bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
СИНТЕЗ И НИТРОВАНИЕ 2,3-ПОЛИМЕТИЛЕН-3,4-ДИГИДРОХИНОЗОЛИН-4- ТИОНОВ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ш  Гайбуллаев Ш , С  Тухсанов Ф , А  Асроров Д , О  Насруллаев А , У Тиллаев С , А Захидов К
Published: March 2023

Осуществлен синтез 2,3-тетраметилен-3,4-дигидрохиназолин-4-тиона и

усовершенствованным это синтеза 2,3-три-пентаметилен-3,4-дигидрохиназолин-4-тионов.

Проведено систематическое исследование реакции нитрования 2,3-полиметилен-3,4-

дигидрохиназолин-4-тионовнитрующейсмесью. Выявлены основные закономерности реакции

нитрования.
IONАLMАSHINUVCHI KOMPOZITSION MАTERIАLLАRNING ELEKTRON MIKROSKOPIK TАDQIQOTI VА SIRT-FАOLLIK TАVSIFINI O‘RGАNISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B Eshqurbonov F , X Raximov А , А Izzatillaev N , Y Botirov А
Published: March 2023

Maqolada DMK asosida olingan ionitlar va ionalmashinuvchi membranalarning

morfologiyasiga ikkinchi monomer miqdori taʼsirini oʼrganish maqsadida skanerlovchi elektron –

mikroskopik tadqiqotlar o‘tkazildi. Tajribalar asosan 1:1 nisbatda olingan g‘ovaksimon va plyonka

holidagi DMK+FK polimer ioniti hamda DMK+FK+Bentonit asosidagi membrana bilan amalga

oshirildi.
O‘RTA ZARAFSHON VOHALARI ANTROPOGEN GIDROGRAFIK TARMOQLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Baratov X , N Shirinboyev D
Published: March 2023

Maqolada mamlakatimizning qadimdan sug‘orma dehqonchilik rivojlangan

sivilizatsiya markazlaridan biri bo‘lgan O‘rta Zarafshon vohalarining, kanallari, suv omborlari,

kollektor-zovur tarmoqlari haqida ma’lumot berilgan
INSON MA’NAVIY BORLIG‘I VA GO‘ZALLIK KATEGORIYASINING FALSAFIY TAHLILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S  T Abdullayev
Published: March 2023

Ushbu maqolada, tabiat, jamiyat hayotida inson ma’naviy borlig‘ini rivojlanish,

shakllanish omillari, uning o‘zni, muammolari tahlil qilindi. Inson ma’naviy borlig‘ini yuksaltiruvchi

ob’yektiv va sub’yektiv ta’sirlariga e’tibor qaratildi. Ma’naviyat, ezgulik va go‘zallik insonning zoxiriy va

botiniy hayotida o‘ziga xos ta’siri o‘rganildi. Shu bilan birga, go‘zallik kategoriyasiga oid ayrim qarashlar

va uning inson ma’naviy hayotidagi o‘rni falsafiy jihatdan yoritilgan
O‘ZBEKISTONNING MILLIY YUKSALISHIDA TIBBIYOT XODIMLARINING KASB AXLOQINI SHAKLLANTIRISH VA RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY QONUNQOIDALARINING FALSAFIY TAHLILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M  S Yusupov
Published: March 2023

Mazkur maqolada mamlakatimizning milliy tiklanishdan -milliy yuksalishga o‘tish

davrida tibbiyot xodimlari kasb axloqini shakllantirish va rivojlantirish zarurligi bayon etilib, bunda axloq,

kasb axloqi, xususan, tibbiyot xodimlarining kasb axloqi tushunchalariga falsafiy ta’riflar berilgan.

Shuningdek, maqolada jamiyatning tibbiy hayoti va unda tibbiyot xodimlari kasb axloqining amal qilish va

rivojlanish qonuniyatlarining mavjudligi masalasi haqida bahstalab fikrlar bildirilgan.
СОЦИАЛЬНО-ФИЛОСОФСКИЙ АНАЛИЗ ИННОВАЦИОННОЙ АКТИВНОСТИ МОЛОДЕЖИ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ф  З Юсупова
Published: March 2023

В статье приводится социально-философский анализ инновационной

активности молодежи, позволяющий понять своеобразность инновационных свойств молодежи с

учетом их природной способности к творческой деятельности и повышения своего инновационного

потенциала. Определяются значимые особенности инновационных свойств молодежи на фоне

различных толкований значения понятий «инновация», «инновационная активность».
NAQSHBANDIYA TARIQATIDA XALQ BILAN MULOQOT QILISHNING TASAVVUFIYFALSAFIY ASOSLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X  U Samatov
Published: March 2023

Maqolada naqshbandiya tariqatida xalq bilan muloqot qilish tamoyillari Qur’oni

karim va hadislarda keltirilgan din, tasavvuf, axloq, qalb, adolat to‘g‘risidagi so‘zlarning mazmun mohiyati

hamda shariat, tariqat va futuvvat uyg‘unlashtirilgan holda ochib berilganligi bayon etilgan.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI YOSHLAR SIYOSATIDAGI ISLOHOTLAR, YOSHLARNING HUQUQIY MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH MASALALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X A Oripov , J Sh Shakarov
Published: March 2023

Maqolada O‘zbekiston Respublikasi yoshlar siyosatidagi islohotlar, yosh avlod

tarbiyasi, ularni komil inson qilib voyaga yetkazish, halq va millat manfaatlarini shaxsiy

manfaatlaridan ustun qo’ya oladigan yoshlarni tarbiyalash masalalari yoritilgan. Har qanday

davlatning yoshlar siyosatini amalga oshirishidan maqsadi mamlakat iqtisodiy va siyosiy salohiyatini

oldindan, ya’ni istiqbolli tarzda mustahkamlash, davlatchilik asoslarining kelgusi zahiralarini yaratish,

iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy takomillashuvning asosini barpo etishdan iboratdir.
IJTIMOIY HAMJIHATLIK TAMOYILLARINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, G  G Tagiyeva , X u j a n o v Z
Published: March 2023

Mazkur maqolada ijtimoiy hamjihatlik tamoyillari, xalq bilan muloqot qilish,

mahalliy hokimiyat faoliyatida ijtimoiy hamjihatlik tamoyillari O‘zbekiston misolida ochib berilgan.

