bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Similarities between parenting style in the family and modern management styles in the business sector
Authors: Jurczak Anna
Published: February 2024

Cel: Niniejszy artykuł podejmuje tematykę podobieństw w stylach zarządzania (zdefiniowanych przez D. Golemana) oraz wychowania (według myśli klasycznej) ze szczególnym uwzględnieniem postaw i metod przyjmowanych przez osoby decyzyjne w zależności od ich cech charakteru bądź oczekiwanych rezultatów.
Metody: Artykuł został napisany na podstawie analizy tekstów.
Rezultaty: Artykuł opisuje relacje panujące między poszczególnymi stylami wychowania (autokratycznym, liberalnym, demokratycznym, niekonsekwentnym) a stylami zarządzania (przymusowym, partnerskim, demokratycznym, autorytarnym, ustawowym/procesowym, rolą przywódcy, rolą opiekuna, coachingiem).
Wnioski: Wychowanie uwzględniające postawy rodziców bądź opiekunów względem dziecka znajdują odzwierciedlenie w relacji panującej między pracownikiem a pracodawcą, zarówno w dużych, jak i małych firmach. Artykuł ukazuje podobieństwo strategii oraz metod oddziaływania na jednostki
Contemporary family as a space for developing entrepreneurship competences of preschool and early school age children – research report
Authors: Kondracka-Szala Marta , Malinowska Joanna
Published: February 2024

Artykuł dotyczy problematyki przedsiębiorczości jako kompetencji kluczowej i roli rodziny w jej kształtowaniu u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
Cel badań: Celem badań była wstępna diagnoza rodziny jako przestrzeni rozwijania przez dzieci kompetencji przedsiębiorczości. Postawiono trzy pytania badawcze: czy rodzice są świadomi potrzeby kształtowania kompetencji przedsiębiorczości u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, czy podejmują działania ukierunkowane na rozwijanie tej umiejętności oraz w jaki sposób
wspierają swoje dzieci w tym obszarze.
Metoda: Badania zostały zrealizowane przy pomocy metody sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem techniki ankiety internetowej.
Wyniki i wnioski: Na podstawie analizy wyników ankiety stwierdzono, że badani nie ograniczają istoty przedsiębiorczości do wąskiego ujęcia ekonomiczno-finansowego, lecz mają świadomość (choć w różnym stopniu), że osoba przedsiębiorcza powinna cechować się kompetencjami miękkimi. Rodzice są przekonani o tym, że rodzina stanowi ważną przestrzeń rozwijania przedsiębiorczości i dlatego tworzą własnym dzieciom sytuacje sprzyjające nauce zaradności.
Family and its commitment to support the development and rehabilitation of a child with a disability
Authors: Barłóg Krystyna
Published: February 2024

Cel badań: Diagnoza sytuacji współczesnej rodziny z dzieckiem z niepełnosprawnością, poznanie uwarunkowań wpływających na poziom zaangażowania rodziców w proces opieki, wspomagania rozwoju, rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością. To również próba sformułowania dyrektyw dla praktyki pedagogicznej dotyczących organizacji bardziej efektywnej przestrzeni dla podmiotowego zaangażowania rodziców, efektywnego wspomagania rozwoju, rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością.
Metoda: Badania zostały przeprowadzone metodą sondażową z wykorzystaniem wywiadów z rodzicami dziecka z niepełnosprawnością.
Wyniki i wnioski: Badania pokazują, że współcześni rodzice dziecka z niepełnosprawnością coraz częściej angażują się w proces wspomagania rozwoju ich dziecka. Jednak nadal nie są to działania wystarczające, nie tylko ze strony rodziców, ale bywa, że także ze strony specjalistów.
Family home of a child from a working class background in interwar Łódź in the light of ethnographic materials
Authors: Sosnowska Joanna
Published: February 2024

Cel: Typowa łódzka rodzina robotnicza lat 1918–1939 to taka, w której dorośli i młodociani członkowie byli zatrudnieni w fabryce, nierzadko w jednym zakładzie. W codziennym rytmie robotniczego życia wartość nadrzędną stanowiła praca. Była
(w) jego centrum, bowiem „pracowano po to, aby żyć”. W Łodzi, gdzie podstawą gospodarki i głównym czynnikiem miastotwórczym był przemysł włókienniczy, okres międzywojenny okazał się szczególnie skomplikowany. Znamienną cechą łódzkiej gospodarki były wyraźne fazy ożywienia i rozkwitu, ale także zastój, powodujący, w latach kryzysów ekonomicznych, czasowe zaprzestanie produkcji, w najgorszym przypadku, upadłość przedsiębiorstwa, a dla rodziny – brak źródeł utrzymania. Celem badań była próba rekonstrukcji warunków życia dziecka robotniczego w Łodzi lat 1918–1939.
Metody: W badaniach wykorzystano materiał etnograficzny zgromadzony w łódzkim Archiwum Zbiorów Etnograficznych, pochodzący z badań nad kulturą ludności robotniczej Łodzi okresu międzywojennego, prowadzonych od połowy lat 70. XX wieku pod kierunkiem prof. Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej. W wywiadach narracyjnych (zapisanych i skatalogowanych), których udzielali dawni robotnicy fabryk włókienniczych znajduje się wiele odniesień do dzieciństwa przeżywanego między wojnami.
Wyniki: Sięgając do międzywojennej przeszłości zatrzymanej w pamięci dzieciństwa łódzkich robotnic i robotników, uwzględniono następujące aspekty: warunki bytowe rodziny (wyposażenie mieszkania, żywność, odzież), prace i obowiązki domowe (różne dla
dziewcząt i chłopców oraz dla starszego rodzeństwa), opieka nad dzieckiem (karmienie, czystość i higiena), wychowanie (zabawy, edukacja szkolna, nauka norm społecznych).
Wnioski: W okresie międzywojennym poziom materialny łódzkiej rodziny robotniczej wyznaczał stopień zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a więc warunków mieszkaniowych, żywieniowych, dostępu do dóbr kultury czy spędzania wolnego czasu. Aktywność zawodowa rodziców (albo jej brak) implikowała sytuację życiową dziecka, jego codzienność, relacje z rodzicami i rodzeństwem, obowiązki domowe i szkolne.
Determinants of the sense of marital happiness in the opinion of men and women
Authors: Wosik-Kawala Danuta
Published: February 2024

