Γυναικείος ριζοσπαστισμός στην Αγγλική Επανάσταση
Authors: Μούτσιου Χαρίκλεια 
Published: July 2024

Αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής είναι μια πολύ συγκεκριμένη έκφραση του γυναικείου ριζοσπαστισμού στην Αγγλική Επανάσταση των μέσων του 17ου αιώνα· οι γυναίκες Levellers. Έχοντας ως χρονικό ορίζοντα τις δεκαετίες 1640 και 1650, η διατριβή πραγματεύεται τον λόγο και τη δράση των γυναικών που υποστήριξαν ενεργά το ριζοσπαστικό πολιτικό κίνημα των Levellers, πλήρως ενταγμένα στα συγκείμενα της περιόδου και ιδιαίτερα στην ιστορία ανάδυσης και εξέλιξης του κινήματος. Σκοπός είναι η παραγωγή μιας συνολικής, συνεκτικής ιστορίας αυτών των γυναικών ως μέρους του πολιτικού κινήματος των Levellers. Σε αυτή τη βάση, η φωνή και η δράση τους εξετάζονται πρωτίστως με πολιτικούς όρους προκειμένου να καταδειχθεί εναργέστερα η ταυτότητά τους ως Levellers. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δεν δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στον παράγοντα του φύλου. Το φύλο τους έπαιξε σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της μορφής, της φύσης και των περιθωρίων του ακτιβισμού τους και στο πώς προσλαμβάνονταν οι ίδιες από τους συγχρόνους τους, εντός και εκτός του κινήματος. Ειδικότερα, η διατριβή θέτει στο επίκεντρο τις γυναίκες Levellers και επιχειρεί μια συνολική και αναλυτική πραγμάτευσή τους. Σε αυτή συγκεντρώνονται όλες οι γνωστές περιπτώσεις γυναικών Levellers και τα επεισόδια της δημόσιας παρέμβασής τους και «ακολουθούνται», στο μέτρο του δυνατού, οι διαδρομές τους πριν την ανάδυση του κινήματος, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την ήττα του. Αυτές οι γυναίκες περιλαμβάνουν τις Elizabeth Lilburne και Mary Overton, οι οποίες ήταν σύζυγοι των αρχηγών του κινήματος. Επίσης, περιλαμβάνουν την Ellen Larner και τη θρησκευτική ριζοσπάστρια και συγγραφέα Katherine Chidley, οι οποίες ήταν η σύζυγος και η μητέρα αντίστοιχα δύο λιγότερο γνωστών Levellers, και τέλος τις ανώνυμες γυναίκες που ανέλαβαν συλλογική δράση. Σε αυτό το πλαίσιο, όλα τα γνωστά κείμενά τους υπόκεινται σε μια διεξοδική εξέταση, εννοώντας κατά βάση τα συλλογικά petitions του 1649 και 1653 και τα petitions των συζύγων των Levellers. Μια τέτοια αναλυτική ανάγνωση έρχεται να συμπληρώσει ως ένα βαθμό την εικόνα για τις Levellers και βεβαίως υπηρετεί την απόπειρα μιας περισσότερο εστιασμένης ανάδειξης και καταγραφής του πολιτικού ριζοσπαστισμού τους, μέσα από το προβάδισμα που δίνεται στο πολιτικό πρόταγμα, στην ανίχνευση της παρουσίας και της απουσίας του και των σχετικών συνεχειών και ασυνεχειών. Ο λόγος και φυσικά η πρακτική δράση τους εξετάζονται ως προς τον βαθμό στοίχισής τους με τον κυρίαρχο κάθε φορά πολιτικό, αντιπολιτευτικό λόγο του κινήματος, με την οργάνωση και τις πρακτικές του κινήματος, ιδίως σε ό,τι αφορούσε τις δημόσιες, μαζικές μορφές παρέμβασής του. Η συγκεκριμένη «ανάγνωση» δεν εξαντλείται με τη συνεξέταση των ριζοσπαστριών και των αρρένων συντρόφων τους, αλλά στρέφει συμπληρωματικά την προσοχή στις ίδιες τις γυναίκες, επώνυμες και ανώνυμες, προκειμένου να φανεί ο βαθμός συμφωνίας τους στον τρόπο δράσης και στη ρητορική τους σε όλα τα επίπεδα μέσα από μια συχνά συγκριτικού τύπου προσέγγιση. Σε άρρηκτη σύνδεση με τα παραπάνω βρίσκεται η στόχευση της ιχνηλάτησης με πιο αυστηρούς όρους της πορείας των γυναικών υπό το πρίσμα της συγκρότησης μιας διακριτής γυναικείας συλλογικότητας στους κόλπους των Levellers, όχι βεβαίως υπό την έννοια της ύπαρξης μιας ξεχωριστής γυναικείας ατζέντας αλλά υπό την έννοια μιας σταδιακά διογκούμενης συμμετοχικότητας που μπορεί να εξηγήσει και το αποκορύφωμα της δράσης τους το 1649. Τέλος, στη διατριβή πραγματοποιείται μια προσπάθεια να αποτυπωθούν οι όποιοι μετασχηματισμοί στην αυτοσυνειδησία των γυναικών, όπου αυτό ήταν δυνατό, γεγονός που μπορεί ως ένα βαθμό να καταδείξει και το πώς διαχειρίστηκαν και εκείνες με τη σειρά τους την πολιτική ήττα. Για την προσέγγιση που υιοθετείται στη διατριβή αξιοποιούνται τα εργαλεία της πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας, της ιστορίας των γυναικών και του φύλου αλλά και της πολιτισμικής ιστορίας και της μικροϊστορίας. Ως προς το υλικό που χρησιμοποιείται αυτό αποτελείται κατά κύριο λόγο από τα συλλογικά και ατομικά petitions των γυναικών, τόσο τα έντυπα όσο και τα λιγοστά χειρόγραφα. Επιπλέον, αξιοποιούνται κεντρικά πολιτικά ντοκουμέντα του κινήματος, petitions, φυλλάδια και βιβλία των ανδρών Levellers, τα θεολογικά κείμενα της Katherine Chidley, διάφορα έργα συγχρόνων, είτε αντιπάλων είτε ομοϊδεατών των γυναικών, κρατικές πηγές και ο τύπος της εποχής. Η διατριβή αποτελείται από την εισαγωγή, δύο μέρη τα οποία διαρθρώνονται σε οκτώ κεφάλαια, και τον επίλογο.