bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Effect of wild ungulate density on invertebrates in a Mediterranean ecosystem
Authors:   Univ. of Cordoba, Spain, Carpio A. J. , Castro–López J. ,   Univ. of Cordoba, Spain, Guerrero–Casado J. ,   Univ. of Cordoba, Spain, Ruiz–Aizpurua L. ,   Univ. of Cordoba, Spain, Vicente J. ,   IREC (CSIC, UCLM, JCCM, Ciudad Real, Spain, Tortosa F. S. ,   Univ. of Cordoba, Spain
Published: November 2020

In recent decades, the abundance and distribution of certain big game species, particularly red deer (Cervus elaphus) and wild boar (Sus scrofa), have increased in south central Spain as a result of hunting management strategies. The high density of these ungulate species may affect the abundance of epigeous invertebrates. We tested the relationships between big game abundance and biodiversity, taxon richness, the biomass of invertebrates and their frequency on nine hunting estates and in comparison to ungulate exclusion areas. Ungulate exclusion itself affected invertebrate richness, since lower values were found in the open plots, whereas the highest differences in invertebrate diversity between fenced and open plots was found in areas with high wild boar density. Where wild boar densities were high, the number of invertebrates decreased, while where they were low, red deer had a positive effect on invertebrate abundance. Fenced plots thus seemed to provide refuge for invertebrates, particularly where wild boar were abundant. This study supports the idea that the structure of fauna communities is damaged by high density populations of ungulates, probably due to decreased food availability owing to overgrazing, modified conditions of ecological microniches and direct predation. However, the effects depended on the group of invertebrates, since saprophytic species could benefit from high ungulate abundance. Our findings reflect the need to control ungulate population density under Mediterranean conditions in south–western Europe and to implement ungulate exclusion plots.
La tribu Pycnopalpini n. trib. (Orthoptera, Tettigonioidea, Phaneropteridae): segunda contribución a la organización supragenérica de los faneropterinos neotropicales
Authors:   Universidad Distrital Francisco José de Caldas, Colombia, Cadena–Castañeda O. J.
Published: November 2020

The new tribe Pycnopalpini is proposed, based on morphological similarity among the genera Hetaira, Pycnopalpa, Topana (Pycnopalpina n. subtr.), Dolichocercus, Oxyprorella, Theia, and TheiellaTheia unicolor, Theia bifurcata n. sp., Theiella amazonica n. sp., Theiella andina n. sp., and D. santanderensis n. sp. from Colombia, and D. costaricensis n. sp. from Costa Rica. Hetaira (Atopana) morona and Hetaira (Atopana) varia are recorded from the Colombian Amazon, where both species seem to occur sympatrically. Theia peruviana n. comb. is also recorded from the Colombian Amazon, where it seems to occur sympatrically with T. bifurcata. The paper contains additional new combinations, and Oxyprorella gregoirea syn. n. is a new synonym for Insara bolivari. This contribution reconsiders the neotropical subfamily Phaneropterinae, aiming to establish the limits of the tribes and genera of this subfamily.
Hatchling sex ratio, body weight and nest parameters for Chelonia mydas nesting on Sugözü beaches (Turkey)
Authors:   Ordu  Univ., Turkey, Kılıç Ç , Candan O. ,   Ordu  Univ., Turkey
Published: November 2020

We investigated the relationship between nest parameters, hatchling body mass, and sex ratio of green turtle, Chelonia mydas, embryos and hatchlings at the temperate nesting rookery of Sugözü Beach (Adana–Turkey). Mean nest temperature and distance from the sea were correlated, while mean nest temperature and incubation period were inversely related. There was no apparent relationship between incubation period and hatchling mass. Hatchling and embryo sex ratios, determined by histological examination, showed a 70.5% and 93.5% female bias, respectively. There was no correlation between sex and body weight of hatchlings,
The impact of non–local birds on yellow–legged gulls (Larus michahellis) in the Bay of Biscay: a dump–based assessment
Authors:   Aranzadi Sciences Society, Spain, Jordi O. , Herrero A. ,   Aranzadi Sciences Society, Spain, Aldalur A. ,   Aranzadi Sciences Society, Spain, Cuadrado J. F. ,   Aranzadi Sciences Society, Spain, Arizaga J. ,   Aranzadi Sciences Society, Spain
Published: November 2020

Understanding how animals exploit non–natural feeding sources such as garbage dumps is necessary from many perspectives, including conservation, and population dynamics and management. Several large predatory gulls (Larus spp.) are among the species which most clearly benefit from using dumps. The yellow–legged gull (L. michahellis) is the most abundant gull in the southwestern Palaearctic, and its fast population increase until at least the 2000s was partly due large waste dumps becoming more numerous. The Bay of Biscay is an area that hosts resident local and also wintering non–local yellow–legged gulls. Using data collected over a period of eight years (bird counts, identification of colour–ringed individuals) at four dumps situated within a 60–km radius from the colonies of Gipuzkoa (southwestern Bay of Biscay), we aimed to answer: (1) the origin of gulls using dumps at the Bay of Biscay; (2) the impact of local and non–local gulls at these dumps; (3) the possible age–dependent use of these sites; and (4) the possible seasonal fluctuations in the use of dumps by gulls. Gulls in our area (study dumps) came from nearby colonies in Gipuzkoa, Atlantic Iberia, the Mediterranean region, and other areas such as Atlantic France and inland colonies (Navarra, Germany). Our study dumps seemed to be used mostly by local gulls.
Description of Marylynnia puncticaudata n. sp. (Nematoda, Cyatholaimidae) from Bizerte Lagoon, Tunisia
Authors:   Carthage Univ., Fac. of Sciences of Bizerte, Tunissia, Boufahja F. , Beyrem H. ,   Carthage Univ., Fac. of Sciences of Bizerte, Tunissia
Published: November 2020

A new free–living marine nematode species of Cyatholaimidae, Marylynnia puncticaudata n. sp. from Bizerte Lagoon (Tunisia) is morphologically described. Males are characterized by a slightly larger body than females, a cephalic ring followed by ten subcephalic setae, modified cuticular punctuation, caudal lateral differentiation of large dots, and strongly cuticularized gubernaculum with a unique shape and bidenticulated distal half. The cuticle ornamentation of females is similar to the males. However, their caudal lateral differentiation is composed of smaller and more spaced dots. An updated morphological key to species of Marylynnia is given.
Reptile assemblages across agricultural landscapes: where does biodiversity hide?
Authors:   Museo di Storia Naturale dell’Università degli Studi di Firenze, Italy, Biaggini M. , Corti C. ,   Museo di Storia Naturale dell’Università degli Studi di Firenze, Italy
Published: November 2020

