Μελέτη των συστατικών της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας του μεσοσπονδύλιου δίσκου της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης σε ασθενείς που χειρουργήθηκαν για κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου
Authors: Ζυγούρης Ανδρέας 
Published: January 2014

Η ΣΣ ως σύνολο εμφανίζει την ικανότητα να εκτελεί ένα ευρύ φάσμα κινήσεων, δυνατότητα που οφείλεται κυρίως στην δομή, την κατασκευή και τις εμβιομηχανικές ιδιότητες που διαθέτουν οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι (ΜΔ). Η ΟΜΣΣ υποβαστάζει το βάρος της κεφαλής , του κορμού και των άνω άκρων, οπότε η μείζονα φόρτιση καταγράφεται κυρίως στην συγκεκριμένη περιοχή. Η οσφυαλγία αποτελεί την δεύτερη πιο συχνή αιτία αναζήτησης ιατρικής βοήθειας και την πρώτη αιτία αποχής από την εργασία σε ηλικίες κάτω των 45 ετών. Οι δομικές διαταραχές που προκαλούν οσφυαλγία με/ή ισχιαλγία αφορούν κυρίως στους ΜΔ και περαιτέρω στην εμφάνιση δισκοκήλης. Οι αλλαγές στο ενδοδισκικό περιβάλλον και στον περιδισκικό χώρο αρχικά οδηγούν σε συμμετρική προβολή του ΜΔ και στην συνέχεια η εντοπισμένη μετακίνηση δισκικού υλικού πέρα από τα όρια του δισκικού χώρου δημιουργεί την δισκοκήλη. Η Μαγνητική Τομογραφία επέτρεψε την διάκριση των οσφυϊκών δισκοκηλών σε 3 βασικές μορφές: πρόπτωση, έκθλιψη και απόσπαση. Ο ΜΔ αποτελείται από δύο τμήματα, εξωτερικά τον ινώδη δακτύλιο (ΙΔ), με έσω και έξω τμήματα, και εσωτερικά τον πηκτοειδή πυρήνα (ΠΠ). Τα έσω και έξω τμήματα του ΙΔ συνδέονται με τις επιφυσιακές πλάκες και το σπονδυλικό σώμα αντίστοιχα. Νερό, πρωτεογλυκάνες και κολλαγόνο είναι κοινά συστατικά σε ΙΔ και ΠΠ αλλά σε διαφορετική αναλογία , άμεσα σχετιζόμενη με την λειτουργία κάθε τμήματος. Η εμφάνιση μιας οσφυϊκής δισκοκήλης αποτελεί ένα συνδυασμό μιας σειράς εμβιομηχανικών αλλαγών και μιας φλεγμονώδους αντίδρασης με δυσχέρεια διάκρισης αιτίου και συνέπειας μεταξύ των. Επηρεάζεται από μηχανικές φορτίσεις, περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως το κάπνισμα, γενετικούς παράγοντες, αυτοάνοσους μηχανισμούς και αλλαγές στην κυτταρική βιολογία του ΜΔ. Πρωτεογλυκάνες και ίνες κολλαγόνου στην θεμέλια ουσία του ΜΔ αποτελούν το υπόστρωμα για τις μεταλλοπρωτεϊνάσες (ΜΜΡs). Ο στόχος της παρούσας μελέτης είναι να προσδιορίσει τον βαθμό συσχέτισης των δομικών αλλαγών της θεμέλιας ουσίας του ΜΔ με την ηλικία και την μορφή της δισκοκήλης σε ασθενείς που, βάσει κλινικών και απεικονιστικών ευρημάτων, χειρουργήθηκαν για οσφυϊκή δισκοκήλη. Οι δομικές αυτές αλλαγές περιλαμβάνουν την μορφολογία του ΙΔ και των χονδροκυττάρων, τα είδη εκφύλισης της θεμέλιας ουσίας και την ανοσοέκφραση των μεταλλοπρωτεϊνασών. Για τον σκοπό της παρούσας μελέτης μελετήθηκαν τα δείγματα δισκοκήλης 43 ασθενών (28 άνδρες και 15 γυναίκες, μ.η.47 έτη, εύρος 21-76). Η διάγνωση σε όλους ήταν οσφυϊκή δισκοκήλη και η προεγχειρητική σημειολογία περιελάμβανε άλγος χωρίς πάρεση ρίζας ή ορθοκυστικές διαταραχές. Η χειρουργική θεραπεία επελέγη βάσει της κλινικής εικόνας, των ευρημάτων από την μαγνητική τομογραφία και της απόφασης του ασθενούς. Οι προσπελάσεις περιελάμβαναν μικροδισκεκτομή και πεταλεκτομία. Η κήλη του ΜΔ αφορούσε στα εξής διαστήματα: Ο1-Ο2 σε 2 ασθενείς, Ο2-Ο3 σε 2, Ο3-Ο4 σε 2, Ο4-Ο5 σε 14 και Ο5-Ι1 σε 23. Ακολούθησε κατηγοριοποίηση των μορφολογικών αλλαγών και ανοσοϊστοχημικός έλεγχος για κάθε παρασκεύασμα δισκοκήλης. Το σύστημα βαθμολόγησης βασίσθηκε σε 4 παραμέτρους και μελετήθηκαν οι MMPs 1, 3, 9. Στην παρούσα μελέτη διαπιστώσαμε ότι όλα τα δείγματα παρουσίασαν εκφυλιστικές αλλοιώσεις, που συσχετίστηκαν σημαντικά με τον βαθμό της δισκοκήλης και λιγότερο με την ηλικία. Η έκφραση των MMP-1 και MMP-3 συσχετίσθηκε με την αύξηση του βαθμού της δισκοκήλης, την αύξηση του βαθμού εκφυλισμού του ΜΔ βάσει HDS και με την ηλικία του ασθενoύς. Από την άλλη πλευρά η έκφραση της MMP-9 ήταν καθολικότερη σε κάθε δείγμα αλλά λιγότερο έντονη. Επίσης, η καταγραφή μιας συσχέτισης στην ανοσοέκφραση μεταξύ των ΜΜΡ-1 και ΜΜΡ-3 και λιγότερο με την ΜΜΡ-9 σε όλες τις ηλικίες θέτει νέα ερωτήματα για την χρονική ακολουθία έκφρασης των ενζύμων στην διαδικασία εκφύλισης και δημιουργίας της δισκοκήλης. Συμπερασματικά, η εμπλοκή τριών MMPs από τρείς διαφορετικές υποκατηγορίες στις ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του ΜΔ αναδεικνύει τον πρωταρχικό ρόλο αυτής της κατηγορίας ενζύμων στην διαδικασία. Οι παρατηρήσεις αυτές όσον αφορά στην φλεγμονώδη ερμηνεία της δημιουργίας μιας δισκοκήλης συνιστούν μια σημαντική κατεύθυνση στην αναζήτηση των αρχικών σταδίων αυτής σε διάφορες ηλικίες.