Σχεδιάζοντας μαθησιακά περιβάλλοντα για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων λεκτικού και οπτικού γραμματισμού
Authors: Μαρκογιαννάκη Αικατερίνη 
Published: October 2021

Με την παρούσα έρευνα επιχειρήθηκε ο συνδυασμός των σύγχρονων θεωριών του γραπτού λόγου της γνωσιακής, της κοινωνιο-γνωσιακής, της κοινωνικο-πολιτισμικής, της κοινωνιο-κειμενογλωσσολογικής και της κριτικής κοινωνιο-κειμενογλωσσολογικής προσέγγισης κατά τη διδασκαλία της παραγωγής έντυπου και ψηφιακού αφηγηματικού κειμένου. Συγκεκριμένα, διερευνήθηκε η επίδραση της διδακτικής παρέμβασης, η οποία συνδυάζει τις στρατηγικές των γνωσιακών, των κοινωνιο-γνωσιακών, των κοινωνικο-πολιτισμικών των κοινωνιο-κειμενογλωσσολογικών και των κριτικών κοινωνιο-κειμενογλωσσολογικών προσεγγίσεων, στην παραγωγή γραπτού λόγου σε γνωσιακό και μεταγνωσιακό επίπεδο και ειδικότερα όσον αφορά: α) την ικανότητα των μαθητών/τριών να παράγουν επικοινωνιακά αφηγηματικά κείμενα, β) την απόκτηση της μεταγνωσιακής γνώσης και των μεταγνωσιακών δεξιοτήτων, για να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τις δυσκολίες του συγγραφικού έργου. Συγχρόνως, οι επιδράσεις σε αυτές τις παραμέτρους συγκρίθηκαν με τις αντίστοιχες μίας διδακτικής παρέμβασης που βασίστηκε στην ψηφιακή αφήγηση, η οποία ενσωματώνει τις αρχές των σύγχρονων θεωριών του γραπτού λόγου που προαναφέραμε και τις μετουσιώνει σε αποτελεσματική διδακτική παρέμβαση, όπως αποδεικνύεται από έρευνες.Για την επίτευξη του ερευνητικού σκοπού σχεδιάστηκε και πραγματοποιήθηκε εκπαιδευτική έρευνα δράσης σε πραγματικές συνθήκες διδασκαλίας. Στην έρευνα, η οποία διήρκεσε έξι μήνες, πήραν μέρος τρία τμήματα μαθητών/τριών Γ΄ τάξης Δημοτικού εκ των οποίων το πρώτο τμήμα αποτέλεσε την πρώτη πειραματική ομάδα, στην οποία εφαρμόστηκε η διδασκαλία παραγωγής αφηγηματικού έντυπου και ψηφιακού κειμένου, το δεύτερο τμήμα αποτέλεσε τη δεύτερη πειραματική ομάδα, στην οποία εφαρμόστηκε η συνεργατική διδασκαλία παραγωγής αφηγηματικού έντυπου και ψηφιακού κειμένου, ενώ το τρίτο τμήμα αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου, που αξιοποιήσαμε για να ελέγξουμε τις αλλαγές που προέκυψαν από τις άλλες δύο διδακτικές παρεμβάσεις.Η διδασκαλία και στις δύο πειραματικές ομάδες πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του μαθήματος της γλώσσας-παραγωγής γραπτού λόγου από την ίδια την ερευνήτρια, ενώ στην ομάδα ελέγχου εφαρμόστηκε η παραδοσιακή διδασκαλία από τον εκπαιδευτικό του τμήματος. Η έρευνα αξιοποίησε ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα και πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις: στην πρώτη φάση-η αρχική μέτρηση, στη δεύτερη φάση-το πρόγραμμα της διδακτικής παρέμβασης, στην τρίτη φάση-η τελική μέτρηση. Στην πρώτη και στην τρίτη φάση υλοποιήθηκε η αξιολόγηση της ποιότητας του γραπτού λόγου (αφηγηματικά κείμενα μαθητών/τριών-αναλυτική βαθμολόγηση), της μεταγνωσιακής γνώσης (αδόμητη συνέντευξη) και των μεταγνωσιακών δεξιοτήτων (ημιδομημένη παρατήρηση).Τα αποτελέσματα που προέκυψαν επιβεβαίωσαν τη θετική επίδραση του συνδυασμού των θεωριών του γραμματισμού και της διδασκαλίας των στρατηγικών των γνωσιακών, των κοινωνιο-γνωσιακών, των κοινωνικο-πολιτισμικών, των κοινωνιο-κειμενογλωσσολογικών και των κριτικών-κειμενογλωσσολογικών προσεγγίσεων, στην ποιότητα του γραπτού λόγου, στην ανάπτυξη της μεταγνώσης και των μεταγνωσιακών δεξιοτήτων των μαθητών/τριών, για να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τις δυσκολίες του συγγραφικού έργου.