Διερεύνηση παθογόνων σε εκτοπαράσιτα στην περιοχή της Αττικής
Authors: Λιοδάκη Μαρία 
Published: August 2023

Οι ζωονόσοι οφείλονται σε παθογόνους μικροοργανισμούς που προέρχονται από τα ζώα. Η μετάδοση διαμέσου αιμοδιατρεφόμενων διαβιβαστών αποτελεί έναν από τους συνηθέστερους τρόπους μετάδοσης και ειδικότερα διαμέσου κροτώνων αλλά και εντόμων όπως είναι οι ψύλλοι. Στην Ελλάδα, υπάρχουν αναφορές νοσημάτων σε ανθρώπους αλλά και σε ζώα που σχετίζονται με αρκετούς από αυτούς τους μικροοργανισμούς. Οι αναφορές ύπαρξης παθογόνων μικροοργανισμών στους ίδιους τους διαβιβαστές είναι περιορισμένες στη χώρα μας, κυρίως σε ό,τι αφορά την περιοχή της Αττικής που περιλαμβάνει την πρωτεύουσα Αθήνα και αποτελεί την πιο πυκνοκατοικημένη περιφέρειά της. Σκοπός αυτής της εργασίας ήταν η διερεύνηση της ύπαρξης παθογόνων μικροοργανισμών σε κρότωνες και ψύλλους από σκύλους και γάτες στην περιοχή της Αττικής, η ταυτοποίηση των ειδών και η συνακόλουθη συμβολή στη μελέτη της μοριακή επιδημιολογίας τους στη χώρα μας με τη σύγκριση ήδη καταγεγραμμένων ειδών εφόσον υπάρχουν αλλά και με αυτά που έχουν καταγραφεί σε άλλες χώρες. Πιο συγκεκριμένα, διερευνήθηκε με μοριακές μεθόδους η ύπαρξη των παθογόνων μικροοργανισμών των γενών Bartonella, Rickettsia, Ehrlichia, Anaplasma, Coxiella, Francisella, Borrelia και Babesia σε κρότωνες και ψύλλους που συλλέχθηκαν από σκύλους και γάτες. Το υλικό της μελέτης περιλάμβανε 41 κρότωνες Rhipicephalus sanguineus s.l., Rhipicephalus sp. και Ixodes sp. και 104 ψύλλους Ctenocephalides felis που συλλέχθηκαν από 53 σκύλους και 92 γάτες από 39 περιοχές της Περιφέρειας Αττικής. Από κάθε ζώο ξενιστή συλλέχθηκε μια κατηγορία εκτοπαρασίτου και επιλέχθηκε ένα μόνο εκτοπαράσιτο σε περίπτωση που είχαν συλλεχθεί περισσότερα του ενός. Από αυτό απομονώθηκε το ολικό γονιδιωματικό DNA και εφαρμόστηκαν μοριακές μέθοδοι που περιλάμβαναν 14 πρωτόκολλα αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) συμπεριλαμβανομένης συμβατικής, εμφωλεασμένης και πραγματικού χρόνου. Σε ό,τι αφορά τους ψύλλους, βρέθηκε Bartonella henselae (3/104) και Bartonella clarridgeiae (11/104) καθώς και Rickettsia felis (5/104), κυρίως στον Κεντρικό αλλά και στο Βόρειο Τομέα της Αθήνας. Σε μεγάλο αριθμό ψύλλων (64/104) ανιχνεύθηκε επίσης ο ενδοσυμβιώτης Wolbachia pipientis (οικ. Anaplasmataceae). Σε ότι αφορά τους κρότωνες R. sanguineus s.l., ανιχνεύθηκαν τα παθογόνα Rickettsia conorii (3/41) στο Νότιο Τομέα της Αθήνας και στον Πειραιά και Ehrlhichia canis (1/41) στην Ανατολική Αττική. Στον μοναδικό κρότωνα Ixodes sp. βρέθηκε ο ενδοσυμβιώτης Candidatus Midichloria mitochondrii. Οι αλληλουχίες των παθογόνων που προέκυψαν από τα πειραματικά πρωτόκολλα συμβατικής PCR κατατέθηκαν στην βάση νουκλεοτιδικών αλληλουχιών GenBank. Ειδικότερα για την B. clarridgeiae κατατέθηκε μία νέα αλληλουχία που αφορούσε το ριβοσωμικό γονιδιακό τόπο 16S-23S rRNA ITS. Τα αποτελέσματα συνιστούν την πρώτη αναφορά στην Ελλάδα για την παρουσία E. canis σε κρότωνες R. sanguineus s.l., για την παρουσία R. conorii σε κρότωνες R. sanguineus s.l. προερχόμενους από γάτες, καθώς επίσης και για την παρουσία B. henselae και B. clarridgeiae σε ψύλλους C. felis προερχόμενους από σκύλους. Κατά συνέπεια αποτελούν συμβολή στη μελέτη της επιδημιολογίας των ρικετσιών της ομάδας του κηλιδοβλατιδώδους πυρετού, των μπαρτονελλών και των ερλιχιών που έως τώρα έχουν αναφερθεί στην Ελλάδα. Στο ευρύτερο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας, η επιτήρηση των παθογόνων μικροοργανισμών περιλαμβάνει όχι μόνο ανθρώπους και ζώα αλλά και αρθρόποδα υγειονομικής σημασίας. Το γεγονός ότι τα ευρήματα αυτά αφορούν την περιοχή της Αττικής -συμπεριλαμβανομένου του μητροπολιτικού κέντρου της Αθήνας- που αποτελεί την πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή του ελλαδικού χώρου με μεγάλο αριθμό αδέσποτων ζώων κυρίως γατιών, ενισχύει ακόμα περισσότερο την ανάγκη αυτής της επιτήρησης και την περαιτέρω έρευνα σε ό,τι αφορά τον γονοτυπικό χαρακτηρισμό ζωονοτικών παθογόνων μικροοργανισμών καθώς και τη διερεύνηση των δυνητικών αρθροπόδων διαβιβαστών τους.