bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
The Evolving Role of the United Nations Secretary General: A Comprehensive Appraisal
Authors:   Department of International Law and Jurisprudence, Faculty of Law, Enugu State University of Science  and Technology, Enugu, Nigeria., Edeh Kingsley Nwabueze , Eze Amechi A. ,   Department of Public Law, Faculty of Law, Enugu State University of Science and Technology, Enugu,  Nigeria.
Published: May 2024

The United Nations Secretary-General embodies the aspirations and principles of the international community, serving as a symbol of global unity and advocate for the world's most vulnerable populations. Rooted in the UN Charter, the Secretary-General assumes multifaceted responsibilities spanning administrative, diplomatic, and peacemaking domains. This article provides a historical overview of the Secretary-General's evolution since the inception of the United Nations, delineating the tenure and contributions of each incumbent. Central to the analysis are the core functions of the Secretary-General, including administrative oversight, human resources management, peacekeeping operations, and mediation efforts. Notably, the Secretary-General's authority to address threats to international peace underscores the pivotal role in global security governance. Moreover, the Secretary-General serves as a liaison between the UN organs, world leaders, and member states, facilitating dialogue and consensus-building. Through meticulous examination, this paper elucidates the indispensable role of the Secretary-General in advancing the UN's mission of fostering peace, security, and sustainable development worldwide. Ultimately, it underscores the imperative of collective cooperation among member states to surmount the multifaceted challenges confronting the international community. Keywords: United Nations, Secretary-General, Appraisal of the United Nations, Appraisal of the Secretary-General, and Secretary-General of the United Nations.
Impact of Crush Rock Mining on Soil Enzyme Activities and Nutritional Composition of Ipomea batata in Okue-Ishiagu, Ebonyi State, Nigeria
Authors:   Department of Science Laboratory Technology, Federal College of Agriculture, Ishiagu Ebonyi State  Nigeria, Chidinma Nwenewo Eugenia , Franca Ndukwe Ijeoma ,   Department of Science Laboratory Technology, Federal College of Agriculture, Ishiagu Ebonyi State  Nigeria, Chinedu Egede Solomon ,   Department of Animal Health and Production Technology, Federal College of Agriculture Ishiagu,  Ebonyi State Nigeria., Chukwuka Agbom ,   Department of Science Laboratory Technology, Federal College of Agriculture, Ishiagu Ebonyi State  Nigeria, Emmanuel Nwokporo Ifeanyi ,   Department of Science Laboratory Technology, Federal College of Agriculture, Ishiagu Ebonyi State  Nigeria
Published: May 2024

The study assessed the impact of Crush Rock mining on soil enzyme activities and the nutritional composition of Ipomea batata in Okue-Ishiagu, Ebonyi State. Soil samples were collected from mining sites (East, West, North, and South) and a control site. Soil enzyme activities including dehydrogenase, acid phosphatase, alkaline phosphatase, hydrogen peroxidase, and urease were analyzed, along with the nutritional composition of Ipomea batata harvested from the study area. Significant differences (p < 0.05) were observed in soil enzyme activities between the control and mining sites. Dehydrogenase, acid phosphatase, alkaline phosphatase, hydrogen peroxidase, and urease activities were significantly reduced in mining site soils compared to the control. Additionally, the nutritional composition of Ipomea batata showed significant alterations in %Moisture content, %Protein, and %Vitamin C in test samples compared to the control, with a decrease in %Ash, %Fat, and %Fibre. These findings highlight the adverse effects of Crush Rock mining activities on soil health and the nutritional quality of an important staple crop in the region. Keywords: Crush Rock mining, soil enzyme activities, nutritional composition, Ipomea batata, Ebonyi State.
Analysis of Temporomandibular Joint Disorders in Children and Adolescents: Diagnosis and Treatment Pattern by Age
Authors: Kim Heemin , Kim Jaegon , Lee Daewoo , Yang Yeonmi
Published: May 2024

Temporomandibular joint disorders (TMDs) can occur at any age, including childhood and adolescence, and pain-related TMDs can affect growth and quality of life. In the present study, recent trends in the diagnosis and treatment of TMDs in children and adolescents were analyzed over a 10-year period. Using 10 years of data from the Health Insurance Review and Assessment Service (HIRA) and Jeonbuk National University (JBNU) Dental Hospital, patients between 0 and 19 years of age diagnosed with K07.6 (temporomandibular joint disorders) were analyzed by 5-year bins. Both datasets indicated a higher prevalence in females (1.2-fold in HIRA, 1.5-fold in JBNU) and in ages 15 to 19 years (72.1% in HIRA, 74.7% in JBNU). HIRA reported a 42.3% increase in prevalence per 100,000 people, from 651.4 in 2011 to 927.0 in 2020. JBNU reported K07.66 (masticatory muscle disorders) as the most common diagnosis in subjects under 10 years of age and K07.60 (internal derangement of temporomandibular joint) in those over 10 years of age. In addition, both were treated mainly by a combination of physical therapy and medication, and the treatment rate increased in accordance with age. Because TMDs can affect various structures in the orofacial region and cause pain that tends to differ with age, an early and specific diagnosis appropriate for age is important for treatment. Therefore, pediatric dentists need to promptly recognize TMDs in children and adolescents and consult with specialists as the prevalence increases.
Diverging paths to organizational resilience: The role of dynamic managerial capabilities, benevolent leadership, organizational unlearning and paradoxical thinking
Authors: Ingram Tomasz
Published: May 2024

This paper investigates the determinants of organizational resilience, defined as the capacity to effectively counter and respond to external threats through organizational processes and strategic posture, and to recover from unexpected crises. It examines the role of dynamic managerial capabilities, leading to benevolent leadership, organizational ability to unlearn ineffective practices and processes, and handling strategic paradoxes, which collectively enable effective strategies for countering unexpected adversities. It argues that environmental dynamism (changeability) significantly influences the effectiveness of the aforementioned determinants of organizational resilience. Drawing on data collected from 379 Polish organizations between September and November 2023, the study tests these relationships using structural equation modeling (SEM). To further explore these complex relationships, fuzzy set qualitative comparative analysis (FsQCA) is employed to validate the SEM results. The findings indicate that dynamic managerial capabilities, coupled with benevolent leadership and organizational unlearning, contribute to increased organizational resilience, particularly in dynamic environments. However, paradoxical thinking has a minor inhibitory effect on organizational resilience. FsQCA analyses corroborate the SEM results but underscore the importance of deeper consideration of complexity in management studies.
Smart, ergonomic and sustainable mining machinery workplaces: An overview of the SmartMiner project
Authors: Spasojević-Brkić Vesna , Mihajlović Ivan , Nikolić Đorđe , Brkić Aleksandar
Published: May 2024