The transition from traditional to intensive farming, aimed at large–scale production, has rapidly altered agricultural landscapes, leading to the reduction and fragmentation of natural habitats and to the consequent loss of biodiversity. Herpetofauna is seriously threatened by agriculture intensification worldwide, but less is known about its distribution in agro–ecosystems, especially at field scale. We analysed reptile abundance and diversity in eight agricultural and semi–natural land uses, and inside vegetated buffer strips interspersed among fields. Interestingly, most reptiles were recorded in the buffer strips while intensive crops and pastures hosted just one lizard species. Richness of individuals and species increased when strips were connected to semi–natural areas, independently of their width and vegetation structure. In view of our results, that highlight the role of minor landscape features for the presence of vertebrates in intensive agro–ecosystems, we recommend the implementation of buffer strips among the measures for vertebrate conservation in agricultural landscapes.
Spring diet of the pine marten in Sardinia, Italy
Authors:   Univ. of Pavia, Italy, Lombardini M. , Murru M. ,   Univ. of Pavia, Italy, Repossi A. ,   Univ. of Pavia, Italy, Cinerari C. E. ,   Univ. of Pavia, Italy, Vidus Rosin A. ,   Univ. of Pavia, Italy, Mazzoleni L. ,   Univ. of Pavia, Italy, Meriggi A. ,   Univ. of Pavia, Italy
Published: November 2020

Knowledge of a carnivore’s foraging behaviour is essential to understand its ecology. The pine marten Martes martes is commonly defined as an opportunistic generalist predator since its diet in Europe includes mammals, fruits, birds and invertebrates. Based on faecal analyses, we evaluated spring feeding habits and trophic niche breadth of the pine marten in a Mediterranean landscape on the island of Sardinia (Central Italy). The most important source of food for the pine marten was small mammals (mainly Apodemus sylvaticus, Mus musculus and Eliomys quercinus), accounting for 52% of the percent mean volume. Important secondary foods were invertebrates (mainly beetles and insect larvae) and birds (almost exclusively passerines), whereas large mammals, lagomorphs, reptiles and fruits made little contribution to the diet. The diet composition and the Levins’ index value suggest that the pine marten in Sardinia behaves as a facultative specialist predator, with a specialization towards small mammals.
Cultural transmission and its possible effect on urban acoustic adaptation of the great tit Parus major
Authors:   ICAM, Univ. de Castilla–La Mancha, Spain, Bueno-Enciso J. , Núñez-Escribano D. ,   ICAM, Univ. de Castilla–La Mancha, Spain, Sanz J. J. ,   Museo Nacional de Ciencias Naturales- CSIC, Spain
Published: November 2020

Urban great tits (Parus major) sing with a higher minimum frequency than their forest conspecifics. Cultural processes may account at least in part for the song divergence in city birds as great tits learn their repertoire from conspecifics and switch to high pitch song types in presence of background noise. However, in small cities, this process of cultural divergence could be constrained because it is likely that these birds have a greater exchange of song types with the outside. We tested this prediction by recording great tit songs in a small city (Toledo, central Spain) and in a nearby forest. We found that background noise and the peak and the maximum frequency of songs were higher in the city but the minimum frequency did not differ. The pause length was also longer in forest birds. Seventy percent of the song types were shared between Toledo and the nearby forest. These results suggest that the small size of Toledo allows a homogenized cultural wealth, preventing the development of a high pitch song as observed in larger cities.
Medicinal practices of sacred natural sites: a socio-religious approach for successful implementation of primary healthcare services
Authors: Ray Rajasri , Ray Avik
Published: November 2020

Background: Sacred groves are model systems that have the potential to contribute to rural healthcare owing to their medicinal floral diversity and strong social acceptance. Methods: We examined this idea employing ethnomedicinal plants and their application documented from sacred groves across India. A total of 65 published documents were shortlisted for the preparation of database and statistical analysis. Standard ethnobotanical indices and mapping were used to capture the current trend. Results: A total of 1247 species from 152 families has been documented for use against eighteen categories of diseases common in tropical and sub-tropical landscapes. Though the reported species are clustered around a few widely distributed families, 71% of them are uniquely represented from any single biogeographic region. The use of multiple species in treating an ailment, high use value of the popular plants, and cross-community similarity in disease treatment reflects rich community wisdom to explore and apply available natural resources. Conclusions: Building on the findings, integration of the tradition in primary healthcare policy especially in AYUSH (Ayurveda, Yoga, Naturopathy, Unani, Siddha and Homoeopathy) program has been recommended. This would embrace folk medicinal practices along with sustainable utilization of plant genetic resources in rapidly changing rural landscapes. Key words: AYUSH; Ethnomedicine; Medicinal plant; Sacred grove; Spatial fidelity; Tropical diseases
An ethnobotanical analysis on flora-medicine continuum among the tribal inhabitants of Ratnagiri and Palghar district, Maharashtra, India
Authors: Roy Anirban , Janbandhu Supryia
Published: November 2020

Background: Considering the applicability of wild plants in the pharmaceutical industries, two tribal predominant areas of Maharashtra- Sangameshwar Taluka (Ratnagiri district) and Saphale village (Palghar district) - were chosen to document the local traditional knowledge about medicinal plants. Methods: The ethnomedicinal data were collected through a questionnaire-based survey and extensive personal dialogues adopting the chain sampling referral method with native villagers and Hakims (Traditional healers). The field-based investigations were carried out from September 2017 to April 2018 under the regulatory directives of K.J. Somaiya College of Science and Commerce (Autonomous- affiliated to University of Mumbai). Results: A total of 51 Traditional Medicinal Plants (TMPs) were documented from the responses of 92 inhabitants in the study areas. The investigators taxonomically categorized these plants into their botanical families, yielding the results- 22 dicot families, 7 monocot families, 2 magnoliids, and 1 pteridophytic family- for the present study. Results revealed that leaves were the most frequently used medicinal part of the documented species and decoction was the most commonly prepared medicinal formulation. Conclusion: Of the 51 TMPs, six medicinal plants- Adhatoda vasica, Aloe vera, Ampelocissus latifolia, Glossocardia bosvallia, Ricinus communis, and Woodfordia fruticosa - were found to be common in both the study regions. We believed that social factors tend to influence the traditional medicinal knowledge since the same plants were known by different names for treating two unlike ailments. Highest use reports were observed for Terminalia paniculata in Sangameshwar Taluka (Ratnagiri district) and Ampelocissus latifolia in Saphale village (Palghar district). The study realised the fact that both the areas were rich in floral vegetation with interminable floral diversity but remained botanically virgin and unexplored neither for medicinal nor for scientific endeavors. Keywords: Ethnobotany, Traditional medicinal plants (TMPs), Tribal, Hakims, Maharashtra
Ethnobotanical Study of Magar Ethnic Community of Palpa District of Nepal
Authors: Pangeni Bimala , Bhattarai Shandesh , Paudyal Hari , Chaudhary Ram Peasad
Published: November 2020

