Medecins Grecs participant a la vie politique et culturelle des pays roumains aux XVII et XVIII siecles
Authors: Cicanci Olga 
Published: April 2015

<p>Ό ρόλος των Ελλήνων γιατρών στήν πολιτική καί πνευματική ζωή των<br />ρουμανικών ήγεμονιών κατά τον 17ο καί 18ο αιώνα έχει μελετηθεί άπό διάφορες<br />άπόψεις, σύμφωνα με τό παρόν στάδιο των έρευνών καί των ιδίων<br />άναζητήσεων σε ρουμανικές ή έλληνικές βιβλιοθήκες καί άρχεΐα.<br />Διαπιστώθηκε ότι ή μεγάλη πλειοψηφία των έλλήνων γιατρών, όπως<br />εξάλλου καί άλλων λογίων, σπούδασε σε ιταλικά πανεπιστημιακά κέντρα<br />καί ιδίως στήν Πάδοβα. Άπό τό δεύτερο όμως μισό του 18ου αιώνα, όταν ή<br />έλληνική διασπορά, λόγω οίκονομικοκοινωνικών συμφερόντων, στράφηκε<br />προς τήν κεντρική Ευρώπη, συναντούμε έλληνες φοιτητές στή Βιέννη καί<br />στα γερμανικά πανεπιστήμια, χωρίς όμως να διακόπτεται ή παράδοση τής<br />φοίτησης σέ ιταλικά πανεπιστήμια. Παράλληλα μέ τήν αύξηση του ενδιαφέροντος<br />τής Γαλλίας καί τής Αγγλίας για τις έλληνικές περιοχές, διαπιστώνουμε<br />τήν παρουσία πολλών Έλλήνων νέων στα πανεπιστήμια τών άντί-<br />στοιχων χωρών. Είναι γνωστό έπίσης ότι, τουλάχιστον σέ πρώτη φάση, οί<br />μέλλοντες γιατροί άποκτοΰσαν ιατρικές γνώσεις στήν Κωνσταντινούπολη<br />καί στις ρουμανικές ήγεμονίες.<br />Ή συγγραφέας άποδέχεται τήν άποψη ότι υπήρχαν ιατρικές σπουδές στις<br />Ηγεμονικές Άκαδημίες του Βουκουρεστίου καί του Ίασίου. Απόδειξη<br />άποτελοΰν τα πολυάριθμα χειρόγραφα-μαθηματάρια μέ παρασελίδιες σημειώσεις,<br />που προέρχονται άπό τή Σχολή τοΰ Αγίου Σάββα, καί τα όποια θά<br />πρέπει νά χρησιμοποιούνταν μόνον άπό μαθητές κι όχι άπό πρακτικούς<br />γιατρούς. Εξάλλου τά ιατρικά αύτά χειρόγραφα συνοδεύονται άπό σημειώσεις<br />φυσιολογίας ή φυσικής, άστρονομίας, βοτανικής, φιλοσοφίας κτλ. καί<br />άποτελοΰν μεταφράσεις στα νέα έλληνικά, έκ μέρους καθηγητών τών Ηγεμονικών<br />Άκαδημιών καί λιγότερο άπό κυρίως γιατρούς. Όμως όρισμένα<br />συνταγολόγια χρησιμοποιήθηκαν μέ βεβαιότητα άπό γιατρούς.<br />Οί κυρίως γιατροί, μέ άντίστοιχες σπουδές, τούς όποιους συναντούμε<br />στις ρουμανικές αύλές, είναι μεταφραστές σύγχρονων κειμένων ιατρικής, </p><p>πού κυκλοφορούσαν τότε στήν ’Ιταλία, Γαλλία, Αύστρία καί Γερμανία καί<br />λιγότερο έργων τού 'Ιπποκράτη, τού Γαληνού ή τού Ψελλοΰ.<br />Μελετήθηκε ή δραστηριότητα των έλλήνων ιατροφιλοσόφων στις ρουμανικές<br />ηγεμονικές αύλές καί Ιδίως στήν αύλή τού Κωνσταντίνου Μπραν-<br />κοβεάνου καί Νικολάου Μαυροκορδάτου. 