Despite being the oldest, the mining industry continues to be a major source of pollution, with more people killed or injured than in all other industries. Additionally, social tension related to this sector is widespread around the world, since mining businesses continue to have a significant negative influence on land, water, air, biota, and people through direct and indirect mechanisms. The mining machinery workplaces, which are in the focus of this study have the largest environmental footprint. The dominance of technology-centered design in present research streams is most likely the explanation for the lack of advancement in the mining industry. The SmartMiner project creates shift from technology-centered design and its concept creates solutions for improving the standard of environmental quality in complex systems and suggests a paradigm change to a Human and Data-Centric Engineering. By aligning advanced operator I4.0&5.0 and society S5.0 standards, the SmartMiner project develops solutions for raising the level of environmental quality in complex interactions between physical, behavioural, and organizational processes field. Proposed paradigm can be easily transferred to other industries. The safety of mining machinery operators in their immediate surroundings and their regular alignment with value chain stakeholders are the first steps in our original idea approval process. Research moves to the operator macro-environment, which is determined by organizational contextual factors, and is encompassed by the development of intelligent, ergonomic, non-invasive, and dependable operator aid systems for regulating physical environment job stressors-noise, human vibration, lighting, temperature, air quality, workplace layout issues, etc., with high potential to solve environmental and human health issues and to influence overall performance.
Developing a novel quantitative approach to evaluate the organizational factors affecting occupational health and safety in the mining industry
Authors: Stojanović Anđelka , Milošević Isidora , Nikolić Đorđe
Published: May 2024

The mining industry is among those sectors that urge close attention to occupational health and safety (OH&S). Occupational Health and Safety management promotes many organizational practices based on carefully managing risks and reducing negative occurrences in the production process. Implementing different OH&S practices can also foster significant improvements in working conditions. However, the success of OH&S management efforts depends on workers' attitudes towards OH&S practices and, consequently, their engagement. Although many studies have explored factors influencing occupational health and safety management, few have focused on the mining sector. The main goal of this study is to propose and test measurement instruments for Organizational factors affecting Occupational Health and Safety in the mining sector. The study provides two levels of empirical validation: Exploratory and Confirmatory factor analysis. Exploratory Factor Analysis was conducted using SPSS, while AMOS was employed for Confirmatory Factor Analysis. Exploratory Factor Analysis exposed five factors defined by 21 items. Confirmatory Factor Analysis demonstrated the reliability of the obtained factor structure. The proposed measurement scale resulted in good fit indexes as well as convergent and discriminant validity. The study can significantly contribute to further research in the field.
The impact of knowledge management on corporate sustainable development (CSD): The mediating role of green innovation
Authors: Golubović-Corcione Sanela , Veličković Milica , Fedajev Aleksandra
Published: May 2024

It is logical to assume that knowledge, as the most valuable resource in an organization, has an important role in achieving the goals of corporate sustainable development (CSD). However, not many studies have tried to uncover the true relationship between knowledge management practice and CSD. In that sense, this study aims to analyze the connection between these two variables. The study was conducted during the first quarter of 2024. The sample size used for the analysis consists of 84 managers from different hierarchical levels employed in Serbian companies which have already implemented knowledge management principles. The Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) technique is adopted to explore complex relationships among variables. In addition, the mediation analysis was performed to investigate the mediating role of green innovation practice in the relationship between knowledge management and CSD. The results suggest that the total effect of knowledge management on CSD is significant (b = 0.670, p = 0.000), indicating a positive relationship between these variables without considering the mediator. When mediator green innovation was included, the direct effect of knowledge management on CSD became very low and statistically insignificant (b = 0.022, p = 0.934), suggesting that the variable green innovation fully mediates the relationship between them.
Dynamic effect of entrepreneurial university environment on student's entrepreneurial selfefficacy
Authors: Mitaseva Zagorka , Tomovska-Misoska Ana
Published: May 2024

This study investigates the relationship between the university environment and entrepreneurial self-efficacy among students across three survey periods: 2021, 2018, and 2016. The research considers an analysis based on major implications proposed by the GUESSS Project (Global University Entrepreneurial Spirit Students' Survey) to generate in-depth insights into students' entrepreneurial self-efficacy. Utilizing a series of items measuring positive appraisal of the university environment and entrepreneurial self-efficacy, data was collected via a 7-point Likert scale from a sample of students. Reliability analysis using Cronbach's Alpha demonstrated excellent internal consistency for both constructs across all measured periods. Pearson correlation analysis revealed significant positive correlations between positive appraisal of the university environment and entrepreneurial self-efficacy in 2021 and 2018, indicating that as students perceive a more supportive and encouraging entrepreneurial environment at their university, their confidence in entrepreneurial activities increases. These findings underscore the importance of the university environment in development entrepreneurial self-efficacy among students, while also highlighting potential temporal variations in its impact. Understanding these dynamics can inform educational policies and practices aimed at fostering entrepreneurial skills and mindsets among students, thus contributing to the advancement of entrepreneurship education and the cultivation of future entrepreneurial leaders.
Enhancing production planning efficiency with document management using BPM tools: The Bonita approach
Authors: Đurić Ana , Hornjak Aleksandra , Stefanović Darko , Dakić Dušanka
Published: May 2024

The efficient implementation of business process automation (BPA) through modern business process management (BPM) tools requires a comprehensive approach. This includes analyzing existing business processes to identify shortcomings and potential areas for improvement. Additionally, it involves designing optimized processes aligned with the overall business strategy of the company. Utilizing BPM tools for business process automation becomes imperative to improve efficiency, minimize errors, and elevate overall company performance. This paper explores the pivotal role of process automation in production planning within the industry, with a specific focus on utilizing BPM tools like Bonita. By analyzing the challenges in effective production management and the need for documentation optimization, the problem of inefficient paper document flow is identified. Through a detailed analysis of the production planning process and the application of a methodology involving Bonita software, a conceptual solution is presented. The result is a process diagram illustrating the benefits of automating the production planning process, including improved efficiency, reduced documentation processing time, and simplified process tracking. This paper contributes to understanding the importance of BPM tools like Bonita in modernizing and optimizing production processes, thereby promoting competitiveness and operational excellence in today's business environment.
The impact of executive coaching on the innovation performance of employees
Authors: Galovska Biljana , Gjorgjievski Ivan
Published: May 2024

The purpose of this paper is analysis and assessment of the impact of executive coaching on organizational performance, through research and correlation with innovations. The initiative for the paper arose from the need for additional research in this area, in relation to the literature research and additional research on the situation in N. Macedonia, in order to determine the impact of executive coaching on innovation performance in organizations. The focus of this paper revolves around these questions: Is coaching related to innovation? What and to what measure do companies know about and apply coaching as a tool for innovation? How much does executive coaching or top management coaching contribute to the innovation performance of managers, employees, and the organization as a whole? Multiple perspectives on executive coaching and innovation are covered throughout the paper, starting with a positive correlation between coaching and innovation performance. The research in this direction pointed to the fact that in our country, coaching as a scientific discipline is being introduced slowly. It gives results, however, regarding the theoretical and practical applicability more scientific studies and research are needed to show its impact on personal and organizational aspects and development.
Cross functional teams: A key for improving systems thinking in an organization
Authors: Gjorgjievski Ivan , Galovska Biljana , Grujoski Filip
Published: May 2024

