Διερεύνηση των επιπτώσεων από την εγκατάσταση και λειτουργία ιχθυοκαλλιεργητικών μονάδων, με έμφαση στην επιλογή δεικτών καθοριστικών του βαθμού της προκαλούμενης ρύπανσης στο θαλάσσιο περιβάλλον
Authors: Νεοφύτου Νικόλαος 
Published: August 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε σαν σκοπό την εκτίµηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την εγκατάσταση και τη λειτουργία των δύο ιχθυοκαλλιεργητικών µονάδων στον Παγασητικό κόλπο. Η εκπόνησή της στηρίχθηκε πάνω σε τρεις βασικούς άξονες: 1. Στην καταγραφή και µελέτη των βασικών φυσικοχηµικών παραµέτρων του θαλάσσιου οικοσυστήµατος στις θέσεις εγκατάστασης και λειτουργίας των δύο ιχθυοκαλλιεργητικών µονάδων και γύρω από αυτές. 2. Στην καταγραφή των επιπτώσεων στο βενθικό υπόστρωµα του θαλάσσιου οικοσυστήµατος και κυρίως στο μακροζωοβένθος. 3. Στη σύλληψη των συγκεντρωµένων γύρω από κάθε συστοιχία ιχθυοκλωβών άγριων ψαριών, έτσι ώστε να διευκρινισθεί αν και κατά πόσο τα ψάρια αυτά καταναλώνουν τα υπολείµµατα της τροφής που προσφέρεται για την εκτροφή των ψαριών των µονάδων. Η στατιστική επεξεργασία των συγκεντρώσεων των θρεπτικών στις τέσσερις εποχές του έτους και για τις δύο περιοχές έρευνας έδειξε µια σηµαντική στατιστική διαφορά, εκτός από τα νιτρώδη στην περιοχή AS. Παρ’ όλα αυτά οι συγκεντρώσεις τους σε καµία περίπτωση δεν ξεπέρασαν τα όριαπέραν των οποίων εµφανίζεται το φαινόµενο του ευτροφισµού ή δηµιουργούνται σοβαρές βλάβες στους εκτρεφόµενους οργανισµούς. Η εγκατάσταση ιζηµατοπαγίδων έδειξε µια σηµαντική µείωση της ροής του σωµατιδιακού υλικού και του οργανικού άνθρακα όσο αποµακρυνόµαστεαπό το κέντρο των ιχθυοκλωβών και όσο αυξάνεται το βάθος. Οι αναλύσεις των ιζηµάτων έδειξαν ότι τα µεγαλύτερα ποσοστά του οργανικού υλικού και του οργανικού άνθρακα καταγράφηκαν κατά την εποχή της άνοιξης και του καλοκαιριού, ενώ τα µικρότερα κατά την εποχή του φθινοπώρου και του χειµώνα. Επίσης, βλέπουµε µια σταδιακή µείωση στα ποσοστά του οργανικού υλικού και του οργανικού άνθρακα όσο αποµακρυνόµαστε από το κέντρο των ιχθυοκλωβών. Η στατιστική επεξεργασία των διαφόρων χαρακτηριστικών του µακροζωοβένθους έδειξε µια σηµαντική εποχιακή διαφοροποίηση στον αριθµό, την αφθονία και τον δείκτη αφθονίας των ειδών µεταξύ όλων τωνσταθµών της περιοχής BS. Η παρουσία του είδους Capitella capitata κάτω από τους ιχθυοκλωβούς των δύο µονάδων αποτελεί ένα βιολογικό δείκτη που µας υποδεικνύει το βαθµό της προκαλούµενης ρύπανσης. Οι επιδράσεις της ιχθυοκαλλιέργειας στο βενθικό υπόστρωµα της περιοχής AS σταµατούν σε απόσταση 50 m από το κέντρο των ιχθυοκλωβών, ενώ στην περιοχή BS εκτείνονταν και πέραν των 50 m. Από το γεγονός ότι στο στοµάχι του 53% των αλιευθέντων ψαριών της τρίτης πειραµατικής αλιείας βρέθηκαν αποκλειστικά σύµπηκτα, συµπεραίνουµε ότι ο άγριος πληθυσµός ψαριών που βρίσκεται κάτω από τις συστοιχίες των ιχθυοκλωβών της AS περιοχής τρέφεται σε µεγάλο ποσοστό µε τα υπολείµµατα της τροφής που προσφέρεται για την εκτροφή των ψαριώντης µονάδας. Τέλος, παρά το γεγονός ότι ο Παγασητικός κόλπος είναι ένας ηµίκλειστος κόλπος και θεωρητικά οι επιδράσεις των ιχθυοκαλλιεργειών στο περιβάλλον του θα περίµενε κανείς να είναι ιδιαίτερα έντονη και εκτενής εντούτοις η παρούσα έρευνα δεν έδειξε κάτι τέτοιο. Κατά συνέπεια, µε µία σωστή χωροταξική µελέτη ο Παγασητικός κόλπος µπορεί να δεχθεί και άλλες ιχθυοκαλλιεργητικές µονάδες χωρίς να υπάρξει µελλοντικός κίνδυνος ανατροπής της οικολογικής ισορροπίας του από τη λειτουργία τους.