Landscape ecology of plant–pollinator interactions in the Aegean Sea
Authors: Νεοκοσμίδης Λάζαρος 
Published: February 2024

Τα συστήματα επικονίασης διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην παγκόσμια βιοποικιλότητα και την παραγωγικότητα των αγροοικοσυστημάτων. Τα δίκτυα επικονίασης, ως αλληλεπιδράσεις αμοιβαιότητας, παρουσιάζουν καθολικές αρχιτεκτονικές με επιπτώσεις για την σταθερότητα του συστήματος. Ωστόσο, οι χρησιμοποιούμενες μετρικές για τον χαρακτηρισμό της δομής των δικτύων συχνά καταγράφουν μια πτυχή της αρχιτεκτονικής, αγνοώντας την τοπολογική πληροφορία των έμμεσων αλληλεπιδράσεων των ειδών. Επιπλέον, οι αλληλεπιδράσεις των ειδών παρουσιάζουν μια δυναμική φύση όπου απαιτείται η συνύπαρξη των εταίρων. Αυτό υποδηλώνει ότι ουδέτερες (δηλ., αφθονία) και λειτουργικές (δηλ., λειτουργικά χαρακτηριστικά) διεργασίες συνεργούν για τη διαμόρφωση των δικτύων επικονίασης. Δεδομένου ότι οι τοπικές συνθήκες και το τοπίο επηρεάζουν την αφθονία, θα πρέπει επίσης να επηρεάζουν τις αλληλεπιδράσεις των ειδών, τους δομικούς ρόλους των ειδών και τις αρχιτεκτονικές των δικτύων. Επιπλέον, καθώς οι επαληθευμένοι εταίροι δεν αλληλεπιδρούν συστηματικά, η μεταβλητότητα των αλληλεπιδράσεων αναμένεται να υπερβαίνει αυτήν της σύνθεσης των ειδών, προωθώντας έτσι την ιδέα ότι οι αλληλεπιδράσεις των ειδών έχουν μια δική τους βιογεωγραφική δομή. Εκτός αυτού, η σύνθεση των ειδών που απαρτίζουν την περιφερειακή δεξαμενή ενός νησιού αποτελεί έναν περιοριστικό παράγοντα προκαθορισμένων επιλογών για την τοπική σύνθεση ειδών και αλληλεπιδράσεων. Ωστόσο, οι επιδράσεις του τοπίου στα δίκτυα επικονίασης έχουν μελετηθεί επιφανειακά, ιδιαίτερα οι προαναφερθείσες διεργασίες, και ποτέ στο σύστημα του Αιγαίου. Η παρούσα διπλωματική εργασία στοχεύει να καλύψει αυτό το κενό γνώσης επιχειρώντας να ξεδιαλύνει: α) πώς και σε ποιο βαθμό οι πτυχές του τοπίου, συγκεκριμένα η σύνθεση και η χωρική διαρρύθμιση των ενδιαιτημάτων, επηρεάζουν τις τοπικές συναθροίσεις των επικονιαστών, β) πώς η τοπική μοναδικότητα της σύνθεσης των φυτών, των μελισσών και των πραγματοποιημένων και των εν’ δυνάμει αλληλεπιδράσεών τους σχετίζεται με το τοπίο και την ταυτότητα του νησιού, και γ) πώς το περιβάλλον τοπίο και τα νησιωτικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν τους δομικούς ρόλους των ειδών και διαμορφώνουν την αρχιτεκτονική στην μεσοκλίμακα των δικτύων επικονίασης. Συνολικά, τα ευρήματά δείχνουν ότι η ετερογένεια των ενδιαιτημάτων υποστηρίζει τοπικά άφθονες και ποικίλες συναθροίσεις επικονιαστών, αυξάνοντας έτσι την δυνατότητα για περαιτέρω αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ειδών. Ειδικότερα, τα πολύπλοκου-σχήματος κατατμήματα, τα οποία είναι διαδεδομένα στα τοπία του Αιγαίου, ενισχύουν τη διεπαφή — διευκολύνοντας έτσι τη ροή των ειδών — μεταξύ των παρακείμενων ενδιαιτημάτων. Αυτό αυξάνει σημαντικά τη δυνατότητα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών και τα μονοπάτια έμμεσων αλληλεπιδράσεων, με συνέπειες για τους δομικούς ρόλους των ειδών και την αρχιτεκτονική μεσοκλίμακας των δικτύων. Επιπλέον, λόγω του ιδιαίτερου πλούτου των συναθροίσεων των ειδών, οι περιοχές αυτές φιλοξενούν μια εξαιρετικά μοναδική σύνθεση ειδών και αλληλεπιδράσεων που διαφέρουν σημαντικά από άλλες κοινότητες. Τέλος, καταδεικνύεται ότι η ανάλυση στην μεσοκλίμακα των δικτύων, ειδικότερα η καταγραφή της σύνθεσης των μοτίβων, αναδεικνύει περισσότερη από την μεταβλητότητα των δικτύων από ότι άλλες προσεγγίσεις. Κατά συνέπεια, υπάρχει ένα σημαντικό δυναμικό στην εξερεύνηση των αλληλεπιδράσεων φυτών-επικονιαστών σε αυτή την κλίμακα που παραμένει ανεξερεύνητο.