bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Polityka zagraniczna prezydenta Litwy – Ginatautasa Nausėdy w latach 2019–2022. Kontynuacja czy zmiana?
Authors: Malużinas Martinas
Published: December 2022

Celem niniejszego artykułu jest analiza polityki zagranicznej prowadzonej przez prezydenta Republiki Litewskiej Gitanasa Nausėda w latach 2019–2022 oraz próba oceny głównych kierunków jego działalności w tym aspekcie. Celem analizy jest odpowiedź na pytanie, czy prowadzona przez prezydenta Litwy polityka zagraniczna jest kontynuacją polityki jego poprzednika czy też zmianą obranych kierunków (a jeśli tak – to w jakim zakresie). Podstawą teoretyczną badań jest model Gustavssona, który opiera się na analizie różnych etapów zmian w polityce zagranicznej.
Population status of selenium in Colombia and associated factors: a cross-sectional study
Authors: Vargas-Uricoechea Hernando , Bastidas Beatriz , Pinzón María V.
Published: December 2022

Objectives

This study aims to investigate the population status of selenium in Colombia and other associated factors.

Methods

Cross-sectional study, in population of urban or rural origin (n=412). Main outcome measures were: median serum selenium, thyrotropin, the prevalence of and positivity of anti-thyroid peroxidase, anti-thyroglobulin, and anti-TSH receptor.

Results

This study found that 96.6% of the subjects had normal selenium levels, and no significant associations were found between the population median of selenium and overweight/obesity, sociodemographic variables, age, goiter, and thyroid antibody positivity.

Conclusions

In Colombia, the population status of selenium is normal, and the geological characteristics may contribute to the state of selenium in this population. However, additional studies are required to evaluate the content of selenium in plants and other foods.
Multi-objective parametric optimization on the EDM machining of hybrid SiCp/Grp/aluminum nanocomposites using Non-dominating Sorting Genetic Algorithm (NSGA-II): Fabrication and microstructural characterizations
Authors: Garg Harish K. , Sharma Shubham , Kumar Rajesh , Manna Alakesh , Li Changhe , Mausam Kuwar , Eldin Elsayed Mohamed Tag
Published: December 2022

In this study, different input parameters for electric discharge machining (EDM) are examined in order to revise the distinctiveness of EDM for machining aluminum-based hybrid metal matrix composites (MMCs). The versatility of hybrid aluminum MMCs makes them very popular and sought after in the automotive, aerospace, marine, and space industries. In this article, an optimized process parameter setting for hybrid MCCs machining with an EDM machine is determined that have silicon carbide (SiCp) and graphite (Grp) particles added as reinforcement materials in varying amounts (Al–0.7Fe–0.6Si–0.375Cr–0.25Zn/10 wt%SiC/3 wt%Gr–MMC, Al–0.7Fe–0.6Si–0.375Cr–0.25Zn/15 wt%SiC/5 wt%Gr–MMC, and Al–0.7Fe–0.6Si–0.373Cr–0.25Zn/20 wt%SiC/8 wt%Gr–MMC). The stir casting method was used to prepare these hybrid aluminum MMCs (3 samples). A study of surface roughness (SR) and material removal rate (MRR) was conducted to examine the effects of dominant parameters. An experiment is planned using a central composite rotatable design (CCRD) of response surface methodology (RSM). It is possible to predict MRR and SR with 95% degree of accuracy by utilizing the quadratic model. Non-dominating Sorting Genetic Algorithm-II was employed to solve “mathematical models” for multi-objective optimization of output response characteristics. The scanning electron microscope (SEM) images of the tool and workpiece materials show that the recast layer has been formed on the tool face and the surface of the machined work-piece. Based on the results, it was determined that an optimal value of MRR (2.97 g·min−1) was obtained at 90 µs, 30 µs, 7.0 V, and 14 A asPon,Poff, gap voltage, and peak current, respectively. As a result of the findings, the SR is reciprocally proportional toPon, and the SR is commensurate withPoff. It was determined that the optimal value of SR (2.41 µm) could be attained at 30 µs, 52 µs, 6.0 V, and 12 A as thePon,Poff, gap voltage, and peak current, respectively. For an optimal set of response variables,Poncan be specified as 30 µs,Poffas 30 µs, gap voltage as 6 V, and peak current as 14 A as process parameters for MRR and SR. The SEM images of the tool material and the workpiece material clearly demonstrate a recast layer formed on the tool face and the machined surface of the workpiece. The optical microscopy analysis reveals a uniform distribution of SiCpand Grpparticles in the Al–0.7Fe–0.6Si–0.375Cr–0.25Zn matrix. In addition to recast layers and machined surfaces, EDS analysis reveals the deposition of tool material on the surface of the workpiece. The composites fabricated may replace materials in many of these applications where “friction” is a significant factor.
Toxic effects due to exposure heavy metals and increased health risk assessment (leukemia)
Authors: Lafta Methaq hadi , Afra Arghavan , Patra Indrajit , Jalil Abduladheem Turki , Mohammadi Mohammad Javad , Baqir Al-Dhalimy Aiman Mohammed , Ziyadullaev Shukhrat , Kiani Fatemeh , Ekrami Hafez Ajam , Asban Parisa
Published: December 2022

Heavy metals (HM) are among the elements that are rare in nature and threaten human health, animals, and the environment. Fix sources including (power plants, industries, homes) and mobile sources include (cars and motorcycles) are the main sources production and emission of HM. It is important to understand the main information about sources of emission, chemical processes (reactions, oxidation, and leaching), and how they precipitate. The aim of this study was to evaluation an increased risk of leukemia due to exposure to HM. In this article narrative, the first literature search was performed with 580 articles according to different databases: Elsevier, PubMed, Web of science, Spring, and Google Scholar databases. 70 articles were included in the analysis process. Finally, 8 full-text articles were selected in this research. The search was restricted to English-language papers published between 2000 and 2021. In final stage literature, there is a notable health effect (carcinogenic) because of exposure to heavy metals. According to the results of this research natural procedures and human activities (industrial processes, car exhaust, and cigarette smoke) are the most important of ways that heavy metals can enter the natural cycle. Air, food, soil, water, and groundwater are the main sources of heavy metals that can cause severe disorders in the human body. After entering the body through ingestion heavy metals produce stable bio-toxic compounds. These compounds by disrupting biological processes, interrupt the body’s functions and cause various cancers in the human body. The results of this study can help to politicians for make comprehensive decisions to solve the problem and increase public awareness of the use of protective equipment.
Structural Change and Economic Growth in Visegrad and South Caucasian Countries
Authors:   Faculty of Economics and Business, Institute of Finance and International Economic Relations, University of Szeged, Hungary, Ahmadov Vusal
Published: December 2022

