bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Filozofia wyboru Sørena Kierkegaarda i Barucha Spinozy a teoria prawa
Authors: Jakubiec Marek
Published: September 2014

Lawyers who deal with applying law in practice very often are not aware of many hidden suppositions, which justify the existence of law and make it reasonable. It is obvious that in discovering them philosophy can be helpful. The main part of this article is the analysis of the thought of two European philosophers: S. Kierkegaard and B. Spinoza. The important field of their interest was a philosophy of human existence. Its significant element is liberty. The attitude to it creates their visions of being.Kierkegaard is well known as the author of „three periods of human life (esthetical, ethical and religious)” concept. In his opinion the necessary element of any progress in existence is taking the plunge and changing the way of life. It is possible by dint of liberty. A totally different vision can be found in Spinosa’a „Ethics more geo-metrico”. The author wants to convince us that the potentiality of making decisions is only an illusion.The possible consequences of the acceptance of such a vision were shown very briefly; the goal of the paper is also to demonstrate that since the beginning of our civilisation we have had to assume a concept similar to Kierkegaardian’s.
Krytyka a polityka kulturalna. Społeczna funkcja filozofii w koncepcjach Maxa Horkheimera i Richarda Rorty’ego
Authors: Zając Patryk
Published: September 2014

In this paper, using elements of the comparative analysis, it is argued that Horkheimer and Rorty convergently understand philosophy as a discipline that meets the social functions. In support of this thesis the problem of significance vs. contingency of the relation between philosophy and social affairs is examined, then their individual interpretation of the social function of philosophy is presented. The attention is drawn to the epistemological problem of the objectivity. It is significantly affecting the proposed interpretations of philosophy social function. The analysis leads to the conclusion that Horkheimer proposes to treat philosophy as a social horizon, and Rorty recognizes the social issues as a horizon of philosophical problems. However, following the concept of Rorty, we would have to break with the whole tradition of Western philosophy. In this perspective, Horkheimer’s position seems more reasonable only because of its economy.
Dusza-umysł-ciało. Rozważania nad triadyczną antropologią
Authors: Smurzyńska Adrianna
Published: September 2014

This article considers triadic view of human, based on Hebraic anthropology. At the begging, there are presented monistic and dualistic anthropologies – ancient, medieval and contemporary. Then, they are contrasted with triadic anthropology, which suits better to achievements of contemporary psychology. At the end, the author puts forward an opinion about practical implications of triadic anthropology.
Portrety przypadku
Authors: Jernajczyk Jakub
Published: September 2014

We used to identify the scientific reflection over the idea of the chance with mathematics or philosophy. In this paper we shall look at the problem from the perspective of visual arts. The history of philosophy and science shows that the idea of the chance was understood in many different ways. Also today we can differentiate at least three distinct paths of apprehending the topic: 1) the objective chance – when we presume that random events exist actually in nature, 2) the subjective chance – when what we presume to be random, results from the lack of sufficient knowledge about what could happen, and 3) the dynamic chance – when the randomness appears as an effect of complex interactions in determined systems. It seems that all the faces of the chance find their examples in arts, too. We notice them in the heritage of great masters, such as Leonardo da Vinci, Max Ernst, André Masson, Marcel Duchamp, Jackson Pollock, or Ryszard Winiarski. We also see that the chance plays a crucial role in contemporary arts.
Przypadkowość śmierci (wybrane aspekty)
Authors: Midura Maria
Published: September 2014

The fortuity can be defined both as an unpredictable case and a fate or destiny. This article will show that ambivalence of meaning on the example of phenomenon of death. The article contains three parts. The first one tells about the meaning of the fortuity of death in some archaic cultures. The next one refers to the case of the fortuity of death in medicine and its consequences. However, the last part brings up the way of presenting the fortuity of death in mass media and its influence on recipients.
Zasada antropiczna a dzieje kultury. Między determinizmem, tradycją i przypadkiem
Authors: Szkaradnik Katarzyna
Published: September 2014

Tradition has stopped being something accepted in the natural way at present, it is inevitably a subject of reflection. In what degree does it still define us? Should we rid ourselves of it, because it is a burden and limitation? In reference to tradition, comprehended today as something eligible and not longer forming fully human fates, the authoress considers the question of determinism as well as accidence. She looks at it from the perspective of hermeneutics, wondering if in Gadamer’s idea the tradition is really predominant and captivating, and also considering the project of Odo Maquard. The philosopher sees the mission of hermeneutics in making changes there, where nothing can be changed, i.e., in our fate, but also in restoring the homeliness of world. The final thought is the reflection on how in the light of those conceptions the religion, understood as human objection against nonsense and accidence, would be located.
Prawdopodobieństwo: droga do pewności? Probabilistyka w myśli Johna Henry’ego Newmana
Authors: Cebula Piotr
Published: September 2014

The term „probability” in Newman’s philosophy is ambiguous. This fact, very often causes the chaos of interpretation. The second difficulty is to grasp the relationship between the probability and certainty-certitude in the system of its thought. The aim of this article is to try to solve these two matters. The way of using the word by the cardinal shows that it is an instrument of implicit reasoning and it has an epistemic meaning. The accumulation of probabilities brings us to assent something as the truth. However, they never extort for it. When in the province of implicit reasoning the assent is the fact, and is reflected upon, then the assent is the certitude. So, in Newman’s thought probability is a natural way to certitude.
Rola przypadku w twórczości Witolda Lutowsławskiego. W nawiązaniu do myśli Michała Hellera
Authors: Dolewka Marek
Published: September 2014

In the preface to his book „Philosophy of Chance”, Michael Heller writes that „the structure of the universe is twined with chances”. An analogical structure can be found in classical music, e.g. in the most of works written after 1960 by Witold Lutosławski (1913-1994) – „the biggest Polish composer of the second half of the 20th century, or maybe even the whole century” (Tadeusz Kaczyński). The goal of this paper is to describe in rough the role of indeterminacy in Witold Lutosławski’s controlled aleatoric music and to show analogies between the ways indeterminacy is presented in Lutosławski’s music and Heller’s thought.
Czesław Miłosz wobec pytania unde malum?
Authors: Potyczka Marcin
Published: September 2014

