Νόμοι και ψηφίσματα στους πολιτικούς λόγους του Δημοσθένους
Authors: Κούρτογλου Αικατερίνη 
Published: March 2023

Ο τίτλος αυτής της εργασίας «Νόμοι και Ψηφίσματα στους Πολιτικούς λόγους του Δημοσθένους: ιστορικός και φιλολογικός υπομνηματισμός» είναι δηλωτικός του περιεχομένου της: πρόκειται για μελέτη των Νόμων και των Ψηφισμάτων, τα οποία παραθέτει –και επικαλείται– ο Δημοσθένης για να τεκμηριώσει τις θέσεις του, οι οποίες κατ’ουσίαν συνιστούν πολιτικές επιλογές και προτάσεις του, ενώπιον της Εκκλησίας του δήμου. Είναι κείμενα, δημόσια έγγραφα, ειλημμένα–ύστερα από σχετική αποδελτίωση και καταγραφή τους–από τους αποκαλούμενους Πολιτικούς λόγους, συνολικώς δεκαεπτά, του Αθηναίου Ρήτορα και πολιτικού, Δημοσθένους, συλλογή, δηλ., η οποία επιχειρείται εδώ–κατά τα βιβλιογραφικώς γνωστά–συγκεντρωτικώς τουλάχιστον, για πρώτη φορά. Ο χρόνος και κάτω από ποιες ιδιαίτερες πολιτικοστρατιωτικές και διπλωματικές συνθήκες πραγματοποιήθηκαν οι εκφωνήσεις, καταβάλλεται προσπάθεια στην παρούσα να προσδιοριστούν με βάση δύο διαθέσιμα μέσα: α) τα ίδια τα κείμενα των ρητορικών Πολιτικών λόγων, ύστερα από φιλολογικοϊστορικές προσεγγίσεις, συνδυαστικώς με τους γνωστούς αρχαίους Σχολιαστές τους και τους τεχνογράφους της ρητορικής, δηλ., μέσα από τα σχετικά πρωτότυπα κείμενα και β) την υπάρχουσα σχετική βιβλιογραφία, εννοείται για όσα σημεία των εν λόγω λόγων του Δημοσθένους είτε άμεσα είτε έμμεσα μπορούσαν να συνεισφέρουν αντίστοιχες επιστημονικές μελέτες διαφόρων ερευνητών και ειδικότερα μάλιστα, όσων εξ αυτών ασχολούνται με τη ρητορική και κυρίως με τον Δημοσθένη, όπως τούτο διαφαίνεται από τις αντίστοιχες, εδώ, παραπομπές στις δημοσιεύσεις τους. Τα μέρη από τα οποία απαρτίζεται η όλη εργασία είναι επτά. Στο Πρώτο τμήμα της παρούσης εξετάζονται η έρευνα, η μεθοδολογία και οι στόχοι της παρούσης. Στο Δεύτερο Μέρος αναλύονται όσα στοιχεία κρίθηκαν αναγκαία προκειμένου να συγκροτηθεί το Εισαγωγικό τμήμα της εργασίας-περί του υλικού της παρούσης, περί της λειτουργίας των Νόμων και Ψηφισμάτων γενικώς, αλλά και ειδικώς στην όλη προσπάθεια του Δημοσθένους να εμφανίσει τεκμηριωμένες τις θέσεις του, ώστε να πείσει τους συμπολίτες του να τις αποδεχτούν. Ακόμη, εξετάζονται οι Νόμοι, τα Ψηφίσματα και τα κείμενα των διαφόρων συνθηκών τόσο εντός ειδικότερα των Αθηνών όσο και εκτός γενικότερα των Αθηνών στο πλαίσιο των Διακρατικών/«διεθνών» σχέσεων των Αθηναίων με τον υπόλοιπο κόσμο είτε σε διμερές είτε σε πολυμερές επίπεδο–κατά τις αναφορές του Δημοσθένους–στα εν λόγω κείμενα των Συμβουλευτικών/Πολιτικών λόγων του. Στο Τρίτο Μέρος αναλύεται το αποδελτιωμένο υλικό των Πολιτικών λόγων με τα νομικά αποδεικτικά δεδομένα, όπου τεκμηριώνονται η λειτουργία και ο σκοπός της παράθεσής τους από τον Δημοσθένη. Τον σχολιασμό των λόγων πλαισιώνουν Ειδικά Συμπεράσματα, για να διευκολύνεται, αλλά και να τεκμηριώνεται η ανάλυσή τους, η οποία διενεργείται σε τρία επίπεδα: φιλολογικό, ιστορικό και νομικό. Στο Τέταρτο Μέρος δίνονται τα Συμπεράσματα, όπως απορρέουν, έπειτα από την πραγμάτευση του θέματος της παρούσης. Στο Πέμπτο Μέρος παρατίθεται η Βιβλιογραφία, ενώ στο Έκτο Μέρος η Περίληψη. Στο Έβδομο Μέρος υπάρχουν κατατοπιστικά Ευρετήρια. Με την έρευνα αυτή, λοιπόν, καταβάλλεται προσπάθεια να διερευνηθεί η μελέτη της ρητορικής, της ιστορίας και του δικαίου της εν λόγω χρονικής περιόδου στον τότε ελληνικό κόσμο. Με τα νέα αυθεντικά στοιχεία, μέσα από τα δημόσια έγγραφα, δύναται να προβληθούν τα τότε γεγονότα συγκεντρωτικώς υπό το πρίσμα των σχετικών κειμένων και των γνωστών δημοσιευμάτων, τα οποία αναγράφονται στη Βιβλιογραφία.