Προσδιορισμός των χαρακτηριστικών φυσικών συστάδεων μαύρης πεύκης υπό το πρίσμα της δασοκομίας πολλαπλών σκοπών στην περιοχή του Ν.Α. Ολύμπου
Authors: Ράπτης Δημήτριος 
Published: January 2014

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η ανάλυση των δομικών χαρακτηριστικών φυσικών συστάδων μαύρης Πεύκης στα πλαίσια της σύγχρονης θεώρησης ενός πολυλειτουργικού δάσους και η δημιουργία συσταδικών μοντέλων που να ανταποκρίνονται με τον πληρέστερο τρόπο στην εκάστοτε λειτουργία. Βάση για τη δημιουργία αντιπροσωπευτικών μοντέλων αποτέλεσαν συγκεκριμένες δασικές λειτουργίες όπως είναι η προστατευτική, η παραγωγή ξύλου, η προσφορά αναψυχής, η διατήρηση της ποιότητας του νερού, η αύξηση της παραγωγής του και η διατήρηση της βιοποικιλότητας, καλύπτοντας την πλειονότητα των κοινωνικών αναγκών που ικανοποιούνται από το δάσος σήμερα. Η εφαρμογή των σύγχρονων μεθόδων χωρικής ανάλυσης (G.I.S) και των συσκευών δορυφορικού εντοπισμού (G.P.S) παρείχαν το πλαίσιο της χωρικής κατανομής των κυριοτέρων δασικών λειτουργιών και την λεπτομερή οριοθέτησή τους σε σύστημα καρτεσιανών συντεταγμένων. Αναλυτικά, έγινε χρήση παρόμοιων μεθοδολογιών που αναφέρονται στην παγκόσμια βιβλιογραφία και στηρίζονται στο συνδυασμό φυσιογραφικών κριτηρίων, κλιματικών δεδομένων και δεικτών ανθρώπινης παρουσίας μέσω της εφαρμογής των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών,προσαρμοσμένων στις Ελληνικές συνθήκες. Για κάθε τμήμα δασικής έκτασης ορίστηκε μια κύρια δασική λειτουργία με τις υπόλοιπες να εισέρχονται συμπληρωματικά καθώς βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Παράλληλα, εκτιμήθηκε η παραγωγικότητα του κάθε τμήματος με στόχο τον προσδιορισμό της ικανότητάς του να απορροφήσει τις επερχόμενες διαταραχές και να ανταποκριθεί στην εκπλήρωση των λειτουργιών με αειφορικό τρόπο. Ο καθορισμός του διαχειριστικού σκοπού οδήγησε στον καθορισμό του δασοκομικού στόχου. Η δημιουργία μεικτών δασών κηπευτής ή υποκηπευτής δομής είναι το ζητούμενο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με μια σειρά χρονικά κατανεμημένων δασοκομικών επεμβάσεων που όμως αναμένεται να επηρεάσουν τον υδρολογικό κύκλο καθώς και τους δείκτες της βιοποικιλότητας τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Χρησιμοποιώντας ως συνδετικό κρίκο την κυκλική επιφάνεια και τις μεταβολές της ως αποτέλεσμα των δασοκομικών επεμβάσεων, εκτιμήθηκαν ποσοτικά οι αλλαγές της επιφανειακής απορροής σε mm και οι μεταβολές του δείκτη ποικιλότητας Shannon Index σε κάθε δασικό τμήμα. Η ανάλυση έδειξε ότι τα δάση του Νοτιοανατολικού Ολύμπου δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις μιας πολυλειτουργικής θεώρησης. Η μέχρι τώρα διαχείριση στηριζόμενη σε οικονομικά κριτήρια με στόχο την απόληψη βιομάζας, έχει δημιουργήσει στην πλειοψηφία ομήλικα δάση που αδυνατούν να ανταποκριθούν σε λειτουργίες εκτός της παραγωγής ξυλείας. Η υπερκάρπωση κατά τόπους είναι έντονη όπως και η έλλειψη καλλιεργητικών επεμβάσεων. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή κρίνεται ως απολύτως αντιστρεπτή μέσω των δασοκομικών επεμβάσεων και της διαμόρφωσης της κατάλληλης, κατά περίπτωση, δομής. Οι διάφορες δασικές λειτουργίες είναι δυνατό να συνδυαστούν ακόμη και αν έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους εξυπηρετώντας κοινωνικές ανάγκες και δημιουργώντας σταθερότερα δασικά οικοσυστήματα έναντι εξωτερικών παραγόντων και επιδράσεων.