Διερεύνηση των συναισθηματικών και κοινωνικών σχέσεων, καθώς και της γνωστικής ανάπτυξης υιοθετημένων παιδιών προεφηβικής ηλικίας
Authors: Ντούμα Μαρία 
Published: August 2021

Η παρούσα έρευνα αποσκοπούσε στη μελέτη της ανάπτυξης και της ψυχικής προσαρμογής υιοθετημένων εφήβων με ιδρυματική εμπειρία στην αρχή της ζωής τους. Πιο συγκεκριμένα, οι τομείς της ανάπτυξης των υιοθετημένων εφήβων που διερευνήθηκαν ήταν οι εξής: (α) η ποιότητα του δεσμού με τους θετούς γονείς τους, (β) τα συναισθήματα μοναξιάς και η ποιότητα των στενών φιλικών τους σχέσεων, (γ) η ψυχοκοινωνική τους προσαρμογή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ίδιων των εφήβων, των γονέων και των καθηγητών τους, (δ) η γνωστική ανάπτυξη και η σχολική επίδοση, και (ε) η αυτοεκτίμηση και η αυτοαντίληψη σχετικά με τη σχολική ικανότητα και την εξωτερική τους εμφάνιση. Ο δεύτερος στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει τους παράγοντες που προβλέπουν τις ατομικές διαφορές μεταξύ των υιοθετημένων εφήβων. Οι παράγοντες πρόβλεψης που εξετάσθηκαν ήταν ο τύπος του δεσμού των εφήβων με τους γονείς τους, το εκπαιδευτικό επίπεδο των γονέων και η κοινωνική τάξη της οικογένειας, το φύλο των εφήβων και η ηλικία κατά την υιοθεσία. Στην μελέτη συμμετείχαν συνολικά 88 έφηβοι ηλικίας 12.2 έως 13.8 ετών (μέσος όρος ηλικίας = 13 έτη). Οι 52 έφηβοι ήταν υιοθετημένοι και είχαν ζήσει τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους στο Κέντρο Βρεφών «Η Μητέρα». Οι 36 έφηβοι, αντίστοιχης ηλικίας και φύλου με τους υιοθετημένους εφήβους, ζούσαν στις βιολογικές τους οικογένειές και αποτέλεσαν την ομάδα σύγκρισης. Στους εφήβους χορηγήθηκε μια συνέντευξη αξιολόγησης του τύπου του δεσμού με τους γονείς, μια σύντομη μορφή του WISC-III, η οποία περιλάμβανε δύο λεκτικές και δύο πρακτικές υπο-κλίμακες, και τους ζητήθηκε να συμπληρώσουν ερωτηματολόγια που διερεύνησαν τα συναισθήματα μοναξιάς, τη στενή φιλική σχέση, τη ψυχοκοινωνική προσαρμογή και την αυτοεκτίμησή τους. Η αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης των εφήβων έγινε υπολογίζοντας το μέσο όρο των βαθμών σε βασικά μαθήματα της τάξης. Επιπλέον, οι μητέρες και οι καθηγητές συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση των προβλημάτων προσαρμογής των εφήβων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι υιοθετημένοι και οι μη υιοθετημένοι έφηβοι δεν διέφεραν ως προς τον τύπο του δεσμού με τους γονείς, τα συναισθήματα μοναξιάς, την ποιότητα της στενής φιλικής σχέσης και την αυτοεκτίμηση και αυτοαντίληψη. Μολονότι οι υιοθετημένοι είχαν χαμηλότερη νοημοσύνη και σχολική επίδοση, σε σύγκριση με τους μη υιοθετημένους συνομηλίκους τους, οι επιδόσεις τους παρέμεναν εντός των μέσων φυσιολογικών ορίων. Σύμφωνα με τους καθηγητές, οι υιοθετημένοι έφηβοι εμφάνιζαν, σε μεγαλύτερο βαθμό, υπερκινητικότητα και διάσπαση της συγκέντρωσης της προσοχής στο σχολείο. Οι υιοθετημένοι έφηβοι που υιοθετήθηκαν από γονείς με υψηλό κοινωνικό και εκπαιδευτικό επίπεδο και οι έφηβοι που είχαν ασφαλή δεσμό με τους γονείς τους ήταν πιο πιθανόν να έχουν υψηλότερες γνωστικές και σχολικές επιδόσεις, σε σύγκριση με τους υιοθετημένους εφήβους που είχαν γονείς με χαμηλό κοινωνικό και εκπαιδευτικό επίπεδο και με τους εφήβους που είχαν ανασφαλή δεσμό αντιστοίχως. Επίσης, τα υιοθετημένα αγόρια ήταν πιο πιθανόν να εμφανίσουν δυσκολίες υπερκινητικότητας και διάσπασης της προσοχής στο σχολείο, συγκρινόμενοι με τα υιοθετημένα κορίτσια. Τέλος, οι έφηβοι που υιοθετήθηκαν μετά την ηλικία των δύο ετών ήταν πιο πιθανόν να συνάψουν ανασφαλή δεσμό με τους γονείς τους, σε σύγκριση με τους εφήβους που υιοθετήθηκαν πριν την ηλικία των δύο ετών.