Γεω-επιδημιολογική μελέτη ασθενών που υποβλήθηκαν σε ενδοαυλική αγγειοπλαστική στεφανιαίων αγγείων (PΤCΑ) στην Περιφέρεια Κρήτης
Authors: Μελιδονιώτης Ευάγγελος 
Published: January 2025

Εισαγωγή: Στις μέρες μας, οι καρδιαγγειακές παθήσεις (CVD) είναι από τις κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας, παγκοσμίως με αρκετές παραλλαγές μεταξύ των χωρών. Η Ευρώπη παρουσιάζει σχετικά χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας σε σύγκριση με εκείνα της Βόρειας και Νότιας Αμερικής και της Αυστραλίας. Ωστόσο, τα ποσοστά θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα στην Ευρώπη παραμένουν το μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας, καθώς κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 3,9 εκατομμύρια θάνατοι και 11,3 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρδιαγγειακής νόσου. Επιπλέον, η καρδιαγγειακή νόσος τείνει να προκαλεί ανισότητες μεταξύ των φύλων λόγω της σημαντικά υψηλότερης επιβάρυνσης στους άνδρες από τις γυναίκες (120-238/100.000 και 76-180/100.000, αντίστοιχα). Περίπου, το 20% των θανάτων στους άνδρες και το 22% στις γυναίκες στην Ευρώπη αποδίδεται σε Στεφανιαία αρτηριακή νόσος (CAD). Η σχετική συμβολή στη θνησιμότητα από στεφανιαία νόσο (ΣΝ) είναι 15% στους άνδρες και 14% στις γυναίκες, ενώ εκτιμάται ότι το εγκεφαλικό ευθύνεται για 8% στους άνδρες και 11% στις γυναίκες, αντίστοιχα. Άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις συμπεριλαμβανομένης της περιφερικής αρτηριακής νόσου είναι περίπου 13%. Μείζονες επιπλοκές παρατηρούνται συχνά μετά από χειρουργική επέμβαση για ΣΝ. Η διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση (PCI) είναι η βέλτιστη θεραπεία σε ασθενείς που πάσχουν από σοβαρή ΣΝ. Η PCI αποκαθιστά την επαναγγείωση σε στεφανιαία νόσο με πολλαπλές βλάβες και μειώνει τα υποτροπιάζοντα ισχαιμικά συμπτώματα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ), σημειώθηκε σημαντική μείωση μεταξύ 2001-2008 σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση παράκαμψης σε σχέση με αυξημένη πρωτογενή αγγειοπλαστική. Ο επιπολασμός της PCI, τα χαρακτηριστικά των ασθενών, η γεωγραφική μεταβλητότητα και τα κλινικά αποτελέσματα είναι ακόμη άγνωστα. Η χωρική ανάλυση της CAD παρέχει μια σημαντική στρατηγική για την αντιμετώπιση της συχνότητας εμφάνισης της χωρικής μεταβλητότητας και των παραγόντων που επηρεάζουν τη νόσο. Υπάρχουν πολλοί κρίσιμοι διαφορετικοί παράγοντες που επηρεάζουν την κυριαρχία, τη διαχείριση και το αποτέλεσμα της CAD σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, αλλά περιορισμένα και άγνωστα γεωγραφικά δεδομένα δεν συμβάλλουν στην αποτελεσματική σύγκριση αυτών των παραγόντων. Έτσι, η έρευνα της χωρικής κατανομής των ασθενών με ΣΝ μπορεί να οδηγήσει στον εντοπισμό των περιστατικών και των κοινωνικοδημογραφικών καθοριστικών παραγόντων, μεταξύ οριζόντιων περιοχών, εγείροντας νέους προβληματισμούς για καλύτερη διαχείριση της νόσου. Οι αναλύσεις χρονοσειρών δεν είναι πάντα