Ανάλυση και συσχέτιση ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων σε ρήξεις του τενόντιου στροφικού πετάλου του ώμου
Authors: Χρήστου Δημήτριος 
Published: August 2021

61 ασθενείς με διαπιστωμένη πλήρους πάχους (full thickness) χρόνια ρήξη εκφυλιστικού τύπου του τενόντιου πετάλου του ώμου αντιμετωπίσθηκαν με ανοιχτή χειρουργική αποκατάσταση. Ακριβής χαρτογράφηση της ρήξης ανάλογα με το μέγεθος (size) αυτής και συρραφή των ρηχθέντων τενόντων με διάφορες διοστικές άγκυρες και με καλά ως άριστα χειρουργικά αποτελέσματα σε ποσοστό 64 – 84% των ασθενών.Η 4-υδροξυπρολίνη (Hyp) αποτελεί ένα από τα τέσσερα κυριότερα αμινοξέα στην αλυσίδα των κολλαγόνων ινών ιδίως του συνδετικού ιστού. Η παρουσία της υδροξυπρολίνης είναι πολύ σημαντική λόγω του ότι προσφέρει σταθερότητα στο εσωτερικό των μορίων των κολλαγόνων ινών και ιδιαίτερα στην τριπλή έλικα αυτών. Σταθερό και ποιοτικό κολλαγόνο είναι απαραίτητο για την μετεγχειρητική πρόγνωση και εξέλιξη του ασθενούς. Εξαιτίας αυτής της μοναδικής εντόπισης της στο κολλαγόνο του συνδετικού ιστού είναι εφικτό να υπολογίσουμε την ποσότητα του κολλαγόνου αυτού καταμετρώντας την ποσότητα της υδροξυπρολίνης σε διάφορες παθολογικές όπως η ρήξη του στροφικού πετάλου του ώμου. Στην μελέτη μας, με μία απλοποιημένη χρωματομετρική μέθοδο καταμετρήσαμε την ποσότητα του νεοσυντηθέμενου κολλαγόνου δηλαδή του προσφάτως παραγόμενου κολλαγόνου (salt-soluble collagen, δηλαδή κολλαγόνο που παράγεται από τον τένοντα άμεσα μετά την ρήξη του στην προσπάθεια επούλωσης αυτού) από τα κύτταρα του τενόντιου ιστού της βιοψίας μετά από τον υπολογισμό της υδροξυπρολίνης δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο μία σταθερά μέτρησης, το κλάσμα Hyp / Col., τον βιοχημικό δείκτη της μελέτης μας.Επίσης με την χειρουργική επέμβαση και την λήψη των ιστικών τεμαχίων από τα χείλη της ρήξης (ιστολογικές τομές) κατά την επιδιόρθωση αυτής καθορίσαμε τα ιστολογικά ευρήματα - δείκτες των ρηχθέντων τενόντων. Αυτά είναι : η λέπτυνση και ο αποπροσανατολισμός των κολλαγόνων ινών (collagen fragmentation – 90,2%), η μυξοειδή εκφύλιση – 88%, η εκφύλιση του υαλοειδούς – 51%, ο αγγειακός πολλαπλασιασμός - 62%, η λιπώδης διήθηση 20%- , η ινοχόνδρινη μεταπλασία - 45%, και η ασβεστοποίηση στο 24,5%. Πρόκειται για την πρώτη πειραματική προσέγγιση σε ανθρώπινο ιστικό τεμάχιο όπου ιστοπαθολογικά και βιοχημικά ευρήματα των βιοψιών συσχετίζουν δυνητικά την ποιότητα των τενόντων και την ποιότητα του νεοπαραγόμενου κολλαγόνου, όπου το ποσοστό της υδροξυπρολίνης προς το νεοσυντηθέμενο κολλαγόνο (Hyp/Col ratio) υποαντιπροσωπεύεται, δηλαδή είναι παθολογικό στο 57% των ασθενών ενώ ταυτόχρονα στην πλειονότητα (87%) των ίδιων ασθενών παρατηρούνται ιστολογικά ευρήματα συμβατά με βλάβη των κολλαγόνων ινών. Με αυτόν τον τρόπο, η κακή ποιότητα του τενόντιου ιστικού τεμαχίου επιβεβαιώνεται από την παρουσία των ιστολογικών δεικτών με επικράτηση στο 90% αυτών της διάσπασης των κολλαγόνων ινών αλλά και της μυξοειδούς εκφύλισης. Κατά συνέπεια, αυτό πιθανώς να δεικνύει την ήδη υπάρχουσα