To improve systems thinking in micro, small and medium-sized organizations, the main efforts should be aimed towards enhancing the capacity and competence for analyzing, understanding and optimization of established systems in an organization. As Katzenbach and Smith elaborated expertly in 1993, a cross functional team represents a composition of multiple people with various organizational functions regardless of hierarchy, but tactically chosen for their complementary skills and committed to a common organizational vision and goal (Katzenbach & Smith, 1993). This paper explores the thesis that cross-functional teams are a key pillar in the development of the systems thinking capacity of any small to medium organization. The author will review the relevant and available literature defining teams, cross functional teams, will provide an insight into the works of various contemporary authors in systems thinking thus providing a descriptive analysis on the thesis.
The development of e-crimes in the digital economy: Causes and consequences
Authors: Remeikienė Rita , Trajanauskas Andrius , Gasparėnienė Ligita
Published: May 2024

As technology continues to improve, e-crime poses a huge threat to the global economy. According to the World Cyber Security Report (2023), vulnerabilities in the digital world are growing along with technological innovation, which is driving e-crime (World Economic Forum, 2023). This research shows that more and more organizations and countries are facing cyber challenges, making it necessary to strengthen global cyber resilience. In addition, the report indicates that economic losses due to cyber-attacks could reach up to US$ 23.84 trillion worldwide by 2027, almost tripling the growth compared to 2022 (World Economic Forum, 2023). These data confirm that e-crimes pose more and more difficulties for the stability of the international economy. According to the research by PricewaterhouseCoopers in 2022, e-crime is the main cause of external fraud in organizations, so it is important to understand the impact of these crimes and find ways to control them (PwC, 2022). The growing prevalence of cybercrime poses significant challenges to the digital economy, affecting both individuals and organizations. This article examines the theoretical aspects of the cybercrime concept. The conclusions are based on a combination of theoretical analysis and empirical research conducted in Lithuania. By understanding the underlying factors and the extent of their impact, the aim is to offer actionable recommendations to increase digital resilience to e-crime threats.
Solutions for improving the interaction between investment and personal data security
Authors: Charlapavičiūtė Klaudija
Published: May 2024

This study examines the intricate relationship between investment processes and personal data security, highlighting the significant concern among investors regarding the handling of their personal information. With a growing awareness of data misuse, investors are increasingly cautious about where and how they disclose their personal information. This research employs a mixed-method approach, integrating quantitative surveys with qualitative expert interviews to assess how concerns over personal data security influence investor behavior and decision-making in financial investments. The findings reveal that the demand for personal information notably dampens investors' enthusiasm to engage with financial products, affecting both their investment choices and their trust in financial service providers. The study underscores the urgent need for investment firms to adopt more transparent and secure data handling practices, including the implementation of two-factor authentication (2FA), data encryption, anonymization techniques, and the principle of data minimization. By addressing these concerns, the study proposes actionable strategies for bolstering investor confidence and fostering a secure investment environment. This work contributes to the understanding of the critical intersection between investing and data security, offering insights into improving investor relations and enhancing data protection measures in the financial sector.
Network Operation Center following procedures
Authors: Zlatanović Jovan , Milošević Ivana , Milošević Mirko
Published: May 2024

We live in a digital landscape. In them, seamless communication, and the right information have become crucial. This paper describes the Network Operation Center - NOC, which tasks to manage, protect, and monitor important information. NOC must supervise all types of equipment, networks, servers, databases, and firewalls. Our subject of study and organization in this paper is NOC Transmitters and communication (ETV). The function of NOC ETV is the continuous monitoring of the system to ensure its continuity function, with the ultimate goal of raising the level of user satisfaction. This is achieved by timely reaction in the event of an incident in the ETV network which consists of a set of activities. Those set of activities we will describe and explain. Activities establish a connection by calling center, network component maintenance service, and crews on broadcasting stations ETV and teams on the field. All this makes this process very complex, but the procedures and methods for its solution give excellent results. In that way, the goal of acquire confidence in the company as a † reliable and professional partner. Good management of NOC gives us good satisfaction in reducing equipment failures. The NOC plays an important part in improving the company's customer focus and ultimately, improving customer satisfaction and experiences.
Intangible assets in the financial market: Financing intangible-intensive companies
Authors: Rastić Amer , Šljivić Slavoljub
Published: May 2024

The increase in investments in intangible assets has presented several challenges. One of the open questions is whether intangible assets can mobilize more debt toward companies looking for funding in the financial market. There is a lack of scholarly material that sheds light on the role of intangible assets in the financial market. This paper aims to clarify the role of intangible assets in attracting financial resources for businesses to improve their financial performance.
Derecho de las víctimas en el Proceso Penal – avances Legislativos y desafíos persistentes
Authors: Vega Nagua Karina Estefanía , Villalva David Gonzalo
Published: May 2024

El artículo se destaca la evolución de los derechos de las víctimas en el ámbito penal, que ha perdido los logros alcanzados como los actuales. La profundiza en las reformas legislativas que han tenido el reconocimiento y la protección de los derechos de las víctimas. Se examina cómo estas reformas impactan su participación en el proceso penal y el respeto a sus derechos fundamentales. A pesar de los avances, se discuten las dificultades que enfrentan las víctimas en el sistema judicial. Se hace referencia a la Constitución del Ecuador, en particular al Artículo 78, que garantiza a las víctimas derechos como la no revictimización, la verdad, la justicia, la reparación y las garantías de no repetición. El análisis busca identificar las brechas entre la teoría legislativa y la práctica judicial, enfocándose en áreas que se puede mejorar en las áreas que se puede mejorar. El estudio se concentra en aspectos clave como el acceso a la información, la participación en los procedimientos judiciales y la protección de la privacidad de las víctimas. Al ofrecer una visión completa del progreso legislativo y los desafíos actuales, el artículo al debate sobre la justicia penal y la abogada por un sistema que efectivamente garantice los derechos y la participación de las víctimas en el proceso legal.
Patologi Sosial dalam Novel Bendera Setengah Tiang Karya Annisa Lim
Authors: Lestari Ajeng , Setiawan Heru , Munifah Siti
Published: May 2024

Patologi sosial adalah segala tingkah laku yang bertentangan dengan norma-norma yang berlaku dimasyarakat. Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan bentuk-bentuk patologi sosial, faktor penyebab patologi sosial, dan dampak patologi sosial. Jenis penelitian deskriptif kualitatif yang menitikberatkan pada pengambilan data berupa tulisan. Teknik pengumpulan data menggunakan metode baca dan catat. Teknik analisis data menggunakan teknik Miles Huberman berupa pengumpulan data, reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Objek penelitian sebuah naskah novel yang berjudul Bendera Setengah Tiang karya Annisa Lim yang diterbitkan oleh Coconut Books pada tahun 2022. Hasil yang diperoleh ditemukan berbagai bentuk patologi sosial yaitu bentuk patologi kriminalitas, korupsi, perjudian, pelacuran, dan mental disorder. Kriminalitas berupa tawuran, pelecehan seksual, teror ancaman, penculikan, penganiayaan, dan pembunuhan. Ditemukan juga berbagai faktor dan dampak yang ditimbulkan dari patologi sosial. Bentuk-bentuk patologi sosial dalam novel Bendera Setengah Tiang dianalisis menggunakan teori dari Kartini Kartono.
FRANSIZ PRENS JOİNVİLLE’NİN İSTANBUL, ANADOLU, SURİYE VE MISIR’A DAİR SEYAHAT NOTLARI
Authors: Uygun Süleyman
Published: May 2024