Shuningdek, maqolada insonning huquq va erkinliklarining ustuvorligi tamoyilini tahlil qilish

jarayonida biz inson huquqlari va erkinliklariga rioya etish, ularni himoya qilish majburiyatini

amalga oshirishda davlat boshqaruv organlari xizmatchilarining majburiyatlari inson hamda

fuqaroning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklari o‘rganilgan. Shu o‘rinda ijtimoiy hamjihatlik

tamoyillarini takomillashtirish yo‘llari tadqiq etilgan.
MOTIVATSIYA FUNKSIYALARINING O‘RNI VA XUSUSIYATLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M  A Aynaqulov , O  T Nazarov
Published: March 2023

Maqolada samaradorlikning asosiy unsuri sanalgan motivatsiya bosqichlari,

motivatsiyaning eng ilk ilg‘or usullari, eng taniqli motivatsion nazariyalar, A.Maslou ehtiyojlar

iyerarxiyasi, Kleyton Al’derferning ehtiyojlarni guruhlarda birlashtirishi, shuningdek, elektron

motivatsiyalar bayon qilingan.
OLIY TA’LIM TIZIMIDA MALAKALI KADRLARNI YETISHTIRIB BERISHGA BO‘LGAN INNOVATSION YONDASHUVLAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, F E Jomonqulova , M A Esanov
Published: March 2023

Mazkur maqolada yoshlarni kelajakda malakali kadr bo‘lib yetishib chiqishida

ularda axborot imunitetini shakllantirishning zamonaviy usullaridan foydalanib, dunyo miqiyosidagi

o‘qitish tizimidan yuqori o‘rinlarga olib chiqish ahamiyati haqida so’z yuritilgan
KIMYO FANINI TAʼLIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA MULTIMEDIYA DASTURLARIDAN FOYDALANISHDAGI MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S  А Nizamova
Published: March 2023

Maqolada kimyo fanini multimediya dasturlariasosida o’qitib, taʼlim

samaradorligini oshirishga yo’naltirilgani muammolar va ularning yechimi toʼgʼrisida maʼlumotlar

berilgan.
UMUMIY O‘RTA TALIM MAKTABLARIDA ORGANIK KIMYONI O‘QITISHDA MAVJUD MUAMMOLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X N Xasanova
Published: March 2023

Bugungi kunda organik kimyoni o‘qitishda o‘quvchilar bilimida bo‘shliqlar

aniqlanmoqda. Ana shu bo‘shliqlarni bartaraf etish uchun qo‘llash mumkin bo‘lgan didaktik

materiallardan namunalar keltirilgan
TALABALAR MUSTAQIL TA’LIMINI TASHKIL ETISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH (BLENDED LEARNING TEXNOLOGIYASI MISOLIDA)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, I Y Madatov
Published: March 2023

Maqolada oliy ta’lim muassasasi talabalarining mustaqil ta’lim olish jarayoni va

uni samarali tashkil etish bo’yicha innovatsion texnologiyalardan xususan, Blended learning

texnologiyasidan foydalanishning asosiy imkoniyatlari ochib berilgan. Shuningdek, mustaqil ta’lim olish

jaroyonida talabalarning kompitentlilik ko’nikmalari shakillantirishga doir ma’lumotlar ham o’rin olgan
SPORT MASHG’ULOTLARI JARAYONIDA O’QUVCHILARGA UMUMINSONIY QADRIYATLARGA ASOSLANGAN G’OYALARNI SINGDIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, F  Q Axmedov , Z  M Utayev
Published: March 2023

Mazkur maqolada o’quvchilarda sport mashg’ulotlari vositasida umuminsoniy

qadriyatlarga asoslangan g’oyalarni singdirishning pedagogik asoslari tahlil qilingan. Sportning ijtimoiypedagogik

asoslari ta’sirida va uning g’oyaviylik, baynalminalchilik, insonparvarlik kabi tamoyillari

asosida o’quvchi-yoshlarni umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalashning pedagogik imkoniyatlari

muhokama qilingan.
SHARQ VA G’ARB XALQLARI TILIDA BOLA TUG’ILISHI BILAN BOG’LIQ MAROSIM VA URF-ODATLAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Z  R Eshmurodova
Published: March 2023

Maqolada butun dunyo mamlakatlarida bola tug’ilishi juda

xursandchilik bilan kutib olinishi, ko’plab urf-odat va an’analar oilada farzand tug’ilishi bilan

bevosita bog’liqligi xususida so’z boradi. Dunyoning ikki qit’asida ham bola tug’ilishi juda

xursandchilik bilan kutib olinishi bejiz emas. Maqolada Sharq va G’arb xalqlari hayot

tarzidagi bola tug’ilishi va unga ism qo’yish, chaqaloq bilan bog’liq bo’lgan urf-odat va

an’analarga to’xtalib o’tiladi.
MUROJAAT LINGVISTIK TADQIQOTLAR OB’EKTI SIFATIDA
Authors:   Samarqand davlat universiteti, D  A Sulaymonova
Published: March 2023

Maqolada murojaat tushunchasining tilshunoslikda o‘zbek va jahon olimlari

tomonidan turlicha talqin qilinib, muloqotning muhim bir tarkibiy bo‘lagi sifatida qaralib kelinayotganlik

masalasi yoritiladi. Shuningdek, murojaatning nutqdagi ifoda ko‘rinishlari o‘zbek va ingliz tillari materiali

orqali izohlab o‘tiladi.
O‘ZBEK VA XITOY MIFOLOGIYASIDA BOSH TOTEMISTIK TUSHUNCHALAR TALQINI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M u s u r m a n o v E
Published: March 2023

Maqolada qadimgi o‘zbek mifologiyasidagi totemistik qarashlar, muqaddas bilingan

bo‘ri, bars kabi jonivorlarning mifologik talqinlari haqida so‘z yuritildi. Bu xil tushunchalarning paydo

bo‘lishida ma’lum bir tarixiy va migratsion jarayonlar o‘z ta’sirini o’tkazgan. Garchi o‘zbek xalqi orasida

totem hayvonlar ko‘plab uchrasada, ularning hech biri bo‘ri kabi muhim o‘rin tutmaydi.
MARKAZIY OSIYO XALQLARI MADANIY HAYOTIDA BUDDAVIYLIK DININING QOLDIRGAN IZLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E Amonov A
Published: March 2023

Ushbu ilmiy maqolada Buddaviylik dininig vujudga kelishi, jahon hamda Markaziy Osiyo madaniyatida tutgan o’rni batafsil yoritib berilgan. Bundan tashqari Buddaviylik dinining Markaziy Osiyo shu nuqtayi nazardan Kushon imperiyasi davri ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy-madaniy hayotida tutgan o’rni hamda bu dinning yoyilishida xizmat qilgan Buyuk Ipak yo’lining ahamiyati haqida tarixiy manbalar asosida yoritilib berilgan. Buddaviylik dinining asosiy markazlari hamda yodgorliklari ham sinchiklab o’rganilgan.
JINOYAT HUQUQI TUSHUNCHASI (JINOYAT HUQUQIGA KIRISHNING USLUBIY JIHATLARI)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, R Qurbonov D , R Ibodullayev S
Published: March 2023

Maqolada jinoyat huquqining huquq sohasini tushunish bilan bog’liq umumiy nazariy masalalari, Rossiya qonunchiligi tizimida jinoyat huquqini ajratib turadigan mazmuni va asosiy xususiyatlari ko’rib chiqiladi. Turli xil qarashlarni tahlil qilish mualliflarga huquq sohasi sifatida jinoyat huquqi tushunchasining o’z ta’rifini shakllantirishga imkon berdi.
STUDENT-CENTERED CREDIT SYSTEM IN EDUCATION
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S Soleev A , S h o d i e v H
Published: March 2023

The educational unit/credit concept is connected to every aspect of the Credit System (CS). We usually discuss these aspects of CS, leaving students out. However, CS is a student-centered educational system. When the students are at the center, naturally, we should see a direct link between CS and students, and answer the question: how can students benefit from CS? In this work, we analyze student-relayed aspects of CS in the case of a Canadian university student. We focus on credit definition, calculation, and credit-based assessment. Credit precision is also analyzed in comparison with another SI unit
IDENTIFIKATSIYA BO‘LAJAK O‘QITUVCHI PROFESSIONAL –PEDAGOG YO‘NALGANGANLIGIGA TA’SIR KO‘RSATUVCHI OMIL SIFATIDA
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Z a y n o b i d i n o v J
Published: March 2023

Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda professional-pedagogik

yo‘nalganlik jarayoniga identifikatsiya jarayonining ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib

unda identifikatsiyaning turli quyi, o‘rta va yuqori darajalari ochib berilgan hamda

identifikatsiya fenomenini aniqlashning metodikalari (eksperimental insho va so‘rovnoma)

yoritilgan. SHuningdek, tadqiqot natijalarining bahzilari havola qilingan
ОТРАЖЕНИЕ ПРОБЛЕМЫ ТРАНСПОЗИЦИИ ЧАСТЕЙ РЕЧИ В СОВРЕМЕННЫХ ЛИНГВИСТИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЯХ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Р Жумаева Ф
Published: March 2023

В данной статье сделан анализ истории изучения частей речи в узбекской

лингвистике, рассмотрен вопрос о переходе на разных языковых уровнях, анализированы

работы, посвящённые исследованию различных аспектов частеречной транспозиции.