This paper investigates the effect of the change in the economic structure on economic growth in Visegrad and South Caucasia. The Shift Share Analysis (SSA) method measures the direct effects of structural change on productivity growth. Fully Modified OLS (FMOLS) regressions evaluate the indirect effect of the advanced sectors on economic growth. SSA finds that within sector productivity is the main driver of economic growth in both regions and the manufacturing sector is the engine of within sector productivity growth in Visegrad countries. Expansion of the modern business services sector produced a positive reallocation effect in all countries but the lack of growth dynamism in the productivity of this sector undermined the positive reallocation effect in Hungary and Slovakia. The FMOLS regressions show that manufacturing export has a positive effect on economic growth while business service production does not. The general structure of Visegrad economies is similar to advanced countries and they can achieve further development by upgrading their production within advanced sectors while South Caucasian countries can develop their economies by expanding the high-value sectors and channeling the excess labor in low-value sectors to relatively higher value activities. Both strategies require investment in human capital and upgrading their domestic capacity.
Bank Concentration and Economic Volatility in the OIC Countries: The Role of Financial Development
Authors:   Effat University, Jeddah, Kingdom of Saudi Arabia, Smolo Edib
Published: December 2022

This study examines the effect of bank concentration and financial development on economic volatility in member countries of the Organization of Islamic Cooperation (OIC). Using the GMM estimator, we cover the 2000–2017 period. Based on both linear and non-linear estimations, we find no significant impact of bank concentration on economic volatility. By contrast, financial development reduces economic volatility. Moreover, the relationship between concentration and volatility is influenced by financial development. Considering this, policymakers should put more emphasis on developing the financial sector than controlling bank concentrations. We find that our findings remain robust in the face of different specifications and proxies used to measure bank concentration and financial development.
Lutfi Paşa nın Tuhfetü t-Tâlibîn Adlı İlmihâl Kitabı ve Sebeb-i Telif Bölümü
Authors: Arvas Nurullah , Önder Sevim
Published: December 2022

İnanç, ibadet, günlük yaşayış ve ahlâk gibi konulara dair dinî bilgilerin öğretiminde yaygın kullanım alanına sahip ilmihâller, Osmanlı Devleti’nin kuruluşuyla birlikte bu bilgilerin halka ulaşması adına sistemli olarak telif edilmeye başlanmıştır. Tanzimat’a kadar Arapça, Farsça ve nadiren Türkçe eserler verilerek temelde kapsamlı bir değişime uğramaksızın ilmihâl geleneği devam etmiştir. Osmanlı Devleti’nde ilmihâllerin sistemleşmeye geçiş dönemi aşamasında Kanuni Sultan Süleyman’a ithaf edilen ve veziriazamı İşkodralı Lutfi Paşa (ö. 971/1564) tarafından kaleme alınan Tuhfetü’t Tâlibîn dikkatleri çeker. Arnavut kökenli bir devşirme olan ve müellif olarak Âsafnâme ile Tevârîh-i Âl-i Osman eserleriyle tanınan Lutfi Paşa'nın Türkçe eserleri arasında Tuhfetü't-Tâlibîn’in önemli bir yeri vardır. Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih Bölümü No. 1507’de kayıtlı olan bu eserini ve Türkçe yazmasını, sebeb i telif bölümünde iki kısımda izah etmiştir: İlk olarak, kendisine gelen taliplilerin fıkh ilmi üzerine bir Türkçe kitap yazılmasını kendisinden rica etmeleri üzerine; ikinci olarak ise Hz. Peygamber’in “İnsanlara anlayışlarına göre konuşun.” hadisini örnek göstererek eserini Türkçe yazdığını açıklamıştır. Yine sebeb i telif bölümünde “müftiler fetvalarını, müderrisler derslerini, vaizler vaazlarını Türkçe verdiğini; müfessirler tefsirlerini, muhaddisler hadisleri yine Türkçe ile ifade ettiklerini” yazmış; "Her memleket halkı kendi yerlerinin elbiseleriyle giyili olması uygun" olacağını belirtmiştir. Bu bilgilerin ışığında, çalışmamızda Lutfi Paşa’nın Tuhfetü’t-Tâlibîn’i Türkçe kaleme almasının sebepleri örneklerle incelenecektir.
Hüseyin Şevket in Yavuz Sultan Selim in Farsça Divanını Nazmen Tercümesi
Authors: Aydemir Yaşar
Published: December 2022

Hüseyin Şevket (d. 1286/1869-70-ö. 1952), Balkanlarda doğmuş eğitimini tamamladıktan sonra Beykoz, Kartal, Sakız, Kosova naipliği yapmıştır. Kazasker Müşavirliği, Üsküdar Livası Kadılığı, Golos Müftülüğü görevlerinde bulunmuştur. Cumhuriyet döneminde Ankara Mahkemesi Asliye Hukuk Azalığı, İstanbul Mahkemesi Asliye Hukuk Azalığı görevlerinden sonra 1 Haziran 1927'de adliye teşkilatındaki genel düzenlemeye bağlı olarak adli görevi sona ermiştir. Bir süre Kütahya Noteri olarak görev yapmıştır. Hayriye Hanımla evli olan Hüseyin Şevket'in dört çocuğu vardır. Hüseyin Şevket'in tespit edebildiğimiz altı eseri bulunmaktadır. Bunlardan; Yâdigâr-ı Bahriyye, Kosova Sahrası ve Kara Günlerde Arap harfli, Atatürk’ün Vefatı Milletin Feryadı ve Peygamberi Zişanın Nasihatları Latin harfli basımı yapılan eserleridir. Altıncı eseri de yazma halinde olan Yavuz Sultan Selim'in Farsça Divanını nazmen Türkçeye çevirisidir. Tarafımızdan bulunabilen iki nüshası üzerinden tenkitli metni yayına hazırlanmıştır. Hüseyin Şevket, hemen hemen bütün eserlerinde birlik beraberlik vurgusu yapar. Yavuz Sultan Selim'in Farsça Divanını Kosova Naibi iken nazmen tercüme etmesi de bu çerçevede değerlendirilebilir. Farklı etnik ve dinî kimliklerin açıktan dile getirildiği ve çoklukla ayrılıkçı fikirlerin öne çıktığı bir dönemde Balkanlarda tercüme edilmiş olması ayrıca önemli bir hususiyet gibi görünmektedir. Yazımızda Hüseyin Şevket’in hayatı ve eserleri kısaca tanıtıldıktan sonra onun Yavuz Sultan Selîm’in Farsça Divanını Nazmen Tercüme adlı eseri muhteva ve şekil özellikleriyle değerlendirilecektir. Tercümenin gerekçesi, tercümede tutulan yol büyük ölçüde mütercimin mukaddimede söylediklerinden ve onu destekleyen kaynaklardan hareketle ortaya konulacaktır. Söz konusu değerlendirmeler içeriğe uygun alt başlıklarla ele alınacak, varılan yargılar örneklerle desteklenecektir. Tercümeyi yansıtacak örnek bir şiirle yazı tamamlanacaktır.
Bir Mahbûba Sevb-i Cedîd Giydirmek: Erzurumlu Rahmî nin Manzum Avâmil Tercümesi
Authors: BABAARSLAN Giyasi
Published: December 2022