χρήσιμες για την κατανόηση των εξελισσόμενων αποτελεσμάτων υγείας και θα μπορούσαν να καταστήσουν αβέβαιη οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη πρόβλεψη ή πιθανές τάσεις επίπτωσης και επικράτησης. Οι έρευνες εξετάζουν συνήθως δύο διαφορετικά είδη ανάλυσης: την ανάλυση χρονικής τάσης και την ανάλυση εποχιακής τάσης. Από όσο γνωρίζουμε, η αξιολόγηση της επίπτωσης και των χαρακτηριστικών των PCI και των πιθανών γεωγραφικών παραλλαγών είναι ένα θέμα με περιορισμένη βιβλιογραφία, ειδικά στη Νότια Ευρώπη και σε χώρες με περιορισμένους πόρους και ιδιαιτερότητες υγείας, όπως η Ελλάδα. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη επιχείρησε να αξιολογήσει τον επιπολασμό της PCI, τα χαρακτηριστικά των ασθενών, τα κλινικά αποτελέσματα και τις γεωγραφικές παραλλαγές σε ένα ελληνικό περιβάλλον. Ο στόχος αυτής της μελέτης ήταν να μελετήσει και να αναλύσει τα χωρικά μοτίβα ασθενών με ΣΝ που υποβλήθηκαν σε PCI στην περιφέρεια της νήσου Κρήτης. Μέθοδος: Αξιολογήθηκαν δεδομένα από όλους τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε PCI στο μοναδικό κέντρο αναφοράς του νησιού για καρδιακό καθετηριασμό εντός της 4ετούς περιόδου μελέτης (2013-2016). Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε τόσο σε επίπεδο Δήμου όσο και σε επίπεδο Τοπικής Διοικητικής κοινότητας (LAU) και επικεντρώθηκε στις περιφερειακές διακυμάνσεις των ετήσιων ρυθμών PCI, καθώς και στην επίδραση αρκετών κλινικών παραμέτρων, με βάση την σοβαρότητα της στένωσης των στεφανιαίων αρτηριών που αντιμετωπίστηκε με PCI σε όλη την Κρήτη. Δημιουργήθηκε μια χωρική βάση δεδομένων εντός του περιβάλλοντος ArcGIS ενώ χρησιμοποιήθηκε το παγκόσμιο Μοντέλο Ελαχίστων Τετραγώνων (Ordinary Least Squares – OLS) και σε τοπικό επίπεδο το χωρικό μοντέλο παλινδρόμησης (Geo-graphically Weighted Regression – GWR). Αποτελέσματα: Ο πληθυσμός της μελέτης αποτελούνταν από 2.494 ασθενείς, με μέση ηλικία τα 62,9 έτη με τυπική απόκλιση (ΤΑ) 11,7, ομαδοποιημένοι σε 2.064 (82,8%) άνδρες και 430 (17,2%) γυναίκες. Όσον αφορά τις μεταβλητές που σχετίζονται θετικά με τη σοβαρότητα της στένωσης των στεφανιαίων, όπως αναμενόταν, (ηλικία φύλο, κάπνισμα, κληρονομική προδιάθεση, παρουσία στηθάγχης, ισχαιμία) καθώς και ο συνδυασμός με κλινική εικόνα συμβατή με ΟΕΜ όπου κατέγραψε την ισχυρότερη συσχέτιση στον πληθυσμό της μελέτης μας.Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν σημαντική διαδημοτική διακύμανση στα ποσοστά PCI και επομένως δυνητικά επιβάρυνση CAD ενώ ο βαθμός και η κατεύθυνση της συσχέτισης μεταξύ των βασικών κλινικών παραγόντων με τη σοβαρότητα της στεφανιαίας στένωσης κατέδειξε συγκεκριμένα γεωγραφικά μοτίβα. Συμπεράσματα: Αυτά τα προκαταρκτικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για μελλοντική έρευνα, με απώτερο στόχο να διευκολύνουν τον αποτελεσματικό σχεδιασμό στρατηγικών υγειονομικής περίθαλψης.Λέξεις-κλειδιά: Στεφανιαία Νόσος, Χωρική ανάλυση, GIS, Διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση