Μελέτη των καπνιστικών συνηθειών και των παραγόντων που σχετίζονται με αυτές σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του ενήλικου ελληνικού πληθυσμού
Authors: Σχορετσανίτη Σωτηρία 
Published: September 2021

Σκοπός: Στην Ελλάδα, ο επιπολασμός του καπνίσματος είναι από τους υψηλότερους παγκοσμίως. Λαμβάνοντας υπόψη, την υφιστάμενη οικονομική κρίση και την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας, σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της πιθανής επίδρασης των δημογραφικών και των κοινωνικό-οικονομικών παραγόντων τόσο στην επιδημιολογία όσο και στην πρόθεση για τη διακοπή του καπνίσματος στην Ελλάδα την περίοδο 2006-2011, καθώς και στην έκθεση στο παθητικό κάπνισμα στους δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους. Μέθοδος: Αναλύθηκαν δεδομένα από δύο πανελλαδικές έρευνες. Η “Hellas Health I” πραγματοποιήθηκε το 2006 (n=1.005) και η “Hellas Health IV” το 2011 (n=1.008). Η επιλογή του δείγματος ήταν τυχαία και αντιπροσωπευτική ως προς την ηλικία και τον τόπο κατοικίας και έγινε με τη μέθοδο της τρισταδιακής δειγματοληψίας. Αποτελέσματα: Ο επιπολασμός του καπνίσματος καταγράφει σημαντική μείωση (p=0,023). Μειώθηκε στους άνδρες (p=0,037), στα άτομα 35-54 ετών (p=0,017), στους έγγαμους (p<0,001), στα άτομα χαμηλού κοινωνικό-οικονομικού επιπέδου (p=0,008), στα άτομα χαμηλού (p=0,011) ή μεσαίου (p=0,012) εκπαιδευτικού επιπέδου και στον πληθυσμό των αστικών περιοχών (p=0,005). Επιπρόσθετα, η συνολική κατανομή της ημερήσιας κατανάλωσης τσιγάρων μεταβλήθηκε σημαντικά (p<0,001). Σημαντικά μειώθηκε και η ημερήσια κατανάλωση >20 τσιγάρων (p<0,001). Το φύλο και η ηλικία αποτελούν διαχρονικά ανεξάρτητους παράγοντες για το κάπνισμα. Οι καπνιστές ανώτερου κοινωνικό-οικονομικού επιπέδου έχουν περισσότερες πιθανότητες να έχουν πραγματοποιήσει απόπειρα για διακοπή του καπνίσματος το τελευταίο έτος (p=0,018). Η πρόθεση για τη διακοπή του καπνίσματος καταγράφεται σημαντικά αυξημένη (p=0,007). Αυξήθηκε στις γυναίκες (p=0,037), στους καπνιστές >55 ετών (p=0,012), στους έγγαμους (40,2% vs. 31%, p=0,035), στους καπνιστές ανώτερου (p=0,023) και κατώτερου (p=0,023) κοινωνικό-οικονομικού επιπέδου, στους καπνιστές μεσαίου εκπαιδευτικού επιπέδου (p=0,023), καθώς και στους καπνιστές των αγροτικών περιοχών (p=0,003). Η πρόθεση για διακοπή παρουσιάζει ομοιόμορφη αυξητική τάση χωρίς κοινωνικό-οικονομικές διαφοροποιήσεις. Μόνο 1 στους 3 Έλληνες απαγορεύουν το κάπνισμα στο σπίτι, ενώ εξαιρετικά υψηλή έκθεση στον περιβαλλοντικό καπνό αναφέρεται τόσο στον χώρο εργασίας, όσο και στα εστιατόρια ή στα μπαρ/κλαμπ/καφέ (41,6%, 84,1% και 90,5% αντίστοιχα), η οποία είναι πιο πιθανή για τους κατοίκους των αγροτικών περιοχών (p<0.001, p<0.001 και 0.007 αντίστοιχα). Η οικογενειακή κατάσταση και η καπνιστική συνήθεια αποτελούν ανεξάρτητους παράγοντες για την απαγόρευση του καπνίσματος στο σπίτι. Συμπεράσματα: Η αντικαπνιστική νομοθεσία και η οικονομική κρίση, φαίνεται να επιδρούν θετικά στη μείωση του επιπολασμού και της κατανάλωσης του καπνίσματος, καθώς και στην ενίσχυση της πρόθεσης για διακοπή. Ωστόσο, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ακόμη από υψηλό επιπολασμό του καπνίσματος και από υψηλά επίπεδα έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα στους δημόσιους χώρους, στο χώρο εργασίας και στο σπίτι. Η υλοποίηση προγραμμάτων προαγωγής και αγωγής υγείας και στοχευμένης αντικαπνιστικής εκστρατείας καθώς και η ανάπτυξη δομών για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα στη χάραξη της εθνικής πολιτικής για την υγεία.