bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Siyâset, Melâmet ve Şehâdet Döngüsünde Bir Şeyh: İsmâil Mâşûkî
Authors: KARACAN Melek
Published: December 2023

Bayrâmî-Melâmî kutbu kabul edilen ve Pîr Ali Aksarâyî’nin oğlu olan İsmâil Mâşûkî XVI. yüzyıl Osmanlı coğrafyasının yetiştirdiği önemli sûfîlerden biridir. 1508 senesinde Aksaray’da doğan şeyh, ömrünü aşk-ı ilâhîye adamasından ötürü “Mâşûkî”, babasının şeyh olması hasebiyle “Çelebi”, irşâd faaliyetine çok genç yaşta başladığı için de “Oğlan Şeyh” olarak anılmaktadır. İrşad için gittiği İstanbul’da büyük camilerde irad ettiği tesirli ve ateşli vaazlarla halkı kendine meftun bırakan Mâşûkî, kısa bir zaman içinde daha çok çiftçi ve köylülere hitap eden bir taşra tarîkatını entelektüel bir şehir tarîkatı seviyesine yükseltecek kadar taraftar toplamıştır. Ancak cezbe, muhabbet ve vahdet-i vücûd ağırlıklı söylemleri, ilmî ve siyâsî otoritelerin dikkatini ve gazabını celb edince, Şeyhülislâm Çivizâde’nin fetvasıyla mülhid ve zındık ilan edilip, katline hükmedilmiş ve h. 945/ 1539 yılında da on iki mürîdiyle birlikte At Meydanı’nda idam edilmiştir. Mâşûkî’nin idamına gerekçe oluşturan suçlamaların ne olduğuna dair elimizde yalnızca yapılan muhâkemenin 20 Zilhicce 945 tarihli zabıt metni bulunmaktadır. Bu metinde Mâşûkî’nin de hâzır bulunduğu celsede şahitlerin beyanına göre kaydedilmiş ithamlar yer almaktadır. Ancak mecliste bulunmasına rağmen şeyhin bu ithâmlara kabul cihetinden mi yoksa itiraz cihetinden mi yaklaştığına dair ise hiçbir kayda rastlanmamaktadır. Dolayısıyla Mâşûkî aleyhinde süregelen ilhâd ve zendeka iddialarının sıhhatine en azından bu belge özelinde ulaşmak imkânsız görünmektedir. Bu sebeple araştırma sorularımızdan ikisine karşılık gelen Mâşûkî’nin “nasıl anlaşıldığı” ve “âkıbetinin ne olduğu” meselesinin iç yüzünü kavrayabilmek için dönemin dînî, siyâsî ve sosyal arkaplanına inmek, Osmanlı resmî ideolojisine bakmak bu noktada önem kazanmaktadır. Araştırmanın son sorusu olan Mâşûkî’nin gerçekte ne dediğini ise Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki bir mecmûada bulunan Mâşûkî’ye ait mesnevî ve gazellerde bulmaktayız. Onun nasıl anlaşıldığından ziyade gerçekte ne dediğini ortaya çıkarmak bakımından önemli bir kaynak olan bu manzumlar dikkate alındığında Mâşûkî’nin söyleminden, tasavvufî düşüncenin temel unsurlarından olan vahdet-i vücûd düşüncesinin tekrarından başka bir mânânın çıkmadığı fark edilmektedir. Bu çalışma Mâşûkî’nin ne dediği, nasıl anlaşıldığı ve akıbetinin ne olduğuna dair üç soruyu ters kurguyla cevaplandırmaya matuftur.
PAYLAŞIM EKONOMİSİNDE ALGILANAN GÜVENİN PAYLAŞIMA YÖNELİK TUTUMLAR VE NİYET ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AİRBNB VE BLABLACAR KARŞILAŞTIRMASI
Authors: YURDAKUL Müberra , KİRACI Hakan , ÇETİN Nur
Published: December 2023

Paylaşım ekonomisi, bireylerin veya organizasyonların sahip oldukları kaynakları (araçlar, mülkiyetler, yetenekler vb.) paylaşarak karşılıklı fayda sağladıkları bir ekonomik modeldir. Bu ekonomik modelde, güven duygusu önemli bir rol oynamaktadır. Algılanan güven, bireylerin veya kullanıcıların başkalarının kaynaklarını kullanmaya veya kendi kaynaklarını paylaşmaya yönelik isteklerini etkileyebilir. Araştırmalar, paylaşım ekonomisinde algılanan güvenin, paylaşım niyetini pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Algılanan güven, kullanıcıların paylaşım platformlarını kullanma niyetlerini artırırken, platformda kaynak paylaşımına daha istekli olmalarını sağlamaktadır. Kullanıcılar, diğer kullanıcıların güvenilirliği ve platformun sağladığı güvenlik önlemleri hakkında olumlu algılara sahip olduklarında, paylaşım niyetlerini gerçekleştirmek için daha istekli olmaktadır. Paylaşım ekonomisinde algılanan güven ve paylaşım niyeti üzerindeki etkilerini açıklamayı amaçlayan bu çalışma da BlaBlaCar ve AirBnB üzerinde ortaklaşa tüketim içerisinde algılanan güven ve paylaşım niyeti üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Çalışma kapsamında 43 soru ve 9 faktörden oluşan ortaklaşa tüketim ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ölçek AirBnB ve BlaBlaCar için ayrı ayrı uygulanarak araştırma paylaşım davranışını ulaşım ve konaklama başlıkları altında ele almıştır. Online ve yüzyüze olarak uygulanan ankete toplam 430 kişi katılım sağlamıştır. Bu kapsamda elde edilen bulgulara göre platforma duyulan güvenin platform kullanımına yönelik tutumları olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.
Additional Record of Rare Pilot Fish, Naucrates ductor (Linnaeus, 1758) with Some Biological Notes from the Northern Aegean Sea, Türkiye
Authors: ŞEN Yusuf , DABAN İsmail Burak , KALEMLİ Ceyda
Published: December 2023

In this study, four individuals of pilot fish Naucrates ductor which were accidentally caught by a commercial purse seiner in Edremit Bay (Aegean Sea) were investigated. The morphometric and meristic characteristics, sex, maturity stages, otoliths, age and stomach contents of the specimens were evaluated. This study contributes to the existing literature by providing additional records from specimens reported from the northernmost location reported so far as well as other biological information for the rarely observed pilotfish.
Çardak Lagünü’nde (Çanakkale, Türkiye) Liocarcinus depurator (Linnaeus, 1758)’un Kan Parametreleri ile Çevresel Değişkenler Arasındaki İlişkisi
Authors: KÜÇÜKBALLI Hasan Ali
Published: December 2023

Bu çalışmada, portunid yengeç Liocarcinus depurator ‘un kan değişkenleri üzerine sıcaklık, tuzluluk, pH ve doymuş oksijen gibi çevresel değişkenlerin etkileri belirlenmiştir. Çardak Lagünü'nde 4 farklı dönemde; Şubat 2020, Mayıs 2020, Temmuz 2020 ve Kasım 2020’ de toplam 50 yengeç bireyi toplanmıştır. Yengeçlere ilk olarak buzda 10 dk anestezi uygulandı ve 1mL’lik plastik bir şırınga kullanılarak her bir yengeçten yürüme bacakların koksalarından 500 μL kan örnekleri alınmıştır. Toplanan hemolenfler daha sonra santrifüj edilerek ELISA (enzime bağlı immünosorbent testi) analizi yapılmıştır. Mevsimsel değişkenlerin kan değişkenleri üzerindeki etkisi Pearson korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sıcaklık ile albümin (ALB) arasında negatif bir ilişki bulunurken, doymuş oksijen ile glukoz (GLU) ve kolesterol (CHOL) arasında negatif ilişki bulunmuştur. pH ile CHOL arasındaki ilişki de negatifti.
Biyogaz Yakıtlı Reaktivite Kontrollü Sıkıştırma Ateşlemeli Bir Motorun NSGA-II Algoritmasıyla Optimizasyonu
Authors: ÇELİK Tülay , ŞENER Ramazan
Published: December 2023

Reaktivite kontrollü sıkıştırma ateşlemeli (RCCI) motorlar, yüksek verime ve düşük emisyon değerlerine sahip olan yenilikçi bir yöntemdir. RCCI motorlarda, diğer içten yanmalı motorlardan farklı olarak hem emme hattına hem de silindir içine enjekte edilen farklı reaktivite dereceli yakıtlarla yanma kontrol altına alınabilmektedir. Bu çalışmada, yenilenebilir bir kaynak olarak biyogazın, RCCI bir motorda yakıt olarak kullanılma potansiyeli araştırılmıştır. Düşük reaktiviteli yakıt olarak emme hattına biyogaz enjeksiyonunun etkileri değerlendirilmiştir. Biyogaz yakıtlı bir RCCI motorun deneysel olarak doğrulanmış sanki-boyutlu modellemesi gerçekleştirilmiştir. Test motoru, farklı çalışma parametreleri için, biyogaz kullanıma uygunluğu araştırılmış ve optimum parametreler belirlenmiştir. Biyogazın lambda sayısı, motor devri, sıkıştırma oranı, emme basıncı ve supap zamanlamalarına göre yanma ve motor performansına etkileri incelenmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, sanki-boyutlu (QD) motor modeli ve NSGA-II yöntemi kullanılarak optimum değerler tespit edilmiştir. Elde edilen değerlerle RCCI motor, minimum özgül yakıt tüketimi (ÖYT) ve maksimum verim ile çalışabileceği belirlenmiştir.
EMİR GÖROĞLİ DESTANI’NDA KUTSAL KUŞLAR
Authors: Kızılbuga Nedim Mutlu
Published: December 2023

Türk topluluklarının gözünde kötüleri cezalandırıp yoksulları koruyan Köroğlu, eşitliğin ve adaletin bir sembolü olmuştur. Türk Dünyası’nın hemen her bölgesinde Köroğlu Destanı’nın muhtelif varyantları anlatılmaktadır. Günümüzde Şincang Özerk Bölgesi’nde yaşayan Uygur Türkleri arasında da “Emir Göroğli” adı ile bilinen bu destan, destancılar tarafından anlatılmaktadır. Emir Göroğli Destanı’nın da dâhil olduğu söz konusu destanın Doğu varyantı mitolojik ve Şamanist unsurlar bakımından Batı varyantına göre daha zengin bir içeriğe sahiptir. Özellikle destanda yer verilen can alıcı kartal ve devlet kuşu doğan gibi çeşitli motifler çevresinde önemli bir kutsal kuş kültü meydana gelmiştir. Metin merkezli olarak hazırlamış olduğumuz bu çalışmada giriş ve sonuç kısımlarının haricinde Uygur Türklerinin kuş kültleri özelindeki mitolojik ve Şamanist inanç unsurlarını devlet kuşu, Tanrısal güzellik sembolü kuş ve donuna girilen kuşlar olarak üç ayrı bölümde inceledik. Böylece Uygur Türkleri arasında anlatılagelen Emir Göroğli Destanı’nın içeriğinde yer verilen kutsal kuşlara ait kült inançları inceleyerek söz konusu kuşların Uygur Türkleri arasındaki algılanış biçimlerini göstermeyi amaçladık. Çalışmamız neticesinde “şunkar” gibi avcı bir kuşa sahip olmanın kut sahibi olmak, avcı kuşunu kaybetmenin kutu kaybetmek, avcı kuş ile avlanmanın bedeninde yaşam enerjisi barındırmak olduğu ve Tanrısal güzelliğin “karçuğa” ve “bâz” gibi avcı kuşlarla tasvir edildiği gibi sonuçlar elde edilmiştir.
KÂŞGAR AĞZINDA ‘R’ VE ‘Y’ ÜNSÜZLERİNİN DÜŞMESİYLE OLUŞAN İKİNCİL UZUN ÜNLÜLER
Authors: Imın Abdurrahım , Özkan Nevzat
Published: December 2023

Kâşgar bölgesi Çin işgali altındaki Doğu Türkistan’ın (resmî kayıtlarda Şincan Uygur Özerk Bölgesi) en önemli antik şehirlerinden biridir ve nüfusun büyük çoğunluğunu Uygur Türkleri oluşturur. Bölgede en yaygın olarak kullanılan Kâşgar ağzı, Uygur Türkçesindeki üç şive grubunun biri olan merkezî şiveye ait bir ağız alanıdır. Çin’in Doğu Türkistan’da Uygur dilini çeşitli yönlerden kısıtlaması ve baskıları neticesinde bu ağız alanı üzerine maalesef yeterince akademik çalışma ve araştırma yapılamamıştır. Bu nedenle, bu konularda çalışılması gereken birtakım boşlukların olması ilgili konuların önemini artırmıştır.
Doğu Türkistan’ın Kâşgar bölgesinde kullanılan bu ağız, tarihsel gelişimi boyunca kendine has bazı özelliklere sahip olmuş ve bu özellikleriyle diğer ağızlardan farklılık göstermiştir. Farklılık gösteren bu özellikler arasında ‘y’ ve ‘k’ gibi ünsüzlerin ‘j’ ve ‘ç’ ünsüzlerine dönüşmesi, ‘r’ ve ‘y’ sesleri içeren bazı kelimelerin bu sesleri kaybederek ikincil uzun ünlülü kelimeler oluşturması da yer alır. Çalışmada tarama yöntemi esas alınarak Kâşgar ağzı üzerine yapılmış sınırlı kaynaklar incelenmiş ve bölgede doğup büyüyen insanlarla iletişime geçilmiştir. Yapılan çalışmada ‘r’ ve ‘y’ ünsüzlerinin düşmesiyle oluşan ikincil uzun ünlülü kelimeler üç başlık altında incelenerek tespit edilmiş ve bu kelimelerle şekil bakımından benzerlik taşıyan kelimeler tablo şeklinde verilmiştir.
UDUN (HOTEN) HANI VİSA SAMBAVA VE DÖNEMİ (912-966)
Authors: Hebiboğlu Abdulbasit
Published: December 2023

Udun Hanedanlığı, şimdiki Hoten sınırları içerisinde M.Ö. II. yüzyılın başlarında resmî devlet olarak kurulmuştur. Bölgeye İslamiyet gelene kadar hanedanlık tahtına Visa ailesinden 56 hükümdar oturmuş ve 1000 yıldan fazla hüküm sürmüştür. Orta Asya, Doğu-Güney Asya ve Avrupa kıtaları ile bağlantı kurarak onların arasında kültürel ve iktisadi açıdan köprü rolü oynamıştır. Devletin adı sonradan Uluğ Ağılık Udun Devleti olarak değiştirilmiştir. Hoten, Visa Sambava döneminde siyaset, kültür, iktisat, eğitim, tarım ve hayvancılık alanında uygulanan doğru politikalar neticesinde halk her anlamda zenginleşmiş ve huzura kavuşmuştur. Bu dönemde, diğer dönemlere göre daha fazla gelişme söz konusudur. Bu dönemin araştırılması sonucunda Visa Sambava’nın etnik kökeni ve tahtında oturduğu Udun Devleti’nin Karahanlılarla olan siyasi ilişkileri, bölgenin tarihi aynı zamanda Visa Sambava’nın Çin’de Tibetliler ve İdikut Uygur Devleti’nin yanı sıra kurulan diğer hanedanlıklarla olan siyasi ilişkileri ortaya koyulmaya çalışılmıştır. 920’de İslamiyet’i devlet dini olarak kabul eden ilk Türk devleti olan Karahanlılarla siyasi ilişkileri uzun sürmüş ve bu süreç içerisinde çetin mücadeleler yaşanmıştır. Bu süreçte her iki taraf da birçok kayıp vermiştir. Çalışmada, Udun hükümdarı Visa Sambava dönemi incelenerek dönemin siyasi, iktisadi, dinî ve sosyo-kültürel durumu değerlendirilmiştir.
İSTANBUL’DA (KÜÇÜKÇEKMECE VE ZEYTİNBURNU) YAŞAYAN UYGUR TÜRKLERİNİN DOĞUM RİTÜELLERİ
Authors: Şahinler Duygu
Published: December 2023

İnsan, dünyaya geldiği andan, son nefesini verdiği ana kadar devam eden süreç içerisinde pek çok “eşik”ten geçmektedir. Bu eşiklerden ilki olan doğum, pek çok toplumda önemsenmiş ve doğumla ilgili olarak farklı kültürlerde pek çok inanış ve ritüel geliştirilmiştir. Geçiş ritüeli kavramını ilk defa ortaya atan ve ritüeller hakkında kapsamlı bir tasnif çalışması yapan Arnold van Gennep’e (1908) göre doğum ritüellerinin amacı; doğumu kolaylaştırmak, anneyi ve çocuğunu hatta baba ve diğer akrabaları kişisel ya da gayrişahsi kötücül etkilerden korumaktır. Bu makalede İstanbul’da yaşayan (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Uygur Türklerinin doğum ritüelleri; doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası alt başlıklarıyla ele alınıp incelenmiştir. Araştırma esnasında halk bilimi derleme yöntemlerinden gözlem (doğal ortamda pasif katılımcı olarak) ve görüşme (yönlendirilmiş görüşme) yöntemleri kullanılmıştır. Doğu Türkistan’ın çeşitli yerlerinden farklı tarihlerde göç eden ve en az 5 yıldır İstanbul’da yaşayan kaynak kişilerle görüşülerek veri toplanmıştır. “İstanbul’da yaşayan Uygur Türklerinin Folkloru Üzerine Bir Araştırma: Küçükçekmece ve Zeytinburnu Örneği” isimli yüksek lisans tezi kapsamında yapılan bu araştırma, çok farklı kültür daireleri ile temas eden Uygur Türklerinin eski Türk kültür ve inanç yapısından neleri, hangi değişiklikler ile muhafaza ettiği ve diğer Türk boylarıyla nasıl bir ilişki içerisinde bulunduğunu bilim dünyasına kazandırmakta ve Uygur Türklerinin kültürel devamlılığına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Doğu Türkistan’dan farklı tarihlerde, benzer sebeplerle göç eden ve İstanbul’da yaşayan Uygur Türklerinin göç etme sebeplerinin doğum ritüellerine yansıdığı tespit edilmiştir. Çin hükümeti tarafından zorunlu kürtaj ve kısırlaştırma uygulamalarına maruz bırakıldıkları için doğum kontrolü yapmayı tercih etmemeleri, çok çocuklu aile yapısını benimsemeleri, Doğu Türkistan’da iken hastaneye rahatlıkla gidemedikleri için gebelik durumunu öğrenmek maksadıyla çeşitli uygulamalar geliştirmeleri, bebeğin göbeğinin ve eşinin hastanede doğum yapılması durumunda hastanede bırakılmaması, çocuklara bağımsızlığı çağrıştıran isimlerin koyulması bu duruma örnek olarak gösterilebilir
UYGURCA SÖZLÜKLER
Authors: Orhun Murat
Published: December 2023

Sözlük bir milletin dil zenginliğidir; zamanla gelişir, değişir ve zenginleşir. Sözlük çalışmaları bir milletin dil varlığı, geçmişi ve kültürü gibi konuları araştırmada büyük önem arz eder. Günümüz dünyasında bir dilin farklı dillerle ilişkisini ortaya koymak ve o dilin diğer dillerle iletişiminin boyutlarını belirlemede de sözlük çalışmaları fikir verici mahiyettedir. Farklı alanlarda devreye giren dijital araçların gelişmesiyle birlikte bilgisayar teknolojisi ve yapay zekâ uygulamaları sözlüklerin dijital alana aktarımını ve bu alanda kullanımını kolaylaştırmaktadır. Bu kapsamda farklı dillerde otomatik çeviri işlemleri ve metin analizleri gibi durumlar sayesinde sözlük kullanımları daha da işlevsel hale gelmiştir. Bir dil üzerine sözlük çalışmaları yapılırken o dille ilgili yapılan çalışmaların derli toplu elimizin altında bulunması bir zarurettir. Şimdiye kadar Uygurca sözlük çalışmaları ile ilgili birçok makale yayınlanmıştır ve bunlar literatüre önemli katkı sağlamıştır. Bu makale daha önce yapılmış çalışmaları tamamlama amacı taşımaktadır. Bu sebeple ilgili literatür taranmış ve önceki çalışmalara girmeyen birçok sözlük tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda şimdiye kadar tespit edilen tüm sözcükler kategorilere göre analiz edilmiştir.
The Hopping Dead. Zombies in the Chinese Culture. Translation into English
Authors: Sarakaeva Asia A. , Sarakaeva Elina A.
Published: December 2023

The article examines the image of zombies in Chinese culture, the traditional perception of their appearance and internal characteristics. A wide scope of written sources served as the basis of the study: inscriptions on oracle bones, ancient fortune-telling calendars, historical treatises, chronicles and commentaries on chronicles, essays on geography and medicine, fiction of old and modern China, as well as entries and comments from the Chinese blogosphere.

The authors examine how the idea of evil spirits (with a body or bodiless ones) first appeared in the religious worldview of the ancient Chinese, and trace its origin to the doctrine of existence of multiple souls in one person. The article also details the formation of the pictorial image of Chinese zombies: animated corpses covered with hair or dressed as government officials, with their arms extended forward, hopping on straight legs unable to bend their knees. As for the functional characteristics of zombies, the authors discuss not only their well-known features (e.g., cannibalism), but also their deep inner connection with water and drought. In conclusion, the authors explore the evolution of zombies in modern urban legends and demonstrate the continuity of traditional demonology that develops into modern narrative.

Apart from that, the article contains a number of analogies and comparisons of the Chinese image of zombies with other nations’ mythological tradition.
ФРАЗЕОЛОГИЗМИ СА ЛЕКСЕМАМА БОГ И/ИЛИ ЂАВО У СРПСКОМ ЈЕЗИКУ
Authors: В. Шуњеварић Ђорђе
Published: December 2023

In this paper, we analyse phraseologisms excerpted from dictionaries, which in the Serbian language contain the lexemes bog (god) and/or đavo (devil). The goal of this research is the presentation of phraseologisms with lexemes bog (god) and/or đavo (devil) in Serbian and observation of the semantic connection between the lexeme and the phraseologism which contains it. Particular attention has been given to the comparative study of structure and meaning of the phraseologisms with the lexeme bog (god) on the one hand, and phraseologisms with the lexeme đavo (devil) on the other hand. The assumption is that the phraseologisms with the lexeme bog (god) will have positive semantic associations, while the ones with the lexeme đavo (devil) will have negative associations. All phraseologisms are classified into the following groups: those with a fixed structure (ako bog da; živi đavo); those which imply the existence of an optional element (boga mi (moga); i za (crnoga) đavola); those where the grammatical form of a lexeme can be changed (ne dati/ davati ni bogu tamjana; koji ti (mu, joj..) je đavo); and those where a word can be substituted by a semantically close word (bože sačuvaj (sahrani, sakloni); bežati kao đavo od krsta (tamjana, sveće)). The most of the phraseologisms have fixed structure (56%). The analysis shows that the meaning of the phraseologism cannot be majorly influenced by any change in her lexical composition. The semantic classification is thus considerably more diverse. The opposing meaning can be especially noticed with the adjectives which are, in the phraseologism, frequently used with the lexemes bog (god) and đavo (devil). The initial assumption has been partially confirmed since the analysis showed that the phraseologisms with the lexeme đavo (devil) indeed have pronounced negative semantic associations, while those with the noun bog (god) also have negative meanings in most cases.
Научна конференција: ЈEЗИК НИШКИХ МЕДИЈА
Authors: Јањић Марина
Published: December 2023

Дана 29. новембра 2022. године у просторијама Огранка Српске ака- демије наука и уметности у Нишу одржана је научна конференција под називом Језик нишких медија. Конференција представља резултат рада на пројекту Огранка САНУ у Нишу О-25-20 „Говорни и стандардни језик јавне комуникације у Нишу“, чији је координатор дописни члан САНУ Љубин- ко Раденковић, а руководилац др Марина Јањић, професор Филозофског факултета у Нишу. Организатори конференције били су: Огранак САНУ у Нишу и Институт за српски језик САНУ. Научна конференција је отворена пригодним речима поздравних го- вора: дописног члана САНУ Владе Вељковића, председника Комисије за руковођење радом Огранка САНУ у Нишу; дописног члана САНУ Љубинка Раденковића, координатора пројекта; проф. др Софије Милорадовић, ди- ректора Института за српски језик САНУ и др Марине Јањић, професора Филозофског факултета Универзитета у Нишу, руководиоца пројекта. Кон- ференција је била пленарног карактера, а излагачи су презентовали своја саопштења у континуираном следу према претходно утврђеном Програму научне конференције. Своје реферате саопштило је укупно 18 од 19 прија- вљених учесника, који су са различитих аспеката осветљавали језичке осо- бености штампаних и електронских медија у Нишу.
IN MEMORIAM ЈАКША ДИНИЋ (1929–2023)
Authors: Autora Grupa
Published: December 2023

Недавно смо сазнали да нас је тихо напустио човек којем се српска дијалектологија и ономастика не могу одужити. Била је то особа која је, ван своје струке, неуморно, стрпљиво и темељно радила на пословима једног озбиљног и посвећеног лексикографа са чврстом вером у велики значај сва- ке речи коју је записивао. Јакша Динић рођен је у Доњој Каменици (код Књажевца) 25. 6. 1929. године, а преминуо 5. 10. 2023. Професор историје и друштвено-политички радник у Зајечару ос- тавио је трајно дело на проучавању лексике и ономастике народних говора истока Србије и Тимочке крајине. Најзначајније радове обја- вио је у Српском дијалектолошком зборнику, чији уредник, академик Слободан Реметић, иначе дугогодишњи професор Филозофског фа- култетат у Нишу, у једном писму, такође професору, и члану Уред- ништва Српског дијалектолошког зборника, Н. Богдановићу писао: ,,Сарадња са Јакшом је почела буквално од мене. Он поштом послао ру- копис Речника тимочког говора, у шта је била укључена и ономасти- ка, пре свега топонимија. Пошта је то предала секретару САНУ Папићу, Папић Исаковићу (Антонију), Исаковић Ивићу (Павлу), а професор ме пита за Јакшу. На моје: Ни чуо, ни видео! Ивићев коментар био је: ,,Ако га Ви и Недељко не познајете, онда га не познаје никоˮ. И тако је почело. А пошто Јакша није био макар ко, на први сусрет у Академији довози га шофер службеним возилом. Даље знаш.ˮ
The Concept of Violence in Poster Design in the Context of Social Awareness: An Analysis of the BIAH Competition
Authors: TÜRKER Orhun
Published: December 2023

Poster design, which is one of the critical fields of study of graphic arts, stands out with its ability to convey the message about a concept or event to the audience in the fastest and most impressive way. Posters are also preferred as a communication tool to raise awareness on social issues, and nowadays, they are often preferred to fulfill the task of raising awareness and informing with an aesthetic concern. At this point, designers have an essential role in raising awareness and promoting social change with their designs. To reach more people, poster designs are made for many cultural and social topics, and activities related to the problems are carried out. In recent years, it is seen that the activities carried out to raise awareness in societies about violence and to prevent violence have come to the fore. Bolu International Poster Design Competition, which is also the subject of the study, can be given as an example of these activities. Bolu International Poster Design Competition has been organized regularly by Bolu Abant İzzet Baysal University within the Bolu International Art Hall (BIAH) since 2020. The theme of the third competition, discussed in this study and held in 2022, was determined as violence, and many sub-themes were selected. This study aims to reveal how the concept of violence is handled by graphic designers with data. In the study, 303 poster designs that passed the pre-selection because of voting among 3041 posters by 24 jury members from 12 countries were examined, and the designs were categorized and analyzed by relating them to the themes. This study aimed to investigate how designers handle the perception of "violence" in their designs. The designs were examined with the descriptive scanning method in the context of variables such as country, profession, age group and usage status of design elements. Accordingly, results and predictions were shared on subjects such as which country made the most submissions to the competition, the average age, the color, and content density used in the designs. It is thought that this study will contribute to the field by evaluating the sub-theme and interpretation of the concept of violence by graphic designers living in different geographies within the framework of international design activity.
Entre despachos fiscales y trámites. Un estudio descriptivo y correlacional sobre la penalización del aborto por violación sexual
Authors: Aguilar Santa Cruz Lisbeth Celinda , Ramos Guevara Rene Felipe , Calderón Guanilo Eliana Vanessa , Santiesteban Seclen Rubén , Neyra Cruz Carmela
Published: December 2023

Este libro se basa en una investigación cuyo objetivo es establecer la relación existente entre la penalización del aborto y la violación sexual. Se utilizó un diseño descriptivo, propositivo y de nivel correlacional, y se encuestó a 30 abogados y fiscales penalistas en la ciudad de Rioja. Los resultados muestran que el nivel de conocimiento de la penalización del aborto y la doble violencia contra la mujer fue alto en el 63,3% de los encuestados, mientras que el nivel de violencia sexual en los casos tramitados en los despachos fiscales en la provincia de Rioja fue alto en el 53,3%. Se concluyó que existe una relación fuerte entre la penalización del aborto y la violación sexual, y que el modelo jurídico de penalización del aborto por violación sexual que contribuya a la interrupción del embarazo no constituye doble violencia contra la mujer.
INVESTIGATION OF THE CAUSES OF DAMAGE TO RESIDENTIAL LOW-RISE BUILDINGS IN THE ZONE OF INFLUENCE OF UNDERGROUND MINING
Authors:   Mining Institute of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences, USANOV S.V. , KONOVALOVA YU.P. , USANOVA A.V. ,   Mining Institute of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences
Published: December 2023

Ensuring the safety of residential buildings in the zone of underground mining influence is a serious and urgent problem. Field development experience shows that even careful laying of the developed space does not exclude the deformation processes in buildings and structures. At the same time factors such as seismic impact of explosions during mining, soil condition, natural geodynamic processes, natural aging of buildings play a certain role in the development of deformations. To differentiate the key role of the influence of factors on the causes of building deformations in one of the copper ore deposits in the part-time zone of which there were about 600 residential structures surveys of their damage were carried out. The results of the survey were analyzed using a geo-information system which in one coordinate system connects the localization of influencing factors and damage. The data about damages are compared with forecast estimates of the displacement process, seismic impact and geodynamic aspects. An attempt to study the integrated influence of natural and technogenic factors on buildings located in the undermined territories was made.
INVESTMENT ENVIRONMENT AND CONSTRUCTIVE BASES FOR SUSTAINABLE ECONOMIC AND GEOGRAPHICAL DEVELOPMENT OF PRODUCTION AREAS IN AZERBAIJAN
Authors:   Institute of Geography acad. H.A.Aliyev, IMRANI Z.T. ,   Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan
Published: December 2023

One of the most urgent tasks facing every state in our modern era is to form an investment environment to achieve high economic growth rates. Favourable conditions should be createdfor the investment environment so that not only state and large companies, but also small and medium business owners could benefit from investments. From this point of view, developing the scientific and theoretical-methodological foundations of economic growth is considered one of the most critical tasks. Thus, investments are one of the essential factors for the progressive and positive functioning of the economy and economic development. Investments contribute to opening new production enterprises and creating additional jobs, applying advanced innovative technologies in production, increasing production, and ensuring integration into regional markets. This also benefits production-consumption relations, investors, and the country's budget. In this connection, the article provides the model of the formation of the investment environment in production areas, studies the investments allocated to Azerbaijan’s economy and production areas and the mechanisms of their influence on regional development, and analyses the importance of foreign investments and the threats they may create based on the principles of both regional and economic-geographic approaches.
SAĞLIK KURUMLARINDA PSİKOLOJİK SERMAYENİN ÇALIŞAN PERFORMANSINA ETKİSİ: META ANALİZ ÇALIŞMASI
Authors: Yiğit Arzu , Arabacı Mine
Published: December 2023

Bu araştırmanın amacı, sağlık kurumlarında psikolojik sermayenin çalışan performansına etkisini tespit etmektir. Araştırmada sistematik derleme ve meta analiz yöntemi kullanılmıştır. Sistematik derleme sonucu, belirlenen dâhil etme ve dışlama kriterleri doğrultusunda 12 çalışmanın meta analiz için uygun olduğu görülmüştür. Meta analiz rastgele etkiler modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada heterojenlik analizi, etki büyüklüğü analizi ve yayın yanlılığı analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda araştırmaya dâhil edilen çalışmaların heterojen bir yapıda olduğu ve yayın yanlılığının olmadığı görülmüştür. Araştırmada 12 çalışmanın standardize edilmiş etki büyüklükleri 0,69 (G.A: 0,55 – 0,84; p>0,05) olarak hesaplanmıştır. Bu değer ile sağlık kuruluşlarında psikolojik sermayenin çalışan performansı üzerinde pozitif yönlü güçlü bir etkiye sahip olduğu ve istatiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Sağlık kuruluşlarında psikolojik sermaye kavramı dikkate alınarak yapılacak çalışmalar sayesinde çalışan motivasyonu yükseltilerek hem örgüt içi refah düzeyi yükseltilecek hem de örgüt çıktıları olumlu yönde desteklenecektir.
Proses Berpikir Tingkat Tinggi Mahasiswa Menggunakan Kerangka Kerja Teori Mason Berbantuan ChatGPT Pada Analisis Real II
Authors: Ratnawati Oktaviana Ainun , Artuti Emy , Pancarita Pancarita
Published: December 2023

Pemecahan masalah matematika terdiri dari konsep, prosedur, dan proses yang menggambarkan proses psikologis pada seseorang  yang memiliki kemampuan tingkat tinggi. Jenis penelitian adalah kualitatif deskriptif. Subjek penelitian ditentukan berdasarkan nilai pada mata kuliah sebelumnya yaitu Analisis Real I. Tahapan pada Teori Mason dapat membantu mendeskripsikan proses berpikir seseorang, dengan tahapan yang terdiri dari entry, attack, dan review. Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan proses berpikir tinggi mahasiswa dalam menyelesaikan permasalahan pada mata kuliah Analisis Real II dengan bantuan teknologi AI dalam hal ini adalah ChatGPT. Hasil penelitian menunjukkan bahwa mahasiswa dapat melewati semua tahapan pada teori Mason dengan baik dan dapat memanfaatkan ChatGPT untuk memperdalam pemahaman.
The Integration of Islamic Values in English Classroom in Integrated Islamic School in Mataram Viewed From Teaching Instruments
Authors: Imansyah Imansyah , Utama I Made Permadi
Published: December 2023

This research was designed as descriptive qualitative research and aimed at figuring out whether or not the Islamic values were integrated with the lesson plan and the syllabus teachers designed. It is essential to see if these values are integrated, considering that JSIT mandates all Islamic schools to incorporate them in all subjects at all levels. The research took place in Mataram, taking English teachers and schools’ curriculum vice principals in four different Islamic integrated schools spread in Mataram as the subjects. Data was collected through document study and interviews. A document study was conducted to see if the Islamic values were added to the indicators and the teaching procedures teachers designed in both the lesson plan and syllabus. A semi-structured interview was carried out with 4 English teachers and 4 curriculum vice principals who were purposively chosen to get more in-depth and comprehensive information on the lesson plan and syllabus they designed. This research suggested that one school successfully implemented integration among the four integrated Islamic schools. This is seen in their indicators and the teaching procedures that reflect Islamic values. The three schools were yet to implement the integration properly as they considered prayers before and after the lesson and some advice during the lesson as the integration.
Between the Imperial and The Post-Imperial. The Development of the Armenian Religious Landscape Throughout the 20 th Century.
Authors: Antonyan Yulya
Published: December 2023

The book “Between Imperial and Post-Imperial: Developments of the Armenian Religious Landscape in the 20th Century” is a collective work, each chapter of which is written by a separate author. The work refers to the socio-cultural developments and transformations of religious systems that took place in Armenia in the 20th century. In the book, Armenian religious culture and religious diversity are closely related to historical eras and political regimes and are considered in the context of the latter. For the first time, the reader can see the analysis of several unstudied realities of Armenian religious culture of the 20th century and new theoretical re-readings. The book will be interesting to representatives of social sciences and humanities, related disciplines, as well as to the broad range of readers.
HERMENEUTICS OF THE WORD POLITEIA
Authors: AYDOĞDU Burçin
Published: December 2023

Politeia (Πολιτεία in Hellenic) as a fundamental concept of legal philosophy and political philosophy can be interpreted in various meanings such as state, constitution, republic, citizenship etc. Though the fact that this term has a broad scale of meaning might, prima facie, seem confusing, such nature of the concept can, in light of its hermeneutics, hold light to ancient conception of law, ethics and politics. To this end, this study aims a thorough analysis of the concept by handling every meaning attached to the term Politeia in ancient texts that survive today, and suggesting possible hermeneutic connections between those meanings. It is expected that this method would not only clarify the entire possible meanings of the term Politeia, but would help understanding ancient legal and political conceptions of the ancient times.
Development of A Higher-Order Thinking Skills (HOTS) Instrument to Measure Student's Critical Thinking Abilities in Class V Elementary School
Authors:   Student of Education Master of Primary School Teacher Training & Universitas Lampung, Indonesia, Melawati Yossy , Rosidin Undang ,   Lecturer of Education & Universitas Lampung, Indonesia, Nurhanurawati Nurhanurawati ,   Lecturer of Education & Universitas Lampung, Indonesia, Handoko Handoko ,   Lecturer of Education & Universitas Lampung, Indonesia
Published: December 2023

This research and development aims to produce a feasible and practical Higher Order Thinking Skills (HOTS) instrument to measure students’ critical thinking skills in grade V elementary school mathematics subjects. This research method is development research that refers to the design of Borg & Gall. The research was conduct in class V SDN 3 Sumberejo. Feasibility testing of instruments developed in this study uses expert tests, validity tests, reliability tests, differentiation power tests and difficulty tests. The results of this study showed that an eight-question instrument was obtained, which is suitable for use. The practicality of the instrument, based on the response of educators and learners as practitioners, yielded a very practical assessment. This demonstrates that the developed HOTS instrument is feasible and practical for measuring the critical thinking ability of fifth-grade elementary school students.
Evaluation of Socio-Cultural and Political Factors on Small Scale Business Performance
Authors:   Directorate of Internal Audit, Rufus Giwa Polytechnic, Owo, Ondo State, Nigeria, Adeyefa Dr. Princewill, , Emmanuel-Adeyefa Olayinka I. ,   Doctoral Student, Department of Accounting, Adekunle Ajasin University, Akungba Akoko
Published: December 2023

The research explores the influence of environmental factors on the performance of Small and Medium Scale Enterprises (SMEs) in Oda, Ondo State. Primary data were gathered through the administration of questionnaires to the selected SMEs. Analysis of the data was conducted utilizing Simple Percentage, Chi-Square (X2), and Regression Techniques. The findings of this study clearly show that political and social-cultural factors have significant impact on SMEs performance in Ondo state with the result of hypotheses shown that there were significant positive effect of political and socio-cultural factors through monetary and fiscal policies on the existence of small scale business in Ondo state as the situation was showed through t-statistic and p-value (P= 0.022<0.05) on coefficient value (t=2.098>2.00) and F-stat value 7.617= p(0.034) that showed the robustness of the model with significant differences on the impact of economic factor through government measurement and control from how it was before the inception of this government tenure in Ondo state. The research concludes that environmental factors significantly affect the performance of SMEs in Niger State. In light of these findings, it is recommended that owners and managers of SMEs strategically involve themselves in ongoing monitoring and environmental scanning. This involves a thorough analysis of strengths, weaknesses, opportunities, and threats to consistently assess the overall health and vulnerabilities of their businesses.
Students’ metaphoric perceptions regarding online education process including English language, English instructors and future life
Authors: AKSAK Kübra , CUBUKCU Feryal
Published: December 2023

The aim of the present study is to investigate the perceptions of prep-class students regarding online education along with English instructors, English language and their future life. Hermeneutic phenomenology method was employed and metaphors were used as a data collection tool to gather information from 80 prep-class students selected through convenience sampling method. The findings indicated that more than half of the participants (52.5%) have a negative attitude towards online education. A considerable number of students (73.7%) have a quite positive perception of English instructors. “Universal language, new world, new people” are among the most preferred metaphors for the participants’ perceptions of English language. Moreover, 66.3% of the students are pessimistic about their future life. Hence, students are not in favor of online education although it is flexible and comfortable, which implies that online education should be a secondary option only when face-to-face education is impossible to implement.
Flood Syndrome, Rare but Feared Complications
Authors: Laiq Sobia , Ahmad Nabeel , Yaqoob Sadia
Published: December 2023

Madam,
I am writing to bring attention to a medical condition known as Flood Syndrome, a life-threatening occurrence characterized by the sudden rush of fluid following the spontaneous rupture of an umbilical hernia in individuals with long-standing ascites and end-stage liver disease. While uncommon, this syndrome poses a serious threat to patients' well-being. The umbilical hernia typically ruptures due to increased intra-abdominal pressure resulting from coughing, vomiting, straining during defecation, or an increased ascitic fluid volume (1).
This syndrome's history dates back to 1901, when Johnson first described it, while the term "Flood Syndrome" was coined by Frank B. Flood in 1961 (2). Ascites, a common complication of liver cirrhosis, affects nearly half of the population with this condition. Large-volume ascites significantly impairs the patients' ability to perform daily activities. Approximately 20% of cirrhotic patients with ascites also develop an umbilical hernia.  Flood Syndrome presents several potential complications, including cutaneous infections, skin necrosis or ulceration, peritonitis, hypotension, fluid imbalance, sepsis, and bowel incarceration (3).
Despite its rarity, only a few case studies available on this topic, with the majority focusing on cases related to liver cirrhosis. An intriguing case presented by Murruste et al (5). highlights Flood Syndrome following right-sided heart failure, with no previous records of such a condition in connection with ascites primarily caused by right-sided heart failure. The optimal treatment for Flood Syndrome remains a matter of debate; however, research suggests that surgical intervention yields better outcomes compared to conservative treatment alone. Mortality rates can be as high as 60%-80% with conservative measures, while surgical hernia repair has a lower mortality rate of 6%-20% (4).
Hence, raising awareness about Flood Syndrome and its associated risk factors is essential for improving patient outcomes and reducing the incidence of this life-threatening condition. Therefore, educate patients, particularly those with severe ascites due to liver cirrhosis to diligently follow up with their doctors and adhere to their prescribed medications to avoid such dreaded complications. Additionally, physicians should advise their patients to avoid heavy lifting, which can help prevent the formation of umbilical hernias. We can work towards more effective preventive measures and treatments.by fostering a better understanding of this syndrome among medical professionals and patients alike., Timely diagnosis and a multidisciplinary approach to treatment are vital in achieving the best possible outcomes in such cases. Together, we can make a significant impact in addressing this medical challenge.
The aetiology, risk factors and outcome of acute kidney injury in patients requiring kidney replacement therapy – a prospective single center experience
Authors: Abbas Rabeea , Elahi Tabassum , Manan Shumaila , Younas Shafique
Published: December 2023

Objective: To find out the causes, associated leading factors and impact of kidney replacement therapy on patients hospitalised for acute kidney injury in a tertiary care setting.
Method: The prospective, cross-sectional study was conducted at the Sindh Institute of Urology and Transplantation, Karachi, from January 1 to March 31, 2022, and comprised patients of either gender aged 18 or more years presenting with acute kidney injury as per the Kidney Disease Improving Global Outcomes criteria and required kidney replacement therapy. Complete, partial or no recovery was the main outcome parameter noted at the end of 90 days.  Possible aetiologies were identified and categorised as pre-renal, renal and post-renal aetiologies. Risk factors for acute kidney injury were recorded, including age, gender and co-morbidities. Data was analysed using SPSS 22.
Results: Of the 210 patients with mean age 46.1±14.24 years, 109(52%) were males and 101(48%) were females (p>0.05). Hypertension was the most common comorbidity 98(46.8%), followed by diabetes mellitus 75(35.7%) and underlying chronic kidney disease 55(26.2%). Multiple therapeutic interventions were required, including vasopressors in 101(48.1%) patients and mechanical ventilation in 31(14.8%). Renal failure due to intrinsic renal aetiology was the most common 98(46.7%), followed by post-renal aetiology 61(29%). There was no significant association between outcomes and aetiologies (p>0.05). There was increase in chronic kidney disease cases from 55(26.2%) patients at baseline to 107(50.9%) at the end of 90 days. Complete recovery was noted in 71(33.8%) patients, partial in 73(34.76%), no recovery in 34(16.1%) patients who required maintenance kidney replacement therapy, and 32(15.2%) patients died.
Conclusion: Complete recovery after 90 days of kidney replacement therapy was observed in one-third of the patients. Intrinsic renal aetiology was the most prevalent, and hypertension was the most common comorbidity.
Key Words: AKI, CKD, KRT.
Comparison of positional distraction with stabilisation exercises versus stabilisation exercises alone in the management of lumbar radiculopathy. A randomized controlled-trial
Authors: Khan Salman , Farheen Hasnain  , Rabail Rani Soomro  , Asim Rehmani
Published: December 2023

Objective: To compare the effects of positional distraction with stabilisation exercises versus stabilisation exercises alone in the management of lumbar radiculopathy.
Method: The randomised controlled trial was conducted from July to December 2020 at the Institute of Physical Medicine and Rehabilitation, Dow University of Health Sciences, and the Neurosurgery ward of Civil Hospital, Karachi, and comprised individuals of either gender with lumbar radiculopathy pain who were randomised into positional distraction with stabilisation exercises group A and stabilisation exercise group B. The treatment duration was 3 sessions per week for 8 weeks. Intensity of pain and disability were assessed using the Visual Analogue Scale and the Roland Morris Disability Questionnaire, respectively. Data was analysed using SPSS 21.
Results: Of the 100 patients, 63(63%) were males and 37(37%) were females. Overall, 89(89%) were married. There were 50(50%) subjects in group A with mean age 39.42±6.36 years and 50(%) in group B with mean age 38.80±6.69 years. There was no significant difference in terms of age, gender and marital status between the groups (p>0.05). The study was completed by 96(96%) patients; 48(50%) in each of the 2 groups. Intragroup improvement post-intervention compared to baseline was significant (p<0.001) in both groups. Outcomes in group A were significantly better than in group B (p<0.05).
Conclusion: Addition of positional distraction to stabilisation exercises was found to have superior effects compared to stabilisation exercise alone on pain and functional disability among patients with lumbar radiculopathy.
Clinical Trial Number: NCT04427423 dated 27th April 2020.
Key Words: Low back pain, Exercise therapy, Radiculopathy, Sciatica, Traction.
The applications of miniprobe endoscopic ultrasonography in the diagnosis and treatment of colorectal submucosal lesions
Authors: Zhou Weizhen , Li Guang , Liu Xiao , Gao Ru , Gao Yingxin , Hao Jianyu , Liu Xinjuan
Published: December 2023

Objective: To evaluate the efficacy of miniprobe endoscopic ultrasonography for the diagnosis and adjuvant treatment of patients with colorectal submucosal lesions.
Method: The retrospective study was conducted at the Beijing Chao-Yang Hospital, Capital Medical University, China, and comprised data from January 1, 2016, to July 31, 2021, related to patients of either gender with colorectal submucosal lesions who underwent miniprobe endoscopic ultrasonography. The findings were compared with biopsy specimens and clinical diagnoses. Diagnostic features of miniprobe endoscopic ultrasonography were assessed along with its accuracy. Data was analysed using R 4.1.2.
Results: Of the 237 patients, 121(51.1%) were female and 116(48.9%) were male. The overall mean age was 55.6+/-12.9 years. Miniprobe endoscopic ultrasonography successfully imaged all 237(100%) colorectal submucosal lesions, and 188(79.3%) had consistent results compared to histopathological findings. The majority of lesions were <10mm 102(43.4%) or 10-19mm 84(35.7%) in size. Those detected with high echogenicity were 126(53.2%) and those with low/low-medium echogenicity were 83(35.0%). Tumour size 10-19mm and uneven echo quality significantly increased the accuracy of miniprobe endoscopic ultrasonography (p<0.05).
Conclusion: Miniprobe endoscopic ultrasonography was able to provide precise information about the size, layer of origin, echogenicity and border of colorectal submucosal lesions, and had a high accuracy in the differential diagnosis of such lesions.
Key Words: Ultrasonic endoscopy, Colorectal neoplasms, Diagnosis.