'Έλληνες γιατροί υπήρξαν καθηγητές<br />στις Ηγεμονικές Άκαδημίες, άλλα καί διορθωτές-έπιμελητές καί μεταφραστές<br />διαφόρων έκδόσεων. Πολλοί άπό τούς έλληνες γιατρούς, πού<br />βρίσκονταν τήν περίοδο έκείνη στις ρουμανικές ήγεμονίες, άσχολοΰνταν μέ<br />μεταφράσεις άπό τά άρχαΐα έλληνικά, τα λατινικά ή άπό νεότερες ευρωπαϊκές<br />γλώσσες (ιταλικά, γαλλικά, γερμανικά). ’Αλληλογραφούν επίσης πυκνά<br />μέ ρουμάνους ήγεμόνες καί μέ προσωπικότητες τής εύρωπαϊκής πνευματικής<br />ζωής. 'Ορισμένοι άπό αυτούς, όπως ό ’Ιάκωβος Πυλαρινός καί ό Εμμανουήλ<br />Τιμόνης, πραγματοποίησαν δικές τους έρευνες, συνέβαλαν στήν άνάπτυ-<br />ξη τής ιατρικής έπιστήμης καί δημοσίευσαν τά άποτελέσματα των έρευνών<br />τους σέ περιοδικά τής ειδικότητάς τους. "Αλλοι, κάτοχοι πολύπλευρης έπι-<br />στημονικής γνώσης, συγγράφουν εγχειρίδια φυσικής, άλγεβρας, γεωμετρίας,<br />άστρονομίας, ήθικής, φιλοσοφίας. Άπό τήν άλληλογραφία πού διατηρούν<br />διαφαίνεται ή πολύπλευρη μόρφωση καί προετοιμασία τους. Τά κείμενα<br />των Έλλήνων γιατρών, είτε πρόκειται για πρωτότυπες μελέτες, είτε γιά<br />ερανίσματα, κυκλοφορούσαν στις ρουμανικές ήγεμονίες καί μάλιστα όρισμέ-<br />να άπ’ αυτά διασώζονται καί σήμερα, σέ μορφή χειρογράφου, στή Βιβλιοθήκη<br />τής Ρουμανικής ’Ακαδημίας στό Βουκουρέστι.<br />'Ορισμένοι έγραψαν καί ποιήματα, έπιγράμματα, θεατρικά, άκόμη καί<br />μουσικά έργα. </p><p>Τον 17ο καί τόν 18ο αιώνα άρχίζει να μορφοποιεΐται μια νέα κοινωνική<br />κατηγορία, τών γιατρών, οί όποιοι άσκοΰν τώρα τό επάγγελμά τους έπί<br />πληρωμή. 'Ορισμένοι άπό τούς έλληνες γιατρούς, πού βρίσκονταν στις ρουμανικές<br />ήγεμονίες, χρησιμοποίησαν τό έπάγγελμά τους γιά να άναρριχη-<br />θοΰν στήν κοινωνική ιεραρχία, καί μάλιστα κατόρθωσαν ν’ άποκτήσουν<br />άνώτερα άξιώματα στήν Κωνσταντινούπολη, μεταξύ τών όποιων ξεχωρίζει<br />σαφώς τό άξίωμα τού δραγομάνου, γεγονός πού είχε πολλές έπιπτώσεις στήν<br />έξέλιξη τού έλληνικοΰ κόσμου. Άλλους έπίσης έλληνες γιατρούς τούς συναντούμε<br />ώς μεταφραστές, γραμματείς ή άκόμη καί πρόξενους σέ δυτικές<br />χώρες, όπου συχνά έδρασαν ύπέρ τής έλληνικής υπόθεσης.<br />Μέ τήν ιδιότητα τού γιατρού στις αυλές τών ήγεμόνων τής Μολδαβίας<br />καί τής Βλαχίας χρησιμοποιήθηκαν συχνά άπό τούς τελευταίους καί ώς<br />καθηγητές τών παιδιών τους, ώς προσωπικοί γραμματείς, ή ώς διπλωμάτες.<br />Άλλοι κατόρθωσαν νά καταλάβουν όρισμένα άξιώματα όπως σπαθάριοι,<br />λογοθέτες, δικαστές κτλ. Πολύ λίγοι παρέμειναν όριστικά καί άφομοιώθη-<br />καν. Διαπιστώνεται ότι οί γιατροί άποτελοΰν τήν πλέον «κινητή» κατηγορία<br />τών έλλήνων λογίων, τόσο κατά τήν περίοδο τών σπουδών τους, όσο καί<br />κατά τήν περίοδο τής άσκησης τού έπαγγέλματός τους, ή ώς πολιτικοί, καί </p><p>οί ρουμανικές ήγεμονίες τούς προσέφεραν εύνοϊκές συνθήκες για τήν άσκηση<br />τής δραστηριότητας τους στον πνευματικό καί πολιτικό τομέα.</p>