Болашақ мұғалімдердің кәсіби өзін-өзі анықтауы үшін бейресми білім беру мүмкіндіктерін зерттеу
Authors: ЧЕМОДАНОВА Г.И. 
Published: April 2023

Профессиональное самоопределение выпускников школ является актуальной проблемой современно-сти. Осуществление непрерывного образования по формированию профессионального самоопределения с учетом склонностей, интересов, востребованности профессии на рынке труда позволит старшекласс-никам определить правильный выбор будущей профессиональной сферы. В качестве продуктивного со-провождения профессионального самоопределения и «вхождения» в профессию предлагают и обосно-вывают использование неформального образования. Для исследования выбрана молодежь, возрастной категории 16-17 лет, характеризующаяся интеграцией с цифровой средой, и как следствие, возможно-стью их включения в неформальное образование, связанное с информатизацией и цифровизацией, что учитывалось при экспериментальной организации интерактивно-деятельностного общения авторитет-ных педагогов-практиков и будущих педагогов в создаваемой Виртуальной Академии непрерывного об-разования. Реализации цели и достижению ожидаемых результатов отвечает комплекс теоретических и эмпирических методов исследования, позволивших диагностировать: а) предрасположенность выпуск-ников школ к определенной профессиональной сфере; б) процесс развития у них ценностно-смысловых представлений о педагогической деятельности; в) действенность функционально-прикладной среды про-фессионально-ориентированного общения.

Мектеп түлектерінің кәсіби өзін-өзі анықтауы қазіргі заманның өзекті мәселесі болып табылады. Еңбек нарығындағы кәсіптің бейімділігін, мүдделерін, қажеттілігін ескере отырып, кәсіби өзін-өзі анықтауды қалыптастыру бойынша үздіксіз білім беруді жүзеге асыру жоғары сынып оқушыларына болашақ кәсіби саланы дұрыс таңдауды анықтауға мүмкіндік береді. Кәсіби өзін-өзі анықтауға және мамандықты «иге-руге» өнімді қолдау ретінде авторлар бейресми білім беруді қолдануды ұсынады және негіздейді. Зерт-теу үшін 16-17 жас аралығындағы жастар таңдалды. Олар цифрлық ортамен интеграцияланады, себебі оларды ақпараттандырумен және цифрландырумен байланысты бейресми білім беруге қосу мүмкіндігі бар. Бұл құрылған виртуалды үздіксіз білім беру Академиясында беделді практик-мұғалімдер мен болашақ мұғалімдердің интерактивті-белсенді байланысын эксперименттік ұйымдастыруда ескерілді. Мақсаттарды жүзеге асыру және күтілетін нәтижелерге қол жеткізу үшін диагностикалауға мүмкіндік берген теориялық және эмпирикалық зерттеу әдістерінің келесі жиынтығы: а) мектеп түлектерінің белгілі бір кәсіби салаға бейімділігі; б) педагогикалық қызмет туралы құндылық-мағыналық түсініктерін дамыту үрдісі; в) кәсіби бағдарланған қарым-қатынастың функционалдық-қолданбалы ортасының пәрменділігі.

The professional self-identification of school graduates is an urgent problem of our time. The continuous education for the formation of professional self- identification by taking into account the inclinations and interests of the young people and the demand for the profession in the labour market shall allow high school students to make the correct choice of the future professional sphere. It is proposed and substantiated to use non-formal education as a productive accompaniment to professional self- identification and “entry” into the profession. Young people that are integrated with the digital environment and, as a consequence, have the possibility to be included in non-formal education related to computerization and digitalization have been selected for the study. This has been considered by the authors in the experimental organization of interactively active communication between reputable practicing teachers and future teachers within the created Virtual Academy of continuous education. A set of theoretical and empirical research methods helped in achieving the purpose and expec results of the study and allowed diagnosing the following: a) the predisposition of school graduates to a certain professional field; b) the process of developing their axiological ideas about teaching activities; c) the effectiveness of the functional environment of professionally-oriented communication.