Η εφαρμογή και αξιολόγηση μιας ομαδικής ψυχοεκπαιδευτικής παρέμβασης σε μέλη οικογενειών ατόμων με σχιζοφρένεια ή σχιζοσυναισθηματική διαταραχή
Authors: Πάλλη Αλεξάνδρα 
Published: January 2014

Σκοπός: Σκοπός της έρευνας είναι εφαρμογή στην Ελλάδα και η αξιολόγηση μιας ολοκληρωμένης ψυχοεκπαιδευτικής παρέμβασης για οικογένειες ατόμων που πάσχουν από σχιζοφρένεια ή σχιζοσυναισθηματική διαταραχή. Η ψυχοεκπαιδευτική μέθοδος που ακολουθήθηκε ήταν αυτή της συμπεριφορικής θεραπείας οικογένειας με μέλος που πάσχει από σχιζοφρενική διαταραχή. Προσαρμόστηκε όμως στα χαρακτηριστικά των ελληνικών οικογενειών και του συστήματος υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ενσωματώνοντας στοιχεία από ομαδικά ψυχοεκπαιδευτικά μοντέλα. Μεθοδολογία-Υλικό: Το προσαρμοσμένο μοντέλο εφαρμόστηκε σε ομάδες συγγενών. Το δείγμα αποτέλεσαν 83 συγγενείς, που αντιστοιχούν σε 60 ασθενείς με σχιζοφρένεια ή σχιζοσυναισθηματική διαταραχή. Οι συγγενείς αυτοί αποτέλεσαν την ομάδα παρέμβασης, ενώ μια ομάδα 48 ατόμων, που αντιστοιχεί σε 31 ασθενείς, αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου. Οι συγγενείς της ομάδας παρέμβασης συμμετείχαν σε πέντε ομάδες συγγενών, διάρκειας έξι μηνών τις οποίες συντόνιζαν δύο θεραπεύτριες. Η ψυχοεκπαιδευτική μέθοδος που ακολουθήθηκε βασίστηκε στις αρχές του μοντέλου συμπεριφορικής θεραπείας οικογένειας, όπως αυτό αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε από τον καθ. Ian Falloon (Falloon & Fadden, 1993. Falloon, Mueser, Gingerich, Rappaport, McGill, Graham-Hole, & Fadden, 1996). Προσαρμόστηκε όμως στα χαρακτηριστικά των ελληνικών οικογενειών και του συστήματος υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ενσωματώνοντας στοιχεία και κυρίως την εμπειρία της εφαρμογής της ψυχοεκπαιδευτικής παρέμβασης σε ομάδες συγγενών, από τα ψυχοεκπαιδευτικά μοντέλα των Jullian Leff (Kuipers, Leff & Lam, 1992. 2002) και William McFarlane (1983. 2002) καθώς και παρατηρήσεις του ίδιου του καθ. Ian Falloon. Οι συγγενείς της ομάδας ελέγχου δεν έλαβαν καμία παρέμβαση. Πραγματοποιήθηκαν τρείς μετρήσεις, σε διάστημα ενός έτους. Τα ψυχοτεχνικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν αφορούσαν μεταξύ άλλων δημογραφικά στοιχεία των ασθενών και των συγγενών τους και στοιχεία σχετικά με την ασθένεια, τις νοσηλείες και τη «συμμόρφωση» των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Όλοι οι ασθενείς που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη είχαν τη διάγνωση της σχιζοφρένειας ή σχιζοσυναισθηματικής διαταραχής, η οποία πιστοποιήθηκε μέσω της ημιδομημένης συνέντευξης SCID-Ι με βάση το DSM-IV. Οι ίδιοι οι ασθενείς δεν έλαβαν καμία ψυχοεκπαιδευτική παρέμβαση. Αποτελέσματα Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συμμετοχή των μελών των οικογενειών ατόμων με σχιζοφρένεια σε ψυχοεκπαιδευτικές ομάδες, οδηγεί σε αύξηση των γνώσεων των συγγενών γύρω από την ασθένεια, σε αύξηση της αισιοδοξίας για το μέλλον, σε θετικοποίηση των στάσεων απέναντι στους ψυχικά ασθενείς, σε βελτίωση της ψυχικής κατάστασης των συγγενών και σε μείωση της οικογενειακής επιβάρυνσης. Ακόμη οδηγεί σε βελτίωση της επικοινωνίας και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων εντός της οικογένειας, που αντανακλώνται σε μείωση των νοσηλειών και σε βελτίωση της προσαρμογής των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Συμπεράσματα: Η αξιολόγηση της μελέτης επιβεβαίωσε τα ευρήματα της διεθνούς βιβλιογραφίας ότι οι ολοκληρωμένες ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε οικογένειες έχουν αξιοσημείωτα αποτελέσματα τόσο για τους ίδιους τους συγγενείς που συμμετείχαν στις ομαδικές συνεδρίες όσο και για τους ασθενείς τους. Παρότι οι ασθενείς δεν έλαβαν καμία παρέμβαση, διαπιστώνεται ότι τα έμμεσα οφέλη για την πορεία της; ασθένειάς τους είναι στατιστικά και κλινικά σημαντικά.