The interpretation of the 1951 convention for the protection of refugees by Greece and Turkey after the Syrian refugee crisis
Authors: Βελέντζα Χριστίνα 
Published: August 2023

Οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας δεν ήταν ποτέ εύκολες, η Ελλάδα και η Τουρκία ως γείτονες χώρες στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου μοιράζονται κοινή ιστορία και παρελθόν. Και οι δύο χώρες βρέθηκαν αντιμέτωπες με την προσφυγική κρίση από το 2015 και έπειτα μέχρι σήμερα και έπρεπε να βρουν λύσεις, λαμβάνοντας ευθύνη και εκπληρώνοντας τις υποχρεώσεις τους με βάση την Σύμβαση της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων. Η καινοτομία της έρευνας είναι ότι επιδιώκεται να εξεταστούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις μέσα από το πρίσμα της ανταπόκρισης των δύο χωρών στο προσφυγικό ρεύμα των Σύρων και πώς ερμηνεύτηκε η Σύμβαση για το καθεστώς των προσφύγων, η μεθοδολογία της έρευνας είναι συγκριτική μελέτη βάσει των δεδομένων από την έρευνα πεδίου που πραγματοποιήθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια με πρόσφυγες, κοινότητες, διαμορφωτές κοινής γνώμης και ακτιβιστές στην Ελλάδα και Τουρκία αντίστοιχα. H έρευνα εξετάζει ποιοι ήταν οι μηχανισμοί προσφυγικής προστασίας που υιοθετήθηκαν καθώς και πώς εφαρμόστηκαν οι κανόνες διεθνούς προστασίας στις δύο χώρες, εάν ήταν αποδοτικοί προς την κατεύθυνση και προώθηση των δικαιωμάτων των προσφύγων, ποιες ήταν οι συνθήκες υποδοχής και η διαδικασία ενσωμάτωσης, ποιος ήταν ο ρόλος της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών, με ποιο τρόπο επηρεάστηκαν οι διμερείς σχέσεις. Συνολικά, 70.8 εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους σε όλο τον κόσμο και 1 άτομο εγκαταλείπει την εστία του κάθε δύο δευτερόλεπτα ως αποτέλεσμα σύρραξης ή δίωξης. Το βασικό μου επιχείρημα είναι ότι η πολιτική της ΕΕ που εφαρμόστηκε στην περίπτωση της Ελλάδος και της Τουρκίας (συμπεριλαμβανόμενης της πολιτικής του εγκλωβισμού στα ελληνικά νησιά, τη μετατόπιση ευθύνης στην επονομαζόμενη “ασφαλή” τρίτη χώρα Τουρκίας και τον άνισο και άδικο καταμερισμό ευθυνών οδήγησε σε συνεχείς παραβιάσεις των δικαιωμάτων των προσφύγων με την εφαρμογή της ευρωτουρκικής συμφωνίας και τις μαζικές απελάσεις βασιζόμενη στην λογική «σας χρηματοδοτούμε για να τους κρατήσετε στα σύνορά σας», με αυτόν τον τρόπο ένα ανθρωπιστικό ζήτημα μετατρέπεται σε πολιτικό ζήτημα μέγιστης σημασίας και ως προς αυτό ασκείται κριτική από τη γράφουσα. Η παρούσα διατριβή υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πολιτική αντιβαίνει στις βασικές αρχές της Σύμβασης της Γενεύης για την Προστασία των Προσφύγων, 1951 και το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται από τη νομολογία διεθνών, ευρωπαϊκών και εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων στις προς εξέταση χώρες αυτή είναι η κεντρική θεματική που εξετάζεται στην παρούσα διατριβή. To επιχείρημά μου είναι ότι αυτή η πολιτική απόφαση και οι εγκληματικές πολιτικές που εφαρμόζονται δεν εκπληρώνουν τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα αναφορικά με τα δικαιώματα των προσφύγων και μεταναστών και καταλήγουμε ότι μια δυνατή και ειλικρινής συνεργασία βασισμένη στα δικαιώματα του ανθρώπου και τις αρχές της προστασίας των δικαιωμάτων από την ελληνικά και τουρκική πλευρά θα συνέβαλε στην ευμάρεια, πρόοδο και σταθερότητα της περιοχής και θα προωθούσε τα δικαιώματα των προσφύγων μέσω της ομαλής ενσωμάτωσής τους στις τοπικές κοινωνίες.