İslam devletinin sınırlarının genişlemesiyle ortaya çıkan muhtelif toplumların Arapça konuşma ihtiyacı ve Kur’an’ın doğru anlaşılıp korunması zarureti neticesinde Arapçanın gramer kaidelerinin tespit edilmesi zorunlu hâle gelmiştir. Bu hususta birçok Arap dil bilgini Arapçanın yanlış kullanımlarla bozulmasına engel olmak için çeşitli eserler ortaya koymuştur. Söz konusu eserlerin bir bölümünü de nahiv ilminin şubesi olan avâmiller oluşturmaktadır. Âmil kelimesinin çoğulu olan avâmil, bir terim olarak Arapça’da kelime sonlarının okunuşuyla ilgili konuları ihtiva eden gramer hususlarını ifade etmektedir. Halil bin Ahmed (öl. 175/791) ile başladığı kabul edilen avâmil yazma geleneği ondan sonra da yaygınlık kazanarak devam etmiştir. Bu geleneğin en önemli halkalarını ise Abdülkâhir Cürcânî’nin el-Avâmil’i ile Mehmed Birgivî’nin el-‘Avâmilü’l-cedîd olarak bilinen meşhur eseri oluşturmaktadır. Bahsedilen avâmiller üzerine birçok gramer âlimi tarafından şerh, haşiye ve ta‘lik türünden eserler yazılmıştır. Mevzubahis eserler başta Türkçe ve Farsça olmak üzere pek çok dile manzum veya mensur olarak tercüme edilmiştir. Bu çalışmada avâmil türü hakkında tanıtıcı bilgiler verildikten sonra Bu çalışmada Abdülkâhir Cürcânî’nin el-‘Avâmil adlı gramer kitabının Erzurumlu Rahmî tarafından yapılan Türkçe manzum tercümesi ele alınacaktır. Rahmî’nin, tercümesini tamamladıktan sonra yazdığı şerhe dair bazı değerlendirmeler yapılacak; söz konusu şerhin başında yer alan malumattan hareketle şair hakkında bazı yeni bilgiler verilecektir. Manzum tercümenin yazılma sebebi, kim için yapıldığı, ne zaman tamamlandığı ve istinsah edildiği gibi hususlar üzerinde durulduktan sonra tercümenin muhtevası incelenecektir. Son olarak metnin transkripsiyonlu metni araştırmacıların istifadesine sunulucaktır.
Edebiyat Tarihlerinde Yer Almayan Bir İsim: Kenânî-yi Bî-Çâre ve Naat Türündeki Muaşşeri
Authors: Çukurlu Talip
Published: December 2022

Klasik Türk edebiyatının en yaygın eserleri şüphesiz divanlardır. Bibliyografik kaynaklarda ismi bulunup da divanı henüz bulunamayan birçok şair bulunmaktadır. Şiir mecmuaları, divanları bulunamayan veya edebiyat tarihlerinde ve biyografik kaynaklarda ismi bulunmayan şairlerin belirlenmesinde önemli rol oynayan “kaynak” eserlerdir. Bu çalışmada edebiyat tarihlerinde ve biyografik kaynaklarda ismi tespit edilemeyen fakat “İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Efendi Ae Mnz 234” numaralı mecmuada “muaşşer” nazım şekliyle kaleme alınmış bir şiiri bulunan Kenânî-yî Bî-Çâre ve şiiri üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda mecmualar ve şairin kimliğini tespit çalışmaları hakkında bilgi verilmiş, muaşşer nazım şekli hakkında verilen kısa bilginin ardından manzume şekil ve içerik olarak incelenmiş, çeviri yazısı ve günümüz Türkçesine aktarımı ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuna orijinal metin ilave edilmiştir.
Riyâzü r-rahme de Sanatlı Üslup ve Seci Kullanımı
Authors: Karaman Gülay
Published: December 2022

Riyâzü’r-rahme, İslam’ın esasları hakkında Hüseyin Âlî Efendi’nin (ö. 1058/1648) mensur olarak kaleme aldığı dinî, ilmî ve edebî niteliği haiz bir eserdir. İslam’ın esaslarını Allah’ın rahmetinin genişliğini ifade eden ayet ve hadisler doğrultusunda ele alan eser, sanatkârane bir üslupla kaleme alınmıştır. Sanatlı üslubun kullanıldığı eserlerde seci önemli bir üslup özelliği olarak dikkat çeker. Bu durum Riyâzü’r-rahme için de geçerlidir. En genel anlamıyla nesirdeki kafiye olarak tanımlanan seci, nesri nazma yaklaştıran ve mensur eserlerde ahengi sağlayan unsurların başında gelir. Bu makalede, Riyâzü’r-rahme’de seci kullanımları incelenerek secinin eserin üslubuna etkisi değerlendirilecektir. Araştırmanın amacı, geçmişten günümüze Türk edebiyatında önemli bir yeri olan secinin Riyâzü’r-rahme’deki kullanımlarını ortaya koymak, seci kullanımının eserin üslubuna etkisini incelemektir. Bu amaca yönelik olarak sanatkârane bir üslupla kaleme alınan mukaddimenin yanı sıra diğer bölümler arasından rast gele seçilen ikinci ravza örneklem olarak belirlenmiştir. Mukaddime ve ikinci ravza seci kullanımı bakımından içerik analizi yöntemiyle incelenecek, tespit edilen seciler türlerine göre tasnif edilip değerlendirilecektir. 17. yüzyılda ağırlıklı olarak hadis ilmi sahasında kaleme alınmış dinî muhtevalı bir eseri seci açısından inceleyen bu araştırma, seci kullanımının eser ve müellifinin üslubuna etkisini ortaya koyacağı gibi genel anlamda klasik Türk edebiyatında seci konusunu ele alan çalışmalara da katkı sunacaktır. Secili kelimeler arasında vezin birliği ya da vezin bakımından benzerliğin nasıl sağlandığı konusu öteden beri belirsizliğini koruyan tartışmalı konulardan biridir. Riyâzü’r-rahme’de yer alan kimi murassa seci örneklerinin vezin konusuna açıklık getirecek mahiyette olması araştırmanın önemini artırmaktadır.
Klasik Türk Şiirinde Gökkuşağı Algısı
Authors: KARAVELİOĞLU Murat Ali
Published: December 2022