The evolution of his views on the world of nature led Miłosz to spiritual transformation, which connected awereness the pain of existence with largeness and beauty of the universe. Conscious, that behind the colour of nature curtain take place continuous performance of tortures and sufferings, he treated haiku of japanese poet as his own, which he was asked to translate: „we walk above hell, gazing at flowers”. One more antidote on coping with awareness of evil, which exists in nature was warning, that human measures should not be used in assessment of world of plants and animals. Present in Miłosz world view conviction about beautiful world and permeated with evil caused, that Nobel prize winner tried to strengthen life with all his works. The author of Orpheus and Eurydice in disguise of mythical god passed on implicite, certain characteristic feature of his own creative power. Namely, the poet always stays on the side of existence, tries to see the happiness of life in surrounding tastes, smells, pictures. Opportunity to polemics, which refer to evil, which exists in our world was meeting organized 29.09.1994 by foundation ,,Sign” in which took participation inter alia Czesław Miłosz. During one of this meetings, participants of discussion agreed, that philosophy is helpless in relation to the problem of evil. Touch of evil is or absurdity or secrecy. The secrecy, which bothered Miłosz through all his life, and in front of which he stood helpless.
O głosach w głowie Sokratesa. Przyczynek do dyskusji
Authors: Sajdek Zofia
Published: September 2014

The article is an attempt to answer the question what Socrates’ daimonion is, and withal, what its function, meaning and origins are. The main part of this article is focused on diverse interpretations of philosophers such as Guthrie, Swieżawski, Nowicki etc. In this context there are presented two general attitudes towards the problem: personal and abstract. Additionally, concerning the abstract interpretation, it is proposed reading daimonion as a sort of ultimate intuition.
Krata podwójna: próba opisu wydarzeń przyszłych za pomocą narzędzi logicznych
Authors: Bażyk Albert Przemysław
Published: September 2014

An unflagging interest in describing future events has continuously motivated investigations, particularly in the field of logic.Aristotle, universally acknowledged as the father of logic, proposed a set of certain bases from which we could depart with our investigations. However, these are tools in which, despite their great value, one can perceive certain shortcomings.Over the centuries many attempts have been made to discover a means of describing any sentence, expressed in any grammatical form. One of these attempts is bilattice theory, through which it has been attempted to describe future events. This theory makes use of tools such as vagueness and different forms of semantics including subvaluationism and supervaluationism.In lattice theory itself, the double lattice known as the FOUR lattice (four-valued bilattice logic) is directly employed.After analyzing the structure of a given theory one may easily make use of it in practice, providing examples of its usage.
Poszukiwanie sensu we Wszechświecie emergentnym
Authors: Dziadkowiec Jakub
Published: September 2014

The relation of emergence finds more and more application areas in philosophical and scientific researches. By displaying its sources within the current of British Emergentism and by formulating conditions for that relation, the paper analysis a validity of reference between the concept of emergence and two issues developed by contemporary physics: Copenhagen interpretation of quantum decoherence and the beginning of Universe within selected models of quantum cosmology. Complementally, an idea of emerging God that – entangled in natural world structures – confers the sense upon it, is introduced. Such an operation emphasizes a universality of emergence relation in explaining connections between consecutive levels of ontological structures.
Dlaczego Popper nie był kryptoindukcjonistą
Authors: Sajdek Zofia
Published: September 2014

The article is an attempt to answer the question whether the result of the connection between corroboration and verisimilitude is an inductive element in the Popperian methodology. For this purpose the essay collates Karl Popper’s view with David Hume’s scepticism and inductionism of Rudolf Carnap. Further on the paper analizes the compromising”(for inductionism and critical falsificationism) proposition of Evaldas Nekraˇsas. The article also contains a presentation of Imre Lakatos’ allegation of Popper’s scepticism and the accusation of inductionism as formulated by John Watkins. The study of the disputes between the philosophers leads to the conclusion that the critical views are baseless. The final hypothesis is that these are not the right ways of proving the allegations of crypto-inductionism.
Mirona Zaryckiego koncepcja relacji matematyki i estetyki
Authors: Ivanyk Stepan
Published: September 2014

The paper presents a reconstruction of one of the most interesting parts of the Ukrainian philosophical mind in pre-war Lviv on the example of Miron Zarycki’s koncept of relationship between mathematics and aesthetics. According to the concept of Zarycki, a core value of mathematics is its aesthetic value (beauty), and the primary purpose - the aesthetic purpose (the pursuit of beauty).
Księdza profesora Kazimierza Waisa propozycja zharmonizowania nauki i wiary w kwestii pochodzenia człowieka
Authors: Farnik Łucja
Published: September 2014

This paper is aimed to present Kazimierz Wais’ considerations on the concept of the origin of man. Kazimierz Wais (1865-1934) was a Polish philosopher and theologian, a professor at the University of L’viv. In his publications, Wais criticized the purely naturalistic theory of the origin of man and presented a positive theory not inconsistent with the Biblical description; he also commented on the issue of the origin of human soul. His views were strongly affected by neo-Thomistic philosophy. The paper shows Wais’ attempts to prove the harmony of science and faith regarding the origin of man. His reflections are presented and critically commented.
Kreacjonizm i Inteligentny Projekt poza granicami Stanów Zjednoczonych – zarys sytuacji
Authors: Figas-Skrzypulec Justyna
Published: September 2014

Contrary to stereotypical opinions which associate creationism and Intelligent Design (ID) movement only with American protestants, the phenomena cross national and denominational boundaries. After the USA, the second most important centre of creationism is the Muslim world. The example of Turkish creationist environment is given. The presence of creationism/ID in western Europe is interpreted as an effect of presenting the false alternative between science and religion to the public and poor training in data analysis among citizens. The specific character of Russian and South African creationism is considered. The missionary activity of creationist organisations, especially in South Korea, Hong Kong and Pacific region is described. Moreover, some problems connected with polling creationism are pointed out, a number of educational and legal issues is specified and psychological/social elements of supporting creationism/ID are mentioned.
Rozwój teorii powstawania planet wokół pulsarów
Authors: Rożko Karolina
Published: September 2014

