bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
BOSHLANG’ICH TA’LIM DARSLIKLARIDA MAQOLLARNING BERILISHI VA O’QITILISHI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, V a f o y e v a M , S h o d i y o r o v a U
Published: March 2023

Mazkur maqolada boshlang’ich ta’lim darsliklaridagi o’quvchilar o’rganadigan she’riy hamda nasriy asarlarning mavzusida, matn ichida va xulosada, shuningdek, mavzuni mustahkamlash uchun berilgan savol, topshiriqlarda ham xalq maqollarining uchrashi to’g’risida ma’lumotlar keltirilgan, tahlil qilingan. Boshlang’ich sinf o’quvchilariga maqollarni savol-javob, rebus, boshqotirma kabi turli xil topshiriqlar yordamida o’rgatilishi ko’rsatib berilgan
PEDAGOGIK TA`LIMNING INNOVATSION KLASTERIDA KASB-HUNAR MAKTABLARI FOALIYATINI SIFATLI TASHKIL ETISH MASALALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S  B Qorayev
Published: March 2023

Maqolada professional ta’limda kasb-hunar maktablari faoliyatini sifatli tashkil etishda uchrashi mumkin bo‘lgan muammolar va ularni echish yo‘llari, kasb-hunar maktablarida mashg‘ulotlarni samarali tashkil etish choralari, mashg‘ulotlarni tashkil etishda pedagoglarning o‘rni ko‘rib chiqiladi.
PISA XALQARO BAHOLASH DASTURI DOIRASIDA TAQDIM QILINADIGAN TOPSHIRIQLARNING TASNIFLANISH DARAJALARI TAHLILI (MATEMATIK SAVODXONLIK MISOLIDA)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A I Kudratova
Published: March 2023

Mazkur maqolada butun dunyoda e’tirof etilayotgan, 15 yoshli o‘quvchilarning olgan bilimlarini hayotiy vaziyatlarda qo‘llay olish kompetensiyalarini baholovchi, PISA xalqaro baholash dasturi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqot asosiy yoʻnalishlaridan biri matematik savodxonlik tushunchasi ochib berilgan hamda tadqiqot doirasida taqdim qilinadigan topshiriqlarning tarkibiy tuzilishi tahlil qilingan.
ОСОБЕННОСТИ ОРГАНИЗАЦИИ СОВРЕМЕННОГО КОМПЕТЕНТНО - ОРИЕНТИРОВАННОГО ОБУЧЕНИЯ ИНОСТРАНОМУ ЯЗЫКУ В НЕЯЗЫКОВЫХ ВЫСШИХ УЧЕБНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Н Х Холмуродова
Published: March 2023

В статье рассматривается потребность в знании иностранного языка на уровне профессиональной коммуникативной компетентности студентов неязыковых вузов. Исходя из этого, выделяется объективная необходимость формирования механизма иноязычной профессиональной коммуникативной компетентности студентов неязыковых вузов Узбекистана. Отмечается, что формирование иноязычной профессиональной коммуникативной компетенции учащихся должно быть сосредоточено исключительно в сферах образования. Также в направлении организации учебного процесса подчеркивается, что одним из основополагающих факторов формирования иноязычной профессиональной коммуникативной компетентности учащихся является модульная подготовка - одна из основных форм организации образовательного процесса.
ДИСТРИБУЦИЯ ИНФИНИТИВА И V- ING ФОРМЫ ГЛАГОЛА В СТРУКТУРЕ ПРЕДЛОЖЕНИЯ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, М  М Облокулова
Published: March 2023

Данная статья посвящена структуре предложения английского языка, а именно, дистрибуции инфинитива и V-ing формы глагола и их сочетаемости с другими синтаксическими единицами на базе конкретных синтаксических связей. Инфинитив и V-ing формы глагола рассмотрены в структуре предложения в позиции ядерного предицируемого и ядерного предицирующего компонентов. В статье синтаксические связи и компонентный состав с морфологическими признаками каждого компонента иллюстрируются соответственно юнкционными и компонентными моделями. Анализ фактического материала в данной статье свидетельствует о том, что инфинитив в позиции неядерного зависимого компонента ( D) встречается в окружении разных компонентов в структуре предложения, выраженных разными частями речи, и выступает при этом на базе субординативной связи. Компонентная модель, отражающая только содержательные признаки компонентов, не всегда даёт точное представление о поверхностной структуре предложений с неличными формами глагола, следовательно возникает необходимость построения компонентных моделей, в которых наряду с содержательными признаками компонентов предложения были бы отражены и их формальные признаки - морфологические способы выражения компонентов предложения.
РАЗВИТИЕ НАВЫКОВ САМОСТОЯТЕЛЬНОЙ РАБОТЫ СТУДЕНТОВ ПОСРЕДСТВОМ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ПРОЕКТНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Н  М Турдиева
Published: March 2023

Проектная деятельность относится к разряду инновационной, творческой деятельности, и она предполагает преобразование реальности. Умение проектировать, планировать и реализовывать технологию проектного обучения – показатель высокой квалификации преподавателя, способствующий развить навыки самостоятельной работы студентов.
PEDAGOGIK FAOLIYATDA PSIXOLOGIK HIMOYADAN FOYDALANISH USULLARI VA AHAMIYATI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S  R Sadriddinov
Published: March 2023

Psixologik himoya aniq xulq namunasida ifodalanib, uni mazmunini subyektning psixologik madaniyati va hayotiy tajribasi hamda barqaror ijtimoiy moslashuv ta’minlaydi.
A cognitive study of death metaphors in English and Chinese literary texts
Authors:   Samarqand davlat universiteti, D i d i L i
Published: March 2023

This paper considers how death and dying are presented in literary texts . A wide range of texts from the English and Chinese literary texts are used to illustrate theme.In this paper we analyse metaphors for death in English and Chinese literary texts using the theoretical framework of Conceptual Metaphor Theory as initiated by Lakoff and Johnson (1980). We categorise and exemplify five death metaphors in English and Chinese literary texts in order to explore whether the two languages use the same metaphors when dealing with the taboo of death. On the basis of our analysis, it seems that English and Chinese literary texts share the same conceptual mappings as regards death to avoid speaking death straightforwardly.
Основные черты контраста русского и узбекского языков в аспекте языковой детерминанты
Authors:   Samarqand davlat universiteti, И Т Бабакулов
Published: March 2023

В данной статье рассматриваются основные черты контраста русского и узбекского языков в аспекте языковой детерминанты. А так же, особое внимание в статье уделено анализу контрастных особенностей в морфологических системах русского и узбекского языков.
СТРУКТУРНО- СЕМАНТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ РЕЧЕВЫХ ЕДИНИЦ В РАЗГОВОРНОЙ И ДИАЛОГИЧЕСКОЙ РЕЧИ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, С  Ж Атавуллаева , З  А Кадырова
Published: March 2023

В статье даны структурно-семантические особенности речевых единиц, которые используются в обучении русской грамматике студентов первых курсов, для которых русский язык является неродным. Также рассматриваются проблемы правильного подбора речевых единиц для построения диалогической речи.
“Kan” familiyasi va uning tarqalishi xususida
Authors:   Samarqand davlat universiteti, S  G‘oyibov B
Published: March 2023

Muallif yozma manbalar va ilmiy adabiyotlarga tayangan holda Kan iborasining vujudga kelishi, mazmun, mohiyati va Xitoy hududlarida tarqalishi masalasini ochib berishga harakat qilgan. Sug‘diy knδ – kan iborasi Sharqiy Turkistonda topilgan xristian, moniy, buddaviy matnlarda keng uchraydi. Mug‘ tog‘i sug‘diy hujjatlarida ham bu so‘z “shahar” nomi ma’nosini ifodalab kelgan. Dastlab toponimlarning bir qismi (Samar+qand, Tosh+kent, Kon+ibodom, Kan+duz, Kan+dahor va h.o.) sifatida ishlatilgan mazkur ibora, keyinchalik turli bosqinlar va savdo munosabatlari bilan Xitoy hududiga tarqalgan hamda “samarqandlik” ma’nosini ifodalash uchun ishlatilgan. Tadqiqotda ushbu iboraning kishi ismlaridan aks etishiga e’tibor qaratilib, Kan familiyasining ilk o‘rta asrlar Sug‘d va Xitoy tarixini o‘rganishda onomastik ma’lumot sifatida muhimligi ko‘rsatib berilgan. Bundan tashqari, maqolada Kan familiyasining Xitoy hududlariga tarqalishining tarixiy asoslari va bunga ta’sir ko‘rsatgan omillar tahlil qilingan. Muallif mazkur iboraning turli manbalarda uchrashi va uning Samarqand bilan bog‘liqligiga doir bir qator mustaqil fikrni ilgari surgan.
Об геологоразведочном изыскании в Туркестанском крае в период первой мировой войны
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Б Бахтиёрзода О
Published: March 2023

В статье анализируется состояние развития научных геологических изысканий в Туркестанском крае в годы Первой мировой войны, послужившей своеобразным катализатором для их активизации. Рассматривается деятельность ряда научных обществ, члены которых, занимались работами в области геологии.
Tasavvuf falsafasi fan sifatida
Authors:   Samarqand davlat universiteti, K Karimov S
Published: March 2023

Mazkur maqolada tasavvuf falsafasini fan sifatida o‘rganilishining zarurligi haqida fikr yuritiladi. Tasavvuf falsafasining yangi fan sifatida shakllanishi, uning predmeti, maqsad va vazifalari hamda qonun va kategoriyalari yoritib berilgan.
Kitobxonlik va mutolaa madaniyatining inson ma’naviyatidagi o‘rni
Authors:   Samarqand davlat universiteti, J  Nurmatova U
Published: March 2023

Maqolada, kitobxonlik va mutolaa madaniyatini yuksaltirish muhim vazifa sifatida qaralib, kitobxonlikning mohiyati to‘g‘risidagi fikr-mulohazalar, mutolaa madaniyati inson ma’naviy kamolotini yuksaltirishdagi ahamiyati, mutolaaning falsafiy jihatlari tahlil qilingan. Inson ma’naviy olamini boyitishda mutolaa madaniyatini yuksaltirish uchun kitobni tanlay bilish, aqliy kamoloti, ahloqiy barkamolligi hamda kitobga bo‘lgan mehrini oshirish borasida bahs-munozaralar o‘rganilgan. Mazkur ishda, mamlakatimizda mutolaa bilan bog‘liq mavjud vaziyatlar o‘rganilib, ularning yechimiga oid metodik tavsiyalar berilgan.
Boshqaruvga oid g‘oyalarning funksional tahlili
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Q  Raxmonova S h
Published: March 2023

Maqolada boshqaruvga doir konseptual g‘oyalar о‘z aksini topgan bо‘lib, unda boshqaruvning ahamiyatli jihatlari, boshqaruv tо‘g‘risida kishilik tarixining nodir manbalaridan biri sanalmish xalq og‘zaki ijodidan ayrim namunalar keltirilib, boshqaruvning genezisi uzoq о‘tmish bilan bog‘liqligi kontent tahlil etilgan. Shuningdek, sharq mutafakkirlarning boshqaruvga oid qarashlari, Amir Temurning boshqaruv faoliyati tо‘g‘risidagi qarashlari о‘z aksini topgan. Shuningdek maqolada rahbarlik sifatlari va uning kamol topib rivojlanishida jamiyatdagi ijtimoiy-madaniy omillarning о‘rni haqida ham tо‘xtalib, bunda Sharq xalqlariga xos jamoaviylik о‘ziga xos xususiyatlari kо‘rsatib о‘tilgan.
Jaloliddin Rumiy asarlarida axloqiy tarbiya va nafs diskriminatsiyasi
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M  Raxmonov S
Published: March 2023

Mazkur maqolada Jaloliddin Rumiy asarlarida axloqiy tarbiya va nafs diskriminatsiyasi masalasi aks ettirilgan. Jaloliddin Rumiyning asarlari asosan falsafiy fikr mulohazalarni o‘z ichiga olgan. Jaloliddin Rumiy barcha faylasuflar kabi, inson o‘zgarishni o‘zidan boshlashi kerakligini ta’kidlaydi. Jaloliddin Rumiy insonlarga ezgulik va poklikni targ‘ib qilib komillikning namunasiga aylangan.
Shahar ekotizimidagi muammolar va ularning jamiyat hayotiga salbiy ta’siri (Samarqand shahri misolida)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X Xaydarova X
Published: March 2023

Maqolada yoshlarning kasbiy raqobatbardoshligini oshirishda ta‘lim tizimi ijtimoiy omil ekanligi, yoshlarning hayot sifatiga investitsiyalar tikish muhim strategik ahamiyat kasb etishi, talab yuqori bо‘lgan kasblar mutaxassisliklarining raqobati ilmiy tadqiq va tahlili keltirilgan. Yoshlarda raqobatbardoshlik sifatlarini shakllantirish murakkab jarayon hisoblanadi. Shu sababli kasbiy raqobatbardoshlikning elementlari tarzida ehtiyojlar, qiziqishlar, ustanovkalar, ishonch va kasb orqali qondiriluvchi va amalga oshuvchi shaxs motivatsion sohasining boshqa tarkibiy qismlari atroflicha yoritilgan.
Oliy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayoni nizolari profilaktikasi tizimini takomilashtirish (Pedagogik hamkorlik asosida)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E  Eshquvvatov T
Published: March 2023

Maqolada OTMda o‘quv jarayoni nizolari, o‘rganilganlik darajasi, sabab va motivlari, ko‘rinishlari, “o‘qituvchi-talaba” tipidgi nizolar va ularning tahlili, ularni boshqarish san’atini o‘rganishlarni o‘z ichiga olgan bo‘lib, ular oliy maktabga psixologik xizmat ko‘rsatish maqsadida bajarilgan va bo‘lajak pedagoglarga metodik yordam qiladi, deb o‘ylaymiz
Xalq ta’limi tizimi rahbarlarning ijtimoiy-psixologik kompetentligi, boshqaruv qarorlarini qabul qilish uslublari va integral tashkiliy qobiliyatlari
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M  Shonazarov A
Published: March 2023

Ushbu ilmiy maqolada umumta’lim tizimi rahbarlardagi ijtimoiy-psixologik kompetentlikning boshqaruv qarorlarini qabul qilish uslublariga bog‘liq holda namoyon bo‘lish xususiyatlari va integral tashkiliy qobiliyatlarga bog‘liq holda namoyon bo‘lish xususiyatlari yoritib berish nazarda tutilgan. kompetents
Oila muhiti ruhiy salomatlikning omili sifatida
Authors:   Samarqand davlat universiteti, T Isakova M
Published: March 2023