Cel: Celem podjętych badań była próba określenia uwarunkowań poczucia szczęścia małżeńskiego w percepcji kobiet i mężczyzn.
Metody: Badania przeprowadzono wśród kobiet i mężczyzn w wieku od 19 do 65 lat. Jako metodę badawczą zastosowano sondaż diagnostyczny z wykorzystaniem ankiety jako techniki badawczej.
Wyniki: Przeprowadzone badania pozwoliły na ustalenie i porównanie czynników określających obraz szczęścia małżeńskiego w opinii respondentów obu płci. Wynika z nich, że obraz małżeństwa w percepcji badanych kobiet i mężczyzn jest dość zbliżony, natomiast postrzeganie szczęścia przez kobiety i mężczyzn nieznacznie się różni.
Wnioski: Uzyskane wyniki badań mogą przyczynić się do wzrostu świadomości kobiet i mężczyzn na temat uwarunkowań poczucia szczęścia małżeńskiego, a w konsekwencji mieć wpływ na poczucie satysfakcji małżeńskiej, jak również przeciwdziałać wielu konfliktom małżeńskim.
Family risk factors of social maladjustment in children and young persons
Authors: Wojnarska Anna
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest dokonanie przeglądu rodzinnych czynników ryzyka nieprzystosowania społecznego, które mają charakter złożony i dynamiczny i dlatego powinny być analizowane w ujęciu ekologicznym (systemowym).
Metody: Artykuł ma charakter przeglądu teoretycznego w oparciu o literaturę polską i światową.
Wyniki: W mikrosystemie rodzinnym do czynników tych należą zaburzenia w kształtowaniu przywiązania, nieprawidłowe postawy i metody wychowawcze, niestabilna struktura rodziny oraz zjawiska patologiczne, takie jak: alkoholizm, przestępczość, niski status socjoekonomiczny. W mezosystemie czynnikami zagrożenia są słabe relacje rodziny z osobami i instytucjami mogącymi wspierać ja w kryzysie, natomiast w egzosystemie
ważną rolę odgrywa środowisko lokalne, miejsce pracy, pomoc socjalna. W makrosystemie duże znaczenie w genezie nieprzystosowania mają rozwiązania prawne, poziom gospodarczy społeczeństwa, polityka społeczna i zmiany obyczajowe.
Wnioski: Analiza rodzinnych czynników ryzyka powinna być zatem interakcyjna i oparta na modelach korelacyjno-regresyjnych, uwzględniających modyfikującą rolę predyspozycji osobowych dzieci i młodzieży.
Generational changes in the realisation of family functions based on research of students and their parents
Authors: Dubis Małgorzata
Published: February 2024

Cel: Artykuł dotyczy poznania kierunku przemian współczesnej rodziny i warunków jej funkcjonowania. Przeobrażenia funkcji rodziny dokonują się pod wpływem przemian ustrojowych, politycznych, ekonomicznych, społecznych i ustawodawczych. Przemiany te sprawiają, że wiele zadań, jakie wcześniej pełniła rodzina, jest realizowanych poza nią.
Metody: Za wiodącą metodą gromadzenia materiałów i organizującą badania przyjęto sondaż diagnostyczny. W celu poznania założonej problematyki jako podstawowe narzędzie zastosowano autorski kwestionariusz ankiety dla studenta posiadającego własną rodzinę oraz kwestionariusz dla rodziców studenta.
Wyniki: Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na znaczącą zmianę dotyczącą rangi funkcji prokreacyjnej. Studenci zdecydowanie częściej (32,8%) niż ich rodzice (7,8%) nadają tej funkcji wysoką rangę. Istotne zmiany zaszły również w zakresie funkcji opiekuńczej. Analiza wyników badań pozwala zauważyć, że badani studenci częściej niż ich rodzice nadawali tej funkcji wysoką wagę (odpowiednio (75% i 56,3%). Funkcja kulturalno-towarzyska jest ważna dla badanych studentów, bowiem ponad połowa z nich (53,1%) nadała jej wysoka wagę. W rodzinach pochodzenia studentów
funkcja ta dla 65,6% rodziców miała niską rangę. We współczesnych rodzinach funkcja ekonomiczna nabiera coraz większego znaczenia. Przeprowadzone wyniki badań wskazują, że rodzice badanych studentów zdecydowanie rzadziej niż ich dzieci wskazywali rangę tej funkcji jako najwyższą (32,8%). Z kolei 64,1% badanych studentów nadało tej funkcji znaczącą rangę, wskazując ją jako drugą po funkcji opiekuńczej w ważności
wszystkich funkcji rodziny.
Wnioski: Przeprowadzona analiza pokazała, że prawie wszystkie funkcje tradycyjnie przypisywane rodzinie są przez to środowisko realizowane, jednakże dostrzegalne są liczne przemiany w zakresie ich pełnienia uwarunkowane różnymi czynnikami.
Przeobrażenia funkcji rodziny dokonują się pod wpływem przemian ustrojowych, politycznych, ekonomicznych, społecznych i ustawodawczych. Przemiany te sprawiają, że wiele zadań, jakie wcześniej pełniła rodzina, jest realizowanych poza nią.
Place and responsibilities of a woman in a Catholic family as presented by the “Rodzina Polska” monthly (1927–1939)
Authors: Michalski Grzegorz
Published: February 2024

Cel: Celem artykułu jest wyodrębnienie z szerokiego wachlarza problematyki podejmowanej
na łamach wydawanego przez Stowarzyszenie Misyjne Księży Pallotynów
miesięcznika „Rodzina Polska” – czasopisma ilustrowanego o profilu społeczno-kulturalnym,
tych treści, z których „wyczytać” można prezentowaną przez redaktorów wizję
roli kobiety w rodzinie katolickiej.
Metody: W prowadzonych badaniach nad czasopismem „Rodzina Polska” wykorzystano
metodę analizy treści.
Wyniki: Rezultaty przeprowadzonych analiz pozwalają na wyrażenie opinii, że
czasopismo w pierwszej kolejności widziało w kobiecie matkę zapewniającą opiekę
i zdrowie swojemu potomstwu, świadomą istniejących wielu zagrożeń, mogących zakłócić
jego proces rozwojowy. Postrzegana była również jako pierwsza i najważniejsza
wychowawczyni, kierująca swoimi dziećmi aż do osiągnięcia przez nie dorosłości,
dbająca o gruntowne zakorzenienie w nich wartości religijno-moralnych, a także przygotowująca
je do przyszłego życia rodzinnego. Do zadań kobiecych zaliczano także takie prowadzenie domu, które miało zapewniać ład i porządek, spokój i harmonię
wszystkim jego mieszkańcom.
Życia kobiety nie sprowadzano jedynie do czynności wykonywanych na rzecz rodziny.
Uważano, że powinna podejmować aktywność w różnych organizacjach i stowarzyszeniach,
głównie o charakterze chrześcijańskim oraz angażować się w prace społeczne
na rzecz potrzebujących. Widziano dodatkowo potrzebę szerszego kształcenia
płci żeńskiej, umożliwiającego wykonywanie zawodu. Nie przeciwstawiano się bowiem,
a wręcz rozumiano konieczność podejmowania przez niektóre żony i matki pracy
zarobkowej.
Wnioski: Periodyk „Rodzina Polska” traktował kobietę jako osobę, która, oprócz
naturalnych obowiązków wynikających z pełnionych przez nią ról troskliwej matki
i zapobiegliwej gospodyni, powinna również realizować własne potrzeby. Stąd redakcja
wyrażała przychylne stanowisko wobec jej działalności społecznej poza domem.
Activity of children’s hospices for the family on the basis of analysis of internet resources available on hospice websites
Authors: Godawa Grzegorz
Published: February 2024

