Τα κτίρια των πρώτων ηλεκτρικών εταιρειών κατά την περίοδο 1889-1940 / 50
Authors: Χειρχαντέρη Γεωργία 
Published: August 2021

Στόχοι της παρούσας διατριβής είναι: α) η ιστορική θεώρηση της δημιουργίας και εξέλιξης των σταθμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου αιώνα, μέχρι την ίδρυση του μονοπωλίου της ΔΕΗ, το 1950, σε σχέση και με την αντίστοιχη εξέλιξη και εξάπλωση των ηλεκτροπαραγωγών σταθμών στην Ευρώπη.β) η αναζήτηση των παραγόντων που έπαιξαν ρόλο στη χωροθέτηση των ηλεκτρικών στις ελληνικές πόλεις και η επίδραση της λειτουργίας των σταθμών στην ανάπτυξή τους.γ) η διερεύνηση της σχέσης της τεχνολογίας παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος -και κατά συνέπεια του απαιτούμενου μηχανολογικού εξοπλισμού- με την τυπολογία των σταθμών και την εξέλιξή τους.δ) οι επιδράσεις στην κατασκευή και μορφή των κτιρίων των ηλεκτρικών από εισαγόμενες τεχνικές κατασκευής από ευρωπαϊκά παραδείγματα (τυπικές μορφές ηλεκτρικών σταθμών στον ευρωπαϊκό χώρο) η/και από τοπικά πρότυπα.Αντικείμενο της έρευνας μου αποτέλεσαν οι υφιστάμενοι σταθμοί της χώρας: α) οι δύο μεγάλοι σταθμοί της Αθήνας, ο ΑΗΣ Φαλήρου και ο ΑΗΣ Κερατσινίου, και β) οι μικρότερης κλίμακας σταθμοί, των οποίων το μέγεθος ποίκιλε ανάλογα με τον πληθυσμό της περιοχής. Η μελέτη των σταθμών παραγωγής χωρίστηκε σε δύο μέρη: -Α΄ περίοδος 1889-1922: εμφανίζονται οι πρώτες εταιρείες ηλεκτρισμού, οι οποίες δεν ξεπερνούσαν τις 27.- Β΄ περίοδος 1922-1940/50: ραγδαία ανάπτυξη μικρών τοπικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και προοδευτική επέκταση του ηλεκτρισμού στην οικονομική και ιδιωτική ζωή.Αναλύθηκαν επίσης Ευρωπαϊκά παραδείγματα (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία) με σκοπό τη διερεύνηση τυχόν τυπολογικών και μορφολογικών σχέσεων με τους σταθμούς του Φαλήρου και του Κερατσινίου, οι οποίοι έχουν την υπογραφή Ευρωπαίων μελετητών.Η μεθοδολογία που ακολούθησε η έρευνα, βασίστηκε στην καταγραφή και κατηγοριοποίηση των σταθμών, υφιστάμενων και μη.Με βάση τα παραπάνω διερευνήθηκαν: α) για το σύνολο των 409 καταγεγραμμένων σταθμών, η χωροθέτησή τους και οι παράγοντες που την καθόρισαν και β) για τους 130 σταθμούς για τους οποίους βρέθηκαν ή συντάχθηκαν σχέδια, οι διατιθέμενες πηγές ενέργειας και η αντίστοιχη τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρισμού, η τυπολογία και λειτουργία των σταθμών σε σχέση με την τεχνολογία παραγωγής και το μηχανολογικό εξοπλισμό, το κατασκευαστικό σύστημα, οι τεχνικές κατασκευής και η αρχιτεκτονική έκφραση των σταθμών.Τα αποτελέσματα που προέκυψαν με την ολοκλήρωση της έρευνας, αποδεικνύουν ότι η τεχνολογία παραγωγής καθορίζει τον απαιτούμενο μηχανολογικό εξοπλισμό και την τυπολογία των σταθμών.Η εξέλιξη των κτιριακών εγκαταστάσεων ήταν άρρηκτα συνυφασμένη με την εξέλιξη της τεχνολογίας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς ο εξελισσόμενος τεχνολογικός εξοπλισμός, επηρέαζε τη διαμόρφωση των εγκαταστάσεων και των υποδομών, το μέγεθος, καθώς και την τυπολογία των κτιρίων, επιμήκη ορθογώνια παραλληλόγραμμα κτίρια, με διαφορές στη διάρθρωση των όγκων τους ανάλογα με τη λειτουργία τους.Η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στους ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς, συνέβαλε στη διάδοσή τους και σε άλλες κατασκευές κτιρίων πανελλαδικά. Επίσης, η εξάπλωση των ηλεκτρικών σταθμών στον ελληνικό χώρο, σήμανε μια κοσμογονία σε πολλά επίπεδα: ώθηση προς βιομηχανική, οικιστική και προς μία γενικότερη οικονομική ανάπτυξη.