Oiladagi o‘zaro munosabatlarning to‘g‘ri, samarali tashkillanishi va shaxslararo munosabatlar insonning ruhiy salomatligida muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, oilada har bir shaxs bajaradigan vazifalari va rollari mavjud bo‘lib, u shaxslararo munosabatlarda alohida ahamiyatga ega. Ushbu maqolada biz oiladagi rollar taqsimlanishi va shaxslararo munosabatlarni oila a’zolarining ruhiy farovonligiga ta’sirini tadqiqotimiz orqali o‘rgandik va natijalarini tahlil qildik.
Talabalarda ijoidiy tafakkurni rivojlantirishning psixologik xususiyatlari
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Haydarova G , I Saloxutdinova M
Published: March 2023

. Ushbu maqola talabalarning ijodiy tafakkurni rivojlantirishga yo‘naltirilgan bo‘lib, bundan ko‘zlangan asosiy maqsad talabalarda kognitiv va kreativ munosabatlarni tarkib toptirish, shu orqali raqobatbardosh, zamonaviy kadrlarni tayyorlash, ularning kasbiy va axloqiy xususiyatlarni shakllantirish hamda aqliy harakatlarni muvofiqlashtirish orqali nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikmalarini psixologik jihatdan boyitib borishga qaratilgan.
Zamonaviy iste’molchi xulq-atvori va psixologik xususiyatlari
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B Narzikulova M , I Saloxutdinova M
Published: March 2023

Iste’molchi xulq-atvorini shakllantirish, iste’molchiga ta’sir etish uslublarini ishlab chiqish, inson tomonidan iste’mol qilinishi mumkin bo‘lgan moddiy va nomoddiy mahsulotlarni sifat va miqdor ko‘rsatkichlarini aniqlash, bu borada yangi tadqiqotlar olib borish, madaniyatlararo istiqbolni belgilash, iste’molchi xulq-atvorini zamonaviylashtirishga doir bilim, ko‘nikma, malakalarni yanada tarkib toptirishni nazarda tutadi.
Mintaqa iqtisodiyоtining raqamli rivojlanishida inson kapitalini rivojlantirish omillari
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Z  Ubaydullayev G '
Published: March 2023

Ushbu maqolada O‘zbekistonda innovatsion raqamli iqtisodiyotning rivojlanishida nazariy va amaliy yondashuvlarga ilmiy asoslar berilgan. Tarixiy-qomusiy olimlarimizning ijodlari bilan taqqoslash va ta'lim tizimini rivojlantirishdagi o‘xshashliklarga hamda inson kapitalining o‘sishidagi asosiy maqsadga e'tibor qaratilgan.
Turizm sohasi yuksalishida internet va axborot – kommunikatsiya texnologiyalarning o‘rni
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Sh Shodiyev K , B Farxodov A
Published: March 2023

Maqolada zamonaviy AKT va Internet tizimini turizm sohasida qo‘llash afzalliklari, jabhalari hamda samaradorligi keyingi 10 yillik ma’lumotlar asosida tadqiq etilgan, ularning turizm mahsulotlarini ishlab chiqarishni o‘sishidagi ulushi ekonometrik usullar yordamida aniqlandi.Tadqiqot natijalariga binoan turizm tarmog‘ining yuksalishida AKT ulushi 30 - 45 foizni tashkil etdi. AKTdan foydalanuvchilariga bilim va ma’lumotlarga kirish, yangi ma’lumotlarni to‘plash imkoniyatini beradi. Tadqiqot davomida mehnat va AKTga investitsiyalar bilan tarmoq o‘sishi o‘rtasida ijobiy korrelyatsiya, ammo mehmonxonalar soni bilan manfiy bog‘liqlik tasdiqlandi. Demak, turistlarni joylashtirishdagi kamchiliklar tarmoqni rivojlanishidagi to‘siqlardan biridir. Soha yalpi mahsulotining kapitalga nisbatan elastiklik koeffitsiyenti 0,794, ishchi kuchiga nisbatan 0,113 tashkil etdi.Bu jahonda o‘tkazilgan tadqiqot natijalariga mos; Tarmoqda AKT ni qo‘llash natijasida korxonalarning transaksion xarajatlari pasayadi, innovatsiyalar tezlashadi, firmalarning raqobatbardoshligi va iqtisodiy samaradorlik ortadi, bo‘lg‘usi sayyohlar mamlakatimiz turizm imkoniyatlari haqida axborotga ega bo‘lishadi
ABDULLA ORIPOVNING SHE’R HAQIDAGI ILMIY QARASHLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, I Umurov H
Published: March 2023

Shoir Abdulla Oripovning “Ehtiyoj farzandi” asari misolida she’riyatning sirlari

tadqiq va tahlil qilinadi. She’riyatning qismatga aylanish jarayoni o‘rganiladi.
O‘ZBEK VA QIRG‘IZ ADABIYOTSHUNOSLIK TERMINLARINING MAVZUIY GURUHLARI TAHLILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, U b a y d u l l a y e v a M
Published: March 2023

Maqolada qardosh xalqlar bo‘lgan o‘zbek va qirg‘iz adabiyotshunoslik

terminlarining qiyosiy tahliliga e’tibor qaratilgan. Terminlar mavzu guruhlari bo’yicha tahlilga tortilgan.
BADIIY MATNDA KONSEPTUAL METAFORA TUZILMALARINING FAOLLASHUVI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Sh  Ulugova S h
Published: March 2023

Maqolada badiiy matn makro-strukturasining kognitiv xususiyatlarini tahlil qilish,

tasviriy sxema va badiiy matn o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlash masalalari ko‘rib chiqildi. Badiiy matnning

alohida qismlarga ajralib ketmasligini ta’minlovchi asosiy omil – uning konseptualligidir. Konseptual

axborotsiz matn yaxlitlik xususiyatga ega bo‘la olmaydi. Yaxlitlikni, ayni paytda, metindek jipslashish

ramzida qaramaslik kerak, chunki har qanday matn turli konseptual strukturalar ishtirokida tarkib topadi.

Olimlar metaforalarning badiiy matnda namoyon bo‘ladigan kreativlik xususiyatiga alohida e’tibor berib,

bu xususiyatni ajratish uchun konseptual va lisoniy qatlamlari bir xilda e’tiborga olinishi lozimligini

alohida ta’kidlaydi.
HURMAT TAMOYILLARINI TIL TIZIMIDA VOQELANTIRUVCHI LISONIY HARAKATLAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, F Shamaxmudova A
Published: March 2023

Maqolada nutqiy aktlar nazariyasining eng munozarali mavzularidan biri hurmat

tamoyillarining til tizimida aks etish usullari ispan badiiy asarlaridan olingan misollar orqali yoritib

berilgan. Badiiy asarlar tahlili natijasida olingan xulosalarga asoslanib, shuni ta’kidlash mumkinki, hurmat

shakllari implitsit ravishda ifodalangan nutqiy aktlarning shakl va mazmuni orasida ma’lum darajadagi

nomutanosiblikning mavjudligi bois, ilokutiv maqsad (so‘zlovchining kommunikativ maqsadi) til tizimida

yaqqol aks ettirilmaydi va muloqot intensiyasi (maqsadi) matnga tayangan holda talqin etiladi.
KAUZATIVLIKNING MAKROMATNDA IFODALANISHI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, N  Turniyazov B
Published: March 2023

