Quantitative and qualitative differences in reading performance between greek language teachers and 12th grade pupils and between adult dyslexics and non dyslexic students
Authors: Ράπτη Σοφία 
Published: December 2021

Η σημασία της ανάγνωσης είναι αναμφισβήτητη σήμερα, ενώ η αποτελεσματική εκμάθησή είναι βασικός στόχος κάθε εκπαιδευτικού συστήματος. Η ανάγνωση είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά μαθητές, φοιτητές και ενήλικες στο σχολείο, το πανεπιστήμιο και την επαγγελματική ζωή, κυρίως οι δυσλεξικοί, για τους οποίους είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη και απαιτητική διαδικασία. Δεδομένης της σημασίας της ανάγνωσης και των ποικίλων παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν είτε θετικά είτε αρνητικά την αναγνωστική ικανότητα, η παρούσα μελέτη στοχεύει να διερευνήσει σε ποιο βαθμό επηρεάζεται η αναγνωστική διαδικασία: α) από την εξοικείωση με το γραπτό λόγο και β) από βιολογικούς παράγοντες. Σε αυτό το πλαίσιο, έγιναν συγκρίσεις της αναγνωστικής επίδοσης μεταξύ: α) καθηγητών της ελληνικής γλώσσας και μαθητών της Γ Λυκείου και β) δυσλεξικών και μη δυσλεξικών Ελλήνων φοιτητών, ως προς την ταχύτητα της ανάγνωσης, την ακρίβεια και την κατανόηση. Η αναγνωστική επίδοση καθηγητών και μαθητών αξιολογήθηκε σε ένα αρχαίο ελληνικό κείμενο και την αντίστοιχη μετάφρασή του στα νέα ελληνικά. Η αναγνωστική επίδοση των δυσλεξικών φοιτητών και της ομάδας ελέγχου αξιολογήθηκε σε δύο κείμενα διαφορετικού βαθμού δυσκολίας και μια λίστα λέξεων αυξανόμενης δυσκολίας. Οι συμμετέχοντες διάβασαν τόσο δυνατά όσο και σιωπηλά, ενώ χρονομετρήθηκαν και μαγνητοφωνήθηκαν για περαιτέρω ανάλυση. Αφού διάβαζαν κάθε κείμενο, απαντούσαν σε ερωτήσεις κατανόησης. Οι μαθητές έκαναν σημαντικά περισσότερα αναγνωστικά λάθη σε σύγκριση με τους εκπαιδευτικούς τόσο στα Αρχαία (p < .001) όσο και στα Νέα Ελληνικά (p <.05). Ωστόσο, ήταν σημαντικά ταχύτεροι από τους καθηγητές σε όλες τις αναγνωστικές διαδικασίες (p < .001), ενώ δεν υστερούσαν στην κατανόηση (p > .05). Και οι δύο ομάδες έκαναν παρόμοια αναγνωστικά λάθη τόσο στα Αρχαία όσο και στα Νέα Ελληνικά. Τέλος, συγκρίνοντας τις δύο γλώσσες, τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι μαθητές ήταν σημαντικά πιο γρήγοροι (p < 0.001), κατανοούσαν καλύτερα (p < .001) και έκαναν λιγότερα λάθη ανάγνωσης (p < .05) στα Νέα Ελληνικά. Οι δυσλεξικοί φοιτητές ήταν σημαντικά πιο αργοί (p < 0.001), έδειξαν χαμηλότερο επίπεδο κατανόησης (p < 0.05) και έκαναν σημαντικά περισσότερα αναγνωστικά λάθη (p < 0.001) από την ομάδα ελέγχου σε όλες τις δοκιμασίες ανάγνωσης. Σε αντίθεση με τους μη δυσλεξικούς που διάβασαν σημαντικά πιο γρήγορα σιωπηλά (p < 0.05), οι δυσλεξικοί διάβασαν σχεδόν με τον ίδιο ρυθμό τόσο στη φωναχτή όσο και στη σιωπηλή δοκιμασία ανάγνωσης (p > 0.05). Επιπλέον, οι πρώτοι έδειξαν υψηλότερο επίπεδο κατανόησης στη σιωπηλή ανάγνωση, σε αντίθεση με τους δεύτερους, οι οποίοι έδειξαν μια τάση να κατανοούν καλύτερα όταν διαβάζουν δυνατά. Συγκρίνοντας την ανάγνωση κειμένου και λίστας λέξεων, οι δυσλεξικοί έκαναν σημαντικά περισσότερα αναγνωστικά λάθη στη λίστα λέξεων (p < .001), ενώ οι μη δυσλεξικοί έκαναν συγκρίσιμα αναγνωστικά λάθη στη λίστα λέξεων και στα δύο αποσπάσματα (p > .05). Και οι δύο ομάδες έκαναν παρόμοια λάθη ανάγνωσης. Τέλος, η ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης έδειξε ότι οι δύο ομάδες μπορούν να διαφοροποιηθούν σχεδόν τέλεια με βάση μία μόνο μεταβλητή, την ταχύτητα της ανάγνωσης (ακρίβεια ταξινόμησης 98.1%). Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν ότι η αναγνωστική διαδικασία στη φωνολογικά συνεπή ελληνική γλώσσα επηρεάζεται από παράγοντες, όπως η δομή της γλώσσας και η εξοικείωση με το γραπτό λόγο, καθώς και από βιολογικούς παράγοντες (π.χ. δυσλεξία). Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της καθημερινής εκτεταμένης αναγνωστικής εξάσκησης για καλύτερη, τουλάχιστον, ταχύτητα ανάγνωσης, η οποία είναι απαραίτητη όχι μόνο για τον πληθυσμό με φυσιολογικές αναγνωστικές επιδόσεις αλλά και για τους δυσλεξικούς αναγνώστες, καθώς η ταχύτητα ανάγνωσης βρέθηκε ότι είναι το κύριο έλλειμμα και ο κύριος παράγοντας διαφοροποίησης μεταξύ δυσλεξικών και μη δυσλεξικών. Τα αποτελέσματα μπορεί να φανούν χρήσιμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν όχι μόνο οι μαθητές που διδάσκονται αλλά και οι καθηγητές που διδάσκουν Αρχαία και Νέα Ελληνικά, καθώς μπορεί να οδηγήσουν σε νέες μεθόδους διδασκαλίας και στρατηγικές εκμάθησης. Επίσης, τα αποτελέσματα μπορεί να φανούν χρήσιμα για την ακριβή διάγνωση των ενηλίκων δυσλεξικών με βάση την ταχύτητα της ανάγνωσης, καθώς και για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των δυσκολιών που ακόμη αντιμετωπίζουν οι δυσλεξικοί φοιτητές πανεπιστημίου λόγω του εγγενούς αναγνωστικού τους ελλείμματος.