Διερεύνηση της αντοχής στελεχών salmonella spp. στα νεότερα β-λακταμικά αντιβιοτικά
Authors: Λούκοβα Βενέτα 
Published: August 2021

Σκοποί της διατριβής ήταν: 1. η ανίχνευση και ο χαρακτηρισμός β-λακταμασών σε ανθεκτικά στελέχη Salmonella spp. 2. η ταυτοποίηση των κινητών γενετικών στοιχείων που πιθανόν σχετίζονται με τη διασπορά των αντίστοιχων bla γονίδιων. 3. η διερεύνηση της πιθανής κλωνικής σχέσης μεταξύ στελεχών ιδίου οροτύπου που παράγουν παρόμοιες β-λακταμάσες εκτεταμένου φάσματος. Μελετήθηκαν 328 κλινικά στελέχη Salmonella που συγκεντρώθηκαν σε τρεις βασικές συλλογές (Α, Β και Γ), ανάλογα με την προέλευσή τους. Οι μικροοργανισμοί εξετάστηκαν ως προς την ευαισθησία τους σε 16 τουλάχιστον β-λακταμικά αντιβιοτικά. Χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθες μέθοδοι και τεχνικές: 1. Βακτηριακή σύζευξη. 2. Απομόνωση πλασμιδιακού και γενωμικού DNA. 3. Γενετικός μετασχηματισμός. 4. Εκχύλιση ενζύμων και ισοηλεκτρική εστίαση. 5. Ταυτοποίηση β-λακταμασών και ανίχνευση δομών ενσωματονίων μέσω της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR). 6. Φασματοφωτομετρική μέθοδος προσδιορισμού της ενζυμικής δαστικότητας των β-λακταμασών. Τα αποτελέσματα της εξέτασης έδειξαν το 46,3% των υπό μελέτη σαλμονέλλων, ανεξαρτήτως οροτύπου και προέλευσης, να είναι ανθεκτικές σε μια τουλάχιστον από τις δοκιμαζόμενες β-λακτάμες με συχνότερο φαινότυπο αντοχής στις πενικιλλίνες και στις κεφαλοσπορίνες Ιης και ΙΙης γενεάς σε συνδυασμό με αντοχή στο κλαβουλανικό οξύ. Ο αριθμός των κλινικών στελεχών, ανθεκτικών στις κεφαλοσπορίνες η και στην αζτρεονάμη αντιπροσωπεύει περίπου 27% των ανθεκτικών στελεχών της συλλογής. Ορισμένα στελέχη εμφανίστηκαν πολυανθεκτικά με αντοχή στις νεότερες κεφαλοσπορίνες (3ης και 4ης γενεάς). 28% από τα στελέχη της συλλογής Α εμφανίστηκαν ανθεκτικά στις πενικιλλίνες, στην κεφαλοθίνη η και σε έναν τουλάχιστον από τους δυο συνδυασμούς του κλαβουλανικού οξέος που εξετάστηκαν (αμοξυκιλίνη-κλαβουλανικού και τικαρκιλίνη-κλαβουλανικού). 60% των στελεχών της συλλογής Β εμφανίστηκαν ανθεκτικά στις κεφαλοσπορίνες 3ης και 4ης γενεάς. 43% από τα στελέχη S. Typhimurium της συλλογής Γ ήταν ανθεκτικά στην αμπικιλλίνη. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι αντοχή των ανθεκτικών μόνο στις πενικιλλίνες βακτηρίων οφείλεται στην παράγωγη β-λακταμάσης τύπου ΤΕΜ-1, ΤΕΜ-2, PSE η και ΟΧΑ οι οποίες εντοπίζονται συχνά σε αυτομεταβιβαζόμενα πλασμίδια. Για πρώτη φορά περιγράφεται η παρουσία της ΤΕΜ-1 β-λακταμάσης σε S. Bredeney και S. Glostrup. Οι περισσότερες πολυανθεκτικές σαλμονέλλες παρήγαγαν τη β-λακταμάση SHV-5. Σε 13 στελέχη ανιχνεύθηκε πλασμιδιακή κεφαλοσπορινάση χρωμοσωμικής προέλευσης. Στα υπόλοιπα ανθεκτικά στις “νεότερες” κεφαλοσπορίνες βακτήρια διαπιστώθηκε η παρουσία SHV-5, CTX-M, SHV-2, ΤΕΜ-27 και ΟΧΑ τύπου ένζυμων. Συμπεράσματα: 1. Η συλλογή που μελετήθηκε αποτελεί ένδειξη της πραγματικής γενετικής ποικιλομορφίας των σαλμονέλλων. 2. Η ισοηλεκτρικη εστίαση παρουσίασε μεγάλη επαναληψιμότητα και υψηλή διακριτική ικανότητα μεταξύ των διαφόρων στελεχών. 3. Με αυξανομένη συχνότητα παρατηρείται η εμφάνιση στελεχών Salmonella, ανθεκτικών στις οξυιμινο-κεφαλοσπορίνες, γεγονός που περιορίζει τη θεραπευτική άξια αυτών των ουσιών ως φάρμακα επιλογής για τη θεραπεία συστηματικών λοιμώξεων. 4. Ο κίνδυνος για τη Δημοσία Υγεία αυξάνεται, εάν ληφθεί υπόψη ότι η διασπορά των γονίδιων εκτεταμένου φάσματος β-λακταμασών μπορεί να υπερβεί τα όρια του οροτύπου, άλλα ακόμη και του είδους των σαλμονέλλων.