Αντιοξειδωτικά επίπεδα πουλερικών ελεύθερης βοσκής σε σύγκριση με αυτά συμβατικών
Authors: Μπότη Μαρία-Ελένη 
Published: January 2023

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι καταναλωτές προτιμούν το κρέας πουλερικών αντί για άλλα προϊόντα κρέατος επειδή συνιστά πηγή πλούσια σε πρωτεΐνη και χαμηλά λιπαρά. Αυτός άλλωστε είναι ο βασικός λόγος της σημαντικής αύξησης της παραγωγής πουλερικών από τη βιομηχανία με απώτερο σκοπό την μαζική διατροφή μέσω αύξησης της παραγωγικότητας καθώς επίσης και την εντατική αναπαραγωγή. Το γεγονός αυτό οδήγησε με την σειρά του στην υιοθέτηση ταχέως αναπτυσσόμενων φυλών πουλερικών. Αυτή όμως η «εντατικοποίηση» παραγωγής επηρέασε σημαντικά τόσο την καλή διαβίωση, όσο και την ποιότητα του κρέατος και την απόδοση των ζώων. Τα κοτόπουλα που εκτρέφονται σε συστήματα εντατικής εκτροφής αναπτύσσουν οξειδωτικό στρες, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις. Όλα αυτά έχουν ως συνέπεια χαμηλές αποδόσεις κατά τις εκτροφές που επηρεάζουν τόσο το οικονομικό κέρδος των Πτηνοτροφικών επιχειρήσεων αλλά και την ίδια την ποιότητα του κρέατος με τελικό αποδέκτη όλων των παραπάνω τον καταναλωτή. Την τελευταία δεκαετία γίνεται μια προσπάθεια να αντιστραφούν οι πρακτικές αναπαραγωγής. Τα εναλλακτικά συστήματα αναπαραγωγής περιλαμβάνουν κοτόπουλα βραδείας ανάπτυξης, τα οποία έχουν την ευκαιρία και την επιλογή να μεγαλώσουν σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Είναι επίσης σημαντικό ότι μια δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά έχει θετικό αντίκτυπο στην υγεία του κοτόπουλου. Έτσι, η προσθήκη αντιοξειδωτικών θρεπτικών συστατικών και προβιοτικών είναι σημαντική ως προς τον γονότυπο και το σύστημα εκτροφής που χρησιμοποιείται. Ταυτόχρονα η αυξανόμενη απαίτηση των καταναλωτών για πιο υγιεινά πτηνοτροφικά προϊόντα, τα οποία να προέρχονται από συστήματα εκτροφής πιο συμβατά με την ευζωία των πουλερικών, οδήγησε στην εντατικοποίηση της επιστημονικής έρευνας για τη δυνατότητα αποτελεσματικής εφαρμογής της εκτροφής σε συνθήκες «Ελεύθερης Βοσκής». Η προσθήκη διαφόρων αντιβιοτικών ουσιών στη διατροφή έχουν ήδη απαγορευτεί στις χώρες της Ε.E., λόγω της πιθανής δημιουργίας ανθεκτικότητας. Η αξιοποίηση των αρωματικών φυτών από τον άνθρωπο εξαιτίας των ευεργετικών τους ιδιοτήτων είναι γνωστές από την αρχαιότητα. Στις μέρες μας η χρήση τους έχει βρει ευρεία εφαρμογή και στη διατροφή των ζώων. Πολλά αρωματικά βότανα, όπως το θυμάρι και η ρίγανη ή εκχυλίσματα αυτών, συγκεντρώνουν μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον για τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες τους. Στο πλαίσιο της παρούσας διδακτορικής διατριβής έγινε προσπάθεια, για πρώτη φορά σε συνθήκες εκτροφής βιομηχανικής κλίμακας, να γίνει μια συστηματική μελέτη στην επίδραση που έχουν εμπλουτισμένα με αρωματικά φυτά διαιτητικά σχήματα στο σύστημα εκτροφής «ελευθέρας βοσκής» με απώτερο σκοπό την εκτίμηση της επίδρασης στην αντιοξειδωτική κατάσταση, την απόδοση, την ποιότητα του κρέατος και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των κοτόπουλων. Επιπλέον έγινε μια προσπάθεια εκτίμησης της επίδρασης των περιβαλλοντικών παραγόντων στην θερμική καταπόνηση και συνεπώς στην ευζωία των κοτόπουλων ελευθέρας βοσκής. Κάθε εκτροφή ελευθέρας βοσκής περιλάμβανε τα συμβατικά σιτηρέσια και τα εμπλουτισμένα με αρωματικά βότανα ή εκχυλίσματα αυτών. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν ως πρόσθετα στις διάφορες εκτροφές: α) Ρίγανη και θυμάρι, β) Προμίγμα ρίγανης με ριγανέλαιο και γ) Υδατικό εκχύλισμα τριών αρωματικών φυτών. Πραγματοποιήθηκε και μια πιλοτική εκτροφή για την διερεύνηση της επίδρασης της προσθήκης αλεύρου από πάστα ελαιόκαρπου στην αντιοξειδωτική κατάσταση και τις αποδόσεις ορνιθιών κρεατοπαραγωγής σε συνθήκες πτηνοτροφικής μονάδας. Σε κάθε εκτροφή μελετήθηκαν οροί και ιστοί από τρεις ομάδες πουλερικών: α) συμβατικής βοσκής, β) ελευθέρας βοσκής με συνηθισμένη διατροφή και γ) ελευθέρας βοσκής με εμπλουτισμένη με αρωματικά φυτά διατροφή. Η αντιοξειδωτική κατάσταση εκτιμήθηκε με τη μέτρηση της συγκέντρωσης της α-τοκοφερόλης (βιταμίνη Ε) στο πλάσμα, της εκτίμησης των οξειδωτικών βλαβών στα λιπίδια (TBARS) με μέτρηση των ουσιών που αντιδρούν με το θειοβαρβιτουρικό οξύ καθώς και της συνολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας (TAC) στο πλάσμα και τον μυϊκό ιστό. Από την στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων για την αντιοξειδωτική κατάσταση των διαφορετικών συστημάτων εκτροφής προέκυψε ότι: 1) τα ελευθέρας βοσκής κοτόπουλα εμφάνισαν καλύτερη ολική αντιοξειδωτική ικανότητα (TAC) στον μυϊκό ιστό σε σχέση με τα συμβατικά 2) δεν προέκυψε διάφορά μεταξύ των δύο συστημάτων για τα αποτελέσματα της μηλονικής διαλδεϋδης (TBARS) στον μυϊκό ιστό, 3) ανάμεσα στα ελευθέρας βοσκής και τα ελευθέρας βοσκής με εμπλουτισμένη διατροφή κοτόπουλα προκύπτει ότι η ολική αντιοξειδωτική ικανότητα (TAC) στον μυϊκό ιστό των τελευταίων ήταν καλύτερη. Τα επίπεδα μηλονικής διαλδεϋδης δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων, 4) τα επίπεδα TBARS στο όρο ήταν σημαντικά χαμηλότερα για τα συμβατικά σε σύγκριση με τα ελευθέρας βοσκής κοτόπουλα και αντίστοιχα με τα ελευθέρας βοσκής κοτόπουλα με εμπλουτισμένη διατροφή, 5) οι συγκεντρώσεις της α-τοκοφερόλης (βιταμίνη Ε) στο πλάσμα όλων των υπό εξέταση κοτόπουλων δεν έδειξε σημαντικές διαφορές μεταξύ των υπό δοκιμή συστημάτων εκτροφής, 6) η προσθήκη άλευρου πάστας ελιάς στη διατροφή των κοτόπουλων συμβατικής εκτροφής αύξησε σημαντικά τη συγκέντρωση της α-τοκοφερόλης στο πλάσμα, 7) η θνησιμότητα ήταν παρόμοια για όλες τις ομάδες. Συμπερασματικά τα κοτόπουλα ελεύθερης βοσκής εμφάνισαν καλύτερη άμυνα ενάντια στο οξειδωτικό στρες. Ωστόσο παρουσίασαν υψηλότερη οξείδωση λιπιδίων, δηλαδή υπέστησαν μεγαλύτερο στρες, που μπορεί να αποδοθεί στο γονότυπο, το στρες πριν τη σφαγή, την παρουσία περισσότερων πολυακόρεστων λιπαρών οξέων στο αίμα (PUFA), τη σωματική άσκηση των πτηνών, ή τις συνθήκες του εξωτερικού περιβάλλοντος.