Bu çalışma, Joinville Prensi olarak bilinen Fransız Kralı (1830-1848) Louis Philippe’nin
oğlu François Ferdinand Philippe’nin (1818-1900) 1836 ve 1839 yıllarında Levant kentlerini
ziyaret ettiği seyahat notlarının tarihsel kritiğe tabi tutulmasından oluşmaktadır. Tecrübeli
bir denizci subayı olarak yetişen Joinville Prensi’nin bu seyahatinin asıl amacı Mehmet
Ali Paşa’ya destek vermektir. Seyahatini Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı’nın çalkantılı
sürecinde gerçekleştirdiği için bu dönemin önemli olaylarına tanıklık etmiştir. İstanbul ve
Mısır’da bulunduğu süre zarfında II. Mahmut, Abdülmecid, Kaptan-ı Derya Fevzi Paşa,
İngiliz Büyükelçi Lord Ponsoby, Rus Elçisi Boutinief ve Alman Mareşal Moltke gibi üst
düzey devlet görevlileri, askerler ve elçiler ile doğrudan görüşme fırsatı yakalamıştır. Fevzi
Paşa’nın Osmanlı Donanması’nı Mehmet Ali Paşa’ya teslim edeceğinin ilk tanıklarındandır.
Bu isyan esnasında Anadolu’dan gerek Alevi Bektaşi, gerekse de Sünni zümreler, tarikat
ve cemaatlerden Mehmet Ali Paşa safına önemli miktarda katılanlar olmuştur. Dolayısıyla
Prens dönemin diplomasisi ve olayları hakkında önemli bilgiler edinmiştir. İzmir, İstanbul,
İskenderiye ve Beyrut gibi Levant kentlerini ziyaret ederek bu şehirlerin sosyo-kültürel yapıları
hakkında değerlendirmeler yapma imkânına sahip olmuştur. İstanbul’da bulunduğu sırada 1839
Pera yangınına stratejik müdahalesiyle tüm dikkatleri üzerine çekmeyi başarmış ve Pera’nın
büyük bölümünü yanmaktan kurtarmıştır. İyi bir ressam olması dolayısıyla eserinde başta Pera
yangını olmak üzere seyahatine konu olan çoğu önemli olayı tuvale aktarmıştır. Bu ise dönemin
panoramasının hem yazınsal hem de görsel olarak anlaşılmasına imkân sunmuştur. Joinville
Prensi’nin eserinde kaleme aldığı hatıralar ve çizimleri çoğu seyyahın eserinde olduğu gibi
oryantalist bakış açısının etkisi altındadır. Böyle olmak birlikte Joinville’nin Levant gezilerine
dair notlar ve görsellerin yer aldığı bu seyahatname dönemi değerlendirmek ve anlamak
yönünden önem arz etmektedir.
The Relationship between Islamic Law and the Concept of Gender Equality Based on Maqasid Sharia Perspective
Authors: Rismilda Nela Aprilia
Published: May 2024

This study aims to determine the relationship between Islamic law and gender equality using the maqashid sharia approach. Gender equality is a concept that refers to the granting of equal rights, responsibilities, and opportunities to all individuals regardless of gender whether male or female which covers various aspects of life. This research analyzes the relationship between Islamic law as the main law of Islam and gender equality, which is a concept in all religions that is drawn using the maqashid sharia perspective. The research method used is qualitative literature that uses maqasid sharia studies as the primary data source and secondary data such as literature related to the studies discussed. The results show that in the perspective of maqasid sharia, gender equality in Islamic law holds the main principle of maintaining the benefit and justice as well as the maintenance of the five principles of maqashid sharia consisting of hifdz ad-din, hifdz an-nafs, hifdz al-aql, hifdz al-nasl, and hifdz al-mal.
ალი ხამენეის პოლიტიკური პორტრეტი
Authors: კაპანაძე მაია , კოდუა თამთა
Published: May 2024

ირანის სულიერი ლიდერი ამ სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი ფიგურაა. ის არა მარტო სულიერი, არამედ პოლიტიკური ლიდერიცაა. მის ხელში საკმაოდ დიდი ძალაუფლებაა თავმოყრილი, რომელიც ქვეყნის კონსტიტუციითაა გამყარებული.
საკმაოდ საინტერესოა ირანის ისლამური რესპუბლიკის ამჟამინდელი ლიდერი ალი ხამენეი. გამორჩეულია მისი პოლიტიკური საქმიანობაც. აქედან გამომდინარე, ის ყურადღებას იპყრობს, არა მხოლოდ სულიერი, არამედ, როგორც პოლიტიკური ლიდერისა. აღსანიშნავია, რომ ალი ხამენეი სანამ ირანის რაჰბარი (სულიერი ლიდერი) გახდებოდა, რვა წლის განმავლობაში ქვეყნის პრეზიდენტი იყო და ირანის პირველ სულიერ ლიდერ აიათოლა რუჰოლა ხომეინისთან ერთად განაგებდა ქვეყანას.
ალი ხამენეი საკმაოდ აქტიურად ერევა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, რაც მისი ლეგიტიმური უფლებაა. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა 2015 წელს, ირანისთვის სანქციების მოხსნის საკითხში, ქვეყნის მაშინდელ პრეზიდენტ ჰასან როუჰანისთან ერთად. ის აქტიურადაა ჩართული იმ მოლაპარაკებებში, რომელიც მიმდინარეობს ირანის სანქციებთან დაკავშირებით.
ჩინეთის საგარეო პოლიტიკა სსრკ-ს დაშლამდე (1980-1991)
Authors: ჯიბლაძე მარინე
Published: May 2024

