Yδρογεωλογικές έρευνες στο πλαίσιο της συνδυασμένης χρήσης και διαχείρισης των επιφανειακών και υπόγειων νερών στο Δέλτα του ποταμού Νέστου
Authors: Καμπάς Γεώργιος 
Published: June 2024

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη σχέση των επιφανειακών και των υπόγειων νερών του δυτικού τμήματος του Δέλτα του Ποταμού Νέστου ως αποτέλεσμα της συνδυασμένης χρήσης τους. Κύριος σκοπός της διατριβής είναι η διερεύνηση του γεωμορφολογικού, υδρολογικού και υδρογεωλογικού καθεστώς της περιοχής έρευνας, η μελέτη των μηχανισμών επικοινωνίας και λειτουργίας του ελεύθερου και του υπό πίεση υδροφορέα της περιοχής και η δημιουργία του εννοιολογικού μοντέλου του ελεύθερου υδροφορέα της περιοχής έρευνας. Η περιοχή έρευνας καταλαμβάνει το δυτικό τμήμα της πεδιάδας του Δέλτα του Νέστου και οριοθετείται ανατολικά από τον Ποταμό Νέστο, νότια και δυτικά από το Θρακικό Πέλαγος και βόρεια από το νότιο λοφώδες τμήμα των ορέων της Λεκάνης. Πρόκειται για μία κατά βάση αγροτική περιοχή, όπου η χρήση του νερού κυριαρχεί στην οικονομία. Επίσης, η περιοχή προστατεύεται από διεθνείς περιβαλλοντικές συνθήκες. Το σύνολο της ποσότητας του αρδευτικού νερού προέρχεται από τον ρουφράκτη των Τοξοτών. Η άρδευση πραγματοποιείται με επιφανειακά δίκτυα, ανοιχτού τύπου, μέσω διωρύγων που εξυπηρετούν την άρδευση περίπου 176.000 στρεμμάτων, ενώ είναι περιορισμένη η χρήση των γεωτρήσεων που αφορούν στην υδρομάστευση του υπό πίεση υδροφορέα. Η δομή και η σύσταση των υλικών του πεδινού τμήματος του Δέλτα του Νέστου επηρεάζουν άμεσα τη διαμόρφωση του υδρογεωλογικού καθεστώτος της περιοχής έρευνας. Οι πλέον πρόσφατες αποθέσεις του πεδινού τμήματος (Τεταρτογενείς αποθέσεις του ποταμού) εκτιμώνται σε λίγες δεκάδες μέτρα. Αποτελούνται από εναλλαγές στρώσεων άμμου, χαλικιών, αργίλων και ιλύος με περιορισμένη όμως ανάπτυξη και χαρακτηριστική ετερογένεια που είναι ακριβώς αποτέλεσμα της δελταϊκής απόθεσης. Στο δυτικό τμήμα του Δέλτα του ποταμού Νέστου, αναπτύσσονται δύο υδραποθεματικές ζώνες: α) η ζώνη του προσχωματικού υδροφορέα και β) η ζώνη του συστήματος των υπό πίεση υδροφορέων. Η διατριβή βασίστηκε στη συγκέντρωση και ανάλυση υφιστάμενων στοιχείων και μελετών όσο και στη συλλογή πρωτογενών δεδομένων κατά τη διάρκεια τεσσάρων (4) περιόδων (Μαΐου και Οκτωβρίου) κατά τα έτη 2019 και 2020 από ένα δίκτυο συνολικά 46 γεωτρήσεων που υδρομαστεύουν τον ελεύθερο και τον υπό πίεση υδροφορέα. Έλαβε χώρα, τόσο η ποσοτική διερεύνηση του ελεύθερου και του υπό πίεση υδροφορέα, μέσω της ανάλυσης κυρίως της πιεζομετρίας τους, όσο και ο ποιοτικός προσδιορισμός βασικών ιόντων και βαρέων μετάλλων. Επίσης, πραγματοποιήθηκε και υδροχημική ανάλυση των νερών του Ποταμού Νέστου σε τρία (3) σημεία, καθώς και ανάλυση των επιφανειακών νερών σε κάθε μία από τις τέσσερις (4) κύριες αποστραγγιστικές τάφρους.Δημιουργήθηκαν πιεζομετρικοί χάρτες, καθώς και χάρτες κατανομής των υδροχημικών παραμέτρων για κάθε μία περίοδο μέτρησης και για κάθε τύπο υδροφορέα. Ακόμη, έλαβε χώρα η χρήση ευρέως διαδεδομένων δεικτών ποιότητας των υπογείων νερών καθώς και η χρήση πρότυπου για την περιοχή δείκτη ποιότητας του υπόγειου νερού. Ακολούθησε η ανάπτυξη του εννοιολογικού μοντέλου του ελεύθερου υδροφορέα της περιοχής έρευνας, βασισμένου σε όλα τα πρωτογενή δεδομένα της παρούσας έρευνας, αλλά και σε προϋπάρχοντα στοιχεία που αντλήθηκαν από διάφορες πηγές. Η προσομοίωση έγινε μέσω του κώδικα MODFLOW, ο οποίος είναι ο πιο διαδεδομένος κώδικας προσομοίωσης της ροής του υπόγειου νερού.