Η στάση των εμπλεκόμενων φορέων για μια αποτελεσματική διαχείριση για την προστασία και ανάδειξη προστατευόμενων περιοχών του νομού Έβρου
Authors: Ανδρεά Βερόνικα 
Published: August 2021

Η καθιέρωση προστατευόμενων περιοχών αποτελεί ένα σημαντικό μέτρο περιβαλλοντικής πολιτικής, που έχει ως στόχο τη διατήρηση της βιοπικοιλότητας αλλά και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πρόκειται για την αλληλεπίδραση του φυσικού, κοινωνικού και οικονομικού περιβάλλοντος μιας περιοχής. Στόχος της αποτελεσματικής διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών είναι ο έλεγχος και η εξισορρόπηση αυτών των αλληλεπιδράσεων, καθώς μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, είτε αυτοί αποτελούν τη Διοίκηση, την τοπική κοινωνία ή τους επισκέπτες, δημιουργούνται αντικρουόμενα συμφέροντα. Οι συγκρούσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων συνήθως πηγάζουν από την εφαρμογή του καθεστώτος προστασίας και τους περιορισμούς που αυτό θέτει στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Το γεγονός αυτό, και επιπλέον δεδομένου ότι οι εμπλεκόμενοι φορείς έχουν διαφορετικές επιθυμίες ως προς τα διαχειριστικά μέτρα, καθιστά τη διαχείριση προστατευόμενων περιοχών ως μια πολύπλοκη διαδικασία, που απαιτεί εύστοχο σχεδιασμό. Κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο χωρίς τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων στις διαδικασίες λήψης περιβαλλοντικών αποφάσεων που τους αφορούν. Ωστόσο, σημαντικός είναι ο ρόλος της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ώστε η συμμετοχή τους να είναι εποικοδομητική για την πορεία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και την εφαρμογή των αποφάσεων αυτών στο μέλλον. Στο σημείο, αυτό η περιβαλλοντική επικοινωνία αποτελεί το σύνδεσμο ώστε να αναπτυχθεί ένα κλίμα αλληλοκατανόησης μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, και να επιτευχθούν αποτελεσματικών συνεργασιών. Με αυτόν τον τρόπο θα είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν τα αντικρουόμενα συμφέροντα που προκύπτουν σε κάθε περίπτωση, αλλά και να αναδειχθούν οι προστατευόμενες περιοχές ως πόλος έλξης επισκεπτών με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσα από τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού.Η έρευνα είχε ως αντικείμενο τη διερεύνηση της στάσης των εμπλεκόμενων φορέων για μια αποτελεσματική διαχείριση για την προστασία και ανάδειξη των προστατευόμενων περιοχών του Νομού Έβρου. Σκοπός της έρευνας είναι να εντοπιστούν οι κοινωνικο – οικονομικοί παράγοντες που συνθέτουν και διαφοροποιούν τη στάση των εμπλεκόμενων φορέων ως προς τη διαχείριση και προστασία των προστατευόμενων περιοχών με στόχο την ανάπτυξη και ανάδειξή τους, καθώς και η εφαρμογή των διαχειριστικών προτάσεων σε άλλες προστατευόμενες περιοχές. Επίσης εξετάζεται αν μέσα από τη δυναμική ανάπτυξης, που παρουσιάζει η Δαδιά μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη της περιοχής του Δέλτα του Έβρου. Δηλαδή διερευνάται το αν από ένα δίκτυο προστατευόμενων περιοχών μπορούμε να μεταβούμε σε δίκτυο ανάπτυξης για την ευρύτερη περιοχή του Νομού Έβρου.Προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός και οι στόχοι της έρευνας πραγματοποιήθηκαν τέσσερις δειγματοληπτικές έρευνες καθώς και συνεντεύξεις στους εμπλεκόμενους φορείς, χρησιμοποιήθηκε δομημένο ερωτηματολόγιο για τους κατοίκους και τους επισκέπτες των δύο περιοχών και ημι - δομημένο ερωτηματολόγιο για τους Φορείς Διαχείρισης, τους Δήμους και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Για την επεξεργασία των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν η ανάλυση αξιοπιστίας, η παραγοντική ανάλυση, ο έλεγχος ανεξαρτησίας και η ανάλυση κατά συστάδες, με τη χρήση του στατιστικoύ πακέτου SPSS. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει ότι τα κυριότερα αντικρουόμενα συμφέροντα στην περιοχή συνδέονται με απαγορεύσεις στην αξιοποίηση ιδιοκτησιών, κυρίως στην περιοχή του Δέλτα του Έβρου, ενώ σε γενικές γραμμές οι κάτοικοι επιθυμούν μια καλύτερη ποιότητα ζωής μέσα από την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα, του τουρισμού και των υποδομών. Επίσης οι επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες και η έλλειψη χρηματοδοτικών μηχανισμών των Φορέων Διαχείρισης, καθώς και η μη συμμετοχή των τοπικών κατοίκων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων αποτελούν τις βασικές αιτίες για την αναποτελεσματικότητα της Διοίκησης των δύο Εθνικών Πάρκων. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν οι προοπτικές ώστε να μεταβούμε από ένα δίκτυο προστατευόμενων περιοχών σε δίκτυο ανάπτυξης για την ευρύτερη περιοχή, ωστόσο η επίτευξη ενός τέτοιου στόχου προϋποθέτει τη βελτίωση του οδικού δικτύου, ώστε να συνδέονται και πρακτικά.