Διερεύνηση της επίδρασης του ενεργειακού ισοζυγίου κατά την περιγεννητική περίοδο στην υγεία, στη γαλακτοπαραγωγή και στην ποιότητα του γάλακτος εντατικά εκτρεφόμενων προβατίνων φυλής Χίου
Authors: Καραγιάννης Ισίδωρος 
Published: September 2021

Στόχοι της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διερεύνηση κατά την περιγεννητική περίοδο, σε εντατικά εκτρεφόμενες γαλακτοπαραγωγούς προβατίνες φυλής Χίου: i. της μεταβολής του ενεργειακού ισοζυγίου, ii. της συσχέτισης του ενεργειακού ισοζυγίου με την υγεία των ζώων, iii. της συσχέτισης του ενεργειακού ισοζυγίου με την ποσότητα της γαλακτοπαραγωγής, iv. της συσχέτισης του ενεργειακού ισοζυγίου με ποιοτικά χαρακτηριστικά του παραγόμενου γάλακτος. Διακόσιες εξήντα δύο (262) προβατίνες από 1 εκτροφή χρησιμοποιήθηκαν για τις ανάγκες της έρευνας. Ως περιγεννητική περίοδος ορίστηκε το χρονικό διάστημα μεταξύ των 30 ημερών πριν από τον αναμενόμενο τοκετό, έως και 30 ημέρες μετά από αυτόν. Για τη μελέτη του ενεργειακού ισοζυγίου υπολογίστηκε η συγκέντρωση των μη εστεροποιημένων λιπαρών οξέων (NEFA) και του β-υδροξυβουτυρικού οξέος (ΒΗΒΑ) του ορού αίματος, ενώ πραγματοποιήθηκε και εκτίμηση του δείκτη θρεπτικής κατάστασης (ΔΘΚ, κλίμακα 0-5). Οι συγκεντρώσεις των NEFA και του ΒΗΒΑ, υπολογίστηκαν στις 30 και 15 ημέρες πριν από τον τοκετό και στις 15 και 30 ημέρες μετά από αυτόν. Η συγκέντρωση του ΒΗΒΑ υπολογίστηκε, επιπρόσθετα, την 7η και την 45η ημέρα μετά τον τοκετό. Η εκτίμηση του ΔΘΚ πραγματοποιήθηκε στις 30 ημέρες πριν από τον τοκετό, την ημέρα του τοκετού και 30 ημέρες μετά από αυτόν. Κατά την περιγεννητική περίοδο, τα ζώα παρακολουθούνταν καθημερινά και καταγράφονταν οι εξής παθολογικές καταστάσεις: τοξιναιμία εγκυμοσύνης, κατακράτηση εμβρυϊκών υμένων, μητρίτιδα, κλινική μαστίτιδα, καθώς και η πρόωρη απομάκρυνση από την παραγωγή των προβατίνων που είχαν μειωμένη γαλακτοπαραγωγή. Όσες προβατίνες παρουσίασαν έστω μία ή/και περισσότερες από τις παραπάνω παθολογικές καταστάσεις, θεωρήθηκε ότι εμφάνισαν «διαταραχή υγείας». Υπολογίστηκε η συνολική ποσότητα γάλακτος που παράχθηκε κατά τις πρώτες 30, 60 και 90 ημέρες της γαλακτικής περιόδου. Επίσης, υπολογίστηκε η ενδιάμεση ποσότητα γάλακτος (ΕΠΓ) που παράχθηκε κατά τα δεκαπενθήμερα χρονικά διαστήματα 15 – 29, 30 – 44 και 45 – 59 ημερών της γαλακτοπαραγωγής. Ο αριθμός των σωματικών κυττάρων, καθώς και η χημική σύνθεση του γάλακτος, προσδιορίστηκαν τη 15η, την 30η και την 45η ημέρα της γαλακτικής περιόδου. Βρέθηκε ότι οι προβατίνες εμφάνισαν μεγαλύτερη