ЭЛЕКТРОНДЫҚ ЖҮЙЕЛЕР ЖƏНЕ АДАМНЫҢ ЯДРОЛЫҚ ҚАТЕРЛЕРДІҢ АЛДЫН АЛУЫ: САЯСИ-ƏЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ
Authors: Рау И.А. , АбсаттаровР Б. 
Published: September 2023

В статье рассматриваются проблемы предупреждения электронными системами и человеком ядерных угроз, которые ещё не изучены в социально-политической науке. В статье более подробно рассматриваются вопросы предупреждения электронными системами и человеком ядерных угроз: искусственный интеллекти разум в предотвращении ядерной катастрофы; ненадёжности в системе раннего предупреждения; контекстные знания; предложения по преодолению сомнений; о возможности большой безопасности на основе неполной информации электронных систем; какая из систем контроля внезапного нападения надежнее. В статье отмечается, что наличие ядерного оружия даже у равносильных держав не есть гарантия ядерной катастрофы. Гарантия возможности скорейшего ответ нового ядерного удара –одно из решающих условий предотвращения ядерной агрессии. Компьютерная система раннего предупреждения и электронные системы по принятию решений нацелены на своевременное определение ядерного нападения.В мирные времена и в период разрядки напряжённости между ядерными державами риск относительно мал, что компьютерный сигнал о нападении немедленно ведёт к ответному ядерному удару. В такой ситуации резко возрастает роль человека в принятии решения по сомнительному сигналу ядерная атака. Ситуация резко меняется во времена кризисных обострений отношений между ядерными державами вплоть до выражения взаимных угроз

Мақалада электронды жүйелер мен адамның əлеуметтік-саяси ғылымда əлі зерттелмеген ядролық қауіптердің алдын алу мəселелері қарастырылады. Мақалада электронды жүйелер мен адамның ядролық қауіптердің алдын алу мəселелері толығырақ қарастырылады: ядролық апаттың алдын алудағы жасанды интеллект пен ақыл; ерте ескерту жүйесіндегі сенімсіздік; контексттік білім; күмəнді жеңу бойынша ұсыныстар; электрондық жүйелердің толық емес ақпаратына негізделген үлкен қауіпсіздік мүмкіндігі туралы; кенеттен шабуылды бақылау жүйелерінің қайсысы сенімдірек. Мақалада ядролық қарудың болуы, тіпті баламалы державалардың да ядролық апатқа кепілдік бермейтіні атап өтілген. Жаңа ядролық соққының ертерек жауап беру мүмкіндігінің кепілі–ядролық агрессияның алдын алудың шешуші шарттарының бірі. Компьютерлік ерте ескерту жүйесі жəне электронды шешім қабылдау жүйелері ядролық шабуылды уақтылы анықтауға бағытталған. Бейбіт уақытта жəне ядролық державалар арасындағы шиеленісті бəсеңдету кезеңінде қауіп салыстырмалы түрде аз, бұл шабуыл туралы компьютерлік сигнал бірден ядролық соққыға əкеледі. Мұндай жағдайда адамның күмəнді сигнал бойынша шешім қабылдаудағы рөлі күрт артады ядролық шабуыл. Ядролық державалар арасындағы қарым-қатынастың дағдарыстық шиеленісуі кезінде, өзара қауіп-қатердің көрінісіне дейін жағдай күрт өзгереді.

The article deals with the problems of preventing nuclear threats by electronic systems and humans, which have not yet been studied in socio-political science. The article discusses in more detail the issues of prevention of nuclear threats by electronic systems and humans: artificial intelligence and intelligence in preventing a nuclear catastrophe; unreliability in the early warning system; contextual knowledge; suggestions for overcoming doubts; about the possibility of greater security based on incomplete information of electronic systems; which of the surprise attack control systems is more reliable. The article notes that the presence of nuclear weapons even among equivalent powers is not a guarantee of a nuclear catastrophe. The guarantee of the possibility of a new nuclear strike as soon as possible is one of the decisive conditions for preventing nuclear aggression. The computer early warning system and electronic decision-making systems are aimed at timely detection of a nuclear attack.In times of peace and during the period of defusing tensions between nuclear powers, the risk is relatively small that a computer signal of an attack immediately leads to a retaliatory nuclear strike. In such a situation, the role of a person in making a decision on a dubious nuclear attack signal increases dramatically. The situation changes dramatically intimes of crisis exacerbations of relations between nuclear Powers, up to the expression of mutual threats.