АКТУАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЕ ПРОБЛЕМЫ НАРУШЕНИЯ РАЗВИТИЯ НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ В РАННЕМ ВОЗРАСТЕ И ПОСЛЕДУЮЩЕЕ ВМЕШАТЕЛЬСТВО. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: Ракишева Ж.В. 
Published: January 2025

Введение. В последние годы отмечается бум публикаций в средствах массовой информации (СМИ) о росте числа детей с нарушением развития нервной системы, повальной инвалидизации детского населения. Обилие не подтвержденных данных привели к боязни родителями вакцинации, росту недоверия среди населения к работникам отечественного здравоохранения, повсеместной рекламе новомодных сомнительных методов коррекции. В данной статье будут освещены публикации за период 2018-2022 гг. о современном состоянии проблемы нарушений развития нервной системы у детей раннего возраста и меры, принимаемые для раннего вмешательства. Цель. Анализ данных литературы и вероятных клинических проявлений нарушения развития нервной системы детей в раннем возрасте с последующим вмешательством. Стратегия поиска. Для написания данной статьи были использованы статьи на русском и английском языках, взятые из Cochrane library, Google Scholar, e-library и статистические данные из официальных открытых источников. Изученные материалы описывали актуальное состояние нарушений развития нервной системы у детей раннего возраста. Поиск затронул период с 2018 по 2022 года. Из анализа были исключены описание клинических случаев, газетные публикации и личные сообщения. В использованных источниках критериям включения соответствовали 89 статей и 3 публикации из других открытых источников. Результаты. В настоящем литературном обзоре подвергнуты анализу публикации исследований, освещающих современные проблемы нарушений нервной системы в раннем возрасте. Как оказалось нарушения имеют междисциплинарный характер. Например, детская инвалидность, аутизм, недоношенность, различные задержки моторного и психо-речевого развития. Для коррекции этих нарушений в раннем возрасте разрабатываются и внедряются различные программы вмешательства. Многие из них достаточно эффективны. В последние годы намечается тренд ориентированности на семью для активного вовлечения родителей в программы вмешательства. Выводы: При изучении проблемы раннего вмешательства обращают на себя страновые особенности. Программы раннего вмешательства, направленные на снижение детской инвалидности, профилактику психических расстройств и девиантного поведения, востребованы в странах с низким социальным статусом. Программы раннего вмешательства для детей с аутизмом в виду высокой стоимости доступны не всем слоям общества. Тем не менее, исследователи считают, что чем раньше начата абилитация, тем лучше прогноз качества жизни семьи. Для повышения компетентности и межведомственного взаимодействия, имплементации раннего вмешательства требуется поддержка на государственном уровне.

Introduction. In recent years, a surge in media coverage has been observed regarding the increasing number of children suffering from impaired development of the nervous system and the widespread disabilities among the child population. This has led to an abundance of unverified data, which has caused parents to fear vaccination and increased public distrust in domestic healthcare professionals. Additionally, widespread advertising for new and questionable correction methods has been seen. This article will focus on publications for the period of 2018 to 2022, highlighting the current state of affairs regarding disorders of the nervous system among young children and the measures taken to address them through early intervention. Aim: Analysis of literature data on probable clinical variants of nervous system disorders in early childhood and intervention. Search strategy: To write this article, we have used articles in Russian and English, which were taken from the Cochrane library, Google Scholar, the e-library and statistical data from official open sources. The materials studied describe the current state of disorders in the development of the nervous system among young children. The period covered by the search is from 2018 to 2022, and clinical case descriptions, newspaper articles, and personal communications were not included in the analysis. Out of the 89 articles and 3 publications from other open sources that we used, only those that met the inclusion criteria were included in our analysis. Results: In this literature review, publications related to the study of current issues in disorders of the nervous system in early childhood are analyzed. It has been found that these issues are multidisciplinary in nature, including, for example, childhood disability, autism, premature birth, and various delays in motor and speech development. Various intervention programs are currently being developed and implemented in order to address these issues at an early stage. Many of these programs have proven to be quite effective. Over the past few years, a trend has emerged towards family-centered approaches, which involve the active participation of parents in the intervention process. Conclusions: When examining the issue of early intervention, features specific to individual countries are highlighted. Programs aimed at reducing the incidence of childhood disabilities, preventing mental health conditions and deviant behaviors are in high demand among families with a low social status. Given the high cost of such programs for children diagnosed with autism, they are not accessible to all members of society. Nevertheless, researchers agree that the earlier the rehabilitation begins, the more positive the prognosis for the family's overall quality of life. To increase efficiency and inter-agency collaboration, state-level support is required to implement early intervention programs.