Background: This study was aimed to document the important medicinal plants and their herbal preparation method. The investigation and documentation of medicinal plants and their associated indigenous knowledge are crucial to raise the socio-economic status of the indigenous Magar ethnic community, and for the conservation of biological resources. Methods: Participatory Rural Appraisal (PRA) that involved direct interaction with local people and observations was used to collect data. Informant Consensus Factor (Fic) and Relative Frequency Citation (RFCs) were applied to explore the cultural importance of ethnomedicinal plants. Results: Forty medicinal plants, out of 58 ethnobotanically useful plant species were reported. Fic value was found to be high (1) for treatment of maternal ailment, followed by eye irritation (0.95), rheumatism and urinary ailments (0.92). Similarly, cancer (0.90), skin diseases (0.87), asthma (0.83), nervous system disorders (0.73), fever (0.67), gastrointestinal (0.53), and least value was recorded for respiratory problems (0.48). Based on the RFCs values, the most important ethnomedicinal species were Cissampelos pariera (0.86), Centella asiatica (0.78), Bergenia ciliata (0.54), Delphinium vestitum (0.48), Clematis buchananiana (0.44), Oxalis corniculata (0.42), Cassia fistula (0.32), Cuscuta reflexa and Asparagus racemosus (0.26), Corchorus aestuans (0.24), and Nicotiana tabacum (0.22). Conclusions: Further research on high valued plants for investigation of particular chemical components and their commercialization into national level is recommended. Results on such aspects would help local communities to conserve and disseminate their ethnomedicinal knowledge, and also to transfer their unique healthcare practices to young generations. Keywords: Indigenous knowledge, Magar ethnic community, Medicinal practices, Palpa District
Teaching in Times of COVID-19 Pandemic in Two Peripheral Greek Universities: Lessons Learned from Students’ Experiences and Opinions
Authors: Raikou Natassa , Kaltsidis Chris , Kedraka Katerina , Karalis Thanassis
Published: November 2020

COVID-19 pandemic has affected many aspects of social and economic life, including the educational sector. While each level of education faces its unique challenges, for the Higher Education the pandemic may act as the catalyst triggering a learning revolution. In the current study, which took place in April-May 2020, in the middle of lockdown in Greece, students from two regional Universities in Greece who participated pointed out that the Covid-19 pandemic disturbed their studies, even though their institutions managed to turn very quickly and successfully to distance learning. Despite the fact they are both old enough to handle the online work and technologically savvy enough to navigate new, digital tools and methods, a lot of anxiety, doubts and concerns arose. The main finding is that Greek students found it difficult to handle the lack of the everyday campus life and interaction with their fellow students and teachers, a lesson learnt for faculty to add pedagogically interactive tools, experiences, and ideas to stimulate students’ learning engagement.
Assessment of Potential Non-Tax Revenue in Malaysian Local Authorities
Authors: Berahim Nur , Jaafar Mohd Nadzri , Zainudin Ainur Zaireen
Published: November 2020

Non-tax revenue trends and their potential have received less attention than property tax, which is the primary source for most Malaysian local authorities (LAs). This paper highlights the examination conducted on potentials and strategies adopted by each LA investigated to maximize return from non-tax revenue. In doing this, qualitative approach using secondary data acquired from financial reports and primary data from in-depth interviews was employed. Ten LAs were selected through purposive sampling. The trend of revenue collection among the selected LAs and the strategies to improve non-tax revenue collection through thematic analysis are highlighted. The analysis of the trend of local authorities’ revenue reveals that non-tax revenue remains the second most important after the tax revenue. However, Pulau Pinang City Council (MBPP) is the only LA that records an average of non-tax revenue exceeding 50 per cent of its total internal revenue. This study has also found that the divergence among the local authorities’ non-tax revenue collection is due to the revenue improvement strategies adopted by each local authority. Therefore, eight recommendations are made to improve non-tax revenue. Though this study is limited to 10 LAs as sample, the successful optimizing strategies highlighted from the study can represent an efficient model for other LAs, in improving their non-tax collection.
Żydzi z Chmielnika w czasie okupacji niemieckiej (1939–1943)
Authors: Bender Sara
Published: November 2020

The author discusses the history of the Jews of Chmielnik, a town situated 30 kilometres away from Kielce: from a short introduction covering the inter-war period, through the German invasion, ghetto formation, everyday life n the ghetto, deportations and the fate of the survivors. The author extensively describes social organisations and their activity in Chmielnik  (Judenrat, Ha Szomer ha-Cair), as well as the contacts between the Jews and the Poles.
Życie codzienne Żydów w Kozienicach pod niemiecką okupacją
Authors: Skibinska Alina
Published: November 2020

Artykuł dotyczy warunków życia w dzielnicy żydowskiej i zamkniętym od stycznia 1942 roku getcie. Wyżywienia, pracy przymusowej, przeludnienia, życia religijnego,  rodzinnego i społecznego - działała tam m.in. szkoła dla dzieci. Odnosi się także do pomocy udzielanej Żydom przez Polaków i ogólnie stosunków polsko-żydowskim w tym małym, liczącym ok. dziewięć tysięcy ludności miasteczku w centralnej Polsce, na terenie dystryktu radomskiego byłego GG. Poła ludności Kozienic to Żydzi, w dużym stopniu chasydzi. Było to jedno z ważnych, chasydzkich centrów na ziemiach polskich, założone w XVIII wieku przez cadyka Izraela ben Sabataja, znanego jako Magid z Kozienic.