Некоторые учёные трактуют переходность частей речи как смежное явление. Как бы

разнообразно в общетеоретическом плане не трактовали явление переходности, наиболее

целесообразно его рассматривать как самостоятельное лингвистическое явление, которое имеет

свою специфику, свой объект изучения и свою проблематику. Изучение частеречной

транспозиции в лингвистике ведется довольно активно. Имеются работы, посвященные

изучению транспозиции различных частей речи. Но, несмотря на довольно обширную

литературу по транспозиции частей речи в русистике и отдельные изыскания в тюркологии, не

представлены все возможные аспекты исследования. Принципиально новым и актуальным

является сопоставительное исследование транспозиции частей речи в семантико-

деривационном, функционально-стилистическом и лексикографическом аспектах в

разноструктурных языках: русском и узбекском
O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA MILLIY KORPUSNI YARATISH BORASIDA AMALGA OSHIRILAYOTGAN ISHLAR SHARHI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, F Xolmuxamedov B
Published: March 2023

Bugungi kunda jamiyatimizda komputer texnologiyalari kirib bormagan soha

qolmadi, hatto tilshunoslik sohasida ham uning o‘rni va xizmati beqiyos bo‘lmoqda. Shu bilan birga

tabiiy tilni saqlab qolish muammosi kun tartibidagi asosiy masalаlardan biriga aylandi va uning

yechimi sifatida milliy til korpuslarini yaratish, unga tilning barcha birliklarini kiritish, ular ustida turli

lingvistik amallarni bajarish va saqlash kabilar tavsiya etilmoqda. Mazkur maqolada o‘zbek

tilshunosligida milliy til korpusini yaratish borasida olib borilayotgan ishlar sharhi keltirilgan va

natijalar tahlil etilgan
ИНТЕРНАЦИОНАЛИЗАЦИЯ ПРОГРАММ ПРИ ФОРМИРОВАНИИ МЕЖКУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНЦИИ У СТУДЕНТОВ-ИНЖЕНЕРОВ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, М Исроилова Д
Published: March 2023

В статье рассматриваются вопросы формирования межкультурной

компетенции в процессе обучения практическому английскому языку, важность

интернационализации программ и предметно-языковая интеграция в образовательном

процессе. Проанализированы виды интернационализации-внешняя и внутренняя.

Рассматривается формы обучения за границей и уровни мобильности. В статье утверждается,

что в настоящее время при преподавании специального английского языка особую в

нефилологических вузах популярность занимают технологии предметно-языковой интеграции

CLIL. Специфической особенностью предметно-языковой интеграции CLIL является то, что

при изучении содержания неязыковой дисциплины на иностранном языке происходит

параллельное изучение самого иностранного языка, что имеет положительное влияние на

успешность интернационализации образовательного процесса
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA “INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI” FANIDAN ALGORITM TUSHUNCHASI VA UNING XOSSALARI MAVZUSIGA DOIR KOMPYUTER IMITASION MODELI YARATISH METODIKASI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Fayziyev N
Published: March 2023

Maqolada umumta’lim maktablarida “Informatika va axborot texnologiyalari”

fanini o‘qitishda Algoritm tushunchasi va uning xossalari kompyuter imitasion modeli asosida

o‘zlashtirish metodikasi haqida fikr yuritilgan. Algoritm tushunchasi va uning xossalari mavzusini

o‘qitishda zamonaviy kompyuter va axborot texnologiyalarining multimedia vositalaridan foydalanib,

dars jarayonini tashkil etish yaxshi samara berishi va Algoritm tushunchasi va uning xossalari

tushuntirish jarayonini animasiya yordamida ko‘rsatish nazarda tutilgan.
ONA TILI SINTAKSISI FANINI O‘QITISHDA MODELLASHTIRISH METODI ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA SIFATIDA
Authors:   Samarqand davlat universiteti, H Roʻziyeva S
Published: March 2023

Maqolada modellashtirish texnologiyasining oliy ta’lim ona tili sintaksisi fani

darslari jarayonida zamonaviy yondashuv sifatida qoʻllanilishi toʻgʻrisida fikr yuritilgan. Shuningdek,

maqolada modellashtirishning taʼlimdagi zaruriyati hamda afzalliklari haqida maʼlumotlar berilgan.

Modellashtirish texnologiyaning matematik hamda tabiiy metodlari qiyoslangan
YUQORI SINF O‘QUVCHILARNING TADQIQOTCHILIK KOMPETENTSIYASINI SHAKLLANTIRISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, T Tillayeva R
Published: March 2023

O‘spirin yoshdagi o‘quvchilar o‘quv-biluv faoliyati bilan bog‘liq kognitiv

ehtiyojlarini ro‘yobga chiqarish, mustaqil izlanishlariga qaratilgan tadqiqotchilik faoliyatining o‘ziga

xos usullaridan samarali foydalanish maqsadga muvofiq. Ushbu maqolada yuqori sinf o‘quvchilarning

nadqiqotchilik kompetentsiyasini shakllantirish kabi masalalar yoritilgan
JISMONIY TAYYORGARLIK BO‘YICHA IQTIDORLI BOLALARNI FUTBOLGA TANLASHDA ISHONCHLI VA INFORMATIV TESTLARNI QO‘LLASH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S Ermatov S h
Published: March 2023

Mazkur ilmiy maqolada futbol bilan shug‘ullanish uchun bolalarni sport

tanlovini tashkil etish va o‘tkazish xususiyatlari muhokama qilinadi. Bolalarni tanlash uchun kuch va

tezlik-quvvat xususiyatlarini tavsiflovchi informatsion testlar taklif etiladi. Tadqiqotlar asosida

jismoniy tayyorgarlikning individual ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA FAOL FUQAROLIK KOMPETENTSIYАSINI MUSTAHKAMLASНGA QARATILGAN PEDAGOGIK JARAYОNNI RIVOJLANTIRISН OMILLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A s a d u l l a y e v a N
Published: March 2023

Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning ijtimoiy faolligi, jamiyat ijtimoiysiyosiy

hayotidagi o‘rni, davlatimizning yoshlarga oid siyosati, yoshlarning mamlakatimizda amalga

oshirilayotgan tub islohotlardagi ishtiroki atroflicha yoritilgan
O‘SMIRLIK DAVRIDAGI YOSHLARNING KASB TANLASHIDAGI ASOSIY OMILLAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B e k m u r o d o v a H
Published: March 2023

Ushbu maqola o‘smirlarning kasb tanlashi omillari masalasiga qaratilgan.

