Ταξινόμηση της φωνητικής ικανότητας με βάση την ανατομία του λάρυγγα
Authors: Ζαράχη Αθηνά 
Published: June 2023

Ιστορικό: H φωνή παράγεται με τη βοήθεια του λάρυγγα και των φωνητικών οργάνων και αποτελεί ένα από τα πολυτιμότερα εργαλεία της ανθρώπινης επικοινωνίας. Η επιστήμη της φωνιατρικής ασχολείται με τις παθήσεις των φωνητικών χορδών και του φωνητικού συστήματος και αποτελεί βασικό κρίκο της αλυσίδας των ιατρικών επιστημών που συνεργάζονται για τη θεραπεία των παθήσεων της φωνής. Η ταξινόμηση της φωνής θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος της ταυτότητας της φωνής ενός κλασικού τραγουδιστή. Όταν ο δάσκαλος φωνητικής καλείται να ταξινομήσει εμπειρικά τη φωνή ενός μαθητή, λαμβάνει υπόψη ποιοτικές παραμέτρους και χαρακτηριστικά της, όπως η χροιά, ο τόνος, το ύψος, καθώς και το ‘σημείο περάσματος’. Όλοι οι εν λόγω παράγοντες που επιδρούν στη φωνή διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο και στην τελική της ταξινόμηση. Αρκετοί ερευνητές στο παρελθόν προσπάθησαν να ταξινομήσουν τη φωνή σε κατηγορίες, βάση διαφόρων παραγόντων και κάνοντας χρήση ποικίλων μεθόδων. Σκοπός: H παρούσα μελέτη εξέτασε την πιθανή νέα ταξινόμηση της φωνητικής ικανότητας βάση συχνοτήτων, σε σχέση με την ανατομία και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του λάρυγγα, σε επαγγελματίες τραγουδιστές. Μέθοδοι: Στη μελέτη αυτή, εντάχθηκαν 70 υγιή άτομα που είχαν επαγγελματική ή ερασιτεχνική ενασχόληση με τη φωνητική. Συγκεκριμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού από τη μελέτη ορίσθηκαν και καθόρισαν το τελικό δείγμα. Το ηλικιακό εύρος ήταν από 18 έως 65 έτη. Η ανατομία του λάρυγγα και του φωνητικού τμήματος απεικονίστηκε στην πλάγια ακτινογραφία υψηλής ευκρίνειας τραχήλου, ενώ τα μορφομετρικά χαρακτηριστικά του λάρυγγα μελετήθηκαν μέσω στροβοσκοπικού ελέγχου. Συλλέχθηκαν δεδομένα με βάση ερωτηματολόγιο (ειδικό πρωτόκολλο εξέτασης τραγουδιστή) που αφορούσε το ατομικό ιστορικό, δημογραφικά στοιχεία, καθώς και την εκάστοτε κατηγορία φωνής βάση συχνότητας στην οποία ανήκε ο κάθε εξεταζόμενος. Ακολούθησε ΩΡΛ κλινική εξέταση κεφαλής και τραχήλου, ακτινογραφικός και στροβοσκοπικός έλεγχος του λάρυγγα. Με τις απεικονιστικές μεθόδους προσδιορίσθηκαν συγκεκριμένα τμήματα του φωνητικού συστήματος. Σε κάθε πλάγια ακτινογραφία μετρήθηκαν οι εξής αποστάσεις, σε mm: ΤΟ-ΜΣΥ (η απόσταση από τους τομείς οδόντες έως τη μεσότητα της σκληρής υπερώας), ΜΣΥ-ΔΑΣ (απόσταση από τη μεσότητα της σκληρής υπερώας έως το δεύτερο αυχενικό σπόνδυλο), ΔΑΣ-ΠΕ (απόσταση από το δεύτερο αυχενικό σπόνδυλο έως την πρόσθια εντομή του λάρυγγα), ΦΤ (απόσταση που αντιπροσωπεύει το φωνητικό τμήμα και αποτελεί το άθροισμα των ΤΟ-ΜΣΥ+ ΜΣΥ-ΔΑΣ+ ΔΑΣ-ΠΕ), ΣΤ (η απόσταση που αντιπροσωπεύει το μήκος του στοματοφάρυγγα και αποτελεί το άθροισμα των ΤΟ-ΜΣΥ+ ΜΣΥ-ΔΑΣ). Με τη στροβοσκόπηση αξιολογήθηκε το μέγεθος του στοματοφάρυγγα, το σχήμα τη σκληρής υπερώας καθώς και η επιγλωττίδα. Επιπρόσθετα, καταγράφηκε το μήκος, το σχήμα, το εύρος των φωνητικών χορδών καθώς και το πάχος τους. Τέλος, σχετικά με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της φωνής, εκτιμήθηκε υποκειμενικά και καταγράφηκε ο τόνος και το χρώμα ομιλίας.Οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, μπορούσαν να υποβληθούν σε ακτινολογικό έλεγχο μόνον εφόσον το αποτέλεσμα του τεστ κυήσεως ούρων ήταν αρνητικό. Όλοι οι εξεταζόμενοι παρείχαν ενυπόγραφη συγκατάθεσή για τη συμμετοχή τους στη μελέτη.