ნაშრომში განხილულია საბჭოთა კავშირის ნგრევის პერიოდამდე ჩინეთის საგარეო პოლიტიკა. კვლევის მიზანია, გავაკეთოთ სსრკ-ს დაშლამდე პერიოდში ჩინეთის საგარეო პოლიტიკის ანალიზი, კერძოდ კი, განხილულია ჩინეთის ურთიერთობები აშშ-სთან და სსრკ-სთან და ამ ურთიერთობების სამკუთხედი განსხვავებულ დროსა და ვითარებაში. მეთოდების ერთობლიობა, რომელშიც შედის ისტორიულ-აღწერითი მეთოდი, რეტროსპექტიული მეთოდი, ისტორიული პროცესების სისტემური ანალიზი. ჩინეთი მიუხედავად გზაზე შექმნილი დაბრკოლებებისა და გარკვეული სირთულეებისა, თანმიმდევრული, წინდახედული და, საჭიროების შემთხვევაში, სწრაფი მოქმედებებით, მალევე იქცა ერთ-ერთ მძლავრ და გავლენიან მოთამაშედ საერთაშორისო არენაზე. სტაბილურობამ და სწორმა საგარეო პოლიტიკამ, ეროვნულ ინტერესებზე ორიენტირებამ და მაქსიმალურმა კონცენტრირებამ განვითარებისთვის მნიშვნელოვან საკითხებზე, ჩინეთს მოუტანა სტაბილური ეკონომიკური წინსვლა.
სამეცნიერო სიახლე მდგომარეობს იმაში, რომ ვავლენთ საგარეო პოლიტიკაში ჩინეთის მკვეთრი რეაგირებისა და ცვლილებების მოხდენის უნარს; საგარეო პოლიტიკაში დიპლომატიური სვლების თავისებურებების დეტალებს; საკუთარი ინტერესის პრინციპული, მაგრამ მოქნილი დაცვის მექანიზმს; ფრთხილ, წინდახედულ და, ამავდროულად, ქმედით პოლიტიკას საერთაშორისო არენაზე; დიპლომატიური ნაბიჯების თანმიმდევრობის სპეციფიკას; პრიორიტეტებს გეოპოლიტიკურ გარემოში სსრკ-ს დაშლამდე.
რაც შეეხება ნაშრომის პრაქტიკულ ღირებულებას, შესაძლებელია დიპლომატიურ საქმიანობაში სამომავლო შესაძლებლობების გონივრული გააზრება და გამოყენება. ნაშრომი ღირებულია როგორც თეორეტიკოსი მკვლევრებისთვის, ისე პრაქტიკოსი სპეციალისტებისთვის.
პლატონის „გამოქვაბულის მითის“ მხატვრული ტრანსფორმაცია კლაივ ლუისის „ნარნიის ქრონიკებში“
Authors: ნიკოლაიშვილი ნინო
Published: May 2024

ფენტეზის ჟანრის კლასიკური ნაწარმოები ლკაივ ლუისის „ნარნიის ქრონიკები“, მთელი თავისი არქეტიპული და მითოლოგემური არსენალით მითოლოგიურ ტრადიციას მიჰყვება. „ქრონიკები“ კოსმოგონიური მითონარატივების კიდევ ერთი უნიკალური ვერსიაა, რომელიც ლიტერატურულად არის გადამუშავებული და შესაბამისად, კოსმოგონიების მითოსურ იდეას ბევრად სცდება. მითოსურ-არქეტიპული ქარგის შესაბამისად „ქრონიკებშიც“ პოსტკოსმოგონიურ ეპოქას „ოქროს ხანა“(კრეტაიუგა) იწყებს, რომელიც თანმიმდევრული რეგრესირებადი იუგებით გრძელდება და საბოლოოდ ესქატოლოგით-სამყაროს აღსასრულით სრულდება.
კლაივ ლუისის „ნარნიის ქრონიკებში“ არა მხოლოდ მითოლოგიურ და რელიგიურ არქეტიპებსა და პარადიგმებს ვხვდებით, არამედ მასზე ფილოსოფოსების გავლენაც თვალნათლივ შეიმჩნევა. განსაკუთრებით საყურადღებოა პლატონის ფილოსოფია, მისი იდეათა სამყარო და გამოქვაბულის მითი.
ლუისის მხატვრული ლიტერატურა პლატონური ელემენტებითაა გაჯერებული, რომელიც ყველაზე მეტად თვალსაჩინოა „უკანასკნელ ბრძოლაში“, სადაც ნარნია, რომელიც წინა ექვს თავში გვხვდებოდა, განსხვავდება „უკანასკნელ ბრძოლაში“ არსებული ნარნიისგან.
პლატონის გავლენა ლუისის „ნარნიის ქრონიკებში“ აშკარაა. ლუისის ტექსტებში ნათლად სჩანს პლატონის ნაშრომების ცოდნა და მის მიმართ დიდი ინტერესი. ასევე აშკარად სჩანს პლატონის იდეების შერწყმა საკუთარ იდეებთან და მითოლოგიურ, ქრისტიანულ და ფილოსოფიურ ჭრილში დანახვა. ლუისის მხატვრულ ლიტერატურაში ქრისტიანული პლატონიზმის ზოგიერთი ელემენტები ადვილად ამოსაცნობია, ხოლო ზოგიერთი ისეა შერწყმული ლუისის საკუთარ თეოლოგიაში, რომ ისინი თითქმის არ განირჩევა, ან ძნელად თუ მივხვდებით, რომ ბერძნული წარმოშობისაა.
ლუისის „უკანასკნელ ბრძოლაში“ გადმოცემული ცის კონცეპცია, ძველი ნარნიის გაუჩინარება და ახალი, ნამდვილი, ზეციური ნარნიის შექმნა რომელსაც ჩვენ მანამდე არ ვიცნობდით, „ფორმისა“ და „ასლის“ იდეასთან თანაზიარია. ის ნარნია, რომელშიც ბავშვები მოგზაურობდნენ და მუდმივად მისი გათავისუფლება უხდებოდათ მტრებისგან თუ ჯადოქრებისგან, თურმე ასლია, მოჩვენებითია, წარმავალია ნამდვილი, მარადიული ნარნიისგან განსხვავებით.
ორთავეს, პლატონსაც და ლუისსაც სჯეროდათ იდეების უცვლელი სამყაროსი, რომელიც მოიცავდა მარადიულ, ობიექტურ და ეთნიკურ სტანდარტებს. მათ ასევე დაასკვნეს, რომ ეს ამჟამინდელი, წარმავალი სამყარო არის უფრო რეალური სამყაროს ჩრდილი, რომელიც მიღმაა.
ლუისის „უკანასკნელი ბრძოლა“ სინკრეტული ხასიათისაა. მასში ასახული მოვლენებით აშკარად იგრძნობა გავლენა ქრისტიანული ესქატოლოგიის, სკანდინავიური მითოლოგიის და ბერძნული ფილოსოფიის.
გიორგი სანიკიძე - 60
Authors: მაკარაძე ემზარ
Published: May 2024

გიორგი სანიკიძე - იუბილე
თურქეთის ევროკავშირში გაწევრიანების საკითხი და მისი მნიშვნელობა საქართველოსთვის
Authors: მანჩხაშვილი მაია
Published: May 2024