W artykule jest także mowa o akcji likwidacyjnej we wrześniu 1942 r. oraz o wyprzedaży mienia ludności żydowskiej wywiezionej do Treblinki. Tekst oparty został o dokumenty archiwalne (akta Judenratu z Kozienic), prasę (Gazetę Żydowską) oraz wspomnienia i relacje oraz osobiście przeprowadzone wywiady.
Zajścia antyżydowskie na Lubelszczyźnie w pierwszych latach po drugiej wojnie światowej
Authors: Kopciowski Adam
Published: November 2020

In the early years following World War II, the Lublin region was one of the most important centres of Jewish life. At the same time, during 19441946 it was the scene of anti-Jewish incidents: from anti-Semitic propaganda, accusation of ritual murder, economic boycott, to cases of individual or collective murder. The wave of anti-Jewish that lasted until autumn of 1946 resulted in a lengthy and, no doubt incomplete, list of 118 murdered Jews. Escalating anti-Jewish violence in the immediate post-war years was one of the main factors, albeit not the only one, to affect the demography (mass emigration) and the socio-political condition of the Jewish population in the Lublin region
Czy istnieje nowy antysemityzm? Rozmowa z Raulem Hilbergiem
Authors: Hilberg Raul
Published: November 2020

Ostatni wywiad z Raulem Hilbergiem

Logos: Znany jest pański pogląd, iż istniały trzy rozwiązania kwestii żydowskiej: konwersja, wypędzenie i wreszcie eksterminacja. Czy może pan wyjaśnić, co pan przez to rozumie?

Raul Hilberg: Te trzy rozwiązania układają się niewidoczny na pierwszy rzut oka wzór, który nasunął mi się we wczesnej fazie mych badań. Patrząc z perspektywy historycznej,  nie można mieć wątpliwości, że celem   świata chrześcijańskiego była nawrócenie Żydów. Wypędzenia miały miejsce w późnym Średniowieczu, kiedy wydawało się, że Żydzi nie są gotowi nawrócić się na chrześcijaństwo. Ten wzorzec utrzymywał się w Europie przez kilkaset lat:  w Oksfordzie, później w 1492 r. Hiszpanii, a kilka lat później w Portugalii. A zatem, mówiąc o wygnaniach, odnosimy się do  późnego średniowiecza i początków ery nowożytnej.

Sprawa ostatecznego rozwiązania, rozwiązania  trwałego, to pomysł nazistów. Kiedy prześledzimy początki partii nazistowskiej, okaże się, że i wówczas nadal rozważano projekt o emigracji żydów – tak zwany „plan Madagaskar”, który rozpatrywano również w Polsce, a  nawet we Francji (jako że Madagaskar był kolonią francuską).  Projekt ten dotyczył przesiedlenia na tę wyspę wszystkich Żydów. Pomysł ten krążył jeszcze w 1940 r. w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych,  docierając do bliskiego otoczenia Hitlera, zwłaszcza po  kapitulacji Francji w czerwcu tego roku.  Kiedy wojna na zachodzie nie zakończyła się zgodnie z oczekiwaniami Niemiec (już wtedy trwały przygotowywania do ataku na Związek Sowiecki), pojawiła się idea unicestwienia Żydów. Po raz pierwszy była o niej mowa w lutym 1941 r. podczas spotkania Hitlera z grupą funkcjonariuszy partyjnych. Wówczas nie podjął tej decyzji, ale było to tylko kwestią czasu.
Polskie piśmiennictwo na temat zorganizowanej i indywidualnej pomocy Żydom (1945-2008)
Authors: Libionka Dariusz
Published: November 2020

Artykuł traktuje o sposobach opisywania zagadnienia indywidualnej i zorganizowanej pomocy Żydom w polskim dyskursie historycznym w latach 1945-2008. Analizie poddano wypowiedzi prasowe, artykuły naukowe i popularnonaukowe, a wreszcie wydawnictwa książkowe ukazujące się w Polsce (w tym również prace historyków Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie), a także literaturę wychodzącą na emigracji. Omówiono także wykorzystywaną w tekstach polskich badaczy bazę źródłową, stosowane przez nich metody analizy, a także polityczne uwarunkowania dyskursu na temat stosunków polsko-żydowskich w okresie niemieckiej okupacji wyodrębniając najistotniejsze cezury.Zwrócono szczególną uwagę na tendencje panujące w literaturze historycznej w okresie tuż powojennym, w drugiej połowie lat sześćdziesiątych (z kampanią antysyjonistyczną na czele), w połowie lat osiemdziesiątych a wreszcie w latach 2000-2006. Omówiono wszystkie najważniejsze publikacje na temat pomocy Żydom autorstwa T. Berenstein i Adama Rutkowskiego, Szymona Datnera, Władysaław Bartoszewskiego, Kazimierza Iranka-Osmeckiego, Teresy Prekerowej, Jana T. Grossa oraz działalność badawczą i edukacyjną Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, Związku Bojowników o Wolność i Demokrację oraz Instytutu pamięci Narodowej.
Sprawiedliwi niesprawiedliwi, niesprawiedliwi sprawiedliwi
Authors: Tokarska-Bakir Joanna
Published: November 2020

Tekst stanowi próbę nowego, zniuansowanego ujęcia relacji pomiędzy Polakami ratującymi Żydów i ukrywającymi się Żydami, opartą o kilkaset relacji ocalałych i ocalających, składanych przez komisjami historycznymi w Polsce po II wojnie światowej. Rozpatrywne relacje, dotyczące województw kieleckiego, częściowo krakowskiego i białostockiego, składane były przez komisjami historycznymi w Łodzi, Krakowie, w Przemyślu i Białymstoku (Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, zespół 301). Wychodząc z założenia, że nie może być adekwatnego ujęcia historycznego bez poprawnego ujęcia morfologiczno-językowego, autorka wypracowuje własną terminologię opisową, rezygnując zarówno z honoryficznego określenia „Sprawiedliwi“, które heroizuje dynamiczną sytuację ratowania,  jak również z uprzedmiotawiającego określenia „ocaleni“. Uzupełniającą  kategorię źródeł stanowią wywiady etnograficzne, przeprowadzane w wybranych miejscowościach województwa kieleckiego w latach 2004-2008
„Przysięgam walczyć o wolną i potężną Polskę, wykonywać rozkazy przełożonych, tak mi dopomóż Bóg”. Żydzi w AK. Epizod z Ostrowca Świętokrzyskiego
Authors: Skibinska Alina , Libionka Dariusz
Published: November 2020

