Ανάπτυξη και αξιολόγηση πληροφοριακού συστήματος για την οργάνωση και διοίκηση νοσηλευτικών υπηρεσιών περιφερειακού νοσοκομείου
Authors: Σταμούλη Μαρία-Αγγελική 
Published: January 2014

Η Νοσηλευτική Υπηρεσία προκειμένου να εξασφαλίσει την παροχή φροντίδας υψηλής ποιότητας, την προαγωγή της κλινικής έρευνας, την κατάλληλη οργάνωση των νοσηλευτικών τομέων και την επάρκειά τους σε ανθρώπινους πόρους, απαιτεί πλήθος πληροφοριών, που σχετίζονται τόσο με το νοσηλευτικό προσωπικό όσο και με τις ανάγκες των ασθενών. Το κλειδί λοιπόν για την αποτελεσματική οργάνωση και διοίκηση των Νοσηλευτικών Υπηρεσιών Νοσοκομείου, είναι η διάθεση έγκυρων, αξιόπιστων και ποιοτικών πληροφοριών. Το γεγονός αυτό, καθιστά αναγκαία την εφαρμογή των Πληροφοριακών Συστημάτων σε αυτό το χώρο και κάνει την υπεροχή τους έναντι της χειρωνακτικής διαδικασίας, αναμφισβήτητη. Ωστόσο, οι απαιτούμενες και πολύτιμες πληροφορίες που διατίθενται στη διοίκηση της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας δεν υφίστανται καμιά μορφή κατηγοριοποίησης ούτε και μηχανογράφησης. Έτσι, οι αποφάσεις που λαμβάνονται σχετικά με τη διαχείριση του νοσηλευτικού προσωπικού στηρίζονται κυρίως στις εμπειρίες της διοίκησης και όχι σε ομαδοποιημένα δεδομένα που να παρουσιάζουν ολοκληρωμένα την τρέχουσα κατάσταση. Σκοπός της συγκεκριμένης διδακτορικής διατριβής αρχικά, είναι η ανάπτυξη ενός πληροφοριακού συστήματος για την οργάνωση και διοίκηση της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, το οποίο να κατανέμει τις πληροφορίες που αφορούν στο νοσηλευτικό προσωπικό σε κατηγορίες, ώστε η διοίκηση της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας να μπορεί να διαχειρίζεται εύκολα και γρήγορα τα νοσηλευτικά δεδομένα που σχετίζονται με τη στελέχωση, τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση, την έρευνα των νοσηλευτικών δραστηριοτήτων και την ποιοτική παροχή φροντίδας. Ακολουθεί η αξιολόγηση του πληροφοριακού συστήματος, έχοντας ως κριτήριο τους στόχους και τις απαιτήσεις που πρέπει να ικανοποιούν όλα τα πληροφοριακά συστήματα που αναπτύσσονται για το χώρο. Για την ανάπτυξη του Πληροφοριακού Συστήματος ακολουθήθηκε η μέθοδος του μοντέλου Κύκλου Zωής (Life Cycle Model), διότι κρίθηκε ως η καταλληλότερη για την ανάπτυξη του συγκεκριμένου λογισμικού. Έτσι αρχικά, προσδιορίστηκαν με λεπτομέρεια οι απαιτήσεις των χρηστών από το σύστημα σε πληροφορίες και δεδομένα, και στη συνέχεια διεξήχθη λεπτομερής ανάλυση των λειτουργιών, καθώς επίσης των ιδαίτερων χαρακτηριστικών και προβλημάτων της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας. Στη συνέχεια ολοκληρώθηκε ο σχεδιασμός του νέου Πληροφοριακού Συστήματος. Σχεδιάστηκαν λεπτομερώς οι λειτουργικές απαιτήσεις, τα δεδομένα που εισέρχονται και εξέρχονται από τη Νοσηλευτική Υπηρεσία και το περιβάλλον επικοινωνίας του συστήματος. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ηλεκτρονικό διάλογο του συστήματος με το χρήστη (user interface), προκειμένου να εξασφαλίζονται οι απαιτήσεις φιλικότητας και τέλος περιγράφηκε η Βάση Δεδομένων που χρησιμοποιείται από το σύστημα, μαζί με τα διαγράμματα οντοτήτων-σχέσεων που την αναλύουν και την τεκμηρίωση των αρχείων της. Επιπλέον, προσδιορίστηκαν οι ειδικές απαιτήσεις, ασφάλειας και επίδοσης του συστήματος, καθώς και απαιτήσεις που σχετίζονται με την εξασφάλιση της ακρίβειας των δεδομένων που επεξεργάζεται, με την ασφάλεια τους, με τις δυνατότητες μεταφοράς τους σε άλλα υπολογιστικά συστήματα και τέλος με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του και τους περιορισμούς συντήρησης που εξασφαλίζουν την ομαλή λειτουργία του. Για την ανάπτυξη του νέου πληροφοριακού συστήματος, επιλέχτηκε να χρησιμοποιηθεί το εργαλείο (tool), ανάπτυξης Σχεσιακών Βάσεων Δεδομένων Personal Oracle for Windows. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα λογισμικού, κρίθηκε το καταλληλότερο διότι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πιο δημοφιλές λειτουργικό σύστημα, το Microsoft Windows, εκμεταλλευόμενο την τεχνολογία των παραθύρων (windows) και επιπλέον, προσφέροντας ακριβώς την ίδια λειτουργικότητα με άλλα εργαλεία ανάπτυξης σχεσιακών βάσεων δεδομένων σχεδιασμένα για μεγαλύτερες πλατφόρμες. Στη Βάση Δεδομένων που δημιουργήθηκε, αποθηκεύονται τα δεδομένα που αφορούν στη δομή του Νοσοκομείου, στο νοσηλευτικό φάκελο, σε στοιχεία που σχετίζονται με τις βάρδιες, τις αργίες και τις άδειες του νοσηλευτικού προσωπικού, καθώς και στα προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης που διεξάγονται. Το Πληροφοριακό Σύστημα πραγματοποιεί την εύκολη και γρήγορη κατηγοριοποίηση, διαχείριση και επεξεργασία όλων των παραπάνω δεδομένων, ενώ παράλληλα διεξάγει την μόνιμη αποθήκευση τους σε ξεχωριστά εφεδρικά αρχεία, για μελλοντική ανάκληση και επεξεργασία. Επιπλέον, χρησιμοποιώντας αυτά τα στοιχεία, έχει τη δυνατότητα να παράγει λεπτομερείς αναφορές προσφέροντας στη διοίκηση την πλήρη και σφαιρική εικόνα του Νοσοκομείου και των αναγκών του. Αξίζει να σημειωθεί ότι η λειτουργία και συντήρηση δεν αποτέλεσαν αντικείμενο της παρούσας μελέτης. Ωστόσο, προτείνονται τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν αποτελεσματικά. Τέλος, ο έλεγχος, η αξιολόγηση και η αποδοχή του νέου συστήματος, πραγματοποιήθηκαν με τη διεξαγωγή έρευνας, στους φοιτητές του τμήματος Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και σε Νοσηλευτές του υπό μελέτη καθώς και άλλων νοσοκομείων. Χρήσιμα συμπεράσματα διεξήχθησαν για την εξέλιξη και τις μελλοντικές αναπροσαρμογές του, καθώς και για την γενικότερη αντίληψη και στάση των επαγγελματιών υγείας απέντι στα Πληροφοριακά Συστήματα που αναπτύσσονται για το χώρο.