Εμπειρική εκτίμηση συναρτήσεων προσφοράς και μεταβλητότητας τιμών κλάδων της ελληνικής αγοράς κρέατος
Authors: Σταυρόπουλος Κωνσταντίνος 
Published: January 2014

Η αβεβαιότητα και η αποστροφή του κινδύνου είναι κρίσιμα ζητήματα και διαδραματίζουν έναν ιδιαιτέρα σημαντικό ρόλο στην παραγωγή πρωτογενών προϊόντων. Οι τιμές των αγροτικών προϊόντων τείνουν να παρουσιάζουν αυξημένη μεταβλητότητα γεγονός που επιβάλλει την μελέτη τους. Το θέμα αυτό έδωσε το έναυσμα για την εκπόνηση της παρούσας διατριβής, το κύριο αντικείμενο της οποίας είναι η διερεύνηση του κινδύνου των τιμών και η ανάπτυξη και εκτίμηση υποδειγμάτων που διερευνούν την επίδραση της μεταβλητότητας των τιμών στις συναρτήσεις προσφοράς των τεσσάρων πιο σημαντικών κατηγοριών της ελληνικής αγοράς κρέατος, δηλ. βόειο, αρνίσιο, χοιρινό κρέας και κοτόπουλο. Η συνάρτηση προσφοράς για κάθε τύπο κρέατος κατασκευάζεται λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες κόστους, το βιολογικό κύκλο της παραγωγής και την πιθανή επίδραση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), ενώ η μεθοδολογία των γενικευμένων αυτοπαλίνδρομων υπό συνθήκη ετεροσκεδαστικών μοντέλων (Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity-GARCH) χρησιμοποιείται για να υπολογίσει την μεταβλητότητα των τιμών. Τρία υποδείγματα αναπτύσσονται και εκτιμώνται. Στο πρώτο χρησιμοποιείται μια διαδικασία GARCH για να διαμορφώσει τις προσδοκίες για την τιμή παραγωγού και την μεταβλητότητα των τιμών η οποία περιλαμβάνεται στην συνάρτηση προσφοράς κάθε είδους κρέατος ως παράγοντας κινδύνου, ενώ βαρύτητα δίνεται στη χρήση εναλλακτικών εξειδικεύσεων του μοντέλου GARCH, ώστε να διερευνηθεί λεπτομερώς η φύση της μεταβλητότητας των τιμών, δηλ. συμμετρική εναντίον ασυμμετρικής. Το δεύτερο υπόδειγμα ερευνά την συνάρτηση προσφοράς και την μεταβλητότητα των τιμών κάτω από την υπόθεση των ορθολογικών προσδοκιών, για καθεμία από τις τέσσερις αγορές κρέατος, με τη χρήση ενός πολυμεβλητού GARCH (multivariate GARCH-ΜGARCH) μοντέλου με ανάλυση Cholesky. Τέλος, το τρίτο υπόδειγμα εξετάζει τις επιπτώσεις των ορθολογικών προσδοκιών στο πλαίσιο ενός κλαδικού υποδείγματος, με ενδογενή κίνδυνο (μεταβλητότητα των τιμών), αναπτύσσοντας ένα πλήρες μοντέλο για ολόκληρο τον τομέα του κρέατος, το οποίο περιλαμβάνει τις εξισώσεις προσφοράς και ζήτησης και για τις τέσσερις αγορές κρέατος, οι οποίες υπολογίζονται ταυτόχρονα με ένα MGARCH μοντέλο με ανάλυση Cholesky. Τα σημαντικότερα εμπειρικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η μεταβλητότητα των τιμών είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου της παραγωγής σε όλες τις κατηγορίες κρέατος, γεγονός που φανερώνει ότι η αβεβαιότητα διαδραματίζει έναν σημαντικό ρόλο στην παραγωγή κρέατος στην Ελλάδα. Επίσης, τόσο στο βόειο και αρνίσιο κρέας, όσο και στο κοτόπουλο εκτιμήθηκε ασυμμετρική μεταβλητότητα τιμών, που σημαίνει ότι διαφορετική μεταβλητότητα υπολογίζεται σε μια πτώση των τιμών, από ότι σε μια αύξηση των τιμών κατά το ίδιο μέγεθος. Τα μοντέλα που αναπτύχθηκαν στην παρούσα μελέτη υπολογίζουν βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες ελαστικότητες προσφοράς ως προς την τιμή καθώς και την επίδραση σημαντικών παραγόντων κόστους (τιμή ζωοτροφών και δαπάνη κτηνιατρικών φαρμάκων) στη συνάρτηση προσφοράς καθεμιάς από τις τέσσερις εξεταζόμενες κατηγορίες κρέατος. Επιπλέον, βρέθηκε ότι το κρέας και το γάλα αποτελούν ανταγωνιστικά προϊόντα στις περιπτώσεις της παραγωγής του βόειου και αρνίσιου κρέατος. Τέλος, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι οι επιδοτήσεις που εισπράττουν οι παραγωγοί βόειου και αρνίσιου κρέατος από την ΕΕ ασκούν θετική επίδραση στο επίπεδο παραγωγής και ότι, η αλλαγή του καθεστώτος υποστήριξης μετά από το 2006, που εισήχθη με την αναθεώρηση της ΚΑΠ το 2003, έχει αρνητική επίπτωση στα επίπεδα παραγωγής βόειου και αρνίσιου κρέατος στην Ελλάδα.