δυσκολία ρύθμισης του ενεργειακού τους ισοζυγίου πριν από τον τοκετό, συγκριτικά με την περίοδο της γαλακτοπαραγωγής. Συγκεκριμένα, εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις NEFA και ΒΗΒΑ πριν από τον τοκετό σε σχέση με μετά από αυτόν. Επιπλέον, κατά τον τελευταίο μήνα της κυοφορίας και μέχρι τον τοκετό παρουσίασαν πτώση στον μέσο ΔΘΚ, ενώ δεν παρατηρήθηκε μεταβολή του ΔΘΚ στο χρονικό διάστημα από τον τοκετό έως και την 30η ημέρα της γαλακτοπαραγωγής. Οι υψηλές συγκεντρώσεις των NEFA και του ΒΗΒΑ στις 30 ημέρες πριν από τον τοκετό συσχετίστηκαν με αύξηση των περιστατικών «διαταραχών υγείας» κατά την περιγεννητική περίοδο. Επιπλέον, οι παραπάνω παράμετροι αποτέλεσαν προγνωστικούς δείκτες για την πρόβλεψη της εμφάνισης τουλάχιστον μίας από τις «διαταραχές υγείας» κατά την περιγεννητική περίοδο. Υπήρξε συσχέτιση του ΔΘΚ στις 30 ημέρες πριν από τον τοκετό με την εμφάνιση «διαταραχών υγείας» κατά την περιγεννητική περίοδο, ενώ αποτέλεσε προγνωστικό δείκτη για την πρόβλεψη της εμφάνισης τουλάχιστον μίας από τις «διαταραχές υγείας» κατά την περιγεννητική περίοδο. Η αύξηση της συγκέντρωσης του ΒΗΒΑ την 7η ημέρα της γαλακτικής περιόδου συσχετίστηκε με αυξημένη παραγωγή γάλακτος στις πρώτες 30, 60 και 90 ημέρες της γαλακτοπαραγωγής. Η αύξηση των συγκεντρώσεων του ΒΗΒΑ τη 15η και την 30η ημέρα μετά τον τοκετό συσχετίστηκε με βραχυπρόθεσμη μείωση της ΕΠΓ κατά τις 15 – 29 και 30 – 44 ημέρες της γαλακτοπαραγωγής αντίστοιχα. Αντίθετα, η αύξηση των συγκεντρώσεων του ΒΗΒΑ την 45η ημέρα μετά τον τοκετό συσχετίστηκε με βραχυπρόθεσμη αύξηση της ΕΠΓ των αμέσως επόμενων ημερών (45 – 59 ημέρες της γαλακτοπαραγωγής). Βρέθηκε ότι οι προβατίνες με ΔΘΚ 2,75 – 3,5 στις 30 ημέρες πριν από τον τοκετό παρήγαγαν μεγαλύτερη ποσότητα γάλακτος κατά τις πρώτες 30 ημέρες της γαλακτικής περιόδου από ό,τι οι προβατίνες που είχαν ΔΘΚ <2,75. Οι συγκεντρώσεις του ΒΗΒΑ μετά τον τοκετό επηρέασαν αρνητικά την περιεκτικότητα του γάλακτος σε πρωτεΐνες, λακτόζη και σε στερεό υπόλειμμα , άνευ λίπους. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι οι υψηλές συγκεντρώσεις των NEFA και του ΒΗΒΑ πριν από τον τοκετό, συσχετίστηκαν με αύξηση στον αριθμό των ημιμορίων του μαστικού αδένα που εμφάνισαν ΑΣΚ ≥0,5 x 106/mL γάλακτος, μετά τον τοκετό. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν τη σημαντική επίδραση του ενεργειακού ισοζυγίου κατά την περιγεννητική περίοδο στην υγεία των προβατίνων, στη γαλακτοπαραγωγή και στην ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος.