Μετάφραση νομικών κειμένων από τη γαλλική στην ελληνική γλώσσα
Authors: Γιουτίκας Δημήτριος 
Published: September 2021

Βασικός στόχος της παρούσας διατριβής είναι ο εντοπισμός των γλωσσικών και νομικών ζητημάτων με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος ο μεταφραστής δικαστικών αποφάσεων διαζυγίου από τη γαλλική στην ελληνική γλώσσα και η μελέτη του μεταφραστικού χειρισμού αυτών των ζητημάτων, από τη σκοπιά κυρίως της νομικής ισοδυναμίας. Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρείται να ορισθεί η νομική γλώσσα και να αναδειχθεί η σχέση της με την κοινή γλώσσα, αλλά και η πολλαπλότητα των νομικών γλωσσών, που οφείλεται κυρίως στη στενή σύνδεση της νομικής γλώσσας με το νομικό σύστημα και τον πολιτισμό κάθε έννομης τάξης, καθώς και στα διαφορετικά χαρακτηριστικά των διαφόρων ειδών νομικών κειμένων, η κατάταξη των οποίων προτείνεται με βάση το γλωσσικό και το λειτουργικό κριτήριο. Στο δεύτερο κεφάλαιο επισημαίνονται και αξιολογούνται τα χαρακτηριστικά και οι δυσκολίες της νομικής μετάφρασης, παρουσιάζονται συνοπτικά οι μέθοδοι νομικής μετάφρασης που έχουν προταθεί διαχρονικά, αλλά και ορίζεται και παρουσιάζεται συστηματικά η νομική ισοδυναμία ή ισοδυναμία του έννομου αποτελέσματος (σε αναφορά με την τυπολογία των νομικών κειμένων). Εξετάζονται, επίσης, ειδικότερα ζητήματα, όπως η μετάφραση των νομικών όρων, η σχέση της νομικής μετάφρασης με τη νομική ερμηνεία και οι πηγές τεκμηρίωσης του νομικού μεταφραστή. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει αφενός την αναγνώριση στην ελληνική έννομη τάξη αλλοδαπών δικαστικών αποφάσεων διαζυγίου και αφετέρου το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο που ρυθμίζει ζητήματα σχετικά με τον ρόλο της μετάφρασης και τα πρόσωπα που νομιμοποιούνται να εκπονούν μεταφράσεις στο πλαίσιο τέτοιου είδους διαδικασιών. Στο τέταρτο κεφάλαιο, μέσα από την ενδογλωσσική ανάλυση κειμένων ελληνικών και γαλλικών (γαλλόφωνων) δικαστικών αποφάσεων σε υποθέσεις διαζυγίων, αναδεικνύονται τα βασικά και κρίσιμα για την εργασία του μεταφραστή γλωσσικά χαρακτηριστικά αυτού του είδους κειμένων. Παράλληλα, παρουσιάζεται και το βασικό νομοθετικό πλαίσιο που αφορά το διαζύγιο στις υπό εξέταση έννομες τάξεις, καθώς τα γλωσσικά και νομικά ζητήματα είναι αλληλένδετα σε τέτοιου είδους κείμενα. Στο πέμπτο κεφάλαιο, στο πλαίσιο μιας διαγλωσσικής (και διαδικαιικής) προσέγγισης, επιχειρείται ο εντοπισμός και η ανάλυση των βασικών γλωσσικών και νομικών αντιστοιχιών και αναντιστοιχιών που είναι σημαντικό να λαμβάνει υπόψη του ο μεταφραστής δικαστικών αποφάσεων διαζυγίου. Μέσα από επίσημες μεταφράσεις, μελετώνται οι επιλογές των μεταφραστών και επισημαίνονται οι επιπλοκές που μπορεί να προκαλούν άστοχες ή εσφαλμένες επιλογές. Στο τελευταίο κεφάλαιο προτείνεται μία συστηματική κατάταξη, κατά φθίνουσα σειρά βαρύτητας, των προβληματικών, από την άποψη της νομικής ισοδυναμίας, μεταφραστικών επιλογών: α) σε μεταφραστικές επιλογές μέσα από τις οποίες δηλώνεται κάτι νομικά διαφορετικό από το πρωτότυπο, β) μεταφραστικές επιλογές μέσα από τις οποίες δηλώνεται κάτι μη νομικό και γ) μεταφραστικές επιλογές ήσσονος νομικής σημασίας. Προσεγγίζεται, ακόμη, διεπιστημονικά το ζήτημα της κατάρτισης του νομικού μεταφραστή και διατυπώνονται προτάσεις προς τον σκοπό παροχής εχεγγύων για τη βελτίωση της ποιότητας της μετάφρασης δικαστικών αποφάσεων διαζυγίου και εν γένει των μεταφράσεων νομικών κειμένων.