Проблемы общественного здравоохранения в 21 веке: острые респираторные вирусные инфекции и грипп (Бишкек)
Authors: Садырбеков К.К. , Эркинбаева К.Э. , Дуйшенов Д.А. , Рыскулбекова А.Б. 
Published: February 2025

Введение. Острые респираторные вирусные инфекции и грипп, в силу высокого уровня заболеваемости, превосходящего уровень других инфекционных патологий, остаются важной глобальной угрозой общественному здоровью. Ежегодно во всех странах регистрируются сезон ные эпидемии ОРВИ и гриппа. Данная группа инфекций наносит значительный экономический ущерб государственному бюджету в связи с высокой частотой случаев нетрудоспособности среди населения и материальными затратами, связанными с диагностикой, лечением и осложнениями (в виде хронических обструктивных заболе ваний легких, новообразований, инсультов, коронарной болезни сердца и др.). Учитывая вышеизложенное, изучение и анализ показателей заболеваемости ОРВИ и гриппом в г. Бишкек (Кыргызстан), как в густонаселенном городе страны - представляющую наибольшую эпиде мическую опасность, являются весьма актуальными. Цель исследования. Анализ показателей заболеваемости ОРВИ и гриппом в г. Бишкек для разработки рекомендаций по профилактике и контролю этих инфекций. Материалы и методы. В исследовании был проведен ретроспективный эпидемиологический анализ официальных данных «Государственного статистического учета заболеваемости» за период с 2013 по 2023 годы. Использовались следующие источники данных: 1) Форма №1 «Отчет об инфекционных и паразитарных заболеваниях»; 2) Годовая форма №18 «Отчет о работе Центра профилактики заболеваний и государственного санитарно-эпидемиологического надзора». Обработка и анализ статистических данных осуществлялась с применением пакета Microsoft Excel. Результаты. Анализ многолетней динамики заболеваемости показал устойчивый рост случаев ОРВИ и гриппа в последние годы. Группами риска оказались: дети в возрасте от 1 года до 14 лет, женщины и жители Первомайского района г. Бишкек. Зафиксирован подъем заболеваемости в осенне-зимний период с пиком в декабре. В этиологической структуре возбудителей преобладали аденовирусы, риновирусы, респираторно-синцитиальные вирусы, вирусы парагриппа, метапневмовирусы, а также вирусы гриппа A (H1N1)-09 (swin), гриппа A (H3N2) и гриппа B. Выявленные вирусы А и В отличаются высокой вирулентностью и способностью вызывать эпидемии, представляющие серьезную опасность для общественного здоровья. Заключение. Учитывая высокую заболеваемость ОРВИ и гриппом в г. Бишкек и наблюдаемые тенденции к росту, особенно среди детей (114 лет), женщин и жителей Первомайского района г. Бишкек, осеннезимнюю сезонность, преобладание эпидемически опасных вирусов, ответственным органам государственной власти рекомендована разработка и внедрение комплексных мер, направленных на мониторинг, профилактику, раннюю диагностику и контроль за этими заболеваниями.

Introduction. Acute respiratory viral infections and influenza, due to the high incidence rate, exceeding the rate of other infectious pathologies, remain an important global threat to public health. Every year, seasonal epidemics of acute respiratory viral infections and influenza are registered in all countries. This group of infections causes significant economic damage to the state budget due to the high incidence of disability among the population and material costs associated with diagnosis, treatment and complications (in the form of chronic obstructive pulmonary diseases, neoplasms, strokes, coronary heart disease, etc.). Given the above, acute respiratory viral infections and influenza pose the greatest epidemic danger in Bishkek (Kyrgyzstan) as a densely populated city of the country. In this regard, the study and analysis of the incidence of acute respiratory viral infections and influenza in the capital are very relevant. Purpose of the study: analysis of the incidence of acute respiratory viral infections and influenza in Bishkek to develop recommendations for the prevention and control of these infections. Materials and methods. The study included a retrospective epidemiological analysis of official data from the State Statistical Record of Morbidity for the period from 2013 to 2023. The following data sources were used: 1) Form No. 1 "Report on Infectious and Parasitic Diseases"; 2) Annual Form No. 18 "Report on the Work of the Center for Disease Prevention and State Sanitary and Epidemiological Surveillance". Statistical data were processed using the Microsoft Excel package. Results. An analysis of the long-term dynamics of morbidity showed a steady increase in cases of acute respiratory viral infections and influenza in recent years. The risk groups were: children aged 1 to 14 years, women and residents of the Pervomaysky District of Bishkek. An increase in morbidity was recorded in the autumn-winter period with a peak in December. The etiological structure of pathogens was dominated by adenoviruses, rhinoviruses, respiratory syncytial viruses, parainfluenza viruses, metapneumoviruses, as well as influenza A (H1N1)-09 (swin), influenza A (H3N2) and influenza B viruses. The identified viruses A and B are highly virulent and capable of causing epidemics that pose a serious threat to public health. Conclusion. Given the high incidence of acute respiratory viral infections and influenza in Bishkek and the observed growth trends, especially among children (1-14 years old), women and residents of the Pervomaisky district of Bishkek, the autumn-winter seasonality, the prevalence of epidemically dangerous viruses, the responsible government bodies are recommended to develop and implement comprehensive measures aimed at monitoring, preventing, early diagnosis and controlling these diseases.

