Τα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά της καρωτιδικής αθηρωματικής νόσου στο ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο
Authors: Χατζηντούνας Θωμάς 
Published: January 2014

Σκοπός: Διάφορες μελέτες καταδεικνύουν ότι, η αύξηση της πάχυνσης του έσω-μέσου χιτώνα της καρωτιδικής αρτηρίας, καθώς και οι υποηχοϊκές καρωτιδικές πλάκες συσχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο για ισχαιμικό ΑΕΕ. Στην παρούσα μελέτη διερευνήσαμε την ύπαρξη ενδεχόμενης συσχέτισης της ηχογένειας της αθηρωματικής καρωτιδικής πλάκας ( MGV ) και της πάχυνσης του έσω χιτώνος του καρωτιδικού τοιχώματος ( ΙΜΤ ), λαμβάνοντας υπόψη την παρουσία ή μη γνωστών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, με την βαρύτητα του ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και την καταλειπόμενη αναπηρία σε ασθενείς με συμπτωματική καρωτιδική στένωση, και πρόσφατο ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο της πρόσθιας κυκλοφορίας. Μέθοδος: Μελετήθηκαν 102 ασθενείς ( με μέσο όρο ηλικίας 66.95 ± 7.85 έτη ) που παρουσίασαν πρόσφατη, οξεία και πρωτοεμφανιζόμενη ισχαιμική εγκεφαλική προσβολή, επιβεβαιωθείσα απεικονιστικά. Οι ασθενείς υπεβλήθησαν σε υπερηχογραφικό καρωτιδικό έλεγχο, ώστε να προσδιοριστεί ο βαθμός της καρωτιδικής στένωσης. Αποκλείσθηκαν από την μελέτη ασθενείς με κενοχωριώδη έμφρακτα (lacunar), ή ισχαιμικά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια λόγω καρδιακών παθήσεων, ή ασθενείς που δεν παρουσίαζαν αθηρωματικές πλάκες και συμπτωματική καρωτιδική αρτηριακή στένωση στον υπερηχογραφικό έλεγχο σύστοιχα με το εγκεφαλικό έμφρακτο. Σε όλους τους ασθενείς έγινε μέτρηση της πάχυνσης του καρωτιδικού έσω-μέσου χιτώνα (ΙΜΤ) στα απώτερα τοιχώματα αμφοτέρων των κοινών καρωτίδων, ενώ μετρήθηκε και η μέση τιμή της έντασης του γκρι (MGV) στις ανευρεθείσες αθηρωματικές πλάκες με την χρήση ιστογράμματος. Η βαρύτητα του ΑΕΕ εκτιμήθηκε σύμφωνα με τους ορισμούς, τη μεθοδολογία και το σύστημα βαθμολόγησης της κλίμακας NIHSS (National Institutes of Health Stroke Scale) κατά την εισαγωγή των ασθενών και της κλίμακας αυτονομίας BARTHEL ( Barthel Abulatory Index ) κατά την έξοδό τους από το νοσοκομείο. Η στατιστική ανάλυση διενεργήθηκε με την χρήση του προγράμματος STATA 9.2 (Stata Corp. Texas, USA ). Οι συνεχείς μεταβλητές εκφράστηκαν ως μέσες τιμές ± τυπική απόκλιση (SD) και οι ποιοτικές μεταβλητές εκφράστηκαν ως απόλυτες και σχετικές συχνότητες. Επίσης, έγιναν οι απαραίτητες μαθηματικές μετατροπές (λογαριθμικός μετασχηματισμός) ούτως ώστε, όλες οι συνεχείς μεταβλητές να προσεγγίσουν την κανονική κατανομή. Οι συσχετίσεις μεταξύ των δύο μεταβλητών πραγματοποιήθηκαν με το χ2 test. Η σπουδαιότητα των αποτελεσμάτων ορίσθηκε στο επίπεδο του 5% ( p< 0.05). Όλοι οι παράγοντες που συνεισέφεραν στην έκβαση κατά την αρχική μονοπαραγοντική ανάλυση με p <0.1, συμπεριλήφθησαν στο πολυπαραγοντικό μοντέλο ως υποψήφιες μεταβλητές και έπειτα αφαιρέθηκαν σταδιακά με διαδικασία επιλογής προς τα πίσω (backward stepwise selection). Στις τελικές πολυπαραγοντικές αναλύσεις, ως στατιστικά σημαντικό εθεωρείτο το αποτέλεσμα με p<0.05. Για να