ევროკავშირი ევროპის სახელმწიფოების ეკონომიკური გაე­რ­­თი­ანებაა. ამ კავშირის წევრ ქვეყნებს მსგავსი ფასეულობები და დემოკრატიული ნორმების მაღალი სტანდარტები გააჩნიათ.
თურქეთის რესპუბლიკა ერთადერთი ქვეყანაა მუსლი­მ­ური სამყაროდან, რომე­ლმაც ღიად დააფიქსირა ევროკავშირთან ურთიერთობების სურვილი და 1959 წელს ოფიციალური განაცხ­ადიც გააკეთა წევრობაზე.
ევროკავშირის წესდება არ ზღუდავს არცერთ ქვეყანას, გახ­დეს ამ გაერთიანების წევრი, თუ ეს სახელმწიფო იზიარებს ევრ­ო­კ­ავშირის წევრ სახელმწიფოთა ფასეულობებს და აკმაყოფი­ლ­ებს იმ სტანდარტებს, რასაც „კოპენჰაგენის კრიტერიუმები“ მოი­ც­ავს.
ვინაიდან თურქეთის რესპუბლიკას უკვე რამდენიმე ათე­ული წელია უწევს დალოდება ევროკავშირის გადაწყვე­ტილ­ები­სათვის, თურქეთის მხრიდან გაწევრიანებაზე პასუხის დაყოვნება ხშირად აღიქმება როგორც პოლიტიკური უარი და მიზეზად არა­ე­რთი საკითხი სახელდება, მაშ შორის რელიგიური განსხვავება.  მაგრამ, უნდა ითქვას, რომ სულ სხვაა ის საკითხები, რომლებიც რეალურად უშლის ხელს თურქეთს გაწევრიანდეს ევროკავ­ში­რში. ესენია: მოსახლეობის რაოდენობა, დემოკრატიული ინსტი­ტუტების მშენებლობა და ადამიანის უფლებები.
თურქეთის ევოკავშირში გაწევრიანების შესაძლებლობები საკმაოდ დაბალია, მაგრამ თუ ეს გამოწვევა მიიღო ევროკავშირმა და თურქეთი გახდა წევრი სახელმწიფო, ეს მხოლოდ დადებით გავლენას იქონიებს ამ ქვეყნის ეკონომიკურ, სოციალურ და პოლ­იტიკურ ცხოვრებაზე.
მეზობელი სახელმწიფოს ესოდენ დიდი წინგადადგმული ნაბიჭი კი ავტომატურ რეჟიმში პოზიტიური გავლენის მქონე იქნ­­ება საქართველოსთვის: საქართველო უშუალოდ გაუმეზ­ობ­ლ­დება ევროკავშირს. ეს ფაქტი იქნება იმედის მომცემი და მკვე­თრი ბიძგი ახალგაზრდა ქართული სახელმწიფოსათვის მყარად იაროს განვითარების გზაზე და რეალურად გაატაროს დაწყე­ბ­ული რეფორმები.
ეგვიპტელი მამლუქების წინააღმდეგ თემურ-ლენგის ლაშქრობის შესახებ 1400-1401 წლებში
Authors: ახალკაციშვილი გიორგი
Published: May 2024

ახლო აღმოსავლეთის რეგიონში ძალიან მძიმე პერიოდად ითვლება XIV ს-ის ბოლო და XV საუკუნის დასაწყისი, როდ­ესაც მთელი რიგი ძლიერი ისლამური სახელმწიფოები ცდი­ლ­ობენ ჰეგემონობის მოპოვებას. ამ პერიოდში ახლო აღმოსა­ვლ­ეთს, მათ შორის ეგვიპტის მამლუქებსაც, დიდი ზარალი მია­ყ­ენა თემურ-ლენგის (1370-1405) ლაშქრობებმა.
ქართულ ისტორიოგრაფიაში არ არის დეტალურად შესწა­ვ­ლ­ილი თემურ-ლენგის მამლუქების წინააღმდეგ გალაშქრების ისტორია. ქართულად თარგმნილ ცნობებს სომეხი ისტორი­კო­სის თოვმა მეწოფეცის (1378-1446) ნაშრომში - „ისტორია თემ­ურ­ - ლე­ნ­­­­გ­ისა და მისი შთამომავლებისა“ (თოვმა მეწოფეცი, 1987) - და XVII საუკუნის ქართველი ისტორიკოსის ფარსადან გორ­გი­ჯან­იძის თხზულებაში - „საქართველოს ცხოვრება“ (ფარ­ს­ადან გორგ­ი­ჯანიძე, 2022) - ვხვდებით. ამ საკითხთან დაკავ­შირებით ცნო­ბ­ებს აღმოსავლური წარმოშობის - სპარსელი და არაბი - ისტ­ო­რ­იკ­ო­სების მეშვეობითაც ვიგებთ. სპარსელი ისტორი­კო­სე­ბიდან გამ­ოსარჩევია თემურის კარის ისტორიკოს ნიზამ ად-დინ შამის 1405 წლის, თემურის გარდაცვალებამდე შექმნილი, ნაშრომი  ̶  Zafar nama („გამარჯვების წიგნი“) (Nizam ad-Din Sha­mi, 1937: 230-237) და შარაფ ად-დინ ალი იეზდის (-1454) 1424 წელს გამოც­ემული Zafer-name („გამარჯვების წიგნი“) (Şerrfe­d­din Ali Yezdi, 2019). რაც შეეხება  არაბ ისტორიკოსებს: კალკა­შანდის (1355-1418), მაკრიზს (1364-1442), იბნ კადი შუჰბას (1377-1448), იბნ ჰაჯ­არ ‘ალ-ასკალანის (1372/73 – 1449), იბნ არაბშაჰის (1389-1450), ‘ალ-აინის (-1451), იბნ თაღრი ბერდის (1411-1469),  ას-სახ­ა­ვის (-1497) და იბნ იასის (-1524) ნაშრომ­ებ­შიც გვხვდება ცნობები სირ­იაში თემ­უ­რის მამლუქების წინა­აღმ­დეგ გალაშქ­რების შესახებ (A New Latin Source on Tamerlane’s Conquest of Damascus (1400/1401), 1956: 202). არაბი ისტორი­კო­სები აშკარად იცნობენ და იზიარებენ ნიზამ ად-დინ შამის და შარაფ ად-დინ ალი ‘ალ-იაზდის ცნობებს დამასკოს აღებასთან დაკავშირებით, მაგრამ სპარსელი ისტორ­იკოსებისგან განსხვ­ავებით, და საკუთარი წარმომავლობიდან გამ­ომდინარე, ისინი თემურ-ლენგს „ტირანის“ და „დედამიწის უბედურების“ სახ­ე­­ლით მოიხსენიებენ (A New Latin Source on Tamerlane’s Con­quest of Damascus (1400/1401), 1956: 203).
უფრო შევსებული და დეტალური ინფორმაცია გვხვდება დამასკოში მცხოვრები იტალიელი  ვაჭარი ბერტრანდო დე მიგ­ნანელის გადმოცემებში, რომელიც პირადად იცნობდა მამლ­უქთა სულტან ბარკუკს (სულტანი 1382–1389 და 1390-1399) და არაბულ ენაზეც კარგადც საუბრობდა (D. Donald Sidney Rich­ards; Chase F. Robinson, 2003: 258). ბერტრანდო იტალიაში დაბრ­უნების შემდეგ (1416 წ.) ლათინურად აქვეყნებს თავის ნაშრომს ̶ „თემურ-ლენ­გის ცხოვრება“ („Vita Tamerlani“). ასევე საყურა­დ­ღ­ებოა ერთ-ერთი იტა­­ლიელი ვაჭარის ემანუელ პილოტის (1371 - დაახლ. 1441) ცნ­ობა, რომლის სავაჭრო არეალი აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღ­ვის რეგიონში ვრცელდებოდა. მან თითქმის ოცდაორი წელი გაა­ტარა მამლუქთა ეგვიპტეში, რა დროსაც არაერთხელ მოუწია სუ­ლ­ტან ფარაჯთან შეხვედრა და თემურის სირიაში ლაშქრობის შემ­სწრეც გახდა (E. Piloti, 1950: 119-121). ზემოთ  ჩამოთვლილი ლი­ტ­ერა­ტ­უ­რის გაცნობითა და გაანალ­ი­ზ­ე­ბით შევეც­ადეთ, რომ ინფორ­მ­აცია გადმოგვეცა თემურ-ლენგის მამლუქთა სასულ­ტნოზე გალა­შქრების ზუსტი თარ­იღის და განხორციელებული  მოვლენების  შესახებ.
ულუჩ ალი ფაშა - ტყვეობიდან ქაფუდან ფაშამდე (იტალიური და თურქული წყაროების მიხედვით)
Authors: ჯანჯღავა ლევან
Published: May 2024

