Παράγοντες κινδύνου στην αιτιολογία και πρόγνωση της στεφανιαίας νόσου σε δείγμα αγροτικού πληθυσμού της Ελλάδας
Authors: Μπαϊμπάς Νικόλαος 
Published: August 2021

Χαμηλοί δείκτες συνολικής και στεφανιαίας θνησιμότητας είχαν παρατηρηθεί προ 50 ετών σε αγροτικούς πληθυσμούς της Ελλάδας και της Μεσογείου, τις τελευταίες δεκαετίες όμως αναφέρονται ανοδικές τάσεις των δεικτών αυτών στον Ελληνικό πληθυσμό. Αν και αυτές οι τάσεις έχουν αποδοθεί σε αλλαγές στον τρόπο ζωής και διατροφής και στην επιδείνωση διαφόρων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου στον Ελληνικό πληθυσμό, η συσχέτιση διαφόρων σωματομετρικών, μεταβολικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων και παραγόντων κινδύνου με τη στεφανιαία και τη συνολική θνησιμότητα, στους σύγχρονους αγροτικούς πληθυσμούς της Ελλάδας, δεν έχει επαρκώς διερευνηθεί.Η παρούσα μελέτη είναι μια προοπτική μελέτη παρελθόντος, και έχει ως σκοπό να διερευνήσει τη συσχέτιση δημογραφικών, σωματομετρικών, μεταβολικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων, οι οποίες εκτιμήθηκαν κατά την αρχική εξέταση ενός μη τυχαίου δείγματος αγροτικού πληθυσμού της Ελλάδας, με την εικοσαετή στεφανιαία, συνολική και καρδιαγγειακή θνησιμότητα του πληθυσμού αυτού. Ο πληθυσμός της μελέτης αποτελείται από 1543 κατοίκους τριών χωριών της Ελλάδας, ηλικίας 20-95 ετών, για τους οποίους είχαν συλλεχθεί πληροφορίες σε σχέση με καρδιαγειακούς παράγοντες κινδύνου σε προηγούμενες έρευνες το 1975 και το 1981, και των οποίων διερευνήθηκε η συνολική και ειδική κατά αιτίες θνησιμότητα με βάση τα πιστοποιητικά θανάτου, 20 έτη μετά την αρχική εξέταση.Στην στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν μοντέλα πολλαπλής εξάρτησης αναλογικού κινδύνου (εξάρτηση του Cox), χωριστά για άνδρες και γυναίκες με κύριο καταληκτικό σημείο έκβασης το θάνατο από στεφανιαία νόσο συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων αιφνίδιου θανάτου και δευτερευόντως το θάνατο από οποιαδήποτε αιτία και το θάνατο από καρδιαγγειακά αίτια.Η συνολική και ιδίως η στεφανιαία θνησιμότητα του πληθυσμού υπολογίστηκαν και ήταν μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες της Ελλάδας στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Στην πολυπαραγοντική ανάλυση, οι αναμενόμενες συσχετίσεις των κλασσικών παραγόντων κινδύνου με το θάνατο από στεφανιαία νόσο, από καρδιαγγειακά αίτια και από οποιαδήποτε αιτία παρατηρήθηκαν επανειλημμένα, σε στατιστικά σημαντικό βαθμό, για την ηλικία και τη συστολική αρτηριακή πίεση στους άνδρες και στις γυναίκες, με εξαίρεση το στεφανιαίο θάνατο στις γυναίκες όπου η αρτηριακή πίεση δεν φάνηκε να έχει επίδραση. Η ολική χοληστερόλη δεν συσχετίστηκε με κανένα από τα καταληκτικά σημεία έκβασης, ενώ το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ εμφάνισαν επανειλημμένα μη στατιστικά σημαντικές θετικές και αρνητικές συσχετίσεις αντίστοιχα. Διαπιστώθηκε επανειλημμένα μια ισχυρή και στατιστικά σημαντική αρνητική συσχέτιση του ΔΜΣ με τα καταληκτικά σημεία στους άνδρες, καθώς και μια μη στατιστικά σημαντική προστατευτική επίδραση των υπέρβαρων έναντι των φυσιολογικών γυναικών για όλα τα αίτια θνησιμότητας. Το σωματικό ανάστημα συσχετίστηκε θετικά σε στατιστικά σημαντικό βαθμό με όλα τα καταληκτικά σημεία έκβασης στους άνδρες αλλά όχι στις γυναίκες. Η γλυκόζη αίματος ήταν ο μόνος μεταβολικός παράγοντας που συσχετίστηκε θετικά σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο με όλα τα καταληκτικά σημεία έκβασης τροποποιώντας ταυτόχρονα τις επιδράσεις άλλων μεταβλητών. Το ουρικό οξύ ορού και η αιμοσφαιρίνη ορού έδειξαν επανειλημμένα θετικές και αρνητικές συσχετίσεις αντίστοιχα, με όλα τα υπό εξέταση αίτια θανάτου σε άνδρες και γυναίκες, αλλά σε μη στατιστικά σημαντικό βαθμό. Τα τριγλυκερίδια δεν είχαν καμία επίδραση στη θνησιμότητα για τους άνδρες και είχαν μια μικρή και μη στατιστικά σημαντική θετική συσχέτιση με τα καταληκτικά σημεία έκβασης στις γυναίκες. Τέλος, το μορφωτικό επίπεδο φάνηκε να συσχετίζεται αρνητικά στους άνδρες και θετικά στις γυναίκες, με τα καταληκτικά σημεία έκβασης.Συμπερασματικά, στην παρούσα μελέτη επιβεβαιώνεται η επίδραση στη στεφανιαία, καρδιαγγειακή και συνολική θνησιμότητα, κλασσικών παραγόντων κινδύνου όπως η αρτηριακή υπέρταση, αναδεικνύεται η υπεργλυκαιμία ως κύριος μεταβολικός παράγοντας με σημαντική δυσμενή επίδραση, και παρέχονται ενδείξεις για την συσχέτιση δημογραφικών και σωματομετρικών παραμέτρων με τη θνησιμότητα, που πιθανό να ερμηνεύονται στο πλαίσιο των αναμενόμενων περιβαλλοντικών και διατροφικών ιδιαιτεροτήτων του υπό μελέτη πληθυσμού.