Ολοκληρωμένο περιβάλλον διασφάλισης ποιότητας στη σύνθεση χάρτη
Authors: Καββάδας Ιωάννης 
Published: December 2023

Οι τοπογραφικοί χάρτες αποδίδουν φυσικά και τεχνητά χαρακτηριστικά του εδάφους, τα οποία σε ψηφιακό περιβάλλον αποτελούν διακριτές οντότητες. Οι οντότητες και οι αντίστοιχες περιγραφικές ιδιότητες, οργανώνονται σε θεματικές ενότητες και θεματικά επίπεδα που αποτελούν δομικά στοιχεία στη σύνθεση του χάρτη. Η απόδοσή τους στον χάρτη υπόκειται σε περιορισμούς που εξαρτώνται από τη μέθοδο συλλογής δεδομένων, την κλίμακα, τις διαδικασίες επεξεργασίας των γεωχωρικών δεδομένων και τις απαιτήσεις των χρηστών του. Εκτός από τους προαναφερόμενους περιορισμούς, τα γεωχωρικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται ως δεδομένα αναφοράς για τη σύνθεση του χάρτη, περιέχουν αβεβαιότητες και σφάλματα που είτε είναι εγγενή στα δεδομένα είτε δημιουργούνται κατά τη διαδικασία της χαρτοσύνθεσης. Ο τύπος και η σημασία των σφαλμάτων που υπεισέρχονται στα δεδομένα, προσδιορίζουν και την ποιότητα του χάρτη. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς μπορεί ο παραγωγός του χάρτη να αξιολογήσει και να τεκμηριώσει την ποιότητα του χάρτη στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου συστήματος αυτοματοποιημένης παραγωγής του και ποιος ο βέλτιστος τρόπος να το επιτύχει. Η διδακτορική διατριβή φιλοδοξεί να δώσει μια νέα οπτική στους παραγωγούς χαρτογραφικών προϊόντων, προτείνοντας ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον διαχείρισης όπου σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η επόπτευση και διασφάλιση της ποιότητας των γεωχωρικών δεδομένων σε όλα τα στάδια παραγωγής του, με σκοπό τη σύνθεση ποιοτικά ηλεγμένων χαρτών. Προτείνει τη χρήση μοντέλου ποιότητας που βασίζεται στα διεθνή πρότυπα της σειράς ISO 19000 ως πυρήνα του συστήματος διαχείρισης ποιότητας του έργου παραγωγής του χάρτη, σε κάθε διακριτή φάση της γραμμής παραγωγής. Στο πλαίσιο της έρευνας για την περιγραφή, ανάλυση, τεκμηρίωση και υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος διασφάλισης ποιότητας στη σύνθεση χάρτη, επιλέχθηκε η προτεινόμενη μεθοδολογία να εφαρμοστεί στη σύνταξη τοπογραφικού χάρτη κλίμακας 1:25.000 για τη χώρα με αξιοποίηση κτηματολογικών δεδομένων. Τα βασικά πλεονεκτήματα της κτηματολογικής πληροφορίας που επιλέχθηκε ως δεδομένα αναφοράς για τη σύνθεση του χάρτη είναι ότι καλύπτει το σύνολο της χώρας, ευρίσκεται σε ψηφιακή μορφή, επικαιροποιείται συνεχώς και έχει συνταχθεί σε ενιαίο γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς. Αναπτύχθηκε μια αυτόνομη εφαρμογή λογισμικού ενσωμάτωσης της γεωχωρικής πληροφορίας του Εθνικού Κτηματολογίου με σκοπό την παραγωγή και μελλοντική ενημέρωση του τοπογραφικού χάρτη κλίμακας 1:25.000 καθώς και την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος διασφάλισης ποιότητας, με χρήση μοντέλων ποιότητας, σε όλες τις φάσεις της γραμμής παραγωγής του. Η εφαρμογή λογισμικού που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της διατριβής, είναι λειτουργική και επιταχύνει σημαντικά τις εργασίες παραγωγής του χάρτη, μέσω