Εκπαίδευση μαθητών τυπικής ή μη ανάπτυξης λόγω συμπερίληψης σε γενικά σχολεία Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε αιφνίδιες και ακραίες φυσικές καταστροφές μέσω STEAM
Authors: Μερελή Ακυλίνα 
Published: April 2023

Το αντικείμενο της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση του αν και κατά πόσο δύναται, η ολιστική- διεπιστημονική προσέγγιση STEAM που χρησιμοποιεί με ολιστική προσέγγιση την Επιστήμη, την Τεχνολογία, τη Μηχανική, την Τέχνη και τα Μαθηματικά, να διδάξει τις φυσικές καταστροφές το ίδιο αποτελεσματικά σε μαθητές που χρήζουν ή δε χρήζουν διαφοροποιημένης διδασκαλίας, λόγω ειδικών μαθησιακών αναγκών. Στην αρχή της έρευνας δημιουργήθηκαν δύο ηλεκτρονικά ερωτηματολόγια, που απευθύνονταν σε εκπαιδευτικούς και σε μαθητές της ελληνικής επικράτειας, τα οποία διαμοιράστηκαν μέσω διαδικτύου και με αυτόν τον τρόπο συλλέχθηκαν δύο χιλιάδες (2.000) απαντήσεις από τυχαιοποιημένο δείγμα. Μέσα από αυτά έγινε φανερή η επιθυμία όλου του εκπαιδευτικού προσωπικού, αλλά και του μαθητικού πληθυσμού για εκπαίδευση σχετική με τις φυσικές καταστροφές και η διαπίστωση της μέχρι τώρα ελλιπούς ενασχόλησης με το συγκεκριμένο αντικείμενο. Λαμβάνοντας υπόψη την παραπάνω διαπίστωση, δημιουργήθηκε ένα σχέδιο εργασίας με ποικίλες δραστηριότητες σχετικές με τις φυσικές καταστροφές, οι οποίες είχαν ως στόχο να παρέχουν πολλαπλά ερεθίσματα στους μαθητές/τριες που συμμετείχαν με διαφοροποιημένο τρόπο, μέσα από διάφορες προσεγγίσεις και παρεμβάσεις. Δημιουργήθηκαν παραμύθια, ηλεκτρονικά και επιτραπέζια παιχνίδια, βιωματικά εργαστήρια, μελέτη στο πεδίο (καμένο δάσος), διαγωνισμοί ζωγραφικής, δημιουργία μουσικών ήχων, εκπαιδευτικές επισκέψεις, παρακολούθηση βίντεο αλλά και δραστηριότητες σχετικές με τα συναισθήματα. Αφού δημιουργήθηκε το εκπαιδευτικό υλικό και το πλάνο εργασιών στις σχολικές μονάδες που συμμετείχαν, σχεδιάστηκαν και δύο ερωτηματολόγια προς εκτίμηση της αρχικής κατάστασης και προς αποτίμηση των αποτελεσμάτων μετά από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Οι σχολικές μονάδες ήταν ένα ιδιωτικό σχολείο της Αθήνας και τέσσερα σχολεία της νήσου Νάξου, στις Κυκλάδες. Όλα τα σχολεία ανήκαν στην Ελληνική Επικράτεια και είχαν ως μητρική γλώσσα τα ελληνικά. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα υλοποιήθηκε στις σχολικές μονάδες στα πλαίσια του μαθήματος Εργαστήρια δεξιοτήτων και για τις θεματικές ενότητες: Φροντίζω το περιβάλλον- Φυσικές Καταστροφές, Πολιτική Προστασία και Δημιουργώ και Καινοτομώ- Δημιουργική σκέψη & Πρωτοβουλία- STEM. Κατά τη φάση της υλοποίησης, αποφασίστηκε να δοθούν στους μαθητές/τριες δύο ερωτηματολόγια. Ένα στην έναρξη του προγράμματος κι ένα μετά το πέρας της ενασχόλησής τους με το αντικείμενο των φυσικών καταστροφών. Τα ερωτηματολόγια που διαμοιράστηκαν είχαν επάνω έναν μοναδικό κωδικό για κάθε μαθητή, ο οποίος μας επέτρεπε να γνωρίζουμε αν χρήζει ειδικής Αγωγής, άρα και διαφοροποιημένης διδασκαλίας. Κι αυτό γιατί σε όλα τα σχολεία γενικής εκπαίδευσης φοιτούν και μαθητές με δυσκολίες μάθησης ή/ και συμπεριφοράς, λόγω συμπερίληψης. Οι απαντήσεις των μαθητών αξιολογήθηκαν και συγκριτικά καθώς θέλαμε να δούμε αν η ολιστική διεπιστημονική προσέγγιση STEAM, κατάφερε να επιμορφώσει επιτυχώς και τους μαθητές που εμπίπτουν στην ειδική αγωγή το ίδιο αποτελεσματικά με τους μαθητές/τριες της γενικής αγωγής.Συνεργαστήκαμε συνολικά με δέκα εκπαιδευτικούς, οι οποίοι επιμορφώθηκαν σχετικά με το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων και στη συνέχεια συνεργάστηκαν με την ερευνήτρια προκειμένου να γίνει ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά και εξαγωγή με ταυτόχρονη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν σε διεθνή περιοδικά και κατέδειξαν αρχικά την ανάγκη του εκπαιδευτικού και μαθητικού πληθυσμού για προγράμματα επιμόρφωσης σχετικά με τις φυσικές καταστροφές. Στην πορεία και μετά την υλοποίηση δημοσιεύθηκαν τα εξαγώγιμα αποτελέσματα τα οποία δημιούργησαν στους ερευνητές και στους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν ένα αίσθημα ικανοποίησης, καθώς φάνηκε πως η ολιστική-διεπιστημονική εκπαίδευση STEAM κατάφερε να επιφέρει μαθησιακά αποτελέσματα σε όλο τον μαθητικό πληθυσμό αμβλύνοντας τις διαφορές, αξιοποιώντας τις δυνατότητες όλων των παιδιών και χωρίς να επιτρέπει αποκλεισμούς.