Maqolada o‘smirlarning kasb tanlashiga ta’sir etuvchi omillar, xususan, oila omili, kasbga yo‘naltirish

markazlari omili, qiziqish va moyillik omili hamda ijtimoiy hayotda o‘zini belgilash omillari

borasidagi qarashlar yoritilgan.
Arnol’dning 6 E tipidagi maxsusligi bilan bog’langan tebranuvchan integrallar haqida
Authors:   Samarqand davlat universiteti, I  Akramova D
Published: March 2023

Ushbu maqolada biz o'lchovlar Fur’e almashtirishining ma'lum daraja bilan yig’ilishi

muammosini ko'rib chiqamiz. Uch o'lchovli Evklid fazosida, faza funksiyasi Arnol’dning E6 tipidagi

maxsusligiga ega bo’ladigan, sirtda mujassamlashgan o'lchovlarning Fur’e almashtirishi p>3 bo’lganda Lp

fazoga qarashli bo'lishi ko'rsatigan. Bundan tashqari darajaning aniq ekanligi isbotlangan
ЛОГИЧЕСКИЙ МЕТОД НАХОЖДЕНИЯ МАКСИМАЛЬНЫХ СОВМЕСТНИХ ПОДСИСТЕМ СИСТЕМ БУЛЕВЫХ УРАВНЕНИЙ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, В  Кабулов А , У р у н б а е в Э , А Бердимуродов М
Published: March 2023

Решается задача поиска максимальной совместной подсистемы систем булевых

уравнений. Предлагается алгоритм нахождения максимального верхнего нуля монотонной булевой

функции. Исследуется и разрабатывается эффективная процедура вычисления значений монотонных

функций f на наборах n - мерного куба. Разрабатывается алгоритм решения систем булевых

уравнений на основе поиска максимального верхнего нуля монотонных функций алгебры логики.
ОБ ОДНОМ СПОСОБЕ ФОРМИРОВАНИЯ ДВУХПОЯСНЫХ РЕШЕТЧАТЫХ СТРУКТУР
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ш С у в а н к у л о в   И , Ж М у л л а ж о н о в а   Н
Published: March 2023

Рассматривается вопрос статико-геометрического моделирования дискретного каркаса двухпоясных решетчатых структур. Приведена статическая модель равновесия системы.
АНАЛИЗАТОР ДЛЯ СЕЛЕКТИВНОГО КОНТРОЛЯ КОЛИЧЕСТВО ПАРОВ ЭТИЛОВОГО СПИРТА В ВЫДЫХАЕМОМ ЧЕЛОВЕКОМ ВОЗДУХЕ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Э А б д у р а х м а н о в а   З , Б М у р о д о в а   З
Published: March 2023

Разработаны термокаталитические методики и на их основе созданы

анализаторы для мониторинга паров этанола в выдыхаемом воздухе. Созданные анализаторы

позволяют селективно контролировать содержание этилового спирта в присутствии СО, СО2,

водорода, метана, паров бензина и воды в широких интервалах их концентраций. Оценены

основные метрологические характеристики и эксплуатационные параметры разработанных

селективных термокаталитических анализаторов для определения этанола
KRAXMAL ASOSIDA KREMNIYORGANIK POLIMER KOMPOZITLAR SINTEZI VA TADQIQOTI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E E s h m u r o d o v   X , X T o ‘ r a e v   X , T D j a l i l o v   A , A G e l d i e v   Y u
Published: March 2023

Ushbu ishda kraxmal va tetraetoksisilan asosida polimer kompozitlar sintezi va

xususiyatlari tadqiq qilingan. Olingan maxsulot tarkibi IK-spektroskopiya, skanerlovchi elektron

mikroskopiya, element tahlili usullarida o‘rganilgan.
POLIVINILXLORID PLASTIKATI ASOSIDAGI ANIONITNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M Q u t l i m u r a t o v   N , X T u r s u n m u r a t o v   O , J B e k c h a n o v   D
Published: March 2023

Ushbu maqolada mahalliy xom-ashyolar asosida olingan tarkibida amin saqlovchi

(PVX-A-N-1) anionitning ayrim fizik xossalari o‘rganildi. Anionitning SAS qiymatiga madifikatsiyalanish

jarayonidagi haroratning ta’siri, modifikatsiyalash jarayonining davomiyligiga bog‘liqligi o‘rganildi.

Modifikatsiyalash uchun muqbul harorati 140-145oC
СИНТЕЗ НОВЫЕ ПРОИЗВОДНЫЕ КОЛХАМИНА И АМИНОКОЛХАМИНА С ПРОПАРГИЛОВЫМ ЭФИРОМ α-ФЕНИЛ-β -ЦИАН АКРИЛОВОЙ КИСЛОТЫ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, В А л и к у л о в   Р , Х Т у р а е в   Х , А Г е л д и е в   Ю
Published: March 2023

Синтезированы 4-(колхамино-N-бутин-2-ил)овые эфиры α-фенил-β-

цианакриловой кислот и 4-(аминоколхамино-N-бутин-2-ил)овые эфиры α-фенил-β-цианакриловой

кислот. Строения синтезированных соединений подтверждены данными ИК- и ПМР-спектров
AB INITIO MODELING SILICON NANOTUBE’S SURFACE STRUCTURE
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A U s m a n o v a   S , P M u k h t a r o v   A , I A k b a r o v   K h
Published: March 2023

The geometric structure of the surface of silicon nanotube determines its unique

properties. The new dual nature of the surface structure of a silicon nanotube depending on the tube type

was revealed by ab-initio modeling using the density functional theory. The rippled structure of the surface

turned out to be the most energetically favorable form for the (n, n) type of the tube, and the smooth shape

of the nanotube walls was the main stable form for the nanotubes of the (n, 0) type. The dual nature of the

surface structure of silicon nanotubes is explained by the dependence of the formation of -bonds on the

tube surface on the mutual position of unhybridized p-orbitals of silicon atoms
СУСПЕНЗИОННАЯ РАДИКАЛЬНАЯ ПОЛИМЕРИЗАЦИЯ МЕТАКРИЛОВЫЙ ЭФИРЭТИНИЛЦИКЛОГЕКСАНАЛОВА В ПРИСУТСТВИИ МЕТИЛЦЕЛЛОЗЫ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Р Ш а р и п о в   Ш , XXX А б д у р а х м о н о в   Б , XXX З и ё е в   Б , M Н а с и м о в   Х , Маликов У М а м а т о в   А , XXX Р а х м о н о в   Б , XXX Т у р д у қ у л о в а   Ф
Published: March 2023

Изучена закономерность химического иницирования суспензионной

полимеризации метакрилового эфира этинилциклогексанола в присутствии диспергатора

метилцеллозы. Показано равномерное снижение значения относительной скорости полимеризации

изученных процессов с возрастанием доли суспенгатора, инциаторов , при различних температура,

что указывает на идентичность механизма их протекания
MAGNIYLI OHAKLI SELITRANING TERMIK TURG‘UNLIGI, MODIFIKATSION VA PARCHALANISH HOLATLARINI О‘RGANISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A N a b i y e v   A
Published: March 2023

Ishda ammiakli selitra suyuqlanmasiga 175oС harorat va 100 og‘irliq qism selitraga

nisbatan 3 dan 35 gacha og‘irlik ulushda Shо‘rsu, Dehqonobod, Navbahor, Qarnob va Ketmonchi konlari

dolomit unini qо‘shishdan keyin olingan ohakli-ammiakli selitra namunalarining qizdirish sovutish termik

tahlillari, modifikatsion о‘zgarishlari, kristall panjarasining kam deformatsiyasi va ularning donalar yetarli

mustahkamligi, donalar mustahkamligini aniqlash natijalari keltirilgan. Olingan namunalarining dastlabki

parchalanish harorati va faollanish energiyasi 25 dan 300oС gacha harorat oralig‘ida о‘rganildi va

mahsulotlar donalarini olish minoralardagi donadorlash jarayoniga mos ravishda amalga oshirilgan.

