Διαχρονία και τομές στις κοινωνικές αναπαραστάσεις του διοικητικού φαινομένου
Authors: Μαραγκάκης Μανούσος 
Published: September 2021

Στόχος της διατριβής είναι η μονογραφική προσέγγιση των κοινωνικών αναπαραστάσεων του μάνατζμεντ στο πλαίσιο της ιστοριογραφίας του, ώστε να καταδειχθεί η ανάδυση, η σταθεροποίηση και οι μεταλλαγές των αναπαραστάσεων τόσο πριν από την επιστημονική διοίκηση όσο και μετά. Η φάση της ανάδυσης θα μας οδηγήσει στην αρχαιότητα ενώ οι μεταλλαγές μέχρι και τη σύγχρονη εποχή. Οι διαμορφωτικές αυτές μεταβάσεις θα αναδείξουν τη συμβολή του διοικητικού φαινομένου στην οργάνωση της κοινωνίας και των παραγωγικών μονάδων, όπως επίσης και στο να καταδειχθούν οι πλείστες επιστημολογικές προσεγγίσεις που επέδρασαν και επιδρούν στη διαμόρφωση και τη διαχείριση των κοινωνικών αναπαραστάσεων του εν λόγω αντικειμένου. Οι επιστημολογικές και μεθοδολογικές παρατηρήσεις που αφορούν το μάνατζμεντ ως ερευνητικό αντικείμενο, περιλαμβάνονται στο εισαγωγικό κεφάλαιο, μαζί με μια γενική οριοθέτηση ενώ, ακολουθεί το πρώτο κεφάλαιο.Το πρώτο κεφάλαιο έχει καθαρώς εισαγωγικό χαρακτήρα στο χώρο της κοινωνικής ψυχολογίας και ιδιαίτερα στον επιστημονικό λόγο για τις κοινωνικές αναπαραστάσεις. Στο δεύτερο κεφάλαιο επιχειρείται μια προσέγγιση του προ-διοικητικού φαινομένου σε βάθος ιστορικού προ-γραφειοκρατικού χρόνου και των κοινωνικών αλλαγών που συνέβαλαν στην ανάδυση του, ως οίκηση με την καλλιέργεια του σιταριού, την ανάδυση της δικαιοσύνης στη μινωική εποχή, όπου συσχετίζονται κοινωνικά και οδεύουν ιστορικά προς την κοινωνική ωρίμανση και σταθεροποίηση στην κλασσική εποχή. Προς την ύστερη αρχαϊκή εποχή μεταλλάσσεται δημοκρατικά από οίκηση σε δι-οίκηση για να, αποδυναμωθεί με την αποδυνάμωση της δημοκρατίας και της εκκλησιαστικής Δύσης το μεσαίωνα, σε ΄΄dioceses΄΄ και να ξαναγεννηθεί με την αναγέννηση μέχρι το τέλος του ΄΄ ancient regime΄΄. Στο τρίτο κεφάλαιο αναζητήθηκε και ανακτήθηκε όλος ο Λόγος αναφορικά με το διοικητικό φαινόμενο για πρώτη φορά, σε όλο το corpus των κειμένων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας μέχρι και το 1453, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η διαδικασία της ανάδυσης, της σταθεροποίησης και της μεταλλαγής σε όρο δημοκρατικό με εγγενή οικουμενική και αειφορική δυναμική και απορριπτέα τη μερικότητα του διαχειρισιολογικού ενδεχόμενου. Ο οίκος με την αρχαιοελληνική του έννοια, θα αποτελέσει το βασικό στοιχείο του κεντρικού πυρήνα της αναπαράστασης ενώ, πλεονάζουσες είναι οι ηθικές και γνωσιολογικές έννοιες και μειονοτικές οι διαχειρισιολογικές. Οι προεκτάσεις των εννοιών αυτών θα πυκνώνουν ως στοιχεία την περιφέρεια της αναπαράστασης κατά τη συνεχή διαδικασία οργάνωσής της, μέσα σε ένα αντιθετικό δίπολο μεταξύ του ΄΄εὖ οἰκεῖν΄΄ και του ΄΄κακώς οἰκεῖν΄΄ ή σε εκείνο της οικουμενικής πραγματικότητας και της ουτοπίας. Επίσης αναζητήθηκε το κοινωνικό φύλο της διοίκησης ενώ, με την αναζήτηση των αναπαραστάσεων στη λογοτεχνία της αναγέννησης. εισερχόμαστε σταδιακά στη νεότερη εποχή, αναζητώντας μέσα από το λογοτεχνικό λόγο, τις κοινωνικές και αναπαραστασιακές μεταβάσεις και τους μετασχηματισμούς. Επίσης παρουσιάζονται εφαρμογές της εκπαιδευτικής διοίκησης ως προπομποί του επιστημονικού μάνατζμεντ, αλλά και οι περιθωριοποιημένες εναλλακτικές του εκφάνσεις, καθώς στο δυτικό πρότυπο επικρατεί σθεναρά η αντίληψη της απαρχής όλων από τα κείμενα του Τέυλορ. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται, ως μελέτες περίπτωσης, ορισμένες ειδικότερες εκφάνσεις του διοικητικού φαινομένου στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, ειδομένες μέσα από τη ματιά δημοσιογραφικών αναφορών, ενός ΄΄ρωμαίικου μάνατζμεντ΄΄, γελοιογραφιών του Μπόστ και του Λόγου που εκφράζει το περιοδικό Μanager της ΕΕΔΕ με την εισδοχή του δυτικού management στη μεταπολεμική Ελλάδα και το τέλος των βεβαιοτήτων στην Ελλάδα της νεότερης οικονομικής κρίσης, αλλά και τη συζήτηση για το τέλος της ντετερμινιστικής εκδοχής του ΄΄επιστημονικού΄΄ μάνατζμεντ. Σε κάθε κεφάλαιο γίνεται συζήτηση και παρουσιάζονται τα αποτελέσματα, καθώς οι αναπαραστάσεις δεν είναι στατικές αλλά ιστορικές και μεταλλάσσονται. Στο τελευταίο μέρος ακολουθούν, η ανασκόπηση και οι συνεπαγωγές και κλείνουμε με τον επίλογο. Η μεθοδολογική προσέγγιση είναι σύνθετη και περιλαμβάνει ιστορική ερμηνευτική προσέγγιση, ιστορική συγκριτική προσέγγιση, ανάλυση περιεχομένου και μελέτη περίπτωσης. Κύρια συμπεράσματα της μελέτης είναι: Οι αναπαραστάσεις της διοίκησης έχουν βαθιές ρίζες στην αρχαιότητα επιβεβαιώνοντας την υπόθεση ότι η διοικητική επιστήμη και η διοικητική πράξη ως εφαρμογή κανόνων, νόμων και οδηγιών και ως επιστήμη, προέκυψαν ως αναγκαιότητα, κωδικοποιώντας πρακτκές, απόψεις και αντιλήψεις και όχι απαραίτητα ως επιστημονικά οικοδομήματα. Οι αναπαραστάσεις που προέρχονται από τον κοινό άνθρωπο διαφέρουν από αυτές του επιστήμονα ή του μάνατζερ, συναρτώμενες από τις ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές συγκυρίες και από τη βιωματική εμπειρία των ατόμων και των κοινωνιών. Οι σύγχρονες αναπαραστάσεις για τη διοίκηση κυρίως σε ότι αφορά τη διοίκηση, δεν ταυτίζονται με την επιστημονική θεώρηση της διοίκησης. Ενδεικτικά στην ελληνική πραγματικότητα, εκφράζουν την απογοήτευση της κοινωνίας και την απαισιοδοξία ως προς τη δυνατότητα των διοικούντων να λύσουν τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις της διοίκησης είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο επαναπροσδιορισμού των διοικητικών στόχων και των διοικητικών πρακτικών.