Άμεσες ξένες επενδύσεις, εξαγωγές, ανεργία και οικονομική ανάπτυξη
Authors: Σταματίου Παύλος 
Published: September 2021

Από το καλοκαίρι του 2008 η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια βαθιά κρίση. Η οικονομική αυτή κρίση, η οποία εκδηλώθηκε αρχικά στην αγορά των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) εξελίχθηκε ταχύτατα σε μια μεγάλη απειλή για το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Το γεγονός αυτό συνέβη διότι οι επισφάλειες των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου αποτελέσαν αντικείμενο συναλλαγής μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η διασύνδεση των χρηματοπιστωτικών αγορών καθώς και η αλληλεξάρτηση των αγορών αγαθών και υπηρεσιών αποτέλεσαν διαύλους μετάδοσης της κρίσης στις χώρες της Ευρώπης. Η ανάπτυξη κοινών στρατηγικών με σκοπό την αύξηση των επενδύσεων, την προώθηση των εξαγωγών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας ήταν ο μακροπρόθεσμος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).Στην εργασία αυτή, εξετάζονται οι σχέσεις ανάμεσα στις μεταβλητές των άμεσων ξένων επενδύσεων, των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών, της ανεργίας και της οικονομικής ανάπτυξης για όλες τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), χωρισμένες σε δύο ομάδες. Στην Α΄ ομάδα χωρών ανήκουν οι παλιές χώρες μέλη της ΕΕ, εκείνες δηλαδή που εντάχθηκαν στην ένωση πριν το έτος 2004. Αντίστοιχα, στην Β΄ ομάδα των χωρών ανήκουν οι χώρες που προσχώρησαν στην ένωση από το έτος 2004 και μετά (νέες χώρες μέλη). Η περίοδος των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την Α΄ ομάδα των χωρών είναι από το 1970 μέχρι και το 2013 και από το 1995 έως και το 2013 για τη Β΄ ομάδα των χωρών. Για την ανάλυση των δεδομένων εφαρμόζεται η πάνελ ανάλυση, τόσο για την συνολοκλήρωση όσο και για την αιτιότητα, σε δύο υπόδειγμα αυτοπαλινδρομήσεων. Πιο συγκεκριμένα, για την εμπειρική ανάλυση της εργασίας εφαρμόζουμε στην αρχή τους ελέγχους μοναδιαίας ρίζας (πρώτης και δεύτερης γενιάς), για να εξεταστεί αν υπάρχει ή δεν υπάρχει το φαινόμενο της διαστρωματικής εξάρτησης μεταξύ των χωρών. Στη συνέχεια προσδιορίζουμε το βαθμό συνολοκλήρωσης όλων των μεταβλητών, τόσο με τις κλασικές μεθόδους, όσο και με τον έλεγχο του Westerlund (2007) που δίνει πιο αξιόπιστα αποτελέσματα όταν υπάρχει διαστρωματική εξάρτηση μεταξύ των χωρών που εξετάζουμε. Η εκτίμηση της μακροχρόνιας σχέσης των μεταβλητών, πραγματοποιείται τόσο με τη μέθοδο των πλήρως τροποποιημένων ελάχιστων τετραγώνων (FMOLS) όσο και με τη μέθοδο των δυναμικών ελαχίστων τετραγώνων (DOLS). Τέλος, για τη διερεύνηση των βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων αιτιακών σχέσεων χρησιμοποιείται το υπόδειγμα διόρθωσης λαθών. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι υπάρχουν μακροχρόνιες σχέσεις (σχέσεις συνολοκλήρωσης) μεταξύ των μεταβλητών και στις δύο ομάδες χωρών που εξετάζονται. Τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων των μακροχρόνιων σχέσεων δείχνουν ότι η αύξηση της ανεργίας προκαλεί μεγαλύτερη πτώση στην ανάπτυξη της πρώτης ομάδας χωρών, από ότι στην δεύτερη ομάδα. Επίσης μια ισόποση αύξηση των εξαγωγών επιφέρει μεγαλύτερη αύξηση στην ανάπτυξη της πρώτης ομάδας των χωρών. Επιπλέον, η αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων επιφέρει μεγαλύτερη ανάπτυξη στην ομάδα των παλιών χωρών μελών της ΕΕ.Τέλος, τα αποτελέσματα της ανάλυσης της αιτιότητας έδειξαν ότι, στην Α΄ ομάδα χωρών, υπάρχουν ισχυρές αμφίδρομες αιτιακές σχέσεις ανάμεσα στις άμεσες ξένες επενδύσεις και τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και ανάμεσα στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών και την οικονομική ανάπτυξη, σε μακροχρόνιο επίπεδο. Επίσης, τα αποτελέσματα δείχνουν μια ισχυρή μακροχρόνια αιτιακή σχέση ανάμεσα στις άμεσες ξένες επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη με κατεύθυνση από τις άμεσες ξένες επενδύσεις προς την οικονομική ανάπτυξη. Σε βραχυχρόνια επίπεδο, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ισχυρές μονόδρομες αιτιακές σχέσεις με κατεύθυνση από την οικονομική ανάπτυξη προς την ανεργία, από τις άμεσες ξένες επενδύσεις προς την ανεργία, καθώς και από τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προς την ανεργία.Όσον αφορά την Β΄ ομάδα χωρών, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι σε μακροχρόνιο επίπεδο, υπάρχουν μονόδρομες ισχυρές αιτιακές σχέσεις με κατεύθυνση από τις άμεσες ξένες επενδύσεις προς την οικονομική ανάπτυξη, από τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προς την οικονομική ανάπτυξη, καθώς και από την ανεργία προς την οικονομική ανάπτυξη. Σε βραχυχρόνια επίπεδο, τα αποτελέσματα υποστηρίζουν μια ισχυρή μονόδρομη αιτιακή σχέση με κατεύθυνση από την οικονομική ανάπτυξη προς τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και μια ισχυρή αμφίδρομη αιτιακή σχέση ανάμεσα στην ανεργία και τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών.Η γνώση σχετικά με την κατεύθυνση της αιτιότητας βοηθά τους φορείς χάραξης πολιτικής να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν μια σωστή οικονομική πολιτική. Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν ακόμη την ύπαρξη μακροοικονομικής αλληλεξάρτησης (διασύνδεσης) μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Οι οικονομικές πολιτικές μιας χώρας μέλους της ΕΕ μπορούν να ζημιώσουν την οικονομία μιας άλλης χώρας μέλους ή να αποτελέσουν ένα χρήσιμο δυναμικό εργαλείο για ταχύτερη ανάπτυξη.