ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικοί σε μεταβαλλόμενες συνθήκες
Authors: Καζούλη-Πλαϊτάκη Ευγενία 
Published: February 2024

Η παρούσα διατριβή βασίζεται σε μια δια-χρονική (2014 και 2018), δι-επιστημονική, μετά-δομιστική, μετά-αποικιακή, συνοριακή, πολυμεθοδολογική/πολυτροπική και ιδιαίτερα πλαισιοθετημένη προσέγγιση για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα αντιλαμβάνονται και βιώνουν τη σεξουαλικότητά τους, τους άλλους, τα πλαίσια όπου εμπλέκονται (ευρύτερο και εκπαιδευτικό) και τους τρόπους διαχείρισης/δράσης τους σε αυτά. Στη βάση του εμπειρικού υλικού παρουσιάζονται οι αλλαγές των αντιλήψεων, βιωμάτων και δράσεων των ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικών που έλαβαν χώρα στο σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ 2014 και 2018, αναδεικνύοντας συγχρόνως το ρόλο που διαδραμάτισαν οι αλλαγές και οι μετατοπίσεις που έγιναν στο επίπεδο του ευρύτερου κοινωνικού πλαισίου, ως μια ψυχοκοινωνική ενότητα. Πιο συγκεκριμένα, η διερεύνηση αυτή απλώθηκε σε δύο χρονικές περιόδους (2014 και 2018) και σε δύο επίπεδα για κάθε περίοδο: στο ατομικό επίπεδο αναφορών των ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικών και στο ευρύτερο κοινωνικό-πολιτικό επίπεδο. Εφαρμόστηκε έτσι, στη βάση του δείγματος αυτού, μια ποικιλία επιστημολογικών-μεθοδολογικών επιλογών (πολλαπλές ποιοτικές-πολυτροπικές μέθοδοι συλλογής δεδομένων και μέθοδοι ανάλυσης, καινοτόμες μίξεις ποιοτικών μεθοδολογιών για την διερεύνηση τόσο σε επίπεδο ατόμου όσο και σε επίπεδο πλαισίου) δοκιμάζοντας και διαπιστώνοντας τις δυνατότητες και τα όριά τους. Πιο αναλυτικά, για τους σκοπούς αυτής της έρευνας, επιλέχθηκε η ευρύτερη μεθοδολογία της Κονστρουκτιβιστικής Θεμελιωμένης Θεωρίας, συμπεριλαμβάνοντας πολυτροπικά ποιοτικά δεδομένα, με κεντρικό δείγμα δέκα ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικούς από το 2018 και τέσσερις ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικούς από το 2014. Στο βασικό αυτό δείγμα της έρευνας έγινε χρήση πολλαπλών ποιοτικών μεθόδων έρευνας όπως οι σε βάθος συνεντεύξεις, το photovoice, η βιογραφική-αφηγηματική συνέντευξη, τα ιχνογραφικά έργα και τα μεταφορικά έργα. Οι τρόποι ανάλυσης των δεδομένων ακολουθούσαν τις ανάγκες του πεδίου, συχνά ως αναδυόμενοι μέθοδοι, με την έννοια που θέτει η εισηγήτρια της Κονστρουκτιβιστικής Θεμελιωμένης Θεωρίας, Kathy Charmaz. Αναδείκνυαν έτσι τα ζητήματα που αφορούσαν τον πληθυσμό αυτό σε κάθε περίοδο, με τους δικούς τους όρους κάθε φορά. Έγινε επίσης χρήση, με ευαισθητοποιημένο τρόπο, της μεθόδου ανάλυσης «pooled case comparison» των West και Oldfather, αναμειγνύοντας και επεκτείνοντας έτσι διαφορετικά δείγματα και ενδυναμώνοντας ζητήματα εγκυρότητας και αξιοπιστίας. Επιλέχθηκε επίσης η συμπληρωματική χρήση της Situational Analysis της Adele