Η εξέλιξη της παιδαγωγικής γνώσης περιεχομένου στις φυσικές επιστήμες μέσω αναστοχασμού των εκπαιδευτικών σε ένα πρόγραμμα καινοτόμων διδακτικών μαθησιακών σειρών
Authors: Χαϊτίδου Μαρία 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στην εκπαίδευση εν ενεργεία εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για τη ρητή εισαγωγή των διερευνητικών όψεων της Παιδαγωγικής Γνώσης Περιεχομένου (ΠΓΠ) αναφορικά με το καινοτομικό περιεχόμενο της Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας (ΝΕ-Τ) μέσα από τη διαδικασία σχεδιασμού Διδακτικών Μαθησιακών Σειρών (ΔΜΣ). Συγκεκριμένα, εστιάζει στην εξέλιξη των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για τις διερευνητικές όψεις της ΠΓΠ που αφορούν τη διδασκαλία και μάθηση των Φυσικών Επιστημών (ΦΕ), μέσω αναστοχασμού, ως αποτέλεσμα του προγράμματος επαγγελματικής ανάπτυξης.Το πρόγραμμα επαγγελματικής ανάπτυξης περιελάμβανε πέντε στάδια (3 θεωρητικά και 2 πρακτικά). Κατά το πρώτο στάδιο (θεωρητικό) έγινε ρητή εισαγωγή επτά συστατικών της ΠΓΠ (Περιεχόμενο, Πλαίσιο, Παιδαγωγική, Παιδαγωγική/Πλαίσιο, Παιδαγωγική/Περιεχόμενο, Περιεχόμενο/Πλαίσιο, και, ΠΓΠ), μέσω ΔΜΣ που αναπτύχθηκε για το σκοπό αυτό, παράλληλα με την εισαγωγή καινοτομικού περιεχομένου (Ν-ΕΤ). Στο δεύτερο στάδιο (πρακτικό) οι εκπαιδευτικοί σχεδίασαν και εφάρμοσαν διδασκαλία του καινοτομικού περιεχομένου. Κατά το τρίτο στάδιο (θεωρητικό) οι εκπαιδευτικοί αναστοχάστηκαν πάνω στην πρακτική εφαρμογή της διδασκαλίας τους. Ακολούθησε το τέταρτο στάδιο (πρακτικό) κατά το οποίο οι εκπαιδευτικοί σχεδίασαν και εφάρμοσαν διδασκαλία κλασικού περιεχομένου (δηλαδή, περιεχομένου που υπάρχει στο Αναλυτικό Πρόγραμμα). Τέλος, στο πέμπτο στάδιο (θεωρητικό) οι εκπαιδευτικοί αναστοχάστηκαν πάνω στην πρακτική εφαρμογή του προγράμματος, δηλαδή της διδασκαλίας του κλασικού περιεχομένου. Επίσης, για τη ρητή εισαγωγή της ΠΓΠ αναπτύχθηκε εκπαιδευτικό υλικό που περιελάμβανε διαφάνειες του Power Point, φύλλα εργασίας, αναστοχαστικές δραστηριότητες και οδηγό εκπαιδευτικού.Yλοποιήθηκαν δύο εφαρμογές του προγράμματος επαγγελματικής ανάπτυξης στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Ειδικότερα, η πρώτη εφαρμογή έγινε στο πλαίσιο της Δράσης «Αριστεία ΙΙ» και συμμετείχαν σε αυτήν τέσσερις εκπαιδευτικοί. Ακολούθως, η δεύτερη εφαρμογή έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος Δια Βίου Εκπαίδευσης FeDia και συμμετείχαν δεκατρείς εκπαιδευτικοί. Τα μέσα συλλογής δεδομένων περιελάμβαναν ερωτηματολόγια, ημιδομημένες συνεντεύξεις και, σημειώσεις ερευνήτριας. Παράλληλα, στο πλαίσιο της διατριβής, αναπτύχθηκαν εργαλεία για την ανάλυση και την παρουσίαση των δεδομένων. Τα αποτελέσματα συνεπάγονται πως: α) η ρητή εισαγωγή συστατικών που αφορούν τις διερευνητικές όψεις της ΠΓΠ αναφορικά με το καινοτομικό περιεχόμενο της Ν-ΕΤ, στο πλαίσιο προγράμματος επαγγελματικής ανάπτυξης εν ενεργεία εκπαιδευτικών, και β) ο στοχευμένος αναστοχασμός πάνω σε αυτές τις όψεις, οδηγεί στην εξέλιξη των αντιλήψεών τους για : i) τη χρήση μέσων όπως μικροσκόπια, λογισμικό διερευνητικής κατεύθυνσης και υδρόφοβα υλικά, παράλληλα με ii) την εφαρμογή διερευνητικών μεθόδων με τη χρήση μοντέλων για τη διδασκαλία καινοτομικών ή κλασικών περιεχομένων. Ωστόσο, αναδεικνύονται αδύναμες όψεις διερεύνησης της ΠΓΠ, όπως η γνώση των εκπαιδευτικών για το μαθησιακό προφίλ των μαθητών τους για τις δεξιότητες, τη φύση και το σκοπό της Επιστήμης. Τέλος, τα αποτελέσματα στηρίζουν την ιδιοσυγκρασιακή φύση της ΠΓΠ, και, δείχνουν, πως, κατά το σχεδιασμό των προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης εν ενεργεία εκπαιδευτικών, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το κίνητρο συμμετοχής, η ηλικία, η εμπειρία, καθώς, και το θεωρητικό υπόβαθρο των εκπαιδευτικών.Με βάση τα παραπάνω, η παρούσα έρευνα συνεισφέρει στην ερευνητική βιβλιογραφία της Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών που σχετίζεται με την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, την ανάπτυξη κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού και την κατάλληλη υποστήριξή τους σε συνεργατικά πλαίσια. Ειδικότερα, στοχεύει στην ενίσχυση της έρευνας για την ανάπτυξη των όψεων της ΠΓΠ αναφορικά με ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο.