ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ АНКИЛОЗИРУЮЩЕГО СПОНДИЛОАРТРИТА В КАЗАХСТАНСКОЙ ПОПУЛЯЦИИ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ГЕНДЕРНОЙ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ
Authors: Абуова А.С. , Мейрамова Ә.М. , Абдахина Б.Б. , Бокаева А.А. , Цой Т.Т. , Бикташев Д.Б. , Айнабекова Б.А. 
Published: January 2025

Актуальность. Анкилозирующий спондилоартрит (АС) является хроническим системным воспалительным заболеванием осевого скелета и илеосакральных сочленений, которое преимущественно выявляется у лиц мужского пола. Однако, по данным последних публикаций выявлено увеличение частоты заболевания среди пациентов женского пола. Поэтому изучение фенотипических особенностей заболевания в зависимости от пола пациентов является актуальной проблемой современной ревматологии. Цель: изучение гендерных особенностей течение заболевания у пациентов, страдающих анкилозирующим спондилоартритом в казахстанской популяции. Материалы и методы: Проведено обсервационное аналитическое одномоментное поперечное исследование на базе лечебно-диагностического центра городской многопрофильной больницы №2 г. Астана 70 человек с верифицированным диагнозом АС. Все включенные в исследование лица наблюдения осматривались ревматологом, во время которого производился сбор жалоб, анамнеза жизни и заболевания, физикальный осмотр с применением индексов BASFI, BASMI, BASDAI, ASDAS. Проводилось лабораторное исследование общего анализа крови, биохимическое исследовании крови с определением АЛТ, АСТ, общего белка, креатинина, холестерина, глюкозы, СРБ. Проводилось генетическое исследование на наличие HLA B27. Статистический анализ измерений проводился согласно общепринятым стандартам в программе IBM SPSS Statistics 21 software. Результаты: Сравнительный анализ исследуемой нами выборки проводился в зависимости от распределения группы по половому признаку. Обнаружено наличие статистически значимых различий по длительности заболевания, которая была в 2 раза больше среди лиц мужского пола. Было выявлено, что развернутая стадия заболевания достоверно чаще встречалась у пациентов мужского пола. Однако, поздняя стадия АС чаще отмечалась среди лиц женского пола. Были выявлены корреляционные взаимосвязи, показывающие, что задержка в постановке диагнозе и длительность АС взаимосвязано с активностью заболевания согласно шкале ASDAS, ухудшению подвижности позвоночника и тазобедренных суставов согласно индексу BASMI, а также с лабораторными маркерами воспаления. Выводы. Таким образом, изучение гендерных особенностей АС у лиц женского пола представляет повышенный интерес и требует дальнейшего исследования с целью улучшения диагностики заболевания в целом и своевременной постановки диагноза у лиц женского пола для своевременного старта терапии и введение превентивных мер по развитию осложнений анкилозирующего спондилоартрита.

Relevance.Ankylosing spondylitis (AS) is a chronic systemic inflammatory disease of the axial skeleton and ileosacral joints, which is mainly detected in males. However, according to recent publications, an increase in the disease incidence among female patients has been revealed. Therefore, the study of the phenotypic features of the disease depending on the gender of patients is an actual problem of modern rheumatology. Aim: to study the gender characteristics of the disease course in AS patients in the Kazakh population. Methods: This is observational analytical single-stage cross-sectional study of 70 patients with a verified AS diagnosis. It was conducted on the basis of the medical-diagnostic center of the multidisciplinary city hospital #2 in Astana. All patients were examined by a rheumatologist, during which complaints, anamnesis of life and disease, physical examination using BASFI, BASMI, BASDAI, ASDAS indices were collected. A laboratory study of the general blood test, a biochemical blood test with the determination of ALT, AST, total protein, creatinine, cholesterol, glucose, CRP was conducted. A genetic study was conducted for the HLA B27 presence. Statistical analysis of measurements was carried out according to generally accepted standards in the IBM SPSS Statistics 21 software program. Results: A comparative analysis of patients was carried out depending on gender. We found the statistically significant differences in the duration of the disease. It was 2 times greater among males. It was revealed that the advanced stage of the disease was significantly more common in male patients. However, the late stage of AS was more common among females. Correlations were revealed showing that the delay in diagnosis and the duration of AS are interrelated with the activity of the disease according to the ASDAS scale, deterioration of mobility of the spine and hip joints according to the BASMI index, as well as with laboratory markers of inflammation. Conclusions. Thus, the study of the gender characteristics of AS in women is of increased interest and requires further research in order to improve the diagnosis of the disease as a whole and timely diagnosis in women for the timely start of therapy and the introduction of preventive measures for the development of complications of ankylosing spondylitis.

