Προγνωστικοί δείκτες της βιολογικής συμπεριφοράς των νευροενδοκρινών όγκων του πνεύμονα
Authors: Κανάκης Γεώργιος 
Published: September 2021

Τα Πνευμονικά Καρκινοειδή (ΠΚ) είναι από τους συχνότερους νευροενδοκρινείς όγκους. Το υπάρχον σύστημα ταξινόμησής τους κατά ΠΟΥ (τυπικά, ΤΚ και άτυπα καρκινοειδή, ΑΚ), εμπεριέχει στοιχεία αξιολόγησης της βιολογικής συμπεριφοράς, ωστόσο έχουν συχνά παρατηρηθεί ΠΚ, που η συμπεριφορά τους δεν μπορεί να προβλεφθεί επαρκώς. Συνεπώς είναι επιθυμητή η ανεύρεση προγνωστικών δεικτών που να αξιολογούνται συμπληρωματικά ή/και ανεξάρτητα από τη μορφολογία των ΠΚ. Σκοπός: η ανοσοϊστοχημική μελέτη της έκφρασης στα ΠΚ του IGF-1, του υποδοχέα του, IGF-1R, του CTGF και του HIF-1α και η αξιολόγηση του ρόλου τους στην πρόγνωσή των ΠΚ σε συνδυασμό με το δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού Ki-67. Επιπλέον, η ανοσοϊστοχημική χαρτογράφηση της έκφρασης των πέντε υποτύπων υποδοχέων σωματοστατίνης (SSTR1-5) και του υποδοχέα 2 της ντοπαμίνης (DR2) στα ΠΚ, ως πιθανοί στόχοι μοριακών θεραπειών. Μελετήθηκαν 121 ΠΚ (104 TΚ και 17 AΚ) από 110 ασθενείς. Κατά την πολυπαραγοντική ανάλυση μόνο ο Ki-67 (βέλτιστη διχοτόμος τιμή 3,4%), η ηλικία κατά τη διάγνωση και η παρουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων συσχετίστηκαν σημαντικά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης απομακρυσμένων μεταστάσεων. Αντιθέτως, ενώ όλοι οι παράγοντες που μελετήθηκαν (IGF-1, IGF-1R, CTGF και HIF-1α) εκφράζονταν στην πλειονότητα των όγκων (78.5%, 67%, 72% και 78%, αντιστοίχως). κανένας από αυτούς δε συνεισέφερε στο προγνωστικό μοντέλο. Η έκφρασή τους ήταν πιο συχνή στα TΚ, αν και στατιστικά σημαντική μόνο για τον HIF-1α ( 82% έναντι 53 %, p= 0,023), ο οποίος επιπλέον εκφράστηκε πιο συχνά σε όγκους ≤10mm. Αντίθετα, ο CTGF εκφράστηκε σε όγκους >10 mm (79% έναντι 50%, p= 0,007), και σε όγκους συνοδευόμενους από λεμφαδενικές (90% έναντι 67%, p= 0,056) και απομακρυσμένες μεταστάσεις (89% έναντι 65%, p= 0,044). Η έκφραση του IGF-1 και του IGF-1R δεν συσχετίστηκε σημαντικά με καμία παράμετρο. Η ανίχνευση των ανωτέρω παραγόντων κυρίως σε μικρούς, καλά διαφοροποιημένους όγκους συνηγορεί υπέρ ενός ρόλου τους σε πρώιμο στάδιο της ογκογένεσης, ενώ ο CTGF τείνει να εκφράζεται σε μεταγενέστερα στάδια πιο εκτεταμένης νόσου, πιθανώς ως επιφαινόμενο της συσσώρευσης του HIF-1α. Η έκφραση των υποδοχέων ήταν: SSTR1 (63%), SSTR2A (72%), SSTR5 (40%) SSTR3 (20%), SSTR4 (0%) και DR2 (74%) και ήταν κυρίως μεμβρανική για τον SSTR2A, ενώ των υπολοίπων κυτταροπλασματική. Συνέκφραση του DR2 παρατηρήθηκε κυρίως με τους SSTR1 και SSTR2A (56% και 63%). Τα αποτελέσματα του SSTR2A επιβεβαιώθηκαν με Octreoscan (90% συμφωνία - k = 0,62), όπου μεμβρανική έκφραση σχετίστηκε με υψηλότερο uptake. Σε ένα υποσύνολο 20 ΠΚ, αναζητήθηκε m-RNA των υποδοχέων με ημι-ποσοτική RT-PCR και ο βαθμός συμφωνίας με τα αποτελέσματα της ανοσοϊστοχημείας ήταν ικανοποιητικός τουλάχιστον για τους SSTR2A, SSTR3, SSTR4 και DR2. Η έκφραση των υποδοχέων δεν εμφάνισε συσχέτιση με την επιθετικότητα του όγκου ή τη λειτουργικότητά του, ενώ ο DR2 ανιχνεύθηκε συχνότερα στα AΚ. Η εύρεση συνέκφρασης των SSTR τόσο μεταξύ τους όσο και με τον DR2 σε ένα σημαντικό αριθμό των όγκων θα μπορούσε να παράσχει τη λογική βάση για την πιθανή θεραπεία των ΠΚ με παράγοντες που στοχεύουν αυτούς τους υποδοχείς.