ЦИФРЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ ҚАЗАҚСТАННЫҢ КИЕЛІ КЕҢІСТІГІН ЗЕРДЕЛЕУ КЕЗІНДЕ СТУДЕНТТЕРДІҢ ЗЕРТТЕУ ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУ (Түркістан облысы мысалында)
Authors: Жорабай С.Т. 
Published: January 2024

Статья посвящена одной из актуальных проблем – развитию исследовательских умений сту- дентов в изучении сакрального пространства Туркестанской области. Почему именно исследо- вательские умения? Поскольку они способствуют развитию критического мышления, само- стоятельному поиску информации и анализу, способности решать проблемы, а также генерировать новые идеи. В рамках нашего исследования, объектом изучения студентов являются сакральные пространства Туркестанской области. Авторами проанализировано и определено то, что в стране актуальна государственная программа духовной модернизации, изучение священных «сакральных» мест Казахстана «Рухани жаңғыру» – «Сакральная география Казахстана». При этом, как отмечают авторы, сакральные археологические объекты требуют дополнительного научного исследования, и одним из эффективных средств является применение цифровых технологий. Образовательные онлайн-платформы способствуют повышению вовлеченности и эффективности освоения знаний. Одной из таких технологий является виртуальная реальность (VR). С целью определения представлений у студентов 1-4 курсов (N=100) о сакральных местах Туркестанской области на констатирующем этапе исследования нами проведено анкетирование. Результаты анкетирования показывают, что у студентов проявляется интерес к изучению сакральных мест Казахстана (на примере Туркестанской области). Как показывает анкетирование, в основном данные места посетили коренные жители города и близлежащих областей. А студенты других областей менее знакомы с данными местами. В связи с чем, перед нами стоит задача в изучении возможностей цифровых технологий и обеспечении необходимой и доступной информацией о сакральных местах Туркестанской области. Сделан обзор виртуальных программ, приложений и сайтов для развития исследовательских умений в процессе изучения «Святых» (сакральных) пространств. Ключевые слова: исследовательские умения, сакральное пространство, цифровые технологии, студент, виртуальная реальность (VR), виртуальный 3D тур, электронная библиотека.

Мақала өзекті мәселелердің бірі – Түркістан облысының киелі кеңістігін зерттеудегі студент- тердің зерттеу дағдыларын дамытуға арналған. Неліктен зерттеу дағдылары? Олар сыни ойлауды дамытуға, ақпаратты өз бетінше іздеуге және талдауға, мәселелерді шешуге, сондай-ақ жаңа идеяларды қалыптастыруға ықпал ететіндіктен. Біздің зерттеу аясында студенттерді зерттеу нысаны Түркістан облысының киелі кеңістігі болып табылады. Авторлар елімізде Рухани жаңғырудың мемлекеттік бағдарламасы, Қазақстанның «Рухани жаңғыру» – «Қазақстанның киелі географиясы» қасиетті «киелі» жерлерін зерделеу өзекті екенін талдап, анықтады. Сонымен қатар, авторлар атап өткендей, қасиетті археологиялық нысандар қосымша ғылыми зерттеуді қажет етеді және тиімді құралдардың бірі цифрлық технологияларды қолдану болып табылады. Онлайн білім беру плат- формалары білімді игерудің белсенділігі мен тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Осындай техно- логиялардың бірі виртуалды шындық (VR) болып табылады. 1-4 курс студенттерінің (N=100) Түркістан облысының киелі жерлері туралы ұсыныстарын анықтау мақсатында зерттеудің анықтаушы кезеңінде сауалнама жүргіздік. Сауалнама нәтижелері студенттердің Қазақстанның киелі жерлерін (Түркістан облысының мысалында) зерттеуге қызығушылық танытатынын көрсете алады. Сауалнама көрсеткендей, бұл жерлерге негізінен қала- ның және жақын маңдағы аудандардың байырғы тұрғындары келіп тұр. Ал басқа облыстардың сту- денттері бұл жерлермен аз таныс. Осыған байланысты, біздің алдымызда цифрлық технология- лардың мүмкіндіктерін зерделеу және Түркістан облысының киелі орындары туралы қажетті және қолжетімді ақпаратпен қамтамасыз ету міндеті тұр. «Қасиетті» (киелі) кеңістіктерді зерттеу про- цесінде зерттеу дағдыларын дамытуға арналған виртуалды бағдарламаларға, қосымшаларға және сайттарға шолу жасалды. Түйін сөздер: зерттеу дағдылары, киелі кеңістік, цифрлық технологиялар, студент, виртуалды шындық (VR), виртуалды 3D тур, электронды кітапхана.

The article is devoted to one of the urgent problems – the development of students' research skills in the study of the sacred space of the Turkestan region. Why research skills? Because they contribute to the development of critical thinking, independent search for information and analysis, the ability to solve problems, as well as generate new ideas. As part of our research, the sacred spaces of the Turkestan region are the object of students' study. The authors analyzed and determined that the state program of spiritual modernization, the study of the sacred «sacred» places of Kazakhstan «Rukhani zhangyru» – «Sacred geography of Kazakhstan» is relevant in the country. At the same time, as the authors note, sacred archaeological sites require additional scientific research, and one of the effective means is the use of digital technologies. Online educational platforms help to increase the involvement and efficiency of knowledge acquisition. One of these technologies is virtual reality (VR). In order to determine the ideas of students of 1-4 courses (N=100) about the sacred places of the Turkestan region at the ascertaining stage of the study, we conducted a questionnaire. The results of the survey show that students are interested in studying the sacred places of Kazakhstan (on the example of the Turkestan region). As the survey shows, these places were mostly visited by indigenous residents of the city and nearby regions. And students of other areas are less familiar with these places. In this connection, we are faced with the task of exploring the possibilities of digital technologies and providing the necessary and accessible information about the sacred places of the Turkestan region. An overview of virtual programs, applications and websites for the development of research skills in the process of studying «Holy» (sacred) spaces is made. Keywords: research skills, sacred space, digital technologies, student, virtual reality (VR), virtual 3D tour, electronic library.