Klasik Türk edebiyatının beslendiği kaynaklar sıralanırken “mitoloji” de anılır. Çünkü mitoloji bütün bir insanlık tarihini kuşatır ve sürekliliği bulunan bir kavramdır. Mitoloji içinde var olan kültler ise sanat ve edebiyata, hatta bilimsel faaliyetlere tesir eder. Çeşitli törensel ritüellerin yanısıra asıl sözlü anlatımlarla aktarılan mitik değerlerin tabiatıyla en çok edebiyat alanında müessir olduğu söylenebilir. İnsanlığın iptidai çağlarının, yaşanılan dünyanın keşfi bakımından günümüzden daha fazla merak uyandırdığını söylemek yanlış olmaz. Kozmoloji ise hem insanın erişemediği hem de göz alıcı cazibesiyle herhalde ilgi ve merakı daha fazla uyandırmış olmalıdır. Gök cisimlerinin yanısıra gök olayları da insanı türlü yönlerden etkiler. Bunlardan biri olan gökkuşağı hem şekli hem nadiren görülmesi hem de rengârenk olmasıyla hakkında türlü çağrışımlar yaratan bir hadise olagelmiştir. Yaşadığı dünyaya yabancı olmak bir yana bütünüyle içinde olan divan şairi, gökkuşağını -bizim tespit edebildiğimiz kadarıyla- elli üç ayrı benzetmeyle ele almış, onu çok zengin ve renkli hayallerle algılamıştır. Bu makalede, şairlerin gökkuşağı metaforunu, mitolojik arka planını iyi bilerek, sanatsal ve estetik bir zevk içinde algılayışları, zengin örnekler eşliğinde ele alınıp değerlendirilmektedir.
Maddi Bir Kültür Ögesi Olarak Kıblenümanın Divan Şiirine Yansımaları
Authors: Kavaklıyazı Ahmet
Published: December 2022

Edebî eserler ait oldukları toplumun sosyal hayatının, gelenek ve göreneklerinin, örf ve âdetlerinin, inanışlarının, maddi ve manevi kültürün önemli bir muhafızı ve aktarıcısı durumundadır. Klasik Türk edebiyatı çerçevesinde ortaya konan edebî mahsullerin gerçek hayattan kopuk olmadığı, aksine sosyal hayatın farklı yönlerine geniş bir çerçeveden ayna tuttuğu bugün için artık rahatlıkla verilebilecek bir hükümdür. Çünkü geniş bir zaman diliminde ve coğrafyada verilmiş eserlerde birey ve toplum yaşamına dair maddi ve manevi kültürün izlerini sürmek mümkündür. Eski devirlerde günlük hayatın bir parçası olan; ancak günümüzde unutulmuş, kullanımdan kalkmış veya farklı biçimlere dönüşmüş pek çok maddi kültür ögesine özellikle Divan şairlerinin mısralarında rastlamak mümkündür. Bu bağlamda ele alınabilecek ögelerden biri de “kıblenüma”dır. Geçmiş çağlarda kıble yönünün tespiti maksadıyla kullanılan ve XIX. yüzyıla gelindiğinde artık kullanımdan düşen bu gereci şimdilerde ancak müzelerde ve bazı müzayedelerde görmek mümkün olmaktadır. Oysa kullanıldığı devirlerde günlük yaşamın bir parçası olan bu âlet, çeşitli benzetme ve mecazların konusu olarak XV. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar hemen her devirde şairlerin divanlarında yer bulabilmiştir. Bu çalışmada ilk olarak kıbleye yönelmenin gerekliliği ve dolayısıyla kıblenümalara niçin ihtiyaç duyulduğu konusu ele alınmış, bu gereçleri tanıtan çalışmalara değinilmiştir. Sonra “kıblenüma” kelimesinin anlamı, bu âletlerin özellikleri ve çalışma ilkeleri üzerinde durulmuştur. Son ve esas olarak ise kıblenümaların Divan şiirine yansımasının nasıl olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun için söz konusu gerecin şiirde hangi anlamlara gelecek şekilde kullanıldığı, hangi özellikleri ile ne tür benzetme ve mecazlara konu edildiği hususları örnek beyitlerin çözümlenmesi suretiyle incelenmiştir.
Medresetü l-hattâtîn in İlk Üstatlarından Mehmed Said ve Necm-i Seher Adlı Eseri
Authors: Kaymakçı Rukiye
Published: December 2022

Bu çalışmamızın konusu XX. yüzyılın önde gelen rik‘a hattı üstatlarından Mehmed Said’in hayâtı ve Necm-i Seher adlı eseridir. Uzun memuriyet hayâtı müddetince çok sayıda nişan ve madalya ile mükâfatlandırılan Mehmed Said, Osmanlı sadrazamlarından Küçük Said Paşa (v. 1914) başta olmak üzere dönemin önde gelen ricâliyle yakın alâkası bulunan başarılı bir zâttır. Necm-i Seher adını verdiği eserinde çeşitli şekil ve konulardaki manzumelerinin yanı sıra mektup ve arîzalarla tercüme-i hâli bulunmaktadır. Eser, hacimce küçük olmasına mukābil Mehmed Said’in tercüme-i hâliyle manzum ve mensur çalışmalarını ihtivâ etmesi dolayısıyla şâirin edebî şahsiyetini ortaya koyacak yegâne orijinal kaynaktır. Özellikle şâirin düşürdüğü târihler âilesine, yakın çevresine ve dönemin olaylarına dâir birçok ipucu vermektedir. Bu yönüyle eser yalnızca edebiyat târihi için değil, yakın dönem târihi bakımından da öneme sâhiptir. Taranan birçok katalog eserin iki nüshasına ulaşılmasına imkân vermiştir. Bunlardan İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde kayıtlı olan nüsha İbnülemin Mahmud Kemal İnal’a (v. 1957), İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Atatürk Kitaplığında bulunan ise kimliği hakkında bilgiye ulaşamadığımız Ali Fuâd’a yâdigâr olmak üzere bizzat Mehmed Said tarafından istinsah edilmiştir. Çalışmada kendisinin kaleme aldığı ve birinci dereceden kaynak hüviyeti taşıyan tercüme-i hâlin yanında sicill-i ahvâl defterinde yer alan bilgilerden hareketle Mehmed Said’in biyografisi inşâ edildikten sonra Necm-i Seher’in özelliklerine değinilmiş, nüshalar kısaca tanıtılmış ve eserin ismi geçen iki nüshası karşılaştırılarak günümüz harflerine aktarılmıştır.
Özdemiroğlu Osman Paşa nın İran Seferlerine Dair Seyyid Lokman ın Fethiyye Kasidesi
Authors: Öztürk Uğur
Published: December 2022

