Η εκτίμηση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, της ελαστικότητας των μεγάλων αρτηριών και της φλεγμονής σε ασθενείς με διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια
Authors: Γκουλιόπουλος Νικόλαος 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) σχετίζεται με ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, αυξημένη αρτηριακή σκληρία και χρόνια συστηματική φλεγμονή, που παίζουν καίριο ρόλο στην ανάπτυξη διαβητικών μακροαγγειακών επιπλοκών. Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (ΔΑ), μία από τις σημαντικότερες διαβητικές μικροαγγειακές επιπλοκές, συνιστά την κύρια αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης στο δυτικό κόσμο.Σκοπός: Η αναγνώριση νέων παραγόντων κινδύνου για την ανάπτυξη της ΔΑ είναι αναγκαία, καθώς η παθογένεση της ΔΑ έχει εν μέρει μόνο εξηγηθεί. Στη μελέτη μας ερευνήσαμε τις πιθανές συσχετίσεις της ΔΑ με την ενδοθηλιακή λειτουργία, την αρτηριακή δυσκαμψία και τη φλεγμονή, καθώς και πώς τα πιθανά ευρήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την έγκαιρη αναγνώριση και την παρακολούθηση των υψηλού κινδύνου ασθενών για ανάπτυξη ΔΑ.Μέθοδοι: Συμμετείχαν 200 ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 (ΣΔ-2) και 100 υγιείς-μάρτυρες (μέσης ηλικίας 63±11 ετών). Με βάση την οφθαλμολογική εξέταση, οι ασθενείς χωρίστηκαν στους διαβητικούς χωρίς ΔΑ (108 άτομα, μέσης ηλικίας 64±10 ετών) και στους ασθενείς με ΔΑ (92 άτομα, μέσης ηλικίας 69±9 ετών), οι οποίοι χωρίστηκαν περαιτέρω στους ασθενείς με ΔΑ υποστρώματος (78 άτομα, μέσης ηλικίας 69±8 ετών) και με παραγωγική ΔΑ (14 άτομα, μέσης ηλικίας 70±12 ετών). Η ενδοθηλιακή λειτουργία εκτιμήθηκε με τον προσδιορισμό της ενδοθηλιοεξαρτώμενης αγγειοδιαστολής (FMD) στη βραχιόνιο αρτηρία, η καρωτιδο-μηριαία ταχύτητα σφυγμικού κύματος (PWV) υπολογίστηκε ως δείκτης αρτηριακής σκληρίας, ενώ υπολογίστηκε και o δείκτης ενίσχυσης των ανακλώμενων κυμάτων (AIx). Ο λόγος FMD/PWV υπολογίστηκε ως ένας σύνθετος βιοδείκτης εκτίμησης της αγγειακής λειτουργίας. Τα επίπεδα στον ορό της hsCRP και του ICAM-1 μετρήθηκαν ως δείκτες συστηματικής φλεγμονής. Επίσης καταγράφηκαν διάφορα δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων, καθώς και πολλαπλοί βιοχημικοί δείκτες, συμπεριλαμβανομένης της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c). Τέλος, 73 από τους ασθενείς χωρίς ΔΑ επανεξετάστηκαν μετά από 30 μήνες για την ανάπτυξη ΔΑ.Αποτελέσματα: Οι ασθενείς με ΔΑ συγκρινόμενοι με τους ασθενείς χωρίς ΔΑ και τους υγιείς-μάρτυρες είχαν διαταραγμένες τιμές FMD, PWV και AIx και χαμηλότερο λόγο FMD/PWV (p<0.001 για όλα), ακόμη και μετά από προσαρμογή για πολλαπλούς συγχυτικούς παράγοντες. Οι ασθενείς με ΔΑ σε σύγκριση με τους ασθενείς χωρίς ΔΑ ήταν μεγαλύτεροι, είχαν εμφανίσει νωρίτερα και έπασχαν περισσότερα χρόνια από ΣΔ, είχαν χειρότερη ρύθμιση σακχάρου, σημαντικά μειωμένες τιμές FMD και FMD/PWV και αυξημένες τιμές PWV (p<0.05 για όλα), ενώ δεν ανιχνεύθηκαν διαφορές για τους φλεγμονώδεις δείκτες. Μεταξύ των διαβητικών, οι τιμές των FMD και FMD/PWV είχαν επαρκή διακριτική ικανότητα για τη ΔΑ, με την αρνητική προγνωστική αξία μιας τιμής FMD άνω του 4,36% για την παρουσία ΔΑ να ανέρχεται στο 85%. Δεν υπήρχαν διαφορές για οποιονδήποτε βιοδείκτη αγγειακής λειτουργίας μεταξύ των ασθενών με ΔΑ παραγωγική και υποστρώματος. Ο επανέλεγχος αποκάλυψε την ανάπτυξη ΔΑ σε 15 άτομα. Στην υποομάδα ασθενών χωρίς ΔΑ κατά την έναρξη της μελέτης, οι οι ασθενείς με νέα ΔΑ, σε σύγκριση με εκείνους που δεν ανέπτυξαν ΔΑ, είχαν υψηλότερα αρχικά επίπεδα HbA1c, μεγαλύτερη διάρκεια ΣΔ και πρωιμότερη εμφάνιση της νόσου. Οι ασθενείς με νέα ΔΑ εμφάνισαν επίσης επιδείνωση του γλυκαιμικού ελέγχου και του σωματικού τους βάρους. Τέλος, ο σύνθετος δείκτης FMD/PWV ήταν σημαντικά χαμηλότερος σε όσους ανέπτυξαν ΔΑ.Συμπεράσματα: Η μελέτη μας έδειξε ότι η ΔΑ σχετίζεται με ενδοθηλιακή και αρτηριακή δυσλειτουργία και αυξημένη αρτηριακή δυσκαμψία. Αυτά τα ευρήματα τονίζουν τη σημασία της παρακολούθησης της ενδοθηλιακής λειτουργίας και της αρτηριακής ελαστικότητας σε ασθενείς με ΣΔ για την αποφυγή μη αναστρέψιμων μικροαγγειακών επιπλοκών, ενώ παρέχουν περαιτέρω παθοφυσιολογικές συνδέσεις σχετικά με τη συσχέτιση της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας και της βλάβης του αρτηριακού τοιχώματος με διαβητικές επιπλοκές, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σχεδιασμό νέων θεραπειών στη ΔΑ. Η επανεξέταση κατέδειξε το σημαντικό ρόλο του αυστηρού γλυκαιμικού ελέγχου και της διαχείρισης του βάρους στην πρόληψη της εμφάνισης της μικροαγγειακής νόσου σε ασθενείς με ΣΔ-2. Τέλος, αναγνωρίστηκε ο μειωμένος λόγος FMD/PWV ως ένας πιθανός νέος βιοδείκτης, ο οποίος είναι σε θέση να αναγνωρίσει τους διαβητικούς ασθενείς που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης ΔΑ.