bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Is Submucosal Lipomatosis of the Appendix Vermiformis Really a Rare Entity?
Authors: Ay Haldız Gizem
Published: March 2024

Background: Acute appendicitis (AA) is the most common surgical emergency in patients who visit the emergency department with abdominal pain. In some of the patients who were operated with a prediagnosis of AA, lymphoid hyperplasia, fecalitis, enterobius vermicularis, carcinoid tumor, or adenoma are determined without transmural inflammation in microscopic examination of the appendix. 'Submucosal lipomatosis' is also another entity that has been rarely reported in appendix localization. In this study, we aimed to determine the frequency and severity of submucosal fatty tissue (SFT) in appendectomy specimens and identify risk factors.
Materials and Methods: 293 appendectomy specimens were evaluated retrospectively. The amounts of SFT (A0: None, A1: Isolated adipocytes (Mild), A2: Small adipocyte groups (Moderate), A3: Prominent adipocyte groups (Marked), A4: Severe adipocyte groups that narrow the lumen (Severe)) and the groups that were created according to the amounts of SFT (Group 1: Cases with A1,2,3,4, group 2: Cases with A2,3,4, group 3: Cases with A3,4) were determined in hematoxylin-eosin sections.
Results:
91.47% of the cases had any amount of SFT. Amounts of SFT were mild in 23.89%, moderate in 46.76%, marked in 18.09%, and severe in 2.73%. All of the cases without SFT were in pediatric age. When the amount of SFT increased, the mean age and adult rate increased regularly (p<0.05). As 68% of the cases without SFT were female, male predominance was observed in cases with SFT. When the amount of SFT increased, male rate increased regularly (p<0.05). AA wasn’t determined in 26,28% of the cases. The AA rate in the group without SFT (20%) was marked lower than group 1 (78,73%), group 2 (82,32%), and group 3 (83,87%) (p<0.05). The most prominent increase in AA rate was between the group without SFT and group 1 which was the most sensitive group to the amount of SFT. When group 1,2,3 were compared, no significant increase in the AA ratio was found.
Conclusions: The presence of SFT in the appendix is a common condition. Age increase and male gender are risk factors for the accumulation of SFT. Due to SFT accumulation increases the risk of AA, it would be logical to classify it as mild/moderate/marked/severe, and accept it as 'Submucosal lipomatosis'.
Nadir Bir Klinik Sendrom: Median Arkuat Ligament Sendromu
Authors: Berhuni Mehmet , Yönder Hüseyin , Elkan Hasan , Özgönül Abdullah
Published: March 2024

Özet
Amaç
Median Arkuat Ligament Sendromu (MALS), toplumda 2/100000 oranıyla oldukça nadir gözlenen bir klinik durumdur. Bu nedenle MALS olguları geç tanı alan olgulardır.
Bu yazıda, kliniğimizde MALS tanısı alan ve cerrahi tedavi uygulanan beş hastanın bulgularının literatür bilgileri eşliğinde sunulması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod
Kliniğimizde Ocak 2021-Aralık 2022 tarihleri arasında MALS tanısı alan ve cerrahi tedavi uygulanan beş hastanın dosyası retrospektif olarak incelenmiş ve veriler elde edilmiştir.
Bulgular
MALS tanısı ile cerrahi tedavi alan beş hasta saptandı. Hastaların üçü kadın, ikisi erkekti. Hastaların tamamında yemeklerden sonra artan karın ağrısı ve kilo kaybı şikayeti mevcuttu. Cerrahi tedavi sonrası ortalama ±13,2 (3-24 ay) aylık takiplerinde hastaların kilo aldıkları gözlendi. Ayrıca klinik şikayetlerinin de geçtiği saptandı.
Sonuç
MALS nadir görülen bir hastalık olsa da tanı ve tedavideki gecikme, hastaların kronik şikayetleri nedeniyle sağlık sistemi üzerinde yarattıkları iş gücü kaybı ve artan maliyetler nedeniyle önemlidir. Basıya neden olan fibröz bandın cerrahi tedavi ile eksizyonu, şikayetlerin giderilmesinde oldukça efektiftir.
Akut Apandisit Nedeniyle Opere Edilen Gebe Hastaların Sonuçları: 37 Vaka Serisinin Tek Merkez Deneyimi
Authors: Çiftçi Felat , Yavaş Mazlum
Published: March 2024

Amaç: Akut apandisit, gebelerde en sık görülen nonobstetrik akut batın sebebidir. Bu çalışmada geniş bir gebe volümüne sahip olan merkezimizde akut apandisit sebebiyle opere edilen gebe hastaları literatür eşliğinde değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal Ve Metod: Kasım 2015-ağustos 2022 tarihleri arasında akut apandisit nedeniyle opere edilen hastaların verileri retrospektif olarak incelenerek elektronik ortamda kayıt altına alındı. Hastaların geliş şikayetleri, fizik muayene bulguları, radyolojik tahlilleri, operasyon tipi, patolojik verileri kaydedilerek literatür eşliğinde incelendi.
Bulgular: Opere edilen 37 hastanın yaş ortalaması 27,7 (20-42) idi. En sık 2. trimesterde (%48,6) akut apandisit tanısı konuldu. Hastaların en sık başvuru şikayeti karın ağrısı iken en sık fizik muayene bulgusu karında hassasiyet idi. 24 saatten fazla gecikme perforasyon riskini arttırıyor. Histopatolojik en sık görülen bulgu akut apandisit oldu. Bir hastada malignite, bir hastada ise enterobius vermicularis tespit edildi.
Sonuç: Gebe iken karın ağrısı olan hastalarda akut apandisit akılda tutulmalıdır. Zira tanının dolayısıyla ameliyatın gecikmesi hem fetal hem maternal ciddi morbidite ve mortaliteye sebep olmaktadır.
