Διερεύνηση πιθανής συσχέτισης του σακχαρώδη διαβήτη με τον καρκίνο του στόματος
Authors: Γκουτζάνης Λάμπρος 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος αποτελεί μία από τις πιο συχνές κακοήθεις νεοπλασίες. Παρά τη πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις θεραπευτικές προσεγγίσεις της νόσου, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης δεν έχει βελτιωθεί κατά τη διάρκεια των πρόσφατων δεκαετιών και παραμένει περίπου 50% καθιστώντας τη νόσο αυτή ένα μείζον πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Η στοματική καρκινογένεση είναι μια διαδικασία πολλών σταδίων κατά την οποία αλλοιώσεις σε ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια οδηγούν σε διαταραχή των φυσιολογικών ρυθμιστικών οδών, που ελέγχουν βασικές κυτταρικές λειτουργίες όπως η κυτταρική διαίρεση, η διαφοροποίηση, και η απόπτωση. Μείζονες περιβαλλοντικοί παράγοντες για τον στοματικό καρκίνο, που προκαλούν τιςαρχικές εκδηλώσεις μεταλλάξεων περιλαμβάνουν τον καπνό και την κατάχρηση αλκοόλ, που συμβάλλουν σε στο 75% περίπου όλων των στοματικών καρκίνων Αν και μέχρι πρότινος ο σακχαρώδης διαβήτης δεν είχε συσχετισθεί με την παθογένεση του καρκίνου του στόματος, πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες τον ενοχοποιούν ως προδιαθεσικό παράγοντα για την ανάπτυξη ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του στόματος.Παρά τις πρόσφατες αυτές επιδημιολογικές μελέτες, δεν έχει έως τώρα προταθεί συσχέτιση των δύο νοσημάτων σε μοριακή βάση. Ένας μηχανισμός που πιθανώς συνδέει τα δύο αυτά νοσήματα σε μοριακό επίπεδο περιλαμβάνει την πρωτεΐνη υπόστρωμα του υποδοχέα ινσουλίνης-1 (insulinreceptor substrate-1, IRS-1) και την κινάση εστιακής πρόσδεσης pp125, (focaladhesion kinase pp125(FAK)). Στόχο της εργασίας αυτής αποτέλεσε η διερεύνηση σε διαβητικούς τύπου Ι και φυσιολογικούς επίμυς, που υποβλήθηκαν σε χημική καρκινογένεση και ανέπτυξαν ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος, αν η μοριακή βάση γιατ ην ενδεχόμενη αυτή σχέση περιλαμβάνει τις πρωτεΐνες IRS-1 και FAK.Υλικό και Μέθοδος: Δεκατέσσερις διαβητικοί και 12 μεταβολικά φυσιολογικοί επίμυες ανέπτυξαν καρκίνο του στόματος μετά από επαλείψεις της καρκινογόνου ουσίας 4-nitroquinoline-N-oxide στη υπερώα, ενώ 6 διαβητικά και 6 μεταβολικώς φυσιολογικά ζώα χρησιμοποιήθηκαν ως Εισαγωγή: Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος αποτελεί μία από τις πιο συχνές κακοήθεις νεοπλασίες. Παρά τη πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις θεραπευτικές προσεγγίσεις της νόσου, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης δεν έχει βελτιωθεί κατά τη διάρκεια των πρόσφατων δεκαετιών και παραμένει περίπου 50% καθιστώντας τη νόσο αυτή ένα μείζον πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Η στοματική καρκινογένεση είναι μια διαδικασία πολλών σταδίων κατά την οποία αλλοιώσεις σε ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια οδηγούν σε διαταραχή των φυσιολογικών ρυθμιστικών οδών, που ελέγχουν βασικές κυτταρικές λειτουργίες όπως η κυτταρική διαίρεση, η διαφοροποίηση, και η απόπτωση. Μείζονες περιβαλλοντικοί παράγοντες για τον στοματικό καρκίνο, που προκαλούν τις αρχικές εκδηλώσεις μεταλλάξεων περιλαμβάνουν τον καπνό και την κατάχρηση αλκοόλ, που συμβάλλουν σε στο 75% περίπου όλων των στοματικών καρκίνων Αν και μέχρι πρότινος ο σακχαρώδης διαβήτης δεν είχε συσχετισθεί με την παθογένεση του καρκίνου του στόματος, πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες τον ενοχοποιούν ως προδιαθεσικό παράγοντα για την ανάπτυξη ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του στόματος.Παρά τις πρόσφατες αυτές επιδημιολογικές μελέτες, δεν έχει έως τώρα προταθεί συσχέτιση των δύο νοσημάτων σε μοριακή βάση. Ένας μηχανισμός που πιθανώς συνδέει τα δύο αυτά νοσήματα σε μοριακό επίπεδο περιλαμβάνει την πρωτεΐνη υπόστρωμα του υποδοχέα ινσουλίνης-1 (insulinreceptor substrate-1, IRS-1) και την κινάση εστιακής πρόσδεσης pp125, (focaladhesion kinase pp125(FAK)).Στόχο της εργασίας αυτής αποτέλεσε η διερεύνηση σε διαβητικούς τύπου Ικαι φυσιολογικούς επίμυς, που υποβλήθηκαν σε χημική καρκινογένεση και ανέπτυξαν ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος, αν η μοριακή βάση για την ενδεχόμενη αυτή σχέση περιλαμβάνει τις πρωτεΐνες IRS-1 και FAK.Υλικό και Μέθοδος: Δεκατέσσερις διαβητικοί και 12 μεταβολικά φυσιολογικοί επίμυες ανέπτυξαν καρκίνο του στόματος μετά από επαλείψεις της καρκινογόνου ουσίας 4-nitroquinoline-N-oxide στη υπερώα, ενώ 6 διαβητικά και 6 μεταβολικώς φυσιολογικά ζώα χρησιμοποιήθηκαν ως μάρτυρες. Τα ιστοτεμάχια με τον καρκίνο που ελήφθησαν από τα ζώα μελετήθηκαν κατόπιν της κατάλληλης επεξεργασίας με την χρήση πολύκλωνικού αντισώματος έναντι της IRS-1 και μονοκλωνικού αντισώματος έναντι της FAK πρωτεΐνης.Αποτελέσματα: Η έκφραση του IRS-1 βρέθηκε να είναι αυξημένη σε στατιστικά σημαντικό βαθμό στους διαβητικούς μάρτυρες σε σχέση με τα μεταβολικώς φυσιολογικά ζώα, αλλά μειώθηκε στα διαβητικά ζώα με καρκίνο του στόματος, ειδικά σε αυτά με όγκους σε προχωρημένο στάδιο. Η ανοσοϊστοχημική έκφραση της FAK βρέθηκε σημαντικά αυξημένη στους επίμυες με καρκίνο σε σύγκριση με τους μάρτυρες, ανεξάρτητα από την ύπαρξη διαβήτη ή όχι.Συμπέρασμα: Τα παραπάνω αποτελέσματα συνηγορούν υπέρ της άποψης ότι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου I αλλοιώνει τη βιοχημική οδό IRS-1/FAK,γεγονός που έχει σαν αποτέλεσμα μειωμένη προσκόλληση των κυττάρων και πιθανώς αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του στόματος.