Σύστημα επιτήρησης λοιμώξεων και κατανάλωσης αντιβιοτικών σε γυναικολογικό νοσοκομείο/μαιευτήριο και μονάδα νεογνών
Authors: Φλεβάρη Παγώνα 
Published: September 2021

Oι νοσοκομειακές λοιμώξεις έχουν δυσμενείς επιπτώσεις αυξάνοντας τη θνητότητα, τη θνησιμότητα, τη διάρκεια και το κόστος νοσηλείας καθώς και τη χρήση των αντιβιοτικών, ενισχύοντας την εμφάνιση πολυανθεκτικών στελεχών μικροβίων. Παγκόσμια είναι πλέον η προσπάθεια του ιατρικού κόσμου για εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων με μέτρα ελέγχου των λοιμώξεων. Ο στόχος της παρούσης διδακτορικής διατριβής, που διενεργήθηκε σε μαιευτήριο δυναμικότητας 314 κλινών, είναι καταγραφή της συχνότητας των νοσοκομειακών λοιμώξεων και της κατανάλωσης των αντιβιοτικών και η δημιουργία ενός εγχειριδίου με μέτρα ελέγχου των λοιμώξεων για μαιευτήριο με Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) νεογνών. Η καταγραφή της κατανάλωσης αντιβιοτικών αφορά τα έτη 2005-2007. Τα δεδομένα της κατανάλωσης εκφράστηκαν σε μονάδες Daily Defined Doses/1000 occupied bed-days για τις 6 γυναικολογικές-μαιευτικές κλινικές. Η επιτήρηση των νοσοκομειακών λοιμώξεων συμπεριέλαβε τους ασθενείς που νοσηλεύτηκαν για περισσότερο από 24 ώρες κατά τη διάρκεια ενός μηνός το 2008 στις μαιευτικές-γυναικολογικές κλινικές, στη ΜΕΘ νεογνών και στην παιδοχειρουργική κλινική. Χρησιμοποιήθηκαν δύο πρωτόκολλα καταγραφής, ένα για τις ενήλικες ασθενείς και ένα για τα νεογνά και τους παιδοχειρουργικούς ασθενείς. Η συγγραφή του εγχειριδίου ελέγχου λοιμώξεων βασίστηκε στις κατευθυντήριες οδηγίες του CDC. Διανεμήθηκε στο προσωπικό από τη νοσηλεύτρια ελέγχου λοιμώξεων μέσω εκπαιδευτικών σεμιναρίων. Η συνολική κατανάλωση των αντιβιοτικών αυξήθηκε από 7015,7DDDs σε 9336,6DDDs (χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά, p=0,059), με σταθερό τον αριθμό των εισαγωγών. Οι κεφαλοσπορίνες είχαν την υψηλότερη κατανάλωση (p>0,05). Η κατανάλωση των καρβαπενεμών (p=0,0001), των σουλφοναμιδών (p=0,022) και των γλυκοπεπτιδίων (p=0,022) αυξήθηκε. Η χρήση των αμινογλυκοσιδών παρέμεινε διαρκής και στα 3 έτη. Δύο κλινικές δε χρησιμοποίησαν καθόλου σουλφοναμίδες και μια κλινική δε χορήγησε καθόλου κινολόνες. Τα αποτελέσματα αξιοποιήθηκαν με σκοπό να εφαρμοστούν μέτρα στρατηγικής χρήσης των αντιβιοτικών για τη βελτίωση της παρεχόμενης φαρμακευτικής αγωγής και για τη δημιουργία βάσης δεδομένων. Στους γυναικολογικούς-μαιευτικούς ασθενείς εντοπίστηκαν 16 λοιμώξεις κατά τη νοσηλεία τους και 14 λοιμώξεις μετά το εξιτήριο. Το ποσοστό των προσβεβλημένων ασθενών ήταν 2,9% και το ποσοστό των λοιμώξεων 3,2%. Στη ΜΕΘ νεογνών το ποσοστό των λοιμώξεων ήταν 3,9%. Το εγχειρίδιο περιλαμβάνει κατευθυντήριες οδηγίες για την υγιεινή των χεριών, τη χρήση γαντιών, τους κανόνες απομόνωσης ασθενών, τον εμβολιασμό του προσωπικού, τη χημειοπροφύλαξη του προσωπικού σε περιπτώσεις ατυχημάτων, τη διαχείριση των μολυσματικών και των αιχμηρών αντικειμένων, την αποστείρωση εξοπλισμού και περιβάλλοντος και τη φροντίδα κεντρικών και περιφερικών γραμμών. Δεδομένου ότι η οργάνωση προγραμμάτων ελέγχου των νοσοκομειακών λοιμώξεων σε κάθε νοσηλευτικό ίδρυμα της χώρας αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη, η παρούσα διατριβή αποτελεί βάση για την εφαρμογή του προτεινόμενου εγχειριδίου τόσο σε ένα μαιευτήριο όσο και στα υπόλοιπα νοσοκομεία κατόπιν των απαιτούμενων τροποποιήσεων.