Διερεύνηση της επίδοσης μαθητών με ειδική διαταραχή της ανάγνωσης στην αναγνωστική κατανόηση στην ξένη γλώσσα, μέσω διαφοροποιημένου κριτηρίου αξιολόγησης
Authors: Αθανασιάδου Παναγιώτα 
Published: June 2024

Στη διεθνή βιβλιογραφία γίνεται σημαντική αναφορά σε παρεμβατικά προγράμματα και στρατηγικές που αφορούν τους μαθητές με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες (ΕΜΔ), ενώ λιγότερο εκτενής είναι η βιβλιογραφία σχετικά με την διαφοροποιημένη αξιολόγηση των μαθητών αυτών. Ωστόσο, με βάση τις υπάρχουσες έρευνες έχουν προταθεί διαφοροποιήσεις που αφορούν κυρίως στην παρουσίαση των κριτηρίων όπως η προφορική ανάγνωση του κειμένου, η χρήση υπολογιστή και οι διαφοροποιήσεις στην παρουσίαση των ερωτημάτων του κριτηρίου και των στελεχών αυτών. Οι παρούσες διαφοροποιήσεις έχουν μελετηθεί σε μονόγλωσσους πληθυσμούς με ΕΜΔ, ενώ περιορισμένες είναι οι έρευνες που αφορούν στην δεύτερη/ξένη γλώσσα σε συνδυασμό με την παρουσία ΕΜΔ. Επιπλέον, έρευνες σχετικά με πολλαπλές διαφοροποιήσεις που άπτονται ποικίλων τομέων έχουν διεξαχθεί στο εξωτερικό, ενώ στην Ελλάδα έχει ερευνηθεί περιορισμένος αριθμός διαφοροποιήσεων. Οι διαφοροποιήσεις στην πλειοψηφία τους έχουν παρουσιάσει θετική επίδραση στην επίδοση των μαθητών με ΕΜΔ, γεγονός που αποδεικνύει την σημασία της χρήσης διαφοροποιήσεων κατά την αξιολόγηση των μαθητών αυτών με στόχο μια πιο αντιπροσωπευτική εικόνα της επίδοσής τους. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εξετάσει την αποτελεσματικότητα τεσσάρων διαφοροποιήσεων που αφορούν στην παρουσίαση κριτηρίων αναγνωστικής κατανόησης σε επίπεδο συμπλήρωσης απαντήσεων, οδηγιών και στελεχών του κριτηρίου, καθώς και τρόπου παρουσίασης του κειμένου. Οι τέσσερις διαφοροποιήσεις αφορούν στην απουσία απαντητικού φυλλαδίου, στην κάθετη παρουσίαση των στελεχών του κριτηρίου, στην διαφοροποίηση των οδηγιών με υπογράμμιση των σημαντικών στοιχείων και μείωση του μήκους προτάσεων και στην παροχή λεξικής βοήθειας εντός του κειμένου. Τέλος, οι διαφοροποιήσεις αφορούν κριτήρια αναγνωστικής κατανόησης στην δεύτερη/ξένη γλώσσα, τομέας που δεν έχει διερευνηθεί σε επίπεδο διεθνούς και ελληνικής βιβλιογραφίας. Οι συμμετέχοντες της έρευνας ήταν μαθητές με Ειδική Διαταραχή της Ανάγνωσης (ΕΔΑ) και τυπικοί μαθητές (Ν=96) με δεύτερη/ξένη γλώσσα τα Αγγλικά. Οι μαθητές χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες των 24 ατόμων που περιλάμβαναν 12 τυπικούς μαθητές και 12 μαθητές με ΕΔΑ. Κάθε ομάδα συμπλήρωσε δύο φόρμες ενός κριτηρίου αναγνωστικής κατανόησης που περιελάμβαναν 3 κείμενα ίδιας δυσκολίας και έκτασης και οι οποίες χορηγήθηκαν σε διαφορετική σειρά στην κάθε ομάδα, με σκοπό την εξέταση της επίδρασης της κόπωσης. Ακόμα, η παροχή διαφοροποίησης έγινε σε διαφορετική φόρμα σε κάθε ομάδα, ώστε όλα τα κείμενα να δοθούν στο δείγμα και στις δύο συνθήκες (διαφοροποιημένη-τυπική χορήγηση, πρώτο-δεύτερο σε σειρά συμπλήρωσης). Επιπλέον, βάσει των αποτελεσμάτων οι διαφοροποιήσεις συζητήθηκαν ως προς την εγκυρότητά τους με βάση τις θεωρίες που έχουν προταθεί για την αξιολόγηση των διαφοροποιήσεων, συγκεκριμένα την θεωρία της Αλληλεπίδρασης και την θεωρία της Διαφορικής Ενίσχυσης. Οι δυο θεωρίες αναφέρουν πως για την εγκυρότητα της διαφοροποίησης που χορηγείται είναι απαραίτητη η μη επιρροή της επίδοσης των τυπικών μαθητών ή εάν υπάρξει βελτίωση της επίδοσής τους αυτή να είναι μικρότερη της βελτίωσης που παρουσιάζουν οι μαθητές με ΕΜΔ. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι διαφοροποιήσεις παρέχουν σημαντική βοήθεια στους μαθητές με ΕΔΑ κατά την συμπλήρωση των κριτηρίων αναγνωστικής κατανόησης. Σύμφωνα με την παρούσα έρευνα σε καμία από τις διαφοροποιήσεις δεν φάνηκε στατιστικά σημαντική επίδραση της κόπωσης κατά την συμπλήρωση των κριτηρίων. Αναφορικά με τις διαφοροποιήσεις per se, στατιστικά σημαντική διαφορά δεν παρατηρήθηκε στην διαφοροποίηση της απουσίας του απαντητικού φυλλαδίου. Στον αντίποδα, οι διαφοροποιήσεις των οδηγιών, της δομής του κριτηρίου και της παροχής λεξικής βοήθειας παρουσίασαν στατιστικά σημαντική διαφορά για τους μαθητές με ΕΔΑ, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι μαθητές με ΕΔΑ χρειάζονται την παροχή περαιτέρω διαφοροποιήσεων, ώστε να αποδώσουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Ωστόσο, καμία από τις διαφοροποιήσεις οι οποίες δόθηκαν δεν οδήγησε σε αποτελέσματα τα οποία να προσεγγίζουν την επίδοση των τυπικών μαθητών. Οι τρεις διαφοροποιήσεις που έδωσαν σημαντικά αποτελέσματα κρίθηκαν έγκυρες με βάση την αντίστοιχη θεωρία.Τα παραπάνω αποτελέσματα μπορούν να οδηγήσουν σε ενίσχυση της εκπαιδευτικής πράξης και επίτευξη του καθολικού σχεδιασμού ο οποίος αποτελεί το ζητούμενο για την οργάνωση της σημερινής εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Πιο συγκεκριμένα, οι διαφοροποιήσεις αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο άτυπα από οποιοδήποτε εκπαιδευτικό, ώστε να αποτυπωθεί αντιπροσωπευτικότερα η επίδοση των μαθητών, όσο και να διερευνηθούν περαιτέρω για την χρήση και σε επίσημες εξετάσεις στο πλαίσιο του σχολείου ή πιστοποιήσεων γλωσσομάθειας.