Φυσική δραστηριότητα και ποιότητα ζωής ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας
Authors: Γαροπούλου Βασιλική 
Published: August 2021

Η Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) είναι μια χρόνια αυτοάνοση φλεγμονώδης απομυελινωτική νόσος άγνωστης αιτιολογίας που χαρακτηρίζεται από την εκφύλιση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ). Γενικά περιγράφεται ως νόσος της νεαρής ενήλικης ζωής, ενώ η αυτοάνοση παθογένεση της νόσου προκύπτει από πολλά δεδομένα, τόσο κλινικο-εργαστηριακά όσο και ερευνητικά. Για την ορθή αντιμετώπιση της ΣΚΠ, εκτός από τη γνώση και την αποδοχή της κατάστασης, σημαντικό παράγοντα βοήθειας για τους πάσχοντες αποτελούν τα πιθανά οφέλη που απορρέουν από τη συμμετοχή τους σε φυσικές δραστηριότητες. Η επίδραση της άσκησης στην ποιότητα ζωής των ασθενών με ΣΚΠ παραμένει ασαφής, καθώς από την υπάρχουσα βιβλιογραφία προκύπτουν αντικρουόμενα ερευνητικά δεδομένα, με αποτέλεσμα να καθίσταται επισφαλής η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με το ρόλο της άσκησης στη συγκεκριμένη ομάδα ασθενών. Σκοπός της έρευνας αυτής ήταν να διερευνήσει, διαμέσου της μελέτης περιπτώσεων, την επίδραση της φυσικής δραστηριότητας στην ποιότητα ζωής ασθενών με ΣΚΠ. Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 15 ενήλικα άτομα με ΣΚΠ (6 άντρες και 9 γυναίκες) με επιβεβαιωμένη διάγνωση της ασθένειας βασισμένη στα διαγνωστικά κριτήρια (McDonald et al., 2001), τα οποία χωρίσθηκαν σε τρείς ομάδες. Την πρώτη ομάδα αποτέλεσαν πέντε άτομα (2 άντρες και 3 γυναίκες) ηλικίας 27-35 ετών που συμμετείχαν συστηματικά σε φυσική δραστηριότητα (ΣΦΔ), τη δεύτερη ομάδα πέντε άτομα (2 άντρες και 3 γυναίκες) ηλικίας 23-32 που συμμετείχαν περιστασιακά σε φυσική δραστηριότητα (ΠΦΔ) και την τρίτη ομάδα τα υπόλοιπα 5 άτομα (2 άντρες και 3 γυναίκες) ηλικίας 29-39 που δεν συμμετείχαν σε οποιαδήποτε φυσική δραστηριότητα (ΜΦΔ). Πριν και μετά τη συμμετοχής τους ή μη σε φυσικές δραστηριότητες έγινε εκτίμηση: α. της ικανότητας βάδισης και β. της ποιότητας ζωής.Για την εκτίμηση της ικανότητας βάδισης, χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Expanded Disability Status Scale (EDSS), (Kurtzke, 1983) και, συγκεκριμένα, η υποκλίμακα που αφορά την ικανότητα βάδισης, ενώ η ποιότητα ζωής εκτιμήθηκε με το Ερωτηματολόγιο για την Υγεία (EQ-5D). Σύμφωνα με το EuroQol Group, o Δείκτης EQ-5D υπολογίστηκε με τον αλγόριθμο UK-TTO (Szende, Oppe, & Devlin, 2007). Η κλίμακα αυτή έχει σταθμιστεί για τον Ελληνικό πληθυσμό (Yfantopoulos, 2001; Kontodimopoulos et al. 2008).Τα πέντε άτομα της ομάδας ΣΦΔ ακολούθησαν ένα πρόγραμμα υδροθεραπείας συνολικής διάρκειας 12 εβδομάδων, με ήπια ένταση, συχνότητα 2 φορές την εβδομάδα και διάρκεια 40 λεπτά για κάθε συνεδρία. Το πρόγραμμα ξεκινούσε με προθέρμανση (5 λεπτά) που περιλάμβανε ασκήσεις βάδισης με σταδιακή αύξηση του εύρους κίνησης και της ταχύτητας, ακολουθούσε το κύριο μέρος (30 λεπτά) με εναλλαγή ασκήσεων μυϊκής ενδυνάμωσης και ισορροπίας για να μην επιβαρύνονται συνέχεια οι ίδιες μυϊκές ομάδες και το πρόγραμμα ολοκληρώνονταν με αποθεραπεία (5 λεπτά) που περιλάμβανε ασκήσεις διάτασης όλων των μυϊκών ομάδων.Τα πέντε άτομα της ομάδας ΠΦΔ συμμετείχαν για 12 εβδομάδες με ήπια ένταση, συχνότητα 1 φορά την εβδομάδα και διάρκεια 40 λεπτά για κάθε συνεδρία σε φυσικές δραστηριότητες (κολύμβηση, ποδηλάτηση σε στατικό ποδήλατο, βάδιση σε κυλιόμενο διάδρομο και πεζοπορία). Τέλος, τα πέντε άτομα της ομάδας ΜΦΔ συμμετείχαν μόνο σε δραστηριότητες της καθημερινής τους ρουτίνας όπως οικιακά, ψώνια και εργασιακή απασχόληση.Από τα αποτελέσματα φάνηκε ότι τα άτομα της ομάδας ΣΦΔ, μετά την εφαρμογή του προγράμματος υδροθεραπείας, παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερες επιδόσεις στην ικανότητα βάδισης και την ποιότητα ζωής. Τα άτομα της ομάδας ΠΦΔ, μετά τη συμμετοχή τους σε διάφορες φυσικές δραστηριότητες, παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές μεταβολές στην ικανότητα βάδισης και την ποιότητα ζωής. Τέλος, στα άτομα της τρίτης ομάδας ΜΦΔ, μεταξύ των δύο μετρήσεων, παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικά χαμηλότερες επιδόσεις και στις δύο παραμέτρους που εξετάστηκαν.Συμπεραίνεται ότι ενήλικα άτομα με ΣΚΠ είναι ικανά να βελτιώσουν την κινητικότητα και την ποιότητα ζωής τους μετά την εφαρμογή ενός συστηματικού και καλά δομημένου προγράμματος υδροθεραπείας. Η περιστασιακή συμμετοχή σε φυσικές δραστηριότητες φαίνεται να είναι ένας λιγότερο αποτελεσματικός τρόπος άσκησης για τη βελτίωση των επιπέδων της ικανότητας βάδισης και της ποιότητας ζωής ατόμων με ΣΚΠ καθώς στους συμμετέχοντες ενήλικες με ΣΚΠ παρατηρήθηκαν θετικές και αρνητικές μεταβολές στις παραμέτρους που εξετάστηκαν. Αντίθετα, η υιοθέτηση ενός καθιστικού τρόπου ζωής και η αποχή από φυσικές δραστηριότητες φαίνεται να οδηγεί σε αρνητική εξέλιξη της πορείας της νόσου.