Pengembangan Bahan Ajar Digital Interaktif Berbasis Kvisoft Flipbook Maker pada Materi Pokok Ikatan Kimia untuk SMA/MA Kelas X
Authors: Nenohai Jacky Anggara , Sudirman Sudirman , Naat Johnson N. , Sarifudin Kasimir
Published: March 2024

Penelitian dengan judul Pengembangan Bahan Ajar Digital Interaktif Berbasis Kvisoft Flipbook Maker pada Materi Pokok Ikatan kimia untuk SMA/MA Kelas X, bertujuan untuk mengetahui hasil pengembangan bahan ajar digital interaktif berbasis Kvisoft Flipbook Maker  untuk membantu siswa SMA/MA kelas X dalam mempelajari materi pokok ikatan kimia dan mengetahui tingkat validitas bahan ajar digital interaktif berbasis Kvisoft Flipbook Maker  pada materi pokok ikatan kimia untuk siswa SMA/MA kelas X. Pengembangan software bahan ajar digital interaktif yang digunakan dalam penelitian pengembangan ini dilakukan mengikuti alur atau langkah-langkah model rancangan dari Dick and Carrey dengan sedikit penyesuaian. Prosedur pengembangan yang ditempuh untuk menghasilkan produk dibagi menjadi 4 tahap, yaitu: (1) menentukan materi yang akan dikembangkan, (2) melaksanakan desain dan pengembangan, (3) memproduksi software atau mengemas materi pembelajaran bahan ajar digital interaktif, dan (4) melakukan evaluasi formatif dan merevisi produk pengembangan. Evaluasi terhadap produk bahan ajar digital interaktif terdiri dari dua langkah utama, yaitu validasi atau uji ahli dan uji respon siswa sebagai pengguna. Uji ahli akan dinilai oleh tiga ahli yaitu ahli instrumen, ahli materi dan ahli media, sedangkan untuk uji respon siswa akan dinilai oleh siswa SMAN 4 Kupang yang dikelompokkan menjadi uji coba perorangan, uji coba kelompok kecil dan uji coba kelompok besar. Hasil penilaian ahli instrumen terhadap angket yaitu butir-butir indikator penilaian pada angket tersebut termasuk kategori sangat baik serta sudah sesuai pada tiap ahli masing-masing, sedangkan ahli materi dan ahli media terhadap kelayakan yaitu bahan ajar ini memiliki kategori sangat baik dengan presentase keidealan keseluruhan masing-masing 85,94% untuk materi yang disajikan dan 90,91% untuk media yang disajikan. Hasil penilaian uji respon siswa terhadap bahan ajar ini yaitu pada uji perorangan, uji kelompok kecil dan uji kelompok besar termasuk kategori sangat baik dengan persentase masing-masing 92% pada uji perorangan, 94,24% uji kelompok kecil dan 97,08% uji kelompok besar. persentase produk dalam hal ini uji respon siswa dari penilaian bahan ajar ini memiliki kategori sangat baik dengan presentase masing-masing 86,64% pada uji perorangan, 82,68% uji kelompok kecil dan 80,52% uji kelompok besar. Berdasarkan hasil penilaian uji ahli dan uji respon siswa pada bahan ajar digital interaktif berbasis kvisoft flipbook maker pada materi pokok ikatan kimia ini layak digunakan
Mini Review: Peran Biofertilizer Pada Pertanian Lahan Kering
Authors: Benu Frederik L. , Lawa Yosep , Neolaka Yantus A. B.
Published: March 2024

Mini review ini menyajikan mengenai penggunaan biofertilizer pada pertanian lahan kering.  Penggunaan biofertilizer pada pertanian lahan kering telah menjadi topik yang menarik dalam upaya meningkatkan keberlanjutan pertanian. Dalam mini review ini akan dibahas mengenai berbagai Bahan baku berbasis biomassa dapat digunakan dalam pembuatan biofertilizer. Metode pembuatan biofertilizer juga akan disajikan mengingat metode pembuatan biofertilizer memiliki peran penting dalam memproduksi pupuk organik yang dapat meningkatkan pertumbuhan tanaman secara berkelanjutan. selanjutnya akan disajikan mengenai metode pengukuran pertumbuhan tanaman yang merupakan langkah penting dalam memantau dan mengevaluasi respons tanaman terhadap lingkungan dan perlakuan pertanian khususnya pada pertanian lahan kering. Pada bagian akhir paper akan di sajikan mengenai aplikasi biofertilizer pada berbagai tanaman yang di tanam pada berbagai tipe lahan kering. Meskipun ke depan masih perlu dilakukan penelitian lebih lanjut untuk memahami interaksi antara biofertilizer dan tanaman spesifik serta mempertimbangkan faktor-faktor lingkungan yang mempengaruhi efektivitasnya, penggunaan biofertilizer pada pertanian lahan kering menunjukkan potensi besar dalam meningkatkan produktivitas dan keberlanjutan pertanian.
Pengaruh Model Pembelajaran Problem-Based Learning (PBL) Berbasis Game “Meet The Right Couple” terhadap Motivasi Belajar Siswa pada Materi Elektrokimia
Authors: Tyas Frida Kristining , Muntholib Muntholib , Purwaningtyas Diah
Published: March 2024

Abstrak-Penelitian ini merupakan penelitian tindak kelas kolaboratif. Peneltian dilaksanakan di SMA 3 Malang pada kelas XI MIPA 5  semester 2 tahun pelajaran 2022/2023 pada materi elektrokimia. Penelitian menggunakan desain yang dikembangkan oleh Kemmis Mc. Taggart sebanyak dua siklus khususnya pada materi sel volta dan korosi. Desain terdiri dari empat tahap, yaitu 1) perencanaan); 2) pelaksanaan; 3) pengamatan; dan 4) refleksi. Model pembelajaran menggunakan Problem Based Learning (PBL) berbasis games untuk meningkatkan motivasi belajar siswa. Faktor motivasi sangat berperan penting dalam meningkatkan hasil belajar. Games “Meet the Right Couple” dilaksanakan dengan siswa mencocokkan soal dan jawaban yang tepat dan cepat. Instrumen yang digunakan berupa lembar observasi dan angket motivasi belajar. Hasil analisis menyatakan bahwa Problem Based Learning (PBL) berbasis games dapat meningkatkan motivasi belajar siswa. Hal ini dibuktikan dengan adanya peningkatan kategori motivasi belajar siswa dimana hasil pretest yaitu kategori tinggi sekali dan tinggi, setelah dilaksanakan pembelajaran motivasi belajar siswa seluruhnya sangat tinggi. Peningkatan juga dibuktikan kenaikan nilai rata-rata pretest-posttest dari 85,3 menjadi  92,2.