Bu çalışmada 16. yüzyıl şairlerinden Hâlî’nin Özdemiroğlu Osman Paşa’nın İran seferleri üzerine yazdığı fethiyye kasidesi ele alınmıştır. III. Murad (1574-1595) devri Osmanlı-Safevî çekişmesinin en yoğun olduğu dönemlerden biridir. 1578-1590 yılları arasında on iki yıl süren İran seferleri her iki imparatorluğu siyasi ve iktisadi olarak derinden etkilemiştir. Osmanlıların Safevîlere savaş ilan etmesiyle başlayan İran seferlerine Osmanlı ordusunun başında birçok paşa serdarlık etmiştir. Bu paşalardan biri de altı yıl boyunca bilfiil seferlere katılan Özdemiroğlu Osman Paşa’dır. Osman Paşa’nın seferlerde gösterdiği başarılar dönemin müellif ve şairlerince eserler ve şiirler yazılarak methedilmiştir. Bu dönemde Osman Paşa için yazılan eserlerin sayısı aynı dönemde orduya serdarlık eden Lala Mustafa Paşa, Koca Sinan Paşa ve Ferhad Paşa adına yazılmış eserlerden hayli fazladır. Mensur ve manzum on civarında eserin kaleme alındığı bu dönemde sefere katılan/katılmayan şairler tarafından yazılmış kasideler de mevcuttur. Paşa adına kaside yazan şairlerden biri de Hâlî’dir. Hâlî, Osman Paşa sadrazam iken ordu serdarı olarak görevlendirilmesi üzerine paşa için 991/1583’te 46 beyitlik Türkçe bir kaside yazmıştır. Ağdalı bir dille yazılmış kaside ağırlıklı olarak Osman Paşa’nın askerî kariyerine ve İran seferlerindeki başarılarına odaklanmıştır. Bu kısım dışında kasidenin birkaç beytinde ise paşanın ismiyle ilgili yazılmış bir muamma bulunmaktadır. Bu makalede ilk önce kısaca III. Murad dönemi İran seferlerine ardından Özdemiroğlu Osman Paşa’nın hayatına ve onun için yazılmış eserlere değinilmiştir. Daha sonra da Hâlî’nin kasidesi incelenmiş ve manzumenin metni verilmiştir.
Künhü l-Ahbâr da Ölümü Tanımlayan İfadeler
Authors: BAHADIR Savaşkan Cem
Published: December 2022

Türkçe bir tarih kitabı olarak Gelibolulu Âlî tarafından kaleme alınan Künhü’l-Ahbâr’ın dördüncü “rükn”ü Osmanlı İmparatorluğu’nun başlangıcından 1598-99 yılına kadar olan olayları, devrin devlet adamlarını, bilginleri, şeyhleri ve çalışmanın ana konusunu oluşturan şairleri konu almaktadır. Eserin iki ciltten oluşan dördüncü bölümünde Osmanlı İmparatorluğunun kuruluşundan III. Mehmed dönemine kadar yaşamış 305 şairin biyografisinin yer alması Künhü’l-Ahbâr’ı edebiyat tarihi ve tezkirecilik açısından da önemli hale getirmektedir. Hazırlanan çalışma bir seri makale dizisi olarak yayımlamaya çalıştığımız ve 16. yüzyıl şuara tezkirelerinde ölümü tanımlayan ifadeleri derleyip akabinde kendi aralarında karşılaştırmayı hedefleyen çalışmaların dördüncüsüdür. Bu çalışmada da öncelikle Künhü’l-Ahbâr ve Gelibolulu Âli hakkında kısa bilgiler verildikten sonra eserin içerdiği biyografiler ölüm kavramı etrafında değerlendirilecektir. Yapılacak olan değerlendirme ölümün basit ifadelerle ya da ölümün sanatlı olarak tasviri konusunda olacaktır. Bahsedilen değerlendirme Künhü’l-Ahbâr’da yer alan 305 şair biyografisinde Âlî’nin şairlerin ölümlerini anlatırken “ölüm” kavramını nasıl tanımladığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç etrafında eserde yer alan şair biyografileri incelenmiş ve daha önceki makalelerde olduğu gibi doğrudan ya da benzetme unsurlarına dayalı olarak ölüm kavramının nasıl tanımlandığı izaha çalışılmıştır. Ayrıca Künhü’l-ahbâr’da kullanılan ölümü tanımlayan ifadeler ile Meşa‘irü’ş-şuarâ ve Gülşen-i Şuarâ’da kullanılmış olan ölümü tanımlayan ifadelerin karşılaştırılması da çalışmanın diğer amacıdır. Tezkireler temelinde hazırlanan bu çalışma ile sadece şiirlerde değil nesirde de edebi zevkin döneminde nasıl algılandığına dair ipuçlarının ortaya çıkarılması hedeflenmektedir.
Şeyh Gâlib in Farsça Şiirleri
Authors: Yılmaz Ozan
Published: December 2022

Klasik Türk şiirinin dili Türkçedir. Divan ve mesnevilerde Türkçe en güzel biçimde işlenmiş, Türkçenin söz hazinesi
sayılabilecek şiirler yazılmıştır. Öte yandan Türk Edebiyatı’nın Farsça ile eskiden beri süregelen alışverişi klasik şairleri de
etkilemiş, şairler Farsça şiir yazmaya da rağbet göstermiştir. Hemen her yüzyılda divan, tezkire ve mesnevi örneklerinde Farsça
başlık, mısra, beyit ve şiir numunelerine rastlamak mümkündür. Hatta Fuzûlî, Muhibbi, Nef’î, Nâbî, Yenişehirli Avnî gibi şairler
ayrı birer Farsça divan dahi tertip etmiştir. Birçok şair ise müstakil bir divan tertip etmek yerine Farsçaya olan ilgisini parça parça
şiirler yazmak suretiyle göstermiş, böylece divanlarındaki Türkçe şiirler arasına Farsça şiirler de eklenmiştir. Bu şairlerden biri de
Şeyh Gâlib’dir.
Şeyh Gâlib (ö. 1799) Klasik Türk şiirinin meşhur şairlerinden biridir. Mevlevi şeyhi olması, üslup sahibi bir şair olarak
yenilikler getirmesi, Türk Edebiyatı’nda Hint üslubunu zirveye çıkarması gibi yönleriyle edebiyat tarihlerinde kıymet ve kabul
gören bir isimdir. Şeyh Gâlib’in Türkçe divanında ve bazı şiir mecmualarında Farsça şiirleri de yer almaktadır. Mevlana hayranı
olan şair hem geleneğin etkisi hem de Mevlâna’ya olan bağlılığını göstermek amacıyla Farsça şiirler kaleme almıştır. Genellikle
gençken yazdığı Farsça şiirlerinin tamamını layıkıyla tercüme edip anlamak, onun edebî kimliğini ayrıntılı biçimde tespit etmek
açısından önemlidir. Bilhassa Hint üslubu etkisiyle yazdığı bu şiirlerde türlü hayaller kurmuş, kendine has üslubuyla birçok mana
yakalamıştır. Bu Farsça şiirler, Şeyh Gâlib’in poetikasına katkı sağlayıcı mahiyettedir.
Bu makalede Şeyh Gâlib’in divanında yer alan kaside, kıta, gazel, musammat, nazm, rubai, müfred, matla, ferd gibi nazım
şekilleriyle yazılmış toplamda 87 (seksen yedi) parça Farsça şiirin Türkçeye çevirisi yapılacak, bu şiirlerden hareketle Şeyh
Gâlib’in edebî kişiliğine dair tespitlerde bulunulacaktır
Türk Dinî Tarihinde İki Kurtarıcı Varlık: Bodisatva Avalokiteşvara ve Hızır
Authors: ZEREN Münevver Ebru
Published: December 2022

