Η συνδρομή των τεχνολογιών ευφυούς γεωργίας στην ανάπτυξη του αγροτικού χώρου
Authors: Κουτρίδη Ευαγγελία 
Published: February 2024

Η μετάβαση του αγροδιατροφικού τομέα στην Ελλάδα προς την 4η Γεωργική Επανάσταση και την βιωσιμότητα μέσω υιοθέτησης Τεχνολογιών Ευφυούς Γεωργίας υπόκειται σε ατομικούς περιορισμούς των ενδιαφερομένων μερών/εταίρων και δομικής φύσης εμπόδια. Ωστόσο, τα εμπειρικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, ώστε να καταστεί κατανοητή η δυναμική του κλάδου τόσο από οικονομική και κοινωνιολογική θέση όσο και από άποψη δημόσιας αγροτικής πολιτικής. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή για την μελέτη του θέματος χρησιμοποιούνται συνδυαστικά διάφορες μέθοδοι. Συγκεκριμένα, συνδυάστηκαν δυο εμπειρικές μελέτες σε ομάδες εστίασης ενδιαφερομένων μερών/εταίρων, τρία οικονομετρικά μοντέλα και χωρική στατιστική ανάλυση με Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών των οικονομικών στοιχείων των δικαιούχων παραγωγών φυτικής παραγωγής της Δράσης 4.1.1 Πυλώνα II του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020 της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις καινοτόμες επενδύσεις τους σε πάγιο ενεργητικό κεφάλαιο. Οι εμπειρικές μελέτες συμπεριλαμβάνουν δυο δομημένα ερωτηματολόγια. Tο πρώτο απευθύνθηκε σε εταίρους με ειδίκευση στην έρευνα, την πολιτική και την αγορά και το δεύτερο στους εν δυνάμει εφαρμοστές των σχετικών με τις ΤΕΓ τεχνικών. Τα ποιοτικά δεδομένα που συλλέχθηκαν από τον πληθυσμό των εξειδικευμένων εταίρων αξιολογήθηκαν στο θεωρητικό πλαίσιο της Διάχυσης Τεχνολογικής Καινοτομίας με τη χρήση Θεματικής Ανάλυσης και Ανάλυσης Περιεχομένου. Ο σκοπός ήταν να διερευνηθεί η σχέση και η πιθανότητα σύνδεσης και διασύνδεσης της τεχνολογικής μεταβολής με (i) την έρευνα, (ii) την χάραξη και (iii) την εφαρμογή πολιτικών, και (iv) την αγορά. Τα ποσοτικά δεδομένα που συλλέχθηκαν από τον δεύτερο πληθυσμό, αυτόν των γεωπόνων, με θεωρητικό υπόβαθρο το Νεοκλασικό υπόδειγμα του Τέλειου Ανταγωνισμού, πέραν των περιγραφικών μεθόδων που παρουσίασαν συνοπτικά τα χαρακτηριστικά του δείγματος, αναλύθηκαν και με επαγωγικές στατιστικές μεθόδους για να αποκαλυφθούν περαιτέρω στατιστικά σημαντικά χαρακτηριστικά των εφαρμοστών που θα κληθούν να υποστηρίξουν τις ΤΕΓ. Μελετήθηκε δηλαδή πως η σχέση του συντελεστή παραγωγής “τεχνική και υλική υποστήριξη” με την εισροή του συντελεστή “τεχνολογική μεταβολή” θα επηρεάσει την καμπύλη ίσου προϊόντος ή ίσης παραγωγής. Για την εξέταση της σχέσης της περιφερειακής βιώσιμης ανάπτυξης με την κλασσική γεωργία, με την ευφυή γεωργία και με την χρηματοδότηση για υιοθέτηση καινοτόμων τεχνολογιών από το ΠΑΑ 2014-2022 αναπτύχθηκαν τρία οικονομετρικά μοντέλα με παράγοντες πρόβλεψης δεκαέξι δείκτες περιφερειακής ανάπτυξης που αντιπροσωπεύουν πέντε από τις πιο γνωστές θεωρίες ανάπτυξης. Τα μοντέλα ανέδειξαν το θεωρητικό υπόβαθρο των φαινομένων που εξετάστηκαν σε σχέση με τις θεωρίες περιφερειακής ανάπτυξης. Τέλος συσχετίστηκαν και συγκρίθηκαν σε μια προσπάθεια να αναδυθούν οι περιορισμοί για την βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη στην χώρα. Πραγματοποιήθηκε χωρική στατιστική ανάλυση για τον προσδιορισμό των χωρικών οντοτήτων με μεγάλη συγκέντρωση των ΤΕΓ και εκτίμηση της διάδοσης και διάχυσής τους με την χρήση του στατιστικού δείκτη Kernel’s Density. Όλα τα παραπάνω συνεισφέρουν εμπειρικά στο θεωρητικό πλαίσιο για την μετάβαση στη βιωσιμότητα και αναλύουν πολλαπλές διαστάσεις που σχετίζονται με την επιτυχία της και τα αποτελέσματα στο σύνολό τους είναι ενδεικτικά της πρώιμης φάσης υιοθέτησης που διέρχονται οι ΤΕΓ στην Ελλάδα. Οι περιορισμοί για την εξάπλωση των τεχνολογιών αυτών έγκειται στις υποβαθμισμένες ή ανύπαρκτες υποδομές, στην ελλιπή επικοινωνία των εταίρων στην χάραξη πολιτικών και την εφαρμογή τους, στην περιορισμένη τεχνική υποστήριξη των ΤΕΓ και στην εν πολλώ διάρρηξη του κοινωνικού ιστού της υπαίθρου. Για την περαιτέρω διάχυσή τους αναγκαία είναι η ύπαρξη οικονομιών κλίμακας, η τεχνική υποστήριξη, η διασύνδεση των εταίρων, η ενίσχυση της νεανικής επιχειρηματικότητας και η βελτίωση της προσβασιμότητας. Γενικότερα, διαπιστώνεται ότι η επίδραση της καινοτομίας που εισάγουν οι ΤΕΓ στον αγροδιατροφικό τομέα είναι ικανός παράγοντας για την Βιώσιμη Αγροτική Ανάπτυξη στο μέτρο που αυτή εισαχθεί εντός μιας γενικότερης αναδιάρθρωσης της ελληνικής υπαίθρου χώρας.