«Μήγαρις ἔχω ἄλλο στό νοῦ μου, πάρεξ ἐλευθερία καί γλῶσσα;»
Authors: Κακοσίμου Ελένη 
Published: September 2021

Η συστηματική αυτή έρευνα μελετά την εξέλιξη της Ελληνικής γλώσσας. Η μελέτη, επικεντρώνεται στην ιστορική χειρόγραφη παράδοση της γλώσσας μας από το 17ος αι. ως τις αρχές 19ου αι. Ερευνά τους χειρόγραφους γραμματικούς κώδικες της ιεράς Μονής Αγ. Στεφάνου Μετεώρων, με αριθμό 76 και 146, που έχουν ως θέμα τους την ιστορική περιγραφή της δομής της γλώσσας.Η ερευνητική μεθοδολογία και η ιστορικο-ερμηνευτική προσέγγιση, ήταν απαραίτητες για να θεμελιωθούν σε βάθος όλες οι πληροφορίες, γραπτές και προφορικές, ακολουθώντας τους κανόνες και τις διαδικασίες που καθοδηγούν την επιστημονική έρευνα.Ο σκοπός επιτεύχθηκε μέσα από την ανάλυση και τη διασφάλιση της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας των πληροφοριών που πάρθηκαν από την επιστημονική βιβλιογραφία, από τις πηγές και τους χειρόγραφους κώδικες. Αναδείχθηκε, έτσι, η σύνδεση μεταξύ της ελληνικής γλώσσας, των χειρόγραφων κωδίκων, των μαθηματαρίων και της γραφής, με τις μορφές που πήρε ανά τους αιώνες.Τα συμπεράσματα της μελέτης αποκαλύπτουν το μεγαλείο της ελληνικής γλώσσας, την ανάγκη διατήρησής της και τον πλούτο της γνώσης που αποκτήθηκε από την έρευνα των χειρογράφων και των μαθηματαρίων. Διαπιστώνουμε ότι η γλώσσα μας είναι ένα αντικείμενο που όσο το διερευνάς, τόσο ανακαλύπτεις νέες πτυχές της και νέους ορίζοντες για μάθηση και μελέτη.Ξεκινώντας από τους προϊστορικούς χρόνους διαπιστώσαμε ότι η γλώσσα είναι μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του ανθρώπινου πολιτισμού, αφού χάρη σ’ αυτή, ο άνθρωπος ανέπτυξε το λόγο που αποτελεί τη βάση του πολιτισμού του.Συνεχίζοντας, μελετήσαμε την ελληνική γλώσσα και τη γραφή της διαπιστώνοντας πως είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την παγκόσμια γλώσσα και τον πολιτισμό, καθώς από τη μια χρησιμοποιήθηκε για να εκφράσει την πιο καλλιεργημένη και φιλοσοφημένη σκέψη του αρχαίου κόσμου και διότι από την άλλη πάνω της στηρίζεται όχι μόνο η νέα ελληνική γλώσσα, αλλά και μια σειρά άλλων γλωσσών, όπως η λατινική και οι καλούμενες λατινογενείς γλώσσες.Συμπερασματικά, αυτό που προσδίδει στην ελληνική γλώσσα υπεροχή, είναι ο πλούτος του λεξιλογίου της, η δυνατότητα δημιουργίας νέων λέξεων, η ακριβολογία της και η κυριολεξία της. Είναι μια γλώσσα «δάσκαλος», με ιστορική συνέχεια, σοφία και μουσικότητα. Είναι μια αυτόφωτη γλώσσα.Κι αυτό επειδή η γλώσσα μας έχει την ιδιαιτερότητα να συνεχίζει τη γλώσσα των αρχαίων Ελλήνων και ως πρότυπο στον Ευρωπαϊκό και νεότερο πολιτισμό απέκτησε οικουμενικότητα. Στη σημερινή της μορφή κατάλληλα καλλιεργημένη, ως μητρική γλώσσα των νέων Ελλήνων, είναι άξιο όργανο ενός νεοελληνικού πολιτισμού. Με γνώμονα την προσφορά της Εκκλησίας στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, μελετήσαμε την ιστορία, την προσφορά στην εκπαίδευση και το ιστορικό αρχείο της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Οι πολύτιμοι χειρόγραφοι Κώδικες που φιλοξενούνται στο αρχείο της μονής, είναι τεκμήρια της προσπάθειας των δασκάλων - μοναχών και συνέβαλαν στη μόρφωση, στην εκπαίδευση και στην πολιτισμική αναγέννηση των υπόδουλων ελληνόπαιδων.Η μελέτη των δύο χειρόγραφων γραμματικών, μας αποκάλυψε τον τρόπο με τον οποίο γινόταν η διδασκαλία, μας οδήγησε σε ιστορικές πηγές, μας φανέρωσε πως επιβίωσε, στους δύσκολους εκείνους καιρούς η ελληνική γλώσσα. Διαπιστώσαμε ότι η Γραμματική και ειδικότερα η χειρόγραφη παράδοσή της, είναι το ακαταμάχητο πνευματικό μας πλεονέκτημα. Είναι ο αδιαμφισβήτητος όσο και υπαρκτός γλωσσικός πλούτος τριών χιλιάδων χρόνων συμπυκνωμένος σε ενάριθμα φύλλα των χειρόγραφων γραμματικών, αυτών που έχουν διασωθεί σε δημόσιες, μοναστηριακές και ιδιωτικές αρχειακές συλλογές.