Συμβολή στη διερεύνηση των μοριακών μηχανισμών που καθορίζουν την ανοσολογική απόκριση κατά την πειραματική σπλαχνική λεϊσμανίωση
Authors: Αγάλλου Μαρία 
Published: January 2014

Η λεϊσμανίωση αποτελεί μια ομάδα νοσημάτων, ποικίλης κλινικής συμπτωματολογίας, που προκαλούνται από τα πρωτόζωα παράσιτα του γένους Leishmania. Στόχος της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση και η μελέτη των μηχανισμών κυτταρικής σηματοδότησης (ΜΑΡ κινάσες: ERK1/2, p38 και JNK) που επηρεάζονται από το παράσιτο L. infantum κατά τη μόλυνση μακροφάγων ή δενδριτικών κυττάρων in vitro. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το παράσιτο εγκαταστάθηκε επιτυχώς μέσα στα μακροφάγα χωρίς να διεγείρει την ενεργοποίηση των ERK1/2, p38 και JNK1/2 κινασών, την παραγωγή της IL-12, του TNFα και του NO και την έκφραση των μορίων CD40, CD80, CD86 και MHC-II. Αντίθετα, η επώαση των κυττάρων με διαλυτό αντιγόνο παρασίτου (SLA) προκάλεσε ταχεία και σύντομη φωσφορυλίωση των ERK1/2 κινασών και αποφωσφορυλίωση των αρχικών επιπέδων της p38 ΜΑΡ κινάσης. Διαπιστώθηκε ότι το παράσιτο κατά τη φαγοκυττάρωσή του παρεμπόδισε την απόκριση των μακροφάγων σε δευτερογενή ερεθίσματα (π.χ. LPS), σύμφωνα με τα μειωμένα επίπεδα ενεργοποίησης των ERK1/2, p38 και JNK κινασών. Η χρήση των ειδικών αναστολέων των ΜΑΡ κινασών απέδειξε ότι η παρεμπόδιση ή η μείωση της ενεργοποίησης των ΜΑΡ κινασών σχετιζόταν άμεσα με την αναστολή της παραγωγής των IL-12, TNFα και ΝΟ. Ειδικότερα, η p38 ΜΑΡ κινάση διαπιστώθηκε ότι ρυθμίζει θετικά την παραγωγή της IL-12 και του ΝΟ, η παραγωγή του ΝΟ ρυθμίζεται θετικά από τις JNK κινάσες, ενώ η παραγωγή του TNFα ρυθμίζεται και από τις τρεις ΜΑΡ κινάσες. Επιπλέον, το παράσιτο παρεμπόδισε την ενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα NF-κΒ, τα επίπεδα του οποίου επανήλθαν σε εκείνα των φυσιολογικών κυττάρων μετά την ενεργοποίηση τους με LPS. Σε ό,τι αφορά στα δενδριτικά κύτταρα, διαπιστώθηκε ότι μπορούσαν να προσλάβουν το παράσιτο, το οποίο προκάλεσε την ενεργοποίηση των ERK1/2 κινασών χωρίς, όμως, να αποτελούν ευνοϊκό περιβάλλον για την επιβίωσή του. Η ενεργοποίηση των ERK1/2 διέγειρε την παραγωγή της IL-10 και κατέστειλε την παραγωγή της IL-12. Επίσης, διαπιστώθηκε αλλαγή των επιπέδων έκφρασης των SOCS πρωτεϊνών. Τα δενδριτικά κύτταρα χαρακτηρίστηκαν ημιώριμα λόγω της αυξημένης έκφρασης των μορίων CD40, CD86 και MHC-II και των χαμηλών επιπέδων παραγωγής της IL-12 και του TNFα, αλλά μπορούσαν να διεγείρουν τον κλωνικό πολλαπλασιασμό αλλογενών Τ-λεμφοκυττάρων. Ωστόσο, δεν ενεργοποιούνταν περαιτέρω κατά την πρόσδεση του CD40L στο μόριο CD40 στην επιφάνειά τους, όπως επιβεβαιώθηκε από τα μειωμένα επίπεδα παραγωγής της IL-12 και του TNFα. Όμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν κατά την επώαση των δενδριτικών κυττάρων με SLA. Παρά ταύτα, η ενεργοποίηση τους με IFN-γ, πριν την έκθεσή τους στο SLA και το CD40L, προκάλεσε την ενεργοποίηση της p38 ΜΑΡ κινάσης και του NF-κΒ, καθώς και την αύξηση των επιπέδων παραγωγής της IL-12 και του TNFα. Σύμφωνα με τα παραπάνω αποτελέσματα, στο πλαίσιο της χημειοθεραπείας/ανοσοθεραπείας της λεϊσμανίωσης, είναι σκόπιμο να περιληφθεί η χορήγηση ουσιών (π.χ. IFN-γ ή χημικοί αναστολείς των ERK1/2 κινασών) που επάγουν την ενεργοποίηση των p38 και JNK κινασών και του μεταγραφικού παράγοντα NF-κΒ για την ενίσχυση της παραγωγής της IL-12 και του ΝΟ και κατά συνέπεια την ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης του ξενιστή και την καταστροφή του παρασίτου