Artykuł prezentuje wybór dokumentów z procesu z 1949 r. w którym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Kielcach skazano trzech członków ZWZ-AK Obwodu Opatowskiego: Józefa Mularskiego, Leona Nowaka i Edwarda Perzyńskiego za udział w zamordowaniu w lesie koło Kunowa 12 Żydów z getta w Ostrowcu Świętokrzyskim. Dwie ciężko ranne osoby powróciły do getta, jedna z nich przeżyła wojnę (Szloma Icek Zwaigman) i po wyjeździe z Polski złożyła obszerną i szczegółową relację z tego wydarzenia. Relacja Zweigmana stała się podstawą śledztwa i aktu oskarżenia. Skazani na karę śmierci Mularski i Nowak zostali ułaskawieni i po 1956 r. wyszli z więzienia, podobnie jak trzeci skazany. Sprawę kończą kolejno: wyrok z 1957 r. ułaskawiający Józefa Mularskiego, następnie wyrok z 2000 r. przyznający mu wysokie odszkodowanie. Prezentowane materiały są nie tylko dowodem na to, że członkowie polskiego podziemia dopuszczali się zbrodni na Żydach, ale i na sposób funkcjonowania polskiego wymiaru sprawiedliwości oraz Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, która ewidentnie prowadziła politykę tuszowania spraw w których sprawcami zbrodni byli Polacy. Problemy poruszane w tym artykule są słabo zbadanie nie tylko w polskiej historiografii. Prezentowane materiały procesowe pochodzą z Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.
„Arbeit macht frei” – kilka uwag o genezie i podłożu ideowym hasła na podstawie książki Wolfganga Brücknera "Arbeit macht frei: Herkunft und Hintergrund der KZ –Devise"
Authors: Podpora Agnieszka
Published: November 2020

The following paper is based primarly on the extensive study conducted by Wolfgang Brückner in his book Arbeit macht frei: Herkunft und Hintergrund der KZ –Devise. The article aims to present the origin, social context and ideological background of the motto “Arbeit macht frei” and other related texts placed above the entrances to some of the nazi concentration camps. The author raises the question, to what extent was the act of placing of such a motto in a KZ a mere sign of cynism or a conscious demonstration of ideological conviction of the SS-members, internalized in the process of bringing up and socialization in a specific environment.
Zasłyszane na prowincji
Authors: Łubieński Tomasz
Published: November 2020

Artykuł przedstawia różne sposoby patrzenia na kwestię ukrywania Żydów podczas wojny
Tekst – autor – świadectwo. Na marginesie lektury Patrzyłam na usta… Dziennik z warszawskiego getta
Authors: Wolski Paweł
Published: November 2020

Recenzja książki Patrzyłam na usta… Dziennika z warszawskiego getta opisuje kształt edytorski tekstu, odznaczający się zachowaniem transkrypcji zapisu w układzie, jaki został stworzony w rękopisie (linijka tekstu drukowanego na nieparzystej stronie odpowiada w zupełności linijce reprodukcji rękopisu na stronie parzystej). Recenzent zauważa, że redaktorski kszałt dziennika wpisuje się w te nurty współczesnej humanistyki, które z jednej strony uznają materialność tekstu za istotny element znaczenia przekazu, z drugiej zaś podkreślają wymiar etyczny materialności świadectwa jako specyficznego gatunku literatury, wraz z jego skomplikowaną atrybucją autorstwa tekstu. Autor recenzji wskazuje też na ograniczenia, jakie stają przed wydawcą pragnącym zachować materialność świadectwa, które we współczesnej formie wydawniczej musi przybrać formę indeksu (a nie ikonu) materialności świadectwa
Nieznanemu dziecku
Authors: Bartoś Tadeusz
Published: November 2020

Wakacje – to oprócz wyjazdów i wypoczynku także czas spotkań z przyjaciółmi, ci zaś bywają rozmaici. Niektórzy, jak się przy okazji takich spotkań okazuje, w dobrej formie obchodzą dziewięćdziesiąte urodziny. Świat wspomnień przenosi ich w odległe czasy. Oto jedno z nich.Most Poniatowskiego w Warszawie był kiedyś miejscem, po którym częściej się chodziło, niż jeździło. Tak było w czasie II wojny światowej. Od strony Saskiej Kępy biegł nim pewnego razu mały chłopiec. Świadek wydarzenia, który szedł z naprzeciwka, od Nowego Światu, widział, jak za dzieckiem ruszyło biegiem dwóch oficerów Wehrmachtu. Chłopiec dotarł do owego świadka i wpił się w niego, chwytając go z całej siły. Nadbiegli oficerowie, wyrwali malca i wrzucili do rzeki ...
„Uśmiechał się do mnie i przesyłał mi ręką pocałunki”. O relacji Dory Sztatman
Authors: Sulej Karolina , Leociak Jacek
Published: November 2020

Analiza i interpretacja tekstu Dory Sztatman, należącego do zespołu dokumentów Archiwum Ringelbluma ( Ring I, 1092). Tekst stanowi relację ze spotkania młodej Żydówki z dwojgiem niemieckich oficerów w budynku sądów grodzkich na Lesznie i ich wspólnego spaceru na aryjską stronę. Próba spojrzenia na dokument historyczny, nie tylko jako na świadectwo faktycznych zdarzeń, ale szczególnie jako na ślad po "faktach mentalnych" - pragnieniu, marzeniu, zaprzeczeniu.
Dialog chrześcijańsko-żydowski w krainie schorowanej wyobraźni. Na marginesie książki Waldemara Chrostowskiego Kościół, Żydzi, Polska
Authors: Salamon, SJ Janusz
Published: November 2020

W artykule omówiono książkę ks. Waldemara Chrostowskiego Kościół, Żydzi, Polska. Jej autor postrzega relacje między chrześcijaństwem i judaizmem nie w kategoriach dialogu, ale opozycji, rywalizacji i sprzeczności interesów, sugerując ponadto, że to Żydzi są zasadniczo przeciwni dialogowi i nie widzą potrzeby jakiegokolwiek układania się z chrześcijanami. Do tego, naczelnym przesłaniem książki Chrostowskiego jest hasło, że wszystkiemu winni są Żydzi – łącznie z Zagładą
75. rocznica akcji „Reinhardt”
Authors: Libionka Dariusz , Leociak Jacek
Published: November 2020

W nocy z 16 na 17 marca 1942 r. o godzinie 22.00 getto w Lublinie zostało otoczone przez SS i formacje pomocnicze. Na zaciemnionych ulicach włączono oświetlenie. Przedstawiciele Policji Bezpieczeństwa zakomunikowali zebranym pospiesznie członkom Judenratu decyzję o przesiedleniu większości mieszkańców, wyjąwszy posiadaczy wydanych tydzień wcześniej kart pracy. Mieli oni zostać przeniesieni do wydzielonej części getta. Pozostali mieli podlegać deportacji. Wszelkie próby uchylania się od wywózki miały być karane śmiercią. Z miejsca przystąpiono do realizacji tego planu. Oprawcy wdzierali się do mieszkań, wypędzając zdezorientowanych Żydów na ulice. Zastrzelono kilkadziesiąt osób, a 1500 zapędzono na rampę kolejową (...)

