Οι επιδράσεις του οικογενειακού περιβάλλοντος, της γειτονιάς και των παιδικών σταθμών στη σχολική ετοιμότητα των παιδιών
Authors: Κώτη Φωτεινή-Αικατερίνη 
Published: December 2023

Οι επιδράσεις των διαφορετικών πλαισίων στη ζωή ενός ατόμου και συγκεκριμένα ενός μικρού παιδιού, είναι καθοριστικές για την μετέπειτα εξέλιξή του. Το περιβάλλον της οικογένειας, της γειτονιάς και της παρεχόμενης ημερήσιας αγωγής και εκπαίδευσης καθορίζουν το επίπεδο της σχολικής του ετοιμότητας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής αποτελεί η ταυτόχρονη εξέταση των πολλαπλών οικολογικών συστημάτων του παιδιού και η επίδραση αυτών στη συμπεριφορά και στα αναπτυξιακά τους αποτελέσματα. Η συγκεκριμένη έρευνα μέσα από την ποιοτική και ποσοτική μεθοδολογία αξιοποιεί την έρευνα επισκόπησης, ως κατάλληλη για τον σκοπό και τους στόχους της ερευνητικής μεθόδου. Η έρευνα διήρκεσε ένα χρόνο, ενώ τα ερευνητικά εργαλεία της αποτέλεσαν δύο Κλίμακες Αξιολόγησης και ένα ερωτηματολόγιο: 1) Η Κλίμακα Αξιολόγησης ACEI Global Guidelines Assessment – ACEI GGA (Association for Childhood Education International - Η αξιολόγηση των προγραμμάτων παροχής ημερησίας φροντίδας και αγωγής (2006a, 2006β), το οποίο διανεμήθηκε σε κάθε παιδικό σταθμό του δείγματος της έρευνας και συμπληρώθηκε από κάποια/ον παιδαγωγό, υπεύθυνη/ο, προϊστάμενο/η της δομής. Με την κλίμακα αυτή, αυτό-αξιολογήθηκε το επίπεδο ποιότητας των παιδικών σταθμών, όπου φοίτησαν τα παιδιά πριν περάσουν στην υποχρεωτική εκπαίδευση, στο νηπιαγωγείο. 2) Το «ερωτηματολόγιο για γονείς», (κατασκευασμένο από την ερευνήτρια), το οποίο δια-νεμήθηκε σε κάθε γονέα, του οποίου το παιδί φοιτούσε στα συγκεκριμένα νηπιαγωγεία της έρευνας και συμπληρώθηκε από τον έναν γονέα, ώστε να εξεταστεί η επίδραση του οικογενειακού περιβάλλοντος και να αξιολογηθούν βασικά χαρακτηριστικά της γειτονιάς -περιοχής όπου διαμένουν τα παιδιά που αποτέλεσαν το δείγμα ης έρευνας, σε συγκεκριμένες αναπτυξιακές περιοχές των νηπίων. 3) Η Κλίμακα Διαβαθμισμένων Κριτηρίων βασισμένη στο Αναλυτικό Πρόγραμμα των νηπιαγωγείων (Γουργιώτου & Κλωτσοτύρας, 2018) για κάθε παιδί που φοιτούσε στα υπό διερεύνηση νηπιαγωγεία και που συμπληρώθηκε από την υπεύθυνη νηπιαγωγό του κάθε παιδιού, ώστε να εξεταστεί η σχολική ετοιμότητα των νηπίων της έρευνας. Για τη στατιστική επεξεργασία των δεδομένων της έρευνας χρησιμοποιήθηκε το πρόγραμμα SPSS 20 και υπολογίσθηκε ο δείκτης εσωτερικής αξιοπιστίας Cronbach΄s a. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι οι θετικές επιδράσεις των τριών διαφορετικών πλαισίων όπου ζουν και δραστηριοποιούνται τα μικρά παιδιά μπορούν να συμβάλουν στην υψηλότερη σχολική ετοιμότητά τους, λειτουργώντας μάλιστα, υποστηρικτικά για όλη την εκπαιδευτική διαδικασία. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι η θετική επίδραση του οικογενειακού περιβάλλοντος, της γειτονιάς, αλλά και των δομών προσχολικής εκπαίδευσης ενός παιδιού, εξασφαλίζουν το υψηλό επίπεδο της σχολικής του ετοιμότητας, χαρακτηριστικό ιδιαίτερα σημαντικό και καθοριστικό για την πορεία της ζωή του. Αντίστοιχα, διαπιστώθηκε η καθοριστική αξία της ταυτόχρονης και παράλληλης εξασφάλισης θετικών περιβαλλόντων για ένα μικρό παιδί, αφού το κάθε πλαίσιο μπορεί να συνεισφέρει με τη σειρά του, καίρια και αντισταθμιστικά στη δόμηση της ολόπλευρης ανάπτυξης της προσωπικότητάς του. Η αξία της έρευνας σχετίζεται με μια συγκεκριμένη προοπτική αξιοποίησης της σχολικής ετοιμότητας του μικρού παιδιού, εμπλέκοντας όλα τα οικεία περιβάλλοντα του παιδιού μέσα στα οποία ζει, αναπτύσσεται και κοινωνικοποιείται, προκειμένου να επιτευχθεί, στο υψηλότερο επίπεδο, η συνολική πολύπλευρη καλλιέργεια της προσωπικότητας του, και να αποκτηθούν οι βέλτιστες συμπεριφορές του, αλλά και η αποτελεσματικότητα του προσφερόμενου σε αυτό εκπαιδευτικού / παιδαγωγικού έργου.