Cel: Rodzina nieuleczalnie chorego dziecka może korzystać ze wsparcia różnych
instytucji i organizacji społecznych. W ofercie pomocowej znajduje się również wsparcie
proponowane przez hospicja dla dzieci. Działania hospicjum są ukierunkowane na
zapewnienie optymalnej jakości życia chorego dziecka, a także wsparcie jego bliskich.
Ważnym źródłem informacji na temat tej działalności są strony internetowe prowadzone
przez hospicja. Rodzice poszukujący wsparcia mogą z nich korzystać, czerpiąc
z nich niezbędną wiedzę. Celem podjętych badań jest pokazanie, jaką pomoc i w jaki
sposób hospicja oferują wsparcie dla chorych dzieci i ich rodzin.
Metody: Dla osiągniecia tego celu dokonano jakościowej analizy danych zawartych
na stronach internetowych wybranych 31 hospicjów dla dzieci w Polsce.
Wyniki: Analiza stron internetowych hospicjów pokazała, że proponowana przez
nie opieka w pełni spełnia standardy opieki paliatywnej. Zakres świadczonej pomocy
wychodzi naprzeciw potrzebom chorych dzieci, podnosząc jakość ich życia, a także ich
rodzinom. Sposób przedstawiania treści na stronach hospicyjnych jest specyficzny dla każdej witryny, co świadczy o różnorodności podejść. Niekiedy skłania do refleksji na
temat różnorodnych uwarunkowań wsparcia społecznego.
Wnioski: Treści zawarte w witrynach są rzetelną odpowiedzią na potrzebę uzyskania
prostych i rzeczowych informacji, na podstawie których rodzice chorego dziecka
mogą podejmować ważne decyzje.
The transfer of values in families of genealogists
Authors: Jurczyk-Romanowska Ewa
Published: February 2024

Cel: Genealogia wśród Polaków ma szczególne znaczenie, co wynika z historii tego
kraju, który wielokrotnie zmieniał swoje granice, doświadczał najazdów i rozbiorów,
przesiedleń, zesłań, repatriacji i emigracji. Wiele polskich rodzin ma korzenie sięgające
kilku krajów, a informacji o swoim pochodzeniu poszukuje w archiwach różnych
państw. Owe genealogiczne dociekania stają się wspólną pasją całych rodzin, co
jednocześnie pozwala zaobserwować wyraźną i specyficzną transmisję wartości w rodzinach
genealogów.
Metody: W prowadzonych badaniach postawiono pytania: Jakie wartości uważane
są za szczególnie ważne w rodzinach genealogów? W jaki sposób są one przenoszone
pomiędzy pokoleniami? W jaki sposób są pielęgnowane? W badaniach – mających charakter
jakościowy – wykorzystano formę krótkiego eseju, przygotowanego przez członków
rodzin genealogów.
Wyniki: W rodzinach genealogów silnie zarysowane są takie wartości: poczucie
przynależności i tożsamości, dbałość o wizerunek rodziny, a także właściwe dla określonej
generacji: poczucie „bycia potrzebnym” wśród pokoleń starszych, poczucie bezpieczeństwa
wśród dojrzałych dorosłych i wspólną rodzinną przygodą dla najmłodszych.
Wnioski: Przekazywane w rodzinnych opowieściach wartości stanowią spoiwo łączące
przedstawicieli różnych pokoleń. Wspólne cele w postaci dbałości o wizerunek
rodziny, pielęgnowanie poczucie przynależności i tożsamości przyświecają zarówno
pokoleniom osób starszych, jak i młodszych. Realizacja tych celów prowadzi również
do wzajemnego uczenia się od siebie i wzmacniania poczucia indywidualnej wartości
członków rodziny.
An attempt to define cohabitation in opposition to marriage
Authors: Wieteska Magda
Published: February 2024

Cel: Współczesne związki małżeńskie konstytuowane są w oparciu o dużo większą
wolność w rozumieniu małżeństwa jako społecznego obowiązku, autonomię obojga
partnerów oraz – w największej mierze – stanowią zalegalizowaną relację uwarunkowaną
potrzebami uczuciowymi. Podobne założenia przyświecają kohabitacji, z wyłączeniem
jej formalizacji w sensie prawnym.
Metody: Autorka artykułu stara się przybliżyć podobieństwa i różnice pomiędzy
kohabitacją a małżeństwem bez próby oceny, która z tych relacji jest bardziej wartościowa.
Wyniki: W artykule przedstawiono i omówiono założenia teoretyczne, uregulowania
prawne oraz modele kohabitacji i małżeństwa. Wykazano różnice oraz podobieństwa
pomiędzy małżeństwem i kohabitacją.
Wnioski: W przekonaniu autorki artykułu rozważania nad wyższością małżeństwa
wobec kohabitacji nie są zasadne. Wartościowanie takie utrudnia zresztą wiele czynników.
Jednym z nich jest brak dookreślenia, czym jest związek konsensualny, jakie są
jego ramy czasowe, jak wygląda w nim kwestia rodzicielstwa, podziału obowiązków
domowych etc.
The specificity of changes in the family as the natural system at the turn of the century
Authors: Dubis Małgorzata , Stepulak Marian Zdzisław
Published: February 2024

Przedmiotem artykułu jest podjęcie naukowej refleksji nad specyfiką małżeństwa i rodziny jako systemu naturalnego na przełomie XX i XXI wieku. System rodzinny można rozpatrywać w różnych aspektach. Stąd też mówimy o ujęciu socjobiologicznym, psychodynamicznym, uczenia się, ujęcia kontekstualnego oraz o podejściu systemowym. Rodzina, jako naturalny system, posiada swoje właściwości, które jednocześnie stanowią fundamentalne kryteria do jego analizy i opisu. Wśród tych właściwości można wymienić, m.in. takie jak: zasada równowagi sił, tożsamość, zdolność do adaptacji, kształtowanie ról, hierarchiczna organizacja, własności sterownicze, właściwości sztywne, spoistość systemu, organizacja, mechanizacja, centralizacja, dominacja, ekwifinalność, dynamiczność, zmienność, ewoluowanie. Ostatnia część artykułu poświęcona jest istotnym elementom związanych z analizą przemian systemu rodzinnego na przełomie XX i XXI wieku.
Family in the context of resocialization pedagogy
Authors: Raszková Tereza , Hoferková Stanislava
Published: February 2024