Akcja „Reinhardt” była jednym z najbardziej przerażających epizodów w historii XX w. Kilkanaście miesięcy wystarczyło, aby niemieccy i austriaccy kaci położyli ostateczny kres wielowiekowej historii i kulturze polskich Żydów. Niemal każdy rynek polskich miast i miasteczek stawał się miejscem koncentracji deportowanych Żydów, niemal każda ulica polskich miast i miasteczek spłynęła wtedy krwią, niemal każda większa stacja kolejowa była miejscem załadunku jadących na śmierć. Akcja „Reinhardt” odbywała się więc przy odsłoniętej kurtynie, na oczach polskich współmieszkańców, niejednokrotnie przy ich współudziale, a także z ich korzyścią materialną, płynącą z „przejmowania” pozostawionego przez wywiezionych mienia. Skala tego systematycznie przeprowadzonego mordu jest niewyobrażalna. Właśnie dlatego należy wciąż podejmować wysiłki, aby jak najwierniej opisać mechanizm zbrodni oraz działania sprawców. Dziś – według badań przeprowadzonych w 2009 r. na zlecenie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku – wiedza o tej hekatombie jest wciąż znikoma. Na Treblinkę, największy obóz akcji „Reinhardt”, jako miejsce zagłady wskazało 13,8 procent Polaków, na Sobibór 1,9 procent, na Bełżec 0,9 procent. Ta dramatyczna niewiedza i niepamięć po 75 latach od akcji „Reinhardt” domaga się wypełnienia. Tegoroczny numer rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” można potraktować jako apel o dalsze gruntowne studia nad tym tematem.
„Coraz to nowe żądania, coraz to nowe grymasy” – relacja władzy i podporządkowania między Polakami a Żydami w kryjówkach po aryjskiej stronie
Authors: Kowalska-Leder Justyna
Published: November 2020

Bohaterkami tekstu są trzy samotne, niezamożne i niewykształcone Polki (krawcowa, służąca i pracownica kuchni), które podczas wojny ukrywały w swoich mieszkaniach Żydów (w Warszawie i Drohobyczu). Wszystkie trzy udzielały pomocy płatnej, jednak – z tego co wiadomo – żadna z nich nie posunęła się do szantażu finansowego czy też innego znaczącego nadużycia w sferze materialnej. Okoliczności wojenne stały się dla nich natomiast okazją do zaspokojenia potrzeb emocjonalnych, w innych warunkach niemożliwych do zrealizowania. Ich udziałem stała się przyjemność czerpana z posiadania władzy nad drugim człowiekiem i sprawowania nad nim kontroli. W działaniach właścicielek kryjówek można również dostrzec rodzaj odwetu klasowego wobec ukrywanych Żydów. Ich relacje z „podopiecznymi” analizowane są głównie na podstawie dziennika Jerzego Feliksa Urmana oraz pamiętników Karola Rotgebera i Calka Perechodnika. W zrozumieniu odnotowanych tam zachowań Polek i ich interakcji z mieszkańcami kryjówek pomocna jest, poza socjologiczną teorią systemów wymiany, koncepcja Ericha Fromma, który ludzkie okrucieństwo postrzega jako nader złożone zjawisko, niedające się zredukować do działań otwarcie przemocowych
Salomon Greiwer i Warsztaty Miejskie w Bochni
Authors: Swałtek-Niewińska Dagmara
Published: November 2020

The municipal authorities in Bochnia created in 1941 workshops in the town, in order to employ Jews and produce the goods on request of the German authorities. The manager and chief organizer was Solomon Greiwer. The article is focused on the functioning of workshops, and on their impact on the fate of Jews from the Bochnia ghetto.
Śmierć antykwariusza na Chłodnej
Authors: Cieślińska-Lobkowicz Nawojka
Published: November 2020

22 lipca 1942 r. w getcie warszawskim rozpoczęła się wielka akcja likwidacyjna w czasie której ponad 250 tysięcy jego mieszkańców wywieziono do obozu zagłady w Treblince. Dzień wcześniej dla wzbudzenia nastroju przerażenia i rezygnacji Niemcy urządzili odstrzał znanych przedstawicieli gettowej inteligencji. Szerokim echem odbiło się po obu stronach muru zamordowanie wówczas w mieszkaniu na ulicy Chłodnej żydowskiego antykwariusza i wezwanego doń ze strony aryjskiej znanego polskiego lekarza, prof. Franciszka Raszei. W relacjach ocalałych i powojennych wspomnieniach oraz powstałych na ich podstawie opracowaniach przyjęło się uważać, że zamordowanym antykwariuszem był Abe Gutnajer, najbardziej znany przed wojną warszawski kunsthendler, właściciel prestiżowego Salonu Sztuki na Mazowieckiej. Wraz z nim i Raszeją miała zginąć także niemal cała rodzina Abego oraz osoby towarzyszące Raszei w zabiegu operacyjnym. Autorka zajmująca się od lat historią okupacyjnego rynku sztuki dowodzi, że ofiarą tej zbrodni, która prawdopodobnie miała miejsce przedpołudniem 22 lipca 1942 roku, nie padł Abe Guntajer lecz jego starszy brat Bernard, przed wojną właściciel antykwariatu na Wierzbowej oraz Albert Schulberg, antykwariusz ze Lwowa, który w getcie warszawskim zajmował się za zgodą Niemców m. in. skupem dzieł sztuki i antyków dla okupacyjnego salonu sztuki Zofii Leśniewskiej. I to on wezwał prof. Raszeję na konsylium do swego mieszkania na Chłodnej.
Demon pojednania. Dyskurs o współczesnych Sprawiedliwych w powieści popularnej
Authors: Tomczok Marta
Published: November 2020

