Μελέτη της ακτινομορφολογικής εικόνας και της προγνωστικής σημασίας της στις εξωλεμφαδενικές εντοπίσεις του λεμφώματος Hodgkin
Authors: Αγγελόπουλος Μιχαήλ-Περικλής 
Published: September 2021

Σκοπός: Εξωλεμφαδενικές εντοπίσεις εμφανίζονται στο 15%-30% των ασθενών με λέμφωμα Hodgkin (ΛΗ). Οι συνηθέστερες εντοπίσεις είναι ο πνεύμων, το ήπαρ, τα οστά και ο μυελός των οστών. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η καταγραφή της ακριβούς ακτινομορφολογικής εικόνας, η κατάταξη των εξωλεμφαδενικών εντοπίσεων με τη μεθοδολογία της αξονικής τομογραφίας και η διερεύνηση της πιθανής προγνωστικής σημασίας τους στην έκβαση του νοσήματος.Ασθενείς και Μέθοδοι: Αναζητήθηκαν αναδρομικά οι ασθενείς με εξωλεμφαδενική συμμετοχή από το σύνολο των 962 ασθενών που διαγνώσθηκαν με ΛΗ και αντιμετωπίστηκαν στην Α’ Παθολογική και Αιματολογική Κλινική του ΕΚΠΑ Λαϊκού Νοσοκομείου Αθηνών από το 1990 έως το 2011. Ανευρέθησαν 182 ασθενείς με πιθανή παρουσία εξωλεμφαδενικών εντοπίσεων, στους οποίους αναζητήθηκαν οι απεικονιστικές τους εξετάσεις. Εξ’ αυτών ο πλήρης απεικονιστικός έλεγχος εντοπίσθηκε σε 116 ασθενείς.Περιγράφηκε πλήρως η ακτινομορφολογική εικόνα των εξωλεμφαδενικών εντοπίσεων και κατατάχθηκαν ως προς την ακτινολογική μορφολογία τους σε κατηγορίες με βάση τις απλές ακτινογραφίες και την αξονική τομογραφία. Αναζητήθηκε και αξιολογήθηκε η προγνωστική σημασία των εξωλεμφαδενικών εντοπίσεων ανάλογα με την ανατομική περιοχή καθώς και η προγνωστική σημασία συγκεκριμένων ακτινομορφολογικών χαρακτηριστικών ως προς την συνολική επιβίωση και την επιβίωση ελεύθερη επιδείνωσης νόσου με μονοπαραγοντική ανάλυση (log rank test).Αποτελέσματα: Από το σύνολο των ασθενών με ΛΗ το 19.1% είχε εξωλεμφαδενική νόσο. Από το σύνολο των ασθενών με εξωλεμφαδενική νόσο, το 26% ήταν σταδίου ΙΑ, το 12.2% σταδίου ΙΙΑ, το 7.8% σταδίου ΙΙΒ, το 1.7% σταδίου ΙΙΙΑ, το 8.7% σταδίου ΙΙΙΒ, το 17.4% σταδίου IVA και τέλος το 49.6% σταδίου IVB. Συνηθέστερη εξωλεμφαδενική εντόπιση αποτελούσε ο πνεύμονας (41.4%), ακολουθούμενη από τους ασθενείς με πολλαπλές εντοπίσεις (19%). Η αμέσως συχνότερη εντόπιση μετά από τις πολλαπλές εντοπίσεις ήταν ο μυελός των οστών (11.2%), ακολουθούμενη από τα οστά (7.8%). Αμέσως μετά ακολουθούσε η εντόπιση στο ήπαρ (6.9%).Στον πνεύμονα η συνηθέστερη ακτινομορφολογική απεικόνιση ήταν αυτή των οζωδών βλαβών (85%), ακολουθουμένη από την κυψελιδικού τύπου (10%).Η πλειονότητα των ασθενών με νόσο στο ήπαρ είχε πολλαπλές βλάβες ± ηπατομεγαλία (72%).Η πλειονότητα των ασθενών με εξωλεμφαδενική νόσο στα οστά εμφάνισε οστεολυτικού τύπου βλάβες (91%), ενώ η συνηθέστερη εντόπιση ήταν στο λαγόνιο οστό (59%).Η επιβίωση ελεύθερη επιδείνωσης νόσου (ΕΕΕΝ) για 1, 2 και 3 προσβεβλημένες εξωλεμφαδενικές περιοχές ξεχωριστά, ήταν υποδεέστερη όσο αυξανόταν ο αριθμός των προσβεβλημένων περιοχών με οριακή στατιστική σημαντικότητα. Συγκεκριμένα η 10ετής ΕΕΕΝ ήταν 71% για τους ασθενείς με 1 εξωλεμφαδενική εντόπιση, 57% για αυτούς με 2 και 26% για αυτούς με 3.