SON POSTA GAZETESİNDE PERİDE CELAL’İN KADIN RÖPORTAJLARI: “ÇALIŞAN KADINLAR ARASINDA”
Authors: Gencer Tülay 
Published: November 2024

Peride Celal pek çok öykü ve roman kaleme almış önemli bir edebiyatçıdır. 1935-1950 yılları arasında Son Posta, Cumhuriyet, Tan ve Milliyet gibi günlük gazetelerde aşkı merkeze alan popüler tefrikaları yayımlanmıştır. Okuyucu bu aşk öykülerini ve romanlarını ilgiyle takip etmekte, gazeteler tirajlarını bu sayede artırmaktadır. Peride Celal henüz yirmili yaşlarının başında bu sayede yazarak hayatını kazanmaktadır. Bu dönem yapıtlarına bakıldığında genellikle kentli kadını ele aldığı görülmektedir. 1950’li yıllardan sonra ise daha nitelikli yapıtlar vermeye başlamıştır. Peride Celal ilk romanının ve öykülerinin yayınlandığı Son Posta gazetesinde röportajlar da yapmıştır. “Çalışan Kadınlar Arasında” adını verdiği bu röportajları Peride Celal tıp, hukuk, eczacılık, müzik ve eğitim alanında çalışan beş cumhuriyet kadını ile yapmıştır. Bu durum edebi eserlerindeki sınıfsal tercihleri ile de uyumludur. Mesleklerinde öncü bu kadınlar Cumhuriyet’in eğitimde yarattığı fırsat eşitliğinin somut tezahürleridir. Beş bölüm süren bu röportaj serisinde Peride Celal yüksek öğrenim görmüş, kentli sınıfa mensup kadınların eğitim ve çalışma hayatında karşılaştığı sıkıntıları anlamaya ve anlatmaya çalışmıştır. Röportajlar, Cumhuriyet’in krizde olduğu 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasından kısa süre önce yayın hayatına başlayan Son Posta gazetesinde yayımlanmıştır. Gazetenin en büyük özelliği halkçı ve muhalif olmasıdır. Siyasi, ideolojik ve mali vesayeti kabul etmeden halkın sorunlarını sayfalarına taşıyabilme amacıyla çıkarılmıştır. Makale, bu röportajlar ekseninde hep edebiyatçı kimliği ile ele alınan Peride Celal’in gazetecilik alanında yaptığı işlerin aydınlatılmasını ve bu anlamda onun biyografisine bir katkı yapmayı amaçlamaktadır. Röportajlar çalışma hayatının içindeki kadınların deneyimlerini yansıtmaktadır. Bu bakımdan röportajların Cumhuriyet’in kadın hakları konusundaki söylem ve politikalarını uygulamadaki işleyişini kavramaya yönelik farklı bir bakış açısı sağlayabileceği açıktır. Cumhuriyet yönetimi eğitim, hukuk, siyaset alanında yaptığı devrimci düzenlemelerle kadının kamusal alanda görünürlüğünü kalıcı kılmaya çalışmış ve aynı zamanda kadının kendi özgürlüğünü ve bireyselliğini inşa edebileceği bir zemini de kurmak istemiştir. Bununla beraber röportajların Türk Kadın Birliği’nin tasfiye edilerek kadın hareketinin devlet denetimine alındığı bir dönemin sonrasında yapılmış olmasına da ayrıca dikkat edilmelidir. Kadınların meslek seçimleri, eğitim süreçleri, kamusal ve özel alandaki sorumlulukları ile ilgili söyledikleri bu bağlamda özellikle ayırt edicidir. Bu röportajlarda Cumhuriyet’in kendisine sunduğu imkanlarla tahsil görüp, meslek sahibi olan kadınlar sadece elde ettikleri başarıları değil, yaşadıkları zorlukları da dile getirebilmişlerdir. Peride Celal bu röportajları yaparken kadının kendi meslek seçimi ve kariyer tercihi ile ona uygun görülen toplumsal rol ve konum arasındaki gerilime de dikkat çekmek istemektedir. Özetle Peride Celal kadınların 1937 yılının gündelik gerçekliği içinde nasıl yaşadığına dair küçük bir kesit sunmaktadır. Makale, Peride Celal’in röportajlarından yola çıkarak çalışma yaşamı içindeki kadınların bu süreci nasıl yorumladıklarını analiz etmeyi hedeflemektedir.