E. Clarke και των συνεργατών της για την πλαισιοθέτηση, χαρτογράφηση και τον εν-τοπισμό των ατομικών βιωμάτων και αντιλήψεων σε ευρύτερες κοινωνικό-πολιτικές καταστάσεις του 2014 και 2018, με συστηματικό τρόπο. Αυτό υλοποιήθηκε συλλέγοντας πληθώρα πολυτροπικών ποιοτικών δεδομένων από το ευρύτερο πλαίσιο αλλά και δεδομένα από ομάδες εστίασης με ετεροφυλόφιλους εκπαιδευτικούς σε κάθε περίοδο, καταλήγοντας σε χαρτογραφήσεις κοινωνικών κόσμων/αρένων και σε καταστασιακούς χάρτες. Διαπιστώνεται ότι τα βιώματα, οι αντιλήψεις, οι συνυπάρξεις και οι μετατοπίσεις των ΛΟ(ΑΤ) εκπαιδευτικών συνδέονται με δυναμικές αντιφάσεις και συγκρούσεις στο ευρύτερο πλαίσιο, σε μια διαπλοκή διεθνικών και τοπικών δυνάμεων και στη διάχυση νέων γνώσεων, αναδυόμενες στο επίπεδο των ατόμων, σε (δι)ατομικές διαδικασίες συνοριοποίησης και αποσυνοριοποίησης, σε αντιφατικά βιώματα και αντιλήψεις και έτσι, σε υβριδικότητες, ενδιαμεσότητες και μεθοριακότητες. Διαπιστώνεται επίσης ότι αυτές οι διαδικασίες αφήνουν τους/τις συμμετέχοντες/χουσες στην έρευνα σε μια (ψυχοκοινωνική μεταξύ άλλων) κατάσταση ενδιαμεσότητας κατά το 2018, έχοντας πρώτα μετακινηθεί από μια πρότερη κατάσταση μιας μορφής περιθωρίου, η οποία ήταν φανερή ακόμα κατά το 2014. Το ευρύτερο πλαίσιο και το εκπαιδευτικό πλαίσιο αναδύονται έτσι, ως αβέβαια borderlands πολλαπλών συμβολικών, μεταβαλλόμενων συνόρων όπου τα άτομα ακροβατούν ανάμεσα στην ασφάλεια-επισφάλεια, ορατότητα-αορατότητα, εξουσία-αδυναμία, συμμόρφωση-αντίσταση, παρελθόν-παρόν, συλλογικοποίηση-διαφοροποίηση. Σε αυτές τις αντιφάσεις, υβριδικότητες και ενδιαμεσότητες, οι ιδιαίτερες αυτές ΛΟ(ΑΤ) υποκειμενικότητες έγινε προσπάθεια να ειδωθούν ως συνοριοκάτοικοι, ή σε μια μεθοριακή κατάσταση (δηλαδή σε μια πορεία διάβασης) προς κάτι νέο, που δεν είναι ακόμα εντελώς εν-τοπίσιμο, αναπαραστάσιμο ή γνωστό, με σύνθετες ψυχοκοινωνικές/ψυχοπαιδαγωγικές συνεπαγωγές. Οι πολλαπλές ποιοτικές-πολυτροπικές μέθοδοι συλλογής δεδομένων, οι μέθοδοι ανάλυσης και η μίξη διαφορετικών μεθοδολογιών/μεθόδων έρευνας, κατάφεραν έτσι να αναδείξουν σύνθετα ψυχοκοινωνικά φαινόμενα και μάλιστα μεταβαλλόμενα, με ολιστικό τρόπο. Υπό αυτή την έννοια, το σχολικό πλαίσιο και οι ΛΟ(ΑΤ) πληθυσμοί εντός αυτού αντιμετωπίζονται πολυδιάστατα, ως μέρος ευρύτερων δυναμικών καταστάσεων και όχι αποκομμένα από αυτές. Η παρούσα διατριβή, αποτελεί ένα παράδειγμα εφαρμογής δημιουργικών-πολυτροπικών μεθοδολογιών/μεθόδων έρευνας στη βάση των οποίων έγινε προσπάθεια να παρατηρηθούν, χαρτογραφηθούν και να εν-τοπιστούν οι δυναμικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα τόσο σε επίπεδο υποκειμένων όσο και σε επίπεδο πλαισίων, θέτοντας έτσι τις σύνθετες, μεταβαλλόμενες ψυχοκοινωνικές/ψυχοπαιδαγωγικές διαδικασίες των ευάλωτων και περιθωριοποιημένων πληθυσμών, σε μια άλλη, ενδιαφέρουσα, εναλλακτική βάση.