Η επιτήρηση κατανάλωσης-χρήσης των κτηνιατρικών φαρμάκων (αντιβιοτικών) σε ασθενή ζώα (βοοειδή-χοίροι)
Authors: Ζαφειρίδης Χρήστος 
Published: September 2024

Η μικροβιακή αντοχή (Antimicrobial Resistance - AMR) πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω της προσέγγισης της έννοιας της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), όπως αναφέρεται στο Παγκόσμιο Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής. Η τρέχουσα κατάσταση αναφορικά με την επιτήρηση της μικροβιακής αντοχής στην Ευρώπη εντοπίζει ένα μεγάλο κενό όσον αφορά τον κτηνιατρικό τομέα. Οι τρέχουσες προσπάθειες επιτήρησης της μικροβιακής αντοχής στο ζωικό κεφάλαιο στην Ευρώπη έδωσαν χρήσιμες πληροφορίες για την πιθανή εξάπλωση της μικροβιακής αντοχής στον άνθρωπο μέσω της τροφικής αλυσίδας, αλλά δεν κατάφεραν να υποστηρίξουν τους κτηνιάτρους και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για τη μείωση της κατανάλωσης αντιμικροβιακών στα ζώα. Επιβάλλεται λοιπόν η σύσταση ενός Πανευρωπαϊκού Δικτύου παρακολούθησης της μικροβιακής αντοχής στην κτηνιατρική, με σκοπό την μέτρηση-καταγραφή της μικροβιακής αντοχής σε επιλεγμένα βακτηριακά παθογόνα των ζώων, να συμβουλεύει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, να διερευνήσει την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, να προωθήσει τη συνετή χρήση αντιμικροβιακών, να δρομολογήσει την (εκ νέου) αξιολόγηση των αδειών κυκλοφορίας των φαρμάκων, να συμβάλει στην περαιτέρω εκτίμηση του κινδύνου μετάδοσης της μικροβιακής αντοχής από τα ζώα στους ανθρώπους, και να δώσει την «σκυτάλη» στις χώρες να μοιραστούν την εμπειρία τους σχετικά με την παρακολούθηση της μικροβιακής αντοχής στην κτηνιατρική πρακτική. Επιβάλλεται, συνεπώς, η ανάπτυξη μιας ρεαλιστικής στρατηγικής για τη δημιουργία ενός δικτύου εθνικών συστημάτων επιτήρησης της μικροβιακής αντοχής και η πρόκληση εναρμόνισής τους. Αυτή η προσπάθεια είναι επίκαιρη, καθώς όλο και περισσότερες χώρες αναμένεται να οικοδομήσουν το εθνικό τους σύστημα παρακολούθησης ελλείψει ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου. Είναι κοινώς αποδεκτό ότι αποτελεί επιτακτική ανάγκη η «οικοδόμηση» ενός συστήματος επιτήρησης της μικροβιακής αντοχής στα ασθενή ζώα στην Ελλάδα. Το κύριο σημείο είναι να διευκρινίσουμε πώς θα προχωρήσουμε (ποια βήματα και ποια στρατηγική θα ακολουθηθεί), πώς φτάνουμε σε μια αποτύπωση της όλης κατάστασης και ανάλυσής της εντός των Ελληνικών συνόρων: ποια είναι τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες κατά την εφαρμογή του, ποιες οι ευκαιρίες που θα δοθούν και τέλος τα τυχόν προβλήματα από την δημιουργία ενός εθνικού συστήματος παρακολούθησης. Δυστυχώς, δεν βρισκόμαστε σε κάποιο προχωρημένο στάδιο, όσον αφορά τη συλλογή των απαραίτητων δεδομένων, προς το παρόν έχουμε εντοπίσει μόνο τις πηγές δεδομένων χωρίς να έχει γίνει συλλογή αυτών. Η Ελλάδα, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφείλει να εξετάσει τα συστήματα κτηνοτροφίας, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών και να αξιολογήσει ποιες πηγές είναι πιθανό να συμβάλουν περισσότερο σε έναν πιθανό κίνδυνο για την υγεία των ζώων και των ανθρώπων. Με αυτόν τον τρόπο θα πρέπει να κατηγοριοποιηθούν όλα τα ζώα παραγωγής τροφίμων που θα συμμετάσχουν στη δειγματοληψία, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα κριτήρια (π.χ. ο όγκος παραγωγής των ζωικών ειδών και η επικράτηση των βακτηρίων εμφανίζουν αντοχή). Τα κριτήρια επιλογής του πεδίου επιτήρησης, για τα ζώα παραγωγής τροφίμων είναι ο τύπος παραγωγής (κρέας, γάλα) ή / και η ηλικιακή τους κατηγορία. Στη συνέχεια, για κάθε είδος ζώου, να διενεργηθεί ο προσδιορισμός των βακτηριακών ειδών που θα μελετηθεί. Επιπλέον, για κάθε συνδυασμό: ζωικό είδος - βακτηριακό είδος, να προσδιοριστεί ο τύπος δείγματος ή / και η κλινική μορφή της νόσου και στο τέλος για κάθε είδος ζώου, να ραγματοποιηθεί ο προσδιορισμός των κατάλληλων αντιμικροβιακών ουσιών που θα χορηγείται.