Βιολογία του Chloropthalmus agassizi (Bonaparte, 1840) στο Ιόνιο πέλαγος
Authors: Αναστασοπούλου Αικατερίνη 
Published: January 2014

Το C. agassizi ανήκει στην οικογένεια Chlorophthalmidae. Στην παρούσα διατριβή, μελετήθηκαν η αύξηση, η αναπαραγωγική δραστηριότητα, καθώς και οι διατροφικές συνήθειες του είδους, όπως αυτά προέκυψαν από μηνιαία δείγματα που αλιεύθηκαν στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ζακύνθου και Κυλλήνης, κατά την περίοδο Δεκεμβρίου 1996 - Νοεμβρίου 1997. Για τη δειγματοληψία των ατόμων, πραγματοποιήθηκαν 92 σύρσεις με μηχανότρατα και το βάθος των σταθμών κυμαίνονταν από 303 έως 744m. Πιο συγκεκριμένα, μετρήθηκε το ολικό μήκος σε 6486 άτομα, ενώ διαβάστηκαν 2092 ωτόλιθοι. Οι ετήσιοι δακτύλιοι, ανιχνεύτηκαν με την παράλληλη παρακολούθηση των μηνιαίων κατανομών μήκους (για τις ηλικίες ένα και δύο), καθώς επίσης και με τη μελέτη των περιθωριακών αποστάσεων. Από τη μελέτη, φάνηκε ότι οι ετήσιοι δακτύλιοι ολοκληρώνονται στις αρχές του χειμώνα και έπονται της αναπαραγωγικής περιόδου. Την εποχή που ολοκληρώνεται ο πρώτος ετήσιος δακτύλιος, τα άτομα είναι στην πραγματικότητα 16-18 μηνών, ενώ από τον επόμενο χρόνο, οι δακτύλιοι σχηματίζονται ετησίως. Η μελέτη της αύξησης του είδους, έγινε με την εφαρμογή της εξίσωσης του Von Bertalanffy, με τη χρήση της κλείδας ηλικίας- μήκους, όπως προέκυψε από την ανάγνωση των ωτολίθων. Οι παράμετροι όπως υπολογίστηκαν για το C. agassizi είναι: L¥ =202,22 K= 0,20 t0= -1,6 Η εκτιμώμενη μέγιστη διάρκεια ζωής, υπολογίστηκε σε 14-15 χρόνια. Οι δώδεκα ηλικιακές ομάδες, όπως εκτιμήθηκαν από την ανάγνωση των ωτολίθων, καλύπτουν ικανοποιητικά το είδος. Από τη σχέση μήκους- βάρους, φαίνεται ότι ισχύει η εξίσωση: W= 0,0000026 * TL3,17. Το είδος, αλιεύθηκε σε βάθη από 300- 700 m. Η σχέση που συνδέει το ολικό μήκος σώματος με το βάθος, έδειξε πως υπάρχει σημαντική αύξηση του μήκους σε σχέση με αυτό. Συγκεκριμένα, το είδος ακολουθεί το φαινόμενο «bigger- deeper» (MacPherson and Duarte, 1991; Stefanescu et al., 1992; Moranta et al., 2004), όπως πολλά άλλα βαθυπελαγικά είδη, υποδεικνύοντας οντογενετικές μεταναστεύσεις προς τα βαθύτερα στρώματα. Το C. agassizi είναι σύγχρονο ερμαφρόδιτο και πολλαπλός ωαποθέτης, με περίοδο ωοτοκίας από τον Απρίλιο έως Οκτώβριο/Νοέμβριο, όπως επιβεβαιώθηκε από τη μικροσκοπική εξέταση των γονάδων και τις μεταβολές του γοναδοσωματικού δείκτη. Η αναπαραγωγική περίοδος στο αρσενικό τμήμα είναι πιο εκτεταμένη (Νοέμβριος) σε σχέση με αυτή του θηλυκού (Οκτώβριος). Ατομα με μήκος σώματος μικρότερο από 90 mm, είναι δυνατόν να έχουν ώριμες αρσενικές