αυτοματοποίησης των διαδικασιών που υλοποιούνται στο σύνολο των φάσεων της γραμμής παραγωγής. Ταυτόχρονα με την εφαρμογή του προτεινόμενου ολοκληρωμένου περιβάλλοντος επόπτευσης και διασφάλισης της ποιότητας, ο χάρτης που παράγεται είναι ποιοτικά ελεγμένος. Τα συναθροισμένα αποτελέσματα ποιότητας που παράγονται από την εφαρμογή των μοντέλων ποιότητας, αποτυπώνονται στο φύλλο του εκτυπωμένου χάρτη και δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη να γνωρίζει την ποιότητά του. Το αποτέλεσμα της εφαρμογής λογισμικού αξιοποίησης της κτηματολογικής πληροφορίας για τη σύνθεση χάρτη κλίμακας 1:25.000 για την περιοχή εργασίας, παρήγαγε εκτυπωμένα φύλλα χάρτη που κρίνονται πλήρη, ευανάγνωστα, οπτικά ισορροπημένα και με τεκμηριωμένη ποιότητα. Από το αποτέλεσμα της χαρτοσύνθεσης λειτουργικές και η διασφάλιση της ποιότητας του χάρτη μέσω του προτεινόμενου ολοκληρωμένου περιβάλλοντος διασφάλισης της ποιότητάς του, είναι αποτελεσματική. Το 1ο κεφάλαιο παρουσιάζει και αναλύει το ερευνητικό αντικείμενο και θέτει τους ερευνητικούς στόχους της διατριβής. Περιγράφει την υφιστάμενη κατάσταση όσον αφορά στη διαχείριση της ποιότητας και την εφαρμογή προτύπων ποιότητας στη σύνθεση χάρτη από διεθνείς χαρτογραφικούς οργανισμούς. Το 2ο κεφάλαιο πραγματεύεται θέματα σχετικά με την ερμηνεία της έννοιας της ποιότητας και τον ρόλο της στην αξιοποίηση της γεωχωρικής πληροφορίας καθώς και τη διαχείριση της ποιότητας σε γεωχωρικά δεδομένα. Το 3ο κεφάλαιο παρουσιάζει θέματα που αφορούν στη διαχείριση των γεωχωρικών δεδομένων με τη χρήση διεθνών προτύπων. Προσδιορίζει τις ανάγκες υιοθέτησης των προτύπων, παρουσιάζει τη στρατηγική εφαρμογής τους σε γεωχωρικά δεδομένα και τα βασικότερα διεθνή πρότυπα ποιότητας γεωχωρικών δεδομένων. Παρουσιάζει και σχολιάζει τα δύο (2) επικρατέστερα διεθνή πρότυπα που αναφέρονται στην διαχείριση της ποιότητας γεωχωρικών δεδομένων και με συγκριτική αξιολόγηση, τεκμηριώνει την επιλογή των προτύπων της σειράς ISO 19000 για εφαρμογή στην ανάπτυξη των μοντέλων ποιότητας της διατριβής. Το 4ο κεφάλαιο παρέχει ένα ολοκληρωμένο σύνολο κατευθυντήριων γραμμών για τον σχεδιασμό και ανάπτυξη Μοντέλου Ποιότητας Γεωχωρικών Δεδομένων με βάση τα διεθνή πρότυπα για την εποπτεία και διασφάλιση της ποιότητας στην παραγωγή προϊόντων που χρησιμοποιούν γεωχωρικά δεδομένα. Οι ίδιες αρχές χρησιμοποιούνται για τη σύνταξη και εφαρμογή Μοντέλων Ποιότητας σε χαρτογραφικά προϊόντα. Το 5ο κεφάλαιο παρουσιάζει τη διαδικασία σχεδιασμού και ανάπτυξης μιας εφαρμογής λογισμικού ενσωμάτωσης της γεωχωρικής πληροφορίας του Εθνικού Κτηματολογίου με σκοπό την παραγωγή και μελλοντική ενημέρωση του τοπογραφικού χάρτη κλίμακας 1:25.000 καθώς και τον σχεδιασμό, ανάπτυξη και εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος διασφάλισης ποιότητας σε όλα τα στάδια της γραμμής παραγωγής του. Περιγράφει τη δομή και μεθοδολογία ανάπτυξης της εφαρμογής λογισμικού που χρησιμοποιήθηκε για τη σύνθεση του χάρτη, το θεματικό περιεχόμενο του χάρτη και την κωδικοποίηση των θεματικών κατηγοριών και επιπέδων. Στην κωδικοποίηση χρησιμοποιήθηκαν -όπου υφίστανται- οι τεχνικές προδιαγραφές της οδηγίας INSPIRE. Παρουσιάζει το μοντέλο δεδομένων του χάρτη, τον σχεδιασμό – ανάπτυξη των Μοντέλων Ποιότητας που εφαρμόστηκαν, τη στρατηγική υλοποίησης και την περιοχή εργασίας της πιλοτικής εφαρμογής.