Η επίδραση του συνδρόμου υπνικής άπνοιας στη λειτουργία του οπτικού νεύρου και η πιθανή σχέση του με το γλαύκωμα
Authors: Δαλιάνης Γεώργιος 
Published: July 2023

Το σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας ύπνου (ΣΑΑΥ) χαρακτηρίζεται από τη διαταραχή της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου, όπου παρατηρούνται επεισόδια υπόπνοιας ή και άπνοιας. Παρατηρείται παρεμπόδιση της ροή του αέρα προς τους πνεύμονες, με αποτέλεσμα τη μείωση του κορεσμού οξυγόνου στο αίμα. Η υπνική άπνοια προκαλείται από την απώλεια διαστολής των μυών των ανώτερων αεραγωγών με αποτέλεσμα τη νυχτερινή ασφυξία. Η σοβαρότητα του ΣΑΑΥ ορίζεται ως ήπια εάν ο αριθμός άπνοιων ή υπόπνοιων /ώρα υπολογίζεται σε 5-14, μέτρια όταν αυξάνεται σε 15-29 και σοβαρή σε μετρήσεις των 30 και άνω. Στο γενικό πληθυσμό, ο επιπολασμός αναφέρεται από 6-49%, ανάλογα το φύλο και την ηλικία των εξεταζόμενων. Η υπνική άπνοια είναι μια χρόνια κατάσταση που συχνά παραμένει αδιάγνωστη και ευθύνεται για μια σειρά παθολογικών καταστάσεων όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, έμφραγμα του μυοκαρδίου, παχυσαρκία, αρρυθμία και σακχαρώδη διαβήτη. Επίσης συνδέεται και με οφθαλμικές εκδηλώσεις όπως είναι το σύνδρομο χαλαρού βλεφάρου, η πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια, η φλεβική απόφραξη και πιθανώς το γλαύκωμα.Το γλαύκωμα είναι μια χρόνια, προοδευτική οπτική νευροπάθεια με ελλείμματα στο οπτικό πεδίο και χαρακτηριστικά ευρήματα στο οπτικό νεύρο. Ο επιπολασμός του γλαυκώματος σε ασθενείς με ΣΑΑΥ, καθώς και ο επιπολασμός του ΣΑΑΥ σε ασθενείς με γλαύκωμα αναφέρεται εώς και 27% στη διεθνή βιβλιογραφία και η συσχέτιση των δύο παθήσεων είναι αντικείμενο μελέτης. Στο πλαίσιο αυτής της διδακτορικής διατριβής, διενεργήθηκε προοπτική μελέτη όπου συμμετείχαν 45 ασθενείς με ΣΑΑΥ και 38 μάρτυρες, οι οποίοι υπεβλήθησαν σε μελέτη ύπνου, πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο με καταγραφή των παραμέτρων που επηρεάζονται στο γλαύκωμα και έλεγχο της οφθαλμικής αιματικής ροής με Color Doppler Imaging. Ο σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διερεύνηση μιας πιθανής συσχέτισης μεταξύ ΣΑΑΥ και γλαυκώματος, καθώς και η αποκάλυψη πιθανών υποκείμενων μηχανισμών της. Δεν υπήρξε στατιστική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων όσον αφορά το φύλο (p=0.09) και την ηλικία (p=0.21). Επίσης, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στη μέση τιμή της ΕΟΠ μεταξύ των ασθενών και των μαρτύρων, τόσο σε μέτρησή της με DCT (p=0.88), όσο και με τονόμετρο επιπέδωσης Goldmann (p=0.17). Ομοίως, το κεντρικό πάχος του κερατοειδούς (p=0.23), η μέση μείωση ευαισθησίας του οπτικού πεδίου (p=0.19) και οι μέσες, ανώτερες και κατώτερες τιμές RNFL καθώς και το μέσο GCC (p=0.55) δεν παρουσίασαν διαφορές μεταξύ των ομάδων. Η AHI και η RDI αυξήθηκαν σημαντικά στους ασθενείς με ΣΑΑΥ σε σύγκριση με την ομάδα μαρτύρων (p<0.001). Από τη μελέτη του CDI, δεν αποκαλύφθηκε κάποια συσχέτιση μεταξύ του AHI και του RI της οφθαλμικής αρτηρίας (p=0.24). Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στο OPA όπως αυτό μετρήθηκε με το τονόμετρο Pascal μεταξύ των δύο ομάδων (p=0.59), ενώ δεν εντοπίστηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ του OPA και του μέσου ΚΠΚ ή RI της οφθαλμικής αρτηρίας.Δεν παρατηρήθηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ της μέσης τιμής RNFL και του RI στην ομάδα ελέγχου. Αντίθετα, στην ομάδα ασθενών με ΣΑΑΥ, η μέση τιμή RNFL φάνηκε να μειώνεται σημαντικά σε αύξηση του RI (p=0.0011). Παρόμοια συσχέτιση παρατηρήθηκε και στις επιμέρους τιμές του RNFL (μέσου, ανώτερου και κατώτερου). Όσον αφορά την επίδραση του RI στο μέσο GCC, το τελευταίο φάνηκε να μειώνεται σημαντικά επί αύξησης του RI σε όλους τους εξεταζόμενους, με ισχυρότερο συντελεστή στην ομάδα ΣΑΑΥ. Η θέση του ύπνου δε συσχετίστηκε σημαντικά με τον RI στην παρούσα μελέτη. Τέλος, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική μείωση, σχεδόν 1% στο ποσοστό κορεσμένου οξυγόνου αίματος για την ομάδα ασθενών σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (p=0.02).