The family as a socializing factor stands in the centre of interest of many disciplines,
including social and re-social pedagogy. It is one of the most important external
factors within the etiology of social deviance; dysfunctional family environment is usually
one of the main causes of behavioural disorders. Inter-generational crime, abuse of
addictive substances by family members, neglect and abuse, unemployment and social
exclusion often appear in the anamnesis of delinquent individuals; educational problems
occur in childhood. The family is also an important and often neglected factor in
the re-socialization and re-integration of delinquent individuals. It plays a crucial role in
the “remedy” and resocialization of individuals in all types of etopedical care facilities
– in children's homes with schools, youth detention institutes, educational care centres
or in prison (criminal measures), as well as in the treatment by a curator (social curator
or curator for children and juveniles), or a probation and mediation officer (probation
program, probation supervision). In detention facilities within the penitentiary practice
contact with the family is a part of rehabilitation programs, so-called treatment programs.
Support of the relationship with the family is also one of the fundamental rights
of the convict. In the penitentiary process the family is one of the biggest motivating factors; it may be helpful in the implementing of treatment programs and it helps to maintain the good mental health of convicts. But the family may also represent a negative
factor, e.g. in a case of the introduction of illegal goods into prisons or in the case
of further negative and undesirable effects on the individual (e.g. inter-generational
crime).
The pedagogical dimension of judicial settling of family conflicts
Authors: Kowalczyk Danuta
Published: February 2024

Przedmiotem rozważań są zagadnienia wychowawcze związane z rozpoznawaniem
przez sąd spraw dotyczących konfliktów rodzinnych. Konflikty są nieodzownym elementem
życia zbiorowego ludzi. Stwarzają jednak zagrożenie dla trwałości środowiska
rodzinnego, kiedy relacje między jego członkami stają się zaburzone. W sytuacji niemożności
uzyskania satysfakcjonującego porozumienia, obniżają poczucie zadowolenia
z jakości tworzonego związku. Tym samym negatywnie wpływają na realizacje funkcji
rodziny, zwłaszcza emocjonalnej i socjalizacyjnej. Dziecko w takim środowisku narażone
jest na nieprawidłowy proces przystosowania społecznego. Zwłaszcza wtedy, gdy
zostaje uwikłane w konflikt między rodzicami. W przestrzeni publicznej funkcjonuje
wiele instytucji udzielających rodzinie pomocy w różnych sytuacjach kryzysowych.
Kiedy ich pomoc okazuje się nieskuteczna i nie prowadzi do rozwiązania konfliktu
w rodzinie, to wówczas zazwyczaj znajduje on swój epilog w sądzie. Rozstrzyganie
sporów środkami prawnymi niekoniecznie musi prowadzić do zerwania więzi rodzinnych.
Sąd dysponuje środkami i organami pomocniczymi, aby zahamować procesy
dezintegracji, występujące w tym najważniejszym środowisku wychowawczym. Wystarczy
wskazać na coraz powszechniejsze sięganie po instytucję mediacji w sprawach rodzinnych. Normowanie stosunków wewnątrzrodzinnych jest istotne z punktu widzenia
potrzeb dziecka, jego rozwoju i wychowania w biologicznym środowisku.
Personal resources of adolescents from incomplete familiesStreszczenie
Authors: Kirenko Janusz , Bochniarz Agnieszka
Published: February 2024

Współczesny świat oferuje człowiekowi szybkie tempo życia, wymuszając konieczność
kształtowania samego siebie i otoczenia, w którym funkcjonuje oraz dostarczając
mu wiele doświadczeń, wydarzeń i sytuacji nie tylko przyjemnych, ale również
trudnych i stresowych. Stres stał się więc nieodłączną częścią życia jednostki, prowadząc
między innymi do powstawania dyskomfortu psychicznego, zaburzeń w zachowaniu
czy chorób psychosomatycznych. Czynnikami, które mogą pośredniczyć w konfrontacji
ze światem są zasoby osobiste jednostki. Pełnią one wiele pozytywnych funkcji,
między innymi obronną, regulacyjną czy prozdrowotną. Dlatego też uznaje się je za
predykatory subiektywnego dobrostanu i satysfakcji życiowej jednostki, pomagające
efektywnie walczyć z cywilizacyjnym dystresem. Zasoby osobiste odgrywają szczególną
rolę w doborze odpowiednich strategii zaradczych oraz wpływają na ocenę samego
wydarzenia, w którym uczestniczy jednostka – mniejsze zasoby będą zwiększać prawdopodobieństwo
oceny sytuacji w kategorii bardziej stresującej. Wśród korzystnych zasobów
osobistych można między innymi wyróżnić: poczucie koherencji i pozytywną
samoocenę. Obok nich istotną rolę odgrywa również środowisko, w którym żyje jednostka.
Szczególną uwagę zwraca się zwłaszcza na rodzinę, która powinna być gwarantem optymalnego środowiska stymulującego i wspierającego rozwój człowieka.
Specyfika oddziaływań wychowawczych i atmosfera panująca w rodzinie w dużej mierze
determinuje styl zachowania się i sposoby radzenia sobie ze stresem przez młodzież.
Współczesna rodzina przechodzi liczne transformacje, obejmujące między innymi
jej strukturę, konsekwencją czego jest wzrastająca liczba rodzin niepełnych.
Sytuację dziecka wychowywanego w rodzinie niepełnej w dużym stopniu wyznacza
przyczyna niekompletności rodziny oraz fakt, że czynniki powodujące niepełność
rodziny mają działanie długookresowe. Przedmiotem zainteresowania uczyniono zagadnienia
dotyczące zasobów osobistych młodzieży z rodzin niepełnych w zakresie poczucia
koherencji i samooceny z wykorzystaniem: Kwestionariusza Orientacji Życiowej
Antonovsky’ego oraz Skali Samooceny Rosenberga.
Personality disorders and retrospective assessment
of parental attitudes
Authors: Ochojska Danuta , Pasternak Jacek
Published: February 2024