Magniyli ohakli-ammiakli selitrasi donalarining 20↔60°С qizdirish-sovitish sikllarga termik turg‘unligi

о‘rganildi.
ВОЗМОЖНОСТЬ КОМПЛЕКСНОЙ ПЕРЕРАБОТКИ НЕТРАДИЦИОННОГО ПЛОДОВО- ЯГОДНОГО СЫРЬЯ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, М В а с и н а   С , Ф З и я е в а   С , Н Ш а р о п о в а   И , Д Т и м и р б а е в а   Я
Published: March 2023

Показана перспективность использования местного плодово-ягодного сырья

для производства продуктов потребления. Определен химический исходного сырья. Предложены

методы получения сока из шелковицы, гранатового и эфирного лимонного масел.
AJRALISH JARAYONI VA UNING IJTIMOIY GEOGRAFIK XUSUSIYATLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, N T o j i y e v a Z , Z I b r a g i m o v L , A D o ‘ s m o n o v F
Published: March 2023

Maqolada O‘zbekiston Resupblikasidagi ajralish jarayoni va uning dinamikasi

hamda uning geografik xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, ajralish jarayoniga ta’sir etuvchi omillar

ularning turlari batafsil ko‘rsatib berilgan. Ajralish jarayoni dinamikasidagi o‘zgarishlarning qishloq va

shaxar oilalarida bir biridan farq qilishi, tumanlar doirasida, shahar aholi punktlari misolida

guruhlashtirilgan holda belgilangan mezonlar bo‘yicha ajratib tadqiq etilgan.
AMINOTIOKARBAMID ASOSIDAGI OLIGOMER INGIBITORLAR SINTEZI VA PO‘LAT BILAN TA’SIRLASHISH TERMODINAMIKASI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, N R a j a b o v   Y u , I A k b a r o v   H
Published: March 2023

Maqolada aminotiokarbamid asosida suvda eruvchan oligomer birikmalar

sintezi va ularning metallar korroziyasiga qarshi ingibitorlik xossalarini tadqiqot natijalari

keltirilgan. Sintez qilingan birikmalarning tuzilishi infraqizil spektroskopiya usuli yordamida

tahlil qilindi. Birikmalarning ingibitorlik xossalari turli temperatura va konsentratsiyalarda

gravimetrik usul yordamida o‘rganildi. Olingan natijalarni tahlil qilish orqali ingibitorlarning

metall sirtiga adsorbsiyasi monomolekulyar adsorbsiya nazariyasiga mosligi aniqlandi va

Lengmyur izotermasi orqali jarayonning Gibbs energiyasi, entalpiya, entropiya qiymatlari

aniqlandi.
QUYONLAR QON PLAZMASI OQSIL KO‘RSATKICHLARINING YIL FASLLARIGA MOS HOLDA O‘ZGARISHI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, G‘ Hayitov D
Published: March 2023

Ushbu maqolada tashqi muhit omillari ta’sirida parvarishlanayotgan

quyonlar qoni tarkibidagi oqsil (umumiy oqsillar, albuminlar, globulinlar va ularning

fraksiyalari) ko‘rsatkichlarini yil fasllariga mos ravishda o‘zgaruvchanligi tahlili keltirilgan.
SAMARQAND SHAHRI ATMOSFERA HAVOSI MONITORINGI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X U m a r o v   Z
Published: March 2023

Ushbu maqolada atmosfera havosining monitoringi, ya’ni, atmosfera

havosining holatini kuzatish, shuningdek, tabiiy va antropogen omillarning salbiy ta’sirini o’z

vaqtida aniqlash maqsadida atmosfera havosining tarkibidagi asosiy zaharlovchi moddalarni

aniqlash, ularning holati va o’zgarish tendesiyalarini baholash hamda bashorat qilish tizimini

ishlab chiqish muammolari yoritilgan.
FARG‘ONA VODIYSI LANDSHAFTLARINING RIVOJLANISH TENDENSIYASINI O‘RGANILISH TARIXI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M Qo‘ziboyeva O , T Sabirova N
Published: March 2023

Maqolada, landshaftlarning rivojlanish tendensiyasini tadqiq etishning

ilmiy-nazariy masalalari yoritilgan. Tabiiy geografik rayonlashtirishning ilmiy jihatdan puxta

asoslangan prinsiplarii, metodlari va taksonomik birliklar sxemasi keltirilgan. Farg‘ona vodiysi

tabiiy hududiy komplekslarini o‘rganishda asos bo‘ladigan landshaft tasniflari ishlab chiqilgan.
ZАRАFSHON BOTIGʼIDА VOHА LАNDSHАFTLАRINING VUJUDGА KELISHI VА RIVOJLАNISHI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, А А b d u l q o s i m o v   А , S Y a r a s h e v   Q , B U l u g ʼ m u r o d o v   E
Published: March 2023

Maqolada Oʼzbekiston voha landshaftlarining vujudga kelishi,

shakllanishi va barqaror rivojlanishining geologik davrining tarixiy-geografik bosqichlariga

toʼgʼri kelishi va landshaft sferasining rivojlanish tarixida alohida oʼrin tutishi bayon qilingan.

Voha landshaftlarining davrlar boʼyicha dinamik rivojlanishi Zarafshon botigʼi va Qashqadaryo

havzasi misolida batafsil yoritilgan.
SOME APPLICATIONS OF IMPLICIT FUNCTION THEOREM
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Pardabaev M
Published: March 2023

In this paper we study the implicit solution ? = ?(?) of equations in the form ? = ?(?) + ?(?) ln ? for ? > 0 small, where ? and ? are analytic functions in a neighborhood of ? = 0 with ?(0) = ?(0) = 0.
ОРБИТЫ СЕМЕЙСТВА ВЕКТОРНЫХ ПОЛЕЙ И ГИПЕРБОЛИЧЕСКИЙ ПАРАБОЛОИД
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ф Шарипов Х , Ф  Шарипова С
Published: March 2023