Her din ve inanç sisteminde bireyler dünyevî sıkıntılarında yardım isteyebilecekleri ve manevî kurtuluşlarına rehber olan kutsal varlıklara sığınmışlardır. Türklerin benimsedikleri Mahayana Budizmi’nde Budist laiklerin nirvanaya ermelerini sağlayan Budalar ve bodisatvaların (Buda olabilecekken kurtuluşunu erteleyip kendini Budist cemaate adayan semavî varlıklar) adları tespih eşliğinde zikredilir. İslâmiyet’te ise Esmâü’l- Hüsna zikirlerinin yanı sıra peygamberler, melekler ve veliler kulun yardımına koşan ulu varlıklardır. Makalemizde Budist Uygurların en çok iman ettikleri ve her fırsatta yardıma çağırdıkları Bodisatva Avalokiteşvara ile Müslüman Türklerin zorda, darda kaldıklarında karşılarına çıkan, yol gösteren Hızır’ın; başta don değiştirme olmak üzere şekilsel ve işlevsel benzerlikleri ile bu iki kurtarıcı varlık çevresinde gelişen inanç ve ibadetler karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Bu çalışmadaki amacımız Türklerin Budizm’den sonra İslâmiyet’i benimsemesinde bazı inanç ve ibadet unsurlarının benzerliğinin etkili olduğu tezine ufak da olsa bir katkı sağlayabilmektir.
Sweet‐talk in the time of cholera: host mucin negotiates peace with Vibrio cholerae
Authors: Bergstrom Kirk
Published: December 2022

Vibrio cholerae, the causative agent of cholera, must first be converted to its toxigenic form and cross the sugar‐rich mucus barrier before it can cause disease, but whether these hurdles are linked is unclear. In this issue, Wang et al (2022) provide new evidence that mucus O‐glycans directly prevent toxigenic conversion and virulence factor expression in V. cholerae.
Vertical and horizontal gene transfer tradeoffs direct plasmid fitness
Authors: Bethke Jonathan H , Ma Helena R , Tsoi Ryan , Cheng Li , Xiao Minfeng , You Lingchong
Published: December 2022

Plasmid fitness is directed by two orthogonal processes—vertical transfer through cell division and horizontal transfer through conjugation. When considered individually, improvements in either mode of transfer can promote how well a plasmid spreads and persists. Together, however, the metabolic cost of conjugation could create a tradeoff that constrains plasmid evolution. Here, we present evidence for the presence, consequences, and molecular basis of a conjugation‐growth tradeoff across 40 plasmids derived from clinical Escherichia coli pathogens. We discover that most plasmids operate below a conjugation efficiency threshold for major growth effects, indicating strong natural selection for vertical transfer. Below this threshold, E. coli demonstrates a remarkable growth tolerance to over four orders of magnitude change in conjugation efficiency. This tolerance fades as nutrients become scarce and horizontal transfer attracts a greater share of host resources. Our results provide insight into evolutionary constraints directing plasmid fitness and strategies to combat the spread of antibiotic resistance.
Molecular characterization of the Newcastle disease virus that caused an outbreak in backyard birds in Costa Rica in 2015
Authors: León Bernal , Cordero-Solórzano Juan M. , Chacón Idania , Aguilar Olga , Chaves Guisella , Guzmán Mónica , Carvajal Fabián , Chaves Ronaldo
Published: December 2022

Costa Rica gained its Newcastle Disease Virus NDV-free status with vaccination according to OIE proceedings in 1996, and its declaration as a country free of the velogenic, viscerotropic form of this disease (G/SPS/GEN/119) presented to the World Trade Organization (WTO) in 1999. On April 24th, 2015, SENASA (National Animal Health Service) attended a velogenic Newcastle disease outbreak that affected backyard chickens in a small town (Bellavista, Guanacaste) in the northern part of the country, near the Nicaraguan border. Sixty-five backyard birds died from a total of 84 exposed animals. Blood samples, cloacal swabs, tracheal swabs, cecal tonsils, lung and trachea tissues were collected for diagnosis at the National Veterinary Services Laboratory (LANASEVE). These samples were screened for Avian Influenza (AIV) and NDV. All samples were negative for Avian Influenza in ELISA test and RT-PCR. Serum samples were positive for NDV antibody by hemagglutination inhibition test, and tissue and swab samples were positive for NDV by conventional RT-qPCR targeting a 310 bp fragment of the virus fusion protein gene. The amino acid sequence of the protease cleavage site within the amplicon matched the sequence of a virulent strain (112RRQKRF117). The nucleotide sequence had a 98.7% identity and an e value of 4e-153 with a genotype V velogenic sequence from Belize (KF767467) and Honduras (JN872194) collected in 2008 and 2007, respectively, according to BLASTN. A total of 3604 backyard birds were euthanized in town and its surroundings (1 km), including 3495 chickens, 66 turkeys, 6 geese, and 37 ducks. The case was considered resolved, and OIE was notified in November 2015 following OIE guidelines. In April 2017, Costa Rica recovered its disease-free status through executive decree No. 40301-MAG.
Inteligencia emocional: Asociación con las emociones negativas y desempeño laboral en personal docente universitario
Authors: Castro-Paniagua William , Chávez-Epiquén Abdías , Arévalo-Quijano José Carlos
Published: December 2022