The main purpose of this article is to show some processes of the growth of knowledge. An astrophysical case: a problem of planets around pulsars formation is studied. In the first part reasons for taking this problem are presented. Then some historical facts about discoveries of planets around pulsars are mentioned. The paper focuses on three cases: PSR1257+12, PSR1620-26 and PSR J 1719-1438. In second part of the article the changes in the theoretical point of view, which occured during the last twenty years, are presented. At the end the attempt is made to describe the process of the growth of the planets around pulsars within the framework of formation.
Mileny Rudnickiej próba rekonstrukcji systemu estetyki Leona Battisty Albertiego
Authors: Ivanyk Stepan
Published: September 2014

This paper is aimed to present and give a critical analysis of content of typescript The role of mathematics in the aesthetics of Alberti (Lvov, 1918) written by famous Ukrainian scientist and social activist Milena Rudnicka. The author reconstructs Alberti’s theory of beauty in a specific way, based on an analysis of the major aesthetic concepts that Italian philosopher used in his main three treaties: Della pittura (1435), De re aedificatoria (1450–1452) and De statua (1464).
Problem osobliwości początkowej jako geneza poszukiwania kwantowych teorii powstania wszechświata
Authors: Jakubiec Marek
Published: September 2014

This paper puts forward the problem of singularity – one of the most important issues in contemporary cosmology. Firstly, the history of “singularity” concept and basis of Penrose’s and Hawking’s theorem of singularity are discussed. Secondly, the problem of singularity is presented as a genesis of search of quantum theories of the beginning of the Universe, in which the concept of singularity is not present. One sophisticated concept of Hartle and Hawking is presented, in particular the authors’ methodology is described. The paper shows many possible philosophical problems which are connected with quantum cosmology.
Teologia wobec astronomii – ujęcie Bernharda Pünjera. Metodologiczne podstawy recepcji prac astronomicznych Johanna Zöllnera na gruncie teologii w kontekście kontrowersji pomiędzy nauką a religią w Niemczech w XIX wieku
Authors: Cebula Piotr
Published: September 2014

The main aim of this article is to investigate the methodology of Bernhard Pünjer’s theology in relationship to Johann Zöllner’s astronomy. These two scholars lived in the 19th century, in which several kinds of science spectacularly developed. How did Pünjer react to the growth of science, for instance to Zöllner’s idea of astronomy? The paper presents Pünjer’s position as contrasted with Zöllner’s main point of view.
Pasje intelektualne i ich selektywna funkcja w koncepcji poznania naukowego w Personal knowledge Michaela Polanyiego
Authors: Szkonter Olga
Published: September 2014

This paper shows philosophical views of Michael Polanyi, in the context of his greatest work Personal knowledge: Towards a post-critical philosophy. In his study, Polanyi presents the original concept of science and knowledge, which include tacit components, such as: the personal, tacit knowledge, personal engagement, intellectual passions and participation in the scientists community, which shares the same tradition, language, frameworks and culture. All that makes the philosophy of Polanyi situated against the concept of objectivity in science which excludes personal participation in act of knowing and creating knowledge. As one of the most important factors in science formation Polanyi considers intellectual passions, which have heuristic, selective, persuasive functions. The present article is a summary of the main idea of the intellectual passions, in respect of their selective function in science. As Polanyi maintains, scientific passions have a logical function which contributes an indispensable element to science. They charge objects with emotions, making them repulsive or attractive and help distinguish between demonstratable facts which are of scientific interest, and those which are not. Furthermore, scientific passions depend ultimately on a sense of intellectual beauty, which can never be dispassionately defined, as well as the beauty of a work of art or the excellence of a noble action.
A philosophical investigation in machine understanding. The case of implicit meaning
Authors: Wilkowska Maria
Published: September 2014

The question of machine thinking and understanding, once initiated by Alan Turing, has puzzled scholars from various disciplines. This paper aims at investigating some of the facets involved in the topic of machine language understanding with particular interest devoted to indirect meaning comprehension (more specifically, the implicature). So far as the subject under examination – the chatbot – manages to understand directly conveyed information, still much is to be done with respect to implicit data in which everyday messages (formulated in ordinary language) abound. This situation generates a number of not only hard-science questions but also, more importantly, given the viewpoint of this paper, it gives rise to a considerable amount of philosophically- oriented and frequently neglected issues and dilemmas too. This study is a brief investigation of exactly those phenomena.
Próby aplikacji paradygmatu ucieleśnionego umysłu w tworzeniu sztucznej inteligencji
Authors: Sarosiek Anna
Published: September 2014

Despite some significant achievements in the early stage of works on the development of artificial intelligence, scientists failed to program machines to imitate human thinking. The next generation of scientists included proposals of the embodied mind paradigm in their new research programme. The paradigm states that human intelligence is formed through a reciprocal interaction between the body and an environment. This work discusses the application of the main proposals of the new artificial intelligence that were applied in the process of constructing machines and modelling their behaviour. It presents important projects that met the philosophical criteria and that were aimed at embodying artificial intelligence.
Potrzeba i możliwość bycia uczciwym: stanowisko chrześcijańskie
Authors: Misztal Wojciech
Published: September 2014

Chrześcijaństwo od zawsze uczestniczy w zmaganiach o uczciwość, w jej promowaniu, wskazując na jej ponadczasową, wykraczającą poza doczesność pozytywną, zasadniczą wartość. Ten wkład ze strony wyznawców Chrystusa jest bardzo cenny i nieodzowny także dzisiaj. Niniejszy artykuł jest próbą ukazania niektórych wątków tego wkładu chrześcijaństwa w ukazywanie i promowanie uczciwości jako wartości cennej dla człowieka i społeczności oraz zaproszeniem do dalszej dyskusji nad potrzebą uczciwości w życiu.
Uczciwa praca jako źródło utrzymania
Authors: Zwoliński Andrzej
Published: September 2014

Artykuł jest próbą analityczego spojrzenia na podstawowe elementy porządku gospodarczego, jakimi są praca i płaca, w perspektywie społecznej nauki Kościoła. Autor stara się pokazać i uzasadnić arugementację personalistyczną w spojrzeniu na pracę. Podstawowymi tezami tej argumentacji są: człowiek i jego praca mają pierwszeństwo przed kapitałem, człowiek jest podmiotem pracy, człowiek ma prawo do pracy i sprawiedliwej za nią zapłaty, praca jest również normalną drogą do zaspokojenia ludzkich potrzeb tak duchowych, jak i materialnych.
Uczciwość dziennikarska, czyli o potrzebie etyki zawodowej w mediach
Authors: Baczyński Andrzej
Published: September 2014

Specyficzny charakter pracy dziennikarzy domaga się elementarnej uczciwości w realizowaniu misji dziennikarskiej. Najlepszym sposobem wypełnienia tej misji jest wierność kodeksom deontologii dziennikarskiej. Zadania, które stoją przed dziennikarzami, są wielkim wyzwaniem, ale są wykonalne, jeśli dziennikarz pozostanie wierny etyce zawodowej, która wskazuje potrzebę pełnego zaangażowania się po stronie prawdy i dobra, wartości fundamentalnych dla każdego przekazu. Autor artykułu odwołując się do myśli Jana Pawła II, uzasadnia tezę o potrzebie etyki zawodowej w mediach, dzięki której dziennikarze z racji swojego powołania oraz swych zawodowych zobowiązań będą służyć podstawowym wartościom ludzkim: prawdzie, sprawiedliwości, wolności, miłości i będą przyczyniać się do budowania ładu społecznego opartego na tych wartościach.
Uczciwość w blasku prawdy
Authors: Drożdż Michał
Published: September 2014

Uczciwość pozwala człowiekowi żyć w prawdzie, czyli poznawać prawdziwe wartości i urzeczywistniać je w swoim życiu. Uczciwość jest zatem tą siłą duchową w człowieku, która pozwala mu właściwie odnieść się do wartości i ich hierarchii w duchu poznawanej nieustannie prawdy. Celem analiz prezentowanych w tym artykule jest próba ukazania uczciwości w wielorakim blasku prawdy, tzn. pokazania uczciwości jako moralnego warunku sine qua non poznawania i życia prawdą, a jednocześnie pokazania prawdy jako fundamentu bycia uczciwym. Staramy się uzasadnić tezę, iż człowiek tylko dzięki wewnętrznej prawości i uczciwości może odkrywać prawdę o swojej ludzkiej godności oraz godności drugiego człowieka i wedle tej prawdy kształtować swoje sumienie i nim się kierować.
Uczciwość chrześcijańskich samorządowców jako wierność duchowości Ewangelii
Authors: Stolarczyk Ireneusz
Published: September 2014

W kontekście narastającej troski o kształt życia społecznego zauważa się, że niezaprzeczalne znaczenie w procesie budowania dobrego społeczeństwa ma uczciwość rozumiana jako zachowanie uznanych norm moralnych oraz prawość, która zapewnia rzetelność w ich realizacji. Od tak rozumianej uczciwości chrześcijan zależy styl pracy samorządu i rodzaj podejmowanych decyzji; tak rozumiana uczciwość jest profesjonalną troską o dobra duchowe i materialne społeczności lokalnej; jest służbą związaną z zachowaniem tego dobra i troską o jego rozrost; jest także kontrolą nad równomiernym dostępem do korzystania z tych dóbr. Uczciwa działalność samorządowa jest także troską o zachowanie jedności i więzi społecznej.
Wychowanie człowieka uczciwego jako społeczna misja Kościoła w myśli błogosławionego ks. Bronisława Markiewicza (1842–1912)
Authors: Nowogórski Paweł
Published: September 2014

Wychowanie do uczciwości powinno polegać na dawaniu przez katolików dobrego przykładu, budowaniu organizacji i stowarzyszeń, które w praktyce podjęłyby współodpowiedzialność za życie publiczne. Kościół był i jest nauczycielem społeczeństwa. Niniejszy artykuł ma na celu pokazanie niektórych aspektów tej współodpowiedzialności Kościoła za wychowanie społeczeństwa do uczciwości na przykładzie działalności błogosławionego ks. Bronisława Markiewicza. Ks. Markiewicz wiedział, że świadectwo życia chrześcijańskiego ma ogromną siłę i jest w stanie przebudować całe społeczeństwa. Autor pokazuje w swoim artykule, iż religia – według ks. B. Markiewicza – jest wartością, która wychowuje do uczciwości, motywuje i ubogaca osobowość człowieka, wyznacza drogę, kierunki dla wartości uniwersalnych i podstawowych, w tym także patriotycznych i obywatelskich.
Problem odpowiedzialności w ujęciu biblijnym
Authors: Jelonek Tomasz Bolesław
Published: September 2014

Opis stworzenia człowieka i następujący po nim opis upadku pokazują, że człowiek jest istotą etyczną i podlega prawom moralnym. To rodzi odpowiedzialność. Przestępstwo podlega karze, a posłuszeństwo zostanie nagrodzone. W dziejach objawienia biblijnego najpierw dochodzi do głosu pojęcie odpowiedzialności zbiorowej, które traci swoją rolę tłumaczenia wydarzeń przeżywanych przez naród w obliczu niewoli babilońskiej. Wtedy dochodzi do głosu pojęcie odpowiedzialności osobistej, które pozwala każdej jednostce uczestniczyć w podtrzymywaniu religijnego stosunku do Boga, ale rodzi także poważne trudności. Księga Joba podejmuje problem cierpienia sprawiedliwych, Księga Koheleta zagadnienie, dlaczego niesprawiedliwy nie ponosi kary. Pełniejsze rozwiązanie możliwe jest dopiero po zrozumieniu, że odpłata nie kończy się w ramach życia ziemskiego, ale jest na nią miejsce w życiu pozagrobowym. To staje się wezwaniem do podjęcia odpowiedzialności związanej z nadzieją pełną nieśmiertelności.
Przemoc w rodzinie wyzwaniem dla współczesnej pracy socjalnej
Authors: Duda Małgorzata
Published: September 2014

Rodzina postrzegana jest jako wspólnota, w której każdy z jej członków czuje się bezpieczny. Ta rodzinna harmonia spokoju i ostoja bezpieczeństwa burzona jest przez niepokojące zjawisko przemocy w rodzinie. Przemoc stała się bowiem nieodzownym elementem życia w funkcjonowaniu wielu rodzin. Jeszcze niedawno wierzono, że przemoc odnosi się w głównej mierze do rodzin patologicznych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym. Ostatnie lata zweryfikowały istniejący stereotyp. Autorka artykułu odwołując się do prowadzonych w tej dziedzinie badań, pokazuje, że zjawisko przemocy w rodzinie staje się ważnym i koniecznym do podjęcia wyzwaniem dla współczesnej pracy socjalnej.
Wsparcie rodziny – analiza w aspekcie pracy socjalnej
Authors: Młyński Józef
Published: September 2014

W kontekście wielu wzywań i zagrożeń cywilizacyjnych współczesna rodzina zdaje się coraz bardziej potrzebować wsparcia i pomocy, które pomogą jej przywrócić społeczne funkcjonowanie, obudzą nadzieję na lepsze jutro. W sektorach życia społecznego jest wiele instytucji pomocowych, jednakże pośród nich coraz większe znaczenie w udzielaniu pomocy ma praca socjalna, która działając na różnych poziomach, próbuje pomóc w przezwyciężaniu problemów ludzi w sferze osobistej, rodzinnej i społecznej. Szczególną rolę spełnia pracownik socjalny jako profesjonalista w zakresie działań na rzecz rodziny. Jego działalność obejmuje prowadzenie terapii, doradztwa na rzecz rodziny w ogóle oraz dzieci, młodzieży, osób starszych w rodzinie.
Antycypacja przemian technokulturowych w myśli José Ortegi y Gasseta
Authors: Kuźnicka Joanna
Published: September 2014

Żyjemy w czasach głębokich przemian technokulturowych, które wpływają na społeczeństwo XXI wieku. To gwałtowne przyspieszenie cywilizacyjne przewidziane zostało przez jednego z największych filozofów kultury poprzedniego stulecia Jose Ortegę y Gasseta. W swoich rozważaniach analizował on społeczną, kulturową i ekonomiczną dynamikę transformacji świata, dokonującą się za sprawą techniki oraz industrializacji. Przewidział zmiany obecne w dzisiejszej globalnej gospodarce przechodzącej z industrializmu do usieciowienia i informacjonizmu, wskazując jednocześnie na największą niedoskonałość tego świata, jaką jest kryzys tożsamości człowieka.
Wolontariat studentów – współczesne wyzwania
Authors: Szluz Beata
Published: September 2014

W ostatnich latach można dostrzec zainteresowanie aktywnością w wolontariacie. Jest ono związane z jednej strony m.in. z działalnością pomocową, zatem wypełnianiem zadań na rzecz tych osób, którzy potrzebują wsparcia, a z drugiej wiąże się z budowaniem, rozwijaniem świadomego i aktywnego społeczeństwa. Wolontariat jest obecny w wielu dziedzinach życia społecznego. W zakresie pomocy społecznej tego typu działalność stawia w centrum zainteresowania osobę, uczy zatem szacunku dla ludzi, zwraca uwagę na słabszych. Pozwala zrozumieć innych, kształtuje gotowość do podejmowania działania, ponoszenia odpowiedzialności, uczy poszukiwania rozwiązań w różnych sytuacjach codziennego życia. Mając na uwadze specyfikę wolontariatu oraz rosnące zainteresowanie wolontariatem przez młodzież, autorka artykułu podejmuje temat zaangażowania studentów w pracę wolontaryjną na rzecz drugiego człowieka.
Społeczny wymiar egzorcyzmowania
Authors: Zięba Jadwiga
Published: September 2014

We wspólnocie Kościoła uznaje się istnienie Szatana, który także dziś – za przyzwoleniem Boga – może brać w posiadanie jakąś rzecz, miejsce czy osobę. Zniewolenie demoniczne człowieka może się dokonywać przez działanie zwyczajne (pokusa) oraz przez działanie nadzwyczajne (aż do opętania). Wobec różnorodnych, coraz bardziej wysublimowanych form jego kuszenia konieczna jest umiejętność rozpoznawania obecności Złego w świecie i nielekceważenie jego mocy. W demaskowaniu złego ducha i uwalnianiu osób w różnym stopniu uzależnionych od diabła istotną rolę ma posługa księży-egzorcystów, która jest formą służby społecznej. Z jej perspektywy wyraźniej można dostrzec realne oddziaływanie złego ducha, powagę grzechu osobistego i społecznego oraz konieczność rozeznawania indywidualnego i wspólnotowego.
Wolność i niezależność telewizji – droga do sprawiedliwego przekazu
Authors: Baczyński Andrzej
Published: September 2014

Wolność i niezależność są podstawowymi warunkami sprawiedliwego przekazu w mediach. Tylko w takiej atmosferze media, a zwłaszcza telewizja mogą wypełniać przypisane im społecznie zadania. Wolność i niezależność są również tą przestrzenią, która umożliwia respektowanie podstawowych wartości, w tym także wartości chrześcijańskich w mediach. Respektowanie wartości chrześcijańskich w mediach jest przede wszystkim próbą obrony człowieka przed tym, co podważa jego godność, co degraduje człowieka do roli przedmiotu, co czyni go obiektem różnorakich manipulacji. Kulturę wolną od tego rodzaju zagrożeń można tworzyć i w niej uczestniczyć tylko w klimacie wolności. Każde bowiem dążenie do uczestniczenia w prawdzie i dobru staje się niemożliwe w warunkach przymusu i zniewolenia.
Sprawiedliwość jako wyraz miłości i dynamizm życia
Authors: Misztal Wojciech
Published: September 2014