Mazkur maqolada kauzativlikning makromatnda ifodalanishi yoritiladi. Kauzal matnlar

bir komponentli va ko‘p komponentli kabi turlarga bo‘lib tahlil qilinadi. Ammo bir komponentlilikni nisbiy

tushunmoq darkor. Masalan, kauzal matn bir komponentli bo‘lib shakllangandek ko‘rinsa-da, aslida vaziyat buni

taqozo etmaydi. Zotan, kauzativ jarayon X (kauzator) – Y (kauzant) – Z (konsekvent – semantik xulosa) tarzida

voqelanar ekan, unda doim ko‘pkomponentlilik alomati kuzatiladi. Jumladan, buyruq ko‘rinishidagi bir so‘zli

kauzativ matnlar tuslangan formada qo‘llangani uchun, kauzativ vaziyatda binarlik alomatlari borligi izoh talab

qilmaydi. O‘z navbatida, kauzativ jarayonda ishtirok etayotgan shaxs kauzatsiya kauzatori tomonidan

kauzatsiyalanayotganini ham inkor etib bo‘lmaydi. Shuning uchun bunday ko‘rinishdagi matnlarni shartli

ravishda bir komponentli deb izohlaymiz. Katta hajmli kauzativ matnlarda kauzatorning qo‘zg‘ash faoliyati

mazmunan butun matnni qamrab olganligi uchun bunday vaziyatni makrokauzatsiya deb ataymiz.
O‘ZBEK TILINING SO‘Z YASALISHIDA A.G‘ULOMOV O‘RNI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, G Sharipov F
Published: March 2023

Ushbu maqolada A.G‘ulomovning so‘z yasalishi bilan bog‘liq ilmiy qarashlari

keltirilgan bo‘lib, bu borada boshqa tilshunos olimlar A.N.Kononov, A.Xojiyev Y.Tojiyev, S.F.Anorboyev,

Z.Ma’rufov, T.Xo‘jaxonovlarning ham fikrlari o‘rganilgan. Shuningdek, o‘zbek tilidagi so‘z yasovchi

qo‘shimchalarning asosli tahlil etilganligi chet el olimlaridan G.I.Ramstedt, M.Ryasyanen, J.Denu,

S.Brokelmann, N.Kotvich, A.Zayonchkovskiylar tomonidan ham tasdiqlanganligi masalasi yoritilgan.
NEMIS TILIDAGI FE’L BOSHQARUVINI TALABALARGA DERIVATIV IFODALAR ORQALI TUSHUNTIRISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M Abduraхmаnov S
Published: March 2023

Har bir tilning gap qurilmasi bir-biridan farqlanadi. Shu boisdan biror bir xorijiy tilda

nutqiy ko’nikmalarni to’g’ri shakllantirish uchun eng avvalo o’sha til doirasida sintaktik jihatdan so’zlarning

o’zaro birikishini bilish kerak bo’ladi.

Mazkur maqolani yozishdan maqsad nemis tilidagi fe’l boshqaruvi asosida so’z birikmasi tashkil qilish

va undan nutqda samarali foydalanish usullari bilan talabalarni tanishtirishdir. Maqolada o’zaro muqobil bo’lgan

sodda va yasama fe’llarning o’ziga tobe so’z bilan boshqaruv munosabatida qanday birikishi qiyosiy jihatdan

tahlil qilingan va bu sintaktik aloqa turi qoidalarini tez va oson o’zlashtirib olish usullari ko’rsatilgan
HIKMATLARGA KO’CHGAN MO’JIZAKOR KIMYO
Authors:   Samarqand davlat universiteti, T o s h p o ’ l a t o v A
Published: March 2023

Mazkur maqolada kimyogar olim, shoir Abdulla Nasimov she’riyati badiiyati

atroflicha tahlil etiladi. Uning ilmiy she’rlari zamonamizning ulug’ olimlaridan biri, shoiri Ibn Sino

“Urjuza”lari bilan qiyoslab o’rganiladi. Ilmiy she’riyatning adabiy jarayondagi o’rni, poetikasiga oid

qarashlar umumlashtiriladi. Undan tashqari A.Nasimovning turli mavzu yo’nalishlarida yozilgan ayrim

she’rlariga ham munosabat bildirilgan.
Maktabgacha ta'lim tashkilotlaridagi bolalarning jismoniy faolligini oshirishda dastlabki gimnastika mashg`ulotlarini takomillashtirish mexanizmlari
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Kh Kholboyeva G
Published: March 2023

Ushbu maqolada maktabgacha ta'lim tashkilotlaridagi bolalarning harakat faolligi va 

jismoniy rivojlanishini dastlabki gimnastika asoslangan ritmik mashqlar vositasida takomillashtirish 

bo'yicha tadqiqot ishlari yoritib berilgan.
O’QUVCHILAR KASBIY TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISHDA MUSTAQIL TA’LIMNI TASHKIL ETISHNING MAZMUNI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E Bobomurodova L
Published: March 2023

Maqolada o’quvchilar kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishda mustaqil ta’limni tashkil

etishning mazmun-mohiyati va hozirgi kundagi muammolari hamda istiqbollari haqida fikr yuritilgan. Hozirda

ilm-fan, madaniyat va boshqa sohalarda ro’y bergan kashfiyotlar, ixtirolar hamda ular yuzasidan to’plangan

axborotlar, yangiliklar umumiy o’rta ta’lim mazmuniga jiddiy ta’sir ko’rsatayotganligi aks ettirilgan.
TALABALARNI BADIIY QADRIYATLARGA BO‘LGAN ESTETIK EHTIYOJ OMILI SIFATIDA FAOLLASHTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, T  Yuldasheva S
Published: March 2023

Maqolada estetik ehtiyoj omili sifatida talabalarning badiiy qadriyatlarga 

qiziqishlarini faollashtirish jarayoni (estetika asoslarini “san'at, “tasviriy san'at badiiy qadriyatlari” 

so‘zlarini o‘rganishda) ilmiy asoslangan tizimni, uning tuzilishi – mazmunli asoslangan bosqichli tizimini 

talab etadi va uslubi haqida fikr yuritiladi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR XOTIRASINI RIVOJLANTIRISHDA PSIXOLOGNING VAZIFALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A  Turg‘unov A
Published: March 2023

Maqola maktabgacha yoshdagi bolalar xotirasini rivojlantirishga bag‘ishlangan. 

Bolalar bilimini eslab qolish va o‘zlashtirish jarayonining xususiyatlari, shuningdek, bolalar xotirasining 

ikki turi: ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotira ochib berilgan. Bolalar xotirasini rivojlantirishning samarali 

usullari ko‘rib chiqlgan.
ZAMONAVIY RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA ULARNI TA’LIM JARAYONIGA JORIY ETISHNING ZARURATI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A  Parmonov A
Published: March 2023

Ushbu maqolada oliy ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarni qo‘llash, ularning 

imkoniyatlarini tahlil qilish asosida o‘quv jarayonini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari aniqlangan. 