В работе дано определение орбит семейства векторных полей. Множество орбит семейство векторных полей порождает сингулярное слоение. С помощью инвариантной функции можно найти орбиту семейства векторных полей. В статье изучено семейство векторных полей, которого орбита порождает сингулярное слоения, слоями которого является гиперболический параболоид.
ELASTIK STERJEN VA SUYUQLIK BO‘G‘INLI DINAMIK SO‘NDIRGICHNING USTUVORLIK MASALASI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M  Dusmatov O , U  Xodjabekov M
Published: March 2023

a. Ushbu ishda kinematik qo‘zg‘alishlar ta’siridagi elastik sterjen va suyuqlik bo‘g‘inli dinamik so‘ndirgichning chiziqlimas tebranishlari ustuvorligi masalasi qaralgan. Sterjenning elastik dissipativlik xossalari gisterezis ko‘rinishida hisobga olingan. Lyapunov metodi va Raus kriteriyasi yordamida qaralayotgan tebranishlardan himoyalanuvchi sistemaning ustuvorligini tekshirish metodikasi ishlab chiqilgan. Ustuvorlik shartlaridan foydalanib tebranishlardan himoyalanuvchi sterjen tebranishlarining ustuvorlik sohalari va chegaralari sistema parametrlarining turli qiymatlarida sonli hisoblashlar natijasida tahlil qilingan.
ИОНИЗАЦИЯ ВЫСОКОВОЗБУЖДЁННЫХ АТОМОВ ЭЛЕКТРИЧЕСКИМ ПОЛЕМ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Б Эшкабилов Н , Р Хайдаров Ш
Published: March 2023

Исследования новых методов получения ридберговских атомов в лабораторных условиях возбудило интерес к изучению процессов взаимодействия атомов с электрическими и магнитными полями. Лабораторные поля, ничтожная малые по сравнению с атомными полями для слабо возбуждённых состояний, действующему на электрон, расположенный вдали от ядра в сильно возбуждённом атоме. В настоящей работе приводятся теоретические и экспериментальные результаты воздействия импульсных и постоянных электрических полей на ридберговских атомов галлия и индия.
АКТИВНОСТИ КОСМОГЕННОГО 7Be В КРОНАХ ДЕКОРАТИВНЫХ ДЕРЕВЬЕВ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Н Базарбаев Н , М Бердиева М , Т Муминов И , Б Сиддиков А , У Тухтаев У , А Умирзаков Э
Published: March 2023

Гамма-спектрометрическим методом исследованы активности 7Be в кронах деревьев в береговой зоне среднего течении канала Даргом. Результаты исследования позволили установить сравнительные характеристики пылеулавливания листя разных пород деревьев.
ИССЛЕДОВАНИЕ ФАКТОРОВ НАРУШЕНИЙ РАДИОАКТИВНОГО РАВНОВЕСИЯ МЕЖДУ РАДИОНУКЛИДАМИ ЦЕПОЧКИ РАСПАДА УРАНА
Authors:   Samarqand davlat universiteti, И  Солиев Т , М  Музафаров А , А  Бадалов К
Published: March 2023

В статье представлены результаты исследования факторов нарушения радиоактивного равновесия между радионуклидами в цепочке распада урана. Существует множество ядерно-физических факторов, одним из которых является энергия отдачи материнского ядра, передаваемая дочернему ядру, влияющая на коэффициент радиоактивного равновесия между радионуклидами в цепочках распада урана. А также на основе расчетных исследований построена графическая зависимость энергии отдачи радионуклидов ядра от атомной массы ядра.
HAVO-PROPAN ARALASHMASINING TOVUSHDAN TEZ OQIMI ALANGASIDA PO‘LATNI ERITIB OLINGAN MATERIALNING ISSIQLIK O‘TKAZUVCHANLIGI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, U  Arziqulov E , Q  Axrorov S , X a s a n o v X , Q  Eshmamatov S , D Tashboev M , M a m a t q u l o v N , Q u v o n d i q o v S h
Published: March 2023

Maqolada sanoat miqiyosida ishlatiladigan “stal 3” rusumli po‘latni havopropan gazlari aralashmasining tovushdan tez oqimi alangasida eritish orqali hosil qilingan g‘ovak material namunasini issiqlik o‘tkazuvchanligini –140÷+400 0C temperatura oralig‘ida IT-λ-400 qurilmasi yordamida o‘lchash natijalari keltirilgan. Natijalar g‘ovaklik darajasi turlicha bo‘lgan g‘ovak po‘lat uchun adabiyotlarda keltirilgan tajriba natijalari bilan solishtirilib, ularning o‘zaro yaxshi muvofiq kelishi aniqlangan. Bunday g‘ovak namunalardagi issiqlik o‘tkazuvchanlik elektronli hamda fononli mexanizmlardan farqli ravishda, g‘ovaklardagi havo va g‘ovakning qattiq qobig‘i orqali uzatilish mexanizmi bilan tushintirilgan.
THE DIFFUSION EQUATION IN NON-HOMOGENEOUS MEDIUM WITH TIME DEPENDENCY
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B o b o k a n d o v M
Published: March 2023

The property of a finite speed of a perturbation distribution to the Cauchy problem

for non-divergence form of the parabolic equation based on comparison method and asymptotic

behavior of a self-similar solution is achieved. Defined the conditions for the availability of blow-ups

and global solutions to a given problem using Hopf’s maximum principle for the parabolic equation in

non-homogeneous medium not in divergence form. The resulting asymptotics has been used as an

initial approximation and numerical solutions have been calculated.
NODIVERGENT CROSS-DIFFUZION PARABOLIK TENGLAMALAR SISTEMASINI SONLI MODELLASHTIRISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A r i p o v M , S  Matyakubov A , O  Xasanov J
Published: March 2023

Ushbu maqolada o‘zgaruvchan zichlikga ega nodivergent cross-diffuzion

tenglamalar sistemasining sifat xossalarini o‘rganilgan. Global va asimptotik yechimlar haqida

teoremalar isbotlangan hamda ulardan kelib chiqadigan natijalar keltirib o‘tilgan. Olingan natijalardan

dastlabki yaqinlashish sifatida foydalangan holda python dasturlash tilida haydash metodidan

foydalanib sonli natijalar olingan natijalarni tahlil qilish maqsadida tez va sekin diffuziya jarayoni

uchun grafiklar tasvirlangan
SYNTHESIS OF DEOXYVASICINONE ANALOGS
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Z h a o J , A  Bozorov K h , A  Aisa H
Published: March 2023

Various five and six-membered analogs of deoxyvasicinone alkaloid was synthesized and systematically studied. Tricyclic pyrimidine derivatives were obtained via one step in good yields. Some compounds exhibited moderate antimicrobial activity.
1,3,5-TRIS- (BETTA OKSIETIL) GEKSAGIDROKSO-S-TRIAZINNING BA‘ZI METALL IONLARI BILAN HOSIL QILADIGAN KOMPLEKSLARINI KVANT KIMYOVIY TADQIQI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, R Xodjayorova G , R Uzoqov J , Q Muxamadiyev N , G Alimuhammedov M
Published: March 2023

Cu2+ va Ni2+ kationlarining 1,3,5-tris-(betta oksietil) geksagidro-s-triazin bilan hosil qilgan komplekslarining strukturaviy barqarorligi, molekulada elektron zichlik taqsimoti orqali reaksion markazlarning holati, atomlar orasidagi masofa kabi kattaliklari DFT (B3LYP va CAM-B3LYP) usulida o’rganildi. Komplekslar tuzilishini muvofiqlashtirish to’rtta oktaedr koordinatsion konfiguratsiyaga ega bo’lgan metall-organik birikmalarida singlit va triplit spin holatlarining sirt potensial energiyalari spin-orbitall bog’lanishlarini hisoblash orqali amalga oshirildi. Unga ko’ra 1,3,5-tris-(betta oksietil) geksagidro-s-triazinning Cu(II) va Ni(II) kationlari bilan hosil qilgan komplekslarining barqarorlik konstantasi mos ravishda logβ = 4,56; logβ = 5,14, dipol momenti (D, debay) 6,125; 5,77, molekula umumiy energiyasi (E.a.u) -418,546; -614,37, elektrofillik qobilyati (σ) 0,462±0,01 eV ekanligi aniqlandi. Birikmaning tajribada olingan IQ-spektri hisoblangani bilan solishtirilganda, ularning moslik darajasi 96 % ni tashkil etgan
MILLIY MA’NAVIYATIMIZDA BAXSHICHILIK MAKTABLARINING O‘RNI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, O‘  Axmedova G
Published: March 2023

O‘zbek milliy ma’naviy madaniyatida muhim ahamiyatga ega baxshichilik san’atining shakllanishi, uning ilk paydo bo‘lishi manbalari, dostonlarning xalqimiz madaniyatidagi g‘oyaviy ta’siri, insonparvarlik, vatanparvarlik, mardlik, jasurlik, oilaparvarlik munosabatlari hamda Alpomish dostoning xalqimiz e’tiqodidagi ijobiy xislatlari ilmiy tahlil etilgan
РОЛЬ АНТИЧНЫХ НАУК В РАЗВИТИИ ЦИВИЛИЗАЦИИ ЧЕЛОВЕЧЕСТВА
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ш Тошкуватова Р
Published: March 2023

Статья раскрывает исключительный вклад античных наук в развитие мировой цивилизации. Античная философия выдвинула ряд фундаментальных идей и проблем, которые актуальны и сегодня: проблемы бытия, человека и его познания
EUROPEAN UNION’S COMMITMENT TO HUMAN RIGHTS: LEGAL FOUNDATION AND OTHER POLICIES TO PROMOTE AND SAFEGUARD HUMAN RIGHTS WITHIN EUROPEAN UNION
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S u y u n o v a K
Published: March 2023

The European Union (EU) maintains that a legitimate interest of the international community is the promotion and protection of human rights around the world. In fostering human rights, democratization and development, the European Union is bound by its founding Treaties and other policies. The policies of the European Union in promotion of human rights are focused on globally agreed structures and norms. Throughout its development, the EU has progressively acceded to the concept of human rights, and promoted their fundamental, indivisible and interdependent role. European Union believes that human rights are indivisible and holds resolute tone against the challenges of universal human rights.
O’GIL BOLALARNI OIALVIY HAYOTGA TAYYORLASHNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK JIHATLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M u r a t o v a S h
Published: March 2023

Ushbu maqolada, Oilalarning farovonligini ta’minlashda yigitlarning mas’uliyati yanada ortib borilishi, yigitlardagi yuksak sifatlarini shakllantirish, hayotdan munosib o’rin topishi uchun o’smirlik chog’idan mustaqil hayotga tayyorlash lozimligi, barkamol insonni tarbiyalash sohasida faqat o’qituvchigina emas, ota-onalar, hatto keng jamoatchilik ham faol qatnashishi zarurligi yoritib berilgan.
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKA FANINI O‘QITISHGA DOIR BA’ZI FIKR-MULOHAZALAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, U m a r o v A , Q o d i r o v M , Q o ‘ y b o q o v X
Published: March 2023

Ushbu maqola akademik litseyda fizika fanini o’qitish muammolariga bag’ishlangan bo’lib, ta’lim sifatini pasayishiga sabab bo’lgan omillar ko’rsatilgan. Ta’lim sifatini oshirish bo’yicha xorij tajribalari asosida fan dasturlari va darsliklarini yaratish, o’qituvchilarning yangi avlodini shakllantirish masalalari ilgari surilgan.
“SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA TO‘Y, BAZM VA MUSIQA BILAN BOG‘LIQ TERMINLARNING QO‘LLANILISH XUSUSIYATI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X Mavlonov A
Published: March 2023

Alisher Navoiy nafaqat o‘zbek, balki butun jahon adabiyoti, san’ati, madaniyati va tilshunosligiga ulkan hissa qo‘shgan betakror siymolardan biridir. U tom ma’noda o‘zbek tilining asoschisi, g‘azal mulkining sultonidir. Turk tilida hech kim Navoiychalik “ko‘p va xo‘p” (Bobur) ijod qilmagan. “Saddi Iskandariy” “Xamsa”dagi dostonlarning hajman eng kattasidir. U 89 bobdan iborat. Dostonda juda ko‘p mavzuga doir terminlar qo‘llanilgan. Masalan, harbiy, dengizchilik, chorvadorlik, dehqonchilik, naqqoshlik, hayvonot olami, baliqchilik, oila, saroy, davlat ishlari, ijtimoiy-siyosiy va boshqa mavzuga doir terminlarni ko‘plab uchratamiz. Ushbu maqolada oila, nikoh, to‘y, musiqa, bayram, bazm bilan bog‘liq terminlar o‘rganilib, tuzilish, morfologik, leksik jihatdan tahlil qilindi. Ushbu terminlarni o‘zbek tilining izohli lug‘atidan o‘rganganimizda o‘zbek, arab va fors tillariga mansubligi ma’lum bo‘ldi. Bu terminlarning ko‘pchiligi hozirda umumiste’moldan chiqib ketgan bo‘lsa, ba’zilari o‘rnini boshqa bir so‘zga bo‘shatib bergan, yana bir qismi esa hozir ham ishlatiladi. Biz maqolamizda buni batafsil yoritishga harakat qildik.
1 NEMIS SO’ZLASHUV NUTQIDA KENG QO’LLANILADIGAN SO’Z VA IBORALAR TAHLILI (nemis, o’zbek tillari misolida)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S h a r i p o v a L , A n o r b o y e v a F
Published: March 2023

Maqolada nemis, fransuz va o’zbek adabiy tillarida kundalik so’zlashuv nutqida atamalar va ularning lingvistik munosabatlari taqqoslangan. Nemis, fransuz so’zlashuv nutqida frazologik birliklardan foydalanish, boshqa tillardagi so’zlashuv nutqlari kabi nemis so’zlashuv nutqi ham adabiy tildan keskin farq qilar ekan. Ya’ni, bu nutq asosan og’zaki tarzda ijtimoiy-maishiy sohalarda ishlatilishi, so’z qo’llashdagi erkinlik tamoyili, gap bo’laklarining o’rnini istagancha almashtirish, unutilgan so’z yoki birikmalarni gap oxirida keltirish yoki alohida gap sifatida ifoda etish, asosan so’zlarni qisqartirish hamda sodda gaplar yordamida fikrni bayon etishga yo’naltirilganligi bilan xarakterlanar ekan.
QARLUQ ETNONIMI VA UNING MANBALARDAGI TALQINI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S Sanaqulov U , X Nurmonov F
Published: March 2023

Ma’lumki, Respublikamizning toponimik xaritasida qarluq nomi bilan juda ko‘p joy nomlari o‘rin olgan. Qarluq nomi bilan atalgan joy nomlari o‘ziga xos etnogenez va etnik tarix bilan aloqadorlikka ega. Bu haqda ko‘plab taniqli olimlarning asarlarida muhim ma’lumotlar mavjud. Ushbu maqolada bu masalada tarixiy manbalardagi va zamondosh olimlarimizning asarlaridagi fikrmulohazalarini talqin etish lozim topild
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MELIORATIV TERMINLARNING AFFIKSATSIYA USULI BILAN YASALISHI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, O m o n o v a M
Published: March 2023

