bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
التباين المكاني للصناعات الكبيرة الحجم في محافظة ديالى لعام 2019‏
Authors: رجب ا.م د.مي ثامر
Published: June 2022

يهدف البحث الى التعرف على الصناعات الكبيرة الحجم في محافظة ديالى وتوزيعها المكاني على الوحدات الإدارية ، فضلا عن معرفة العوامل الموقعية المهمة التي ساهمت في توقيعها في مواقعها الحالية .ومن هنا يتم التساؤل: هل ان الصناعات الكبيرة الحجم في محافظة ديالى قد استثمرت جميع الإمكانات المتاحة للنشاط الصناعي، وهل ان التوزيع الجغرافي للصناعات الكبيرة يتلائم والإمكانات الكبيرة التي تملكها المحافظة.، هل هناك تباين في توزيع الصناعات الكبيرة الحجم على مستوى اقضية محافظة ديالى ، يقوم البحث على فرضية مفادها بان محافظة ديالى تمتلك الإمكانات الضخمة التي لم تستثمر بصورة كلية في النشاط الصناعي ، وان استثمارها لم يكن بشكل كفؤ ولم يكن توزيعها بشكل متوازن وعادل في اقضية  المحافظة ، بسبب مشكلات عدة تتعلق بالصناعة والتنمية ، واعتمد البحث المنهج المكاني المتمثل بدراسة التباين المكاني للصناعات الكبيرة الحجم في محافظة ديالى لعام 2019 ، وتوصل البحث الى ان المنشات الصناعية الكبيرة الحجم في محافظة ديالى هي من المنشات التي لها دورا حيويا في توفير متطلبات السوق المحلية من منتجاتها الصناعية ، فضلا عن مساهمتها الفاعلة في تنمية وتطوير القطاعات الاقتصادية والاجتماعية على مستوى المحافظة كالقطاع الزراعي والتجاري وقطاع التعليم والنقل وبقية القطاعات الخدمية ، وكذلك دورها في تطوير مشاريع الاعمار والبناء،  . وهنالك تباين كبير وواضح في توزيع المشاريع الصناعية الكبيرة الحجم في محافظة ديالى فبينما نجد تركز اغلب المشاريع الصناعية الكبيرة الحجم في قضاء بعقوبة ، نجد اقضية أخرى خالية منها وهذا دليل واضح وملموس على ان هنالك إمكانات كبيرة وواسعة في المحافظة لم تستثمر بصورة صحيحة .
تعددُ الأوجه النُّطقية في اسمِ الجلالةِ (الله)‏
Authors: شرباك اكتفاء مطر
Published: June 2022

امتازَ اسمُ الجلالةِ (الله)، بجملةِ أمور لا يشاركه فيها غيرُه، منها: تفخيم لامه وترقيقها؛ إذ أجمعَ القرّاءُ والنَّحويونَ على تفخيمِ اللام في اسمِ الجلالةِ إذا كانَ بعد الفتحة والضمّة، وترقيقه إذا كان بعد الكسرة؛ للاستثقال، غير أنَّ هناك مواضع جاز فيها الوجهانِ، بيَّنها هذا البحث، مفادها: أنَّ بعضَ أحكامها ناشئةٌ عن التَّركيب؛ فلام اسمِ الجلالةِ يلحقُها التَّفخيم أو التَّرقيق حين تُجاورُ أصواتًا أُخرى، وبعضها تُفخّم وحقُّها التَّرقيق؛ تبعًا للتأثّرِ بطبيعةِ السِّياق الصَّوتيّ المركّبة فيه.  وسنقفُ في هذه البحثِ على مواضع التَّفخيم والتَّرقيق، وما يترتَّبُ على ذلك من تعدّد لأوجهِ النّطق في اسمِ الجلالةِ (الله)، مع بيانِ الأسباب التي دعت إلى تعدّدِ الأحكام، وكذلك الوقوف على مواضع المدّ التي جازَ فيها أكثرُ من وجهٍ.
تطور التفكير الايجابي عند الأطفال
Authors: علي غادة
Published: June 2022

الملخص:
استهدف البحث الحالي تعرف التفكير الايجابي ومهاراته (حديث الذات، والتخيل، والتوقع الايجابي) عند الأطفال تبعاً لمتغيري العمر (8 ، 9، 19، 11) سنة، والجنس (ذكور، اناث). وتعرف دلالة الفروق فيه تبعاً لمتغيري العمر والجنس. وقد تبنت الباحثة اختبار دانيال (2018) لمهارات التفكير الايجابي. وبعد ان تحققت الباحثة من خصائصه القياسية طُبق المقياس على عينة بلغت (200) طفلاً وطفلة، أختيروا بالطريقة الطبقية العشوائية، بواقع (50) طفلاً وطفلة في كل فئة عمرية، مناصفة بين الذكور والاناث. وقد أظهرت نتائج البحث ان التفكير الايجابي ومهاراته الثلاث(حديث الذات، والتخيل، والتوقع الايجابي) لدى الاطفال في عمر (8) سنوات كان ضعيفاً، وفي عمر (9) سنوات أمتلك الأطفال تفكيراً ايجابياً بمهاراته الثلاث بمستوى متوسط. أما في عمر (10 و 11) سنة فقد أمتلكوا تفكيراً ايجابياً بمهاراته الثلاث بمستوى عالٍ. كما أظهرت النتائج ان التفكير الايجابي ومهاراته يتطور مع التقدم بالعمر، ويتخذ مساراً مستمراً. ولم يظهر لمتغير الجنس أثراً في هذا التفكير.
القيم الحضارية في أحاديث أهل البيت ( عليهم السلام )‏
Authors: علي عباس م. د.  نورا حسين
Published: June 2022

يشكل هذا البحث الموسوم بـ (القيم الحضارية في أحاديث الأئمة المعصومين عليهم السلام ) عنصر دفاع علمي عن ديننا الحنيف والشخوص التي تمثله ، فضلاً عن أننا حين نبرز هذه الجوانب تكون مساعدة لتعزيز ثقتنا بأنفسنا لامتلاكنا هذه القيم العالية في تراثنا الديني ويكون ذلك مساعداً للنهوض بواقعنا والارتقاء به . والوقوف على الوسائل التي اعتمدها الدين الإسلامي في بناء الانسان ، والحياة الاجتماعية . لنخرج بمجوعة من المعايير التي تسهم في صياغة الهوية الإسلامية ، وتعبر عن ثقافة الإسلام بكل جوانب الحياة .
SOURCES AND APPLICATIONS OF FUNDS IN INDIAN URBAN COOPERATIVE BANKS
Authors: Mr. Hemantha Kumara MG  , Dr. Sudhindra Bhat
Published: June 2022