Επίσης παρουσιάζει τα ακόλουθα: α) τη μεθοδολογία σχεδιασμού και υλοποίησης της βάσης γεωχωρικών δεδομένων, τροφοδότησής της με τα γεωχωρικά δεδομένα αναφοράς και παραδείγματα ανάπτυξης και υλοποίησης μεθοδολογικών σεναρίων. Τεκμηριώνονται οι ενέργειες που υλοποιήθηκαν για τη διασφάλιση της ποιότητας των γεωχωρικών δεδομένων με εφαρμογή του αντίστοιχου μοντέλου ποιότητας, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων ποιότητας που προέκυψαν και η μεθοδολογία διασφάλισης και τεκμηρίωσης της ποιότητάς της. β) τη μεθοδολογία σχεδιασμού και υλοποίησης της βάσης δεδομένων των χαρτογραφικών στοιχείων, μετάπτωσης των οντοτήτων της βάσης γεωχωρικών δεδομένων, γενίκευσης και απλοποίησης των χαρτογραφικών στοιχείων καθώς και παραδείγματα ανάπτυξης και υλοποίησης μεθοδολογικών σεναρίων. Τεκμηριώνονται οι ενέργειες που υλοποιήθηκαν για τη διασφάλιση της ποιότητας της βάσης δεδομένων χαρτογραφικών στοιχείων με εφαρμογή του αντίστοιχου μοντέλου ποιότητας, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων ποιότητας που προέκυψαν και η μεθοδολογία διασφάλισης και τεκμηρίωσης της ποιότητας της. γ) τη διαδικασία της χαρτοσύνθεσης και τη διαδικασία παραγωγής και αναθεώρησης του χάρτη. Το πρώτο τμήμα παρουσιάζει τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε κατά την προετοιμασία των στοιχείων που απαιτούνται για την υλοποίηση της χαρτοσύνθεσης και την παραγωγή του χάρτη. Το δεύτερο τμήμα, παρουσιάζει τη διαδικασία χαρτοσύνθεσης σε περιβάλλον ArcMap μέσω μιας προσαρμοσμένης γραμμής εργαλείων (Toolbar) που δημιουργήθηκε για τον σκοπό αυτό. Το τελευταίο τμήμα, παρουσιάζει τις ενέργειες που υλοποιήθηκαν για την εκτίμηση της γραφικής ποιότητας του χάρτη με εφαρμογή του αντίστοιχου μοντέλου ποιότητας, την ερμηνεία των αποτελεσμάτων ποιότητας που προέκυψαν και τη μεθοδολογία διασφάλισης και τεκμηρίωσης ποιότητας του χάρτη. Το 6ο κεφάλαιο περιλαμβάνει τη σύνοψη και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Παρουσιάζει τα γενικά συμπεράσματα που προέκυψαν από την υλοποίηση της παραγωγής χάρτη μέσω της εφαρμογής λογισμικού που αναπτύχθηκε και της αποτελεσματικότητας των μοντέλων ποιότητας που εφαρμόστηκαν σε κάθε φάση της γραμμής παραγωγής και τις δυνατότητες της εφαρμογής λογισμικού που αναπτύχθηκε για τη σύνθεση του χάρτη, με παράθεση στατιστικών στοιχείων, ποσοστών αυτοματοποίησης και χρόνων υλοποίησης. Παρουσιάζει και σχολιάζει τα ειδικά συμπεράσματα που αφορούν σε αξιολόγηση της ποιότητας των δεδομένων αναφοράς που χρησιμοποιήθηκαν όπως προέκυψαν από την εφαρμογή του μοντέλου ποιότητας της βάσης γεωχωρικών δεδομένων και παρέχει προτάσεις για την αντιμετώπιση τους. Τέλος, προτείνει θέματα για περαιτέρω έρευνα στη διαχείριση, διασφάλιση και τεκμηρίωση της ποιότητας γεωχωρικών δεδομένων με χρήση Μοντέλων Ποιότητας Γεωχωρικών δεδομένων και για τη βελτίωση του πιλοτικού χάρτη που παράχθηκε.