Εμβιομηχανικές διαφοροποιήσεις στον άκρο πόδα μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος σε ασθενείς με ετερόπλευρη οστεοαρθρίτιδα γόνατος
Authors: Ντουραντώνης Δημήτριος 
Published: November 2024

Το μυοσκελετικό σύστημα λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύνολο, στο οποίο κάθε άρθρωση, κάθε μυϊκή ομάδα και κάθε οστό είναι συνδεδεμένα και αλληλεξαρτώμενα. Συνεπώς, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένες οντότητες ή παθολογίες. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα, που αποτελεί το κεντρικό θέμα αυτής της διατριβής, είναι οι λειτουργικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ της άρθρωσης του γόνατος και του άκρου πόδα και οι εμβιομηχανικές διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται στον άκρο πόδα, μετά από την ολική αρθροπλαστική γόνατος. Δεδομένου ότι το ανθρώπινο πόδι αποτελεί τη βάση στήριξης του σώματος, οι μετρήσεις των πιέσεων στο πέλμα μπορούν να αξιολογήσουν δυσλειτουργίες, που δεν περιορίζονται μόνο στον άκρο πόδα αλλά επεκτείνονται και στις ανώτερες αρθρώσεις, όπως το γόνατο και το ισχίο. Η διόρθωση του άξονα του κάτω άκρου στο μετωπιαίο επίπεδο, μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος, φαίνεται να επηρεάζει την εμβιομηχανική του άκρου πόδα, με αποτέλεσμα αυτές οι προσαρμοστικές αλλαγές να αντανακλώνται στα δεδομένα που συλλέγονται από τα Συστήματα Ανάλυσης Πελματιαίων Πιέσεων. Υπό αυτή την έννοια, η μέτρηση των πελματιαίων πιέσεων θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο για την αξιολόγηση της στάσης και των αλλαγών, μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος. Στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διερεύνηση των εμβιομηχανικών διαφοροποιήσεων που παρατηρούνται στον άκρο πόδα και καταγράφονται με τη χρήση της πελματογραφίας, κατά την όρθια θέση και κατά την βάδιση, σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, πριν και μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος, καθώς και η συσχέτιση αυτών των διαφοροποιήσεων με τη μεταβολή του μηροκνημιαίου άξονα του γόνατος και με τα κλινικά αποτελέσματα, όπως αυτά διατυπώνονται από τους ίδιους τους ασθενείς, μέσω ερωτηματολογίων λειτουργικής αυτοαξιολόγησης. Οι ακτινολογικές μετρήσεις του μηροκνημιαίου άξονα πραγματοποιήθηκαν με το πρόγραμμα Roentgen Monographic Analysis (RoMAn) έκδοσης V1.70, ενώ για τις πελματογραφικές μετρήσεις χρησιμοποιήθηκε το σύστημα πολλαπλών πλατφορμών (Multiplatform System, MPS) της εταιρείας Comex, το οποίο αποτελείται από τέσσερις πλατφόρμες συνδεδεμένες μεταξύ τους, με συνολικές διαστάσεις 2000×540×7 mm και 9216 αισθητήρες πίεσης, βασισμένους στην αρχή της ωμικής αντίστασης (resistive pressure sensors), ενώ για τη λειτουργική αυτοαξιολόγηση των ασθενών χρησιμοποιήθηκε η Ελληνική έκδοση του ερωτηματολογίου KOOS. Στη μελέτη εντάχθηκαν αρχικά 35 ασθενείς, κατά τη διάρκεια της εξάμηνης παρακολούθησης εξαιρέθηκαν τρείς. Επομένως, το τελικό δείγμα αποτελούνταν από 32 ασθενείς, με μέση ηλικία 72,8 έτη (SD=6,6), εκ των οποίων το 68,8% ήταν γυναίκες. Οι αξιολογήσεις πραγματοποιήθηκαν κατά μέσο όρο 2,13 ημέρες πριν και 198,25 ημέρες μετά την TKR. Μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος, παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση στις τιμές του KOOS, γεγονός που επιβεβαιώνει τα ευρήματα προηγούμενων μελετών για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας των ασθενών, μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος και η προεγχειρητική λειτουργική κατάσταση των ασθενών αποδείχθηκε σημαντικός προγνωστικός παράγοντας για τα βραχυπρόθεσμα μετεγχειρητικά αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα της στατικής πελματογραφικής ανάλυσης ανέδειξαν ανακατανομή των πελματιαίων πιέσεων, με σημαντική μετατόπιση τους προς το χειρουργηθέν κάτω άκρο και μείωση στο υγιές. Στη δυναμική ανάλυση, παρατηρήθηκε μικρή αύξηση στις μέσες πελματιαίες πιέσεις στο πάσχον άκρο και μείωση στο υγιές άκρο, ενώ οι μέγιστες πιέσεις δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές διαφορές. Αξιοσημείωτες αλλαγές εντοπίστηκαν στους χρόνους στήριξης, με αύξηση της διάρκειας μονοποδικής στήριξης στο πάσχον άκρο και του χρόνου βήματος στο υγιές άκρο. Ωστόσο, η βελτίωση στο μήκος βήματος του υγιούς άκρου και η απουσία σημαντικών αλλαγών στο μήκος του βήματος του πάσχοντος άκρου υποδεικνύουν ανάγκη για περαιτέρω αποκατάσταση.Τα αποτελέσματα της μελέτης μας δείχνουν ότι οι αλλαγές στον άξονα του κάτω άκρου, όπως μετρήθηκαν με την FTA, δε συσχετίζονται άμεσα με τα λειτουργικά αποτελέσματα ή τις πελματιαίες πιέσεις (στατικές και δυναμικές), υποδεικνύοντας ότι οι μικρές αλλαγές στον άξονα ενδέχεται να αντιρροπούνται και να μην δεν εμφανίζουν σαφές εμβιομηχανικό αποτύπωμα στον άκρο πόδα. Η πελματογραφική ανάλυση, αν και αντικειμενικό εργαλείο μέτρησης, δεν αποδείχθηκε σημαντικός προγνωστικός παράγοντας για τα βραχυπρόθεσμα λειτουργικά αποτελέσματα στον πληθυσμό της μελέτης μας.