The success or the failure of a financial institution mainly depends on the way they effectively collect the funds and efficiently manage those funds in turn to get return. The effective fund management is something like our heart manage the blood circulation throughout the body and have control over the functions. This study examines the sources and applications of funds by cooperative urban banks in India overall.
Banks’s performance is measured by the way they raise the funds and how do they manage that fund to increase the efficiency of Bank. Efficiency of bank in financial operations decides their survival level and the long-term objectives of the bank. For the cooperative urban banks, the efficiency of financial operations in their business is interlinked with efficient management of funds which is reflected through the financial margin and is the ultimate financial gain available to them, which are influenced by owned funds to working funds, low-cost deposits to total deposits and balanced credit to deposit ratio. Generally, the Urban cooperative banks works on the principles of cooperation, self-help and mutual help, and even these banks are organized well in terms of their fund management and other financial operations.
Solutions to social problems
Authors:   Naxçıvan Dövlət Universiteti magistrant, Mərdan oğlu Hacıyev Hüseyn
Published: June 2022

Davamlı inkişaf konsepsiyası XX əsrin sonlarında meydana gəlmişdir. İlk baxışdan iqtisadi, ekoloji və sosial olmaqla üç hissədən ibarət olan bu konsepsiyanın əsas məqsədi təkcə iqtisadi inkişafın dəstəklənməsi deyil, eyni zamanda onun davamlı olmasını təmin etməkdən ibarətdir. Sonra isə bu konsepsiyanın davamı olaraq davamlı insan inkişafı konsepsiyası təklif edilmişdir. İnsan amilini ön plana çəkən yeni konsepsiyanın mahiyyətini aşkarlamaq və onun cəmiyyətdə sosial problemlərin həllində rolunu göstərmək üçün ilk növbədə “insan inkişafı” anlayışını aydınlaşdırmaq lazımdır. Məqalədə sosial probelmlərin həlli yollarından bəhs edilir, müasir dövrdə bu istiqamətdə aparılan islahatlar araşdırılır. Açar sözlər: sosial problem, gənclərlə iş, davamlı inkişaf, iqtisadi vəziyyət, cəmiyyət Huseyn Mardan Hajiyev Solutions to social problems Abstarct The concept of sustainable development emerged in the late twentieth century. At first glance, this concept, which consists of three parts, economic, environmental and social, aims not only to support economic development, but also to ensure its sustainability. Then, as a continuation of this concept, the concept of sustainable human development was proposed. In order to reveal the essence of the new concept that highlights the human factor and to show its role in solving social problems in society, it is first necessary to clarify the concept of "human development". The article discusses ways to solve social problems, and examines the reforms carried out in this direction in modern times. Key words: social problem, work with youth, sustainable development, economic situation, society
Xarici ölkələrdə konstitusiya nəzarətinin müqayisəli təhlili və inkişaf tendensiyaları
Authors:   Baku State University master, Namig Afandiyev Tural
Published: June 2022

Constitutional control is a special type of law enforcement activity. This activity consists of checking the compliance of laws and other normative legal acts with the country's constitution. Constitutional control is realisedout by various government bodies in the world. Constitutional control in foreign countries is constantly developing. The new challenges that States have faced in recent decades have set new tasks for the constitutional control bodies. At the present stage, the constitutional control bodies are expanding the interpretation of the Constitution, laws and other normative acts. We will try to analyze new trends in the activities of constitutional control bodies in the USA, France, Germany and a number of other states.The purpose of this article is to identify the main trends in the field of constitutional control. Key words: comparative jurisprudence, constitutional control, Constitution, law, trends Tural Namiq oğlu Əfəndiyev Xarici ölkələrdə konstitusiya nəzarətinin müqayisəli təhlili və inkişaf tendensiyaları Xülasə Konstitusiya nəzarəti hüquq-mühafizə fəaliyyətinin xüsusi bir növüdür. Bu fəaliyyət qanunların və digər normativ hüquqi aktların ölkə Konstitusiyasına uyğunluğunu yoxlamaqdan ibarətdir. Konstitusiya nəzarəti dünyada müxtəlif dövlət orqanları tərəfindən həyata keçirilir. Xarici ölkələrdə konstitusiya nəzarəti daim inkişaf edir. Son onilliklərdə dövlətlərin qarşılaşdığı yeni çağırışlar konstitusiya nəzarəti orqanları qarşısında yeni vəzifələr qoymuşdur. Müasir dövrdə konstitusiya nəzarəti orqanları Konstitusiyanın, qanunların və digər normativ aktların şərhini genişləndirir. Biz ABŞ, Fransa, Almaniya vəbir sıra digər dövlətlərdə konstitusiya nəzarəti orqanlarının fəaliyyətində yeni meylləri təhlil etməyə çalışacağıq. Bu məqalənin məqsədi konstitusiya nəzarəti sahəsində əsas tendensiyaları üzə çıxarmaqdır. Açar sözlər: müqayisəli hüquqşünaslıq, konstitusiya nəzarəti, konstitusiya, hüquq, çağırışlar, Fransa, Almaniya
Issues of environmental education in out-of-school educational institutions
Authors:   Naxçıvan Dövlət Universiteti magistrant, Şəmil oğlu Cəfərli Cavidan
Published: June 2022

Təhsil sistemimizdə mühüm yer tutan ekoloji təhsil nəzəri cəhətdən təhsil müəssisələrində verilir. Lakin təbii sistemlərin davamını təhdid edən bu problemin həlli təkcə təhsil sistemlərində nəzəri təhsillə mümkün deyil. “Ətraf mühitə həssas insan modeli” yalnız onu mədəniyyətlərlə əlaqələndirməklə, mədəniyyətə və həyat tərzinə çevirməklə əldə edilə bilər. Nəzəri biliklərin təcrübəyə və mədəniyyətlərə ötürülməsi həmçinin məktəbdən kənar təhsili, yəni qeyri-formal təhsillə mümkündür. Bu tədqiqatın məqsədi ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində məktəbdən kənar təhsilin ümumi vəziyyətini aşkar etməkdir. Açar sözlər: təhsil, məktəbdən kənar tərbiyə, ətraf-mühit, ekologiya, informal təhsil Javidan Shamil Jaferli Issues of environmental education in out-of-school educational institutions Abstract Environmental education, which plays an important role in our education system, is theoretically provided in educational institutions. However, the solution to this problem, which threatens the continuation of natural systems, is not possible only with theoretical education in education systems. An "environmentally sensitive human model" can only be achieved by linking it to cultures, transforming it into a culture and a way of life. The transfer of theoretical knowledge to practice and culture is also possible through extracurricular education, ie non-formal education. The purpose of this study is to reveal the general state of out-of-school education in the field of environmental protection. Key words: education, out-of-school education, environment, ecology, informal education
Transmilli cinayət hüququnda cəzanın məqsədləri, tətbiq edilən cəzaların effektivliyi
Authors:   Baku State University master, Abulfat Hasanova Sabahat
Published: June 2022