Objetivo. Se propuso determinar la relación entre la inteligencia emocional, las emociones negativas y el desempeño laboral, y el nivel de estas variables en el personal docente universitario. Método. Es una investigación básica, descriptiva simple correlacional transaccional, se utilizó el test de inteligencia emocional de Baron ICE:NA completo, el inventario de competencias de regulación emocional y el cuestionario de desempeño laboral, con una muestra de 75 docentes, edad promedio de 45 años, en dos universidades de Perú, en el análisis se utilizó las frecuencias y la correlación de Pearson. Conclusiones. Los resultados muestran una asociación positiva entre la inteligencia emocional y el desempeño laboral, por otro lado, inteligencia emocional y el desempeño laboral se asocian negativamente con las emociones negativas. Además, el nivel hallado en la inteligencia emocional es equilibrado, regular en las emociones negativas y bueno para el desempeño laboral. El estudio determina que, si las emociones negativas se regulan, mejoraría la inteligencia emocional y el desempeño laboral del personal docente.
Fundamentos epistemológicos de la representación del concepto evaluación en docentes de un establecimiento educacional chileno
Authors: Gutiérrez-Martínez Rolando , Vergara-Núñez Javier
Published: December 2022

Objetivo. El artículo presenta los resultados de un estudio que apunta a develar los fundamentos epistemológicos de la representación que docentes elaboran del concepto evaluación. Metodología. Mediante un método cualitativo, de tipo descriptivo e interpretativo, se entrevistó a nueve docentes de un establecimiento educacional particular, con subvención del Estado, de la comuna de Viña del Mar, Provincia de Valparaíso, Chile, además se analizó un corpus documental conformado por el Proyecto Educativo Institucional (PEI) y el Reglamento de Evaluación del establecimiento. La información recabada fue analizada, en primera instancia, utilizando como guía teórica la teoría fundamentada y luego, en una segunda instancia, desde el enfoque epistemológico que ofrece la teoría de la institucionalización del lenguaje de John Searle. Resultados. El hallazgo más significativo estriba en que la representación que el personal docente elabora sobre el concepto evaluación está asociada, principalmente, a los propósitos que esta tiene en el contexto de la escuela: pedagógico y administrativo. El personal docente representa el concepto evaluación como un conflicto entre ambos contextos, dado que el fundamento epistemológico que sustenta tal representación se ampara en la falsa creencia de que, en su labor docente, la adhesión a un propósito en desmedro del otro es fortuita.
Multiculturalidad y liderazgo educacional en escuelas públicas: Una revisión sistemática
Authors: Queupil Juan Pablo , Cuéllar Carolina , Ravest Javiera , Cuenca Catalina
Published: December 2022

Objetivo. El objetivo de este artículo es analizar la producción científica que aborda la intersección entre las temáticas multiculturalidad y liderazgo en contextos escolares, a través de una revisión sistemática. Metodología. Se identifican los estudios que exploran el cruce entre ambos fenómenos en escuelas públicas; se clasifican los objetivos de investigación de los estudios revisados, y categorizan los estudios según sus atributos bibliométricos principales, aproximaciones conceptuales al multiculturalismo, y figuras asociadas al rol de liderazgo. La revisión contempló 104 documentos publicados en los últimos 25 años (1994-2019), con empleo de la metodología PRISMA. Resultados. Se identifican tendencias y desafíos de la investigación educativa en este campo, entre los que destacan que la mayor parte de los estudios se enfocan tanto en los discursos de las comunidades escolares frente a sus problemáticas, como en los procesos de toma de decisión o acciones conducidas en estos contextos. Asimismo, se aprecia que la producción científica se concentra en países angloparlantes (68%), con predominancia de estudios realizados en EE.UU. A su vez, una gran proporción de los estudios se aproxima al multiculturalismo desde perspectivas centradas en temáticas indígenas e identifican como figura de liderazgo a los equipos directivos. Conclusiones. Estos resultados manifiestan la necesidad de mayores estudios en dimensiones poco abordadas, en particular que consideren la multiculturalidad desde la diversidad de género o socioeconómica, así como el liderazgo escolar con mayor énfasis en este rol por parte de docentes, en virtud de escenarios educativos cada vez más diversos.
Aprendiendo ciencias desde la infancia a la adultez: Historias de vida del estudiantado doctoral chileno y estadounidense en relación con sus experiencias y visiones sobre la naturaleza de la ciencia abierta y cerrada
Authors: Silva-Fernández Marta Alejandra , Sanzana-Müller Paulina Constanza
Published: December 2022

Objetivo. El propósito de este trabajo fue explorar cómo el estudiantado de doctorado en los Estados Unidos y Chile ha experimentado su carrera en las ciencias de la vida, y cómo ha percibido la naturaleza de la ciencia (NdeC) a lo largo de sus vidas, incluyendo sus actividades como estudiantes de doctorado trabajando en laboratorios. Metodología. El diseño narrativo de este estudio cualitativo contempló hacer entrevistas individuales del tipo historia de vida a 10 estudiantes doctorales de Chile y 10 estadounidenses, aplicándoseles un cuestionario semi-estructurado que ahondaban sobre sus experiencias al aprender ciencias desde la niñez a la adultez. El trabajo con los datos se realizó a partir de un análisis temático combinado con el uso de un software de análisis cualitativo para codificar las entrevistas transcritas. Análisis de los resultados: El análisis mostró que el proceso de socialización en la práctica de hacer ciencia fue similar para el estudiantado chileno y estadounidense en cuanto a las distintas etapas de la vida, particularmente en la etapa del doctorado, donde las personas entrevistadas se refirieron a la creatividad como una característica de la NdeC. Conclusiones. Esto plantea una reflexión sobre el rol que tiene la familia, el profesorado, la escuela, la universidad y el profesorado guías como agentes socializadores en ciencia en diversas culturas.
La educación emocional en el currículo universitario venezolano. ¿Presente o ausente?
Authors: Torres-López Alexaivy Del Valle
Published: December 2022