Οι διαφορές αυτές δεν κατεδείχθησαν σημαντικές αναφορικά με τη συνολική επιβίωση (ΣΕ).Από την ανάλυση της ΕΕΕΝ και ΣΕ επί των 116 ασθενών με εξωλεμφαδενική εντόπιση της παρούσης μελέτης δεν προέκυψαν σημαντικές διαφορές ανάλογα με το είδος του διηθημένου εξωλεμφαδενικού οργάνου, όταν συγκρίθηκαν όλες οι εξωλεμφαδενικές εντοπίσεις μεταξύ τους. Παρόλο αυτά όταν μελετήθηκε η διήθηση του μυελού των οστών ως μοναδικός παράγοντας, αναδείχθηκε η αρνητική προγνωστική του σημασία στη 10ετή ΕΕΕΝ ανάμεσα στους ασθενείς με εξωλεμφαδενικές εντοπίσεις [ΕΕΕΝ σε ασθενείς με νόσο στο μυελό των οστών (48%), ΕΕΕΝ σε ασθενείς με εξωλεμφαδενική νόσο σε άλλες περιοχές εκτός του μυελού των οστών (70%), (p=0.027)].Ο ακτινομορφολογικός υπότυπος στον πνεύμονα έχει ιδιαίτερη προγνωστική σημασία για την έκβαση της νόσου, τόσο για την ΕΕΕΝ, όσο και για τη ΣΕ. Πιο συγκεκριμένα οι ασθενείς με οζώδη διήθηση είχαν την καλύτερη έκβαση (10ετής ΕΕΕΝ 75%, 10ετής ΣΕ 85%), ακολουθούμενη από εκείνους με τις κυψελιδικού τύπου βλάβες (10ετής ΕΕΕΝ 67%, 10ετής ΣΕ 75%), ενώ την χείριστη είχαν οι ασθενείς, με σπηλαιώδεις (10ετής ΕΕΕΝ 50%, 10ετής ΣΕ 0%), (p=0.0001).Παρά το γεγονός ότι δεν τεκμηριώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των διαφόρων τύπων διήθησης των οστών, παρατηρείται ότι υπάρχει σημαντική απόκλιση των καμπυλών επιβίωσης στην ΕΕΕΝ μεταξύ οστεολυτικών και οστεοβλαστικών βλαβών, καθώς και μεταξύ ύπαρξης ή μη περιοστικής αντίδρασης.H διαφορά αυτή ενδεχομένως να ήταν στατιστικά σημαντική αν ο αριθμός των ασθενών ήταν μεγαλύτερος. Συμπεράσματα: Όσο αυξάνεται ο αριθμός των εξωλεμφαδενικών περιοχών με ΛΗ, οι ασθενείς έχουν χειρότερη έκβαση της νόσου. Η συχνότερη εξωλεμφαδενική εντόπιση στ ΛΗ είναι ο πνεύμονας, ακολουθούμενη από τους ασθενείς με πολλαπλές εντοπίσεις. Η αμέσως συχνότερη εντόπιση μετά από τις πολλαπλές εντοπίσεις ήταν ο μυελός των οστών, ακολουθούμενη από τα οστά.Ο μυελός των οστών είναι η μοναδική εξωλεμφαδενική περιοχή, η οποία έχει αρνητική προγνωστική σημασία ως προς την επιβίωση ελεύθερη επιδείνωσης νόσου.Η ακτινομορφολογική εικόνα της εξωλεμφαδενικής συμμετοχής του πνεύμονα έχει ιδιαίτερη προγνωστική σημασία ως προς την επιβίωση ελεύθερη επιδείνωσης νόσου και τη συνολική επιβίωση.Οι οστεολυτικού τύπου βλάβες στα οστά, όπως και η συνύπαρξη περιοστικής αντίδρασης πιθανώς να επιφέρουν δυσμενέστερη έκβαση της νόσου. Η λεπτομερής μελέτη των ακτινομορφολογικών ευρημάτων της εξωλεμφαδενικής συμμετοχής του ΛΗ έχει κλινική σημασία. Με τη βοήθεια των σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων και με τη συγκεκριμένη ακτινολογική ταξινόμηση, είναι δυνατή η αναγνώριση συγκεκριμένων ακτινολογικών υποτύπων. Φαίνεται ότι κάποιοι από αυτούς έχουν ιδιαίτερη προγνωστική αξία στην έκβαση της νόσου του ασθενούς και ενδεχομένως να επηρεάζουν την θεραπευτική στρατηγική.