Punishment is a sanction imposed by the state in return for a crime committed. Punishment is a fact accepted as an undeniable necessity. Indeed, it is impossible to give up punishment in public life. Punishment is necessary for the maintenance of state and legal order. The qualities that must be meted out in a sentence are that it is lawful, concrete and measured, fair, humane and moral. Because punishment, like crime, can only be determined by law. It is inadmissible to impose an unjust punishment that infringes on human rights and dignity. This must be prevented. In addition, the punishment must be adapted to the identity of the offender to be punished. Therefore, the punishment should be divisible, not a fixed punishment, and thus the individualization of the punishment should be allowed. Key words: punishment, criminal law, theories of punishment, the purpose of punishment, the effectiveness of punishment Səbahət Əbülfət qızı Həsənova Transmilli cinayət hüququnda cəzanın məqsədləri, tətbiq edilən cəzaların effektivliyi Xülasə Cəza törətdilən cinayətin müqabilində dövlət tərəfindən tətbiq etdiyi sanksiyadır. Cəza danılmaz zərurət kimi qəbul edilən bir həqiqətdir. Doğrudan da, cəmiyyət həyatında cəzadan imtina etmək mümkün deyil. Cəza, dövlət və hüquqi nizamın davam etdirilməsi üçün zəruridir. Tətbiq edilən cəzada olması lazım olan keyfiyyətlər onun qanuni, konkret və ölçülü olması, ədalətli, insani və əxlaqlı olmasıdır. Çünki cinayət kimi cəza da ancaq qanunla müəyyən edilə bilər. İnsan hüquq və ləyaqətinə xələl gətirən ədalətsiz cəza tətbiq etmək yolverilməzdir. Bunun qarşısını almaq lazımdır. Bundan əlavə, cəza cəzalandırılacaq cinayətkarın şəxsiyyətinə uyğunlaşdırılmalıdır. Bu səbəbdən, cəza sabit cəza deyil, bölünə bilən olmalıdır və beləliklə, cəzanın fərdiləşdirilməsinə icazə verilməlidir. Açar sözlər: cəza, cinayət hüququ, cəza nəzəriyyələri, cəzanın məqsədi, cəzanın effektivliyi
Beynəlxalq cinayət prosesinin yurisdiksiyası
Authors:   Baku State University master, Ilgar Adgozalzade Aytaj
Published: June 2022

At first in introduction we analyze the term “jurisdiction” itself, give its definition, types, emphasize its importance and role in legal science and jurisprudence. Then its important to analyze term “international criminal procedure”, give a legal assessment of this term, its usage, historical view of the problem. We need touch upon the relevance of this topic in the modern world and science in general. The views of various scientists, their opinions, scientific disputes and forecasts for the future on this subject. Give a detailed analysis of the legislative framework and case law. Universal jurisdiction in different countries and interesting cases based on it. How the analysis of this topic will affect the fight against international crime and the protection of human rights. Key words: jurisdiction, international criminal procedure, legislative framework, human rights, international crime, case law Aytac İlqar qızı Adgözəlzadə Beynəlxalq cinayət prosesinin yurisdiksiyası Xülasə İlk öncə giriş hissədə biz “yurisdiksiya” terminini analiz edirik, onun anlayışını veririk, növlərini sadalayırıq və hüquq elmində əhəmiyyətini təsdiq edirik. Sonra isə birbaşa “beynəlxalq cinayət prosesi” terminin anlayışını veririk, onun elmdə istifadəsini və tarixi baxışı analiz edirik. Bu mövzuya həm müasir dünya çərçivəsində, həm də ki elmin daxilində toxunmaq əhəmiyyətlidir. Müxtəlif alimlərin bu terminə baxışları, onların fikirləri, müzakirələri və bu mövzuda gələcəyə baxış. Qanunvericilik toplusunun və presedent hüququnun bu mövzu çərçivəsində hər tərəfli analizin veririk. Universal yurisdiksiya və buna əsaslanan maraqlı keyslər. Bu mövzunun analizi necə beynəlxalq cinayətlərlə mübarizədə yardım edəcək və insan haqqlarını qoruyacaq. Açar sözlər: yurisdiksiya, beynəlxalq cinayət prosesi, qanunvericilik toplusu, insan hüquqları, beynəlxalq cinayət, presedent hüququ
Way of innovative development of business structures
Authors:   Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC) magistrant, Tofiq qızı Əliyeva Sabirə
Published: June 2022

Məqalədə bazarda lazımi səviyyədə rəqabət qabiliyyətini və strateji imkanları təmin etmək üçün biznes strukturlarının inkişafının innovativ yolları nəzərdən keçirilir. Biznes strukturlarının innovativ inkişafının əsasları təhlil edilir. Bir çox alimlərin elmi əsərləri bu mövzuya həsr olunub, lakin çoxsaylı tədqiqatların olmasına baxmayaraq, biznes strukturlarının innovativ inkişafı problemləri kifayət qədər işıqlandırılmayıb, biznes strukturlarının strateji inkişafı modelləri və mexanizmləri işlənilməyib. Məlum olub ki, müəssisənin rəqabət qabiliyyətliliyinin təmin edilməsi, innovativ potensialın rasional cəlb edilməsi üçün innovativ inkişaf mexanizminin formalaşdırılması, sahibkarlıq subyektləri tərəfindən həyata keçirilən innovativ proseslərin intensivliyinin artırılması innovativ inkişaf mexanizmini formalaşdırmaq üçün zəruridir. Açar sözlər: biznes, innovativ, struktur, mexanizm, rəqabət Sabira Tofig Aliyeva Way of innovative development of business structures Abstract The article considers innovative ways to develop business structures to ensure the required level of competitiveness and strategic opportunities in the market. The basics of innovative development of business structures are analyzed. The scientific works of many scientists are devoted to this topic, but despite numerous studies, the problems of innovative development of business structures are not sufficiently covered, models and mechanisms of strategic development of business structures are not developed. It was found that ensuring the competitiveness of the enterprise, the formation of an innovative development mechanism for the rational attraction of innovative potential, increasing the intensity of innovative processes carried out by businesses is necessary to form an innovative development mechanism. Key words: , innovative, structure, mechanism, competition
Responsibilty for sexual violence in the history of foregin criminal law
Authors:   Bakı Dövlət Universiteti dissertant, Gündüz oğlu Babayev Emin , Nəsib qızı Bayramova Məleykə ,   Bakı Dövlət Universiteti hüquq üzrə fəlsəfə doktoru
Published: June 2022