Introducción. Para Maturana (2005), decir que la razón define a lo humano es una anteojera, pues nos deja ciegos frente a la emoción que queda desvalorizada como algo animal, o como algo que niega lo racional. Sin embargo, la ciencia habla hoy del papel de las emociones y sus procesos neurológicos, como elementos importantes en el comportamiento y aprendizaje del individuo. Propósito. El presente ensayo, producto de las disertaciones alcanzadas al realizar la tesis doctoral, se propone presentar a la comunidad, el papel de la educación emocional, en las mallas curriculares universitarias de personal formador de docentes en Venezuela, abordada desde el paradigma interpretativo y la fenomenología hermenéutica. Discusión. Desde la experiencia y las expresiones de algunas personas informantes claves, entrevistadas en la investigación doctoral, y usadas en este ensayo, se establecen algunos primigenios aspectos claves que pudiesen hoy ser fundamentales en la concepción o génesis de un currículo que exceptúa a las emociones en la formación de profesorado venezolano. Conclusión. La inclusión de la educación emocional dentro del currículo universitario cada vez se hace más necesaria, y este criterio coincide con las premisas de Goleman, Bisquerra, Morin, Freire y otros teóricos que han profundizado en la temática; sin embargo, cuando hacemos un análisis del currículo y su ejecución en las aulas nos encontramos con una visión fragmentada, donde las emociones son excluidas y se exalta el desarrollo de las capacidades intelectuales del estudiantado, olvidando, entonces, que educar desde la libertad y el reconocimiento emocional amerita un conocimiento profundo que se dirige hacia la formación de un ser íntegro, que sea capaz de generar aportes en la sociedad a la que pertenece.
Trastorno específico del lenguaje y retraso de lenguaje: Un estudio sobre matrículas en escuelas de lenguaje en Chile
Authors: Granada-Azcárraga Maribel , Cáceres-Zúñiga Francisca , Pomés-Correa María , Ibáñez-Córdova Alfredo
Published: December 2022

Introducción. El trastorno específico de lenguaje (TEL) y el retraso de lenguaje (RL) son dos categorías diagnósticas diferentes que presentan similitud en edades tempranas. Objetivo. Determinar la tendencia y nivel de significancia de la matrícula por género en 14 años, por medio de información estadística publicada por el Ministerio de Educación de Chile. Metodología. Es un estudio cuantitativo exploratorio, que analiza la matrícula en escuelas de lenguaje (n = 66) de niños y niñas que presentan diagnóstico de trastorno específico de lenguaje (TEL) en el Maule Chile, contrastándola con las evidencias investigativas descritas sobre la prevalencia tanto del TEL como del retraso de lenguaje (RL). Para el análisis estadístico se utiliza el tau de la prueba de Mann-Kendall; además se realiza un análisis de componentes principales (PCA). Resultados. Se muestra una tendencia significativa (p < 0.05) en la matrícula de los niños, con diagnóstico de TEL, en 22 de las escuelas analizadas, de las cuales 14 son positivas y 8 negativas. Por su parte, en la matrícula de las niñas, se verifican tendencias significativas en 26 escuelas: 23 positivas y 3 negativas en el tiempo. Discusión. Las tendencias encontradas en la matrícula del estudiantado diagnosticado con TEL indican que se estaría incorporando a niñas con RL en las Escuelas Especiales de Lenguaje y no solo a estudiantes con TEL, lo que tendría implicancia en la identificación, diagnóstico y apoyos psicopedagógicos para niños y niñas que presenten tempranamente dificultades en la adquisición y progresión de sus habilidades lingüísticas.
Diseño y validación de una escala de autoeficacia en la evaluación de tesis de grado en ciencias de la salud
Authors: Mamani Benito Oscar , Carranza Esteban Renzo Felipe , Tito-Betancur Madona , Turpo Chaparro Josue
Published: December 2022

Introducción. Las tesis de grado requieren de una adecuada evaluación para asegurar la calidad metodológica y su potencial publicable. Objetivos. Diseñar y validar una escala de autoeficacia en la evaluación de tesis de grado en jurados dictaminadores de ciencias de la salud (EAE-Te). Métodos. Estudio instrumental y transversal, donde participaron 221 jurados de tesis de grado de medicina, odontología, enfermería, nutrición y psicología, quienes laboran en instituciones privadas y estatales de las tres regiones del Perú. La escala se diseñó en base a indicadores teóricos hallados en la literatura científica, teniendo como primera versión 16 ítems. La validez basada en el contenido se evaluó con el coeficiente V de Aiken, la validez de constructo con el análisis factorial exploratorio y la confiabilidad con el coeficiente alfa de Cronbach y sus respectivos intervalos de confianza. Resultados. Los valores V de Aiken fueron favorables para todos los ítems. El análisis factorial exploratorio evidenció un modelo unidimensional con 13 ítems (KMO = 0,868; Bartlett = 2302.1; gl = 66; p < 0,001), donde el factor alcanzado explica el 60,99% de la varianza total de la escala y sus cargas factoriales oscilan entre 0,605 y 0,872; finalmente, la confiabilidad fue aceptable (α = 0,943; IC95% = 0,92-0,95). Conclusiones. La EAE-Te es una medida unidimensional y demuestra evidencias psicométricas iniciales de validez basada en el contenido, de estructura interna y fiabilidad; por tanto, puede aplicarse para evaluar el nivel de autoeficacia de los jurados para evaluar tesis de grado.
Características clínicas de los pacientes con parálisis cerebral infantil portadores de gastrostomía atendidos en un instituto especializado de salud de Lima, Perú
Authors: Schult Montoya Sandra Carina , Genaro Saldaña Susan , De Coll Vela Liz Eugenia
Published: December 2022

Introducción: La parálisis cerebral infantil constituye una condición importante de discapacidad, y el trastorno motor suele acompañarse de otras comorbilidades como los trastornos de deglución. La gastrostomía en pacientes que son incapaces de alimentarse de manera satisfactoria es una intervención importante y cada vez más frecuente. Objetivo: Determinar las características clínicas de los pacientes con parálisis cerebral infantil portadores de gastrostomía atendidos en el Instituto Nacional de Salud del Niño entre 2013 y 2017. Métodos: Estudio tipo serie de casos de pacientes con diagnóstico de PCI portadores de gastrostomía atendidos en el Instituto de Salud del Niño durante 2013 - 2017. Resultados: Se incluyeron 74 pacientes. La edad promedio de colocación de gastrostomía fue a los 5,8 años, la indicación más frecuente fue el trastorno de deglución. El PCI tipo espástico (74,3%) y el nivel funcional IV y V (96%) fueron las principales características clínicas. El sexo masculino (58,1%), el antecedente de parto pretérmino (54%) y la etiología perinatal (45,9%) fueron hallazgos similares a las descritas en la población con PCI. El promedio de atenciones por consulta externa fue 5,8 atenciones/año, por emergencia 1,8 atenciones/año y el de hospitalizaciones 1,3 veces/año. Conclusiones: La gastrostomía se colocó en pacientes con un gran compromiso motor, y alta dependencia para sus actividades. El tipo espástico, y la etiología perinatal, fueron los hallazgos clínicos más frecuentes. Las atenciones anuales por consulta externa fueron en promedio bajas, lo que muestra que falta mucho para implementar un trabajo multidisciplinario en este grupo de pacientes.