Uji Fitokimia dan Aktivitas Tabir Surya Ekstrak Etil Asetat Teripang Hitam (Holothuria edulis) Asal Perairan Semau
Authors: Budiana I Gusti Made
Published: March 2024

Teripang Hitam (Holothuria edulis) merupakan hewan laut yang banyak terdapat di Perairan Pulau Semau Kabupaten Kupang, namun belum dimanfaatkan secara maksimal. Pada penelitian ini dilakukan uji fitokimia dan  uji aktivitas tabir surya ekstrak petroleum eter dan ekstrak etil asetat teripang hitam (Holothuria edulis) menggunakan spektroskopi ultraviolet-tampak. Penelitian ini bertujuan untuk menguji aktivitas tabir  surya  ekstrak  petroleum  eter  dan  ekstrak  etil  asetat  teripang  hitam (Holothuria edulis) sebagai tabir surya yang dilihat dari nilai SPF-nya. Ekstraksi yang  digunakan  dalam  penelitian  ini  menggunakan  metode  maserasi  dengan pelarut petroleum eter dan etil asetat, kemudian dievaporasi untuk memperoleh ekstrak pekat. Ekstrak pekat yang diperoleh digunakan untuk uji metabolit sekunder dan uji aktivitas tabir surya yang dilihat dari nilai Sun Protection Factor (SPF). Nilai SPF ditentukan dengan mengukur absorbansi ekstrak dalam beberapa variasi konsentrasi menggunakan spektroskopi UV-Vis. Hasil penelitian menunjukkan bahwa, ekstrak etil asetat teripang hitam (Holothuria edulis) memiliki aktivitas sebagai tabir surya, dengan nilai SPF . 12,189  (proteksi maksimal) pada konsentrasi 50 ppm.
La escritura a través del docente en Ciencias Naturales: una oportunidad para aprender sobre animales en primer grado
Authors:   , Novick Judith
Published: March 2024

El presente trabajo de investigación se inscribe en el campo de la Didáctica de las Ciencias Naturales, y considera los aportes de las investigaciones que se realizaron en la Didáctica de la Escritura. El tema seleccionado es la escritura a través del docente para aprender sobre los animales y se propone investigar cómo esa situación de enseñanza posibilita avances en las ideas que lxs niñxs de primer grado poseen en torno al concepto animal. Esta investigación se centra en analizar las transformaciones de las ideas de lxs estudiantes a partir de ciertas condiciones didácticas que permiten favorecer la construcción del conocimiento en situaciones de escritura mediatizada sobre un tema del mundo natural. Para ello, llevamos adelante una experiencia didáctica en una escuela de gestión estatal de la Ciudad Autónoma de Buenos Aires (CABA) para la que se elabora una secuencia de enseñanza en el marco del subbloque de contenidos Seres Vivos, incluido en el bloque Fenómenos Naturales del área Conocimiento del Mundo.
Exploration of Domains of Educational Purpose in K-12 Data Literacy Education Research
Authors: Fagerlund Janne , Palsa Lauri , Mertala Pekka
Published: March 2024

Digital data have an increasingly prominent role in various life sectors, ushering in an importance for data literacy education (DLE) in schools. To better understand the versatile educational purposes in this multifaceted topic for students’ well-rounded development, this paper presents an in-depth scrutiny into “what DLE is for” in K-12 education. We utilized Gert Biesta's (2009) holistic account of “good education”, which brings together three interconnected domains—becoming equipped with skills (qualification), becoming a part of social orders (socialization), and becoming the subject of one's own life (subjectification)—to examine prior DLE research and explore how such domains of educational purpose have been portrayed in different ways. Our analysis shows that while there is some need for clarifying meanings of the expressed purposes of DLE, there are recognizable educational goals focused on cultivating data savvy students for present and future societal roles, most notably data-centric professions and coping in everyday data environments. Aims of gaining personal value from data and empowering students for critical engagement with data(fication) were also present to complement DLE in terms of its more subjectification-oriented viewpoints. Overall, intriguing meanings, synergies, and cross-pressures can be identified, calling for the recognition of the pluralistic approaches and cultivation of balance in them to holistically educate students to exist in and with the data-rich world. Further investigations and fundamental discussions about educational emphases in DLE research as well as informed engagement in them in local educational decision-making are encouraged.
Identification of Social Media Posts Containing Self-reported COVID-19 Symptoms using Triple Word Embeddings and Long Short-Term Memory
Authors:   Lambung Mangkurat University, Amalia Raisa , Faisal Mohammad Reza , Indriani Fatma , Budiman Irwan , Mazdadi Muhammad Itqan , Abadi Friska , Mafazy Muhammad Meftah ,   Institut Teknologi Sepuluh November
Published: March 2024

The COVID-19 pandemic has permeated the global sphere and influenced nearly all nations and regions. Common symptoms of this pandemic include fever, cough, fatigue, and loss of sense of smell. The impact of COVID-19 on public health and the economy has made it a significant global concern. It has caused economic contraction in Indonesia, particularly in face-to-face interaction and mobility sectors, such as transportation, warehousing, construction, and food and beverages. Since the pandemic began, Twitter users have shared symptoms in their tweets. However, they couldn't confirm their concerns due to testing limitations, reporting delays, and pre-registration requirements in healthcare. The classification of text from Twitter data about COVID-19 topics has predominantly focused on sentiment analysis regarding the pandemic or vaccination. Research on identifying COVID-19 symptoms through social media messages is limited in the literature. The main objective of this study is to identify symptoms using word embedding techniques and the LSTM algorithm. Various techniques such as Word2Vec, GloVe, FastText, and a composite approach are used. LSTM is used for classification, improving upon the RNN technique. Evaluation criteria include accuracy, precision, and recall. The model with an input dimension of 147x100 achieves the highest accuracy at 89%. This study aims to find the best LSTM model for detecting COVID-19 symptoms in social media tweets. It evaluates LSTM models with different word embedding techniques and input dimensions, providing insights into the optimal text-based method for COVID-19 detection through social media texts.
Değerler Açısından Ders Kitaplarının İncelenmesi: Ortaokul 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitapları Örneği
Authors: Ünal Suat , Benzer Ali İhsan
Published: March 2024

Bu çalışmanın amacı, 6. sınıf fen bilimleri ders kitaplarında kök değerlere ne ölçüde yer verildiğini değerlendirmektir. Araştırmada, nitel yöntemlerden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Bu çalışmada 2021–2022 eğitim-öğretim yılında ortaokullarda ücretsiz olarak dağıtılan MEB Yayınları`na ait iki 6. sınıf fen ders kitabı incelenmiş ve analiz edilmiştir. Belirlenen ders kitaplarının değerler bakımından incelenmesi için TTKB tarafından hazırlanmış on kök değeri içeren kriter tablosu kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda ders kitaplarında en fazla ‘öz denetim’ ve ‘sorumluluk’ değerlerinden bahsedildiği, buna karşılık ‘adalet’ değerinin hiç yer almadığı tespit edilmiştir. Bu durum öğretim programlarında yer alan tüm kök değerlere fen ders kitaplarında aynı oranda yer verilmediği sonucunu ortaya koymaktadır.
Penanggulangan Covid-19 Berbasis Moderasi Beragama di Desa Gomong Sakura, Selaparang Mataram
Authors: Suparmanto Suparmanto , Riski Andi
Published: March 2024

The COVID-19 pandemic has changed many arrangements of human life around the world, especially in terms of education and health, therefore the involvement of UIN Mataram here is to direct its students to carry out Participatory Work Lectures from Home (KKP-DR). The implementation of the KKP-DR is focused on aspects of education and health that are moderated by religion. These two aspects are expected for students to be involved in helping the government overcome various problems in education and health. In Gomong Sakura Village, Selaparang, Mataram. Various efforts were made by students in both aspects. In the field of education, students provide tutoring for school children from elementary school to high school levels, while in the health sector, students carry out socialization to prevent the spread of Covid-19.
Pandemi covid 19 telah merubah banyak tatanan kehidupan manusia diseluruh dunia terutama dari segi pendidikaan dan Kesehatan maka dari itu Keterlibatan UIN Mataram di sini adalah mengarahkan mahasiswanya untuk melaksanakan Kuliah Kerja Partisipatif Dari Rumah (KKP-DR). Pelaksanaan KKP-DR difokuskan pada aspek pendidikan dan Kesehatan yang bermoderasi agama. Kedua aspek tersebut diharapkan mahasiswa dapat terlibat untuk membantu pemerintah mengatasi berbagai persoalan dalam pendidikan dan kesehatan. Di Desa Gomong Sakura, Selaparang, Mataram. Berbagai upaya dilakukan oleh mahasiswa pada kedua aspek tersebut. Dalam bidang pendidikan, mahasiswa memberikan bimbingan belajar kepada anak sekolah mulai dari jenjang sekolah dasar hingga sekolah menengah, sedangkan pada bidang kesehatan, mahasiswa melakukan sosialisasi pencegahan penyebaran Covid-19.
Pemberdayaan Perempuan UMKM Melalui Digital Marketing di Desa Jombang Kecamatan Jombang
Authors: Asnawan Asnawan , Alfiana Delfi Masrurotul , Sa'diyah Halimatus , Efendi Muhammad Deni , Azizah Siti Aliyatul , Rohman Taufikur
Published: March 2024

Pengabdian ini berjudul pemberdayaan perempuan UMKM melalui digital marketing di Krajan I Desa Jombang Kecamatan Jombang Kabupaten Jember. Tujuan umum dari kegiatan pengabdian kepada masyarakat ini adalah untuk memberikan pemahaman dan pengetahuan secara praktis terkait pengetahuan-pengetahuan tentang strategi pemasaran yang efektif dan efisien guna meningkatkan usaha yang digalakkan oleh pelaku UMKM khususnya yang berada di Dusun Krajan I Desa Jombang Kecamatan Jombang. Perempuan yang mayoritas adalah pelaku UMKM, khususnya UMKM pengolahan krupuk yang menjadi ciri khas Desa Jombang, mereka diberdayakan melalui UMKM dan digital marketing. Metode yang digunakan adalah metode survei, teknik deskriptif dan penyampaian materi secara langsung serta simulasi dan diskusi mengenai manajemen, digitalisasi marketing, pemasaran produk dan peningkatan penjualan bagi pelaku UMKM yang berdampak pada kesejahteraan masyarakat. Kesimpulan dari pengabdian kepada masyakat ini adalah adanya upaya untuk melakukan pendampingan dan manajemen dalam pengembangan digitalisasi marketing yang berorientasi pada peningkatan penjualan UMKM khususnya yang berada di Dusun Krajan I Desa Jombang Kecamatan Jombang.
Religia obywatelska: sekularyzm i laickość
Authors: Galent Marcin
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedmiotem zainteresowania niniejszej pracy są relacje pomiędzy religią a państwem w społeczeństwach wielokulturowych, widziane przez pryzmat koncepcji religii obywatelskiej. Główna uwaga poświęcona zostanie procesom sekularyzacji w sferze politycznej i publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem francuskiego modelu ukształtowanego w oparciu o zasadę laickości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Początki sekularyzacji w sferze politycznej i publicznej umiejscowić można już co najmniej w epoce Oświecenia, ale trudno mówić o jakimś zuniformizowanym charakterze tego procesu. W każdym państwie posiadał on swoją własną dynamikę i charakterystykę, nierzadko podlegającą idiomatycznej dialektyce odzwierciedlającej szerszy kontekst społeczny i polityczny.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Głównym problemem przedstawionym w tekście będą wyzwania, jakie stawia współcześnie kondycji społeczeństwa wielokulturowego sekularyzm, a szczególnie jego najbardziej zaawansowana forma w świecie Zachodu, jakim jest francuska laickość.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Rozważania skupią się na konkretnych problemach, na jakie napotyka zasada laickości w kontekście nowych wyzwań związanych z obecnością islamu we Francji.
Problemy wielokulturowości
Authors: Szlachta Bogdan
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Współwystępowanie w jednym społeczeństwie dwóch lub więcej grup odwołujących się do różnych kultur to zjawisko znane od dawna. Jednak uznanie, iż kultury należy traktować jako równie wartościowe, wzbudziło debatę o warunkach współbycia ich przedstawicieli w demokracji liberalnej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Jako zjawisko społeczne, wielokulturowość stwierdzana jest już w starożytności. Intensyfikacja badań nad kulturami w XX wieku i proces dekolonizacji wzmogły zainteresowanie kulturowym zakorzenieniem obywateli.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJECIA: Spotkanie perspektyw „uniwersalistycznej”, związanej z prawami człowieka, i „grupowej”, związanej z prawami grup, rodzi pytania o ochronę jednostek przed opresją grup oraz o ochronę grup przed niwelującym ich kultury wpływem większości.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Pytania te skłaniają do rozważań o tożsamości jednostek i grup, także większościowej, oraz o relacji praw i wolności jednostek i grup wobec prawa stanowionego przez większość.
Liberalny kulturalizm i jego krytycy
Authors: Bulira Waldemar
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Liberalny kulturalizm jest projektem filozoficzno-politycznym, którego autorzy postulują uznanie oraz przyznanie specjalnych uprawnień dla mniejszości etnokulturowych funkcjonujących w ramach państwa demokratyczno-liberalnego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Koncepcje liberalnego kulturalizmu pojawiły się pod koniec lat 80. XX wieku. Jako głosy w dyskusji wokół ideologii wielokulturowości, stanowiły one próbę odpowiedzi na pytania i wyzwania, jakie przed (po)nowoczesnymi społeczeństwami zachodnimi stawiały coraz częściej oraz liczniej budzące się w nich do życia tożsamości etniczne i/lub kulturowe. Główny postulat liberalnych kulturalistów dotyczy uznania i afirmacji tych tożsamości, co z kolei oznaczało rezygnację z zasady neutralności państwa.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Liberalny kulturalizm spotyka się z krytyką przede wszystkim ze strony bardziej zachowawczych zwolenników liberalizmu, broniących zwłaszcza uniwersalnego charakteru wolności oraz równości wszystkich członków wspólnoty. Przeciwnicy liberalnego kulturalizmu podkreślają jego potencjalnie destrukcyjny wpływ na jej spójność i kondycję.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Koncepcje liberalnego kulturalizmu, chociaż w dużej mierze słuszne, budzą rozmaite wątpliwości natury teoretycznej oraz praktycznej, co dobrze widać zwłaszcza w przypadku współczesnych ruchów tożsamościowych. Taki stan rzeczy skłania do ponownego namysłu nad omawianym zjawiskiem.
Przedsiębiorczość regionalna – trendy i perspektywy badawcze
Authors: Lisowska Renata
Published: March 2024

DEFINICJA POJECIA: Przedsiębiorczość regionalna to całokształt przedsięwzięć gospodarczych związanych głównie z wykorzystywaniem regionalnych zasobów i zaspakajaniem potrzeb społeczności regionalnych. W tym znaczeniu przedsiębiorczość jest rozumiana jako skłonność do tworzenia nowych działalności gospodarczych oraz pobudzania aktywności podmiotów już funkcjonujących w regionie. Przejawy przedsiębiorczości w regionie można także zaobserwować w postaci postaw przedsiębiorczych społeczności, inicjatyw społecznych oraz przedsiębiorczości władz samorządowych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W pierwszej części tego rozdziału przeanalizowano rolę przedsiębiorczości w rozwoju regionalnym; część druga zawiera współczesne wyzwania dla przedsiębiorczości w polityce regionalnej – proces przedsiębiorczego odkrywania i charakterystykę koncepcji przedsiębiorczego regionu.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Rozdział ten zawiera w pierwszej części charakterystykę uwarunkowań rozwoju przedsiębiorczości w regionie; druga część dotyczy roli Instytucji Otoczenia Biznesu (IOB) w stymulowaniu przedsiębiorczości regionalnej oraz analizy wsparcia przedsiębiorczości regionalnej przez jednostki samorządu terytorialnego.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA W WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Przedsiębiorczość regionalną kształtują postawy i zachowania podmiotów gospodarczych, władz samorządowych i społeczności regionalnej, ale również władz państwowych w zakresie stanowienia odpowiedniej jakości prawa oraz eliminowania czynników utrudniających prowadzenie działalności gospodarczej. Poziom aktywności przedsiębiorczej w Polsce jest zróżnicowany regionalnie. Jako determinanty przedsiębiorczości regionalnej uznaje się: charakterystykę demograficzną regionu, strukturę gospodarczą regionu, sytuację na regionalnym rynku pracy, jakość kapitału ludzkiego, znaczenie przedsiębiorców w regionie, wyposażenie infrastrukturalne, zasoby mieszkaniowe i ich standard oraz poziom współpracy partnerów gospodarczych w regionie. Rozwój przedsiębiorczości w regionie wymaga szerokiego wsparcia nie tylko w ramach realizowanej polityki regionalnej, ale również w zakresie budowania tożsamości regionalnej poprzez społeczeństwo obywatelskie, które jest świadome odpowiedzialności za własny region.
Badanie przedsiębiorczości – metody, pomiar, podejścia badawcze
Authors: Kłobukowski Paweł , Glinka Beata
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: W haśle ‘badanie przedsiębiorczości’ zaprezentowano podstawowe kwestie związane z metodami badań przedsiębior­czości i podejściami do badań przedsiębiorczości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W tej części skupiono się na prezentacji uwarunkowań wyboru metod, a także głównych grup metod, które służą do zgłębiania problematyki przedsiębiorczości.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W kolejnym podrozdziale zaprezentowano podstawowe kwestie związane z badaniami jakościowymi, ilościowymi i mieszanymi, a także z technikami i narzędziami, które są dla nich właściwe. Tę część zamyka prezentacja wybranych etycznych wyzwań prowadzenia badań przedsiębiorczości.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Opis hasła kończy przedstawienie rekomendacji dla młodych badaczy.
Edukacja dla przedsiębiorczości – rozbudzanie intencji przedsiębiorczych
Authors: Michalik Adam
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: W rozdziale dokonano analizy znaczenia edukacji dla przedsiębiorczości, ze szczególnym uwzględnieniem rozbudzania intencji przedsiębiorczych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Autor wskazuje na ewolucję pojęcia intencji przedsiębiorczych w dorobku literatury.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Choć część badaczy przypisuje intencji przedsiębiorczej charakter wrodzony, to bez wątpienia cecha ta może być wzmacniana na gruncie rozwoju osobistego człowieka, m.in. poprzez kompetencje osobiste i społeczne nabywane na gruncie edukacyjnym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Jednym z zadań edukacji powinno być kształtowanie kompetencji społecznych budujących wśród młodych ludzi pragnienie prowadzenia własnej działalności biznesowej. Wykorzystanie nowych technologii informacyjnych sprzyja popularyzacji wzorców zachowań przedsiębiorczych oraz stanowi źródło wiedzy o sile oddziaływania niejednokrotnie większej niż edukacja formalna.
Internet
Authors: Żarna Krzysztof
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Tekst omawia zagadnienia teoretyczne związane z rolą Internetu we współczesnym świecie. Rozważania dotyczą historycznego procesu rozwoju Internetu oraz pozytywnych i negatywnych konsekwencji jego funkcjonowania.ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Autor odwołuje się do historycznej genezy rozwoju Internetu i kolejnych kamieni milowych, które wpłynęły na jego kształt w ostatnich dziesięcioleciach.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Badania nad Internetem jako zjawiskiem społecznym i jego rolą w procesie globalizacji są obiektem zainteresowań przede wszystkim socjologów, medioznawców i psychologów społecznych. Cechą Internetu jest nie tylko możliwość komunikowania i pozyskiwania informacji, ale i wolność wypowiedzi, która bywa nadużywana lub ograniczana. Jest też czynnikiem kulturotwórczym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Analizie poddany został technologiczny, społeczny, polityczny i kulturowy wymiar Internetu. Autor zwraca uwagę, że Internet wpływa na przyspieszenie procesu globalizacji.
Przedsiębiorczość imigracyjna, uchodźcza i etniczna – podstawowe pojęcia i trendy
Authors: Brzozowski Jan
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: przedsiębiorczość migracyjna i etniczna jest pojęciem nierozerwalnie związanym ze współczesną intensyfikacją procesów migracyjnych o charakterze dobrowolnym, ale i przymusowym. Sposób, w jaki imigranci, uchodźcy oraz przedstawiciele mniejszości etnicznych rozwijają swoją działalność biznesową, znacząco różni się od podobnej aktywności ze strony społeczeństwa przyjmującego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: od samego początku systemu kapitalistycznego to imigranci byli jednym z istotniejszych nośników postępu gospodarczego, transferując modele biznesowe między gospodarkami narodowymi lub kreując nowe branże i technologie. Jednak wraz z cementowaniem się struktury społecznej w typowych krajach imigracyjnych, jak Stany Zjednoczone czy Kanada, zaczęto zwracać uwagę na to, że „nowi” imigranci znacząco różnią się w sposobie podejmowanej aktywności ekonomicznej, w tym działalności biznesowej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: w definiowaniu przedsiębiorczości migrantów należy pamiętać, że społeczność cudzoziemców w danym kraju jest zazwyczaj mocno zróżnicowana wewnętrznie. Zupełnie inny potencjał gospodarczy ma firma założona przez uchodźcę uciekającego przed konfliktem zbrojnym, niż przez długoletniego migranta otwierającego biznes etniczny w dzielnicy zamieszkałej przeważnie przez jego rodaków, czy też przez wykwalifikowanego imigranta, którego innowacyjna firma konkuruje od razu z innymi podmiotami na rynku krajowym czy nawet rynkach międzynarodowych. Stąd potrzeba odrębnego zdefiniowania przedsiębiorczości migracyjnej, uchodźczej i etnicznej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: każda z opisanych form przedsiębiorczości spełnia zupełnie odrębną funkcję dla zakładających ją przedsiębiorców, co także przekłada się na inną ścieżkę ich rozwoju. W rezultacie te podmioty gospodarcze wymagają zróżnicowanego podejścia w politykach publicznych nakierowanych na wsparcie przedsiębiorczości, ale i integracji społeczno-ekonomicznej migrantów, przedstawicieli mniejszości etnicznej i uchodźców.
Ekosystem przedsiębiorczości – otoczenie dla przedsiębiorczości
Authors: Urbaniec Maria
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Ekosystem przedsiębiorczości stanowi zespół powiązanych ze sobą przedsiębiorców, organizacji wspierających przedsiębiorczość, instytucji publicznych i procesów przedsiębiorczych, które prowadzą do produktywnej przedsiębiorczości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zapożyczona z biologii metafora „ekosystemu” przedsiębiorczości jest coraz częściej wykorzystywana przez badaczy i praktyków do zrozumienia kontekstu przedsiębiorczości w poszczególnych wymiarach geograficznych (kraje, regiony, miasta). Ekosystem przedsiębiorczości stanowi część większego – regionalnego, krajowego, międzynarodowego czy wręcz globalnego ekosystemu.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Ekosystem przedsiębiorczości obejmuje elementy społeczne, polityczne, ekonomiczne i kulturowe, które stymulują rozwój przedsiębiorstw.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Podejście oparte na ekosystemie przedsiębiorczości stało się popularne ze względu na stopniowe przechodzenie od gospodarek menedżerskich do gospodarek przedsiębiorczych. Spojrzenie na kontekst przedsiębiorczości pozwala na lepsze zrozumienie gospodarki przedsiębiorczej z perspektywy systemowej. Stanowi również ważny obszar w ramach europejskiej polityki ukierunkowanej na rozwój przedsiębiorczości.
Globalizacja – Regionalizacja – Glokalizacja
Authors: Kratiuk Barbara
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Rozdział analizuje powiązania między globalizacją, regionalizacją a glokalizacją. W pierwszej części przedstawione zostały definicje najważniejszych pojęć, a także ich warianty i interpretacje oraz ewolucja z punktu widzenia różnych dyscyplin społecznych, takich jak studia regionalne, nauki polityczne czy geografia.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W części poświęconej analizie historycznej pokazano, jak rozwijały się studia regionalne i kiedy pojęcie glokalizacji przeniknęło do nauki.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: W kolejnej części artykułu dokonana jest właściwa analiza pokazująca wzajemne powiązania procesów globalizacyjnych, regionalizacyjnych i glokalizacyjnych, ich wzajemne przenikanie oraz wpływ. Wykazane jest, że na wszystkich poziomach: globalnym, regionalnym oraz lokalnym, występują te same procesy oraz że należy je obserwować w czasie.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: W ostatniej części rozdziału przedstawione są wnioski końcowe wykazujące konieczność analizy procesów globalizacyjnych w wymiarze przestrzennym i czasowym.
Przedsiębiorczość kreatywna – inwentyka, kreatywność i przemysły kreatywne
Authors: Kosała Małgorzata
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedsiębiorczość kreatywna to umiejętność tworzenia produktów i usług o wartości kulturowej i potencjale komercyjnym poprzez wykorzystanie własnego lub cudzego kapitału twórczego i/lub intelektualnego.Przemysły/sektory kreatywne to działalność branż, które są odpowiedzialne za dostarczanie towarów i usług związanych z szeroko rozumianym spektrum wartości kulturalnych, artystycznych lub mających znamiona wartości rozrywkowej.Kreatywność to zdolność jednostki do tworzenia nowych idei lub do nowego spojrzenia na pomysły już istniejące. Z pojęciem kreatywności powiązane są pojęcia takie jak innowacja, inwencja, heurystyka, innowatyka, inwentyka. Ta ostatnia obejmuje opracowanie metod i technik heurystycznych oraz ich modyfikacje do różnych problemów i warunków organizacyjnych ich stosowania.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Kreatywność nie jest zjawiskiem obcym. To, co nowe, to charakter i zakres relacji w tworzeniu wartości i bogactwa. Termin ‘kreatywność’ został przywołany po raz pierwszy w 1927 roku w Edynburgu przez Alfreda Northa Whiteheada. Wprowadzenie pierwszych technik w zakresie rozwijania twórczości można połączyć z techniką Osborna zastosowaną po raz pierwszy w 1938 roku. Wzrost zainteresowania kreatywnością można datować na lata 70. XX wieku, kiedy to zaczęły się wypalać dotychczasowe źródła wzrostu gospodarczego i w kreatywności dostrzeżono nowy sposób na uzyskanie trwałej przewagi konkurencyjnej. Początek XXI wieku zwraca uwagę na szczególną rolę przemysłów kreatywnych i przedsiębiorczości kreatywnej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Wraz z intensyfikacją konkurencyjności w sferze gospodarczej wzrosło zainteresowanie nowymi czynnikami, które istotnie będą wpływały na wzrost przewagi na rynku. Kreatywność wzbudzała coraz większe zainteresowanie badaczy, zarówno w zakresie jej rozwijania, jak i wykorzystania jej rezultatów. Następuje wzrost zainteresowania sektorami w sferze kultury, które dzięki przedsiębiorczości kreatywnej mogą rozwijać gospodarkę i wpływać na inkluzyjność społeczną.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Przedsiębiorczość kreatywna koncentruje się na sektorze szeroko rozumianej kultury. Są to obszary, które mogą znacznie wpłynąć na wzrost PKB, tworzenie miejsc pracy i przyspieszony rozwój regionów. Kreatywność można rozwijać, jest ona przypisana naturze ludzkiej.
Gospodarcze uwarunkowania polityki międzynarodowej
Authors: Danek Adam
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Poniższe hasło poświęcone jest historii i perspektywom badań nad gospodarczymi uwarunkowaniami polityki międzynarodowej. Część wstępna zawiera definicję międzynarodowej ekonomii politycznej wraz z określeniem jej pola badań i uwagami o stosowanej w niej metodologii.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Część historyczna stanowi zarys rozwoju teorii interpretujących związki między gospodarką a polityką międzynarodową przedstawiony na tle wydarzeń politycznych XX wieku, ze wskazaniem głównych szkół teoretycznych i ogólnikowym nakreśleniem sylwetek intelektualnych najważniejszych teoretyków.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Część problemowa na ­podstawie wcześniejszej analizy historycznej wyodrębnia sześć generalnych aspektów badań nad gospodarczymi uwarunkowaniami polityki międzynarodowej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Część końcowa formułuje siedem podstawowych pytań badawczych, na które próbowały odpowiadać dotychczasowe teorie międzynarodowej ekonomii politycznej i które powinny być przedmiotem dalszej refleksji naukowej w jej ramach.
Znaczenie i rola historii w studiach kulturowych i kulturoznawczych
Authors: Smołucha Janusz
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Historia jako dyscyplina naukowa ma swoje źródła już w czasach antycznych. Grecka etymologia tego słowa oznacza tyle, co „dociekanie”. Chodzi więc o zdobywanie wiedzy o przeszłości poprzez badanie i krytyczne analizowanie materiałów wytworzonych przez pojedynczych ludzi i całe społeczeństwa. Dopełnieniem tego obrazu jest analiza dziejów pod kątem znaczenia różnorodnych przyczyn i skutków aktywności ludzkiej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Od czasu Herodota i Tukidydesa pisarze historyczni starają się wyjaśniać wydarzenia z przeszłości w oparciu o różnorodne kategorie źródeł. W ciągu wieków zmieniały się metody badawcze i pola zainteresowań historyków. Dzieje polityczne i religijne, które przyciągały uwagę badaczy średniowiecza i epoki nowożytnej, w XIX wieku zastąpione zostały przez sprawy gospodarcze i społeczne, a w następnym stuleciu modne stały się badania kwestii cywilizacyjnych i kulturowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Do analizy spraw kulturowych i kulturoznawczych wykorzystuje się nie tylko metody historyczne, ale również te zaczerpnięte z nauk społecznych, a nawet ścisłych. Szczególną rolę w tym zakresie odegrała w ostatnim okresie metodologia marksistowska. Współczesny obszar badań kulturowych i kulturoznawczych w wielu uniwersytetach został zdominowany przez ten właśnie kierunek, odsuwając na drugi plan tradycyjny warsztat historyka.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Współcześnie warsztat i metody badawcze wypracowane przez historyków, które prowadzić miały do ustalenia faktów historycznych, są coraz częściej zastępowane tzw. „innowacyjnymi” metodami i celami badawczymi stosowanymi w obrębie nauk społecznych, a nawet ścisłych. Potrzeba odnalezienia właściwego źródła oraz przeprowadzenie jego poprawnej krytyki, która pomaga ustalić jego wiarygodność i autentyczność, a następnie postawić właściwe wnioski, zastępowana jest często śmiałymi, ale mającymi niewiele wspólnego z rzeczywistością hipotezami. Ofiarą tych zmian stały się m.in. języki klasyczne, czyli greka i łacina, usuwane coraz powszechniej ze wszystkich typów szkół i kierunków studiów.
Kompetencje komunikacyjne, kulturowe i dialog międzykulturowy
Authors: Korporowicz Leszek
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘĆ: Istnieje ścisła zależność pomiędzy rzeczywistością wskazywaną przez pojęcia kompetencji komunikacyjnych i kulturowych a dialogiem międzykulturowym w sytuacji konkretnych realiów społecznych. Możliwości uczenia się i podejmowania interakcji symbolicznych, a więc kompetencje komunikacyjne, kształtują umiejętności rozpoznawania oraz przekształcania treści kulturowych jako nowy rodzaj kompetencji kulturowych. Od zaawansowania i charakterystyki rozwoju tego typu umiejętności zależy typ procesów komunikowania, jakim jest dialog między­kulturowy. Zjawiska te współokreślają się wzajemnie, sprawiając, że jedno nie jest możliwe bez drugiego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘĆ: Wszystkie trzy analizowane pojęcia są stałym elementem analiz społecznych od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Była to konsekwencja badań nad kompetencją językową, które zrewolucjonizowały jej behawioralne rozumienie. Dalsze analizy doprowadziły do poszerzania zakresu pojęcia o elementy kontekstu komunikacyjnego. Narastające zjawiska wielokulturowości wymusiły uwzględnienie dynamiki interakcji i przenikania społeczności, stawiając problem dialogu międzykulturowego.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Przełamanie behawioralnych tradycji w rozumieniu uczenia się języka pozwoliło ujawnić twórcze potencjały interakcji ludzkich, głównie dzięki wykorzystaniu także innych obszarów kultury symbolicznej. Znajomość obecnych w tych obszarach reguł tworzy kompetencje komunikacyjne. Wymiar symboliczny tego procesu nie funkcjonuje jednak autonomicznie. Te same znaczenia mogą mieć różne wartości i wiązać się z odmiennymi emocjami. Z tego powodu umiejętność ich rozpoznawania tworzy kompetencję kulturową człowieka. W sytuacji, gdy kompetencje te pozwalają na realizację wymienionych wartości w relacji z innymi kulturami, powstaje dialog międzykulturowy.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Dialog międzykulturowy nie jest możliwy bez leżących u jego podstaw wartości, które ukazują znaczenie interaktywnego charakteru procesów komunikowania daleko wybiegających poza jednokierunkowy transfer informacji, umiejętności dekodowania znaczeń oraz instrumentalne cele kształtowania postaw. Największe potencjały komunikowania obecne są jednak w połączeniu behawioralnych, semiotycznych i aksjologicznych wymiarów interakcji symbolicznych, które nadać mogą wspomnianym kompetencjom specyficzne cechy dialogu – tak wewnątrz, jak i pomiędzy kulturami – pozwalając na działania transgresyjne i autoteliczne.
Współczesne tendencje badawcze w teorii literatury i ich odbicie w najnowszej literaturze
Authors: Regiewicz Adam
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Teorię można rozumieć jako katalog metod badań obejmujących literaturę i proces jej powstawania, jak również obszar myśli i piśmiennictwa traktujący o sposobach czytania tekstu. Postawy te wykształciły dwie relacje między teorią a literaturą: przekonanie, że teoria jest gwarancją empiryzmu i obiektywizmu oraz pogląd, że teoria jest elementem dyskursu, który wytwarza swój język, buduje opowieść, stając się częścią tej samej narracji, którą bada.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Od lat 70. widoczne było przechodzenie w badaniach literaturoznawczych od Teorii rozumianej jako „wiedza tłumacząca” literaturę, będącą przedmiotem dyskursu naukowego i porządkującą proces literacki, do teorii reprezentującej indywidualną perspektywę badawczą wyrażoną w języku i opowieści na temat badanej literatury. Rozważania teoretyczne zbliżyły się do koncepcji narracji czy gatunku wypowiedzi.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Od czasu poststrukturalizmu w teorii można zaobserwować pięć podstawowych tendencji: ucieczkę od uniwersalności i towarzyszące temu przekonanie, że tylko pojedynczy akt interpretacyjny w zamkniętym dobrze określonym systemie znaczeń może być pożyteczny dla dyskursu; rozmycie statusu teoretycznego i ucieczkę od twardych pojęć i definicji; przesunięcie akcentu z teorii na praktykę interpretacyjną, a właściwie sprowadzenie jej do „skrzynki z narzędziami”; zinterdyscyplinowanie dyskursu teoretycznego oraz jego zdynamizowanie wyrażające się w nieustannych zwrotach.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Rozmycie dyskursu teoretycznego odzwierciedla powstająca współcześnie literatura. Koniec „wielkich narracji” stał się faktem. Miejsce dawnych mistrzów zajęła literatura sytuująca się pomiędzy fikcją fabularną a faktem; proza środka sięgająca po popularne rozwiązania i schematy wywiedzione z form audiowizualnych; zaangażowane opowieści powiązane z narracjami wolnościowymi, gatunki mieszane wyrażające współczesne tendencje komparatystyczne.
Konflikty aksjologiczne. Rodzaje i sposoby ich rozstrzygania
Authors: Stachewicz Krzysztof
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Konflikt aksjologiczny oznacza w sensie ścisłym kolizję dwóch równoprawnych wartości, które domagają się realizacji w taki sposób, iż jedna z nich musi zostać poświęcona w imię drugiej. Obie nie mogą być zrealizowane, a ich roszczenia i pozycja w hierarchii są w pełni równorzędne. W sensie szerokim o konflikcie wartości mówimy w przypadku kolizji wartości pochodzących z różnych grup i uhierarchizowań.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przed powstaniem aksjologii zjawisko konfliktu wartości było w filozofii analizowane głównie jako tragizm. Jego istotą jest konfrontacja dwóch przeciwstawnych racji, które są równo uzasadnione w swej roszczeniowości. W ścisłym sensie zagadnienie konfliktu wartości zostało najprawdopodobniej po raz pierwszy podjęte dopiero przez Maxa Schelera, a najpełniej teoretycznie zanalizowane przez Nicolaia Hartmanna.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Konflikty zdają się przynależeć do samej natury życia człowieka, przejawiając się w rozmaitych jego obszarach. Mówimy o konfliktach sumienia, konfliktach religijnych, społecznych, politycznych, dziejowych, zbrojnych, narodowościowych itp. Konflikty aksjologiczne zdają się stanowić podłoże wielu z wymienionych konfliktów, choć można je też traktować jako ich odrębny rodzaj. Aksjologia zmierza do integralnego ich ujęcia i wypracowania teorii konfliktów wartości i dróg ich rozwiązywania.
REFLEKSJE SYSTEMATYCZNE Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Zagadnienie konfliktów wartości jawi się jako problem graniczny analizy aksjologicznej. Drogi do ich rozwiązania wypracowane w teorii filozoficznej są niezadowalające, co skłania wielu myślicieli do scedowania problemu wyłącznie na sferę praktyczną: to decyzja podmiotu „rozwiązuje” konflikt wartości, a odpowiedzialność za skutki ponosi decydujący o takim czy innym wyborze człowiek.