Μικροβιακή οικολογία παραποτάμιων καλλιεργούμενων εδαφών
Authors: Βαβίας Σταύρος 
Published: August 2021

Στην παρούσα μελέτη, πρωταρχικό μας στόχο αποτέλεσε η μελέτη του μικροβιακού οικοσυστήματος καλλιεργούμενων εδαφών κατά μήκος του ποταμού Έβρου. Ο ποταμός Έβρος και τα ποτάμια από τα οποία προέρχεται αποτελούν πηγή ζωής και αειφόρου ανάπτυξης της περιοχής, καθώς σε όλο το μήκος του ποταμού αναπτύσσονται συστηματικές αγροκαλλιέργειες όπως είναι η καλλιέργεια καλαμποκιού, σιτάρι και κηπευτικών. Η εκτίμηση του μικροβιακού φορτίου του οικοσυστήματος έγινε τόσον στο υδάτινο οικοσύστημα, όσον και στις παραποτάμιες περιοχές καλλιεργούμενων εδαφών. Βασικό συμπέρασμα της παρούσας διατριβής όπως φαίνεται από την ανάλυση των αποτελεσμάτων τόσο των χημικών όσο και των μικροβιολογικών παραμέτρων είναι ότι υπάρχει, σαφής διαφοροποίηση της ποιότητας του νερού κατά μήκος του ποταμού. Ο Άρδας φαίνεται να έχει «καλύτερης» ποιότητας νερό από τον Έβρο και τον Ερυθροπόταμο γεγονός που πιθανώς οφείλεται στο ότι τα δύο αυτά ποτάμια συγκεντρώνουν μεγαλύτερη ποσότητα αποβλήτων τόσο αστικής, βιομηχανικής και αγροτικής-κτηνοτροφικής προέλευσης με αποτέλεσμα μεγαλύτερο βαθμό ρύπανσης. Τα δείγματα συλλέχθηκαν στο σύνολό τους από περιβάλλον με ελαφρά αλκαλικό pH (7,67) γεγονός που υποδηλώνει σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε αμμωνία σαν αποτέλεσμα της υψηλής επιβάρυνσης του οικοσυστήματος. Σταφυλόκοκκοι ανιχνεύθηκαν σε όλα τα δείγματα των νερών, περισσότερο σε συγκεντρώσεις 2,591og ανά 100 ml. Σε όλα τα δείγματα ανιχνεύθηκε παρουσία εντερόκοκκων σε χαμηλά επίπεδα. Οι συγκεντρώσεις τους στα περισσότερα από αυτά ήταν της τάξης του 2,55 log ανά 100 ml. Η αύξηση της τιμής των νιτρωδών, νιτρικών και φωσφορικών ιόντων, μετά την είσοδο του Ερυθροπόταμου και του Άρδα στον ποταμό Έβρο, υποδηλώνει φόρτιση με μη οξειδωμένες μορφές αζώτου η οποία προέρχεται κυρίως από λιπάσματα ή αστικού τύπου απόβλητα (απορρυπαντικά). Επίσης έγινε συστηματική μικροβιολογική μελέτη κλασσικών μικροβιολογικών δεικτών επιβάρυνσης του εδάφους, όπως είναι η Ολική Μεσόφιλος Χλωρίδα (ΟΜΧ), E. coli, Staphylococcus, Enterococcus, Clostridium perfringens. Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκε η μελέτη φυσικό-χημικών παραμέτρων που καθορίζουν τον αποικισμό της μικροχλωρίδας του εδάφους, ήτοι ολικό φώσφορο, ασβέστιο, νιτρικά/αγωγιμότητα, pH, οργανικό ουσία σε περιοχές καλλιεργειών. Τα δείγματα συλλέχθηκαν στο σύνολό τους από περιβάλλον με ελαφρά αλκαλικό pH (7,62) γεγονός που υποδηλώνει σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε αμμωνία σαν αποτέλεσμα της υψηλής επιβάρυνσης του οικοσυστήματος. Escherichia coli ανιχνεύθηκε στο 100% των δειγμάτων, κυρίως σε συγκεντρώσεις 2,2 log cfu/100 ml. Εντερόκοκκοι ανιχνεύθηκαν σε όλα τα δείγματα των εδαφών, περισσότερο σε συγκεντρώσεις 3,07 log ανά 100 ml. Σταφυλόκοκκοι ανιχνεύθηκαν σε όλα τα δείγματα των εδαφών, περισσότερο σε συγκεντρώσεις 2,71 log ανά 100 ml. Η οργανική ουσία κυμάνθηκε από 0,57-1,69%. Τα επίπεδα διαθέσιμου αζώτου από 7,82 mgNO₃-N/kg εδ. έως 14,21 mgNO₃-N/kg και ο φώσφορος Ρ κατά Olsen από 42,95 mg/kg εδ. έως 115,75 mg/kg. Επίσης, ελαφρά αλκαλικό pH καταγράφηκε στις περισσότερες περιοχές. Συμπερασματικά, παρατηρήθηκε μια αύξηση του ρυπαντικού και μολυσματικού φορτίου σε μια σχετικά μικρή περιοχή της ροής του ποταμού (~ 30 Km). Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί η άμεση σχέση και η μικροβιακή και χημική αλληλο-επιβάρυνση μεταξύ των δύο μελετώμενων οικοσυστημάτων, ήτοι του υδάτινου οικοσυστήματος και του παραποτάμιου καλλιεργούμενου οικοσυστήματος. Η διαφύλαξη της ακεραιότητας των οικοσυστημάτων αυτών με σωστές καλλιεργητικές τεχνικές, έλεγχο των δραστηριοτήτων του ανθρώπου και των ζώων θα καθορίζει την ομοιοστασία της περιοχής.