Η διεργασία της νοηματοδότησης της ασθένειας και η σχέση της με την προσαρμογή ατόμων με σκλήρυνση κατά πλάκας
Authors: Γιαννουσάς Κωνσταντίνος 
Published: August 2021

Η αναζήτηση νοήματος για τη ζωή και τις σχέσεις που τη διέπουν, αποτελεί κύρια πτυχή της ανθρώπινης εμπειρίας, βασική ανθρώπινη ανάγκη και βασική προϋπόθεση για την προσαρμογή σε μία ασθένεια. Ωστόσο, αρκετές έρευνες έχουν δείξει πως η προσπάθεια για εύρεση νοήματος αλλά και το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας δεν έχει πάντα θετικές συνέπειες στην ψυχική προσαρμογή των ατόμων με χρόνιες ασθένειες. Βασικός στόχος της έρευνας ήταν να διερευνήσει πτυχές της διεργασίας της εύρεσης νοήματος σε σχέση με τη μετατραυματική ανάπτυξη των ατόμων με ΣΚΠ, αλλά και τη σχέση της μετατραυματικής ανάπτυξης με την ψυχική προσαρμογή των ατόμων, λαμβάνοντας υπόψη μία σειρά δημογραφικών και ιατρικών στοιχείων, το χρόνο από τη διάγνωση και τη μεταβολή των σχέσεων με την πάροδο του χρόνου. Στην έρευνα συμμετείχαν άτομα με ΣΚΠ (Ν=78) και οι φροντιστές τους (Ν=62). Τα άτομα με ΣΚΠ συμπλήρωσαν μία σειρά ερωτηματολογίων σε δύο χρονικές στιγμές (Μ.Ο=16 μήνες). Μετά την ολοκλήρωση των ερωτηματολογίων των ατόμων με ΣΚΠ, υπήρξε μία συνάντηση με τους φροντιστές στην οποία καταγράφηκαν οι δικές τους εκτιμήσεις για τις θετικές αλλαγές που βίωσαν τα άτομα με ΣΚΠ. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως, παρά τις δυσκολίες της ασθένειας και την προοδευτική φύση της, υπήρξε βελτίωση στην ψυχική προσαρμογή των ατόμων με ΣΚΠ από την πρώτη στη δεύτερη μέτρηση. Συγκεκριμένα, υπήρξε μείωση της δυσφορίας, οριακή αύξηση των θετικών συναισθημάτων και αύξηση της μετατραυματικής ανάπτυξης. Η μετατραυματική ανάπτυξη που δήλωσαν τα άτομα με ΣΚΠ φαίνεται ότι αντανακλά πραγματικές αλλαγές. Ειδικότερα, βρέθηκε θετική σχέση της μετατραυματικής ανάπτυξης, όπως την εκτιμούν οι ασθενείς, με τη μετατραυματική ανάπτυξη, όπως την εκτιμούν για τους ασθενείς οι φροντιστές τους. Επιπλέον, τα άτομα που οι φροντιστές τους δήλωναν πως είχαν εγκλωβιστεί στις σκέψεις και στα συναισθήματά τους για τη ΣΚΠ, εμπλέκονταν περισσότερο στη διεργασία του ιδεομηρυκασμού, όπως μετρήθηκε με βάση την αυτο-αναφορά των ασθενών. Τέλος, όταν η μετατραυματική ανάπτυξη που αναφέρουν οι ασθενείς είναι χαμηλή και αυτή που αναφέρουν οι συγγενείς είναι υψηλή, τότε οι ασθενείς είναι πιο πιθανό να αναφέρουν λιγότερα θετικά συναισθήματα από ό,τι οι ασθενείς των οποίων οι φροντιστές αναγνωρίζουν ότι δεν έχουν υπάρξει αλλαγές. Η σχέση του ιδεομηρυκασμού με την ψυχική δυσφορία ήταν πιο ισχυρή στη δεύτερη μέτρηση, σε σχέση με την πρώτη, ενώ η σχέση του ιδεομηρυκασμού με τη μετατραυματική ανάπτυξη ήταν θετική στην πρώτη μέτρηση και αρνητική στη δεύτερη μέτρηση. Η μετατραυματική ανάπτυξη σχετίστηκε θετικά με τη θετική επανεκτίμηση και με τα θετικά συναισθήματα και στις δύο μετρήσεις. Εν γένει, βρέθηκε ότι στρατηγικές που αποσκοπούν στην προσέγγιση του προβλήματος, είτε είναι εστιασμένες στην επίλυση προβλημάτων είτε στην επεξεργασία των συναισθημάτων, σχετίζονται θετικά με τη μετατραυματική ανάπτυξη. Όμως, οι στρατηγικές αντιμετώπισης στην πρώτη μέτρηση δεν προέβλεψαν τη μετατραυματική ανάπτυξη στη δεύτερη μέτρηση. Τα αποτελέσματα σχολιάζονται με βάση το αναθεωρημένο μοντέλο για το στρες και την αντιμετώπισή του (Park & Folkman, 1997), καθώς και τις πιο σύγχρονες θεωρήσεις για τον ιδεομηρυκασμό (Watkins, 2008).