Βιώσιμη διαχείριση μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco
Authors: Πουλημένου Σοφία-Μαρία 
Published: January 2022

Η διδακτορική διατριβή με τίτλο «Βιώσιμη διαχείριση Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO: Μοντέλα, προτάσεις, προοπτικές: Η περίπτωση της Παλιάς Πόλης της Κέρκυρας» είναι δομημένη σε δέκα κεφάλαια, οργανωμένα σε τρεις θεματικές ενότητες. Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει την εισαγωγή (κεφάλαιο 1) και τα κεφάλαια (2,3), στα οποία παρουσιάζονται οι κύριες έννοιες και παράγοντες που σχετίζονται με την πολιτιστική κληρονομιά και τη διαχείρισή της. Στο κεφάλαιο 2 παρέχονται οι βασικές πληροφορίες που επιτρέπουν την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας ενός σσυστήματος πολιτιστικής διαχείρισης μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς σε όλα τα επίπεδα: χαρακτηρισμός, προστασία, λήψη αποφάσεων, αξιολόγηση αποτελεσμάτων. Περιγράφονται οι βασικοί ορισμοί αναφορικά με την πολιτιστική κληρονομιά και οι κανονισμοί προστασίας σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, όπως αυτοί είναι γνωστοί από τη διεθνή βιβλιογραφία. Επιπρόσθετα, εξετάζεται ο ρόλος της UNESCO αναφορικά με την ανάδειξη και προστασία της παγκόσμιας κληρονομιάς, παρουσιάζονται οι κυριότερες πρωτοβουλίες και δραστηριότητες που έχει αναλάβει ο εν λόγω φορέας διαχρονικά και γίνεται συνοπτική αναφορά στη διαδικασία που ακολουθείται για την εγγραφή ενός προτεινόμενου μνημείου στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO καθώς και οι παράγοντες που επηρεάζουν τη διαδικασία αυτή. Στο κεφάλαιο 3 εξετάζεται η διαδικασία διαχείρισης ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς, από τη στιγμή της σύλληψης και προετοιμασίας ενός σχεδίου διαχείρισης έως και το σημείο της παρακολούθησης και επικαιροποίησής του. Ειδική αναφορά γίνεται στις διαφορετικές κατηγορίες χρηστών που εμπλέκονται στη λειτουργία και χρήση ενός μνημείου, ως παράγοντα που επηρεάζει τις διαχειριστικές διαδικασίες που ακολουθούνται και εφαρμόζονται καθολικά σε διεθνές επίπεδο. Η δεύτερη ενότητα αποτελείται από τρία κεφάλαια (4,5,6), καθένα εκ των οποίων περιγράφει σύγχρονους παράγοντες στη διαμόρφωση της διαχείρισης των μνημείων και στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει κάθε παράγοντας τα συστήματα και τα σχέδια διαχείρισης, σε σχέση με τη βιώσιμη ανάπτυξη του μνημείου. Το κεφάλαιο 4 εξετάζει τη σχέση της τουριστικής ανάπτυξης και διαχείρισης με την πολιτιστική κληρονομιά. Διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο ο χαρακτηρισμός μιας τοποθεσίας ως Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς προκαλεί αλλαγές στην τουριστική ανάπτυξη και παρουσιάζονται οι συνέπειες, όπως αυτές έχουν καταγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία. Εξετάζεται η τυπολογία του επισκέπτη και η συμπεριφορά του απέναντι στο μνημείο και, τέλος, περιγράφονται οι δράσεις και πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η UNESCO για την τουριστική ανάπτυξη και που έχουν εφαρμοστεί σε ποικίλους προορισμούς παγκοσμίως. Το κεφάλαιο 5 αναλύει τον ρόλο της μαθησιακής διαδικασίας στην πολιτιστική και τουριστική διαχείριση των μνημείων, ειδικά μέσα από τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων. Παρουσιάζονται βασικές αρχές των κυρίων θεωριών μάθησης καθώς και η σύνδεση της μαθησιακής προοπτικής με την τουριστική δραστηριότητα και με την αναγνώριση των αξιών της πολιτιστικής κληρονομιάς. Τέλος το κεφάλαιο 6 πραγματεύεται τον ρόλο των νέων τεχνολογιών στην πολιτιστική διαχείριση. Περιγράφονται τα διαφορετικά είδη της τεχνολογίας, που είναι σήμερα διαδεδομένα και αναπτύσσονται σε σχέση με την προβολή και την προστασία ενός Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς, και εξετάζονται, με οδηγό την εμπειρία, ορισμένες πρακτικές εφαρμογές αυτών των τεχνολογιών, με στόχο να περιγραφεί ο τρόπος της πιθανής εφαρμογής κάθε νέας μορφής τεχνολογίας στη διαχείριση των μνημείων για τη βιώσιμη ανάπτυξή τους. Η τρίτη ενότητα περιλαμβάνει τα τελευταία τέσσερα κεφάλαια (7,8,9,10), στα οποία προτείνεται και υιοθετείται δοκιμαστικά ένα νέο, καινοτόμο και βιώσιμο πλαίσιο διαχείρισης των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, ενώ εξετάζονται και οι δυνατότητες γενικευμένης εφαρμογής του. Στο κεφάλαιο 7 περιγράφονται σχέδια διαχείρισης τεσσάρων μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, πάνω στα οποία στηρίχθηκε η αναγκαιότητα δημιουργίας ενός νέου πλαισίου διαχείρισης. Στο κεφάλαιο 8 αναλύεται το προτεινόμενο «Διαδραστικό πλαίσιο βιώσιμης διαχείριση μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς – CORRELATE», οι στόχοι, οι προϋποθέσεις λειτουργίας και η διαδικασία εφαρμογής του. Στο κεφάλαιο 9 εφαρμόζεται στην πράξη το πλαίσιο CORRELATE στο μνημείο της Παλιάς Πόλης της Κέρκυρας. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας εφαρμογής, η οποία ολοκληρώθηκε με τη συνεργασία ειδικών εμπειρογνωμόνων, προσέφερε μια εναλλακτική, σφαιρική και σαφώς πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση σε σχέση με το ισχύον Σχέδιο Διαχείρισης, όπως φαίνεται από την κριτική ανάλυση και τα συμπεράσματα. Η διδακτορική διατριβή ολοκληρώνεται με το κεφάλαιο 10, το οποίο περιλαμβάνει τη σύνοψη και τα συμπεράσματα της έρευνας.