Shuningdek, oliy ta’limda raqamli texnologiyalarni joriy etishga ilmiy asoslangan xulosalar tuzishda mavjud 

bo‘lgan amaliyotni o‘rganish, tizimlashtirish va umumlashtirish orqali ta’lim sohasida nafaqat muhim o‘rin 

egallashi va qanday shaklda joriy etilishi bo‘yicha takliflar keltirilgan.
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA «INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANIDAN ELEKTRON DARSLIKLARNI YARATISHGA QO’YILADIGAN TALABLAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, K Taylakov U
Published: March 2023

Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida “Informatika va axborot texnologiyalari” 

fanidan elektron darsliklarni yaratishga qo’yiladigan talablar, multimediali elektron darslikning mazmuni, 

dizayni va shakli uyg‘unligi bo‘yicha mezonlarlari haqida fikr yuritilgan.
MALAKA OSHIRISH TA’LIMI JARAYONIDA O‘QITUVCHI MEDIAKOMPETENTLIGINI SHAXSIY VA KASBIY RIVOJLANISHNING MUHIM OMILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B Kadirov T
Published: March 2023

Ushbu maqolada dars jarayonida o‘quvchilarning shaxsiy, kasbiy va ijtimoiy hayotlarida 

uchraydigan vaziyatlarda egallagan turli tipdagi malakalarini samarali ravishda qo‘llashga o‘rgatish, 

o‘quvchilarning o‘z fikrini boshqalarga tushuntira olish, boshqalarni tinglab tushuna olish, kundalik hayotda 

uchraydigan muammolarni hal etishda foydalana olish ko‘nikmalarini shakllantirishda o‘qituvchi 

mediakompetentligi masalalari to‘g‘risida so‘z yuritilgan
AVTONOM TA’LIM MUASSASALARI TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH UCHUN KATALIZATORLAR SIFATIDA
Authors:   Samarqand davlat universiteti, I  Ismoilov T
Published: March 2023

Maqolada, ta’lim qonunchiligida ta’limni modernizatsiya qilish imkonini beradigan yangi 

iqtisodiy yechimlar haqida fikr yuritilgan. Yangi ta’lim birliklari - avtonom ta’lim muassasalari tashkil 

etilmoqda. Shuningdek maqolada avtonom ta’lim muassasalarining afzalliklari, budjet va budjetdan tashqari 

moliyalashning imkoniyatlari xususida fikr yuritilgan
“TEMURSHUNOSLIK” FANIDA AMIR TEMURNING JAHON TAMADDUNIGA QO`SHGAN HISSASI MASALALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Y Muqimov Z
Published: March 2023

Ushbu maqola buyuk sohibqiron tug`ilgan yilining 686-yilligiga bag`ishlangan

bo`lib, unda jahon “Temurshunoslik” fani, Amir Temurning din va davlat, shariat va qonunchilik,

davlatni boshqarish, harbiy g`alabalar, ularning ahamiyati va salohiyati haqida so`z boradi.
MILLIY BAYRAMLARDA FALSAFIY-MA’NAVIY TUSHUNCHALAR MAZMUNI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M Shadimetova G
Published: March 2023

Ushbu maqolada milliy bayramlar teatrlashgan badiiy-estetik shaklda: millatni

o'zlikni anglaganlik darajasini; milliy o'ziga xos tafakkurini; milliy g'urur va iftixorini; vatanparvarlik

tuyg'usi shakllanishiga beqiyos hissa qo'shishi to'g'risida fikr bildirilgan.
AXLOQIY BILIMLARNING IJTIMOIY ZARURIYATGA AYLANISH PRINSIPLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, I Tulyayev A
Published: March 2023

Mazkur maqolada globallashuv tufayli yuzaga chiqayotgan muammolarga va

ularning tub asosini tashkil etgan ma’naviy-axloqiy bilimlarning ijtimoiy-ma’naviy zaruratga

aylanishini tahlil etilgan.
MAXTUMQULI FIROGʻIY DEVONIDAGI FRAZEOLOGIZMLARNING SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Y i l m a z E m r a h
Published: March 2023

Ushbu tadqiqotda Maxtumqulining O‘zbekistondagi madaniy merosini hisobga

olgan holda, XVIII asrga yoritib turadigan iboralar orqali turkmanlarning mumtoz mentalitetini

aniqlash, shoirning aqliy kuchini ochib berish, she’rlarning chuqur tuzilishdagi taqlid unsurlarini

muhokama qilish, olingan ma'lumotlarni tematik tasniflash, idiomalarning funktsional va semantik

jihatlariga e’tibor qaratish maqsad qilingan. Klassik turkman adabiyoti sohasida idiomashunoslik

ishlari olib borilmayotganligi jiddiy kamchilikdir. Shuning uchun mumtoz davr matnlari asosida

iboralarni tadqiq etish hozirgi tilda qo‘llanilgan idiomalar tarkibida qanday o‘zgarishlar sodir

bo‘lganligini ko‘rsatish jihatidan muhim ahamiyatga ega. Barcha asosiy tillar tarix qa’ridan meros

qilib olingan so'z boyligining bir qismini o'zgartirish va yaxshilash orqali o'zlarining funksionalligini

saqlab qolishga harakat qilishadi. Tilning tovush, tuzilish, sintaksis va semantik tuzilishini

takomillashtirish orqali yangi yechimlarni ishlab chiqarish mumkin. Ushbu tarixiy jarayonda yuzaga

kelgan ma’no boyligi tilning rivojlanish va o‘zgarish elementlarini keyingi avlodlarga o‘tkazishda

idiomalar asosiy rol o‘ynaydi.
AMIR XUDOYBERDI SHE’RIYATIDA TARIX, DAVR VA LIRIK QAHRAMON
Authors:   Samarqand davlat universiteti, N a m a z o v a М
Published: March 2023

Ushbu maqolada o`zbek adabiyoting rivojlanish bosqichlari keltirilgan,

shuningdek ushbu taraqqiyot yo`lida adabiyot qay tariqa jamiyat hayotiga ta’sir etgani ham muhokama

qilingan. Maqolada zamonaviy badiiy ijodiyot nimalarni talab qilishi haqidagi nazariy qarashlar, Amir

Xudoyberdining bugungi kun ijod namunalari ham keltirilgan.
O'ZBEK TILINING IKKINCHI CHET TILI SIFATIDA O'QITILISHI JARAYONIDA AMALIY MASHG'ULOTLARDA FE'L SO'Z TURKUMINI O'RGANISH (O'ZBEK VA RUS TILLARI MISOLIDA)
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X Qarayeva B
Published: March 2023

Maqolada o'zbek tilining ikkinchi chet tili o'qitilishi jarayonida o'zbek tili

grammatikasida fe'l so'z turkumini o'rganish muammosi tahlil qilinadi. O'zbek va rus tillarida fe'l so'z

turkumining farqli jihatlari misollar yordamida ko'rsatiladi.
TARJIMASHUNOSLIKNING NAZARIY MASALALARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, R u s t a m o v a S h , Y a k h s h i l i k o v a N
Published: March 2023

Mazkur maqolada tarjima nazariyasi tamoyillari va tarjimashunoslikning

shakllanish tarixi haqida ilmiy ma’lumotlar yoritilgan. Tarjima nazariyasi tarjimada uchraydigan

muammolarni hal qilishda yordam beradi. U o‘z obyektiga ega. Tilning ijtimoiylashuvini va u bilan

aloqador bo‘lgan tillarni o‘rganuvchi sotsiolingvistika ham tarjima nazariyasi bilan bevosita

bog’liqdir. Tarjima nazariyasi tarjima maktablarining asosiy tamoyillari va faoliyati bilan tanishadi.

