Απομόνωση και φαρμακολογική αξιολόγηση βιοδραστικών μεταβολιτών από θαλάσσια ροδοφύκη
Authors: Κλάδη Μαρία 
Published: January 2014

Η μελέτη των θαλάσσιων οργανισμών σαν πηγή βιοδραστικών δευτερογενών μεταβολιτών αποτελεί μία σύγχρονη προέκταση της χημείας φυσικών προϊόντων. Οι κύριοι στόχοι του ερευνητικού αυτού κλάδου είναι η ανακάλυψη (απομόνωση και δομικός χαρακτηρισμός) νέων χημικών ενώσεων που προέρχονται από θαλάσσιους οργανισμούς, η αξιολόγηση των πιθανών βιολογικών ιδιοτήτων τους και η αξιοποίηση τους σε σύγχρονους χώρους εφαρμογής. Η πραγματοποίηση των παραπάνω, συνήθως υποβοηθείται και συνοδεύεται από τη μελέτη και αποσαφήνιση του οικολογικού ρόλου των μεταβολιτών. Το αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής εντάσσεται στην επιστημονική περιοχή των θαλάσσιων φυσικών προϊόντων με στόχο την απομόνωση νέων φυσικών προϊόντων, την μελέτη της γεωγραφικής και εποχιακής τους διακύμανσης και την αξιολόγηση της φαρμακολογικής τους δράσης. Γνωρίζοντας τον εντυπωσιακό αριθμό των δευτερογενών μεταβολιτών και την ποικιλία των χημικών δομών που παράγουν τα είδη του γένους Laurencia αποφασίσαμε να μελετήσουμε διάφορα είδη που ανήκουν στο “σύμπλεγμα Laurencia” και βρίσκονται σε διάφορες θαλάσσιες περιοχές του Ελλαδικού χώρου, καθώς και το ροδοφύκος Asparagopsis armata και το τετρασποριόφυτό του Falkenbergia rufolanosa που συλλέχθηκαν στο Μαυροβούνιο και στη Σαλαμίνα, αντίστοιχα. Τα οργανικά εκχυλίσματα που προέκυψαν από την κατεργασία των οργανισμών, επεξεργάστηκαν με τεχνικές υγρής χρωματογραφίας, κυρίως υψηλής πίεσης, και απέδωσαν έναν αριθμό ουσιών, οι οποίες ταυτοποιήθηκαν δομικά μετά από φασματοσκοπική ανάλυση. Από το ροδοφύκος L. microcladia που συλλέχθηκε στη Χίο απομονώθηκαν συνολικά σαράντα ένας δευτερογενείς μεταβολίτες, εκ των οποίων οι έντεκα αποτελούν νέα φυσικά προϊόντα ενώ οι υπόλοιποι τριάντα εκτός από έναν αναφέρονται για πρώτη φορά ως συστατικά του ροδοφύκους L. microcladia. Τα νέα φυσικά προϊόντα είναι σεσκιτερπένια με σκελετό μπρασιλενίου (μεταβολίτης 5), σκελετό μπισαμπολένιου (μεταβολίτης 7), αρωματικά σεσκιτερπένια μη αλογονωμένα (μεταβολίτες 10 και 11) και αρωματικά αλογονωμένα σεσκιτερπένια (μεταβολίτες 17, 21, 23, 28 - 31). Από το ροδοφύκος L. microcladia που συλλέχθηκε στα Κουφονήσια και στην Ελαφόνησο απομονώθηκε ένας δευτερογενής μεταβολίτης από τον κάθε οργανισμό ο οποίος αναφέρεται πρώτη φορά ως συστατικό του φύκους L. microcladia. Από το ροδοφύκος L. majuscula που συλλέχθηκε στην Ιθάκη απομονώθηκαν τρεις δευτερογενείς μεταβολίτες, οι οποίοι αναφέρονται πρώτη φορά ως συστατικά του συγκεκριμένου οργανισμού. Από το ροδοφύκος L. obtusa που συλλέχθηκε στη Χαλκιδική, απομονώθηκε ένας δευτερογενής μεταβολίτης. Από το ροδοφύκος L. glandulifera που συλλέχθηκε στην Κρήτη, απομονώθηκαν δεκαεννέα δευτερογενείς μεταβολίτες, εκ των οποίων οι δεκατρεις αποτελούν νέα φυσικά προϊόντα, ενώ οι υπόλοιποι έξι, εκτός από έναν, αναφέρονται για πρώτη φορά ως συστατικά του ροδοφύκους L. glandulifera. Τα νέα φυσικά προϊόντα είναι άκυκλοι πολυακόρεστοι μεταβολίτες με τελική cis ene-yne oμάδα (μεταβολίτης 47), C15 ακετυλενικοί κυκλικοί αιθέρες με οκταμελή δακτύλιο και χαρακτηριστική cis ene-yne πλευρική αλυσίδα (μεταβολίτες 52 - 55), C15 ακετυλενικοί κυκλικοί αιθέρες με τετραϋδροφουρανικό δακτύλιο και χαρακτηριστική cis ene-yne πλευρική αλυσίδα (μεταβολίτες 56 - 60) και δύο βρωμιωμένα διτερπένια (μεταβολίτες 61 και 62). ...............................................................................................