The polyunsaturated fatty acid content of wild and farmed tilapias in Thailand
Authors: Καραπαναγιωτίδης Ιωάννης 
Published: January 2025

Η διδακτορική διατριβή είχε δύο κύριους ερευνητικούς σκοπούς: I. Τη διερεύνηση της επίδρασης της διατροφής και του καλλιεργητικού συστήματος στο προφίλ των λιπιδίων και λιπαρών οξέων των εκτρεφόμενων και άγριων ιχθύων τιλάπιας (Oreochromis niloticus) με σκοπό την εκτίμηση της λιπιδικής διατροφικής αξίας τους για τον άνθρωπο. Το είδος της τιλάπιας του Νείλου (O. niloticus) εκτρέφεται σε μία ποικιλία διαφορετικών καλλιεργητικών συστημάτων και στρατηγικών διατροφής, από πλήρως εκτατικά, όπου τα ψάρια διατρέφονται αποκλειστικά μέσω της φυσικής τροφής του υδάτινου οικοσυστήματος, έως υπερεντατικά, όπου η διατροφή των ιχθύων εξαρτάται αποκλειστικά από τη χορήγηση τεχνητών τροφών-συμπήκτων υψηλών επιπέδων ενέργειας και πρωτεΐνης. II. Την ενίσχυση των 20:5ω-3 και 22:6ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων στον εδώδιμο μυϊκό ιστό των ιχθύων μέσω της διατροφικής μεταχείρισης των βιοσυνθετικών ικανοτήτων τους, χορηγώντας σιτηρέσια βασισμένα σε φυτικά έλαια υψηλών συγκεντρώσεων σε 18:3ω-3. Η σύγχρονη τάση στη διατροφή των εκτρεφόμενων ιχθύων είναι η υποκατάσταση, μερική ή πλήρης, των ιχθυαλεύρων και ιχθυελαίων στα σιτηρέσια με φυτικής προέλευσης άλευρα και έλαια. Μελέτες έχουν δείξει πως η υποκατάσταση/αντικατάσταση των ιχθυελαίων/αλεύρων με φυτικά έλαια/άλευρα στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν επιφέρουν μείωση στην ανάπτυξη των ιχθύων και άρα στη συνολική παραγωγή. Ωστόσο, οι υποκαταστάσεις/αντικαταστάσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση των μακράς αλυσίδας ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (ΠΛΟ) στα εκτρεφόμενα ψάρια. Τα συγκεκριμένα θρεπτικά είναι «απαραίτητα» για τον ζωϊκό οργανισμό τόσο για την γενικότερη φυσιολογία, υγεία και αναπαραγωγή του. Επίσης, για τον άνθρωπο, ως καταναλωτή των προϊόντων των υδατοεκτροφών, τα ω-3 ΠΛΟ είναι ευεργετικά για τη διατροφή και την υγεία του. Ο κλάδος των υδατοεκτροφών, λοιπόν, θα πρέπει να υποστηρίξει τέτοιες πρακτικές διατροφής των ιχθύων οι οποίες παράγουν ένα προϊόν υψηλής διατροφικής αξίας για τον άνθρωπο. Τα είδη ιχθύων των εσωτερικών υδάτων, όπως η τιλάπια, ενδέχεται να διαθέτουν ικανοποιητικές ικανότητες για να μετασχηματίζουν ενδογενώς το 18:3ω-3 σε 20:5ω-3 και 22:6ω-3. Έτσι, χορηγώντας σιτηρέσια αυξανόμενης συγκέντρωσης σε 18:3ω-3 ενδέχεται να μετασχηματιστούν ενδογενώς ικανοποιητικές συγκεντρώσεις των 20:5ω-3 και 22:6ω-3. Τα αποτελέσματα της διδακτορικής διατριβής έδειξαν ότι: I. Οι ιχθύες των φυσικών πληθυσμών και εκείνοι που εκτράφηκαν στα πιο εκτατικά συστήματα, των οποίων η διατροφή στηρίζονταν κατά κύριο λόγο στη φυσική τροφή, είχαν υψηλότερη λιπιδική διατροφική αξία συγκριτικά με ιχθύες που εκτράφηκαν σε εντατικά συστήματα και τα οποία διατράφηκαν με τεχνητές τροφές υψηλής πρωτεΐνης-ενέργειας. Επίσης, υπήρξε διακύμανση μεταξύ των εντατικά εκτρεφόμενων ιχθύων που διατράφηκαν με τεχνητές τροφές διαφορετικών εμπορικών εταιριών δεικνύοντας ότι ο καταρτισμός των συμπήκτων για τη διατροφή της τιλάπιας είναι ποικίλος. Περαιτέρω, η διατροφή των ιχθύων που εκτράφηκαν σε ημι-εντατικά συστήματα στηρίζεται σε μία πληθώρα τροφών η οποία επηρεάζει ανάλογα τη σύσταση των ιχθύων σε λιπαρά οξέα. II. Το διατροφικό πείραμα για την ενίσχυση των ω-3 λιπαρών οξέων στον μυϊκό ιστό της τιλάπιας έδειξε πως το είδος αυτό όντως έχει την ικανότητα να παράγει ενδογενώς τα μακράς αλυσίδας ω-3 (20:5ω-3 και 22:6ω-3) λιπαρά οξέα όταν του χορηγηθεί 18:3ω-3 στην τροφή μέσω λινέλαιου. Αυξανόμενες χορηγούμενες ποσότητες του 18:3ω-3 αυξάνουν αναλόγως τις συγκεντρώσεις των 20:5ω-3 και 22:6ω-3 στον μυϊκό ιστό της τιλάπιας. Ωστόσο οι ενδογενώς παραγόμενες συγκεντρώσεις είναι σε χαμηλότερο επίπεδο από εκείνες που έχει η τιλάπια όταν της χορηγηθεί τροφή που περιέχει μεγάλες συγκεντρώσεις σε 20:5ω-3 και 22:6ω-3 (ιχθυέλαιο). Για τον κλάδο των υδατοεκτροφών τα αποτελέσματα αυτά είναι μεγάλης σημασίας διότι αποδεικνύουν πως η αντικατάσταση/υποκατάσταση των ιχθυελαίων/ιχθυαλεύρων με φυτικής προέλευσης έλαια/άλευρα στις ιχθυοτροφές δεν μειώνουν την ανάπτυξη των ιχθύων ωστόσο παράγουν προϊόν χαμηλότερης λιπιδικής διατροφικής αξίας για τον άνθρωπο-καταναλωτή.