Η ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων στα πλαίσια της καλλιέργειας του στατιστικού συλλογισμού σε παιδιά Δ' τάξης του Δημοτικού Σχολείου
Authors: Βασιλά Αικατερίνη 
Published: November 2021

Η έρευνα που παρουσιάζεται στην παρούσα διατριβή είχε ως στόχο τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας διδακτικής παρέμβασης για τη διδασκαλία των γραφικών παραστάσεων σε μαθητές της Δ΄ τάξης του Δημοτικού σχολείου. Η διδακτική παρέμβαση έχει ως στόχο την καλλιέργεια του στατιστικού συλλογισμού σε μαθητές της Δ΄ τάξης μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων τους στην ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων. Από την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας διαπιστώθηκε ότι οι έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί σχετικά με τη διδασκαλία εννοιών της στατιστικής εστιάζουν στη διερεύνηση ικανοτήτων και δυσκολιών των μαθητών στις γραφικές παραστάσεις καθώς και στην ανάδειξη της αναγκαιότητας αναθεώρησης των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών με σκοπό την ενίσχυση της στατιστικής παιδείας δίνοντας έμφαση στη διδασκαλία των γραφικών παραστάσεων. Εν αντιθέσει, οι έρευνες που αναφέρονται σε προτάσεις μεθοδολογίας στη διδασκαλία της στατιστικής, όπως για παράδειγμα οι διδακτικές παρεμβάσεις είναι περιορισμένες. Το ισχύον αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών του 2003 για τα Μαθηματικά, προβλέπει τη διδασκαλία της στατιστικής από την Δ΄ τάξη, ενώ το νέο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών του 2011 το οποίο σχεδιάστηκε σε μία προσπάθεια αναθεώρησης του ισχύοντος προγράμματος σπουδών και εφαρμόστηκε μόνο πιλοτικά, προβλέπει τη διδασκαλία της στατιστικής από την Α΄ τάξη. Λαμβάνοντας υπόψη την παγκόσμια τάση για σταδιακή οικοδόμηση των στατιστικών εννοιών από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου, η παρούσα έρευνα επιχείρησε τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας διδακτικής παρέμβασης που ήταν σύμφωνη τόσο με τους στόχους που προβλέπονται στο ισχύον αναλυτικό πρόγραμμα όσο και με τους στόχους του νέου αναλυτικού προγράμματος σπουδών του 2011 για να διερευνηθεί η αποτελεσματικότητά της. Η διδακτική παρέμβαση που πραγματοποιήθηκε ήταν δομημένη με βάση τις έξι κατευθυντήριες προτάσεις που προτείνονται στο πλαίσιο GAISE (2016) το οποίο καλύπτει τους διδακτικούς στόχους της στατιστικής παιδείας και με βάση τα επτά στάδια που προτείνονται στο πλαίσιο FIBA (Skoumpourdi, 2017) και καλύπτουν τις ανάγκες της διερευνητικής μάθησης. Ο σχεδιασμός της διδακτικής παρέμβασης ανέδειξε επιμέρους ερωτήματα για το είδος των δραστηριοτήτων που θα χρησιμοποιηθούν, για τα αποτελέσματα που θα έχει η εφαρμογή της διδακτικής παρέμβασης στην ανάγνωση και στην ερμηνεία δεδομένων, στην ερμηνεία και στην κατασκευή πίνακα συχνοτήτων, εικονογράμματος και ραβδογράμματος, τα οποία απαντήθηκαν μετά την εφαρμογή της παρέμβασης. Η διδακτική παρέμβαση υλοποιήθηκε σε μαθητές της Δ΄ τάξης που αποτέλεσαν την πειραματική ομάδα, ενώ οι μαθητές που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου διδάχθηκαν της έννοιες της στατιστικής από τα σχολικά εγχειρίδια. Οι επιδόσεις των συμμετεχόντων καταγράφηκαν πριν και μετά την παρέμβαση για την πειραματική ομάδα και πριν και μετά τη διδασκαλία μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια για την ομάδα ελέγχου. Από τα αποτελέσματα της έρευνας διαπιστώθηκε η θετική συμβολή της διδακτικής παρέμβασης στην ενίσχυση των ικανοτήτων των μαθητών τόσο στην ανάγνωση και στην ερμηνεία των δεδομένων όσο και στην ερμηνεία και κατασκευή πίνακα συχνοτήτων, εικονογράμματος και ραβδογράμματος. Τα συμπεράσματα που εξήχθησαν από την παρούσα έρευνα συγκλίνουν με τα ευρήματα διεθνών ερευνών που υποστηρίζουν ότι η διδασκαλία όλων των σταδίων της στατιστικής έρευνας σε μικρές ηλικίες καθώς και η διερεύνηση των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για τη διδασκαλία εννοιών στατιστικής συμβάλλουν στην καλλιέργεια του στατιστικού συλλογισμού των μαθητών. Επιπλέον, τα συμπεράσματα της έρευνας συγκλίνουν και με τις απόψεις της επιστημονικής κοινότητας για τη συμβολή του πλαισίου GAISE (2016) στην ενίσχυση της στατιστικής σκέψης και για τη συμβολή του πλαισίου FIBA στην ενίσχυση της διερευνητικής μάθησης.