Киришүү. Курч респиратордук вирустук инфекциялар жана сасык ту моо башка жугуштуу патологиялардын деңгээлинен ашып түшүү деңгээли жогору болгондугуна байланыштуу калктын ден соолугуна олуттуу глобалдык коркунуч бойдон калууда. Жыл сайын бардык өлкөлөрдө КРВИ жана сасык тумоонун сезондук эпидемиялары катталат. Инфекциялардын бул тобу мамлекеттик бюджетке олуттуу экономикалык зыян келтирет, анткени кызматкерлердин эмгекке жарамсыз дык күндөрү көбөйөт, ошондой эле диагностикага, дарылоого жана оорунун кесепеттерин (өнөкөт өпкөнүн обструктивдүү оорулары, шишик, инсульт, жүрөктүн ишемиялык оорулары түрүндө) аныктоого багытталган материалдык чыгымдар көбөйөт. Жогоруда айтылгандарды эске алуу менен, республиканын калкы жыш жайгашкан жана эпидемиялык эң чоң коркунучтуу жараткан Бишкек шаарынын (Кыргызстан), КРВИ жана сасык тумоонун көрсөткүчтөрүн изилдөө жана талдоо абдан актуалдуу. Изилдөөнүн максаты - Бишкек шаарында КРВИ жана сасык тумоо менен ооругандардын көрсөткүчтөрүн талдоо, бул инфекциялардын алдын алуу жана инфекцияны көзөмөлдөө боюнча сунуштарды иштеп чыгуу. Материалдар жана методдор. Изилдөөнүн жүрүшүндө 2013-жылдан баштап 2023-жылга чейинки мезгилде официалдуу материалдар «Оорулардын мамлекеттик статистикалык каттоо» ретроспективдүү эпидемиологиялык талдоо жүргүзүлгөн. Төмөнкү маалымат булактары пайдаланылды: 1) №1 форма «Инфекциялык жана мите оорулары боюнча отчет»; 2) № 18 «Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл борборунун иши жөнүндө отчет» жылдык формасы. Статистикалык маалыматтарды иштеп чыгуу жана талдоо үчүн Microsoft Excel пакети колдонулган. Натыйжалар. Оорулардын узак мөөнөттүү динамикасын талдоо акыркы жылдары ОРВИ жана сасык тумоо менен ооругандардын туруктуу өсүшүн көрсөттү. Тобокелдик тобуна 1 жаштан 14 жашка чейинки балдар, аялдар жана Бишкек шаарынын Биринчи Май районунун тургундары кирди. Оорунун көбөйүшү күз-кыш мезгилинде катталып, эң жогорку чеги декабрда катталган. Патогендердин этиологиялык түзүмүндө аденовирустар, риновирустар, респиратордук синцитиалдык вирустар, парагрипп вирустары, метапневмовирустар, ошондой эле A (H1N1)-09 (swin), А (H3N2) жана В гриппинин вирустары басымдуулук кылган. Аныкталган А жана В вирустары өтө вируленттүү жана калктын ден соолугуна олуттуу коркунуч туудурган эпидемияларды жаратууга жөндөмдүү. Жыйынтыктар. Бишкек шаарында курч респиратордук вирустук инфекциялар жана сасык тумоо менен ооругандардын жогору болушун жана өсүү тенденцияларын анакталды, өзгөчө Бишкек шаарынын Биринчи Май районунун жашоочулардын арасында, балдар (1-14 жаштагы) жана аялдар арасында, инфекциялардын күз-кыш мезгилдү үлүгү, эпидемиялык коркунучту алып келген вирустардын басымдуулугу, жооптуу мамлекеттик органдарга бул оорулардын мониторингине, алдын алууна, эрте диагностикалоого жана аларга каршы күрөшүүгө багытталган комплекстүү чараларды иштеп чыгуу жана аларды ишке ашыруу сунушталат.