Μελέτη της σχέσης μεταξύ ψυχοπαθολογίας, λειτουργίας οικογένειας και ποιότητας ζωής σε Αλβανούς μετανάστες στις Κυκλάδες
Authors: Παντελίδου Στέλλα 
Published: September 2021

Στόχος της παρούσας διατριβής ήταν η μελέτη της σχέσης μεταξύ ψυχοπαθολογίας, και συγκεκριμένα κατάθλιψης κι αγχωδών διαταραχών, με τη λειτουργία οικογένειας και την ποιότητα ζωής σε Αλβανούς μετανάστες στις Κυκλάδες, σε σύγκριση με Έλληνες γηγενείς. Η έρευνα υλοποιήθηκε σε δείγμα 204 ατόμων (Αλβανοί μετανάστες κι Έλληνες γηγενείς), που απευθύνθηκαν στην Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας ΒΑ Κυκλάδων ΕΠΑΨΥ στην Πάρο κι Αντίπαρο, κατά τα έτη 2012-2016. Στο δείγμα περιλήφθηκαν άτομα που διεγνώσθησαν με διαταραχές διάθεσης (κυρίως κατάθλιψη), νευρωσικές, συνδεόμενες με στρες και σωματόμορφες διαταραχές ή απευθύνθηκαν στην υπηρεσία για συμβουλές λόγω ψυχοκοινωνικών δυσκολιών και δεν παρουσίαζαν ψυχοπαθολογία. Τα ερευνητικά εργαλεία περιλάμβαναν: α. την Κλίμακα Εκτίμησης της Οικογενειακής Λειτουργίας (FAD), β. την Κλίμακα Εκτίμησης της Ποιότητας Ζωής (WHOQOL- BREF), γ. το Ερωτηματολόγιο Γενικής Υγείας (GHQ-28), δ. την Κλίμακα Κατάθλιψης (CED-S), ε. το Ερωτηματολόγιο Άγχους (STAI), στ. την Κλίμακα Σφαιρικής Εκτίμησης της Λειτουργικότητας (GAF) και ζ. το Ερωτηματολόγιο καταγραφής δεδομένων ψυχοκοινωνικού προφίλ κι επαφής με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Στους Αλβανούς μετανάστες βρέθηκαν συχνότερα ενδείξεις δυσκολίας στην οικογενειακή λειτουργία ως προς τις διαστάσεις που αφορούν τα σχήματα επικοινωνίας και τον τρόπο που αντιδρούν τα μέλη της οικογένειας στα συναισθηματικά ερεθίσματα, συγκριτικά με τους Έλληνες γηγενείς, ανεξαρτήτως διάγνωσης. Περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης συσχετίστηκαν με μεγαλύτερη οικογενειακή δυσλειτουργία και στις δύο εθνικότητες. Το χαμηλότερο επίπεδο λειτουργικότητας στη διάσταση που αφορά τα σχήματα ελέγχου στην οικογένεια αναδείχθηκε στατιστικά ως ο σημαντικότερος προβλεπτικός παράγοντας της κατάθλιψης και του παροδικού άγχους για τους Αλβανούς. Η ποιότητα ζωής των Αλβανών μεταναστών αξιολογήθηκε από τους ίδιους στα ίδια μέτρια επίπεδα, όπως αξιολογήθηκε και από τους Έλληνες, με εξαίρεση τη διάσταση που αφορούσε την ικανοποίηση από παράγοντες που σχετίζονται με το περιβάλλον, που εκτιμήθηκε σε χειρότερα επίπεδα. Καθοριστικός παράγοντας της γενικής ποιότητας ζωής στους Αλβανούς βρέθηκε να είναι η ύπαρξη συναισθηματικής ή αγχώδους διαταραχής (ανεξάρτητα από άλλες μεταβλητές). Επιπρόσθετα, χειρότερα επίπεδα οικογενειακής λειτουργίας συνδέθηκαν με χειρότερα επίπεδα ποιότητας ζωής στους Αλβανούς και τους Έλληνες. Στην περίπτωση των Αλβανών μεταναστών, μεγαλύτερη δυσλειτουργία ειδικά σε διαστάσεις που αφορούν τα σχήματα ελέγχου και τους ρόλους στην οικογένεια συσχετίστηκε με μικρότερη ικανοποίηση από την ποιότητα ζωής. Τέλος στην περίπτωση των Αλβανών υπήρξε μικρότερος βαθμός χρήσης υπηρεσιών ψυχικής υγείας, υψηλότερα ποσοστά πρόωρης διακοπής της θεραπείας και συχνότερη χρήση φαρμακευτικής αγωγής ως μέρος του θεραπευτικού πλάνου, συγκριτικά με τους γηγενείς. Τα ευρήματα αυτά έχουν σημαντικές κλινικές προεκτάσεις, ως προς την κατανόηση των δυναμικών στην Αλβανική οικογένεια, τους πιθανούς τομείς εστίασης στο πλαίσιο των ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων, και το σχεδιασμό και την υλοποίηση βελτιωτικών δράσεων στο πλαίσιο λειτουργίας των κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, με στόχο την ανάπτυξη πολιτισμικά ευαίσθητων μεθόδων προσέγγισης των μεταναστών και τη μείωση του ποσοστού πρόωρου τερματισμού της θεραπείας.