Badania wrodzonych typów osobowości oraz pięciu jej podstawowych dymensji
prowadzą do konkluzji, że oddziaływanie czynników genetycznych na osobowość sięga
przynajmniej 40%1. W badaniach psychologicznych większy nacisk kładzie się na
czynniki środowiskowe, wśród których szczególne miejsce ma relacja z rodzicami. To
przede wszystkim rodzice kształtują podstawy osobowości dziecka. Wśród różnych oddziaływań
rodzicielskich wyróżnić można postawy rodzicielskie. Jednym ze sposobów
prowadzenia badań jest ewaluacja, w jaki sposób osoby dorosłe, o różnych typach osobowości,
retrospektywnie oceniają postawy swoich rodziców.
Przedmiotem badań prowadzonych przez autorów była ocena zależności między zaburzeniami
osobowości badanych studentów a retrospektywną oceną postaw rodziców.
Celem badań było poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: Jaki związek istnieje pomiędzy
zaburzeniami osobowości studentów a retrospektywną oceną postaw matek i ojców?
Badania prowadzone były wśród 450 studentów różnych kierunków studiów rzeszowskich
uczelni, którzy odpowiadali na pytania kwestionariusza badającego zaburzenia
osobowości oraz retrospektywnie oceniali postawy swoich rodziców. W badaniach
zastosowano następujące techniki badawcze: własną adaptację Kwestionariusza Osobowości
uzupełniającego Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Badania Zaburzeń
Osobowości SCID II M.B. First, M. Gibbon, R.L. Spitzer i J.B., W. Benjamin w oprac.
B. Zawadzkiego, A. Popiel i E. Pragłowskiej oraz Kwestionariusz Retrospektywnej
Oceny Postaw Rodziców (KPR-Roc) M. Plopy. W przypadku zaburzeń osobowości
występujących u mężczyzn istotne znaczenie miały postawy ojców, studenci sygnalizowali
zwłaszcza ich niekonsekwentne zachowania. W grupie badanych kobiet, stwierdzono
istotne zależności w odniesieniu do spostrzeganych postaw zarówno matek, jak
i ojców.
Stability and change in selected contexts of motherhood in the narrative of mothers raising a child with disability
Authors: Pańków Weronika , Rak Agnieszka
Published: February 2024

Macierzyństwo z reguły podlega pozytywnemu wartościowaniu społecznemu. Choć
występują tu wyjątki – jednym z nich jest pełnienie roli matki dziecka z niepełnosprawnością.
Celem przeprowadzonych badań było udzielenie odpowiedzi na pytanie: Jakie stałe
i zmienne elementy występują w macierzyństwie kobiet wychowujących dziecko z niepełnosprawnością
na przestrzeni życia badanych matek? Wykorzystano technikę wywiadu
otwartego, pogłębionego. W badaniu wzięły udział cztery matki, wychowujące
dziecko z niepełnosprawnością. Analiza zebranego materiału badawczego pozwala
uchwycić pozytywne zmiany dokonujące się w pełnieniu roli matki dziecka z niepełnosprawnością.
Współcześnie czas diagnozowania niepełnosprawności intelektualnej znacząco
się skrócił. Młodsze kobiety mogą liczyć na wsparcie partnerów, starsze – nie
otrzymywały takiej pomocy. Zwiększyła się dostępność wsparcia ze strony organizacji
pozarządowych, w przeszłości brakowało fundacji czy stowarzyszeń.
Są jednak aspekty macierzyństwa, które, pomimo upływających lat, są stałe. Należą
do nich strach i smutek matki na wiadomość o niepełnosprawności dziecka, trudności
napotykane w pełnieniu roli matki, które wynikają ze specyfiki niepełnosprawności
oraz poczucie niedostatecznej pomocy ze strony państwa.
Man, woman,... a disabled person? gender (in) disability and education in the family
Authors: Banach Iwona
Published: February 2024

Rzeczywistość społeczna nastawiona i skoncentrowana na ludzkim ciele wyznacza
nowy wymiar niepełnej sprawności fizycznej. Termin „osoba niepełnosprawna” okazuje
się pozbawiony płci. Kobiety niepełnosprawne uważają, że są traktowane jako
„trzecia płeć”. Ich dyskryminacja stanowi wynik braku wrażliwości na płeć osób niepełnosprawnych.
Płeć staje się kwestią zapomnianą, wręcz nieistotną. W sytuacji zupełnie
nieświadomego globalnego ujmowania niepełnosprawności z pominięciem płci
tych jednostek rodzi się poważny problem, dotyczący w szczególności percepcji kobiet
niepełnosprawnych.
Problematyka podejmowana w artykule odnosi się do obszaru zarówno pedagogiki
społecznej, jak i pedagogiki specjalnej. Poruszane rozważania stanowią próbę egzemplifikacji
pomijania płci w odniesieniu do osób niepełnosprawnych traktowanych
w sposób globalny, z pomijaniem różnicy wynikającej z płci. Głównym celem prowadzonych
badań było poznanie sytuacji związanych z funkcjonowaniem społecznym kobiet
niepełnosprawnych ruchowo oraz percepcją własnej niepełnosprawności. Badania
przeprowadzono w 2014 roku na terenie województwa lubuskiego, objęto nimi 92 kobiety
niepełnosprawne. W badaniach ograniczono grupę kobiet z niepełnosprawnością do kobiet z dysfunkcją narządu ruchu. Badania prowadzone były indywidualnie i polegały
na wypełnieniu kwestionariusza. Charakter badań implikował metodę i narzędzie
badawcze. Zasadne było odwołanie się do metody wywiadu pogłębionego i kwestionariusza
wywiadu. Uzyskany materiał poddałam następnie analizie jakościowej i ilościowej.
Spośród wielu pytań, jakie zadałam niepełnosprawnym kobietom do niniejszej
analizy wybrałam kilka istotnych dla kontekstu podjętych w artykule rozważań. Dla
wyjaśniania postaw przyjmowanych wobec osób niepełnosprawnych, a w szczególności
sytuacji niepełnosprawnych kobiet, z powodzeniem zastosowanie może znaleźć
koncepcja naznaczania społecznego. Koncepcja ta, przyjmując społeczny model niepełnosprawności,
definiuje ją tym samym jako ograniczenie w pełnieniu ról społecznych.
W konsekwencji niepełnosprawność w reakcjach otoczenia traktowana jest jako
dewiacja, a osobom nią dotkniętym nadawane są tzw. etykietki, przypisujące je tym
samym do określonej kategorii.
Konieczne wydaje się zwrócenie uwagi na fakt, iż aktualne postawy przejawiane
wobec kobiet niepełnosprawnych oraz percepcja własnej niepełnosprawności stanowią
wynik wieloletniego traktowania ich jako marginesu społecznego, przy jednoczesnym
odmawianiu im prawa do normalnego życia społecznego. Główne ograniczenia
w funkcjonowaniu tych osób stanowią nie tyle przyczyny związane z brakiem sprawności
fizycznej, ile reakcje otoczenia społecznego na niepełnosprawność i jej odbiór.
Child and teen depression – the phenomenon and the prospect of help
Authors: Raczkowski Adam
Published: February 2024