Кіріспе. Соңғы жылдары бұқаралық ақпарат құралдарында жүйке жүйесінің дамуында ауытқуы бар балалар санының артуы және балалар популяциясының кең тараған мүгедектігі туралы жарияланымдар қарқынды жүруде. Расталмаған деректердің көптігі ата-аналардың вакцинациядан қорқуына, тұрғындар арасында отандық медицина қызметкерлеріне сенімсіздіктің артуына және жаңа, күмәнді түзету әдістерінің кең таралуына әкелді. Бұл мақалада 2018-2022 жылдарға арналған жарияланымдар қарастырылады. Жас балалардағы жүйке дамуының бұзылуы проблемасының қазіргі жағдайы және ерте араласу бойынша қабылданған шаралар туралы. Мақсаты. Әдеби мәліметтерді талдау және ерте жастағы балалардың нейродаму бұзылуларының ықтимал клиникалық нұсқалары және кейінгі араласу. Іздестіру стратегиясы. Бұл мақаланы жазу үшінCochrane library, Google Scholar, e-library электронды кітапханасынан алынған орыс және ағылшын тілдеріндегі мақалалар және ресми ашық дереккөздерден алынған статистикалық мәліметтер пайдаланылды. Зерттелген материалдар жас балалардағы жүйке дамуының бұзылыстарының қазіргі жағдайын сипаттады. Іздеу 2018-2022 жылдар аралығын қамтыды. Клиникалық жағдайлардың сипаттамасы, газет басылымдары және жеке хабарламалар талдаудан алынып тасталды. Пайдаланылған дереккөздерде89 мақала және басқа ашық көздерден алынған 3 жарияланым қосу критерийлеріне сәйкес келді. Нәтижелер. Бұл әдебиеттік шолуда ерте жастағы жүйке жүйесі бұзылыстарының заманауи мәселелерін қамтитын зерттеулердің жарияланымдары талданады. Белгілі болғандай, бұзушылықтар пәнаралық сипатқа ие. Мысалы, балалық шақтағы мүгедектік, аутизм, шала туылу, моторлық және психо-сөйлеу дамуының әртүрлі кешігуі. Осы ерте балалық шақтағы бұзылуларды шешу үшін әртүрлі араласу бағдарламалары әзірленіп, жүзеге асырылады. Олардың көпшілігі өте тиімді. Соңғы жылдары ата-аналарды араласу бағдарламаларына белсенді түрде тарту үшін отбасына бағытталған тәсілдерге беталысы байқалды. Қорытынды: Ерте араласу мәселесін зерттеген кезде елдің ерекшеліктеріне назар аударылады. Балалық шақтағы мүгедектікті азайтуға, психикалық бұзылулар мен девиантты мінез-құлықтың алдын алуға бағытталған ерте араласу бағдарламалары әлеуметтік жағдайы төмен отбасыларда сұранысқа ие. Құны жоғары болғандықтан, аутизмі бар балаларға ерте араласу бағдарламалары қоғамның барлық топтарына қол жетімді емес. Дегенмен, зерттеушілер абилитация неғұрлым ерте басталса, отбасының өмір сүру сапасының болжамы соғұрлым жақсы болады деп санайды. Ерте араласуды жүзеге асыру үшін құзыреттілік пен ведомствоаралық ынтымақтастықты арттыру үшін мемлекеттік деңгейде қолдау қажет.