FDI determinants to transition countries
Authors: Γκρούγιτς Νατάσα 
Published: September 2021

Ο σκοπός αυτής της διατριβής είναι να εξηγήσει το νόημα και το ρόλο της απόστασης στον καθορισμό των διακρατικών επενδυτικών συναλλαγών. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιώντας τη Σερβία ως παράδειγμα μεταβατικής χώρας, η συγγραφέας εφαρμόζει το μοντέλο Ghemewat τονίζοντας τις πολιτισμικές, διοικητικές, γεωγραφικές και οικονομικές αποστάσεις, αντικαθιστώντας τις διοικητικές με τις θεσμικές, για να μετρήσει τη σχετικότητα της απόστασης στον καθορισμό των εισροών από Ξένες Άμεσες Επενδύσεις σε μια χώρα. Επιπρόσθετα, αυτή η εργασία δίνει έμφαση στο πώς οι προαναφερθείσες αποστάσεις (πολιτισμικές, θεσμικές, γεωγραφικές και οικονομικές) συσχετίζονται με τις ξένες άμεσες επενδύσεις σε διαφορετικούς τομείς βιομηχανίας που κατηγοριοποιούνται με τεχνολογικά κριτήρια τόσο στον κατασκευαστικό κλάδο, πχ. Υψηλής τεχνολογίας, υψηλής-μεσαίας τεχνολογίας, μεσαίας τεχνολογίας, και χαμηλής-τεχνολογίας όσο και στις υποκατηγορίες στον τομέα των υπηρεσιών, π.χ. χαμηλής έντασης γνώσης και υψηλής έντασης γνώσης υπηρεσίες. Εν συντομία, τα κύρια ευρήματα της παρούσας έρευνας συνοψίζονται στα εξής. Σε επίπεδο χώρας, οι τρεις από τις τέσσερις αποστάσεις είναι στατιστικά σημαντικές: οι θεσμικές, γεωγραφικές και οικονομικές αποστάσεις. Παρόλο που οι θεσμικές και γεωγραφικές αποστάσεις έχουν αρνητική συσχέτιση με τις εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων στη Σερβία, ο συντελεστής της οικονομικής απόστασης έχει θετικό πρόσημο. Για αυτό το λόγο, οι πολυεθνικές εταιρείες που προέρχονται από χώρες με διαφορετικά θεσμικά πλαίσια από αυτά τις Σερβίας τείνουν να επενδύουν λιγότερο σε σχέση με εταιρείες που μοιράζονται παρόμοιους θεσμούς με αυτούς της χώρας υποδοχή. Επίσης, όσο μεγαλύτερη είναι η γεωγραφική απόσταση των χωρών των ξένων επενδυτών και της Σερβίας τόσο λιγότερες θα είναι και οι επενδύσεις από αυτές τις χώρες. Συνάμα, το θετικό πρόσημο του συντελεστή οικονομικής απόστασης δείχνει την παρουσία οικονομικού αρμπιτράζ, που σημαίνει ότι ο κύριος λόγος για τον οποίο οι πολυεθνικές επενδύουν στη Σερβία είναι για να εκμεταλλευτούν τόσο τις διαφορές στο εργατικό κόστος και στο κόστος κεφαλαίου, όσο και τις διακυμάνσεις σε συγκεκριμένες μεταβλητές γνώσεις ή/και στη διαθεσιμότητα συμπληρωματικών προϊόντων.Σε επίπεδο βιομηχανίας και πιο συγκεκριμένα στον κατασκευαστικό κλάδο, μόνο η θεσμική απόσταση είναι στατιστικά σημαντική. Το πρόσημο δε του συντελεστή είναι αρνητικό, πράγμα που σημαίνει ότι η αποτελεσματική διακυβέρνηση, η ρυθμιστική ικανότητα, οι κανόνες δικαίου, το δικαίωμα λόγου και ισονομίας, η πολιτική σταθερότητα, η απουσία βίας και ο έλεγχος της διαφθοράς παίζουν πολύ καθοριστικό ρόλο στην λήψη αποφάσεων και αποτελούν πρόκληση για τις πολυεθνικές με διαφορετικά θεσμικά πλαίσια. Όσον αφορά στον τομέα των υπηρεσιών, η οικονομική απόσταση είναι η μόνο στατιστικά σημαντική. Συσχετίζεται δε θετικά με την εισροή ξένων άμεσων επενδύσεων, πράγμα που καταδεικνύει την ύπαρξη οικονομικού αρμπιτράζ. Σχετικά με τις υποκατηγορίες των τομέων βιομηχανίας και υπηρεσιών, η εμπειρική εφαρμογή του μοντέλου δείχνει ότι τόσο η θεσμική όσο και η γεωγραφική απόσταση επηρεάζουν αρνητικά τις ροές των ξένων άμεσων επενδύσεων ενώ η οικονομική απόσταση έχει θετική επιρροή στον κατασκευαστικό κλάδο χαμηλής τεχνολογίας. Αναφορικά με τις υποκατηγορίες των υπηρεσιών, η πολιτισμική και γεωγραφική απόσταση επηρεάζουν αρνητικά τις ξένες επενδύσεις σε τομείς χαμηλής έντασης γνώσεις υπηρεσιών στη Σερβία ενώ το πρόσημο της οικονομικής απόστασης είναι θετικό και ισχυρά στατιστικά σημαντικό. Στον τομέα υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας, μόνο η θεσμική απόσταση είναι στατιστικά σημαντική.