Depresja według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jest coraz częściej występującą
chorobą współczesnego człowieka. Według niektórych prognoz – przy obecnym
wzroście zachorowań na depresję – już w 2020 roku może się ona stać drugą przyczyną
zgonów wśród osób dorosłych. Narastająca skala problemu nie obejmuje tylko osób dorosłych,
ale coraz częściej dotyka dzieci i młodzież. Brak precyzyjnych i jednoznacznych
badań powoduje, iż w danych mówiących o depresji wśród dzieci i młodzieży istnieją
spore rozbieżności. Szacuje się, iż wśród dzieci zachorowalność wynosi około
2%, natomiast wśród nastolatków od 8% do 20%. Procentowo nie wygląda to niepokojąco,
ale, gdy się spojrzy na zagadnienie w liczbach – według danych GUS za 2014 rok
– dzieci (w wieku od 0 do 12) to około 100 500, natomiast wśród młodzieży (13–18 lat)
to około 1 345 000. Wobec takich liczb należy stwierdzić, iż nie jest to zjawisko marginalne.
Celem niniejszego artykułu jest nakreślenie specyfiki zaburzeń depresyjnych
wśród dzieci i młodzieży, poprzez podanie ogólnych cech depresji, ze szczególnym
uwzględnieniem tych, które są charakterystyczne dla dzieci i nastolatków, co pozwoli
stworzyć sylwetkę młodego człowieka dotkniętego takimi zaburzeniami. Ponadto autor
będzie się starał ukazać podstawowe błędy – szczególnie otoczenia rodzinnego – w rozpoznawaniu oraz podejściu do osób cierpiących na depresję, a także nakreśli wizję
konkretnych form wsparcia, które jest niezbędne w zmaganiach z depresją.
The child health insurance
Authors: Gniewosz Dorota , Doroszkiewicz Janina
Published: February 2024

Artykuł poświęcony jest ubezpieczeniu zdrowotnemu dziecka jako członka rodziny.
Przedstawiono w nim stan prawny obowiązujący w Polsce. Przeanalizowano przykłady
osób ze statusem nieubezpieczonego. Omówiono zagrożenia wynikające z braku uprawnień
do korzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.
Level of achievement in high school and the interaction of parents in a retrospective assessment of female students of pedagogical faculties
Authors: Ochojska Danuta , Marmola Małgorzata , Wańczyk-Welc Anna
Published: February 2024

Osiągnięcia szkolne, rozumiane jako zdobycie wiedzy i umiejętności objętych pro�gramem nauczania, zależą od różnych czynników. Istotną rolę odgrywają tu m.in. cechy osobowości, inteligencja, uzdolnienia, motywacja osiągnięć, aktywność własna, dotychczasowe sukcesy, ale także oddziaływania dydaktyczno-wychowawcze ze strony nauczyciela. Nie sposób tu też pominąć czynników rodzinnych w rozwijaniu motywacji osiągnięć szkolnych. To przede wszystkim rodzice kształtują stosunek ucznia do nauki, samodzielność w myśleniu, uczą jak zmagać się z trudnościami. To głównie od atmos�fery w rodzinie, od zapewnienia poczucia bezpieczeństwa, od oddziaływań rodziców wobec dziecka zależy, w jakim kierunku rozwija się, jakie sobie stawia cele. Przedmiotem badań prowadzonych przez autorów była subiektywna ocena osią�gnięć szkolnych oraz oddziaływania rodziców. Celem badań było m.in. poszukiwanie odpowiedzi na pytania: „Jak retrospektywnie oceniają swoje osiągnięcia szkolne stu�denci”? oraz „Czy istnieją zależności odnośnie do poczucia motywacji osiągnięć w szkole a retrospektywną oceną oddziaływań rodzicielskich?” (pod kątem bliskości, pomocy, kierowania i wymagań ze strony rodziców). Badania były prowadzone wśród 177 studentek kierunków pedagogicznych, którzy dokonywali retrospektywnej oceny własnych osiągnięć w szkole średniej oraz postaw
rodziców wobec nich. W badaniach zastosowano następujące techniki badawcze: Inwentarz Motywacji Osiągnięć, H. Schuler, G.C. Thornton, A. Frintrup w oprac. W. Klinkosza, A.E. Sękowskiego, Kwestionariusz Postaw Rodzicielskich M. Braun-Gałkowskiej oraz kwestionariusz ankiety w opracowaniu własnym, zawierający pytania nt. sytuacji rodzinnej, dane socjodemograficzne. Badania potwierdziły istotne znaczenie oddziały�wań rodziców dla kształtowania motywacji osiągnięć i sukcesów szkolnych uczniów
Problems of upbringing in relations between mothers and children as exemplified by contemporary Polish fiction
Authors: Józefowicz Anna
Published: February 2024

W komunikacie zwracam uwagę na problemy wychowawcze w relacjach matki z dzieckiem na przykładzie wybranej współczesnej prozy polskiej adresowanej głównie do nastoletniego czytelnika. Bohaterkami powieści Barbary Ciwoniuk Musisz to komuś powiedzieć; Grzegorza Kasdepke Poradnik hodowcy aniołów; Joanny Jagiełło Kawa z kardamonem; Ewy Nowackiej Małe kochanie, wielka miłość; Anny Onichimowskiej Najwyższa góra świata są dziewczyny–nastolatki odczuwające dojmujący brak bliskości relacji z matką, cierpiące na niedobór witaminy M (miłości). Analizowana literatura dotyka problemu samotnego, niedojrzałego czy wręcz toksycznego macierzyństwa i wynikającego z niego osamotnienia dziecka, które rozumiane jest jako stan dyskomfortu psychicznego dziecka, zainicjowany brakiem bliskich więzi z rodzicami, poczuciem niezaspokojonej potrzeby bezpieczeństwa, uznania, a przede wszystkim miłości1. Zauważyłam i wyróżniłam w analizowanej literaturze cztery typy matek: 1. Matki niedojrzałe do swojej roli, które określiłam jako matki „jak nastolatki”, następnie 2. Nastoletnie matki, 3. Matki sfrustrowane i cierpiące na emocjonalne zaburzenia oraz 4. Matki adopcyjne. W powieściach zwraca uwagę fakt, jak pełne skomplikowanych wyborów jest życie nastolatka, jak trudno mu samemu uporać się z niektórymi i jak bardzo w tym okresie potrzebne jest mu emocjonalne wsparcie bliskich osób, ich autorytet i pozytywne wzorce wychowawcze.
The Image of Relations Between Husband and Wife in Social and Philosophical Consideration on Education in the High Middle Ages (as reflected in De regimine principum by Giles of Rome)
Authors: Brzeziński Witold
Published: February 2024

