Διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ της οξυγόνωσης του εγκεφάλου και της βλάβης οργάνων στόχων σε άτομα με αρτηριακή υπέρταση
Authors: Τριανταφύλλου Γεώργιος 
Published: November 2023

Εισαγωγή: Μαζί με την καρδιά, τους νεφρούς, τα μάτια, τα μεγάλα και μικρά αγγεία, ο εγκέφαλος είναι ένα από τα κύρια όργανα-στόχους που επηρεάζονται από την υπέρταση. Ένα από τα πρώιμα σημεία ενδεικτικά δυσλειτουργίας του εγκεφάλου, είναι η μείωση της εγκεφαλικής οξυγόνωσης κατά την άσκηση. Σκοπός της διδακτορικής διατριβής ήταν να διερευνηθεί η ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ της οξυγόνωσης του εγκεφάλου κατά την άσκηση και υποκλινικών βλαβών οργάνων-στόχων σε πληθυσμό ασθενών με νεοδιαγνωσμένη αρτηριακή υπέρταση και υγειών εθελοντών.Μέθοδοι: Οι πρώιμες, υποκλινικές βλάβες οργάνων-στόχων που αναλύθηκαν στην παρούσα μελέτη είναι οι ακόλουθες: το πάχος έσω-μέσου χιτώνα της κοινής καρωτίδας, η αορτική σκληρία, η διάμετρος αγγείων του αμφιβληστροειδούς και η εγκεφαλική οξυγόνωση και εγκεφαλική αιματική ροή κατά την άσκηση. Το πάχος έσω-μέσου χιτώνα της καρωτίδας μετρήθηκε με χρήση υπερήχου, η αρτηριακή σκληρία προσδιορίστηκε με τη μέτρηση του αυξητικού δείκτη και της ταχύτητας σφυγμικού κύματος και η διάμετρος των αγγείων του αμφιβληστροειδούς εκτιμήθηκε με τη χρήση του ισοδύναμου κεντρικής αρτηρίας και φλέβας του αμφιβληστροειδούς καθώς και από το λόγο του ισοδύναμου κεντρικής αρτηρίας προς ισοδύναμο κεντρικής φλέβας. Το πρωτόκολλο άσκησης που χρησιμοποιήθηκε ήταν ισομετρική άσκηση. Μετά την αξιολόγηση της μέγιστης δύναμης χειρολαβής, οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν ισομετρική άσκηση χειρολαβής διάρκειας τριών λεπτών (στο 30% της μέγιστης δύναμης χειρολαβής). Η εγκεφαλική οξυγόνωση του προμετωπιαίου φλοιού καταγράφηκε συνεχώς κατά την ηρεμία και την άσκηση με τη χρήση εγγύς-υπέρυθρης φασματοσκοπίας (NIRS). Υπολογίστηκαν η μέση απόκριση στην οξυγονωμένη (O2Hb), αποξυγονωμένη (HHb) και ολική (tHb) αιμοσφαιρίνη κατά την άσκηση. Για τη διερεύνηση ύπαρξης συσχέτισης μεταξύ των πρώιμων υποκλινικών βλαβών των οργάνων στόχων, και εγκεφαλικής οξυγόνωσης πραγματοποιήθηκαν μονοπαραγοντικά μοντέλα συσχέτισης. Στη συνέχεια, για τη διερεύνηση ύπαρξης ανεξάρτητων συσχετίσεων μεταξύ δεικτών της εγκεφαλικής οξυγόνωσης και αιματικής ροής με δείκτες πρώιμων, υποκλινικών βλαβών οργάνων στόχων, χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της μερικής συσχέτισης. Στα μοντέλα μερικής συσχέτισης πραγματοποιήθηκε στάθμιση για «κλασσικούς» παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Συμπεριλήφθηκαν η ηλικία, ο δείκτης μάζας σώματος, το κάπνισμα, η χοληστερόλη LDL και η γλυκόζη ορού. Αποτελέσματα: Το πάχος έσω-μέσου χιτώνα εμφάνισε αρνητική συσχέτιση με τη μέση απόκριση της εγκεφαλικής οξυγόνωσης κατά την άσκηση (rhoO2Hb=-0,348, p=0,001; rhotHb=-0,253, p=0,020). Ο κεντρικός αυξητικός δείκτης (Ai) εμφάνισε αρνητική συσχέτιση με την εγκεφαλική οξυγόνωση κατά την άσκηση (rhoO2Hb=-0,374, p<0,001; rhotHb=-0,332, p=0,020), ενώ δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ταχύτητας σφυγμικού κύματος και δεικτών εγκεφαλικής οξυγόνωσης στην άσκηση. Στη σταθμισμένη ανάλυση, η εγκεφαλική οξυγόνωση παρουσίασε θετική συσχέτιση με τη διάμετρο των αρτηριολίων του αμφιβληστροειδούς (CRAE r=0,233, p=0,043) ενώ δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τη διάμετρο των φλεβιδίων του αμφιβληστροειδούς ή το λόγο των ισοδύναμων κεντρικής αρτηρίας/φλέβας. Συμπεράσματα: Τα ευρήματα της μελέτης υποστηρίζουν ότι δείκτες χαμηλότερης εγκεφαλικής οξυγόνωσης κατά τη διάρκεια της άσκησης συσχετίζονται με δείκτες πρώιμων, υποκλινικών βλαβών οργάνων-στόχων και συγκεκριμένα με αυξημένο πάχος έσω-μέσου χιτώνα, αυξημένη αρτηριακή σκληρία και στένωση των αρτηριολίων του αμφιβληστροειδούς σε πληθυσμό νεοδιαγνωσμένων υπερτασικών και νορμοτασικών ασθενών.