Łatwo się przekonać, np. przeglądając biblioteczne bazy danych czy surfując w internecie, iż temat sprawiedliwości od dawna należy do zagadnień szeroko podejmowanych, uznawanych za bardzo ważne dla życia poszczególnych osób i społeczności. Sprawiedliwość jest m.in. postrzegana – chodzi o podejście chrześcijańskie – jako wyraz miłości i dynamizm życia, jego pomyślnego rozwoju. Przy prezentacji tego wątku zostanie wyodrębniona problematyka związków między sprawiedliwością i mediami. Przekaz informacji nie tylko zdaje sprawę z sytuacji. On, co bardzo ważne, kształtuje rzeczywistość.
Komunikacyjna odpowiedzialność przedsiębiorstw medialnych
Authors: Soczyński Sławomir
Published: September 2014

Oczekiwania stawiane przedsiębiorstwom medialnym oraz świadomość ich wpływu na kształtowanie samego człowieka, jak również społeczeństwa, w którym człowiek żyje, domaga się od nich odpowiedzialności, którą możemy nazwać odpowiedzialnością komunikacyjną. W artykule omówione są różnorodne aspekty tego ważnego i złożonego zjawiska.
Odpowiedzialność nadawców radiowych i telewizyjnych za emitowane treści na gruncie ustawy medialnej oraz jej egzekwowanie przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji
Authors: Dziekan-Łanucha Agata
Published: September 2014

Artykuł 18 ustawy o radiofonii i telewizji zawiera m.in. zapisy mówiące o tym, że nadawcy radiowi i telewizyjni nie mogą emitować audycji, które propagują działania sprzeczne z prawem, poglądy sprzeczne z moralnością i dobrem społecznym; które zawierają treści dyskryminujące ze względu na rasę, płeć lub narodowość, które nie szanowałyby uczuć religijnych odbiorców, a zwłaszcza godziłyby w chrześcijański system wartości. Unormowania wskazują także na zakaz emisji audycji mogących zagrażać fizycznemu, psychicznemu lub moralnemu rozwojowi małoletnich. W referacie zostały przedstawione przykłady nadawania audycji, których treści sprzeciwiają się regulacjom artykułu 18. Są to przypadki, które zostały poddane kontroli Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ponieważ to organ regulacyjny w świetle ustawy o radiofonii i telewizji jest uprawniony do egzekwowania ustawowych unormowań i pociągania nadawców do odpowiedzialności. Pokazana też została aktywność Rady dotycząca tworzenia szczegółowych przepisów w zakresie ochrony najmłodszych odbiorców przed szkodliwymi treściami. W artykule znajduje się także ocena poczynań samej Krajowej Rady właśnie w obszarze nadzoru programowego nad nadawcami.
Komunikacja interpersonalna w świetle filozofii dramatu Józefa Tischnera. Studium wybranych zagadnień
Authors: Guzdek Piotr , Petryk Agnieszka
Published: September 2014

Pytanie, co to znaczy być istotą dramatyczną odpowiada pytaniu, kim jest człowiek mediów i na czym polega jego bytowanie. Akt komunikacji interpersonalnej osób jest czynem dramatycznym, zakorzenionym w ludzkiej egzystencji, która również jest egzystencją dramatyczną. Autorzy artykułu analizują rzeczywistość komunikacji interpersonalnej z perspektywy filozofii dramatu Józefa Tischnera. W swoich poszukiwaniach odwołują się także do personalistycznego paradygmatu filozofii mediów.
Celebryci i ich medialna moralność
Authors: Guzek Damian
Published: September 2014

Artykuł ma na celu uporządkowanie dyskursu na temat moralności celebrytów, przejawiającej się w zachowaniach upublicznianych przez media masowe. Wskazuje na problematykę przyczyn i konsekwencji tego zjawiska. Tekst koncentruje się na pokazaniu prymatu zysku w mechanizmie promocji „moralność celebrytów”. Narracja wychodzi od rozumienia pojęcia „celebryta”, po czym przybliża charakter orientacji moralnych związanych z poglądami celebrytów – kwalifikuje je w obszarze egzystencjalistycznej etyki sytuacyjnej. Na przykładzie fragmentu magazynu porannego Dzień Dobry TVN zarysowane zostają trudności z uchwyceniem szkieletu tej moralnej orientacji. W kolejnej części tekst przywołuje problem wpływu mediów na odbiorcę oraz związanych z tym implikacji oddziaływania celebrytów. Nakreślony zostaje schemat skupionej na zysku medialnej kreacji clebrytów oraz sposobie zabierania przez nich głosu w kwestiach moralnych.
Przemoc w rodzinie – skala zjawiska, ofiary przemocy i formy pomocy pracowników socjalnych
Authors: Młyński Józef
Published: September 2014

Człowiek jest istotą wolną, posiada swoją godność. Każdy więc akt wymierzony przeciw osobistej wolności człowieka jest rozumiany jako akt przemocy. Wymuszanie na człowieku czegoś, co jest sprzeczne z jego wolą, również jest przemocą. Analiza statystyk dotyczących zjawiska przemocy domowej pozwala zaobserwować, iż na przestrzeni ostatnich lat problem ten stopniowo się nasila. Dane przedstawiające liczbę interwencji związanych bezpośrednio z zaistnieniem przemocy domowej podjętych przez policjantów pokazują, że liczba ta niemal z roku na rok wzrasta. Przemoc to zjawisko bardzo niepokojące współczesną rodzinę, jej skala poszerza się i dotyczy w większości dzieci i kobiet. Wszystkie organizacje powinny podjąć starania w kierunku przeciwdziałania temu zjawisku. Do organizacji tych należy zaliczyć: sądy, policję, ośrodki pomocy społecznej i inne stowarzyszenia. Życie jest jedno i należy je chronić i godnie przeżyć. Niestety, dom rodzinny, który powinien kojarzyć się z ciepłem, miłością i akceptacją, czasem jest miejscem bólu, cierpienia i tragedii. Dobrze, że praca socjalna zajmuje się tym problemem, że nie tylko go diagnozuje, ale przede wszystkim pomaga ofiarom przemocy. W ten sposób jednostki, które doznały cierpienia z tego tytułu, nie czują się wyalienowane, poza marginesem społeczeństwa, albowiem jest ktoś, kto wyciąga do nich pomocną dłoń.
Autentyczność a dojrzałość religijna młodzieży o uzdolnieniach artystycznych
Authors: Radoń Stanisław
Published: September 2014

