Milli Kimlik İnşasında Din Eğitiminin Gerekliliği Üzerine Bir Değerlendirme
Authors: İder Saadet 
Published: December 2023

Millet kendi içerisinde benzerlik ve bağlı olduğu değerlerde aynîlik bulunan, kendisi dışındaki gruplardan bu yönüyle ayrılan insan topluluğudur. Kişilerin ya da grupların bağlı olduğu millet olgusu, içerisinde barındırdığı dil, din, ırk, tarih birliği ile gelişen mensubiyeti millî kimlik kavramı ile ortaya koymaktadır. Millî kimlik, bireyin ve toplumun bağlı olduğu millî kültüre ve o kültürün her bir ögesine bağlılığı düzeyinde üstlendiği kolektif bir kimliktir. Tekliği birliğe dönüştürerek, ortaklık ve aidiyet vurgusu ile kişisel kimliği kolektif ruha yücelten üst bir değerdir.
Milletlerin kendi varlığını kabul ettirmesi ve sürdürmesi, kendi mensuplarına kazandıracağı millî kimlikle mümkündür. Bu amaçla her millet, eğitim olgusunu bir araç olarak kullanmakta ve millî kimlik inşasında eğitimin etkin gücünden yararlanmaktadır. Edebiyat, tarih, vatandaşlık eğitimi vb. aracılığıyla milli kimlik inşasına katkı sunulmaktadır. Bunların yanı sıra, din eğitimi de millî kimliği inşa eden temel dinamikler arasında yerini almaktadır. Zira, millî kimliğin teşekkül ettiği kök değerler arasında din, başat unsurlardan biri durumundadır. Hatta ilahi kaynaklı olması sebebiyle millî kimliği inşa eden değerler arasında etki gücü en yüksek olanıdır.
İslam ırk, renk, dil farklılığını bizzat tesis ettiği için milletleri oluşturan bu unsurlara dikkat çekmekte ve yaratılıştaki bu çeşitliliği Allah’ın kudretine delil olarak sunmaktadır. Bu durumda her milletin İslamı temsili ve yaşama biçimi farklılaşmaktadır. Her bir milletin ürettiği İslam kültürü, İslam medeniyetini ortaya çıkarmıştır. Bu sebeple İslam’da ırk farklılığı ilahi bir hikmettir ve herhangi bir ırkın ya da milletin üstünlüğü ya da yüceliği söz konusu değildir. Dolayısıyla ırkçı nitelikteki sözde bir millî tutuculuğu İslam ile temellendirmek mümkün olmadığı gibi bu türde bir eğilim, sergilediği aşırılık geleneği ile İslam’ın kendisine de zarar vermektedir. Bu sebeple aşırılık ya da üstünlük gayretine dönüşmeyen, İslam anlayışına uygun bir millî kimlik geliştirme ihtiyacı ortaya çıkmaktadır.
Millî kimlik, kişisel ve toplumsal bir mesele olması itibariyle bilimsel araştırmalarda dilsel, tarihsel, toplumsal ve dinsel boyutuyla sıklıkla ele alınmaktadır. Bu çalışma, günümüzde millî kimliği sarsan iç ve dış müdahalelerin gittikçe artan şiddeti sebebiyle millî kimlik inşasında din eğitiminin zaruri olduğuna dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Araştırma doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiş, millî kimlik inşasında din eğitiminin niçin gerekli olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Türk İslam kimliğini belirgin kılmak üzere çocukların ve gençlerin millî kimlik edinme sürecinde din eğitiminin işlevi ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Çalışma, dinin millî duygu ve anlayış gelişimindeki etkin rolü üzerine millî kimlik inşasında din eğitiminin gerekliliğini savunmaktadır. Araştırmada, dinin millî kültürün en güçlü unsurlarından biri olduğu, farklı milletleri oluşturan dil, ırk, renk çeşitliliğin ilahi kaynaklı olduğu ve bu çeşitliliğin millî kimlik inşasında dini bir referans olması gerektiği ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda, din eğitiminin millî duygu ve düşünce gelişimine olan katkısının farklı yöntemlerle ortaya konulması önerilmiştir.