Seksual cinayətlərə görə məsuliyyət məsələsi barədə xarici ölkələrin qanunvericiliyinin tarixi araşdırılaraq müqayisə edilmişdir. Belə məlum olur ki, seksual xarakterli cinayət əməllərinə görə məsuliyyət məsələsi müxtəlif dövrlərdə müxtəlif dövlətlərdə müxtəlif qaydada nəzərdə tutulmuşdur. Fransanın, İspaniyanın, Almaniyanın nəzərdən keçirilmiş cinayət məcəllələrindən fərqli olaraq, İsveçrə Cinayət Məcəlləsi zorlama və seksual xarakterli zorakılıq əməllərini nəzərdə tutan cinayətləri aydın bir şəkildə fərqləndirir. İngiltərə qanunvericiliyində seksual xarakterli zorakılıq hərəkətlərinin müstəqil anlayışı yoxdur, belə hərəkətlər zorlama anlayışı ilə əhatə edilir. Müttəfiq respublikalar içərisində yalnız Ukrayna (118-ci mad.), Moldoviya (103-1-ci mad.) və Estoniya (115-ci mad.) respublikalarının CM-lərində cinsi cinayətlər konkretləşdirilərək uşaqbazlıq müstəqil tərkib kimi nəzərdə tutuldu. Məlum olur ki, seksual xarakterli cinayət əməllərinə görə məsuliyyət məsələsi müxtəlif dövrlərdə müxtəlif dövlətlərdə müxtəlif qaydada nəzərdə tutulmuşdur. Lakin belə hal hər bir dövlət daxilində bu qisim cinayət əməlləri ilə səmərəli mübarizə işinə xələl gətirmir. Açar sözlər: seksual cinayətlər, homoseksual münasibətlər, zorlama, uşaqbazlıq, zorakılıq Emin Gunduz Babayev, Maleyka Nasib Bayramova Responsibilty for sexual violence in the history of foregin criminal law Abstract The history of foreign legislation on liability for sexual crimes has been studied and compared. It turns out that the issue of liability for sexual offenses has been considered differently in different countries at different times. Unlike the criminal codes of France, Spain, and Germany, the Swiss Criminal Code clearly distinguishes between crimes of rape and sexual violence. There is no independent definition of sexual violence in English law, such acts are covered by the concept of rape. Among the Allied republics, only the CCs of Ukraine (Article 118), Moldova (Article 103-1) and Estonia (Article 115) specified sex crimes and considered child molestation as an independent component. It turns out that the issue of liability for sexual offenses has been considered differently in different countries at different times. However, this does not affect the effective fight against this type of crime within each state. Key words: sexual crimes, homosexual relations, rape, child molestation, violence
World experience of calculation and determination of property taxes
Authors:   Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC) magistrant, Amil qızı Amil Ləman
Published: June 2022

Əmlak vergisi hal-hazırda dünyanın 120-dən çox ölkəsində tətbiq edilməkdədir. Əmlak vergisinin tətbiq edildiyi ölkələrin əksəriyyətində büdcə gəlirlərində əmlak vergisi üzrə daxilolmaların payı təxminən 1-3% arasında dəyişir. Qeyd etmək lazımdır ki, ABŞ-da həmin göstərici hətta doqquz faizə qədər hesab olunur . Əmlak vergisi üzrə mədaxilin Ümumi Daxili Məhsuldakı dəyəri Kanada, İngiltərə, Amerika Birləşmiş Ştatları, Yaponiya və Fransa kimi inkişaf etmiş ölkələrdə müxtəlif göstəricilərə malikdir. Azərbaycan Respublikasında isə fiziki və hüquqi şəxslərdən tutulan əmlak vergisi mədaxilinin Ümumi Daxil Məhsuldakı dəyəri təxminən 0,3%-a bərabərdir. Azərbaycan Respublikasındakı əmlak vergisinin göstərici səviyyəsi Avstraliya və Avstriya ilə eyni səviyyədədir. Açar sözlər:əmlak vergisi, dünya təcrübəsi, büdcə, torpaq vergisi, ümumi daxili məhsul Laman Amil Amil World experience of calculation and determination of property taxes Abstract Property taxes are currently applied in more than 120 countries around the world. In most countries where property taxes are applied, the share of property tax revenues in budget revenues varies between about 1-3%. It should be noted that in the United States, this figure is as high as nine percent. The value of property tax revenue in GDP varies in developed countries such as Canada, the United Kingdom, the United States, Japan and France. In the Republic of Azerbaijan, the value of property tax income from individuals and legal entities in the Gross Domestic Product is about 0.3%. The indicator level of property tax in the Republic of Azerbaijan is the same as in Australia and Austria. Key words: property tax, world experience, budget, land tax, gross domestic product
Development dynamics and main factors of social tourism in the Republic of Azerbaijan
Authors:   Bakı Dövlət Universiteti magistrant, Azər qızı Azərli Günəş
Published: June 2022

Azərbaycanın sosial müdafiə sistemi 1990-cı illərdə və 2000-ci illərin əvvəllərində az dəyişmişdir. O, sosial sığorta, sosial yardım və pulsuz xidmətlər kimi sosial müdafiə komponentlərini özündə birləşdirən sovet yanaşmasını davam etdirdi. Kommunizm dövründə uşaq bağçaları və sanatoriya yolları kimi bir çox sosial yardım proqramları dövlət sənayesi və müəssisələri üçün bağlandı. Bu ərazilərdə çalışan insanların ailələri pulsuz müalicə, mənzil və güzəştli avtomobil almaq hüququna malik idi. Bir çox müəssisələrin bağlanması, sənaye transformasiyası, iqtisadiyyatın yenidən qurulması, məşğulluğun xarakterinin dəyişməsi işçiləri sosial müdafiəsiz və adi imtiyazlardan məhrum etdi. İşsizlərin əksəriyyətinin iş tapdığı inkişaf etməkdə olan xidmət sektoru heç bir sosial müavinət təklif etmirdi. Bu, pulsuz sosial yardım proqramlarının əsas maliyyə mənbəyini təmin edirdi. Bununla belə, qeydiyyatı olmayan şəxslərin ayda nə qədər qazandığını və nə qədər vergi ödədiyini təxmin etmək çətindir. Açar sözlər: turizm, inkişaf dinamikası, iqtisadiyyat, sosial müdafiə, sənaye müəssisələri Gunesh Azar Azarli Development dynamics and main factors of social tourism in the Republic of Azerbaijan Abstract Azerbaijan's social protection system has changed little in the 1990s and early 2000s. He continued the Soviet approach, which included components of social protection such as social insurance, social assistance and free services. During the communist era, many social assistance programs, such as kindergartens and sanatorium roads, were closed to state-owned industries and enterprises. Families of people working in these areas were entitled to free medical treatment, housing and a discounted car. This event eventually led to the disappearance of trade unions. The emerging service sector, where the majority of the unemployed found work, did not offer any social benefits. This provided the main source of funding for free social assistance programs. However, it is difficult to estimate how much unregistered individuals earn per month and how much they pay in taxes. Key words: tourism, development dynamics, economy, social protection, industrial enterprises
“Avropa yaşıl sövdələşmə”nin əhəmiyyəti və əsas elementləri
Authors:   Baku State University master, Yusif Asgarov Mehdi
Published: June 2022

