Ανάκτηση, αξιοποίηση, αποκατάσταση τοπίων εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου
Authors: Παπαδοπούλου Αναστασία 
Published: September 2021

H έρευνα διεξάγεται στο επιστημονικό πεδίο της Αρχιτεκτονικής Τοπίου. Αναφέρεται στη μελέτη και τη διερεύνηση δυνατοτήτων και αναγκαιότητας αποκατάστασης των τοπίων εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου και ειδικότερα εκείνων της επιφανειακής εξόρυξης. Tα τοπία αυτά αποτελούν σύνηθες φαινόμενο στον ελλαδικό χώρο, είναι άμεσα αντιληπτά και αποτελούν πεδίο διεθνούς πρακτικής ανασχεδιασμού του τοπίου. Η διατριβή αρθρώνεται σε τέσσερα μέρη. Στο πρώτο μέρος διευκρινίζεται το αντικείμενο, ο στόχος, η χρησιμότητα και η σημασία της έρευνας, τόσο για την αρχιτεκτονική τοπίου γενικότερα όσο και για την άσκησή της ως προς το συγκεκριμένο πεδίο για τον ελλαδικό χώρο. Στο δεύτερο μέρος καλύπτεται βιβλιογραφικά η θεωρητική διερεύνηση ως προς έννοιες και σχετικούς ορισμούς όπως, υποβάθμιση, κακοποίηση, αποκατάσταση τοπίων. Χρησιμοποιείται η έννοια της αποκατάστασης, της ανάκτησης, αξιοποίησης και εν τέλει της αναγκαιότητας σχεδιασμού τοπίου για την επαναφορά σε συνθήκες ισορροπίας των υποβαθμισμένων, κακοποιημένων αυτών τοπίων. Γίνεται ιστορική αναδρομή και αναπτύσσονται οι μορφές και τα προβλήματα εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου στον ελλαδικό χώρο, όπως επίσης το θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο. Διερευνάται η συμβολή του σχεδιασμού αρχιτεκτονικής τοπίου στη διαμόρφωση ταυτότητας και στη διασφάλιση αειφορικής εξέλιξης του προς αποκατάσταση τοπίου. Στο τρίτο μέρος γίνεται η μεθοδική διερεύνηση μελετών αποκατάστασης τοπίου με βάση παραδείγματα από το διεθνή και τον ελλαδικό χώρο. Αναπτύσσεται μια κωδικοποίηση για τη μελέτη των περιπτώσεων στην οποία ενσωματώνεται η σχεδιαστική παράμετρος στη διαδικασία ταξινόμησης και επεξεργασίας του συγκεντρωθέντος υλικού. Προσδιορίζονται τα κριτήρια με βάση τα οποία επιλέγονται τα συγκεκριμένα παραδείγματα και η μεθόδευση που ακολουθείται για τη δυνατότητα συγκριτικής τους ανάγνωσης, επεξεργασίας και αξιολόγησης. Παρουσιάζονται σε πίνακες, χωριστά για τα διεθνή παραδείγματα ή τα ελληνικά, δεδομένα επί βασικών σχεδιαστικών αρχών όπως, οικολογικές, συνθετικές, αντιληπτικές και προκύπτουν ομοιότητες ή διαφορές σε σχέση με την αξία, τις ιδιαιτερότητες, τα λάθη ή τις παραλείψεις στο σχεδιασμό του τοπίου εξόρυξης με ενδιαφέροντα συμπεράσματα ως προς καθοριστικές όπως αποδεικνύεται για το είδος της αποκατάστασης παραμέτρους. Η μεθοδική προσέγγιση που ακολουθείται ως προς τον σχεδιασμό του τοπίου είναι αυτή της κοινωνικής, οικολογικής και αντιληπτικής με έμφαση στη σύνθετη και σφαιρική, η οποία εμπλουτίζεται με κριτήρια που αφορούν στη μορφή των τοπίων αποκατάστασης, τη σύνθεση ή τις χαρακτηριστικές σχεδιαστικές τάσεις. Η διατριβή, εισάγει βασικές συνθετικές για την αρχιτεκτονική τοπίου διαστάσεις και τις συνδυάζει με τη σύγχρονη σφαιρική προσέγγιση, την ικανοχωρητικότητα και το τοπιακό δυναμικό για να προτείνει τη συστηματική αξιοποίησή τους στο σύγχρονο σχεδιασμό του τοπίου. Συμπερασματικά προκύπτει ως καταλληλότερη η εφαρμογή της μελέτης σχεδιασμού τοπίου και στην αποκατάσταση τοπίων εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου. Στο τέταρτο μέρος, συνοψίζονται τα γενικά συμπεράσματα και διατυπώνεται η συνολική πρόταση της διατριβής, η οποία αντιμετωπίζει με σύγχρονο τρόπο την αποκατάσταση των τοπίων εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου, τεκμηριώνει την πρόταση σε βιβλιογραφική και εφαρμοσμένη έρευνα και προτείνει θεσμοθέτηση μελετών αποκατάστασης – σχεδιασμού τοπίου, καθώς και τον τρόπο προσέγγισης και τα αξιολογικά κριτήρια που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται, υποδεικνύοντας τη χρησιμότητά της, παράλληλα, βοηθητικά ή και ανεξάρτητα ως προς άλλες μελέτες που είναι θεσμοθετημένες, όπως αυτές των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, των χωροταξικών, αρχιτεκτονικών, φυτοτεχνικών κ.α. μελετών.