XVI საუკუნის ოსმალეთის იმპერიაში არა მხოლოდ სახმ­ე­ლ­­ეთო ძალებს ენიჭებოდა უპირატესობა, არამედ - საზღვაოსაც. ჭაბ­უკობაში გატაცებული ყმაწვილები, რომლებიც ისლამს იღებ­დნენ და ოსმალეთის სამხედრო რიგებში ირიცხებოდნენ, მაღალ სამხედრო საზღვაო თანამდებამდეც აღწევდნენ. მათ შორის იყო, ჩვენი კვლევის ობიექტი, ულუჩ ალი, რომელმაც ძალიან საინტ­ე­რ­ესო და მძიმე გზა გაიარა იმისათვის, რომ ოსმალეთის ფლოტის უმაღლესი თანამდებობისთვის - ქაფუდანობისთვის - მიეღწია.
ქართულ ისტორიოგრაფიაში დაწვრილებით შესწავლილი არ არის ულუჩ ალის, როგორც გამორჩეული ოსმალო მეზღვ­აუ­რის ცხოვრების ისტორია. ამ ნაშრომზე მუშაობისას, ჩვენ, შეძ­ლ­ე­ბ­ისდაგვარად, ვითვალისწინებდით დასავლურ და აღმოსავლურ ისტორიოგრაფიაში დასახელებულ პიროვნებაზე არსებულ წყა­რ­ოებს. დასავლური ლიტერატურიდან ვიხელმძღვანელეთ იტა­ლ­ი­­ელი ისტორიკოსების მიერ გამოკვლეული XVI საუკუნიდან მოყ­ოლებული იტალიური წყაროები, რომელთა გამოყენებაც ამ სტატიას შინაარსობრივად ამყარებს. ასევე, ყურადღება გავა­მა­ხ­ვილეთ ვალენტინა ძეკას, ვიტო ტეტის, ჯინო ბენძონის, გუსტავო ვალენტე (რომელსაც ეკუთვნის ულუჩ ალიზე დაწერილი ერთ­ადერთი ბიოგრაფიული ნაშრომი) და ჯონ უოლფი. რაც შეეხება აღმოსავლურ ლიტერატურას, ჩვენ გავეცანით იდრის ბოსთანის, ისმაილ ჰაქი უზუნჩარშილის და იოჰან ვილჰელმ ცინკეისენის ნაშრომებს.
აღსანიშნავია, რომ, იტალიური წყაროები უმეტესწილად ეყრდნობიან როგორც XIX და XX საუკუნის წყაროებს, ასევე ულუჩ ალის თანამედროვეთა გადმოცემებს. იგივე შეგვიძლია ვთქვათ თურქულ წყაროებზეც. ყველაზე დიდი შრომა მოითხოვა ამ წყაროების შედარებამ და სინთეზმა, რაც ხშირ შემთხვევაში ერთი კონკრეტული მოვლენის დადგენას გვირთულებდა. ამ ყვე­ლაფრის მიზეზი იყო ის, რომ წყაროებში აღწერილი მოვ­ლენები ხშირად არ ემთხვეოდნენ ერთმანეთს. აქვე, გამოვიტანეთ დასკ­ვნა, რომ ჩვენ ვერ ვანიჭებთ უპორატესობას რომელიმე მათგანს.
აბდულჰაკ ჰამიდ თარჰანი (1852-1937) „შთაგონების ადგილი“
Authors: ჯაფარიძე ასმათ
Published: May 2024

აბდულჰაკ ჰამიდ თარჰანი თურქი მწერალ-განმანათლ­ებე­ლია. მის შემოქმედებაში მჭი­დროდ უკავშირდება ერთმანეთს და­ს­ავლური და აღმოსავლური კულტურის, პოეზიის ელე­მენტ­ები. საოცარი პოეტური აღმაფრენით, მღელვარებით გამოირჩევა პოეტის ქმნი­ლე­ბები. ბუნებისა და სიყვარულის თემები ოსტა­ტ­ურად ენაცვლება ერთმანეთს. დიდი სულ­იერი ტკივილით, სასო­წარკვეთილებით, წუთისოფლის ამაოებაზე ფიქრით არის გაჯე­რე­ბული.
ლექსში „შთაგონების ადგილი“ პოეტი განმარტოვდება ბუ­ნ­ე­ბის წიაღში, ქალაქის ხმაუ­რისგან შორს, რათა საფიქრალს მიე­ცეს. იგი ბუნებაში ღვთიურ ჰარმონიას ხედავს. მისთვის ღმერთი და ბუნება ერთი მთელია. ლექსის ლირიკულ გმირს სურს, რომ ამ მთლიანობის ნაწილი იყოს, მაგრამ სულიერი ტკივილი და სამშობლოს მონატრება უშლის ამაში ხელს.
თანამედროვე ქართულ-თურქული ურთიერთობების ზოგიერთი ასპექტი (სოციალური ანალიზი)
Authors: ჩხაიძე ნუგზარ
Published: May 2024

