ИССЛЕДОВАНИЕ ВЗАИМОСВЯЗИ ТОЛЕРАНТНОСТИ К НЕОПРЕДЕЛЕННОСТИ И СТРЕССОУСТОЙЧИВОСТИ ЛИЧНОСТИ
Authors: Бапаева С.Т. 
Published: January 2024

Белгісіздікке толеранттылық әртүрлі зерттеу аумақтарында зерттеу үшін танымал пәндердің біріне айналуда. Бірқатар зерттеулер белгісіздікке толеранттылық пен стреске төзімділіктің өзара байланысына арналған. Аталмыш мәселе шетелдік психология ғылымы үшін жаңалық болмағанымен, қазіргі уақытта өзектілігі артуда. Белгісіздікке толеранттылықтың қазіргі заманғы зерттеулерінің талдауы оның стреске төзімділікпен өзара байланысы турасында айшықтауда. Мақалада сыналушылардың белгісіздікке толеранттылығы мен стреске төзімділігінің өзара байланысының, сонымен бірге аталмыш айнымалылардың тұлғаның жыныстық, жас ерекшеліктеріне қарай айырмашылықтарын эмпирикалық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Белгісіздікке толеранттылық пен стреске төзімділіктің өзара байланысы мен жыныстық және жас ерекшелік айырмашылықтарын айқындау үшін келесі әдістемелер қолданылды: В.В.Распопиннің «Стресс көздеріне төзімділік шкаласы», С.Баднердің «Толеранттылық және интолеранттылық шкаласы», Маклейннің «Белгісіздікке төзімділік шкаласы». Жүргізілген зерттеу жұмысы респонденттердің белгісіздікке толеранттылығы мен стреске төзімділігінің жыныстық ерешелігіне қатысты айырмашылығының болмайтындығын және жас ерекшелігіне қарай тек өз тұлғасын стрессогеннді бағалауда өзіндік айырмашылықтары болып, айнымалылардың өзара байланысы туралы жалпы қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Түйін сөздер: белгісіздік, белгісіздікке толеранттылық, белгісіздікке интолеранттылық, стресс, стресс көздері, стресске төзімділік, тұлға.

Толерантность к неопределенности становится одной из популярных дисциплин для исследований в различных областях исследований. Ряд исследований посвящен определению взаимосвязи толерантности к неопределенности и стрессоустойчивости. Несмотря на то, что данная проблема не является новой для зарубежной психологической науки, в настоящее время она приобретает все большую актуальность. Анализ современных исследований толерантности к неопределенности свидетельствует о ее взаимосвязи со стрессоустойчивостью. В статье представлены результаты эмпирического исследования взаимосвязи толерантности испытуемых к неопределенности и стрессоустойчивости, а также различий указанных переменных по половому, возрастному признаку. Для определения взаимосвязи толерантности к неопределенности и стрессоустойчивости и различий в половом и возрастном отношении использовались следующие методики: «Шкала толерантности к источникам стресса» В. В. Распопина, «Шкала толерантности и интолерантности» С. Баднера, «Шкала толерантности к неопределенности» Маклейна. Проведенная исследовательская работа позволяет сделать общий вывод о том, что толерантность к неопределенности и стрессоустойчивость респондентов не имеют статистически значимых различий в отношении пола, но имеют отличия в стрессогенной оценке собственной личности по возрасту . Ключевые слова: неопределенность, толерантность к неопределенности, интолерантность к неопределенности, стресс, источники стресса, стрессоустойчивость, личность.

Tolerance to ambiguity is becoming one of the popular disciplines for the study in various fields of research. A number of studies are devoted to determine the relationship between tolerance to ambiguity and stress resistance. Despite the fact that this problem is not new to foreign psychological science, it is currently becoming increasingly relevant. The analysis of modern studies of tolerance to ambiguity indicates its relationship with stress resistance. The article presents the results of an empirical study of the relationship between the tolerance of the subject to uncertainty and stress resistance, as well as the differences of these variables by gender, age. To determine the relationship between tolerance to ambiguity and stress resistance and differences in gender and age, the following methods were used: "The scale of tolerance to sources of stress" by V. V. Raspopin, "The scale of tolerance and intolerance" by S. Badner, "The scale of tolerance to ambiguity" by Maclean. The conducted research work allows us to draw a general conclusion that the tolerance to ambiguity and stress tolerance of respondents do not have statistically significant differences in relation to gender, but they have differences in the stress assessment of their own personality by age. Keywords: indeterminacy, tolerance to ambiguity,intolerance to uncertainty, stress, sources of stress, stress tolerance, personality.