Νευροψυχολογική παρέμβαση για την κοινωνική λειτουργικότητα ασθενών με σχιζοφρένεια
Authors: Τσώτση Στέλλα 
Published: August 2021

Η αντίληψη συναισθημάτων αποτελεί μια γνωστική διεργασία άμεσα συνδεδεμένη με την κοινωνική μας λειτουργικότητα καθώς εμπλέκεται στη διεξαγωγή και διαχείριση των κοινωνικών συναναστροφών. Οι διεργασίες της προσοχής και η αντίληψη συναισθημάτων έχουν επανειλημμένα βρεθεί να παρουσιάζουν έκπτωση στη σχιζοφρένεια. Συγκεκριμένες διεργασίες της προσοχής φαίνεται να προβλέπουν την επίδοση των ασθενών σε έργα αντίληψης συναισθημάτων. Επίσης, μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα ελλείμματα αυτών των ασθενών στην αντίληψη συναισθημάτων αντανακλούν μειωμένη συναισθηματική επεξεργασία. Παλαιότερες έρευνες που έχουν εφαρμόσει παρεμβάσεις είτε για την προσοχή είτε για την αντίληψη συναισθημάτων αναφέρουν βελτίωση των ελλειμμάτων των ασθενών με σχιζοφρένεια στην αντίληψη συναισθημάτων. Ο στόχος της παρούσας έρευνας ήταν διπλός. Πρώτον, αποσκοπούσαμε στη διερεύνηση της εμπλοκής συγκεκριμένων πτυχών της προσοχής στην αντίληψη συναισθημάτων. Δεύτερον, σχεδιάσαμε και εφαρμόσαμε δυο παρεμβάσεις, μια για την προσοχή στις λεπτομέρειες του προσώπου και μια για την αντίληψη συναισθημάτων, αποσκοπώντας στη σύγκριση της επίδρασης τους στην επίδοση των ασθενών σε ένα έργο αντίληψης συναισθημάτων.Ως προς τις διεργασίες προσοχής, εκτιμήσαμε την οπτική προσοχή και σάρωση, τη διατηρούμενη προσοχή και αναστολή, και την προσοχή στις λεπτομέρειες του προσώπου. Αξιολογήσαμε την αντίληψη συναισθημάτων με μια πρωτότυπη πειραματική διαδικασία, που αποτελείται από φωτογραφίες συναισθηματικών εκφράσεων σε πρόσωπα. Είκοσι επτά ασθενείς με σχιζοφρένεια και 24 υγιή άτομα συμμετείχαν σε μία από δυο ομάδες: 1) παρέμβαση για τα συναισθήματα, 2) παρέμβαση για την προσοχή στις λεπτομέρειες του προσώπου-χαρακτηριστικά. Ακόμα 12 ασθενείς συμμετείχαν σε μια τρίτη ομάδα που δεν έλαβε καμία παρέμβαση. Η εκτίμηση της προσοχής στις λεπτομέρειες του προσώπου και της αντίληψης συναισθημάτων έλαβε χώρα δυο φορές, πριν και μετά την παρέμβαση, για όλους τους συμμετέχοντες (με εναλλακτικές ομάδες ερεθισμάτων).Ένα διαφορικό πρότυπο ευρημάτων προέκυψε μεταξύ υγιών και ασθενών συμμετεχόντων σε σχέση με τις διεργασίες προσοχής που εμπλέκονται στην αντίληψη συναισθημάτων. Για τους ασθενείς, βασικές διαδικασίες προσοχής, όπως η οπτική σάρωση, φαίνεται να εμπλέκονται στην αντίληψη συναισθημάτων. Ωστόσο, αυτή η επίδραση εξαλείφθηκε όταν προστέθηκε η επίδραση της προσοχής στις λεπτομέρειες του προσώπου. Στην υγιή ομάδα, μόνο η προσοχή στις λεπτομέρειες του προσώπου προέβλεψε την αντίληψη συναισθημάτων. Καμία διεργασία προσοχής δε συνέβαλλε στην ταχύτητα επεξεργασίας στην αντίληψη συναισθημάτων των ασθενών, ενώ στα υγιή άτομα η ταχύτητα της προσοχής στις λεπτομέρειες του προσώπου προέβλεπε την ταχύτητα στην αντίληψη συναισθημάτων. Η παρέμβαση για τα συναισθήματα οδήγησε σε βελτίωση της ακρίβειας της αντίληψης συναισθημάτων στις εκφράσεις του προσώπου, καθώς οι ασθενείς που την έλαβαν παρουσίασαν βελτίωση σε σχέση με τις άλλες ομάδες ασθενών. Μάλιστα, η συγκεκριμένη παρέμβαση οδήγησε σε βελτιωμένη επίδοση και τους υγιείς συμμετέχοντες. Η παρέμβαση στην προσοχή συνέβαλε σε βελτίωση στην ταχύτητα επεξεργασίας της αντίληψης συναισθημάτων και στις δυο ομάδες συμμετεχόντων, και στην ακρίβεια της αντίληψης συναισθημάτων μόνο στην ομάδα των υγιών.Τα ευρήματα μας κατέδειξαν ότι η προσοχή στις λεπτομέρειες του προσώπου φαίνεται να συνεισφέρει σημαντικά στην αντίληψη συναισθημάτων στη σχιζοφρένεια αλλά ίσως δεν επαρκεί, καθώς η παρέμβαση για την προσοχή στις λεπτομέρειες του προσώπου δεν οδήγησε σε βελτίωση της ακρίβειας των ασθενών στην αντίληψη συναισθημάτων. Αντίθετα, η παρέμβαση για την αντίληψη συναισθημάτων οδήγησε σε βελτιωμένη επίδοση και τις δυο ομάδες συμμετεχόντων. Μελλοντικά, καθίσταται αναγκαία η διερεύνηση της επίδρασης αυτών των παρεμβάσεων σε πιο σύνθετες πτυχές της κοινωνικής λειτουργικότητας των ασθενών με σχιζοφρένεια και με την πάροδο του χρόνου.