ЕРТЕ ЖАСТАҒЫ БАЛАЛАРДЫҢ МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ҰЙЫМ ЖАҒДАЙЫНА ДЗАДАПТАЦИЯЛАУЫНЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ СЕБЕПТЕРІН ЗЕРТТЕУ
Authors: КИЛЫБАЕВА Г.К. , БЕКМАГАМБЕТОВА Р.К. , ЕСПОЛОВА Г.К. 
Published: October 2023

Статья посвящена исследованию проблемы дезадаптации детей раннего возраста к условиям детского сада, так как резкий переход ребенка в новую социальную среду нередко является причиной появлению у него эмоциональных расстройств или задержки темпа психофизического развития. В этой связи целью исследования являлось: исследование психологических причин дезадаптации детей раннего возраста к условиям ДО. В качестве показателей психологических причин дезадаптации были определены: уровень развития познавательных процессов, степень выраженности индивидуально- психологических особенностей личности и межличностные отношения. Для достижения поставленной цели исследования, применялись следующие методы: анализ научной литературы по проблеме исследования, тестирование, экспертная оценка, математические методы статистической обработки (t- критерий Стьюдента). Результаты исследования показали, что трудности в адаптации у ребенка раннего возраста не вызываются одной психологической причиной, а сопровождаются взаимосвязанных и взаимообусловленных факторов. Ключевые слова: процессы адаптации и дезадаптации, дети раннего возраста, дошкольная организация, развитие познавательных процессов, межличностные отношения, индивидуально-психологические особенности личности.

Мақала ерте жастағы балалардың мектепке дейінгі ұйым жағдайына бейімделу мәселесін зерттеуге арналған, өйткені баланың жаңа әлеуметтік ортаға күрт ауысуы оның эмоционалдық бұзылыстарын немесе психофизикалық даму қарқынының кешігуін жиі тудырады. Осыған байланысты зерттеудің мақсаты: мектепке дейінгі ұйым жағдайына ерте жастағы балалардың бейімделуінің психологиялық себептерін зерттеу. Дезадаптацияның психологиялық себептерінің көрсеткіштері ретінде мыналар анықталды: когнитивтік процестердің даму деңгейі, адамның жеке психологиялық ерекшеліктерінің ауырлық дәрежесі және тұлғааралық қарым-қатынастар. Зерттеу мақсатына жету үшін келесі әдістер қолданылды: зерттеу мәселесі бойынша ғылыми әдебиеттерді талдау, тестілеу, өзара тексеру, статистикалық өңдеудің математикалық әдістері (Студенттің t-тесті). Зерттеу нәтижелері ерте жастағы баланың бейімделуіндегі қиындықтар бір психологиялық себеппен емес, өзара байланысты және өзара тәуелді факторлармен қатар жүретінін көрсетті. Түйін сөздер: бейімделу және дезадаптация процестері, ерте жастағы балалар, мектепке дейінгі ұйым, танымдық процестердің дамуы, тұлғааралық қарым-қатынастар, тұлғаның жеке психологиялық ерекшеліктері.

The article is devoted to the study of the problem of maladaptation of young children to the conditions of a kindergarten, since a child’s abrupt transition to a new social environment often causes him emotional disorders or a delay in the pace of psychophysical development. In this regard, the purpose of the study was: to study the psychological causes of maladaptation of young children to the conditions of preschool educational institutions. As indicators of the psychological causes of maladaptation, the following were determined: the level of development of cognitive processes, the degree of severity of individual psychological characteristics of a person, and interpersonal relationships. To achieve the goal of the study, the following methods were used: analysis of scientific literature on the research problem, testing, peer review, mathematical methods of statistical processing (Student’s t-test). The results of the study showed that difficulties in adaptation in a young child are not caused by one psychological reason, but are accompanied by interrelated and interdependent factors. Keywords: processes of adaptation and maladaptation, children of early age, preschool educational institution, development of cognitive processes, interpersonal relations, individual psychological characteristics of a person.