Επισκοπή Κερνίτσης, κατόπιν Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας
Authors: Παπαμεντζελόπουλος Κωνσταντίνος 
Published: January 2022

Η παρούσα διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στην παρουσίαση της ιστορικής πορείας και των διοικητικών μεταβολών της τοπικής Εκκλησίας της Κερνίτσης, σημερινής Μητρόπολης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, από την πρώτη χρονολογικά βεβαιωμένη μαρτυρία για την ύπαρξή της μέχρι σήμερα, με βάση το υλικό που μας προσφέρουν η αρχαιολογική σκαπάνη, η εγχώρια και διεθνής βιβλιογραφία και, για την νεώτερη περίοδο, το πρωτογενές αρχειακό υλικό. Αν και δε γνωρίζουμε πότε ιδρύθηκε ακριβώς, η ύπαρξη της επισκοπής Κερνίτσης βεβαιώνεται τους βυζαντινούς χρόνους. Αυτό μαρτυρεί η παλαιότερη βεβαιωμένη ύπαρξή της (σφραγίδα του Κερνίτσης Παύλου), που χρονολογείται τον 10ο αιώνα. Η ιστορική παρουσία της τοπικής Εκκλησίας της Κερνίτσας δεν διακόπηκε στις περιόδους της ξενοκρατίας (φραγκοκρατία, τουρκοκρατία). Το μεγαλύτερο διάστημά της υπήρξε υπαγόμενη επισκοπή στη Μητρόπολη Παλαιών Πατρών –με εξαίρεση την διττή ανύψωσή της, την πρώτη φορά το 1380, σε Μητρόπολη, και τη δεύτερη φορά, σε Αρχιεπισκοπή το 1654– και μέχρι το 1711 έφερε τον τίτλο επισκοπή Κερνίτσης. Κατόπιν με την μεταφορά της έδρας από το χωριό Καθολικό του Άνω Διακοπτού στα Καλάβρυτα προστέθηκε στον τίτλο και το τοπωνύμιο των Καλαβρύτων. Στους χρόνους της Επανάστασης, συγκεκριμένα το 1826, για πρώτη φορά στην επισκοπή Καλαβρύτων υπάγεται η επαρχία της Αιγιαλείας. Η ένωση των δύο επαρχιών θα συμβεί επίσημα το 1852. Από τότε και μέχρι σήμερα η επισκοπή (από το 1922 Μητρόπολη) φέρει τον τίτλο «Καλαβρύτων και Αιγιαλείας».Ως έδρες της επισκοπής Κερνίτσης κατέστησαν διαδοχικά η Βούρα (10ος – 12ος), αργότερα κατά τους μεταβυζαντινούς χρόνους, η έδρα ήταν στο άνω Διακοπτό και συγκεκριμένα στην ομώνυμη κωμόπολη του τέως δήμου Βουρών, Κερνίτσα (13ος – 15ος). Κατόπιν και μέχρι το 1711 έδρα της επισκοπής Κερνίτσης αποτέλεσε το χωριό Καθολικό της Αιγιαλείας, το οποίο μάλιστα ακριβώς για αυτό το λόγο έλαβε το τοπωνύμιο «Ἐπισκοπἠ» ή «Πισκοπάδες», χαρακτηρισμός που μένει ως σήμερα. Στις αρχές του 18ου αι, συγκεκριμένα το 1711, έχουμε μεταφορά της επισκοπικής έδρας από το Καθολικό στα Καλάβρυτα. Από το 1930 και μέχρι σήμερα η επισκοπική έδρα βρίσκεται στο Αίγιο.Ένα μεγάλο μέρος της επιστημονικής συνεισφοράς της παρούσης διατριβής στην επέκταση του συγκεκριμένου γνωστικού πεδίου ουσιαστικά βρίσκεται στην δημοσίευση του ανέκδοτου αρχειακού υλικού των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ.) για την επισκοπή Κερνίτσης. Από την μεταγραφή και εξέταση του αρχειακού και πρωτογενούς υλικού της περιόδου βασιλείας του Όθωνα (1833–1862), έγινε προσπάθεια να διερευνηθούν οι παράγοντες που επηρέασαν τη διαμόρφωση και ανάπτυξη (μετονομασία, όρια) της τοπικής εκκλησίας της τότε επισκοπής Κερνίτσης, σημερινής Μητρόπολης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας. Στα ανέκδοτα αυτά κείμενα, που αφορούν όχι μόνο στην ιστορία και διοίκηση της επισκοπής, αλλά και στον μοναστικό βίο της κατά την οθωνική περίοδο, μελετώνται οι ενέργειες, οι επιλογές ακόμα και οι συμπεριφορές των ανθρώπων που εκπροσωπούσαν τους θεσμούς αυτούς (εκκλησιαστικό, πολιτειακό και μοναστηριακό θεσμό). Η συνεξέταση των θεσμών αυτών και η διερεύνηση των ζητημάτων που αναδεικνύουν τα αρχειακά έγγραφα, παρουσιάζουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της τότε επισκοπής Καλαβρύτων και Αιγιαλείας.