Νευροφαρμακολογία και λειτουργική ανατομία των βασικών γαγγλίων του εγκεφάλου
Authors: Κονιτσιώτης Σπυρίδων 
Published: January 2014

Στην εργασία αυτή μελετήσαμε την νευροφαρμακολογία και λειτουργική ανατομία των συνδέσεων του νεοραβδωτού σώματος με άλλα τμήματα των βασικών γαγγλίων σε σχέση με την εσωτερική του δομή και οργάνωση. Σαν πειραματικό μοντέλο χρησιμοποιήθηκε αυτό της συμπεριφοράς περιστροφής του επίμυος. Έτσι, σε ζώα με βλάβη στο ραχιαίο ή στο κοιλιακό ραβδωτό με ιβοτενικό οξύ, η συστηματική χορήγηση των DΑεργικών αγωνιστών απομορφίνη και αμφεταμίνη, όπως επίσης η χορήγηση GABΑεργικών και οπιούχων φαρμάκων, προκάλεσε περιστροφή διαφορετικής κατεύθυνσης ανάλογα με την εντόπιση της βλάβης. Ο κύριος εκφραστής της DAεργικής δραστηριότητας στα βασικά γάγγλια είναι το GABA. Έτσι στα επόμενα πειράματα, η κατευθείαν ενδεγκεφαλική χορήγηση του GΑΒΑεργικού αγωνιστή μουσκιμόλη ή του αγωνιστή του GABA πικροτοξίνη, σε ζώα που έπαιρναν συστηματικά αμφεταμίνη αποκάλυψε επίσης διαφορετική περιστροφή στο ραχιαίο και στο κοιλιακό ραβδωτό. Αποδείχθηκε έτσι, μια λειτουργική διαφοροποίηση του ραβδωτού σε ραχιαίους και κοιλιακούς μηχανισμούς ελέγχου της κινητικής συμμετρίας και συμπεριφοράς που αντανακλούν την διαφορετικήν εντόπιση των δύο κύριων GΑΒΑεργικών οδών εξόδου από το ραβδωτό: προς την ωχρά σφαίρα και την μέλαινα ουσία. Η ύπαρξη στο ΚΝΣ δύο τύπων υποδοχέων DA είναι πια καλά τεκμηριωμένη. Για να μελετήσουμε το ρόλο κάθε τύπου υποδοχέα και τη σχέση τους με τη διαφοροποίηση του ραβδωτού που περιγράφτηκε προηγουμένως, μελετήσαμε τη συμπεριφορά περιστροφής μετά από ενδοραβδωτή χορήγηση εκλεκτικών D1- και D2- ανταγωνιστώ ν (σουλπιρίδη και SCH23390 αντίστοιχα) σε ζώα που διεγείρονταν συστηματικά με απομορφίνη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι D2-υποδοχείς μεσολαβούν την συμπεριφορά περιστροφής τόσο στο ραχιαίο όσο και στο κοιλιακό ραβδωτό, ενώ οι D1- υποδοχείς μόνο στο κοιλιακό ραβδωτό. Στη συνέχεια για την πληρέστερη μελέτη του θέματος, οι ενδοραβδωτές εγχύσεις των εκλεκτικών D1- και D2- φαρμάκων, αλλά και του GΑΒΑεργικού αγωνιστή μουσκιμόλη επαναλήφθηκαν σε ζώα όμως, που έφεραν μια ετερόπλευρη βλάβη στην ωχρά σφαίρα ή την μέλαινα ουσία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ωχρά σφαίρα είναι απαραίτητη για την έκφραση της D2-δραστηριότητας που εκπορεύεται από το ραχιαίο ραβδωτό, ενώ η μέλαινα ουσία είναι απαραίτητη χια την έκφραση της D1- δραστηριότητας που πηγάζει από το κοιλιακό ραβδωτό. Τέλος, η συστηματική χορήγηση αμφεταμίνης προκάλεσε ομόπλευρη περιστροφή στα ζώα με βλάβη της ωχράς σφαίρας αλλά αντίπλευρη σ' αυτά με βλάβη της μέλαινας ουσίας, γεγονός που επιβεβαιώνει το διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οι δύο αυτοί πυρήνες εκφράζουν την DΑερχική δραστηριότητα στα βασικά γάγγλια. Τα ευρήματα της μελέτης μας λοιπόν, υποδεικνύουν μια λειτουργική διαφοροποίηση του ραβδωτού σε ένα ραχιαίο τμήμα που δέχεται προσαγωγή νεύρωση από τον κινητικό φλοιό, σχετίζεται με D2-δραστηριότητα και προβάλει στην ωχρά σφαίρα και ένα κοιλιακό τμήμα που δέχεται προσαγωγή νεύρωση από το μεταιχμιακό σύστημα, σχετίζεται κυρίως με D1-δραστηριότητα και προβάλει στην δικτυωτή ζώνη της μέλαινας ουσίας. Τα αποτελέσματα αυτά συζητούνται διεξοδικά, προτείνονται πιθανά νευρωνικά κυκλώματα μέσω των οποίων εκφράζονται και τέλος διερευνάται η πιθανή κλινική χρήση των νέων εκλεκτικών φαρμάκων gια τους D1- και D2- υποδοχείς ντοπαμίνης.