Өзектілігі. Анкилоздаушы спондилоартрит (АС) – көбінесе ер адамдарда анықталатын біліктік қаңқаның және илеосакральды буындардың созылмалы жүйелі қабыну ауруы. Дегенмен, соңғы жарияланымдарға сәйкес, әйелдер арасында ауруға шалдығудың жоғарылауы анықталды. Сондықтан науқастардың жынысына байланысты аурудың фенотиптік ерекшеліктерін зерттеу қазіргі ревматологияның өзекті мәселесі болып табылады. Мақсаты: қазақстандық популяциядағы анкилоздаушы спондилоартритпен ауыратын науқастарда аурудың ағымының гендерлік ерекшеліктерін зерттеу. Әдістері: Бізбен Астана қалалық №2 көп бейінді ауруханасының емдеу-диагностикалық орталығының базасында АС диагнозы верифицирленген 70 адамға обсервациялық аналитикалық бір мезгілдік көлденең зерттеу жүргізілді. Зерттеуге енгізілген барлық бақылаудағы адамдар ревматологпен қаралды, оның барысында шағымдар, өмір және ауру тарихы жиналды және BASFI, BASMI, BASDAI, ASDAS индекстерді қолдану арқылы физикалық тексеру жүргізілді. Жалпы қан анализінің, АЛТ, АСТ, жалпы ақуыз, креатинин, холестерин, глюкоза және CРА анықтау арқылы биохимиялық қан анализінің зертханалық зерттеулері жүргізілді. HLA B27 бар-жоғын анықтау үшін генетикалық зерттеу жүргізілді. Өлшемдердің статистикалық талдауы IBM SPSS Statistics 21 software бағдарламалық құралын пайдалану арқылы жалпы қабылданған стандарттарға сәйкес жүргізілді. Нәтижелері: Біз зерттеген үлгінің салыстырмалы талдауы топтың жынысы бойынша бөлінуіне байланысты жүргізілді. Анкилоздаушы спондилоартрит ұзақтығында статистикалық маңызды айырмашылықтар болды, ол ерлер арасында 2 есе ұзағырақ болды. Аурудың асқынған сатысы ер адамдарда айтарлықтай жиі кездесетіні анықталды. Дегенмен, аурудың соңғы сатысы жиі әйелдер арасында жоғары болды. ASDAS шкаласына сәйкес анкилоздаушы спондилоартрит диагностикасының кешігуі және аурудың ұзақтығы аурудың белсенділігімен, BASMI индексіне сәйкес омыртқаның және жамбас буындарының қозғалғыштығының нашарлауымен, сондай-ақ қабынудың зертханалық маркерлерімен корреляциялық байланыста екенін көрсететіні анықталды. Қорытындылары. Сонымен, әйелдердегі АС-ның гендерлік ерекшеліктерін зерттеу жоғары қызығушылық тудырады және жалпы ауруды диагностикалауды жақсарту мақсатында және терапияны уақтылы бастау үшін, анкилоздаушы спондилоартрит асқынуларын алдын алу шараларын енгізуде, әйелдерде уақтылы диагностикалауға қосымша зерттеулерді қажет етеді.