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida meliorativ terminlarning affiksatsiya usuli bilan yasalishi haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, termin yasalishida ishtirok etadigan affikslar vositasida kasb-kor, jarayon, obyekt va hududga xos hususiyat, belgi va harakatni bildiruvchi so‘zlardan ot, sifat, fe’l so‘z turkumiga oid so‘zlar yasay olishi o‘rganilgan. Affiksatsiya usuli bilan hosil bo‘lgan meliorativ terminlar har ikkala tilda qiyoslangan va affikslarning so‘z yasalishidagi o‘rni belgilanib tahlil etilgan.
SHAMSIDDIN SHOHINNING "TO`HFAI DO`STON" ASARI VA UNING MA’RIFATPRAVRALIK ADABIYOTIDAGI MUNDARIJAVIY HAMDA G‘OYAVIY AHAMIYATI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X Xo`jaqulov S
Published: March 2023

Maqolada XIX asrning ikkinchi yarmida yashab ijod etgan Shamsiddin Shohinning “To`hfai do`ston” masanviysi va uning janriy xususyaitlari, asarning o`rganilish tarixi, masanviy qo`lyozma nusxalari hamda ushbu manzumaning intiqodiy matnining yaratilish jarayoni o`rgnalgan. “To`hfai do`ston” ma’rifatparvarlik adabiyotida ilk yangi qolipdagi masnaviylar sirasiga kiradi. Muallif tomonidan mazkur masnaviynig eng muhim mundarijaviy va g‘oyaviy xususiyatlari, asardagi mazmunning ana’anaviylik va yangilanish tamoyillari atroflicha tahqiq etilgan.
KIMYO FANINI O‘QITISHDA INTERFAOL USULLARDAN FOYDALANISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Shayzakova D , M Nasimov A
Published: March 2023

Mazkur maqolada kimyo fanini o‘qitishda talabalarning bilim, ko‘nikma va malakalarini shakllantirishda, mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirish-da interfaol usullardan foydalanish yo‘llari yoritilgan.
PROFESSIONAL TA'LIMDA SIMULYATSION-IMITATSION TA'LIM TEXNOLOGIYALARINI RIVOJLANTIRISH MASALALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X o l m u x a m e d o v M
Published: March 2023

Jahonda innovatsion texnologiyalarning iqtisodiyot tarmoqlariga shiddat bilan kirib kelishi, jamiyatda raqamli muhitning kengayib borayotganligi, yoshlarning mazkur sharoitlarda munosib o‘rin egallashiga bo‘lgan intilishlariga munosib ravishda ta’lim texnologiyalarni intensivlashtirishni taqozo qilmoqda. Maqolada professional ta’lim jarayonini ta’lim natijalariga yo‘naltirilgan konsept asosida rejalashtirish va uni samarali tashkil etishda simulyatsion-imitatsion ta’lim texnologiyalari muhim ahamiyat kasb etishi nazariy va metodologik nuqtai nazardan asoslantirilgan
KASBIY TAYYORGARLIK JARAYONIDA BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHISINING IJODIY FAOLIYATINI TASHKILLASHTIRISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, H Saidova G
Published: March 2023

Mazkur maqolada mamlakatimizda ta’lim tizimini yangi sifat bosqichiga olib chiqishdagi islohotlar, “kasbiy tayyorgarlik” tushunchasining maqsadi, bo‘lajak o‘qutuvchining ijodiy faoliyatning turli ko‘rinishlarida o‘zini namoyon qila olish ehtiyojlari bilan bog‘liq shaxsiy o‘z-o‘zini amalda ko‘rsatish motivlari, kasbga moslashish, bilish-kasbiy faoliyatida bo‘lajak o‘qituvchining faolligi talabalarda kasbiy-pedagogik faoliyatning shakllanishi anglash-faoliyatli yondashuvda yuzaga kelishi va hokazolar haqida so‘z boradi
TURKISTON GENERAL-GUBERNATORI MAHKAMASI ISH YURITISH FAOLIYATIDA TARJIMONLIK ISHI TARIXI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E r g a s h e v B
Published: March 2023

Oʻzbek davlatchilik tarixini Rossiya imperiyasi bosqini davridagi siyosiy, ijtimoiy- iqtisodiy va maʼnaviy hayotini oʻrganish, tadqiq qilishda bir yoqlama yondashuv, tarixini soxtalashtirish va eng muhimi mustamlakachilik mafkurasini targʻib qilishdan qochish hozirgi davr tarixchi olimlarining muhim vazifalari hisoblanadi. Ushbu maqolada bu vazifalar yangi Oʻzbekiston strategik taraqiyot davrida ham oʻz ahamiyatini saqlab kelayotgani haqida fikr yuritilgan.
AHMAD DONISH ASARLARIDA JAMIYAT VA DAVLATCHILIK TO‘G‘RISIDAGI QARASHLAR TAHLILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S Bozorov S h
Published: March 2023

Mazkur maqolada Ahmad Donish asarlarida jamiyat va davlatchilik to‘g‘risidagi qarashlar tahlil qilingan. Ahmad Donish o‘z zamonasining ilmiy tafakkuri yangilanishiga hissa qo‘shgan eng ma’rifatparvar mutafakkirdir. Shuningdek, mutafakkir davlat boshqaruvi strategiyasida o‘z davriga nisbatan ancha zamonaviy nazariyalarni ilgari surgan. Ahmad Donish asarlarida axloqiy siyosiy muammolar chuqur tahlil etilgan
IJTIMOIY TARAQQIYOTDA SOʻZ ERKINLIGINING OʻRNI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Oripov X
Published: March 2023

Ushbu maqolada soʼz erkinligi tushunchasining jamiyatning ijtimoiy taraqqiyotidagi oʼrni, soʼz erkinligi insonning mustaqil ravishda fikrlash qobiliyati bilan oʼz fikrini ichki yoki tashqi omillar natijasida majburlab emas, balki oʼz gʼoyalari va istaklariga muvofiq ravishda ochiq ifoda etish qobiliyati ekanligi kabi masalalar yoritilib berilgan.
SAMARQAND JADIDLARINING CHOR-ROSSIYASI MUSTAMLAKACHILIK SIYOSATI TO’G’RISIDA
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S Ashurova X
Published: March 2023

Mazkur maqolada Samarqand jadidlarining ijtimoiy-siyosiy qarashlari va munosabatlari yoritilgan. Ular jamiyatda bo’layotgan turli xil voqiya hodisalarga o’z fikrlari tahlil etildi. Jumladan, milliy tilning rivojlanishiga monelik qilinganligi va rus tiliga davlat tili maqomi berilganligi, shuningdek xalqning ozodligi, mustaqilligi, har bir millatning o’z erkini qo’lga kiritishi, haq-huquqi muammolarini ko’targanligiga ilmiy tahliliy yondashildi. Ta’lim tizimiga mablag’ bilan ta’minlanmaganligini o’z ijodlari orqali xalqqa etkazib bergani ochib berilgan.
ДЖАДИДСКОЕ ПРОСВЕЩЕНИЕ - ПРОГРЕСС ДУХА НАЦИИ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ш Бегбудиева П
Published: March 2023

В данной статье рассматриваются важнейшие события Туркестана в первой четверти XIX века, в частности идеи антиколониального просвещения, образования, культуры и пропаганды джадидского движения. Так же описаны основные тенденции развития общественно-политической деятельности. Переход от одного этапа к другому в развитии человеческого общества. Высказаны предварительные мнения о необходимости деятельности национальных интеллектуалов в новометодных школах.