Αποτελέσματα: Από τη ανάλυση των δεδομένων της παρούσας μελέτης βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα σε όλες τις κατηγορίες φωνής και για όλες τις μέσες τιμές των μετρούμενων αποστάσεων του φωνητικού συστήματος (ΤΟ-ΜΣΥ, ΜΣΥ-ΔΑΣ, ΔΑΣ-ΠΕ, ΦΤ, ΣΦ). Συγκεκριμένα, φάνηκε ότι όσο μειώνεται η απόσταση ΤΟ-ΜΣΥ τόσο αυξάνεται η συχνότητα της ανδρικής φωνής (από μπάσο σε βαρύτονο και από βαρύτονο σε τενόρο). Αντίστοιχα, όσο μειώνεται η απόσταση ΜΣΥ-ΔΑΣ και η ΔΑΣ-ΠΕ τόσο αυξάνεται η συχνότητα της ανδρικής φωνής. Η απόσταση ΔΑΣ-ΠΕ συσχετίσθηκε με τη αλλαγή της φωνητικής συχνότητας και στις γυναίκες. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε ότι όσο μειώνεται η απόσταση ΔΑΣ-ΠΕ τόσο αυξάνεται η γυναικεία συχνότητα της φωνής. Η απόσταση ΦΤ φάνηκε να είναι μεγαλύτερη σε φωνές χαμηλότερης συχνότητας (ανδρικές και γυναικείες), ενώ σε φωνές υψηλής συχνότητας η απόσταση αυτή ήταν μικρότερη. Παράλληλα, παρατηρήθηκε και στα 2 φύλα ότι μεγαλύτερες αποστάσεις ΣΦ αντιστοιχούσαν σε χαμηλότερες συχνότητες φωνής. Αντίθετα, μικρότερες αποστάσεις ΣΦ αντιστοιχούσαν σε υψηλές συχνότητες. Επίσης, φάνηκε ότι η απόσταση ΦΤ ήταν συνολικά μεγαλύτερη στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες.Με βάση τα αποτελέσματα της στροβοσκόπησης προέκυψε ότι όσο μικραίνει το μέγεθος του στοματοφάρυγγα στους άνδρες, τόσο αυξάνεται η συχνότητα της φωνής. Σε αυτό τον πληθυσμό της μελέτης, οι χαμηλής συχνότητας φωνές συσχετίσθηκαν με ωοειδές σχήμα σκληρής υπερώας. Αντιθέτως, οι υψηλής συχνότητας φωνές συσχετίσθηκαν με επίπεδο σχήμα αυτής. Παρατηρήθηκε επίσης ότι καθώς αυξάνεται η συχνότητα της φωνής μειώνεται το μήκος, το εύρος και το πάχος των φωνητικών χορδών. Μέσω της ίδιας εξέτασης στις γυναίκες, παρατηρήθηκε ότι όσο μειώνεται το μέγεθος του στοματοφάρυγγα τόσο αυξάνεται η συχνότητα της φωνής. Παράλληλα, η αύξηση της συχνότητας της γυναικείας φωνής συσχετίσθηκε με μικρότερο μήκος, εύρος και πάχος των φωνητικών χορδών. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η όξυνση του τόνου της φωνής συσχετίσθηκε με την αύξηση της συχνότητάς της, τόσο στον ανδρικό όσο και στο γυναικείο πληθυσμό. Στην παρούσα μελέτη οι γυναίκες εμφάνισαν μικρότερο μέγεθος στοματοφάρυγγα συγκριτικά με τους άνδρες. Το επικρατές σχήμα σκληρής υπερώας στους άνδρες ήταν το ωοειδές, ενώ στις γυναίκες το επίπεδο. Οι άνδρες επίσης, είχαν μακρύτερες, πλατύτερες και πιο παχιές φωνητικές χορδές σε σχέση με τις γυναίκες. Παράλληλα, οι άνδρες εμφάνιζαν βαρύτερο και πιο κλειστό τόνο ομιλίας συγκριτικά με τις γυναίκες.Στην παρούσα μελέτη, τα σωματομετρικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων συσχετίσθηκαν με μεταβολές στη συχνότητα της φωνής. Παρατηρήθηκε ότι, χαμηλότερες συχνότητες φωνής εμφάνιζαν τα άτομα με υψηλό ανάστημα, ενώ υψηλότερες συχνότητες εμφάνιζαν τα άτομα με κοντύτερο ανάστημα (άνδρες και γυναίκες αντίστοιχα). Σε σχέση με το σωματικό βάρος, φάνηκε ότι βαρύτερα άτομα και των δύο φύλων εμφάνιζαν χαμηλότερες συχνότητες φωνής. Αντίθετα, υψηλότερες συχνότητες φωνής είχαν τα άτομα με μικρότερο σωματικό βάρος. Συμπέρασμα: Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης αυτής ενισχύουν την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία για τις συσχετίσεις της φωνής με τα μορφομετρικά χαρακτηριστικά του λάρυγγα, καθώς και τις διαστάσεις του στοματοφάρυγγα και της φωνητικής οδού. Παράλληλα φάνηκε πως είναι δυνατή μία νέα ταξινόμηση της φωνής με βάση συγκεκριμένες μετρήσεις ανατομικών περιοχών του φωνητικού συστήματος.