Εξ αποστάσεως εκπαίδευση ενηλίκων με πρόβλημα όρασης με τη χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας
Authors: Κουστριάβα Ελένη 
Published: September 2021

Βασικός στόχος της διδακτορικής διατριβής ήταν η μελέτη προγραμμάτων εξΑΕ στη βάση των αναγκών και των δυνατοτήτων των ατόμων με πρόβλημα όρασης. Η υλοποίηση του στόχου αυτού διαρθρώθηκε σε 4 ερευνητικά στάδια. Στο 1ο ερευνητικό στάδιο μελετήθηκαν οι στάσεις των ατόμων με πρόβλημα όρασης προς την εξΑΕ και οι αντιλήψεις για την εξΑΕ όπως αυτές προκύπτουν από τη σύγκριση της εξΑΕ με το παραδοσιακό μοντέλο εκπαίδευσης. Διερευνήθηκαν, επιπλέον, οι πιθανές συσχετίσεις μεταξύ των στάσεων και των αντιλήψεων των συμμετεχόντων προς την εξΑΕ και των ατομικών/δημογραφικών τους στοιχείων. Στην έρευνα συμμετείχαν 41 ενήλικες με πρόβλημα όρασης οι οποίοι απάντησαν ένα ερωτηματολόγιο αποτελούμενο από 3 υπο-κλίμακες και συνολικά 25 ερωτήσεις.Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες έχουν ελαφρώς θετικές στάσεις προς την εξΑΕ. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες ανώτερου μορφωτικού επιπέδου όπως και οι συμμετέχοντες που χρησιμοποιούν περισσότερες ώρες τον Η/Υ σε καθημερινή βάση παρουσιάζουν θετικότερες στάσεις. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες εμφανίστηκαν επίσης θετικότεροι προς την εξΑΕ.Στο 2ο ερευνητικό στάδιο μελετήθηκε η ετοιμότητας συμμετοχής των ατόμων με πρόβλημα όρασης σε προγράμματα εξΑΕ. Επιπλέον, διερευνήθηκαν πιθανές συσχετίσεις μεταξύ της ετοιμότητας συμμετοχής των ατόμων με πρόβλημα όρασης και των ατομικών/δημογραφικών τους στοιχείων. Οι συμμετέχοντες ήταν οι ίδιοι με τους συμμετέχοντες του 1ου ερευνητικού σταδίου. Στο 2ο αυτό ερευνητικό στάδιο κλήθηκαν να απαντήσουν σε ένα ερωτηματολόγιο αποτελούμενο από 5 υπο-κλίμακες και συνολικά 42 ερωτήσεις.Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο βαθμός ετοιμότητας συμμετοχής σε προγράμματα εξΑΕ είναι ελαφρώς θετικός. Επιπλέον, αναδείχθηκαν δύο σημαντικές μεταβλητές πρόβλεψης της ετοιμότητας συμμετοχής, το μορφωτικό επίπεδο και η συχνότητα χρήσης του Η/Υ.Κατά το 3ο ερευνητικό στάδιο άτομα με πρόβλημα όρασης πήραν μέρος σε πρόγραμμα εξΑΕ αντικειμενικών συνθηκών με βασικούς στόχους: α) την ανάδυση πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων παρακολούθησης ενός προγράμματος εξΑΕ μη προσαρμοσμένου στις ανάγκες και τις δυνατότητες των ατόμων με πρόβλημα όρασης και β) τη μελέτη των αναγκών που προκύπτουν. Στο εν λόγω ερευνητικό στάδιο συμμετείχαν 18 άτομα από το σύνολο των ατόμων που συμμετείχαν στα δύο προηγούμενα ερευνητικά στάδια. Τα προγράμματα εξΑΕ που παρακολούθησαν οι συμμετέχοντες ήταν δύο, 20 διδακτικών ωρών έκαστο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μειονεκτήματα αφορούν κυρίως σε εκείνες τις πτυχές των προγραμμάτων για τις οποίες δεν είχε καλυφθεί το ζήτημα της προσβασιμότητας. Ως βασικά πλεονεκτήματα του προγράμματος εμφανίστηκαν η δυνατότητα εξοικονόμησης χρόνου, απουσία μετακίνησης και η δυνατότητα εκπαίδευσης από τον προσωπικό χώρο.Στο 4ο ερευνητικό στάδιο υλοποιήθηκαν εξ αποστάσεως δραστηριότητες από 3 διαφορετικά προγράμματα: α) πρόγραμμα εκμάθησης ανάγνωσης και γραφής του κώδικα Braille, β) πρόγραμμα εκπαίδευσης στην κινητικότητα και τον προσανατολισμό και γ) πρόγραμμα ειδικής αγωγής. Βασικός στόχος του 4ου ερευνητικού σταδίου ήταν η αξιολόγηση της πρόσβασης στην πληροφορία και της ευχρηστίας του υλικού. Πέντε άτομα προερχόμενα από το δείγμα του 3ου ερευνητικού σταδίου συμμετείχαν στην εξ αποστάσεως υλοποίηση πολυάριθμων δραστηριοτήτων.Τα αποτελέσματα έδειξαν μεταξύ άλλων ότι: α) οι μαθητές μπορεί να έχουν διαφορετικές επιθυμίες και να μην υπάρχει σύγκλιση προτίμησης σε μία ορισμένη μορφή εκπαιδευτικού υλικού, β) η μορφή που θα επιλέξει να χρησιμοποιήσει ο μαθητής μπορεί να εξαρτάται από τις εγγενείς δυσκολίες (π.χ. βαθμό συνθετότητας) του περιεχόμενου του υλικού και γ) οι εγγενείς δυσκολίες φαίνεται να επηρεάζουν όχι μόνο την αντιλαμβανόμενη προσβασιμότητα, αλλά και την ευχρηστία και την ικανοποίηση του χρήστη.