Yaşlılar da Para Harcar!
Authors: Öncü Eroğlu Pektaş Güzide , Eroğlu Kahraman , Salman Özlem 
Published: November 2023

İçinde yaşadığımız dünya giderek kalabalıklaşmakta, globalleşmenin etkisi ile küresel değişime bağlı olarak kirlenmekte ve yaşlanmaktadır. Ticaretin artması ve küreselleşmenin yaygınlaşmasına bağlı olarak dünya pazarı emperyalist güçlerin etkisi ile tek bir yapı halini almıştır. Dünya pazarının tekelleşmesi, bölgesel farklılıkları içinde barındırsa da insanların tüketim ve satın alma davranışlarının birbirleri ile olan uyum ve benzerliği tüm dünyada aynı şekilde görülmektedir. Dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan insanların psikososyal ve kültürel yapıları farklılık arz etse de tüketim davranışlarındaki benzerlik olgusu dikkat çekmektedir. Bu da pazarlamanın gücü ve küreselleşmenin etkisinin ülkeler arası sınır tanımayan bir hızla nasıl geliştiğini göstermektedir. Dünya nüfusunun hızla yaşlanması sonucu devletlerin ve işletmelerin bu dönüşüme ayak uydurması kaçınılmazdır. İnsanların yaşları ilerledikçe fiziksel anlamda güçsüzleşmesi ve vücut dirençlerinin azalmasına bağlı olarak gençliğinde alışkanlık edindiği aktiviteleri yapmalarında gerileme olacağı gibi tüketim davranışlarında da pasifleşmenin meydana gelmesi doğaldır. Kitabın ilk üç bölümünde yaşlı, yaşlanma ve yaşlılık kavramlarına genel bir bakış açısı getirilerek, geçmişten günümüze yaşlılık ve yaşlıların karşılaştıkları sosyal problemler detaylıca ele alınmış olup, dördüncü bölümdeyse yaşlı tüketici davranışları incelenmiştir. Yaşlı bireyin ihtiyaçlar hiyerarşisi açısından ele alınması, geçmişten günümüze değişen tüketim kalıpları, yaşlıların teknoloji ile donatılmış yeni dijital hayata ve değişen dünyaya uyumu anlatılmıştır. Daha sonra tartışma ve sonuç bölümünde ise araştırma sonuçlarının yorumlanması ve çeşitli önerilerde bulunulmuş olup, Türkiye’de yaşlılığın durumu ile ilgili genel değerlendirmeler yer almaktadır. Multidisipliner yaklaşımla sosyal hizmet ve pazarlama perspektifinden yola çıkılarak; değişen dünyada yaşlı tüketicilerin davranışlarının ayrıntılı olarak incelenmesi ve sosyal hizmet gereksinimleri açısından ayrı bir önem arz etmektedir. Bu iki disiplini bir araya getiren bu kitapta, hem dezavantajlı gruplar içerisinde yer alan yaşlıların yeni düzendeki psikososyal durumlarını, aile, çevre ve toplum içerisindeki yerlerinin belirlenmesi hem de yaşlı tüketicinin satın alma davranışlarını ölçmek amaçlanmıştır. Yaşlıların yaşadığı sosyal problemler, alışveriş davranışları, yaş dostu markalar, yaşlı bakım, ihmal/istismar, yaş ayrımcılığı, pandemi sürecinde yaşlılık gibi yaşlılığa dair pek çok sosyal konuyu içeren kitap yaşlılık ve tüketim konularında bilimsel bir çalışma olma niteliğindedir. Yaşlı tüketicilerin, satın alma davranışları üzerine farklılıklarının ne düzeyde olduğunun saptanması ve buna yönelik çözüm önerilerinde bulunulması araştırma problemidir. Sosyodemografik değişkenler başta olmak üzere diğer yordayıcı değişkenlerle satın alma davranışlarının ölçülmesi; araştırmanın alt problemidir. Dezavantajlı gruba yönelik olarak hem sosyal hizmet hem de pazarlama perspektifiyle geniş bir yelpazeden yaşlı, yaşlanma, yaşlılık ve bununla beraber satın alma davranışları hakkında genel bir kanı oluşturması; araştırmanın konusunu açıkça belirtmektedir. Keza söz konusu bu iki alanın birleşimi ile Dünya ve Türkiye özelinde yaşlı konusuna derinlemesine değinilecek olup, yaşlı tüketicinin konumu ortaya konulacaktır. Yaşlı bireylerin, kişi/kurumlar tarafından görünür kılınması adına bu grubun yakından mercek altına alınması; araştırmanın önemini bildirmektedir. Yaşlılar da Para Harcar! kitabı, bugüne kadar yaşlılarla ilgili yayınlanmış diğer araştırma kitaplarından farklı bir bakış açısı ile kaleme alınmıştır. Yaşlıların; geçmişten günümüze sosyokültürel, ekonomik, psikolojik ve toplumsal zenginliklerinin yeni düzene geçişi ile nasıl değişime uğradığı bilimsel çalışmalarla anlatılırken, onların karşılaştıkları çeşitli sosyal problemlere detaylıca değinilmiştir. Tüm bunlar sosyal hizmet bakış açısı ile değerlendirilirken, ayrıca tüketici davranışlarındaki zorunlu değişimlerinin araştırıldığını da göreceksiniz. Bu sav ile bilimsel bir çalışmanın ürünü olarak sunulan kitabımızın akademik anlamda yaşlılarla ilgili çalışma yapacak diğer araştırmacılara örnek teşkil edeceği düşüncesindeyiz. Ayrıca söz konusu kitap; üniversiteler-devlet kurumları-yerel yönetimler-işletmeler-girişimciler gibi pek çok kurum ve kuruluşları aydınlatıcı ve yol gösterici olacağı düşünülmektedir.