The author analyzes depictions of the Righteous in several Polish popular novels and the accompanying discourse on rescuing. She proves that in popular fiction such depictions dominate over the reckoning discourse, connected with the Polish shared responsibility for the Holocaust. Tomczok analyzes the reasons for that dominance, referring to the Philo-Semitic violence category described by Elżbieta Janicka and Tomasz Żukowski. She devotes special attention to Maja Wolny’s novel Czarne liście and the controversy over the presentation of the pogrom in Kielce, and, first and foremost, this book’s dependence on the scholarly achievements of the scholars affiliated with the Center for Holocaust Research.
Archeologia zbrodni
Authors: Cajzer Elżbieta
Published: November 2020

Wszystko zaczęło się od kilkunastominutowego filmu. W roku 1967 Wytwórnia Filmów Oświatowych we współpracy z Polską Akademią Nauk zrealizowała krótki film dokumentalny pod tytułem Archeologia. Miał on stanowić materiał dotyczący z metodyki prowadzenia badań archeologicznych. Jako miejsce prac wykopaliskowych wybrano niewielki obszar zlokalizowany w pobliżu krematorium nr III w Birkenau. Decyzja o wytypowaniu tego miejsca została podjęta prawdopodobnie po wcześniejszej wizji lokalnej i przeprowadzeniu wstępnych prac sondażowych. Niestety, nie udało mi się dotrzeć do dokumentacji dotyczącej sondaży i ich wyników, można natomiast przypuszczać, że ilość nagromadzonego materiału historycznego w miejscu przeprowadzenia sondaży pozwoliła na dokładne określenie obszaru przyszłych wykopalisk.
Na marginesie funkcjonowania sądów polskich w Generalnym Gubernatorstwie. Przypadek Majera Wolberga
Authors: Wiatr Ewa
Published: November 2020

To nie będzie historia długa i dramatyczna. Trudno też z niej zrobić nauko- wą rozprawę odwołującą się do fachowej literatury. Będzie to raczej opowieść na marginesie nauki, dotykająca szeroko pojętych stosunków polsko-żydowskich w czasie drugiej wojny światowej, z koniem w tle. Będzie to historia, która gdyby nie była prawdziwa, mogłaby stać się częścią scenariusza mającego za zadanie pokazać wojnę okraszoną lekkimi, choć niepozbawionymi dramatyzmu scenami. Jest  to  opowieść  wysnuta  z  jednej  teczki  archiwalnej,  przechowywanej w Archiwum Państwowym w Piotrkowie Trybunalskim, w zespole Sąd Grodz- ki w Pławnie
Zagłada w „Muzeum życia” (Muzeum Polin i jego kłopoty z muranowskim genius loci)
Authors: Leociak Jacek
Published: November 2020

Muzeum Historii Żydów Polskich jest dziełem wielu wspaniałych ludzi i każdy z nich ma w tym dziele swój udział. Była to praca trudna, żmudna, wymagająca ogromnego poświęcenia. Dołączyłem do tego zespołu w 2006 r., by wraz z Barbarą Engelking współtworzyć koncepcję galerii Zagłady (w pierwszym etapie byli z nami Havi Dreyfuss i Jakub Petelewicz). Do chwili otwarcia wystawy stałej upłynęło osiem lat pracy, osiem lat wspaniałej poznawczej przygody. Za to jestem wdzięczny i dziękuję wszystkim, z którymi dane mi było współpracować. Jestem dumny z tego wielkiego dzieła, jakim jest wystawa stała (Core Exhibition), i dzielę zasłużoną satysfakcję z tymi, dzięki którym ten projekt mógł się urzeczywistnić. Muzeum Historii Żydów Polskich już działa, wystawa stała od października 2014 r. jest udostępniona zwiedzającym. Towarzyszyły temu głosy zachwytu ze wszystkich stron Polski i świata. I usprawiedliwiona radość. Ale czas euforii mamy już za sobą. Ten etap powinniśmy zamknąć i zająć się teraz krytycznym namysłem nad tym, co stworzyliśmy. Nastał czas realizacji misji muzeum. Według mnie jednym z najważniejszych elementów tej misji jest jak najlepsze funkcjonowanie wystawy stałej. Naszą powinnością jest dążenie do tego, żeby najpełniej przekazywała wypracowane przez twórców przesłanie. Dlatego też - powiem szczerze – drażnią mnie te niemilknące wciąż zachwyty nad muzeum i wystawą, ta sięgająca egzaltacji propaganda sukcesu, to nieustanne myślenie w kategoriach „najlepsze muzeum w Europie, a może i na świecie”. Razi to tym bardziej, że euforyczne eksklamacje płyną ze strony tych, którzy obecnie muzeum kierują, chwalą więc – w sposób niemający doprawdy miary – samych siebie. Takie bezgraniczne samozadowolenie wydaje mi się czymś jałowym i niebezpiecznym. Zaciemnia horyzont, rozbraja intelektualną przenikliwość i zmysł krytyczny, obezwładnia i usypia w takt miłej dla ucha melodii „sukces, sukces, sukces…”. Chcę przyjrzeć się krytycznym okiem temu, jak funkcjonuje muzeum wraz z wystawą stałą w otaczającej go przestrzeni.
Robert Kuwałek in memoriam
Authors: Libionka Dariusz
Published: November 2020

Roberta Kuwałka poznałem kilkanaście lat temu. Miałem szczęście współpracować z Nim przy realizacji kilku projektów. Imponowały mi zarówno Jego wiedza i erudycja, jak i rzadko spotykana pasja i zaangażowanie w to, co robił. Podziwiałem także wrażliwość w traktowaniu tematów trudnych, szczerość i odwagę w obronie własnych przekonań. Równocześnie był Robert człowiekiem niezwykle otwartym, o wyjątkowej inteligencji, subtelności i poczuciu humoru. W ostatnich latach widywaliśmy się prawie codziennie, pracując w Państwowym Muzeum na Majdanku. Ostatni raz rozmawialiśmy w przeddzień Jego wyjazdu do Lwowa.

