Διερεύνηση των δυνατοτήτων προσαρμογής σε συνθήκες λειψυδρίας σε νησιά του Ν. Αιγαίου
Authors: Στάθη Ευθυμία 
Published: February 2022

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι η ανάπτυξη ενός πολυκριτηριακού μοντέλου λήψης αποφάσεων που στόχο έχει την ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων σε μια περιοχή με έντονα ξηροθερμικό κλίμα του Ν. Αιγαίου. Η έρευνα επιδιώκει την αναζήτηση του ευνοϊκότερου συστήματος πρακτικών και στρατηγικής ορθολογικής διαχείρισης των υδατικών πόρων προσαρμοσμένης κατάλληλα σε τρία άνυδρα νησιά του Ν. Αιγαίου. Πιο συγκεκριμένα, μελετήθηκαν τα νησιά Μύκονος, Νάξος και Κως και αναπτύχθηκε ένα μοντέλο διαχείρισης προσαρμοσμένο στις ανάγκες κάθε νησιού, που στοχεύει στην ανθεκτικότητα, τη βιωσιμότητα και την αειφορία του νερού. Πρόκειται για μια περιοχή που ήδη αντιμετωπίζει προβλήματα λειψυδρίας, τα οποία θα ενταθούν στο μέλλον, λόγω της τουριστικής ανάπτυξης αλλά και της κλιματικής αλλαγής. Η επίλυση στα υδατικά προβλήματα της περιοχής θα γίνει μέσα από την έγκαιρη και στοχευμένη ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών και διαχειριστικών πρακτικών, οι οποίες θα πλαισιώσουν ένα γενικότερο μοντέλο ορθολογικής διαχείρισης υδατικών πόρων.Αρχικά, έγινε η χαρτογραφική απεικόνιση των λεκανών απορροής της περιοχής έρευνας και ο προσδιορισμός των βασικών χειμαρρικών παραγόντων με τη χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών και καθορίστηκε το χειμαρρικό περιβάλλον των επί μέρους λεκανών απορροής. Επιπλέον, έγινε η ανάλυση των χαρακτηριστικών και των αιτιών του φαινομένου της λειψυδρίας μέσω της ανάλυσης των τάσεων των βροχοπτώσεων και των θερμοκρασιών και της ανάλυσης της ξηρασίας, καθώς και των διαχειριστικών πρακτικών που διαμορφώνουν την παρούσα κατάσταση.Στη συνέχεια, έγινε η εκτίμηση του υδατικού ισοζυγίου και των ανανεώσιμων ποσοτήτων νερού μέσω του υδρολογικού κύκλου. Επίσης, εκτιμήθηκε η προσφορά και η ζήτησης νερού για τις διάφορες χρήσεις σε κάθε νησί και διερευνήθηκαν οι εναλλακτικές αύξησης των υδατικών διαθεσίμων. Τέλος, έγινε επιλογή βέλτιστων πρακτικών και η δημιουργία συστήματος λήψης απόφασης για την ορθολογική διαχείριση του νερού με τη χρήση της πολυκριτηριακής ανάλυσης. Προέκυψε ότι η αφαλάτωση είναι η προσφορότερη λύση για την αύξηση του υδατικού δυναμικού της Μυκόνου, ενώ παράλληλα θα πρέπει να εφαρμοστούν μέτρα εξοικονόμησης νερού, όπως η παρακολούθηση και αξιολόγηση των συστημάτων παροχής νερού, υδρομετρήσεις, ορθολογική τιμολόγηση νερού, ανιχνεύσεις διαρροών-συντήρηση, οικονομικά κίνητρα και ποινικές ρήτρες και τέλος εκπαίδευση-πληροφόρηση κοινού.Όσον αφορά στη Νάξο, οι δυνατότητες εκμετάλλευσης της επιφανειακής απορροής θεωρούνται μεγάλες. Η κατασκευή του φράγματος στη θέση Τσικαλαριό, όπως και των δύο λιμνοδεξαμενών που έχουν μελετηθεί, και μπορούν να δώσουν ικανοποιητική λύση στο έλλειμμα ύδρευσης, και ταυτόχρονα να οδηγήσουν σε βελτίωση της κάλυψης των αρδευτικών αναγκών. Η εξοικονόμηση νερού αποτελεί διαχειριστική πρακτική που θα βοηθήσει με μέτρα που στοχεύουν στην προστασία και τη διατήρηση της ποσότητας των υδατικών πόρων, καθώς και στην αντιμετώπιση της ποιοτικής υποβάθμισης αυτών. Ειδικότερα, η μείωση της κατανάλωσης νερού στη γεωργία, που αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή νερού στο νησί, κρίνεται απαραίτητη.Η Κως έχει, επίσης, μεγάλες δυνατότητες εκμετάλλευσης της επιφανειακής απορροής. Η υλοποίηση των έργων που προβλέπουν οι τεχνοοικονομικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί στο νησί για δύο φράγματα και εννέα λιμνοδεξαμενές μπορούν να δώσουν ικανοποιητική λύση στην ύδρευση, και ταυτόχρονα να οδηγήσουν σε βελτίωση της κάλυψης των αρδευτικών αναγκών, καθώς θα προκύψει μερική απεξάρτηση της παροχής νερού ύδρευσης και άρδευσης από τα υπόγεια νερά. Η εξοικονόμηση νερού θα συνεισφέρει στην ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων στην Κω. Πιο συγκεκριμένα, η εξοικονόμηση νερού στη γεωργία θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή. Το νησί έχει δυνατότητες να καλύψει τις παρούσες ανάγκες σε νερό, αλλά και μελλοντικές. Γενική αντίληψη αποτελεί η θέση ότι τα υδατικά προβλήματα στο νησί της Κω, όπως και στη Νάξο, συνδέονται περισσότερο με κακό ή ανύπαρκτο σχέδιο υδατικής διαχείρισης παρά με έλλειψη νερού.