Οδοί ενεργοποίησης του κυτταρικού πολλαπλασιασμού στα καρκινώματα του μαστού
Authors: Λαλιώτης Άγγελος 
Published: August 2021

Aπό πειραματικά και κλινικά δεδομένα, είναι γνωστή η ύπαρξη ενδοκυττάριων οδών αγωγής σήματος, όπως της Ras/Raf-1/ERK1/2, στα καρκινώματα του μαστού.Ωστόσο, ολοκληρωμένη συσχέτιση των οδών αυτών με την ύπαρξη συγκεκριμένων κυτταρικών υποδοχέων και κυρίως η ενδοκυττάρια δράση τους σε μόρια-στόχους σχετιζόμενων με τον πολλαπλασιασμό των νεοπλασματικών κυττάρων δεν είναι πλήρως κατανοητή. Η περαιτέρω διερεύνηση της συσχέτισης της έκφρασης μορίων-υποδοχέων, των οδών ενδοκυττάριας αγωγής του σήματος, μορίων-στόχων των παραπάνω οδών όπως η pElk-1, αλλά και πρωτεϊνών που τελικά ενεργοποιούνται και παίζουν σημαντικό ρόλο στη μετάβαση του κυττάρου από την G1 στην S φάση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού όπως η Cyclin D1 και ο Κi-67 αποτελεί, τον κύριο σκοπό αυτής της μελέτης. Επιπλέον στόχος είναι η συσχέτιση της έκφρασης των εν λόγω μορίων με παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά των καρκινωμάτων του μαστού, αλλά και την ικανότητα πολλαπλασιασμού, τη μεταστατική ικανότητα του νεοπλάσματος και εν τέλει με την επιβίωση των ασθενών. Στην παρούσα μελέτη εξετάστηκαν 170 ιστολογικά επιβεβαιωμένα περιστατικά καρκινώματος μαστού γυναικών, που μελετήθηκαν με τη χρήση ανοσοϊστοχημείας για την έκφραση των υποδοχέων ERa, ERb, PR, Her-2, και την έκφραση των ενδοκυττάριων μορίων ERK1/2, pElk-1, CyclinD1 και Ki67.Η παρούσα μελέτη είναι η πρώτη στην οποία καταδείχθηκε, ανοσοϊστοχημικά, η αυξημένη έκφραση της φωσφορυλιωμένης μορφής της πρωτεΐνης Elk-1 (pElk-1) σε δείγματα από καρκινώματα του μαστού του ανθρώπου. Διαπιστώθηκε ακόμα άμεση συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης των οιστρογονικών υποδοχέων ERa και της pElk-1, των οιστρογονικών υποδοχέων ERa και της Cyclin D1, αλλά και των δύο αυτών μορίων μεταξύ τους. Παράλληλα, θετική συσχέτιση παρατηρείται και ανάμεσα στην έκφραση της ERK1/2 και της pELk-1, χωρίς όμως να επιβεβαιώνεται άλλη συσχέτιση της ERK1/2 με κάποιο από τα υπόλοιπα μόρια. Διαπιστώθηκε ακόμα, θετική συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης των ER και PR αλλά και αντίστροφη σχέση μεταξύ της έκφρασης των δύο αυτών μορίων και του HER-2. Αν και στατιστικά μη σημαντική, η μέση τιμή της συνολικής επιβίωσης ήταν μεγαλύτερη σε ασθενείς με καρκινώματα θετικά για την p Elk-1 και την ERK 1/2. Διαπιστώθηκε ακόμα μειωμένη έκφραση των pElk-1 και Cyclin D1 στα βασικού τύπου/Basal καρκινώματα, αλλά και αυξημένη έκφραση της Cyclin D1 στα Luminal B HER-2 negative καρκινώματα του μαστού. Αν και δε διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση της έκφρασης του pElk-1 με κάποιον από τους Luminal A και Luminal B HER-2 negative μοριακούς τύπους, η διάμεσος τιμή για την pElk-1 στα καρκινώματα αυτά, ήταν σαφώς υψηλότερη σε σχέση με αυτή στα βασικού τύπου/Basal και τα HER-2 καρκινώματα. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι, υπολογίζοντας το H-score για την pElk-1, γίνεται εμφανές ότι τα Luminal A και Luminal Β/Her-2 αρνητικά καρκινώματα, παρουσιάζουν μεγαλύτερη θετικότητα σε σχέση με τα Luminal Β/Her-2 θετικά, HER-2 και τα βασικού τύπου/Basal καρκινώματα.Τα ευρήματά μας είναι υπέρ του ότι η έκφραση των ERK1/2 και pElk-1 στα καρκινώματα του μαστού δεν μπορεί, προς το παρόν τουλάχιστον, να χρησιμοποιηθεί ως αυτόνομος προγνωστικός δείκτης έκβασης της νόσου. Αν και η Cyclin D1 παρουσιάζει αυξημένη έκφραση στα νεοπλασματικά κύτταρα του μαστού, η έκφρασή της δεν βρέθηκε να έχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση με δυσμενέστερη πρόγνωση ή με δυσμενή ιστολογικά χαρακτηριστικά των καρκινωμάτων του μαστού. Μελέτη των υποδοχέων ER, PR, HER-2 της οδού των Raf-1/MEK-1/ERK1/2 αλλά και των p Elk-1, CyclinD1 και Ki-67 σε συνδυασμό με άλλες ενδοκυττάριες οδούς αγωγής σήματος και κυτταρικούς υποδοχείς θα δώσει περισσότερες πληροφορίες για τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και την κυτταρική επιβίωση.Τέλος, περαιτέρω μελέτη των μορίων αυτών σε μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών, με μεγαλύτερο χρόνο παρακολούθησης, θα δώσει ακριβέστερες πληροφορίες για τη χρησιμότητά τους ως πιθανών προγνωστικών δεικτών ή ως πιθανών στόχων εξατομικευμένων θεραπευτικών χειρισμών.