МЕДИКО – СОЦИАЛЬНЫЕ АСПЕКТЫ ДОБРОКАЧЕСТВЕННОЙ ГИПЕРПЛАЗИИ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: А.М. Кусаинов , Т.А. Булегенов 
Published: November 2024

Введение. На долю доброкачественной гиперплазии предстательной железы (ДГПЖ) приходится более 40,0 % от числа всех болезней мужчин старше 50 лет, что выводит данное заболевание в ряд первоочередных медицинских и социальных проблем. Тем более, по демографическим исследованиям ВОЗ население планеты стареет, соответственно прогнозируется рост заболеваемости этой патологией. ДГПЖ существенно снижает качество жизни мужчин, что связано с различными нарушениями мочеиспускания, общей астенизацией организма, с изменением психоэмоционального статуса и эректильными дисфункциями [4,17,21,68]. Несмотря на некоторые различия статистических данных, мы видим, какое широкое распространение имеет это заболевание и какое влияние оказывает на качество жизни, как симптомы нижних мочевых путей и сексуальные расстройства вследствие ДГПЖ влияют на психоэмоциональное состояние больного. Предлагаются методы улучшения качества жизни, дается обширная информация о современных достижениях в этой области. Очевидно, что для своевременной диагностики и разработки эффективных мер профилактики и реабилитации ДГПЖ необходимо углубленно изучить факторы риска развития данного заболевания, их взаимосвязь. Цель: Провести систематический поиск научной литературы, касающейся медико-социальных аспектов развития доброкачественной гиперплазии предстательной железы и ее влияния на качество жизни пациентов. Стратегия поиска. Поиск научных публикаций проводился в базах данных доказательной медицины (Guidelines, Medline,Web of Science, PubMed, CochraneLibrary), в электронных научных библиотеках (e-Library, CyberLeninka, сайты периодических медицинских изданий стран СНГ) и электронных библиотек диссертации (dissercat.com, medical-diss.com и пр). Всего было найдено 13530 литературных источников. После автоматического поиска и исключения дублирующихся публикаций, нами был выполнен поиск публикаций «вручную», который позволил выявить 70 литературных источников, включенных в настоящий обзор. Результаты: В настоящее время все больше внимания в литературе, особенно в зарубежной, уделяется проблемам ДГПЖ, факторам риска ее развития, влияние этих факторов на качество жизни мужчин. И это не удивительно, так как по многочисленным эпидемиологическим исследованиям ДГПЖ является одним из самых распространенных заболеваний мужчин и составляет по данным разных авторов в среднем 29- 30 % от общей обращаемости мужчин. Но надо сказать, что эти цифры относительны. Как подчеркивают многие исследователи, в том числе и зарубежные, нет своевременной диагностики этого заболевания, из-за низкой обращаемости мужчин, ввиду разных причин, и нет достаточной выявляемости на первичном врачебном уровне, так как основной поток пациентов идет через врачей общей практики. Другой момент роста заболеваемости ДГПЖ это недейственные меры профилактики, недостаточная оценка факторов риска возникновения этой патологии и их влияние не только на развитие заболевания, но и на прогноз в целом. Поэтому необходима разработка эффективных мер профилактики и реабилитации пациентов с гиперплазией предстательной железы. Выводы: Таким образом, по проработанным литературным источникам видно насколько много публикаций посвящены проблемам ДГПЖ, насколько актуальна она в связи с прогрессивным ростом заболеваемости. Проявления ДГПЖ в виде симптомов нарушения мочевых путей и эректильной дисфункций существенно снижают качество жизни, ведет к различным невротическим расстройствам мужчин. Очень интересны и доказательны данные зарубежных авторов о взаимосвязи симптомов нижних мочевых путей и эректильной дисфункции и их влияние на сердечно-сосудистую систему, особенно на раннюю диагностику их. Это дает возможность применить данные рекомендации для своевременной предварительной диагностики обоих состояний уже на первичном врачебном уровне. Необходимо, учитывая наиболее ценные доказательные данные литературных источников, разработать меры своевременной диагностики, профилактики и комплексной реабилитации пациентов с ДГПЖ.

