МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКИ ПЕДАГОГОВ В УСЛОВИЯХ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Authors: Жумагелдиева А.Д. , Абаева Г.А. , Журыскулов У. 
Published: October 2023

Біздің елімізде инклюзивті білім беру жүйесін дамыту заманауи білім беру жүйесінде басым бағыт болып табылады. Қазіргі зерттеуші ғалымдар мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін мұғалімнің кәсіби қызметін жүзеге асырудағы табыс дәрежесін анықтайтын біршама күрделі интегративті тұлғалық сапа ретінде анықтайды. Бұл мақаланың мақсаты – инклюзивті білім беруде мұғалімнің кәсіби құзырет- тілігін қалыптастыру моделін әзірлеу және сипаттау. Мақалада білім беруде инклюзивті енгізудегі мәселелер талданады, атап айтқанда: мұғалімдердің кәсіби іс-әрекетінің белсенділенуі, дефектология мамандарының жетіспеушілігі, олардың инклюзивті білім беруді жүзеге асыруға әдістемелік, психологиялық және ұйымдастырушылық дайын еместігі. Зерттеу нәтижесінде педагогтың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру моделінің негізгі блок- тарының сипаттамасы беріліп, инклюзивті білім беру процесінде педагогтың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру процесі анықталды. Модель инклюзивті білім беру мұғалімдерін кәсіби даярлауда олардың кәсіби құзыреттіліктерін дамытудың біртұтас жүйесі ретінде қарастыратын тәсілдерге негізделген. Атап айтқанда: когнитивтік, эмоционалды-мотивациялық, операциялық-құзырлылық, рефлексиялық компонент. Мұғалімдердің инклюзивті білім беруде жұмыс істеуге дайындығының құрамдас бӛліктері анықталды процессуалдық- ұйымдастырушылық компоненттер. Мақсатты блок мемлекеттік білім беру стандартының, педагогтың кәсіби стандартының және жалпы білім беру стандартының талаптарының интеграциясын кӛрсетеді. Зерттеу нәтижелерін инклюзивті білім беруде болашақ педагогтардың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру үлгісін дамытуда ұолдануға мүмкіндік бар. Тҥйін сҿздер: инклюзивті білім беру, кәсіби құзыреттілік, болашақ мұғалімдердің дайындығын қалыптастырудың білім беру модульдері моделі

Развитие системы инклюзивного образования в нашей стране является приоритетным направ- лением современной образовательной системы. Современные ученые-исследователи определяют профессиональную компетентность педагога как достаточно сложное интегративное личностное качество, которое определяет степень успешности педагога в реализации профессиональной деятельности. Цель данной статьи – разработать и охарактеризовать модель формирования профессио- нальной компетентности педагога в инклюзивном образовании. В статье осуществлен анализ проблем в реализации инклюзии в образовании, такие как: интен- сификация профессиональной деятельности педагогов, отсутствие специалистов-дефектологов, их методическая, психологическая и организационная неготовность к реализации инклюзивного образования. В результате исследования дается характеристика основных блоков модели формирования профессиональной компетентности педагога и определяется процесс формирования профессиональной компетентности педагога в процессе инклюзивного образования. В основу модели положены подходы, рассматривающие профессиональную подготовку педагогов инклюзивного образования как целостную систему развития их профессиональных компетенций. Модель включает 3 блока: концептуальный, процессуально-организационный и оценочно-аналити- ческий. Выделены компоненты готовности педагогов к работе в инклюзивном образовании. А именно: когнитивный, эмоционально-мотивационный, операционально-компетентностный, рефлексивный компонент. В целевом блоке отражена интеграция требований государственного образовательного стандарта, профессионального стандарта педагога и стандарта общего образования. Имеется возмож- ность использовать результаты исследования при разработке модели формирования профессиональной компетентности будущих педагогов в условиях инклюзивного образования. Ключевые слова: инклюзивное образование, профессиональная компетенция, образовательные модули модель формирования готовности будущих педагогов

The development of an inclusive education system in our country is a priority in the modern educational system. Modern research scientists define teachers‘ the professional competence as a complex integrative personal quality that determines the degree of success of a teacher in the implementation of professional activities. The purpose of this article is to develop and characterize a model for the formation of a teacher's professional competence in inclusive education. The article analyzes the problems in the implementation of inclusion in education, such as: the intensification of the professional activities of teachers, the lack of specialists in defectology, their methodological, psychological and organizational unpreparedness for the implementation of inclusive education. As a result of the study, the characteristics of the main blocks of the model of the teacher‘s formation of the professional competence are given and the process of formation of the professional competence of the teacher in the process of inclusive education is determined. The model is based on approaches that consider the professional training teachers of inclusive education as an integral system to develop their professional competences. The model includes 3 blocks: conceptual, procedural-organizational and evaluative-analytical. The components of teachers' readiness to work in inclusive education are highlighted. Namely: cognitive, emotional-motivational, operational-competence, reflective components. The target block reflects the integration of the state educational standard requirements, the professional standard of the teacher and the general education standard. It is possible to use the results of the study in developing a model for the formation of future teachers‘ professional competence in the context of inclusive education. Keywords: inclusive education, professional competence, educational modules, a model of formation future teachers‘ readiness