Ανοσοϊστοχημική διερεύνηση της υπόφυσης σε βίαιους και αιφνίδιους θανάτους
Authors: Κουρούπη Μαρία 
Published: September 2021

Παρόλο που η υπόφυση είναι ένας μικρός αδένας, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και ωρίμανση του ανθρώπινου σώματος. Η προσέγγισή της, όμως, είναι δύσκολη λόγω της ανατομικής της θέσης στη βάση του εγκεφάλου, στο τούρκικο εφίππιο. Στην παρούσα μελέτη συλλέξαμε τις υποφύσεις κατά τη διάρκεια ενενηνταεπτά νεκροτομών με σκοπό να μελετήσουμε τις ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του οργάνου, καθώς και την επίδραση της υποξίας σε αυτό. Όλα τα δείγματα ταξινομήθηκαν με βάση την ηλικία και την αιτία θανάτου. Στα περιστατικά υπήρχε ένα μηνιγγίωμα και ένα αδένωμα που εκκρίνει αυξητική ορμόνη, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σπανιότητα αυτών των δύο νεοπλασμάτων. Ακολούθησε ανοσοϊστοχημική διερεύνηση του αδένα με τα αντιγόνα HIF1 alpha, HIF 2 alpha,VEGF και CD31.Οι παράγοντες που υποκιούνται από την υποξία (hypoxia induciblefactors/HIFs) παίζουν σημαντικό ρόλο στην κυτταρική αντίδραση στην υποξία,ενεργοποιώντας τον αναερόβιο μεταβολισμό και την αγγειογένεση.Ο ρόλος της υποξίας στα νεοπλάσματα, όσον αφορά την πρόγνωση και τη θεραπεία τους, έχει μελετηθεί επισταμένα. Στον καρκίνο του μαστού των γυναικών βρέθηκε ότι παράντες κατά του HIF απενεργοποιούν το κυτταρικό προγραμματισμό των νεοπλασματικών κυττάρων. Καρκινώματα του νεφρού,διαυγοκυτταρικού τύπου, με απώλεια έκφρασης του HIF φαίνεται να έχουν χειρότερη πρόγνωση. Στους συμπαγείς όγκους κεφαλής και τραχήλου έχει αποδειχθεί ότι μπλοκάρισμα του HIF-1 μονοπατιού πολλαπλασιάζει τα αποτελέσματα της ακτινοθεραπείας. Από την άλλη πλευρά, η ανοχή των λαρυγγικών νεοπλασμάτων στη φαρμακευτική αγωγή εξηγείται από την υπερέκφραση του HIF-1 σε αυτούς τους όγκους. 92 Αν και τα αποτελέσματα της υποξίας είναι γνωστά όσον αφορά τους όγκους και άλλα όργανα, η επίδρασή της στην υπόφυση δεν έχει μελετηθεί εκτεταμένα.Από το 1970 υπάρχουν αρκετές βιβλιογραφικές αναφορές που υποστηρίζουν τη σύνδεση της υποξίας με τη λειτουργία της υπόφυσης. Η υποξία,οξεία ή χρόνια, προκαλεί αύξηση της έκκρισης της προλακτίνης, αύξηση της απελευθέρωσης της αντιδιουρητικής ορμόνης (ADH), μείωση των νευροεκκριτικών κοκκίων, ενεργοποίηση της απελευθέρωσης κορτιζόνης και ACTH και μείωση τόσο των γοναδοτροπινών όσο και της αυξητικής ορμόνης. Άλλες μελέτες αναφέρουν ότι η υποξία ελέγχει και την έκφραση της POMC.Στην παρούσα μελέτη διερευνήσαμε το μονοπάτι των παραγόντων που επάγονται από την υποξία (HIF) στην υπόφυση. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε ανοσοϊστοχημική διερεύνηση με τα αντιγόνα ΗΙF-1 alpha, HIF-2 alpha, CD31 και VEGF, των υποφύσεων που συλλέχθηκαν από άτομα που είχαν πεθάνει από ποικίλλα αίτια, συμπεριλαμβανόμενης της οξείας υποξίας μέσω ασφυξίας. Βρήκαμε ότι αυτοί οι παράγοντες εκφράζονται στον οπίσθιο λοβό του αδένα, και ότι ο παράγοντας ΗΙF-2 alpha φαίνεται να είναι μόριο – κλειδί για την υπόφυση υπό υποξικές συνθήκες. Πράγματι η υπερέκφραση του HIF-2 alpha στον οπίσθιο λοβό έχει άμεση συσχέτιση με την έκφραση του VEGF, ο οποίος με τησειρά του προκαλεί αυξημένη αγγειακή πυκνότητα στον αδένα. Από τα παραπάνω φαίνεται ότι ο HIF-2 παίζει ρόλο στην αιματική κυκλοφορία και στην έκκριση ορμονών. Σε αντίθετη ο παράγοντας HIF-1 alpha φαίνεται να έχει κυρίαρχο ρόλο στην αδενοϋπόφυση, όπου η υπερέκφρασή του σχετίζεται με αυξημένη αγγειακή πυκνότητα. Επιπλέον, ανακαλύψαμε ότι οι υποφύσεις ασθενών που έπασχαν από χρόνια συστηματικά νοσήματα, όπως τα νεοπλάσματα, εμφάνιζαν αυξημένη αγγειακή πυκνότητα στη νευροϋπόφυση, παράλληλα με την υπερέκφραση του 93HIF-1 alpha που συνήθως η έκφρασή του είναι φτωχή. Χρόνια κατάχρηση ουσιών,όπως του αλκοόλ, έχει άμεση σχέση με αυξημένη έκφραση του ΗΙF-1 alpha στην αδενοϋπόφυση. Συμπερασματικά, οι παράγοντες που επάγονται από την υποξία εκφράζονται στην υπόφυση και μπορεί να έχουν άμεση συσχέτιση με την έκφραση του VEGF και την αγγειακή πυκνότητα. Το τελευταίο επιβεβαιώνει το ότι το μονοπάτι του HIF μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αγγειακή πυκνότητα και την αιματική ροή της υπόφυσης υπό καταστάσεις υποξίας. Ενδιαφέρον αποτελεί ο HIF-2 alpha φαίνεται να είναι το κυρίαρχο μόριο στην ευροϋπόφυση συγκριτικά με τον HIF-1 alpha. Χρόνιες νόσοι, όπως οι κακοήθειες, ή χρόνια κατάχρηση ουσιών, όπως ο αλκοολισμός, φαίνεται να ενεργοποιούν το μονοπάτι HIF τόσο στον πρόσθιο όσο και στον οπίσθιο λοβό.