Ανάλυση της έκφρασης προγνωστικών και προβλεπτικών δεικτών σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο των ωοθηκών υπό θεραπεία με ανάλογα πλατίνας και ταξάνες
Authors: Ποντικάκης Σπυρίδων 
Published: September 2021

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι ένας από τους πιο συχνούς καρκίνους στις γυναίκες στο δυτικό κόσμο και έχει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από όλους τους γυναικολογικούς καρκίνους. Το 90% των περιπτώσεων προκύπτουν από το επιφανειακό επιθήλιο (επιθηλιακός καρκίνος ωοθηκών) και από τους τελευταίους, το 40 – 50% αφορούν ορώδη αδενοκαρκινώματα.Η θεραπεία επιλογής για τους ασθενείς με καρκίνο σταδίου Ι-ΙΙ είναι η ολική υστερεκτομή με αφαίρεση των εξαρτημάτων συμπληρούμενη με επιπλεκτομή. Οι περισσότεροι όμως όγκοι διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο (III), οπότε ακολουθεί χειρουργική εξαίρεση, ώστε να επέλθει κυτταρομείωση του μετρητού όγκου της νόσου, ακολουθούμενη από χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής με σχήματα που περιέχουν συνδυασμό αναλόγων πλατίνας και ταξάνης.Από τους ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία, αντικειμενική ανταπόκριση εμφανίζει ένα ποσοστό 70 – 80% ενώ το υπόλοιπο ποσοστό (20 – 30%) παρουσιάζει υπολειμματική ή προοδευτική φαρμακο – αντοχή. H αδυναμία πρόγνωσης της απόκρισης των ασθενών σε συγκεκριμένες θεραπείες, αποτελεί μεγάλο εμπόδιο στην βελτίωση της αντιμετώπισης γυναικών με καρκίνωμα ωοθηκών, καθώς η χορήγηση της χημειοθεραπείας παραμένει εμπειρική.Η ενδογενής και η επίκτητη φαρμακο – αντοχή περιορίζουν την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας του καρκίνου και φαίνεται να αποδίδονται:για την πλατίνα, σε ελαττωμένη κυτταρική συσσώρευση φαρμάκου, αυξημένη κυτταροπλασματική αποτοξίνωση και αυξημένη επιδιόρθωση DNA.για τις ταξάνες, στην μεταφορά του φαρμάκου, το μεταβολισμό και τη φαρμακοδυναμική.Τέλος, υπάρχουν αρκετά προκλινικά και κλινικά στοιχεία που υποδεικνύουν ότι οι DNA πολυμορφισμοί, τα επίπεδα mRNA και οι μεταλλάξεις γονιδίων εμπλέκονται στα μεταβολικά μονοπάτια πλατίνας και ταξάνης, άρα πιθανότατα συσχετίζονται με το αποτέλεσμα της θεραπείας και την τοξικότητα.Τα τελευταία χρόνια έχουν υποδειχθεί μοριακοί μηχανισμοί αντοχής σε πλατίνα και ταξάνες, μέσω της έκφρασης συγκεκριμένων γονιδίων, η οποία φαίνεται να επηρεάζει την απόκριση των ασθενών στη χημειοθεραπεία. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ακόμη αρκετά αδιευκρίνιστα σημεία τόσο στην απεικόνιση του συνολικού φάσματος των μοριακών αλληλεπιδράσεων, όσο και στην αρμονική συσχέτιση των μοριακών μηχανισμών αντοχής με τα κλινικά δεδομέναΜε βάση τα παραπάνω, θα πραγματοποιηθεί μια αναδρομική κλινική φαρμακογενωμική μελέτη σε γυναίκες με καρκίνωμα ωοθηκών (EOC) σταδίου Ic-IV που υποβλήθηκαν σε θεραπεία πρώτης γραμμής με συνδυασμό πλατίνας με ταξάνες.Ο κύριος σκοπός αυτής της ανάλυσης θα είναι ο έλεγχος της προγνωστικής ή/και προβλεπτικής αξίας των γονιδίων: ATP7B (ATPase copper transporting beta), ERCC1 (ERCC excision repair 1, endonuclease non-catalytic subunit), BRCA1 (BRCA1, DNA repair associated), BRCA2 (BRCA2, DNA repair associated),UIMC1 (ubiquitin interaction motif containing 1 ή RAP80),HOXA9 (homeobox A9),DAXX (death domain associated protein),TXN (thioredoxin ή TRX1),THBS1 (thrombospondin 1 ή TSP1) και PRR13 (proline rich 13 ή TXR1) διερευνώντας την εμπλοκή τους στην αντοχή των καρκινικών κυττάρων στις δύο προαναφερθείσες κατηγορίες χημειοθεραπευτικών. Αντίστοχη προσέγγιση έγινε με τον έλεγχο έκφρασης των πρωτεϊνών:p53, CRM1, DR4, DR5 καιP27kip. Ο τελικός στόχος θα είναι η κατασκευή και αξιολόγηση ενός προληπτικού βιολογικού μοντέλου, με βάση το οποίο θα χορηγείται εξατομικευμένη χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής.