυασμό με τα παραπάνω βασικά συστατικά του προτύπου υιοθετούνται, επίσης, οι έννοιες Προαγωγική και Αποτρεπτική Λειτουργικότητα που αποτελούν μεταγενέστερες προσθήκες στο L2MSS. Το σχήμα για τα κίνητρα στην παρούσα διδακτορική διατριβή συμπληρώνεται με τις Στάσεις απέναντι στην κοινότητα της Γ2 κατ’αναλογία με το τρίτο συστατικό των κινήτρων, την εμπειρία από την γλωσσική εκμάθηση. Οι στάσεις απέναντι στην κοινότητα της Γ2 αξιολογήθηκαν ως σημαντικός παράγοντας κινήτρου εξαιτίας των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της παρούσας έρευνας που συνδέονται με το αντικείμενό της. Αντικείμενο της έρευνας είναι η εκμάθηση μιας γλώσσας ως δεύτερης και όχι η εκμάθηση μιας γλώσσας με όρους ξένης, περίπτωση για την οποία έχει σχεδιαστεί και εφαρμοστεί το L2MSS. Κρίθηκε, λοιπόν, απαραίτητη η αξιολόγηση των Στάσεων απέναντι στην κοινότητα της Γ2 ως κινήτρων για την γλωσσική εκμάθηση. Ως θεωρητικό πλαίσιο για τις στρατηγικές γλωσσικής εκμάθησης επιλέχθηκε η ταξινόμηση της Oxford (1990) σύμφωνα με την οποία διακρίνονται δύο γενικές κατηγορίες στρατηγικών (άμεσες, έμμεσες) και έξι είδη στρατηγικών (μνημονικές, γνωστικές, αντισταθμιστικές, μεταγνωστικές, συναισθηματικές, κοινωνικές). Για τους ερευνητικούς σκοπούς της διδακορικής διατριβής σχεδιάστηκε και πραγματοποιήθηκε ποσοτική έρευνα. Η συλλογή των ερευνητικών δεδομένων προέκυψε μέσω της συμπλήρωσης ξεχωριστών ερωτηματολογίων για τα κίνητρα και τις στρατηγικές. Το δείγμα αποτέλεσαν 280 ενήλικοι αλλόγλωσσοι μαθητές που συμμετείχαν σε διαφορετικά προγράμματα γλωσσικής εκμάθησης της Ελληνικής και διέφεραν ως προς ένα συνολο χαρακτηριστικών (π.χ. Γ1, ηλικία, χρονικό διάστημα παραμονής στην Ελλάδα).Από την στατιστική επεξεργασία των δεδομένων προέκυψε ότι οι μαθητές της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας διαθέτουν κίνητρα με σημαντικότερο τις στάσεις απέναντι στην γλωσσική εκμάθηση και την γλωσσική κοινότητα. Ο ιδανικός εαυτός και η προαγωγική λειτουργικότητα αποδείχθηκαν επίσης ισχυρά κίνητρα. Ως προς τις στρατηγικές αποδείχθηκε ότι οι μαθητές στο δείγμα επιλέγουν συχνότερα κοινωνικές στρατηγικές με τις μεταγνωστικές, γνωστικές και αντισταθμιστικές στρατηγικές να αποτελούν τις επόμενες επιλογές τους. Ως προς την σχέση κινήτρων και στρατηγικών βρέθηκε ότι τα κίνητρα συνδέονται σημαντικά με κάθε είδος στρατηγικών ενώ η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρείται ανάμεσα στις στρατηγικές και τον ιδανικό εαυτό, το σύνολο των στάσεων και την προαγωγική πλευρά της λειτουργικότητας. Τέλος, αποδείχθηκε ότι το είδος του προγράμματος γλωσσικής εκμάθησης συνδέεται σημαντικά με την επιλογή στρατηγικών γλωσσικής εκμάθησης ενώ αντίθετα το γλωσσικό επίπεδο, το φύλο και η διάρκεια παραμονής στην Ελλάδα δεν φαίνεται να επηρεάζουν την επιλογή στρατηγικών γλωσσικής εκμάθησης.