The European Green Deal is a key new growth strategy for the EU's transition to a sustainable economic model. The Commission's President Ursula von der Leyen presented on 11 December 2019 the European Green Deal, the overarching objective of the EU Green Deal is for the EU to become the first climate neutral continent by 2050, resulting in a cleaner environment, more affordable energy, smarter transport, new jobs and an overall better quality of life. There are a number of funding mechanisms in place to facilitate the EU Green Deal, totalling over €1 trillion. This investment funds the delivery of the policy reform needed for the EU’s economic growth and climate neutrality.The Green Deal is a new growth strategy to make the EU's economy sustainable and create sustainable industry and transport, without leaving anyone behind. A European Climate Law havs an aim to turn this political commitment into a legal obligation. The Green Deal is a step towards a more holistic and integrated approach to address climate and environment-related challenges..The EU Green Deal is to review each existing law on its climate merits, and also introduce new legislation on the circular economy, building renovation, biodiversity, farming and innovation. Key words: The EU Green Deal, Eliminаting pollution, Clean energy, Climate change, Research and Devolopment Mehdi Yusif oğlu Əsgərov “Avropa yaşıl sövdələşmə”nin əhəmiyyəti və əsas elementləri Xülasə “Avropa Yaşıl Sövdələşmə” Avropa İttifaqı iqtisadiyyatını dayanıqlı iqtisadi modelə keçid üçün Avropa İttifaqının əsas yeni artım strategiyasıdır. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula von der Leyen tərəfindən 11 dekabr 2019-cu il tarixində təqdim edilən “Avropa Yaşıl Sövdələşmə”nin əsas məqsədi Aİ-nin 2050-ci ilə qədər ilk neytral iqlim qitəsinə çevrilməsi, nəticədə daha təmiz ətraf mühit, sərfəli enerji, ağıllı nəqliyyat, yeni iş yerləri və ümumilikdə daha yaxşı həyat keyfiyyəti ilə nəticələnməlidir. “Avropa Yaşıl Sövdələşmə”ni asanlaşdırmaq üçün ümumi dəyəri bir trilyon avrodan çox olan bir sıra maliyyələşdirmə mexanizmləri mövcuddur. Bu investisiya Avropa İttifaqının iqtisadi inkişafı və iqlim neytrallığı üçün lazım olan siyasət islahatının həyata keçirilməsini maliyyələşdirəcək.“Avropa Yaşıl Sövdələşmə” iqlim və ətraf mühitlə bağlı problemləri həll etmək üçün daha vahid və inteqrasiya olunmuş yanaşmaya doğru bir addımdır. O, həmçinin davamlılıq və iqlim dəyişikliyinə həsr olunmuş bir neçə mövcud siyasəti, təşəbbüsləri və maliyyələşdirmə proqramlarını bir araya gətirərək və təkmilləşdirməklə ətraf mühit siyasətini əsas istiqamətə yönəltməyə çalışır. Açar sözlər: Avropa Yaşıl Sövdələşmə, çirklənmənin aradan qaldırılması, təmiz enerji, iqlim dəyişikliyi, tədqiqat və İnkişaf
Accounting for investments in the process of restoration of processing enterprises destroyed in the patriotic war (on the example of Tartar cotton processing plant)
Authors:   Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC) magistrant, Akif oğlu Səfərov Ələsgər
Published: June 2022

Məqalənin vəzifəsi Vətən müharibəsində dağıdılmış emal müəssisələrini Tərtər pambıq emalı zavodu timsalında bərpa prosesində investisiya qoyuluşlarının uçotunun təkmilləşdirilməsi istiqamətlərini müəyyən etməkdir. Burada olan elmi nəticələr və tövsiyələr Vətən müharibəsində, o cümlədən dağıdılmış bir çox emal müəssisələrinin bərpası prosesində investisiya qoyuluşlarının təkmilləşdirməsi üçün istifadə edilə bilər. Tədqiqat nəticəsində investisiya qoyuluşlarının uçotunun nəzəri və metodoloji əsaslarıöyrənilmişdir. Belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, bütün bu göstəricilər dövlət orqanlarının müharibə nəticəsində dağılmış emal müəssisələrinin bərpası prosesinə lazımi diqqət yetirməklə, işğaldan azad edilən regionun yerli ərazisinin investisiya cəlbediciliyini qiymətləndirmək üçün təqdim edilə və istifadə oluna bilər. Açar sözlər:investisiya, texnologiya, emal müəssisələri, uçot, idarəetmə Alasgar Akif Safarov Accounting for investments in the process of restoration of processing enterprises destroyed in the patriotic war (on the example of Tartar cotton processing plant) Abstract The task of the article is to identify areas for improving the accounting of investments in the process of restoration of processing enterprises destroyed in the Great Patriotic War, the example of the Tartar cotton processing plant. The scientific results and recommendations contained here can be used to improve investment in the war, as well as in the process of rebuilding many destroyed processing plants. As a result of the research, the theoretical and methodological bases of investment accounting were studied. Directions for the organization of current management accounting of investment activities have been identified. It can be concluded that all these indicators can be presented and used to assess the investment attractiveness of the local area of the autonomous region, with due attention to the process of restoration of war-torn processing plants by government agencies. Key words: investment, technology, processing enterprises, accounting, management
Regulation of the financial status of entrepreneurs in the period of pandemy and postpandemia through taxes and customs rates
Authors:   Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC) magistrant, Elşad oğlu Əliyev Bəxtiyar
Published: June 2022

Sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə vəziyyətinə vergilər və gömrük tarifləri birbaşa olaraq təsir edir.Ölkədəki vergitutma mexanizmini birbaşa olaraq sahibkarın fəaliyyət istiqamətinə təsir göstərir. Əgər bu mexanizm qeyri-təkmil olarsa bu sahibkarların mürəkkəb və çıxılmaz vəziyyətə düşməsinə səbəb olur.Həmçinin qüvvədə olan vergi qanunvericiliyi ölkə iqtisadiyyatına da öz müsbət və mənfi təsirlərini göstərir. Vergi siyasəti kapitalın artırılmasında mühüm rol oynaya bilər. Vergi siyasəti birbaşa köçürmələrlə yanaşı, gəlir bərabərsizliyinin aradan qaldırılmasında əsas rol oynayır. Daha az dərəcədə vergi siyasətləri sərvət bərabərsizliyini aradan qaldırmaq üçün də istifadə olunur. Açar sözlər: pandemiya, postpandemiya, sahibkarlıq, vergi siyasəti, gömrük tarifi Bakhtiyar Elshad Aliyev Regulation of the financial status of entrepreneurs in the period of pandemy and postpandemia through taxes and customs rates Abstract Taxes and customs tariffs directly affect the financial condition of business entities. The mechanism of taxation in the country directly affects the activities of the entrepreneur. If this mechanism is imperfect, it will put entrepreneurs in a difficult and desperate situation. The current tax legislation also has a positive and negative impact on the country's economy. Tax policy can play an important role in increasing capital. Along with direct transfers, tax policy plays a key role in eliminating income inequality. To a lesser extent, tax policies are also used to address wealth inequality. Key words: pandemic, postpandemic, entrepreneurship, tax policy, customs tariff
Environmental impact assessment of modern mining operations in limestone deposits (on the example of Garadagh limestone deposit)
Authors:   Azərbaycan Dövlət Neft və  Sənaye Universiteti  magistrant, Şaiq oğlu Novruzov Rüfət
Published: June 2022

Bu məqaləni hazırlamaqda əsas məqsəd Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən daş karyerlərinin (Qaradağ əhəngdaşı yatağının timsalında) sənaye əhəmiyyətinin artırılması haqqındadır. Dağ işlərinin ətraf mühitə nə kimi təsiri vardır və bu təsirlərin kompleks qiymətləndirilməsi nə dərəcə də həyata keçirilir.Geoloji qiymətləndirmə işləri əsasən əhəngdaşlarının qüvvədə olan standartlara və iqtisadi səmərəliliyinə görə qiymətləndirilməsi olmuşdur. Xüsusilə Abşeron yarmadasında yerləşən mişar daşı yataqları geoloji quruluşu sadə olması, əlverişli geoloji, dağ-texniki və iqtisadi şəraitdə yerləşməsi ətraf mühitə az təsiri ilə qimətləndirilməsini mümkün edir. Dünya ölkələrinin təcrübələri ilə müqayisəli təhlili. Açar sözlər: Karyer, Qaradağ, əhəngdaşı, qiymətləndirmə, ətraf mühit, geoloji, dağ-texniki, problem Rufat Shaig Novruzov Environmental impact assessment of modern mining operations in limestone deposits (on the example of Garadagh limestone deposit) Abstarct The main purpose of this article is to increase the industrial significance of stone quarries (in the example of the Garadagh limestone deposit) operating in the Republic of Azerbaijan.What is the impact of mining on the environment and to what extent is a comprehensive assessment of these effects carried out.The geological assessment was mainly based on the assessment of limestone according to current standards and economic efficiency. In particular, the geological deposits of sawdust deposits located on the Absheron Peninsula are simple, their location in favorable geological, mining and economic conditions allows them to be valued with little impact on the environment. Consequences of low impact of career activities on the environment. Key words: Quarry, Garadagh, limestone, assessment, environment, geological, mining-technical, problem
The influence of adaptive physical culture on the viability of people with disabilities
Authors:   Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, Xeyrəddin qızı Məmmədova Elnarə , Rəhim qızı Əkpərli Fidan ,   Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası magistrant
Published: June 2022

Mövzunun aktuallığı ondadır ki, fiziki qusurlu insanların cəmiyyətə tam dəyərli, sağlam bir şəxs kimi daxil olması üçün, sosiallaşması ücün adaptiv fiziki tərbiyənin (AFT) metodlarından, vasitələrindən istifadə edilməsi çox vacibdir. Beləki AFT kompleks şəkildə təsir edərək sağlamlığı məhdud olan insanların orqanizmində əzələ və orqanların fəaliyyətini stimullaşdırır və həyat qabiliyyətini artıraraq sosiallaşmasına vasitəci olur. Məqalədə göstərilən metodiki eksperimentin məqsədi AFT tədbirlərinin sağlamlığı məhdud olan insanların psixoloji, sosial və həyat qabiliyyətinə təsirini müəyyən etməkdir. Beləliklə fiziki, sosial və psixoloji inkişafı nəticəsində həmin şəxsin sağalmasına şərait yaranır. Acar sözlər : əlillər, sağlamlığı məhdud insanlar, adaptiv fiziki tərbiyə (AFT), uyğunlaşma Elnara Kheyraddin Mammadova Fidan Rahim Akparli The influence of adaptive physical culture on the viability of people with disabilities Abstract The urgency of the topic is that the disabled people can enter society as a full-fledged, healthy person. For this it is very important to use the methods.Means of adaptive physical education (APE) for their socialization. Thus APE stimulates the activity of muscles and organs of the disabled people in a complex way and promotes their socialization by increasing their viability. Thus as a result of physical, social and psychological development, conditions are created for the recovery of the disabled people. Key words: people with disabilities, adaptive physical culture (AFC), adaptation, physical culture, means, method
Portrait treasury of great Azerbaijan female artists
Authors:   Naxçıvan Müəllimlər İnstitutu müəllim, Aslan qızı Məmmədova Ləman
Published: June 2022