επιβεβαιώσουμε την δυναμικότητα των πολυπαραγοντικών μοντέλων, επαναλάβαμε όλες τις πολυπαραγοντικές αναλύσεις χρησιμοποιώντας την επιλογή προς τα εμπρός (forward selection). Αποτελέσματα: Στην ανάλυση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήσαμε την γραμμική παλινδρόμηση (linear regression analysis), η οποία έδειξε ότι, το ΙΜΤ της κοινής καρωτίδας (CCA-IMT) είχε αξιοσημείωτα θετική συσχέτιση με την κλίμακα NIHSS (p<0.001) και αξιοσημείωτα αρνητική συσχέτιση με την κλίμακα Barthel (p < 0.001). Δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση ανάμεσα στο MGV και τις κλίμακες ΒΙ - NIHSS ( p=0.46 και p = 0.75 αντίστοιχα). Δεν διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση του ποσοστού της καρωτιδικής στένωσης στην βαθμολογία στις κλίμακες ΒΙ - NIHSS. Δεν διαπιστώθηκε συσχέτιση του CCA-IMT με την ηλικία ( p = 0.97), με το φύλο ( p = 0.31), με την υπέρταση ( p = 0.28 ), με τον σακχαρώδη διαβήτη ( p = 0.72) και με τα λιπίδια ( p = 0.69). Η μόνη θετική συσχέτιση η οποία διαπιστώθηκε ήταν ανάμεσα στο ΒΜΙ και στο CCA-IMT με p=0.03, σε σύγκριση δύο μεταβλητών ( bivariate analysis). Συμπεράσματα: Υπάρχει ανεξάρτητη και σαφής συσχέτιση της πάχυνσης του έσω-μέσου χιτώνα (ΙΜΤ) στα απώτερα τοιχώματα αμφοτέρων των κοινών καρωτίδων ( CCA-IMT) με τη βαθμολογία εκτίμησης του ασθενούς σύμφωνα με την κλίμακα NIHSS κατά την εισαγωγή του στο νοσοκομείο, και με τη λειτουργική ανεξαρτησία των ασθενών μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, που εκτιμήθηκε σύμφωνα με την κλίμακα αυτονομίας BARTHEL , γεγονός που δεν επηρεάζεται από την παρουσία ή μη διαφόρων γνωστών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου. Δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση ανάμεσα στην ηχογένεια της αθηρωματικής καρωτιδικής πλάκας (MGV) και την βαθμολογία στις κλίμακες BARTHEL και NIHSS. Η πάχυνση του έσω - μέσου χιτώνα (ΙΜΤ) στα απώτερα τοιχώματα αμφοτέρων των κοινών καρωτίδων θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένας καθοριστικός παράγοντας πρόβλεψης της βαρύτητας του ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, καθώς επίσης ως ένας ακόμη ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για ασθενείς, τόσο συμπτωματικούς όσο και ασυμπτωματικούς, άσχετα από την παρουσία ή μη των διαφόρων γνωστών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου. Θα μπορούσε επίσης να συμπεριληφθεί η υπερηχογραφική εκτίμηση της καρωτίδας στην διαδικασία αναγνώρισης εκείνων των παχυσάρκων , με ιδιαίτερα υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, που θα χρειάζονταν ενδεχόμενα πιο επιθετική θεραπεία. Δυνητικά θα μπορούσε η εισαγωγή του CCA-IMT στους υφιστάμενους αλγορίθμους, να βοηθήσει και στην επιλογή εκείνων των ασθενών με καρωτιδική νόσο, που ενδεχόμενα θα χρειασθούν είτε μια πιο επιθετική φαρμακευτική αγωγή, είτε μια πιο δραστική θεραπευτική προληπτική παρέμβαση ( π.χ. ενδαρτηριεκτομή), ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει επίσης ένα εργαλείο ελέγχου του ενδεχόμενου οφέλους της διαιτητικής ή φαρμακευτικής θεραπείας σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για ΑΕΕ.