КАМЕННЫЕ ОРУДИЯ ТРУДА
Authors: Айтқұл Х.А. 
Published: November 2023

Мақала Алматы қаласындағы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Орталық музейінің археология-лық коллекциясын қалыптастыру тарихына арналған. Аталмыш коллекцияны жинақтауда 1831 жылы Орынбор әскери губернаторы, генерал-адъютант Граф Павел Петрович Сухтелен құрған Орынбор музейі-нің коллекциясы үлкен рөл атқарды. Мақалада Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық музейінің (әрі қарай ҚР МОМ) қорын толықтырған археологиялық экспедициялар туралы мәліметтер келтірілген. Архивтік және есепке алу құжаттары қаралды, Еуразиялық дала белдеуінің қола дәуірінің ескерткіштерін зерттеумен айналысқан археологтардың жарияланымдары талданады. Сондай- ақ, ұсынылып отырған мақаланың ауқымында этникалық бірлестіктердің шаруашылығын, мәдениетін, дүниетанымын, тұрмы-сын, қоғамдық қалыптасуын зерделеудегі орны ерекше: Атасу, Мыржық, Ақмұстафа, Саңғұр, Беғазы, Ақмая, Ақсу-Аюлы, Шортанды бұлақ және Бұғылы І, ІІ сынды т.б. қоныстар мен қорымдардан құралған маңызды археологиялық ескерткіштердің артефактілерінен ҚРМОМ археология қорында қалыптасқан Орталық Қазақстанның қола дәуірі коллекциясының құрамына кіретін тас еңбек құралдарына талдау жасалады. Кілт сөздер:мәдениет, археология, дәуір, қола, коллекция, қалыптасу, музей, тас, құралдар

Статья посвящена истории формирования археологической коллекции Центрального государствен- ного музея Республики Казахстан (далее ЦГМ РК) в г. Алматы. В комлектовании коллекции большую роль сыграло собрание Оренбургского музея, учрежденного оренбургским военным губернатором, генерал-адъютантом графом Павлом Петровичем Сухтеленом в 1831 г. С этой даты начинается сложение фондовых и экспозиционных коллекций эпохи бронзы ведущего музея Казахстана. В статье приведены сведения об археологических экспедициях, пополнявших фонды Центрального государственного музея. Рассмотрены архивные и учетные документы, проанализированы публикации археологов, занимавшихся изучением памятников эпохи бронзы евразийского степного пояса. Также в данной статье особое место в изучении хозяйства, культуры, мировоззрения и быта общественного становления этнических объединений отводится артефактам важных археологических памятников, состоящих из поселений и некрополей: Атасу, Мыржык, Акмустафа, Сангур, Бегазы, Акмая, Аксу-Аюлы, Шортанды Булак и Бугылы I, II и др. В рамках предлагаемой статьи сделан анализ каменных орудий труда, входящих в состав коллекции бронзового века Центрального Казахстана. Ключевые слова: культура, археология, эпоха, бронза, коллекция, формирование, музей, камень, орудие

The article is devoted to the history of the formation of the archaeological collection of the Central State Museum of the Republic of Kazakhstan (hereinafter CSM RK) in Almaty. The collection of the Orenburg Museum, founded by the Orenburg military governor, Adjutant General Count Pavel Petrovich Sukhtelen in 1831, played a large role in the collection. The article provides information about archaeological expeditions that replenished the funds of the Central State Museum. Archival and accounting documents are considered, publications of archaeologists who studied the monuments of the Bronze Age of the Eurasian steppe belt are analyzed. Within the framework of the proposed article, a special place in the study of the economy, culture, worldview, way of life, social formation of ethnic associations is given to artifacts of important archaeological sites consisting of settlements and necropolises: Atasu, Myrzhyk, Akmustafa, Sangur, Begazy, Akmaya, Aksu- Ayuly, Shortandy Bulak and Bugyly I, II, etc., an analysis of stone tools that are part of the Bronze Age collection of Central Kazakhstan, formed in the archeology fund of the CSM RK, will be carried out. Keywords: culture, archeology, epoch, bronze, collection, formation, museum, stone, tool