Məqalədə Maral Rəhmanzadə, Vəcihə Səmədova, Elmira Şahtaxstinskaya kimi görkəmli Azərbaycan rəssamlarının bəzi əsərləri təhlil edilmişdir. Maral Rəhmanzadənin, mahir fırça ustasının portret əsərləri incəsənətimizin tarixinə boyakarlığın qiymətli nümunələri kimi daxil olmuşdur. Böyük rəssamın portret janrında yüksək sənətkarlıq nümunəsi sayılan əsərləri son dərəcə özünəməxsusluğu ilə səciyyələnir. Maral Rəhmanzadənin yaradıcılığında başlıca xüsusiyyətlərdən biri Azərbaycan qadınına xas gözəlliyin, zərifliyin, məğrurluğun və zəngin mənəvi aləmin parlaq vəhdətidir. Azərbaycanın görkəmli rəssamı Vəcihə Səmədovanın tablolarında isə biz maraqlı rəng çalarları, milli kolorit, kompozisiyanın dinamikliyini və böyük ustalıq görürük. Görkəmli rəssamın belə xüsusiyyətləri ilə seçilən tabloları dünya muzeylərində layiqli yer tutur. Elmira Şaxtaxtinskaya isə daha çox plakat və dəzgah rəsmlərinin müəllifi kimi şöhrət tapmışdır. Rəssamın Azərbaycanın elm, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin portretlər qalereyası yüksək sənətkarlığı ilə fərqlənir: Üzeyir Hacıbəyovun portreti, Hüseyn Cavidin portreti, Qara Qarayevin portreti, Əcəmi Naxçıvaninin portreti, Sultan Məhəmmədin portreti, Məhəmməd Füzulinin portreti, Məhsəti Gəncəvinin portreti və b. Açar sözlər: qadın rəssam, portret, XX əsr təsviri sənəti, rəssam, rəngkarlıq, bədii obraz, rəsm qalereyası Leman Aslan Mamedova Portrait treasury of great Azerbaijan female artists Abstract The article analyzes some of the works of such outstanding Azerbaijan artists as Maral Rahmanzade, Vajiha Samadova, Elmira Shahtakhstinskaya. The portraits of the great master of the brush Maral Rahmanzade entered the history of our art as valuable examples of painting. The works of the great artis, considered an example of high skill in the genre of portraiture, are distinguished by high originality. One of the main features of Maral Rahmanzade’s creativity is a bright unity of beauty, fragility, pride and rich spiritual world of Azerbaijan women. In the paintings of the outstanding Azerbaijan artist Vajiha Samadova, we see interesting shades of colour, national color, dynamism of composition and great skill. The painting s of the famous artist, characterized by such features, a worthy place in museums around the world. Elmira Shahtakhstinskaya is best known as the author of posters and picturesque paintings. Elmira Shahtakhstinskaya has created a portrait gallery of Azerbaijan culture and science figures, which is distinguished by high skill of execution: portrait of Uzeyir Hajibeyov, portrait of Huseyn Javid, portrait of Gara Garayev, portrait of Ajami Nakhchivani, portrait of Sultan Muhammad, portrait of Muhammad Fizuli, portrait of Mehseti Ganjavi, etc. Key words: artist, portrait, 20th century fine art, artist, painting, artistic image, art gallery
What our bady language tells
Authors:   Azərbaycan Tibb Universiteti müəllim, Ağanəhməd qızı Mirzəyeva Arzu
Published: June 2022

"Bədən dili" insanın emosional vəziyyətinin xarici təzahürüdür. Bu özünü mimika və jestlərdə ifadə edir. İnsani qaməti də, yerişi də jestikulyasiyaya daxildir. "Görünüş" adlandırdığımız bu obraz öz sahibi, onun emosional xüsusiyyətləri haqqında informasiya ötürür. Sifətin diaqnostikası zamanı insanın emosional vəziyyətini,sağlamlığını, psixoloji durumunu müəyyən etmək olur. Qaşlar, gözlər, burun, çənə və qulaqlara görə insanın xarakteri müəyyənləşdirilir. İnsanın təbəssümünün və gülüşünün öz möcüzəsi və mənası var. Gözlərin quruluş və formasından başlamış, baxışların növlərinə qədər insanın fikirlərini, danışığını və davranışını idarə edir. Başın, qolların, əllərin, ayaqların duruşu da insan haqqında informasiya ötürür. Beyinlə əllər arasındakı bağlar, digər orqanlar arasındakı bağlardan çoxdur. Sual olunur: Siz görüşdüyünüz adamın əlini necə sıxırsınız? Hakimiyyət, nüfuz, itaət - hamısı buradan başlayır, yəni ilk görüşdən. Məşhur Xəfiyyə Şerlok Holmosun təbirincə desək, insanın hansı peşə sahibi olduğunu onun dırnaqlarına, paltosunun, köynəyinin qollarına, ayaqqabılarına, şalvarının dizlərinə, barmaqlarındakı döyənəklərə, üzünün ifadəsinə baxan kimi bilmək olur. "Bədən dili"ni öyrənmək nəyin niyə baş verdiyini dərk etməyimizə kömək etdiyi üçün, yaşamağı asanlaşdırır. Ünsiyyət zamanı daha gözüaçıq olmaq başqalarını və nəticədə özümüzü daha dərindən, yaxşı anlamağı öyrətməkdir. Açar sözlər: bədən dili, emosiya, nitq, mimika, jestikulyasiya Arzu Aganahmad Mirzayeva What our bady language tells Abstract "Body language" is an external manifestation of a person's emotional state. It manifests itself in facial expressions and gestures. Gesticulation include both posture and gait. This image, which we call "appearance", conveys information about its owner, its emotional characteristics. During the diagnosis of the face, it is possible to determine the emotional state, health and psychological state of the person. Eyebrows, eyes, nose, chin and ears determine a person's character. A person's smile and laughter have their own miracle and meaning. It controls a person's thoughts, speech, and behavior, from the structure and shape of the eyes to the types of views. The position of the head, arms, hands and feet also convey information about a person.The connections between the brain and the hands are greater than the connections between other organs. The question is: How do you shake the hand of the person you meet? Power, authority, obedience - it all starts here, that is, from the first meeting. According to the famous detective Sherlock Holmes, it is possible to know a person's profession by looking at his nails, coat, sleeves, shoes, knees of his pants, bruises on his fingers, facial expressions. Learning body language helps us to understand why things happen and makes life easier. It is to teach us to be more open in communication, to understand others and, as a result, ourselves better. Key words: body language, emotion, speech, mimicry,pantomime, gesture
Azərbaycanda terminologiyanın inkişafı və terminin yaradılmasının tarixi perspektivi
Authors:   Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası müəllim, Khudat Adgozalova Leyla
Published: June 2022

The process of language development is closely linked to the historical, political, economic, social, and cultural development of a nation. Successful reforms, creative work, high economic growth, and sustainable implementation of national scientific development concepts carried out in Azerbaijan since independence have led to an increase in the level of development of science in Azerbaijan. The integration of scientific fields, the development of scientific knowledge in various directions, the strengthening of socio-political relations with othercountries, also influenced the development of the terminological base in all fields of science, including sports terminology. Key words: terminological system, research, different stages of development, the origin and creation of sports terms Leyla Xudat qızı Adgözəlova Azərbaycanda terminologiyanın inkişafı və terminin yaradılmasının tarixi perspektivi Xülasə Dilin inkişafı prosesi xalqın tarixi, siyasi, iqtisadi, sosial və mədəni inkişafı ilə sıx bağlıdır. Müstəqillik illərində ölkəmizdə aparılan uğurlu islahatlar, quruculuq işləri, yüksək iqtisadi artım, milli elmi inkişaf konsepsiyamızın davamlı şəkildə həyata keçirilməsi Azərbaycan elminin inkişaf səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Elmi sahələrin inteqrasiyası, elmi biliklərin müxtəlif istiqamətlərdə inkişafı, xarici ölkələrlə ictimai-siyasi əlaqələrin güclənməsi elmin bütün sahələrində, o cümlədən idman terminologiyasında terminoloji bazanın inkişafına da təsir göstərmişdir. Açar sözlər: terminoloji sistem, tədqiqat, müxtəlif inkişaf mərhələləri, idman terminləri
The theme of war in world literature (based on the works of Mikhail Alexandrovich Sholokhov)
Authors:   AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzi, Əlibala qızı Yusifova İradə
Published: June 2022

Dünya ədəbiyyatında müharibə və onun insan taleyinə təsiri haqqında çoxlu əsərlər yazılmışdır. Müharibə psxologiyasına nəzər salsaq situasiyalar dəyişdikcə insanların bir-birinə münasibətinin də dəyişdiyini, sülh şəraitində bir cür davranan adam müharibə şəraitində tamam başqa bir insana çevrildiyini müşahidə etmək mümkündür. Görkəmli rus yazıçısı M.A.Şoloxovun sözügedən əsərlərində bu proseslər bütün incəlikləri ilə ədəbi təsvirini tapmışdır. Tədqiqatçı əmindir ki, M.A. Şoloxovun müharibə mövzulu əsərləri gənc nəslin hərbi - vətənpərvərlik tərbiyəsinə təsir göstərən ən qiymətli incilərdir. İstedadlı yazıçı bu mövzulu əsərləri ilə sübut etmişdir ki, ədəbiyyat harmoniya, balans yaratdığı halda, müharibə insanlığa bədbinlik gətirərək bu balansı dağıdır. Açar sözlər: müharibə, M.Şoloxov, povest, vətən, roman Irada Alibala Yusifova The theme of war in world literature (based on the works of Mikhail Alexandrovich Sholokhov) Abstract Many works of art have been written about war and its impact on the fate of people. If we look at the psychology of war, we will see that as the situation changes, the attitude of people towards each other changes, and a person who behaves the same way in peacetime becomes a completely different person in a war. In these works, this process found a literary description with all its subtleties. The presence and manifestation of new wonderful works on the military-patriotic theme leads to the development and education of higher emotions in people. Literature creates harmony, balance, and war destroys them. The content of the analyzed works shows that the heralds of peace raise their voices against all the wars that devastated the continents and claimed the lives of millions of soldiers and people. This theme is still actual today. Key words: war, M. Sholokhov, story, motherland, novel
Linguistic and cultural analysis of Kul tarkhan, Dolodoyn and Bombogor monuments
Authors:   AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu doktorant, Vətən qızı Camali Dilbər
Published: June 2022

Orxon-Yenisey abidələrinin kəşf olunan ilk nümunələrindən üzü bu yana ilbəil yeniləri tapılmaqda davam edir. Abidələrin dili-üslubu və daşıdığı kulturloji dəyərlər türkologiya üçün çox önəmlidir. Qədim türk yazılı abidələri Azərbaycanda araşdırılsa da son illərdə tapılan yeni abidələr hələ tədqiq edilməmişdir. Kül tarxan abidəsi, Bömbögör abidəsi və Dolodoyn abidəsi indiyə kimi Azərbaycanda tərcümə və nəşr edilməmişdir. Bu məqalədə abidələr haqqında məlumatlar verilmiş və mətnləri linqvistik və kulturoloji baxımdan araşdırılmışdır. Açar sözlər: Kül Tarkan, Bömbögör, dolodoyn, abidələr, dil, kulturoloji Dilber Vatan Jamali Linguistic and cultural analysis of Kul tarkhan, Dolodoyn and Bombogor monuments Abstract From the first discovered specimens of the Orkhon-Yenisei monuments, new ones continue to be found every year. The language and style of the monuments and the cultural values they carry are very important for Turkology. Although ancient Turkish written monuments have been studied in Azerbaijan, new monuments found in recent years have not yet been studied. The Kul Tarkhan monument, the Bombogor monument and the Dolodoyn monument have not yet been translated and published in Azerbaijan. This article provides information about the monuments and examines the texts from a linguistic and cultural point of view. Key words: Kul Tarkhan monuments, Bömbögör monuments, Dolodoyn, monuments, language, cultural.
Dilin fələsəfəsi
Authors:   Xəzər Universiteti  doktorant, Aydin Karimova Parvin
Published: June 2022

Philosophical examinations about the idea of language have become increasingly convincing over the most recent couple of hundreds of years. The contemplations about language are objects for different regions of logical research just as for hypothetical addressing. Philosophical investigation of language reveals insight into a wide range of fields like instruction, phonetics, humanism, legislative issues, brain science, and so forth. It could be said, where there is human life, there exists a hint of language since language is the most particular limit of man. Reasoning of language gives a profound foundation to both different fields of theory and different logical examinations. This article is both topical and chronicled; my significant point is to empower all individuals intrigued by language and theory to discover associations with their own subjects of study while presenting the field of philosophical examinations about language. Key words: philosophy of language, idea of language, model of communication, rules of language, theory Pərvin Aydın qızı Kərimova Dilin fələsəfəsi Xülasə Dil ideyası ilə bağlı fəlsəfi araşdırmalar son bir neçə yüz il ərzində getdikcə daha inandırıcı olmuşdur. Dillə bağlı mülahizələr məntiqi tədqiqatın müxtəlif bölgələri üçün də obyektdir. Dilin fəlsəfi tədqiqi təlimat, fonetika, humanizm, qanunvericilik məsələləri, beyin elmi və s. kimi geniş sahələrə dair fikirlər ortaya qoyur. Demək olar ki, insan həyatı olan yerdə dilin eyhamı var, çünki dil insanın ən xüsusi sərhəddidir. Dilin əsaslandırılması həm nəzəriyyənin müxtəlif sahələrinə, həm də müxtəlif məntiqi imtahanlara dərin əsas verir. Bu məqalə həm aktual, həm də xronika xarakterlidir. Əhəmiyyətli məqam dil və nəzəriyyə ilə maraqlanan bütün fərdlərə dil haqqında fəlsəfə sahəsini təqdim edərkən öz tədqiqat mövzuları ilə assosiasiyalar kəşf etmək səlahiyyətini verməkdir. Açar sözlər: dil fəlsəfəsi, dil ideyası, ünsiyyət modeli, dil qaydaları, nəzəriyyə