Έρευνα της αποκόλλησης των αυξητικών δακτυλίων σε ξύλο καστανιάς (castanea sativa mill.) και των συνεπειών της στην ποιότητα της παραγόμενης ξυλείας
Authors: Μπιρμπίλης Δημήτριος 
Published: January 2014

Η καστανιά (Castanea sativa Mill.) είναι ένα δασοπονικό είδος με μεγάλη εξάπλωση στη μεσογειακή περιοχή και το ξύλο της θεωρείται πολύτιμο σε διάφορους τομείς επεξεργασίας ξύλου, χάρη στις καλές μηχανικές ιδιότητές του, τη φυσική του διάρκεια και τις αισθητικές του ιδιότητες. Όμως, το σφάλμα της αποκόλλησης των αυξητικών δακτυλίων (κ. πλόχα) εμφανίζεται συχνά στο ξύλο καστανιάς μετά τη ρίψη και τεμαχισμό των κορμών των δέντρων και οδηγεί σε ποιοτική υποβάθμιση και στη δημιουργία προβλημάτων κατά την αξιοποίησή του. Η αποκόλληση των δακτυλίων στο ξύλο καστανιάς αποτελεί ένα φαινόμενο του οποίου τα αίτια δεν έχουν αποσαφηνισθεί μέχρι σήμερα και προβληματίζει όσους ασχολούνται με ξυλεία καστανιάς σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Στην παρούσα εργασία διερευνήθηκε η συχνότητα εμφάνισης του σφάλματος της αποκόλλησης σε πρεμνοφυή δάση και σπερμοφυή άτομα καστανιάς καθώς και σε κατακείμενα κορμοτεμάχια καστανιάς στο υλοτόμιο και σε κορμοπλατείες πριστηρίων και η πιθανή σχέση του σφάλματος με φυσικά ή αυξητικά χαρακτηριστικά των δένδρων της καστανιάς. Επίσης, προσδιορίσθηκαν βασικές φυσικές και μηχανικές ιδιότητες του ξύλου των κορμοτεμαχίων που παρουσίασαν το σφάλμα και έγινε σύγκριση των τιμών και μεταξύ θέσεων σε διαφορετική απόσταση από τις περιφερειακές ραγάδες στο ίδιο κορμοτεμάχιο και μεταξύ κορμοτεμαχίων με ή χωρίς το σφάλμα. Ακόμη έγινε δοκιμαστική πρίση κορμοτεμαχίων με και χωρίς το σφάλμα της αποκόλλησης των αυξητικών δακτυλίων για να αξιολογηθεί συγκριτικά η ποσοτική και ποιοτική τους απόδοση. Διαπιστώθηκε συσχετισμός του σφάλματος της αποκόλλησης με την ηλικία, τη διάμετρο των δέντρων και με την ανομοιομορφία του πλάτους των αυξητικών δακτυλίων. Επίσης, παρατηρήθηκε συχνή εμφάνιση του σφάλματος σε κορμοτεμάχια που είχαν ταυτόχρονα ορισμένες αυξητικές ακανονιστίες ή σφάλματα του κορμού των δένδρων (π.χ. διπυρήνωση, εξογκώματα, συμφύσεις, μεγάλοι ρόζοι, εκκεντρότητα εντεριώνης, ελλειπτική διατομή του κορμού). Το σφάλμα εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό σε σπερμοφυή δέντρα καστανιάς μεγάλης ηλικίας και διαμέτρου και μάλιστα όσο αυξάνονται αυτά τα δυο χαρακτηριστικά αυξάνεται και το ποσοστό εμφάνισης του σφάλματος. Σε πρεμνοφυή δέντρα καστανιάς περιοχής Αρναίας, που υλοτομήθηκαν σε σχετικά μικρή ηλικία (μονοπερίτροπα), το σφάλμα δεν εμφανίσθηκε, ενώ σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα (διπερίτροπα) το σφάλμα εμφανίσθηκε σπάνια (ποσοστό 9,5%). Η παρουσία ενός αυξητικού δακτυλίου με μεγάλο πλάτος, τον οποίο διαδέχονται δακτύλιοι με σημαντικά μικρότερο πλάτος ή η διαφοροποίηση του πλάτους κατά μήκος ενός αυξητικού δακτυλίου και, γενικά, ανομοιομορφία στο πλάτος των αυξητικών δακτυλίων βρέθηκε να ευνοεί το σχηματισμό του σφάλματος. Σε κορμοτεμάχια με το σφάλμα αποκόλλησης των αυξητικών δακτυλίων διαπιστώθηκαν διαφοροποιημένες τιμές ιδιοτήτων μεταξύ θέσεων (θέσεις κοντά ή σε απόσταση από το σφάλμα, ανώριμο, τυπικό ξύλο). Συγκεκριμένα, προσδιορίσθηκε μικρότερη μηχανική αντοχή σε αξονική θλίψη και σκληρότητα του τυπικού ξύλου των κορμοτεμαχίων σε θέσεις που ήταν πλησιέστερα στο σφάλμα σε σύγκριση με θέσεις που ήταν απομακρυσμένες από το σφάλμα. Στην περιοχή της αποκόλλησης των δακτυλίων το ξύλο εμφάνισε μικρότερη εφαπτομενική διόγκωση, και ακριβώς στη θέση της περιφερειακής ραγάδας σημαντική διαφορά στο συντελεστή ανισοτροπίας Η πυκνότητα του ανώριμου ξύλου βρέθηκε μεγαλύτερη στα κορμοτεμάχια με τις περιφερειακές ραγάδες σε σύγκριση με το αντίστοιχο τυπικό ξύλο. Στις μηχανικές ιδιότητες, οι στατιστικά σημαντικές διαφορές που προέκυψαν ανάμεσα στο ανώριμο ξύλο των κορμοτεμαχίων με περιφερειακές ραγάδες και στο αντίστοιχο τυπικό, ήταν μεγαλύτερη τάση στο όριο ελαστικότητας και μεγαλύτερη αντοχή σε σκληρότητα υπέρ του ανώριμου ξύλου. Συγκρίνοντας τα κορμοτεμάχια με και χωρίς περιφερειακές ραγάδες, διαπιστώθηκαν τα εξής: Τα κορμοτεμάχια με περιφερειακές ραγάδες βρέθηκε να έχουν (σε όλες τις θέσεις του τυπικού ξύλου με διαφορετική απόσταση από το σφάλμα) μικρότερη αντοχή σε κάμψη, κρούση, αξονική θλίψη, σκληρότητα και μικρότερο μέτρο ελαστικότητας σε στατική κάμψη και όριο τάσης ινών σε σύγκριση με κορμοτεμάχια χωρίς το σφάλμα. Επίσης, παρουσίασαν μικρότερη ακτινική διόγκωση σε σύγκριση με κορμοτεμάχια χωρίς το σφάλμα. Η πυκνότητα του ανώριμου ξύλου βρέθηκε μεγαλύτερη στα κορμοτεμάχια με τις περιφερειακές ραγάδες σε σύγκριση με το ανώριμο και το τυπικό ξύλο των κορμοτεμαχίων χωρίς τις περιφερειακές ραγάδες. .............................................................................