Xorijiy tilni mukammal o‘rganishga va ona tilini chet tili bilan qiyoslashda ular o‘rtasidagi farq va

o‘xshashliklanii aniqlashga imkon tug‘diradi.
BOBURNOMANING HOZIRGI OʻZBEK VA UYGʻUR TILIGA TARJIMASI BOʻYICHA QIYOSIY TADQIQOT – SIFAT VA RAVISH MASALASIGA EʼTIBOR QARATILDI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, H o - L i m S o n g , T u y g ʻ u n H u s a m m i d d i n
Published: March 2023

Ushbu tadqiqotning maqsadi “Boburnoma”ning dastlabki klassik chagʻatoy

tilida yozilgan ikki tarjimasini: Toshqin Bahoiyning zamonaviy oʻzbekcha nusxasi (Tāšqīn Bahāī,

2020) va Hemit Tomurning zamonaviy uygʻurcha nusxasini (1991) qiyosiy tadqiq qilishdir. Bu ikki

lahjalar turli asosdan kelib chiqqan bir xil egizaklar sifatida tan olingan. Demak, har ikkala til ham

hozirgi davrga qadar rivojlanib kelayotganligi sababli, biz turli qoʻlyozma va bosmalarni solishtirish

orqali bu ikki tillarning ham Chigʻatoy davridan farqini o‘rganishimiz va koʻrsatib berishimiz kerak.
ABDULLA ORIPOV SHE’RLARIDAGI TARIXIY SHAXSLAR
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Y i l m a z T u g b a
Published: March 2023

Sovet va mustaqillik davri o‘zbek adabiyotining muhim namoyandalaridan biri

Abdulla Oripov she’r, doston, maqola, ocherk, tarjima kabi ko‘plab janrlarda asarlar yaratgan. Falsafiy

chuqurlik, axloqiylik, xushmuomalalik, she’r, shoir, vatanparvarlik, til, din, istiqlol, adolat, tarixiy

shaxslar, tabiat, oila, qarindosh-urug‘chilik kabi ko‘plab mavzularda qalam tebratgan A. Oripov

she’rlarining mazmuni boyligi va rang-barangligi bilan ahamiyatlidir. Oripovning asarlarida; vatan,

millat, til, bayroq kabi muqaddas mavzularga ko'pincha uchraydi. U o‘z xalqining milliy o‘zligini

shakllantirishni ta’minlash, tarixiy shaxslarni kitobxonlarga yetkazishni maqsad qilgan. Koʻpgina

sheʼrlarida Oʻzbekistonning madaniy xususiyatlari, geografik goʻzalliklari haqida soʻz boradi. Bundan

tashqari, shoir o‘z she’rlarida qadimgi o‘zbek tarixining eng muhim shaxslarini tilga oladi. U o‘z

asarlarida o‘z xalqining o‘tmishi bilan faxrlanishini tez-tez ta’kidlaydi. Bu tadqiqotda Abdulla

Oripovning Beruniy, Ulug‘bek, Ahmad Yassaviy, Amir Temur, Alisher Navoiy, Bobur, Mo‘min

Mirzo, Abdurauf Fitrat, Abdulhamid Sulaymon Cho‘lpon, Abdulla Qodiriy, Muso

Toshmuhammedog‘lu Oybek, Abdulla Qahhor, Hamid Olimjon, Zulfi Ko‘pchilik Asqad Muxtor,

G‘afur G‘ulom, Hamza Hekimzoda Niyazi kabi muhim tarixiy shaxslar haqida so‘z boradi.
МЕТОДЫ ПРАВИЛЬНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ УРОКОВ РУССКОГО ЯЗЫКА В НЕРУССКОЙ ШКОЛЕ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, А Кадырова З , С а т т а р о в а С
Published: March 2023

B данной статье излагается о методических приёмах, используемых для

правильной организации и проведения уроков русского языка в нерусских школах. Также в

статье рассмотрены вопросы правильного подбора цели и содержания урока.
TO‘LA BO‘LMAGAN TANLANMALAR UCHUN FISHER INFORMATSIYASI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B  R Xanimqulov
Published: March 2023

Ushbu maqola tanlanma to‘la bo‘lmagan holda Fisher informatsiyasi haqidadir. Tanlanma to‘la bo‘lganda Kramer-Raoning regulyarlik shartlari bajarilishini bilgan holda tanlanma to‘la bo‘lmagan holda ham regulyarlik shartlari bajarilishi ko‘rsatilgan. 2 ta teorema isboti bilan keltirilgan.
ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНО-РАЗНОСТНЫЙ МЕТОД ДЛЯ ДВУМЕРНЫХ ЛИНЕЙНЫХ ЗАДАЧ ТЕПЛОПЕРЕДАЧИ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, К М Шаимов , М Х Эшмуродов , И К Хужаев
Published: March 2023

Предложен симбиоз методов прямых и обычной прогонки для решения двухмерных неоднородных уравнений параболического типа, когда граничные условия по первой координате принадлежат первому роду, а по второй – произвольному роду. Метод апробирован для задач установления с граничными условиями в виде синусоидальных и разрывных функций.
IMPORTANT FACTORS FOR EVALUATION OF BASED ANALYSIS SYSTEMS BASED ON BIOMETRIC RECOGNITION
Authors:   Samarqand davlat universiteti, I Q Ximmatov
Published: March 2023

Gait recognition to be the recognition of some salient property, e.g., identity, style of walk, or pathology, based on the coordinated, cyclic motions that result in human locomotion. In the case of biometric gait recognition, the salient property is identity. We make the distinction between gait recognition and what we call quasi gait recognition in which a salient property is recognized based on features acquired while a subject is walking, but the features are not inherently part of the gait. For example, skeletal dimensions may be measured during gait and used to recognize an individual.
ПЕРСПЕКТИВНЫЕ ИСТОЧНИКИ ПОЛУЧЕНИЯ АРОМАТИЧЕСКИХ УГЛЕВОДОРОДОВ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН
Authors:   Samarqand davlat universiteti, А Магрупов Ф , Э Кадиров Х , Х Эргашев А
Published: March 2023

Изучены основные способы получения ароматических углеводородов из различного сырья, где в каталитическом процессе применяются контактные массы на основе окиси алюминия с оксидами металлов никеля, молибдена, кобальта, цинка, кадмия и др. Получен носитель на основе окиси алюминия с большой удельной поверхностью, прочностью и приготовлены катализаторы на его основе с различными активными компонентами (NiО, CoО, CdО, ZnО и др.). Установлено, что, образцы носителей, полученные на основе местного сырья - бентонитовых глин и отходов производства – отработанного цеолита, имеет высокую прочность, удельную поверхность, что является основанием для синтеза высокоактивных катализаторов при синтезе ароматических углеводородов из пропан-бутановой смеси
ВЛИЯНИЕ БАЗАЛЬТА РАЗЛИЧНЫХ МЕСТОРОЖДЕНИЙ НА СВОЙСТВА ПОЛИАМИДА
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Х Д у с а н о в   Р , Ж Т о ж и е в   П , Х Т у р а е в   Х
Published: March 2023

Показано, что введение в полиамид дисперсного базальта вне зависимости от его месторождения позволяет повысить весь комплекс физико-механических характеристик, также улучшаются показатели горючести разработанных полимерматричных композитов.
ТЕРМОДИНАМИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА ГИБРИДНЫХ ДИАЦЕТАТ ЦЕЛЛЮЛОЗЫ КРЕМНЕЗЕМНЫХ НАНОКОМПОЗИЦИЙ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ю Я р к у л о в   А
Published: March 2023

Прецизионным адсорбционно-калориметрическим методом исследована сорбция паров воды нанокомпозициями диацетата целлюлозы (ДАЦ) и кремнезема. Изотермы обработаны уравнениями теории объемного заполнения микропор (ТОЗМ). По уравнению ГиббсаГельмгольца рассчитана мольная дифференциальная энтропия, дифференциальные теплоты адсорбции паров воды в гибридных нанокомпозиционных материалах ДАЦ-кремнезем и зависимость времени установления адсорбционного равновесия (τ) от заполнения гибридных нанокомпозиций молекулами воды.
AMMIAKNI ANIQLOVCHI, YARIMO‘TKAZGICHLI GAZ ANALIZATORINI ISHLAB CHIQISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, M N a s i m o v   A , E A b d u r a x m a n o v   I
Published: March 2023