Artykuł jest próbą jakościowej analizy relacji autentyczności do dojrzałości religijnej u młodzieży o uzdolnieniach artystycznych. Autor opiera swoje analizy na badaniach empirycznych młodzieży w szkołach artystycznych, odwołując się do psychologicznych i aksjologicznych uwarunkowań autentyzmu życia młodych ludzi.
Piękno w dialogu – dialog o pięknie – piękno dialogu
Authors: Wal Jan
Published: September 2014

Artykuł podejmuje zagadnienie piękna w dialogu. Punktem wyjścia jest problem sporu o t r a n s c e n d e n t a l i a . Od starożytności do XVII wieku transcendentne wartości: prawda, dobro i piękno stanowiące własności i właściwości bytów nie były zasadniczo kwestionowane. Dopiero rozwój a k s j o l o g i i w XIX wieku przeniósł akcent z przedmiotowego, obiektywnego charakteru tych wartości na stronę podmiotową, czyli sposób naszego subiektywnego odbioru wymienionych wartości, a nawet, jak twierdzą niektórzy, decydowania o tym, co jest wartością. W związku z tym do naukowego i potocznego obiegu obok pojęcia p i ę k n a wprowadzono k a t e g o r i e e s t e t y c z n e . Rozważając zagadnienie piękna w aspekcie dialogu, najpierw zwrócono uwagę na rolę piękna w samym dialogu. Z a k r e s o w o, ale nie t r e ś c i o w o piękno w dialogu pokrywa się z prawdą i dobrem. Piękno też stanowi czynnik integrujący w dialogu prawdę z miłością, owocującą dobrem. Z kolei wskazano na główne tematy dialogu o pięknie. Należą do nich: kreatywność piękna a kwestia osobowego rozwoju; sprawa swobody twórczej i powołania artystycznego w kontekście szeroko rozumianych kanonów piękna i wychowawczego oddziaływania sztuki; wreszcie konieczność dialogu na temat „dialogu” dzieł sztuki z rzeczywistością, czyli ich konweniowania z czasoprzestrzenią oraz środowiskiem ludzkim. W dalszej kolejności wskazano na piękno samego dialogu ukazując w aspekcie podmiotowym bogactwo walorów epifanii twarzy oraz całą dramaturgię międzyosobowego spotkania. W zakończeniu artykułu jest mowa o drugoplanowej niejako roli piękna w dialogu, wynikającej z pewnej nieuchwytności i niewymierności kategorii piękna, jego kruchości i ulotności oraz niebezpieczeństwa zubożenia rzeczywistości przez treściową, a nie tylko zakresową identyfikację prawdy i dobra z pięknem, co powodowałoby sprowadzenie całej rzeczywistości do kategorii estetycznych.
Mistyczne i społeczne wartości pracy przy tworzeniu chleba
Authors: Kocik Lucjan
Published: September 2014

Artykuł ukazuje skutki załamania się tradycyjnych religijnych i magicznych wartości związanych z produkcją rolniczą, szczególnie z „tworzeniem chleba”. Praca uwzględnia zintegrowane podejście do produkcji żywności, kultury wsi i codziennego życia określonych kategorii jej mieszkańców. Na tym tle ukazuje wpływ procesów globalizacji i modernizacji jako czynnika destruktywnego w stosunku do kultury tradycyjnej. Procesy te często powodują głęboką „traumę” społeczno-kulturową, której wskaźnikiem może być ilość samobójstw wśród niektórych kategorii ludności chłopskiej.
Work and unemployment
Authors: Zasępa Tadeusz
Published: September 2014

The article looks close at labor from a Christian perspective. The author discusses the value of labor and its role for human life as well as for community. He addresses issues related to unemployment, lack of jobs and impact of them on human life. These issues are placed in the social, psychological and theological context.
Praca i płaca jako temat nauczania Kościoła
Authors: Zwoliński Andrzej
Published: September 2014

Papież Jan Paweł II wskazując współcześnie na problem własności ukazał go jako bardzo ważny dla budowania ludzkiej odpowiedzialności za siebie i innych. Podkreśla, że pierwotnie źródłem własności był dar natury – urodzajna ziemia, która wymagała udoskonalania przez pracę. Później był nią kapitał przedsiębiorstwa, lecz coraz większego znaczenia nabierał w nim wykwalifikowany pracownik, który świadczył coraz bardziej wyspecjalizowaną pracę. Obecnie zaś wskazać trzeba na człowieka jako podmiot pracy, najważniejsze źródło własności. W encyklice Centesimus annus1 Jan Paweł II podjął analizę złożonej struktury „obecności” człowieka w pracy (CA, nr 30–43). Podobnie ważnym aspektem pracy jest traktowanie jej jako źródła środków do życia. Według pojęć ekonomii płaca należy do istotnych części tworzących tzw. koszty produkcji, na które składają się: wynagrodzenie pracowników najemnych, koszt surowca, koszty handlowe, wynagrodzenie kierownictwa i zyski kapitału (odsetki, zysk monopolowy, renta itp.). Wszystkie te elementy, poza zyskami kapitału, stanowią wynagrodzenie za pracę: robotnika, kooperanta (handlowca) i kierownictwa. Koszt surowców i koszty handlowe można również określić w kategorii zarobku. Tak więc miarą wartości wyprodukowanego dobra jest w zasadzie praca (tylko praca – w systemie „idealnym”, przy odrzuceniu zysku kapitału, jak chcieli np. marksiści). Każde dobro ma dwie wartości: zewnętrzną (wartość wymienna) – proporcjonalną do pragnienia kupca jako nabywcy i niechęci do sprzedaży jako sprzedawcy oraz wewnętrzną (wartość wytwórcza) – odpowiadającą pracy zużytej na wytworzenie danego dobra. W sprawiedliwym ustroju obie te wartości wykazują stałą dążność do pokrycia się. Chociaż czasami się rozchodzą, to jednak powinny wykazywać jak najmniejsze wzajemne odchylenie. Wartość wymienna, istotna dla uzyskania odpowiednio wysokich zysków przez przedsiębiorstwo, co powinno mieć wpływ na wysokość płac, zależy do rzadkości i użyteczności konkretnego dobra gospodarczego. Są to jednak wielkości, którymi można na różne sposoby manipulować, np. poprzez reklamę lub praktyki monopolistyczne. Płaca więc także narażona jest na wielorakie i głębokie uzależnienia oraz uwarunkowania. W katolickiej nauce społecznej ważniejszy od ekonomicznego uzależnienia płacy jest jej aspekt moralny. Odrzuca to liberalizm, który zjawisko płacy, podobnie jak inne zjawiska gospodarcze, traktuje jako kształtowane jedynie przez „prawa gospodarcze”. Moralność miałaby być wobec tego problemu bezradna.
Praca i duchowość
Authors: Misztal Wojciech
Published: September 2014