საკვლევი თემის აქტუალობა, უპირველეს ყოვლისა, განპ­ი­რ­ობებულია იმ  გარემოებით, რომ თურქეთის რესპუბლიკა ჩვენი მეზობელი ქვეყანაა. ისტორიის მანძილზე ჩვენი ურთიერთობები არაერთგვაროვნად ვითარდებოდა, იყო როგორც დაპირის­პირ­ების, ასევე მშვიდობიანი თანაცხოვრების პერიოდები. დღეისა­თ­ვის თურქეთთან კეთილმეზობლური ურთიერთობები გვაქვს. თან­ამედროვე თურქეთი ჩვენი სახელმწიფოს სტრატეგიული პარ­­ტნიორია. ამიტომ, ამ მძლავრი პოლიტიკური და ეკონო­მი­კური გავლენის ქვეყანასთან პოზიტიური ურთიერთობები მნიშ­ვნე­ლოვნად წაადგება ჩვენს ქვეყანას მრავალი პრობლემის მოგვ­არებაში.
თემის აქტუალობა მდგომარეობს იმაშიც, რომ თანამედ­რ­ოვე ქართულ-თურქული ურთიერთობები, უმეტესწილად, შეს­წ­ავლილია ოფიციალური სახელისუფლო დოკუმენტების ან ისტ­ორიული წყაროების საფუძველზე. მიუხედავად ასეთი მას­ა­ლ­ების დიდი მნიშვნელობისა, მათში არ ჩანს საქართველოს რიგ­ითი მოქალაქეების დამოკიდებულება თურქეთთან მიმარ­თ­ე­ბ­აში. ამ ხარვეზის გამოსწორების მიზნით, ბათუმელი რესპო­ნდ­ენ­ტების სოციოლოგიური გამოკითხვის მეშვეობით, ჩვენ კომ­პლე­ქსურად შევისწავლეთ და წარმოვაჩინეთ მათი თურ­ქეთთან დამ­ო­კიდებულების სხვადასხვა ასპექტი. ოფიციალური სტრ­უქ­ტუ­რების მხრიდან ჩვენი მოსახლეობის აზრის გათვალისწინება მოგ­ვცემს იმის საშუალებას, რომ სწორად დაიგეგმოს და განხ­ორ­ციელდეს თურქეთთან ურთიერთობის სხვადასხვა ღონისძიება. კვლევაში ყურადღება გავამახვილეთ შემდეგ კონკრეტულ საკით­ხებზე: გარკვეული დროით თურქეთში განხორციელებული ვიზ­იტები; რესპონდენტებისა და მათი ახლობლების თურქეთში ვიზ­­იტის მიზნები; დამოკიდებულება ბათუმში ჩამოსული თურ­ქეთის მოქალაქეებისადმი; თურქეთიდან გასაყიდად შემოსული, სხვადასხვა სახის პროდუქციის ხარისხის შეფასება (შესაძლე­ბლ­ობის შემთხვევაში, პროდუქტისა და გამომშვები ფირმის სახ­ე­ლის დაკონკრეტებით), ასევე, სხვადასხვა თურქული საქონლის რეკლამის მათზე ზეგავლენის დონე; ქართულ-თურქული ბიზ­ნეს-ურთიერთობების ზოგადი შეფასება; თურქული ინვესტ­იცი­ების მოზიდვის საკითხი; თურქეთში სამუშაოდ წასულთა წინაშე მდგარი პრობლემები; თურქეთში სამუშაო ვიზის მოქმედების ვადის გაზრდის მიზანშეწონილობა; თურქეთიდან ჩამოსულ ტურ­ისტულ ჯგუფებზე მიმაგრებული გიდების კვალიფიკაციის დონე; საქართველოს ტელევიზიებით ნაჩვენები თურქული კინ­ოპროდუქციის ხარისხობრივი შეფასება; თურქეთის არქივ­ებში საქართველოს შესახებ დაცული დოკუმენტების შესწავლის აუც­ი­ლებლობა; ქართულ-თურქული ურთიერთობების დღევა­ნდ­ელი მდგომარეობის ზოგადი შეფასება და მისი განვითარების პერ­სპექტივები.
ყურანში ამკრძალავი და აკრძალული აიების გაგებისთვის
Authors: ასლანიძე აბესალომ
Published: May 2024

თანამედროვე მსოფლიოში ისლამის ფაქტორის ზრდის ფონზე, ერთ-ერთ აქტუალურ საკითხად რჩება ყველა მუსლიმ­თ­ათვის წმინდა წიგნის - ყურანის ტექსტიდან ცალკეული ადგილ­ების ციტირება და შესაბამისად, სასურველი იდეის დასაბუთება. სხვადასხვა პიროვნებები, ჯგუფები თუ პოლიტიკური პარტიები თვიანთი მოსაზრებების გამყარებას ცდილობენ ყურანის ტექს­ტის დამოწმებით. ამ დროს ხშირად ხდება ისეთ აიებზე აპელ­ირება, რომლებიც ძალადაგარგულად, ანუ გაუქმებულად ითვ­ლება, თუმცა, ყურანის ტექსტში არის. მუსლიმური ტრადიციით ყურანი მუსლიმთათვის ღმერთისგან გარდმოვლენილი წიგნია და მასში არცერთი სიტყვა არაა ჩამატებული ადამიანების მიერ, მასში არ შეიძლება რაიმე ცვლილების შეტანა - დამატება ან ამო­ღება. სწორედ აქედან გამომდინარე, პრობლემურია, რომ ბევრი, განსაკუთრებით პოლიტიკურად ანგაჟირებული მუსლი­მი­სთვის არ შეიძლება ყურანში იყოს ძალადაკარგული, ანუ გაუქმებული აიები. ამ დროს თვით წინასწარმეტყველ მუჰამმადს უხდებოდა ამა თუ იმ აიას დამატებითი განმარტება, ან მითითება იმაზე, რომ გარდმოვლენილ გამოცხადებებში ცვლილებები თვით ალლ­აჰიდანაა.
მუსლიმურმა ღვთისმეტყველებამ მუჰამმადის გარდაც­ვა­ლ­ების შემდეგ ეტაპობრივად შექმნა თეორია აიების გაუქმების შესახებ (ნასიხ ვა მანსუხ), რომელიც აქტუალობას ინარჩუნებს თანამედროვე ეტაპზეც, განსაკუთრებით იმ კუთხით, როდესაც საკითხი ეხება წმინდა ომს (ჯიჰადი), მუსლიმების ურთიე­რთო­ბას სხვა აღმსარებლობის ადამიანებთან და ა. შ. სწორედ აქედან გამომდინარე, ყურანში ამკრძალავ და აკრძალული აიების შესა­ხებ ცოდნა აუცილებელია როგორც მუსლიმთათვის, ისე არამუ­სლიმებისთვის. მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, რომ ყურანში ზოგ­იერთი იდეა თუ შეგონება მოცემულია დროებითი სარგე­ბლობისთვის და შემდგომში, როცა საჭიროებანი იცვლება, იცვ­ლება (უქმდება) მოცემული აიაც. ამიტომაც, ნებისმიერ საკითხზე მსჯელობისას თუ ვახდენთ ყურანის ტექსტის ციტირებას, უპი­რველესად აუცილებელია იმის ცოდნა, თუ რა დროსა და სიტ­უაციაში იქნა გარდმოვლენილი ესა თუ ის აია და რამდენად უნი­ვერსალური იდეაა მასში გადმოცემული. სწორედ აღნიშნ­ული საკითხების შესწავლას ეხება წინამდებარე სტატია.