Βιοοικονομία και αγροτικός κλάδος, διερεύνηση δυνατοτήτων διαμόρφωσης στρατηγικής για την προώθησή της στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
Authors: Παπαδοπούλου Χριστίνα-Ιωάννα 
Published: May 2024

Η βιοοικονομία αποτελεί έναν αναδυόμενο τομέα που διαρκώς εξελίσσεται και αντιπροσωπεύει μια στροφή προς πιο βιώσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον οικονομικές πρακτικές. Η βιοοικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται, καθώς η τεχνολογία και οι κοινωνικές αξίες αλλάζουν, με αποτέλεσμα η ανάγκη για βιώσιμες λύσεις να γίνεται πιο επιτακτική. Όσο η επιστήμη και η τεχνολογία προχωρούν, η βιοοικονομία είναι πιθανό να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της σε διάφορους οικονομικούς κλάδους και βιομηχανίες, ενώ αναμένεται να έχει σημαντικό και διαρκή αντίκτυπο σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας, από τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται μέχρι τους τρόπους με τους οποίους παράγεται ενέργεια και πραγματοποιείται η διαχείριση των πόρων. Η παρούσα διατριβή επικεντρώθηκε στη διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των αγροτών απέναντι στη βιοοικονομία, το ενδεχόμενο υιοθέτησής της στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις και τη δυνατότητα διαμόρφωσης στρατηγικής για την προώθησή της στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας. Συγκεκριμένα, ο κύριος στόχος της διατριβής επετεύχθη μέσα από τη μελέτη του βαθμού αποδοχής και υιοθέτησης των βιοοικονομικών πρακτικών από τους αγρότες και τους παράγοντες που τον επηρεάζουν, καθώς και από την αναζήτηση εκείνων των στοιχείων που περικλείουν το εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον της βιοοικονομίας στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε δειγματοληπτική έρευνα σε αγρότες της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και ποιοτική έρευνα, με τη μέθοδο των Δελφών, σε εμπειρογνώμονες/ειδικούς που επιλέχθηκαν ακολουθώντας το μοντέλο του τριπλού έλικα. Όσον αφορά στη δειγματοληπτική έρευνα διενεργήθηκε αρχικά πιλοτική έρευνα, σε μικρό δείγμα αγροτών, βάσει της οποίας διαμορφώθηκε το τελικό ερωτηματολόγιο κι έπειτα, ποσοτική έρευνα με 412 συμμετέχοντες. Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν και οι λοιπές πληροφορίες αξιοποιήθηκαν ανάλογα από απλές περιγραφικές αναλύσεις, έως διερευνητικές παραγοντικές αναλύσεις. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα της Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (EFA) χρησιμοποιήθηκαν σε συνδυασμό με τα Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση εκείνων των παραγόντων που επιδρούν είτε θετικά, είτε αρνητικά στην υιοθέτηση των αρχών της βιοοικονομίας από τους αγρότες, στις εκμεταλλεύσεις τους. Τα αποτελέσματα των σύνθετων μεθόδων στατιστικών αναλύσεων έδειξαν ότι η δυνητική εφαρμογή των αρχών της βιοοικονομίας στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, επηρεάζεται από την περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ μεταβλητών όπως η γνώση της έννοιας της βιοοικονομίας, η κατάρτιση σε θέματα βιοοικονομίας και η ηλικία των αγροτών. Επισημαίνεται, επίσης, η ανάγκη για στοχευμένες εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, προσαρμοσμένα προγράμματα κατάρτισης και εκστρατείες ευαισθητοποίησης για την προώθηση της ενσωμάτωσης των αρχών της βιοοικονομίας στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Παράλληλα, διαπιστώθηκε η αλληλεπίδραση περιβαλλοντικών, πολιτικοοικονομικών, παραγωγικών και κοινωνικών παραγόντων, σε συνδυασμό με τις διασυνδεδεμένες διαστάσεις της εξοικείωσης, της σύνδεσης και της ανάπτυξης που διαμορφώνουν την πορεία της ενσωμάτωσης της βιοοικονομίας. Τέλος, τα αποτελέσματα της SWOT ανάλυσης (με τη μέθοδο των Δελφών) διαμόρφωσαν το εσωτερικό και το εξωτερικό περιβάλλον της βιοοικονομίας στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και στη συνέχεια, συνέβαλαν στη δημιουργία ορισμένων προτάσεων πολιτικής για την αξιοποίηση του βιοοικονομικού δυναμικού της περιοχής, την προώθηση της καινοτομίας, την προώθηση βιώσιμων πρακτικών και τη δημιουργία μιας ακμάζουσας και ανθεκτικής βιοοικονομίας που συμβάλλει στην τοπική ευημερία και στους παγκόσμιους περιβαλλοντικούς στόχους.