Artykuł podejmuje zagadnienie, na które jako na bardzo istotne wskazuje bł. Jan Paweł II w encyklice Laborem exercens. Ten obszerny temat został przedstawiony z uwzględnieniem kilku punktów. Zwrócono uwagę na pracę jako na rzeczywistość wielowymiarową, wieloznaczną. Następnie podjęte zostało zagadnienie relacji między pracą oraz grzechem i jego negatywnymi konsekwencjami. Jest to między innymi związane z błędnym, rozpowszechnionym przekonaniem, że w rozumieniu chrześcijańskim praca stanowi karę za grzech, jest jego skutkiem. Tymczasem przede wszystkim mamy tutaj do czynienia z danym przez Boga aspektem ludzkiego podobieństwa do Niego oraz skutecznym narzędziem zbawienia. Kolejny blok tematyczny dotyczy rozumienia i przeżywania pracy jako udziału w dziele Boga, który stwarza (creatio prima et continua). Następnie zostały przedstawione związki pracy z Chrystusem, z dziełem zbawienia, które On realizuje, w tym przeżywanie pracy jako udziału w Jego krzyżu i pracy związanej z Jego zmartwychwstaniem. Podjęto także wątek eschatologicznego znaczenia pracy, jej powiązań z wieczną pełnią życia jako nadaniem doskonałości aktywności zbawionych (creatio nova).
Egzystencjalno-etyczne dylematy ludzkiej pracy
Authors: Drożdż Michał
Published: September 2014

Praca jest źródłem i tworzywem znacznej części ludzkiego życia, przyczyniając się do stawania się człowiekiem i objawiając tym samym ludzki etos. Z drugiej strony praca „nie-ludzka” może stać się siłą destrukcyjną człowieczeństwa, pociągając za sobą rozliczne alienacje. To praca ludzka „integruje” albo też – zła praca dezintegruje życie jednostek i społeczności. Praca jest swoistym sposobem „spotkania się” człowieka najpierw z innymi ludźmi, a następnie ze światem przyrody i światem kultury, których częścią jest tzw. życie gospodarcze. Z tego fenomenu „spotkań” wynikają też liczne dylematy etyczno-egzystencjalne. Niniejszy artykuł jest próbą analitycznego pokazania niektórych z nich. Pierwszy dylemat wypływa z pilnej potrzeby nowego odkrywania ducha pracy ludzkiej. Drugi dylemat rodzi się z potrzeby odnowy etycznej solidarności ludzi pracy. Chodzi tutaj o podstawowe kwalifikacje etyczne człowieka pracy: o prawdę i wolność, tożsamość i wierność, uczciwość i sprawiedliwość. Trzecią grupą dylematów są „kłopoty dobrobytu”. Ludzie Zachodu w minionym stuleciu, pełnym ideologii, naiwnie dali się uwieść wizji dobrobytu jako jedynego źródła szczęścia. Co więcej, uwierzyli, że dobrobyt utożsamia się także z osobistą doskonałością. Wszystkie te i inne dylematy są wynikiem kryzysu ducha pracy, będącego konsekwencją kryzysu realizowanych przez ludzi wartości. Odkrywanie tych zjawisk ma nie tylko badawczy charakter, ale może się przyczynić także do odnowy etosu ludzkiej pracy poprzez odkrywanie na nowo blasku i mocy podstawowych ludzkich wartości.
Homo faber
Authors: Niewińska Jolanta
Published: September 2014

Praca jako przyrodzone prawo człowieka. Problem bezrobocia w Polsce i destrukcyjny wpływ braku pracy na ludzi. Konstytucyjna ochrona godności człowieka a jego dostęp do zatrudnienia i godziwych zarobków. Praca a poczucie spełnienia, szczęścia; praca jako powołanie; chrześcijańskie świadectwo w pracy i przez pracę. „Praca dla człowieka a nie człowiek dla pracy” – konsekwencje naruszenia tej zasady. Rynek pracy w Polsce – szanse i zagrożenia. Wartość pracy w życiu ludzi – mądrość pokoleń wyrażona w przysłowiach i aforyzmach. Kim staje się, przez pracę lub jej brak, współczesny homo faber?
Wychowanie dziecka do ewentualności przeżywania choroby, fizycznego bólu i cierpienia
Authors: Muszala Andrzej
Published: September 2014

Artykuł dotyka problemów bólu i cierpienia związanego z życiem każdego człowieka. Autor skupia się na kwestii obecności choroby i fizycznego bólu w życiu dzieci. Szczególnie wnikliwie zajmuje się zagadnieniem działań wychowawczych rodziców i opiekunów, działań, które powinny przygotować dzieci do przyjęcia i poradzenia sobie z cierpieniem, utratą osób bliskich, chorobą.
Religijność subiektywna młodzieży o uzdolnieniach artystycznych – analiza jakościowa
Authors: Radoń Stanisław
Published: September 2014

Artykuł zawiera wyniki oraz analizę badań przeprowadzonych na grupie licealistów, uczniów krakowskiego liceum plastycznego. Autor bada problem religijności subiektywnej młodych respondentów. Analiza poparta jest szczegółowymi przemyśleniami teoretycznymi. Wynikiem interpretacji wypowiedzi uczniów jest zestawienie między innymi klasyfikujące typy religijności oraz motywacje podejmowania relacji z Bogiem.