Introduction.More than 40.0% of all diseases in men over 50 years fall at the share of the benign prostatic hyperplasia (BPH) that brings this disease into line of primary medical and social problems. Moreover, according toWHO’s demographic researches the population of the planet grows old, thus rate of incidence of this pathology is predicted. BPH significantly reduces quality of men’s life which is connected with various inappropriate urination, general asthenization of organism, change of psychoemotional state and erectile dysfunctions [4,17,21,68]. Despite some differences in statistic data, we see what high incidence and what impact on quality of life this disease has, howlower urinary tract symptoms and sexual disordersdue to BPH influence psychoemotional state of the patient. Methods of improvement in quality of life are offered, extensive information on modern achievements in this area is given. It is obvious that for timely diagnostics and development of effective measures of BPH prevention and rehabilitation it is necessary to study intensively risk factors of development of this disease, their interrelation. Purpose: To carry out systematic search of scientific literature concerning medical and social aspects of development of benign prostatic hyperplasia and their influence on quality of life of patients. Search strategy: Search of scientific publications was carried out in the databases of evidential medicine ((Elsevier, Web of Science, PubMed, CochraneLibrary), in the electronic scientific libraries (CyberLeninka, websites of periodic medical publications of the CIS countries) and the electronic libraries of dissertations (dissercat.com, medical-diss.com, etc.). In total, it was found 13530 sources of literature. After automatic search and exception of the duplicated publications, we executed search of publications “manually” which allowed to reveal 70 sources of literature included in this review. Results: At the present time increasing attention in literature, especially in foreign one, is paid to BPHproblems, risk factors of its development, influence of these factors on quality of men’s life. And this is not surprising because according to numerous epidemiological researches BPHis one of the most frequent diseases of men and averages 29 - 30% of the totalappealability of men according to different authors. But it is necessary to tell that these figures are relative. Many researchers,including foreign ones, underline thatthere is no timely diagnosis of this disease because of low appealability of men in view of different reasons, and there is no sufficient detectability at the primary medical level as the main patient stream goes through general practitioners. Other moment of incidence rateof BPHis inefficient measures of prevention, insufficient assessment of risk factors of this pathology as well as their influence not only on development of disease, but also on the prediction in general. Therefore development of effective measures of prevention and rehabilitation of patients withprostatic hyperplasia is necessary. Conclusions: Thus, by the worked out sources of literature it can be seen how many publications are devoted to BPHproblems, how relevant it is in connection with progressive rate of incidence. Manifestations of BPHin the form of lower urinary tract symptoms and erectile dysfunction significantly reduce quality of life, lead to various neurotic disordersof men. Data of foreign authors on interrelation of lower urinary tract symptoms and erectile dysfunction and their influence on cardiovascular system, especially on their early diagnostics, are very interesting and evidential. It gives the chance to apply these recommendations for timely preliminary diagnostics of both states already at primary medical level. It is necessary, considering the most valuable evidential data of sources of literature, to develop measures of timely diagnostics, prevention and complex rehabilitation of patients with BPH.

Кіріспе. Қуықасты безінің қатерсіз гиперплазиясы (ҚБҚГ) 50 жастан асқан ер адамдарда кездесетін барлық аурулардың 40,0%-дан астамын құрайды, бұл жәйт аталған ауру түрін бірінші кезектегі медициналық және әлеуметтік проблемалардың қатарына шығарады. Оған қоса, ДДҰ демографиялық зерттеулері бойынша ғаламшар тұрғындары қартаю үстінде, сәйкесінше, осы ауру түрімен ауыратындар санының өсуі болжанып отыр. ҚБҚГ ер адамдардың өмір сапасын айтарлықтай төмендетеді, бұл зәр шығарудағы түрлі бұзылыстармен, ағзаның жалпы әлсізденуімен, психоэмоционалдық жағдайының өзгеруімен және қозу әрекетінің бұзылуымен байланысты [4,17,21,68]. Статистикалық деректердегі біршама айырмашылықтарға қарамастан, біз бұл аурудың қалай етек жайып алғанын және ерлердің өмір сапасына қалай әсер ететінін, ҚБҚГ салдарынан болған төменгі несеп жолдары симптомдары мен сексуалдық бұзылыстардың науқастың психоэмоционалдық жағдайына қалай әсер ететінін көріп отырмыз. Өмір сапасын жақсарту әдістері ұсынылуда, бұл саладағы қазіргі заманғы жетістіктер туралы ауқымды ақпарат берілуде. ҚБҚГ-ні дер кезінде анықтау үшін және оның алдын алудың, одан сауықтырудың тиімді шараларын ойлап табу үшін аталған аурудың даму қаупін тудыратын факторларды, олардың өзара байланысын тереңірек зерттеу қажет екені анық. Мақсаты: Қуықасты безінің қатерсіз гиперплазиясының дамуындағы медициналық - әлеуметтік аспектілерге және олардың пациенттердің өмір сапасына тигізетін әсеріне қатысты ғылыми әдебиеттерді жүйелі түрде іздеу. Іздеу стратегиясы: Ғылыми жарияланымдарды іздеу дәлелді медицинаның дерекқорларында (Elsevier, Web of Science, PubMed, CochraneLibrary), электрондық ғылыми кітапханаларда (CyberLeninka, ТМД елдерінің мерзімді медициналық басылымдарының сайттары) және диссертациялардың электрондық кітапханаларында (dissercat.com, medical-diss.com және басқа) жүргізілді. Барлығы 13530 әдебиет көзі табылды. Автоматты іздеуден және қайталанатын жарияланымдарды шығарып тастағаннан кейін, жарияланымдарды «қолмен» іздеуді жүзеге асырдық, бұл бізге осы шолуға енгізілген 70 әдебиет көзін анықтауға мүмкіндік берді. Нәтижелері: Қазіргі кезде әдебиеттерде, әсіресе, шетелдік әдебиеттерде ҚБҚГ проблемаларына, оның дамуындағы қауіп факторларына, аталған факторлардың ер азаматтардың өмір сапасына тигізетін әсеріне барынша көп көңіл аударылуда. Және бұл таңқаларлық жағдай емес, өйткені көптеген эпидемиологиялық зерттеулер бойынша ҚБҚГ ер адамдардың ең көп таралған ауруларының бірі болып табылады және әртүрлі авторлардың деректері бойынша, дәрігерге көрінетін ер адамдардың шағымының орта есеппен 29-30%-ын құрайды. Бірақ бұл сандар салыстырмалы екенін айта кету керек. Бірқатар зерттеушілер, оның ішінде шетелдік зерттеушілер баса көрсеткеніндей, ер адамдар әртүрлі себептермен дәрігерге уақытылы қаралмайды, соның салдарынан бұл ауру дер кезінде анықталып отырған жоқ. ҚБҚГ ауруының өсіп отырғанының тағы бір себебі алдын алу шараларының пәрменсіз жүргізілуі, бұл патологияның пайда болуының қауіп факторларын және олардың аурудың асқынуына әсерін жете бағаламау, сол сияқты жалпы болжаудың да дұрыс жүргізілмеуі. Сондықтан қуықалды безінің гиперплазиясының алдын алудың және аталған ауруға шалдыққан пациенттерді сауықтырудың тиімді шараларын жасап шығару қажет. Қорытындылар: Осылайша, жұмыс жасалған әдебиет көздері бойынша ҚБҚГ проблемаларына қаншалықты көп ғылыми жұмыстардың арналғанын, аталған аурудың қарқынды өсуімен байланысты бұл проблеманың қазір қаншалықты өзекті болып отырғанын көрдік. ҚБҚГ-нің несеп жолдары жұмысының бұзылуы және қозу әрекетінің төмендеуі түріндегі көріністері ер адамдардың өмір сапасын айтарлықтай төмендетеді, әртүрлі невротикалық бұзылыстарға апарып соқтырады. Шетелдік авторлардың төменгі несеп жолдары симптомдары мен қозу әрекетінің бұзылуының өзара байланыстары және олардың жүрек-қантамыр жүйесіне, әсіресе жүрек-қантамыр ауруларының ерте анықталуына әсері туралы деректері өте қызықты әрі дәлелді. Бұл берілген кеңестерді аталған екі жағдайды да дер кезінде, алғашқы дәрігерлік деңгейде анықтау үшін қолдануға мүмкіндік береді. Пайдаланылған әдебиет көздеріндегі құнды дәлелдерді ескере отырып, ҚБҚГ ауруын дер кезінде анықтау, алдын алу және сол ауруға шалдыққан пациенттерді кешенді сауықтыру шараларын әзірлеу қажет.