Przedmiotem artykułu jest wizerunek relacji między mężem a żoną, jaki został nakreślonyw XIII-wiecznym traktacie o wychowaniu De regimine principum autorstwa Idziego Rzymianina. Należał on do najbardziej popularnych „zwierciadeł władców” w okresie średniowiecza. Idzi ukazuje, jak powinny układać się właściwe relacje małżeńskie, przede wszystkim poprzez nakreślenie powinności i sposobu postępowania męża wobec żony. W jego gestii pozostaje troska o jej rozwój moralny. Ma prowadzić ją do umiarkowania, milczenia i stałości (ad temperantiam & ad taciturnitatem & ad stabilitatem). W pożyciu małżeńskim ma kierować się zasadami nauki Kościoła, zaopatrywać żonę w odpowiednie dobra materialne, okazywać oznaki miłości oraz udzielać stosownych upomnień w sytuacji jej niewłaściwego zachowania. Pouczenia, jak właściwie postępować z żoną, formułuje Idzi w kontekście przypisanego mężowi zwierzchnictwa nad nią i będącej jej rezultatem powinności kierowania jej osobą. Przypisanamu prerogatywa wynika z naturalnego podporządkowania kobiety mężczyźniez racji jego przewagi nad nią pod względem roztropności i rozumu. Rząd, jaki mąż sprawuje nad żoną, nie ma być rządem rodzica nad dzieckiem ani pana domu nad sługą .Mąż powinien traktować żonę jak towarzyszkę (tamquam socia). Naturalnym elementem relacji małżeńskich jest amicitia (miłość), do której powstania, jak można przyjąć, wiedzie wspólne życie i która przejawia się w tym, jak się do siebie odnoszą. Właściwe wypełnianie przez męża, jak i żonę przypisanych im powinności miało być gwarantem ich harmonijnego współżycia, chociaż zdecydowanie większa odpowiedzialność spadałana męża z racji naturalnej wyższości mężczyzny nad kobietą.
The Life of Lodz Families in the Time of Economic Crises in the 1930s. presented by „Ilustrowana Republika” Journal
Authors: Michalska Iwonna
Published: February 2024

Dziennik „Ilustrowana Republika” wydawany w Łodzi w okresie międzywojennym zamieszczał na swych łamach wiadomości ogólnokrajowe oraz lokalne o tematyce politycznej, społecznej, handlowej i kulturalnej. Dokonana rekonstrukcja tych treści pozwoliła odtworzyć sytuację bytową, w jakiej znalazła się ludność tego miasta w latach wielkiego kryzysu ekonomicznego. Przemysłowy charakter Łodzi powodował, że poważna liczba mieszkańców wiązała swoje życie zawodowe z pracą, głównie w fabrykach włókienniczych, które w okresie niekorzystnej koniunktury gospodarczej początkowo ograniczały, a później redukowały zatrudnienie. Masowe bezrobocie stawiało wiele rodzin, nie tylko robotniczych, w trudnej sytuacji materialnej. Brak pracy i drożyzna zwielokrotniały zasięg ubóstwa. Zdecydowanemu nasileniu uległy zjawiska eksmitowania z mieszkań za długi w należnościach za komorne, wyprzedaży posiadanego dorobku, usuwania dzieci ze szkół z powodu zaległości w opłacie czesnego, nieporozumień i konfliktów rodzinnych. Odnotowywano wzrost samobójstw z powodów ekonomicznych, szerzenie się żebractwa i demoralizacji dzieci (kradzieże, prostytucja picie alkoholu). Mimo czynionych wysiłków, udzielana przez władze miejskie i komitety obywatelskie pomoc nie była w stanie uchronić od nędzy wszystkich miejscowych rodzin.Należy podkreślić, że „Ilustrowana Republika” nie rejestrowała pełnego obrazu biedy łódzkich środowisk, a ukazywała jedynie sytuacje najbardziej dramatyczne.
Family-friendly policy in Central European countries
Authors: Zdulski Mirosław
Published: February 2024

Zapoczątkowane w latach osiemdziesiątych wieku XX zmiany demograficzne w krajach Europy Środkowej zaczęły przyjmować podobny charakter, jak te notowane wcześniej w krajach Europy Zachodniej. Następował sukcesywny spadek płodności, czasami nawet poniżej poziomu reprodukcji prostej, zmniejszała się liczba zawieranych małżeństw i przesuwał się okres ich zawierania. Przeobrażeniom ulegał model rodziny, powodując zmiany struktur domowych. Następowało więc w przyspieszonym tempie przejście od tzw. reprodukcji tradycyjnej do nowoczesnej. Demografowie poszukują przyczyn powyższych zmian we wpływie czynników gospodarczych oraz zmianach światopoglądowych. Powszechnie też podkreślają koniecz�ność prowadzenia polityki prorodzinnej. Na typ polityki, jaką państwo prowadzi wobec rodzin, istotny wpływ ma tradycja, realizowana polityka społeczno-gospodarcza (np. konserwatywna, liberalna), sytuacja gospodarcza, opinia publiczna. W węższym zakresie definiowana jest ona jako świadczenia i usługi ukierunkowane na osoby z dziećmi i na samotnych rodziców. Takie ujęcie obejmuje gotowość i stałe wsparcie w formie finansowych transferów do rodzin, ulgi w podatkach dla rodzin z dziećmi, urlopy macierzyńskie, tworzenie i utrzymywanie placówek opieki nad dziećmi, prawo rodzinne. W ujęciu szerokim polityka rodzinna obejmuje wszystkie obszary polityki społecznej które mogą mieć potencjalny wpływ na dobro rodziny (dopłaty do przewozów dzieci, edukacja, bezpieczeństwo, mieszkalnictwo itd.). Celem artykułu jest opis zachodzących po 1989 roku zmian w sferze demograficznej, jej skutków dla rodziny oraz realizowanej polityki prorodzinnej w Czechach, Polsce, Słowacji i na Węgrzech w celu wzrostu reprodukcji i zawierania małżeńs
Spanish familia, about family in Spanish newspapers
Authors: Sońta Martyna
Published: February 2024

Znacząca pozycja mediów w życiu społeczeństwa odgrywa dużą rolę w kreowaniu obrazu rzeczywistości, który istotnie wpływa na sposób postrzegania przez odbiorców omawianych zjawisk oraz wydarzeń. Kształtuje się społeczeństwo informacyjne, a w nim aktywni konsumenci medialnego przekazu, do których należą również Hiszpanie. Dzienniki z Półwyspu Iberyjskiego dynamicznie prezentują i omawiają kwestie polityczne, ekonomiczne oraz społeczne kraju, Europy i świata. Jednym z kluczowych wątków, nierzadko poruszanych w hiszpańskiej prasie jest temat rodziny w kontekście różnych zjawisk. Zamierzeniem autorki jest przedstawienie obrazu rodziny w hiszpańskich mediach na podstawie analizy artykułów z najpoczytniejszych, wysokonakładowych hiszpańskich dzienników: „El País”, „ABC” oraz „El Mundo”. W artykule zosta�nie również omówiony poważny problem przemocy w rodzinie i ochrony praw rodziny w Hiszpanii. Istotnym celem analizy jest ukazanie, w kontekście jakich zagadnień rozważa się i komentuje kwestię rodziny w prasie, w jaki sposób konstruowany jest przekaz medialny dotyczący rodziny, a także czy obraz ten jest spójny pod względem treści. Przegląd artykułów pozwoli na przybliżenie sytuacji rodziny na tle istotnych procesów ekonomicznych, społecznych i kulturowych, między innymi kryzysu ekonomicznego, zmieniającej się sytuacji demograficznej, migracji, komunikacji międzykulturowej oraz globalizacji. Wnioski umożliwią próbę skonstruowania odpowiedzi na pytanie o sposób kreowania roli członków rodziny, propagowania określonych postaw i w rezultacie określenia znaczenia wartości i tradycji rodzinnej w epoce nowoczesności i trzeciej rewolucji przemysłowej.
Education styles in a family versus life aims and values preferred by young people
Authors: Dubis Małgorzata
Published: February 2024