παθολογία ή βλάβη στην διαδικασία της μεταγραφικής τροποποίησης του κολλαγόνου και των ινών του δηλαδή βλάβη στην ποσότητα αλλά και την ποιότητα του κολλαγόνου που λαμβάνουμε από το ιστικό τεμάχιο της βιοψίας. Επομένως, η ποσοτική μέτρηση της υδροξυπρολίνης προς το κολλαγόνο του ιστικού τεμαχίου μέσω του κλάσματος έκβασης Hyp/Col, μπορεί να αποτελέσει έναν αξιόπιστο βιοχημικό δείκτη καταμέτρησης παραγωγής κολλαγόνου στα χείλη της ρήξης του τενόντιου πετάλου του ώμου κατά την επιδιόρθωση αυτού. Σε όλα τα δείγματα ελέγχου που μετρήθηκαν με τροποποιημένο κιτ, η φυσιολογική περιεκτικότητα υδροξυπρολίνης κυμάνθηκε μεταξύ 10-15% σε σχέση με προηγούμενες μελέτες (περιεκτικότητα υδροξυπρολίνης είναι 12,5% του νεοσυντιθέμενου κολλαγόνου). Στην μελέτη μας προσπαθήσαμε να διεξάγουμε περαιτέρω συμπεράσματα εάν το κλάσμα Hyp/Col συσχετίζεται με το φύλο, την ηλικία των ασθενών, την χρονιότητα και το μέγεθος της ρήξης του τενόντιου πετάλου αλλά και εάν υφίσταται κάποια αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών των παραγόντων όπως και της συσχέτισης του κλάσματος έκβασης με τους ιστολογικούς δείκτες των ιστικών τεμαχίων που λαμβάνονται ως βιοψίες από του ίδιους ασθενείς Η μοναδική στατιστικά σημαντική συσχέτιση είναι αυτή που αφορά τον ιστολογικό δείκτη της εκφύλισης του υαλοειδούς, η παρουσία της οποίας φαίνεται να είναι πιο συχνή σε ασθενείς με φυσιολογικό κλάσμα έκβασης δηλαδή σε φυσιολογικούς παρά σε παθολογικούς ασθενείς. Επομένως, η συχνότερη παρουσία της εκφύλισης του υαλοειδούς σε φυσιολογικούς ασθενείς μπορεί να αποτελέσει ιστολογικό δείκτη καλής ποιότητας , καλού επιθυμητού ιστολογικού ευρήματος – δείκτου, πιθανότατα επούλωσης και όχι βλάβης του ιστικού τενόντιου τεμαχίου που επιδιορθώνουμε. Κανένας άλλος ιστολογικός δείκτης δεν εμφανίζεται να είναι στατιστικά σημαντικός σε σχέση με το κλάσμα έκβασης Hyp/Col. Κατά την ανάλυση των ιστολογικών δεικτών αλλά και του κλάσματος έκβασης Hyp/Col, σε σχέση με το φύλο, την ηλικία των ασθενών, την χρονιότητα και το μέγεθος της ρήξης αλλά και την μεταξύ τους αλληλεπίδραση, αποδεικνύεται πως δεν υφίσταται στατιστικά σημαντική διαφορά. Τέλος, όσον αφορά την σχέση του τελικού κλινικού αποτελέσματος των ασθενών και της παρουσίας των ιστολογικών δεικτών, αποδεικνύεται πως μόνον ο δείκτης της λιπώδους διήθησης είναι στατιστικά σημαντικός και μάλιστα η παρουσία του είναι έντονη σε ασθενείς με κακή κλινική έκβαση οι οποίοι μάλιστα όλοι τους είχαν μεγάλη ή μαζική ρήξη. Να σημειωθεί, πως έτσι και αλλιώς το μέγεθος της ρήξης σχετίζεται σχεδόν γραμμικά με το τελικό κλινικό αποτέλεσμα και όπως αποδεικνύεται, όλοι οι ασθενείς με κακή κλινική έκβαση – αποτέλεσμα είχαν ταυτόχρονα μεγάλη ή μαζική ρήξη.Η ποσοτική καταμέτρηση του κλάσματος Hyp / Col αλλά και η ποιοτική αξιολόγηση του ιστικών τεμαχίων (ιστολογικοί δείκτες), αποδεικνύεται ότι αποτελούν έναν ισχυρό δείκτη υπάρχουσας τενόντιας βλάβης και πιθανής μετεγχειρητικής τενόντιας επούλωσης αλλά και αξιόπιστο μετεγχειρητικό προγνωστικό δείκτη της τελικής έκβασης (clinical outcome) των ασθενών.