Γονιδιακή ταυτοποίηση πρωτοπαθούς επίκτητης ανεπάρκειας λακτάσης στη Βόρειο Ελλάδα
Authors: Κώτση Ελένη 
Published: August 2021

Η λακτόζη είναι ο δισακχαρίτης του γάλατος και αποτελεί την κύρια πηγή γλυκόζης, το κυριότερο καύσιμο του εγκεφάλου. Η υδρόλυση της σε γλυκόζη και γαλακτόζη λαμβάνει χώρα στην ψηκτροειδή παρυφή, στις μικρολάχνες των επιθηλιακών κυττάρων από ειδική δισακχαριδάση τη λακτάση, η οποία βρίσκεται στις μεμβράνες των μικρολαχνών και επιτελεί τη λειτουργία της όταν η λακτόζη έρθει σε επαφή με τη μεμβράνη. Η υδρολάση -λακτάση φλοριζίνη είναι γλυκοπρωτεΐνη της ψηκτροειδούς παρυφής και ευθύνεται για την δραστικότητα της λακτάσης, και για τη φλοριζίνη, υδρολάση η οποία ευθύνεται για την πέψη των β-γλυκοσιλκεραμιδασών. Η δραστικότητα του ενζύμου είναι πολύ υψηλή στη γέννηση και κατά την περίοδο του θηλασμού, ενώ κατά τον απογαλακτισμό και λίγο πριν την ενηλικίωση μειώνεται δραστικά. Μετά την περίοδο του απογαλακτισμού παρατηρείται βαθμιαία μείωση της δραστικότητας της λακτάσης στους περισσότερους πληθυσμούς, το φαινόμενο αυτό λέγεται πρωτοπαθής επίκτητη ανεπάρκεια λακτάσης (ΠΕΑΛ). Το 70% του παγκοσμίου πληθυσμού εμφανίζει πρωτοπαθή επίκτητη ανεπάρκεια λακτάσης, στην Ελλάδα ο επιπολασμός της κυμαίνεται από 45% στη βόρειο και κεντρική Ελλάδα ως 75% στην Πελοπόννησο και στα νησιά. Η ανεπάρκεια λακτάσης προκαλεί την παρουσία αδιάσπαστης λακτόζης στον εντερικό αυλό, η οποία προκαλεί αύξηση του εντερικού περιεχομένου και παραγωγή προϊόντων ζύμωσης, στην οποία υποβάλλεται η λακτόζη. Έτσι η ανεπάρκεια λακτάσης προκαλεί κλινικά συμπτώματα όπως κοιλιακό άλγος, μετεωρισμό και βορβορυγμούς. Οι ασθενείς με ανεπάρκεια λακτάσης αποφεύγουν το γάλα και τα προϊόντα του, για να μην εμφανίζουν συμπτώματα, έτσι όμως δεν καλύπτουν τις ανάγκες τους σε ασβέστιο. Η διάγνωση της ΠΕΑΛ τίθεται με τη δοκιμασία εκπνεόμενου υδρογόνου, την τελευταία δεκαετία ο πολυμορφισμός C/T-13910 συσχετίζεται με αυτή. Ο C/T-13910 βρίσκεται στο ιντρόνιο 13 του γονιδίου MCM6 το οποίο γειτνιάζει με το γονίδιο της λακτάσης. Σκοπός της έρευνας είναι να μελετηθεί ο πολυμορφισμός C/T-13910 σε άτομα με ΠΕΑΛ στη βόρειο Ελλάδα. Υλικό και μέθοδοι: 56 παιδιά με κλινικά συμπτώματα ανεπάρκειας λακτάσης υποβλήθηκαν σε τέστ υδρογόνου και ανίχνευση του πολυμορφισμού C/T-13910. Αυτά συγκρίθηκαν με 76 υγιή παιδιά τα οποία υποβλήθηκαν στις ίδιες δοκιμασίες. Αποτελέσματα: Με βάση τα αποτελέσματα του τεστ Η δημιουργήθηκαν δυο ομάδες η Α1 και η Α2. Η Α1 περιελάμβανε 27 παιδιά με κλινική εικόνα ΠΕΑΛ και θετικό τεστ Η2, ενώ η Α2 29 παιδιά με κλινική εικόνα αλλά αρνητικό τεστ Η2. Στη Α1 24/27 παιδιά ήταν ομοζυγώτες για C/C-13910 και 3/27 ήταν CT-13910. Α2:24/29 ήταν CC-13910. Συνολικά στους ασθενείς 48 παιδιά ήταν ομοζυγώτες για CC-13910 και 8 ετεροζυγώτες CT-13910, δηλαδή η συχνότητα ήταν 85% CC και 14,29% CT. O T/T-13910 δεν ανιχνεύθηκε σε κανένα παιδί ασθενή αλλά και υγιή. Οι θετικές δοκιμασίες Η2 αντιστοιχούν σε μεγαλύτερες ηλικίες (p=0,015), η μέση ηλικία παιδιών με κλινική εικόνα αλλά αρνητικό τεστ Η2 είναι: 7,33±3,47 ενώ η μέση ηλικία με θετικό τεστ Η2 ήταν 10,86±±6.57. Στην ομάδα ελέγχου οι δοκιμασίες υδρογόνου ήταν αρνητικές και η συχνότητα του πολυμορφισμού ήταν: 63/67 παιδιά είχαν τον CC-13910 ποσοστό 82,89%,ενώ 13/76 παιδιά είχαν τον CT-13910 ποσοστό 17,11%. Η συχνότητα του CC δεν διαφέρει σημαντικά μεταξύ των δυο ομάδων p=0,662,το ίδιο ισχύει και για τον CT-13910 στις δυο ομάδες p=0,796. Συμπεράσματα: Ο TT-13910 δεν ανιχνεύθηκε στον παιδικό πληθυσμό στη βόρειο Ελλάδα. Ο CT-13910 ανιχνεύθηκε στον παιδικό πληθυσμό στη βόρειο Ελλάδα, η συχνότητα του CC-13910 είναι 85,5% στα παιδιά με πρωτοπαθή ανεπάρκεια λακτάσης και 82,89% στον υγιή πληθυσμό, άρα δεν υπάρχει σημαντική συσχέτιση του γονοτύπου με την ΠΕΑΛ στην Ελλάδα (p=0,662).