Dokonujące się we współczesnym świecie zmiany społeczno-kulturowe, obyczajowe, ekonomiczne, polityczne, światopoglądowe wywołują głębokie przeobrażenia we wszystkich dziedzinach życia. W sposób zasadniczy zmieniają również warunki życia społecznego, powodujące często przekształcenia w sferze poglądów, oczekiwań, wzorów zachowań i norm życiowych. W tej sytuacji młody człowiek doświadcza chaosu i zagubienia oraz zatraca poczucie wpływu na bieg własnego życia. W sytuacji niepewności, także trudności związanych z kryzysem młodzieńczym, młodzież potrzebuje wsparcia bliskich osób. Szczególne zadanie w tym zakresie przypada rodzinie.
Rodzina jest pierwszym środowiskiem społecznym, integralnie zaspokajającym różnorodne potrzeby dziecka oraz wpływającym na rozwój w każdym obszarze jego życia. Zachodzące w rodzinie procesy socjalizacyjne wywierają wpływ na kształtowanie się opinii i postaw, wzorów i tradycji, uznawanych wartości. Prawidłowo funkcjonująca rodzina kształtuje u dzieci właściwe, realne i racjonalne wyobrażenia o przyszłym życiu. W odpowiedzialnie pełnionej funkcji rodzicielskiej i kształtowaniu korzystnego społecznie systemu wartości u dzieci doniosłe miejsce mają w środowisku rodzinnym style wychowania. Na styl wychowania wpływają przede wszystkim rodzice, ich poglądy, cele wychowawcze, osobiste doświadczenia i wzory wyniesione z domu rodzinnego. Style wychowania w rodzinie w znaczącym stopniu decydują o poziomie zaspokajania potrzeb psychicznych i społecznych, kształtują wzory postępowania w rodzinie, które mogą być w różnym stopniu zinternalizowane w toku naśladownictwa i identyfikacji, umożliwiając przyswajanie wartości i norm. Artykuł zawiera komunikat z badań dotyczących deklarowanego przez badanych systemu wartości i celów życiowych. Omówiono również wyniki badań nad stylami wychowania w rodzinie – przekazywane w nich treści, częstość występowania poszczególnych stylów wychowania. Autorka starała się wskazać również na związek między funkcjonowaniem rodziny a wybieranymi wartościami przez dzieci.
The role of families in the language development of elementary children
Authors: Kiełb-Starczewska Ewa
Published: February 2024

W artykule niniejszym zwraca się uwagę na współczesne czynniki środowiska rodzinnego, mogące wywierać wpływ na rozwój języka dziecka. Dotyczą one poziomu wykształcenia rodziców, atmosfery współżycia rodzinnego i związanej z nimi opieki świadomej lub nawykowej, odnoszącej się do rozwoju intelektualnego dziecka. Mówiąc o czynnikach środowiska rodzinnego zwraca się uwagę na zarówno materialne, jak też kulturalno-społeczne warunki życia rodzinnego. Na plan pierwszy wysuwani są przede wszystkim sami rodzice lub prawni opiekunowie dziecka, ponieważ niewątpliwie te osoby stanowią w kręgu domowo-rodzinnym najbardziej istotny czynnik środowiskowy w rozwoju języka dziecka. Nie pomijam również zdolności percepcyjnych samego dziecka, aktywności psychicznej dziecka, jego rozwoju psychicznego i motorycznego. Mówiąc o predyspozycjach dziecka mam na myśli jego rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy. Akcentuję także związek języka dziecka z jego rozwojem poznawczym, co rzutuje na efekty tegoż rozwoju w poszczególnych etapach wiekowych. Na uwagę w słownictwie dziecka zasługują także różnice gwarowe, wiek, położenie geograficzne, przynależność do klasy społecznej, wzorce językowe wyniesione z środowiska rodzinnego oraz możliwość trudności w uczeniu się. Możliwości rozwojowe słownictwa dziecka: rozumienie, zapamiętywanie oraz umiejętność zastosowania poznanego słownictwa zdecydują o prognozie skuteczności przyszłej nauki. Z całości wypływają wnioski końcowe i uogólnienia wskazujące na konieczność refleksji rodziców pragnących wspierania pracy wychowawczej na rozwojem intelektualnym ich dzieci. Wynikają także potrzeby dla dalszych naukowych poszukiwań w zakresie powyższej problematyk
Information about pupil given to parents by teachers of elementary education in the light of empirical studies
Authors: Bąk Olga , Gochniak Dorota , Kotula Barbara , Sawrycz Natalia
Published: February 2024

Informacje (pozytywne i negatywne) dotyczące funkcjonowania ucznia przekazywane rodzicom przez nauczyciela pełnią istotną rolę w modyfikacji zachowania dziecka. Praca przedstawia wyniki badania, którego celem było określenie czym charakteryzują się informacje przekazywane rodzicom przez nauczycieli, czego dotyczą, jak są przekazywane oraz jak oceniany jest ich wpływ na wychowanie. Opinie analizowano z dwóch perspektyw: nauczycieli i rodziców. W badaniu wzięli udział nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej (N = 29) i rodzice dzieci z tego poziomu kształcenia (N = 57). Zastosowano kwestionariusz ankiety własnego autorstwa.
Wyniki wskazują, że obie grupy respondentów uważają informacje od nauczycieli
za znaczące dla wychowania, twierdzą że formułowane są one często i są dość wyczerpujące, obejmują różne aspekty funkcjonowania dziecka. Ponadto, informacje od nauczycieli nie mają jednostronnego charakteru, lecz najczęściej łączą ze sobą pochwały i uwagi krytyczne.
Health Roma children. Biological conditions
Authors: Zdulski Mirosław
Published: February 2024

Artykuł prezentuje wyniki badań dotyczących występowania wśród romskich dzieci zamieszkujących Słowacką i Czeską Republikę biologicznie (genetycznie) warunkowych chorób. Wskazują one, że Romowie mimo wielowiekowego zamieszkiwania w Europie zachowali wobec społeczeństw europejskich odmienność antrologiczną i immunologiczną. Wśród romskich dzieci, częściej niż wśród nieromskich, notuje się, występowanie takich chorób warunkowych genetycznie, jak: wrodzona choroba oczu jaskra (glaucoma), fenyloketonuria, wrodzona hipotyreoza, wrodzone deformacje czaszki oraz niektóre przypadki opóźnienia umysłowego. Problemem budzącym największe spory staje się znaczący odsetek upośledzeń szczególnie umysłowych notowanych w tej populacji, przekraczający wielokrotnie jej udział w całej populacji obu krajów.