ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ КОНТЕКСТ ШЕҢБЕРІНДЕ ЖОО ТҮЛЕКТЕРІНІҢ БАСҚАРУШЫЛЫҚ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Authors: Курманалина Ш.Х. 
Published: October 2023

Современная эпоха в развитии образования определяет и цель современного высшего образования, которая ориентирует на подготовку будущих специалистов, демонстрирующих свою конкурентоспособность на рынке труда, обладающих компетенциями, позволяющими реализовать профессиональные функции в определенной сфере деятельности, готовых к проявлению инициативности, самостоятельному решению профессиональных задач. Несмотря на то, что управленческие компетенции будущего учителя являются базой для формирования ключевых компетенций обучающихся в условиях модернизации образования, в современной науке теоретические и практические аспекты проблемы формирования управленческих компетенций будущего учителя в условиях модернизации высшего образования требуют детального изучения. В связи с этим к выпускнику современного ВУЗа - будущему учителю-менеджеру предъявляются высокие требования для обеспечения его управленческой компетенции. Для развития управленческих компетенций мы обращаем внимание на формирование следующие качеств: стратегическое мышление, работа в команде, ориентация на результат, развитие подчиненных, лидерство, анализ и решение проблем. В нашем исследовании выпускникам вуза предоставляется возможность овладеть следующими ключевыми функциями управленческой компетенции: системное мышление, межотраслевая коммуникация, управление проектами и процессами, работа с ИТ-системами, работа в команде, работа в условиях неопределенности. Развитие интеллектуальных способностей будущих менеджеров оказывает влияние на мышление и сознание человека при принятии управленческих решений, оценке деятельности людей, создании команды единомышленников. Личная организованность, освоение новых технологий обучения способствуют самореализации, профессиональному становлению выпускника. Данные статьи получены на основе анализа литературных источников и результатов обучения с применением новых технологий обучения. В результате исследования разработана и теоретически обоснована модель управленческой деятельности выпускников вуза, будущего учителя как менеджера образования и экспериментально проверена эффективность её реализации. Ключевые слова: способность, мотивация, самореализация, межотраслевая компетенция, управленческая компетенция, менеджмент, управленческие решения;

Білім беруді дамытудағы қазіргі заман қазіргі заманғы жоғары білім берудің мақсатын да айқындайды, ол еңбек нарығында өзінің бәсекеге қабілеттілігін көрсететін, белгілі бір қызмет сала- сында кәсіби функцияларды іске асыруға мүмкіндік беретін құзыреттері бар, бастамашылық таны- туға, кәсібиміндеттерді өз бетінше шешуге дайын болашақ мамандарды даярлауға бағдарланады. Болашақ мұғалімнің басқарушылық құзыреттері білім беруді жаңғырту жағдайында білім алушылардың негізгі құзыреттерін қалыптастыру үшін негіз болып табылатынына қарамастан, қазіргі ғылымда жоғары білім беруді жаңғырту жағдайында болашақ мұғалімнің басқарушылық құзыреттерін қалыптастыру проблемасының теориялық және практикалық аспектілері егжей-тег- жейлі зерделеуді талап етеді. Осыған байланысты қазіргі университеттің түлегі - болашақ мұғалім- менеджерге оның басқарушылық құзіреттілігін қамтамасыз ету үшін жоғары талаптар қойылады. Басқарушылық құзыреттерді дамыту үшін біз келесі қасиеттерді қалыптастыруға назар аудара- мыз: стратегиялық ойлау, командада жұмыс істеу, нәтижеге бағдарлану, бағыныштыларды дамыту, көшбасшылық, мәселелерді талдау және шешу. Біздің зерттеуімізде университет түлектеріне басқару құзіреттілігінің келесі негізгі функция- ларын игеруге мүмкіндік беріледі: жүйелік ойлау, салааралық байланыс, жобалар мен процестерді басқару, АТ жүйелерімен жұмыс, командада жұмыс істеу, белгісіздік жағдайында жұмыс. Болашақ менеджерлердің зияткерлік қабілеттерін дамыту басқарушылық шешімдер қабылдауда, адамдардың іс-әрекетін бағалауда және пікірлестер тобын құруда адамның ойлауы мен санасына әсер етеді. Жеке ұйымдастырушылық, оқытудың жаңа технологияларын игеру түлектің өзін-өзі жүзеге асыруына, кәсіби қалыптасуына ықпал етеді. Бұл мақалалар әдеби көздер мен оқытудың жаңа технологияларын қолдана отырып оқыту нәтижелерін талдау негізінде алынды. Зерттеу нәтижесінде университет түлектерінің, болашақ мұғалімнің білім беру менеджері ретіндегі басқарушылық қызметінің моделі жасалып, теориялық тұрғыдан негізделген және оны жүзеге асырудың тиімділігі эксперименталды түрде тексерілген. Түйінді сөздер: қабілет, мотивация, өзін-өзі іске асыру, басқарушылық құзыреттілік, менеджмент, басқарушылық шешімдер;

The modern era in the development of education also defines the goal of modern higher education, which focuses on the training of future specialists who demonstrate their competitiveness in the labor market, have competencies that allow them to implement professional functions in a certain field of activity, are ready to take initiative, independently solve professional tasks. Despite the fact that the managerial competencies of a future teacher are the basis for the formation of key competencies of students in the conditions of modernization of education, in modern science, theoretical and practical aspects of the problem of the formation of managerial competencies of a future teacher in the conditions of modernization of higher education require detailed study. In this regard, high requirements are imposed on a graduate of a modern university - a future teacher-manager to ensure his managerial competence. For the development to managerial competencies, we pay attention to the formation of the following qualities: strategic thinking, teamwork, result orientation, development of subordinates, leadership, analysis and problem solving. In our study, university graduates are given the opportunity to master the following key functions of managerial competence: systems thinking, inter sect oral communication, project and process management, working with IT systems, teamwork, working in conditions of uncertainty. The development to the intellectual abilities of future managers in fluencies the thinking and consciousness of a person when making managerial decisions, evaluating the activities of people, creating a team of like-minded people. Personal organization, the development of new learning technologies contributes to self-realization, professional development of the graduate. These articles are based on the analysis of literary sources and learning outcomes using new learning technologies. As a result of the research, a model of managerial activity of university graduates, future teachers as education managers has been developed and theoretically substantiated, and the effectiveness of its implementation has been experimentally verified. Keywords: ability, motivation, self-realization, intersectoral competence, managerial competence, management, managerial decisions;