Ishda zaxarli va portlovchan gaz aralashmalari tarkibidan ammiakni aniqlashni selektiv usuli va yuqori sezgir yarimo‘tkazgichli gaz analizatori PPG-NH3 ishlab chiqildi. Ishlab chiqilgan ammiakni selektiv analizatorining asosiy metrologik va ekspluatatsion tavsiflari baholandi.
SURXONDARYO VILOYATI TUPROQLARIDAGI SEZIY-137 RADIONUKLIDI BETA NURLANISH AKTIVLIGINI RADIOMETRIK-SPEKTROMETRIK USULDA ANIQLASH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Ch E s h k a r a e v   S , Х Т o ’ r a y e v   Х , A U m b a r o v   I , E B a b a m u r a t o v   B , S E s h q o r a y e v   S
Published: March 2023

Ushbu maqolada Surxondaryo tuproqlari tarkibidagi Cs-137 radionuklidi miqdorit tahlili radiatsion usulda beta-nurlanishga asoslanib anqilangan. Denov, Uzun, Sariosiyo va Termiz tumanlarida Cs-137 miqdori oshganligi koʻrsatilgan.
SAMARQAND VILOYATIDA TOMCHILATIB SUG‘ORISH ISHLARI DINAMIKASI VA UNING HUDUDIY TAHLILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A N a m o z o v   J , A M e l i y e v   B , N K o s i m o v   D
Published: March 2023

maqolada zamonaviy sug‘orish texnologiyalari, jumladan tomchilatib sug‘orish haqida ma’lumot berilgan. Samarqand viloyati hududida amalga oshirilgan tomchilatib sug‘orish ishlarining 2008-2018 yillardagi dinamikasi, tumanlar doirasida ilmiy tahlil qilingan
THE CAUCHY PROBLEM FOR THE SYSTEM OF THE THERMOELASTICITY IN A MULTIDIMENSIONAL BOUNDED DOMAIN
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E  Niyozov I , I  Makhmudov O
Published: March 2023

. In this paper, we considered the problem of analytical continuation of the solution of the system equations of the thermoelasticity in spacious bounded domain from its values and values of its strains on part of the boundary of this domain, i.e., the Cauchy’s problem.
ЗАДАЧА КОШИ ДЛЯ НЕЛИНЕЙНОГО УРАВНЕНИЯ ШРЕДИНГЕРА С ДОПОЛНИТЕЛЬНЫМИ ЧЛЕНАМИ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Б  Муминов У
Published: March 2023

В статье методом обратных спектральных задач интегрируется нелинейные уравнения Шредингера с дополнительными членами в классе бесконечнозонных периодических функций.
KO‘ZNING RANGDOR PARDASI TASVIRI BO‘YICHA SHAXSNI IDENTIFIKATSIYALASH MASALIDA QAROR QABUL QILISH UCHUN BO‘SAG‘AVIY QIYMATLARNI TANLASH USULLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X  Fozilov S h , R  Yusupov O
Published: March 2023

Maqola shaxsni identifikatsiyalash masalida qaror qabul qilish uchun bo‘sag‘aviy qiymatlarni tanlash mezonlarining statistik usullarini tadqiq etishga bag‘ishlangan bo‘lib, Bayes, Neyman-Pirson va minimaks mezonlari asoslangan Xemming masofasi asosida bo‘sag‘aviy qiymatlarni aniqlashga qaratilgan masala o‘rganilgan. Ushbu mezonlardan vaziyatga bog‘liq holda shaxsni ko‘zning rangdor pardasi tasviri bo‘yicha tanib olish tizimlarida foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ, СТРУКТУРНЫЕ И ЛЮМИНЕСЦЕНТНЫЕ СВОЙСТВА МИКРОПОРОШКОВ САПФИРА
Authors:   Samarqand davlat universiteti, А Р а х м а т у л л а е в   И , М Т у р с у н к у л о в   О , С Х а й д а р о в   Х
Published: March 2023

Методами сканирующей электронной микроскопии и фотолюминесценции исследованы морфологические, структурные и люминесцентные свойства микропорошков сапфира. Установлено, что люминесцентные свойства образцов существенным образом зависят от типа собственных точечных дефектов кристаллов сапфира, а также от примесей присутствующих в образцах. Показано, что примеси кремния и кальция, даже при малых концентрациях, могут существенным образом влиять на люминесцентные свойства микропорошков сапфира.
L(-)-MENTOLNING AYRIM DIKARBON KISLOTALAR BILAN HOSIL QILGAN BIRIKMALARINING SPEKTROSKOPIK TAXLILI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Y e t t i b a e v a   L , K A b d u r a x m a n o v a   U , D M a t c h a n o v   A
Published: March 2023

O‘simliklardan ajratib olingan tabiiy birikmalar yuqori biologik faollikka ega

bo‘lib, bunday birikmalar orasida terpenoidlar va ularning hosilalari alohida o‘rin egallaydi. Dorivor

o‘simliklarning shifobaxshligi ularning kimyoviy tarkibi ya’ni alkaloidlar, flavonoidlar, vitaminlar,

uglevodlar va boshka moddalar borligi bilan belgilanadi. Ana shunday o‘simliklardan biri “Mentha

piperita” o‘simligi bo‘lib, o‘simlik yer ustki qismidan ajratib olingan efir moyining asosini monoterpen

mentol moddasi tashkil etadi. Yalpiz moyi o‘simlikning bargidan va boshqa yer ustki qismidan ajratib

olinadi, uning tarkibini 50% ini mentol, 9% ini sirka kislota va valerian kislotaning mentol bilan hosil

qilgan efirlari tashkil etadi. Ushbu maqolada monoterpenoid mentolning ayrim dikarbon kislotalar bilan

hosil qilgan birikmalarining ayrim fizik-kimyoviy xususiyatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar berildi.

Olingan birikmalarning kimyoviy tuzilishini mass-spektroskopiya usuli asosida olingan natijalar asosida

tahlil qilish natijalari keltirildi.
BODOM PO‘CHOG‘IDAN OLINGAN KO‘MIRNING SORBSION VA TEKSTUR XUSUSIYATLARI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, X Murodov X , Sh Avazova N , Q Muxamadiyev N , F Xalilov Q
Published: March 2023

Bodom po‘chog’idan 800 °C haroratda piroliz yo‘li bilan karbonizatsiyalangan

ko‘mir olindi. So’ngra 500 °C haroratda vakuumli reaktorda suv bug’lari yordamida namunalar

faollantirildi. Olingan ko‘mir namunasining tekstur xususiyatlari Mak-Ben-Bakraning sezgir kvars

spiralli qurulmasidan foydalanib, benzol bug‘i adsorbsiyasi orqali o‘rganildi. Unga ko‘ra faollangan

ko‘mirning solishtirma sirt yuzasining o‘lchamlari (SBET) 37030 m2/g, g‘ovaklarning o‘rtacha diametri