γονάδες, ενώ δεν παρατηρήθηκε κανένα άτομο στο αντίστοιχο μέγεθος, να φέρει ώριμη ωοθήκη. Η διασταυρούμενη αναπαραγωγή (cross- fertilization) φαίνεται ως μια εύλογη υπόθεση για την αναπαραγωγή του είδους. Η εξέταση της εποχιακής εξέλιξης του ποσοστού των ενεργών γεννητόρων κάθε κλάσης, έδειξε σαφείς διαφορές στο ρυθμό με τον οποίο άτομα διαφορετικού μεγέθους, προφανώς και ηλικίας, στρατολογούνται στον αναπαραγόμενο πληθυσμό. Η ύστερη και μετατοπισμένη προς το τέλος αναπαραγωγική περίοδος που παρουσίασαν τα μικρότερα άτομα, είναι ένα φαινόμενο κοινό και σε άλλους πληθυσμούς Τελεόστεων. Το μήκος των κατά 50% ώριμων «θηλυκών» και «αρσενικών» (TL50) κατά τη διάρκεια της μέγιστης αναπαραγωγικής περιόδου του είδους, ύστερα από την ιστολογική διάκριση των θηλυκών/ αρσενικών σε ώριμα και ανώριμα, βρέθηκε για το θηλυκό τμήμα να ισούτε με 117 mm και για το αρσενικό, με 113 mm. Μελετήθηκαν επίσης, οι μηνιαίες διακυμάνσεις του γοναδοσωματικού και ηπατοσωματικού δείκτη, καθώς και του συντελεστή ευρωστίας. Το πρότυπο με το οποίο μεταβάλλονται οι τρεις αυτοί στενά εξαρτημένοι δείκτες, έχει κοινά γνωρίσματα, με μια διαφορά φάσης. Στο τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου, οι χαμηλές τιμές του γοναδοσωματικού δείκτη, χρησιμοποιήθηκαν ως βοηθητικός οδηγός, ώστε σε συνδιασμό με την παρουσία ατρησίας στα ιστολογικά παρασκευάσματα, να καθορίσουν το τέλος της περιόδο ωοτοκίας. Οι υψηλές τιμές του συντελεστή ευρωστίας, αμέσως μετά την ωοτοκία, συμπίπτει με την εποχή έντονης τροφοληψίας, όπου τα άτομα εξαντλημένα από μια παρατεταμένη αναπαραγωγική περίοδο, αυξάνουν τη θηρευτική τους δραστηριότητα. Το C. agassizi είναι ικανός σαρκοφάγος θηρευτής μεσοπελαγικών, κύρια, λειών. Το είδος δείχνει να καταναλώνει πελαγικούς οργανισμούς (πελαγικά καρκινοειδή, όπως ευφασεώδη, δεκάποδα, μυσιδώδη), άτομα μεγάλου μεγέθους με μεγάλη κινητική ικανότητα (όπως δεκάποδα και ψάρια), αλλά και επιβενθικούς οργανισμούς, που βρίσκονται πάνω στο πυθμένα ή λίγο θαμμένοι στο υπόστρωμα. Η ένταση της διατροφής του είδους είναι μεγάλη. Τόσο το στομαχικό περιεχόμενο, όσο και η μέση πληρότητα δείχνουν ότι το είδος τρέφεται καλά καθόλη τη διάρκεια του χρόνου. Σ’ αυτό συνηγορεί και ο σχεδόν μηδενικός δείκτης κενότητας στομάχου που παρουσιάζει. Η δίαιτά του, παρουσιάζει μικρές εποχιακές διαφοροποιήσεις. Το φθινόπωρο, παρατηρούνται κάποιες αλλαγές στη διατροφική του εικόνα που συνεχίζονται και το χειμώνα, όπως μέγιστη τιμή ποικιλότητας, βάρους στομαχικού περιεχομένου, δείκτη κορεσμού και πληρότητας, καθώς επίσης και αύξηση της θηρευτικής του ικανότητας.