Συνεργασία εκπαιδευτικών για την εφαρμογή ενός νέου προγράμματος σπουδών στα μαθηματικά στο Γυμνάσιο
Authors: Στουραΐτης Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Η διατριβή αναφέρεται στην εφαρμογή ενός νέου προγράμματος σπουδών (ΠΣ) για τα μαθηματικά του γυμνασίου από τους εκπαιδευτικούς δύο σχολείων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στη διαδικασία υλοποίησης του ΠΣ και στις συζητήσεις στις ομάδες των εκπαιδευτικών αναδύονται αντιθέσεις οι οποίες ενεργοποιούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι αποφάσεις των εκπαιδευτικών αναφέρονται στους στόχους που θέτουν και στις δράσεις που επιλέγουν κατά την εφαρμογή στην τάξη των προτάσεων του νέου ΠΣ. Τα ερευνητικά ερωτήματα της διατριβής εστιάζουν στη μελέτη των αντιθέσεων και του περιεχομένου τους, στις αποφάσεις των εκπαιδευτικών και τους παράγοντες που τις επηρεάζουν, και στην επίδραση που μπορεί να έχουν οι αποφάσεις στο μετασχηματισμό της διδασκαλίας των μαθηματικών. Η συστηματική μελέτη των αντιθέσεων και των αποφάσεων των εκπαιδευτικών μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην κατανόηση της διδασκαλίας των μαθηματικών και στην ανάπτυξή της.Το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας περιλαμβάνει τη Θεωρία της Δραστηριότητας όπως αυτή διαμορφώνεται από τους Leont'ev και Engeström και τη διαλεκτική λογική ως τρόπο προσέγγισης και ερμηνείας της εξέλιξης κάθε δυναμικού συστήματος. Επιπλέον, υιοθετείται η προσέγγιση του ΠΣ στη δράση, σύμφωνα με την οποία το ΠΣ που τελικά πραγματώνεται στην τάξη βρίσκεται σε μια συνεχή διαμόρφωση από τα υλικά του ΠΣ, τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές.Τα δεδομένα προέρχονται από ομαδικές συζητήσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών που είχαν ως περιεχόμενο το σχεδιασμό της διδασκαλίας και τον αναστοχασμό πάνω σε αυτήν. Εκτός από τις συναντήσεις στα σχολεία, που έγιναν κατά τη διάρκεια ενός έτους, με κάθε εκπαιδευτικό έγιναν και δύο ατομικές συνεντεύξεις. Η ανάλυση των δεδομένων στηρίχθηκε σε μεθόδους της Θεμελιωμένης Θεωρίας.Τα αποτελέσματα δείχνουν το σημαντικό ρόλο που έχουν στην ανάδυση των αντιθέσεων το νέο ΠΣ και οι ανάγκες των μαθητών, όπως γίνονται αντιληπτές από τους συμμετέχοντες. Οι αντιθέσεις αυτές αποτελούν εκδηλώσεις ευρύτερων διαλεκτικών αντιθέσεων (ΔΑ) με επιστημολογικό περιεχόμενο. Κυρίαρχες ΔΑ φαίνεται να είναι οι συγκεκριμένο – αφηρημένο, σημαίνον – σημαινόμενο, αντικείμενο – διαδικασία και διαίσθηση – λογική, οι οποίες αναφέρονται σε βασικά χαρακτηριστικά των μαθηματικών και της επιστημολογίας τους. Η έννοια της διαλεκτικής αντίθεσης φαίνεται να συμβάλει στη μελέτη της διδασκαλίας των μαθηματικών λαμβάνοντας υπόψη τους κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες που τη διαμορφώνουν, σε άμεση σχέση όμως με τα επιστημολογικά χαρακτηριστικά των μαθηματικών. Οι αποφάσεις των εκπαιδευτικών σχετικά με τους στόχους που θέτουν για τη διδασκαλία περιλαμβάνουν την κατανόηση των μαθηματικών από τους μαθητές και έχουν αρκετά κοινά στοιχεία μεταξύ διαφορετικών εκπαιδευτικών. Ωστόσο, οι δράσεις που επιλέγονται μπορεί να διαφέρουν ουσιωδώς: εκπαιδευτικοί με περισσότερες εμπειρίες από ανάλογες καινοτομίες επιλέγουν πιο επεξεργασμένες και εύστοχες δράσεις. Οι αποφάσεις των εκπαιδευτικών και οι διαφορές μεταξύ τους ερμηνεύονται με βάση άλλες δραστηριότητες και κοινότητες στις οποίες οι εκπαιδευτικοί συμμετέχουν ή συμμετείχαν. Πέρα από τους στόχους που θέτουν οι εκπαιδευτικοί για συγκεκριμένα μαθήματα, οι μακροπρόθεσμες στοχεύσεις οραματικού χαρακτήρα για το μέλλον των μαθητών μπορεί να παρέχουν στις επιλογές των εκπαιδευτικών τη δυνατότητα να μετασχηματίζουν τον τρόπο που διεξάγεται η διδασκαλία των μαθηματικών.