(D) 1,20,8 nm, to‘yinish adsorbsiyasi (as) esa 3,50,5 mol/kg ekanligi aniqlandi. Ko‘mir

namunalarining sirt morfologiyasi skanerlovchi elektron mikraskopiya usulida, element tarkibi rentgen

mikrotahlili usullari yordamida o‘rganildi. Shuningdek ularning fazaviy tarkibi rentgen difraktometriya

usuli yordamida tahlil qilindi.
DI-(7-AMINODEZOKSIVAZITSIN-9-TION)-GOSSIPOLNING POLIVINILPIRROLIDON BILAN SUPRAMOLEKULYAR KOMPLEKSINING ANTIKORROZION XUSUSIYATLARINI OʻRGANISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, A Azimov L , S Toshov H , T Kattayev N , X Xaitboev A , P Guro V , I  Akbarov X
Published: March 2023

Mazkur ishda di-(7-aminodezoksivazitsin-9-tion)-gossipolning polivinilpirrolidon

bilan hosil qilgan supramolekulyar kompleksining antikorrozion xususiyatlari gravimetrik va

elektrokimyoviy usullarda tadqiq etilgan. Ingibitorning korroziyadan himoyalash samaradorligiga turli xil

omillarning taʼsiri oʻrganilgan. Ingibitorning vodorod sulfid tutgan aminli eritmada samarali ingibitorlik

xususiyati borligi aniqlangan
ИЗУЧЕНИЕ ХИМИЧЕСКОГО СОСТАВА ЛЕКАРСТВЕННЫХ РАСТЕНИЙ ASARUM EUROPAEUM L.
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Х Кутлимуротова Р , Т Пулатова Л
Published: March 2023

Mетодом масс-спектрометрии с индуктивно связанной плазмой (ICP-MS)

проведен количественный анализ микро и макроэлементов в листьях растения Asarum europaeum

L. (копытень европейский). С помощью спектрофотометрического метода изучена сумма

флавоноидов.
THE NUMBER OF EIGENVALUES OF THE DISCRETE SCHRÖDINGER OPERATOR ASSOCIATED TO A SYSTEM OF TWO BOSONS ON A LATTICE
Authors:   Samarqand davlat universiteti, U Alladustova I
Published: March 2023

We consider the discrete Schrödinger operators associated to a system

of two bosons with an indefinite sign interaction potential with energy on the nearest

neighboring sites and with energy on the next neighboring sites on the one-dimensional

lattice . We obtain the conditions on the parameters for the operator to have zero, one or two

eigenvalues outside the essential spectrum.
INTEGRAL GEOMETRY PROBLEMS WITH PERTURBATION IN THE FAMILY OF PARABOLAS WITH A WEIGHT FUNCTION OF A SPECIAL FORM
Authors:   Samarqand davlat universiteti, Kh Ochilov Z
Published: March 2023

In this article, we present a statement of the integral geometry problem with

perturbation over a family of parabolas in a strip. The weight function of which has a fairly general

form. A uniqueness theorem for its solution in the class of twice continuously differentiable and

compactly supported functions is proved, and stability estimates are obtained in spaces of finite

smoothness.
ИНТЕГРИРОВАНИЕ НАГРУЖЕННОГО МОДИФИЦИРОВАННОГО УРАВНЕНИЯ КОРТЕВЕГА-ДЕ ФРИЗА С САМОСОГЛАСОВАННЫМ ИСТОЧНИКОМ ИНТЕГРАЛЬНОГО ТИПА В СЛУЧАЕ ПРОСТЫХ СОБСТВЕННЫХ ЗНАЧЕНИЙ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, К Cобиров Ш
Published: March 2023

В данной работе рассматривается самосогласованный источник

интегрирования модифицированного уравнения Кортевега-де Фриза интегрального типа при

условии простых собственных значений.
LAZER NURLANISHI TA’SIRIDA MIS SIRTIDA HOSIL QILINGAN PLAZMASINING OPTIK ХUSUSIYATI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, E Vapayev M , R Sobirov B , R  Kamalov S h , Yu Davletov I , S   Boltaev G
Published: March 2023

Ushbu ishda qattiq agregat holatdagi mis elementini normal atmosfera bosimida

to‘lqin uzunligi 1064 nm, impuls davomiyligi 28 ps bo‘lgan Nd: YAG lazer nurlanishi ta’sirida hosil

bo‘lgan plazma spektroskopik usul yordamida o‘rganildi. Mis sirtida hosil qilingan lazer plazmasi

asosiy xususiyati bo‘lgan ektron temperaturasi uch xil usulda aniqlandi. Bular lazer nuri quvvat

zichligiga bog‘liq ravishda va bir xil ion o‘tishdan hosil bo‘lgan ikkita spektral chiziqning intensivligi

nisbati bilan hamda Boltsman tenglamasidan foydalanib hisoblandi.
LALMI EKINLARINING AYRIM DONLI MAHSULOTLARIDA TABIIY 40K RADIONUKLIDINING TO‘PLANISHINI O‘RGANISH
Authors:   Samarqand davlat universiteti, B Mamatqulov O , U To‘xtayev U , S Tog‘ayev B , A Umirzaqov E , O‘ Amonova R , S Temirov S h , Sh Sayfiyev S h , Q Qilichev A
Published: March 2023

Gamma-spektrometrik usul yordamida ayrim tuproq namunalari va ularda o‘sib

chiqqan don mahsulotlarining tabiiy radionuklidlar aktivligi tadqiq etildi. O‘simliklar organlaridagi

TRN 40K aktivligining to‘planishi o‘rganildi
ОДНО- И ДВУХФОТОННО-ВОЗБУЖДАЕМАЯ ЛЮМИНЕСЦЕНЦИЯ МИКРОПОРОШКОВ ДИОКСИДА ТИТАНА ПРИ ЛАЗЕРНОМ ВОЗБУЖДЕНИИ
Authors:   Samarqand davlat universiteti, А Рахматуллаев И , В Чернега Н , Х Давронов М , С Хайдаров Х
Published: March 2023

Работа посвящена комплексному экспериментальному исследованию

морфологии, структуры и люминесцентных свойств микропорошков диоксида титана с

использованием комплекта современного аналитического оборудования. Обнаружено, что

спектры однофотонно- и двухфотонно-возбуждаемой люминесценции отличаются друг от

друга интенсивностью, формой и положением. Установлено, что незначительное присутствие в

образцах диоксида титана примесей кремния и алюминия не влияет формирование пика

фотолюминесценции в области 2,90-2,91 эВ. Разработанная оригинальная методика

регистрации спектров фотолюминесценции открывает широкие возможности для регистрации

слабых сигналов вторичного излучения важных неорганических и органических веществ, а

также для создания малогабаритных лазерных анализаторов химических соединений,

необходимых для решения многих практических задач.
NANOSUYUQLIKNING QOVUSHQOQLIGI VA BARQARORLIGINING KREMNIY DIOKSIDI NANOZARRACHALARI CHIZIQLI O‘LCHAMIGA BOG‘LIQLIGI
Authors:   Samarqand davlat universiteti, N  Payzullayev A , V  Gafurova M , A  Allayev B , K  Tellyayev S , Z  Mirzayev S
Published: March 2023

Deionizatsiyalangan suvda o‘rtacha diametri 12 nm va 40 nm kremniy dioksidi

nanozarrachalarining kontsentratsiyasi 0.5% va 3% massaviy ulushidagi namunalar ultratovushli

dispergatorda dispersiyalandi. Hosil bo‘lgan nanosuyuqliklarning qovushqoqligi 304 K temperaturada

eksperimental o‘rganildi va sedimentatsiya jarayoni nanozarrachalar chiziqli o‘lchamiga bog‘liq holda

tadqiq qilindi. Natijalar tahliliga ko‘ra nanosuyuqlikning qovushqoqligi nanozarrachalar chiziqli

o‘lchami kamayishi bilan ortib borishi kuzatildi