Μελέτη του σηματοδοτικού μονοπατιού BAFF/APRIL στην οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία
Authors: Σεβδαλή Ειρήνη 
Published: September 2021

Οι κυτταροκίνες BAFF και APRIL συμβάλλουν στην επιβίωση, ωρίμανση, ομοιόσταση και διαφοροποίηση των φυσιολογικών Β-κυττάρων, μέσω της αλληλεπίδρασής τους με τρεις υποδοχείς, τους BAFFR, TACI και BCMA. Παρά την απουσία ενός λειτουργικού ρόλου του BAFF/APRIL συστήματος κατά τα πρώιμα στάδια ανάπτυξης των προγονικών Β-κυττάρων στο μυελό των οστών, προηγούμενες μελέτες έδειξαν μία πιθανή συμμετοχή αυτών των μορίων στην παθογένεση της Β-οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας (Β-ΟΛΛ). Η τελευταία συνιστά μια ετερογενή νοσολογική οντότητα, που προκύπτει από την κακοήθη εξαλλαγή των προγονικών Β-κυττάρων. Στην παρούσα μελέτη, αξιολογήσαμε την έκφραση των μορίων του BAFF/APRIL συστήματος στη Β-ΟΛΛ και τη συμμετοχή τους στην αυθόρμητη και στην επαγόμενη από φάρμακα απόπτωση των Β-λεμφοβλαστών, λαμβάνοντας υπόψη τους διακριτούς υποτύπους της νόσου. Η mRNA έκφραση των μορίων του συστήματος αυτού μελετήθηκε σε 70 ασθενείς με ΟΛΛ (παιδιά κι ενήλικες) με RT-PCR, ενώ η πρωτεϊνική έκφραση των υποδοχέων μελετήθηκε σε 12 από αυτούς με κυτταρομετρία ροής. Στη βάση των αποτελεσμάτων μας, πραγματοποιήσαμε πειράματα ανοσοκατακρήμνισης χρωματίνης στην E2A-PBX1+ κυτταρική σειρά προ-Β-ΟΛΛ, 697, και διερευνήσαμε με qPCR την πρόσδεση του E2A-PBX1 χιμαιρικού μεταγραφικού παράγοντα σε περιοχές με πιθανή ρυθμιστική δράση στο BAFFR γονίδιο. Η λειτουργικότητα του BAFFR διερευνήθηκε έπειτα από καλλιέργεια Β-λεμφοβλαστών με BAFF κι έλεγχο της ενεργοποίησης του NF-κΒ2 με Western blot, ενώ αξιολογήθηκαν τα πρωτεϊνικά επιπέδα του υποδοχέα για τις ίδιες συνθήκες. Η συμβολή της αλληλεπίδρασης BAFF/BAFFR στην αυθόρμητη και στην επαγόμενη από φάρμακα (αρασυτίνη, γλυκοκορτικοειδή) απόπτωση των Β-λεμφοβλαστών μελετήθηκε με κυτταρομετρία ροής. Τέλος, διερευνήθηκε η επίδραση της συγκαλλιέργειας BAFF/δεξαμεθαζόνης στα επίπεδα του BAFFR, και στην ενεργοποίηση σηματοδοτικών μονοπατιών (NF-κΒ2, PI3K & NF-κΒ1). Διαπιστώσαμε ότι ο BAFFR ήταν ο κύριος υποδοχέας του συστήματος που εκφράζεται απρόσφορα σε μεταγραφικό και πρωτεϊνικό επίπεδο στη Β-ΟΛΛ, και η έκφρασή του αυτή, καθώς επίσης και των BCMA & APRIL συνδεόταν με το στάδιο ωρίμανσης των κυττάρων. Επιπλέον, η πρόσδεση του χιμαιρικού μεταγραφικού παράγοντα E2A-PBX1 στον υποκινητή του BAFFR γονιδίου προτείνει ένα πιθανό μηχανισμό που θα μπορούσε να αιτιολογεί την αυξημένη έκφραση του BAFFR σε ένα ποσοστό ασθενών με την E2A-PBX1 μετατόπιση. Παρά την απρόσφορη έκφρασή του στη Β-ΟΛΛ, η δέσμευση του BAFF στον BAFFR ενεργοποιεί την κύρια σηματοδοτική οδό, του NF-κΒ2, υποδεικνύοντας ότι ο υποδοχέας είναι λειτουργικός, ενώ οδηγεί και σε αποικοδόμηση από την κυτταρική μεβράνη του BAFFR, ρυθμίζοντας έτσι τα πρωτεϊνικά του επίπεδα. Παρόλα αυτά, διαπιστώσαμε ότι η επώαση με BAFF ενίσχυσε τον αυθόρμητο κυτταρικό θάνατο των BAFFR+ Β-λεμφοβλαστών ασθενών με BCR-ABL+ προ-Β-ΟΛΛ. Το εύρημα αυτό ισχυροποιήθηκε από το γεγονός ότι ο BAFF ενέτεινε την επαγόμενη από γλυκοκορτικοειδή απόπτωση της 697 σειράς, χωρίς να επηρεάζει τη δυναμική των κυττάρων να ενεργοποιούν τον NF-κΒ2 και να αποικοδομούν τον BAFFR. Τα δεδομένα αυτά προτείνουν ένα ρόλο του BAFF-APRIL συστήματος στη Β-ΟΛΛ, ειδικό για τον υπότυπο της νόσου.