Odejście Roberta stanowi niepowetowaną stratę dla Jego przyjaciół, kolegów i międzynarodowego środowiska historyków zajmujących się Zagładą.
„Raport Karskiego” – kontrowersje i interpretacje
Authors: Rappak Wojtek
Published: November 2020

Niniejszy artykuł jest częścią większej pracy o Karskim. Na pracę tę składają się głównie badania historyczne oparte na analizie źródeł oraz krytyczny przegląd obecnej literatury i stanu wiedzy historycznej. Żaden historyk chcący pisać o Janie Karskim nie może jednak abstrahować od faktu, że Karski stał się postacią, o której się teraz dużo mówi. Rok 2014 to Rok Jana Karskiego, ogłoszony oficjalnie 24 kwietnia 2014 r. przez Sejm RP w setną rocznicę jego urodzin w Łodzi. Pomimo drobnych kłopotów z precyzyjnym ustaleniem daty urodzenia Karskiego (właśc. Jana Romualda Kozielewskiego) uhonorowanie to odbyło się w wielu innych miejscach, m.in. w Waszyngtonie, gdzie amerykański Senat ogłosił specjalną deklarację upamiętniającą życie i osiągnięcia Karskiego, oraz w Parlamencie Europejskim w Brukseli, gdzie odbyła się konferencja pt. „Odpowiedzialność za ochronę – spuścizna Jana Karskiego”. 2014 to rok, w którym Jan Karski wstąpił do polskiego Panteonu i umieszczony został już nieco powyżej Jerzego Giedroycia, a w pobliżu Karola Wojtyły.
Habent sua fata libelli. Okupacyjny rynek sztuki w Warszawie a własność żydowska
Authors: Cieślińska-Lobkowicz Nawojka
Published: November 2020

W przedwojennej Warszawie znaczną rolę w niewielkim środowisku marszandów i pasjonatów sztuki odgrywali żydowscy kolekcjonerzy i kunsthendlerzy. Prywatne zbiory zamożnych marszandów, prowadzących profesjonalne salony artystyczne na najelegantszych ulicach miasta, uchodziły za znakomite. Największym mirem w tej grupie cieszyli się bracia Bernard i Abe Guntajerowie. Odpowiednio skromniejszą pozycję zajmowało znaczne grono pomniejszych antykwariuszy i handlarzy starzyzną, często znających jedynie jidysz, gnieżdżących się w maleńkich sklepikach nieodległych od eleganckiego centrum.

Niemal wszyscy warszawscy żydowscy kunsthendlerzy: bogaci i biedni, zasymilowani i ortodoksyjni, zginęli wraz z rodzinami, często bezimiennie, w getcie warszawskim lub w Treblince. Ocalało kilku po aryjskiej stronie. A co stało się z obiektami zgromadzonymi w żydowskich salonach i antykwariatach oraz ze zbiorami prywatnymi ich zamordowanych właścicieli? Kto wszedł na opuszczone przez nich miejsce? Szerzej: jak zmienił się rynek antykwaryczny w okupowanej Warszawie? Do jakiego stopnia ten okupacyjny handel opierał się na dziełach sztuki, precjozach i cennych wyrobach rzemiosła, które do wybuchu wojny należały do żydowskich właścicieli? Kiedy, gdzie i przez kogo obiekty te sprzedawano dla wspomożenia i ratowania zamkniętych w getcie lub ukrywających się osób, a kiedy pochodziły z rabunku czy szantażu i przyjmowane były przez aryjskich antykwariuszy bez skrupułów mimo wiedzy o ich pochodzeniu lub z jej świadomym pominięciem?

Autorka stara się odpowiedzieć na te pytania na podstawie zachowanych – niestety nielicznych – dokumentów archiwalnych i wycinkowych wspomnień, korzystając również ze znanych jej materiałów źródłowych z terenu okupowanego Krakowa i Lwowa oraz ostrożnie posługując się analogią z mechanizmami rynku sztuki w innych krajach okupowanej Europy.

Trudności interpretacyjne wynikają ponadto z enigmatyczności źródeł, koniecznej ze względu na dyskrecjonalny charakter handlu sztuką, wzmożony w okresie okupacji. Handel przedmiotami żydowskiej proweniencji był przecież nielegalny w ujęciu niemieckich przepisów, należało też zachować ścisłą konspirację, gdy w grę wchodziły ratunek lub pomoc ich właścicielom. W stopniu nie mniejszym przemilczanie i zacieranie prawdziwego pochodzenia oferowanych przedmiotów służyło ukryciu nieuczciwego sposobu wejścia w ich posiadanie i/lub nieprawego dysponowania nimi. Granica między tak odmiennymi przyczynami owej wzmożonej dyskrecji bywała całkiem rozmyta.

Ta okupacyjna patologia rynku antykwarycznego przetrwała, powodując jego trwałe zepsucie, odczuwalne dojmująco po dziś dzień: zatarcie prawdziwej proweniencji oferowanych obrazów i antyków, które do 1939 r. należały do żydowskich właścicieli.
Zamiast negacjonizmu. Topografia symboliczna terenu dawnego getta warszawskiego a narracje o Zagładzie
Authors: Janicka Elżbieta
Published: November 2020

Analiza porównawcza dwóch pomników wzniesionych przy jednej ulicy na terenie dawnego getta warszawskiego – pomnika Umschlagplatzu (1988) oraz pomnika Poległym i Pomordowanym na Wschodzie (1995) [monument to the Fallen and Murdered in the East] – pokazuje, w jaki sposób zrównanie nazizmu ze stalinizmem, jeśli nie komunizmem, zostało wpisane w topografię symboliczną tego miejsca. Stawką opisywanej operacji jest holokaustyzacja [holocaustization] tzw. polskiego losu, którego emblematami są wywózki w głąb ZSRR i zbrodnia katyńska. Ramę narracyjną całości stanowi dyskurs antykomunistyczny o nadal nierozbrojonym antysemickim potencjale (mit żydokomuny, teoria dwu ludobójstw [double genocide theory]). Efektem jest racjonalizacja (przedstawienie jako zasłużonej kary czy samoobrony) większościowych polskich postaw i zachowań wobec Żydów w okresie Zagłady. Przyrost wiedzy o faktach zamiast zakłócać heroiczno-martyrologiczne narracje [narratives] o przeszłości grupy dominującej, powoduje ich mutację i wzmocnienie. Kontekstem zjawiska jest polityka pamięci [politics of memory], jaką na forum europejskim prowadzą Polska oraz kraje bałtyckie. Jej dynamika polega na przesuwaniu granic europejskiego kompromisu pamięciowego: racjonalizacji Holokaustu oraz antysemityzmu – w trosce o własny wizerunek bohatera i ofiary.