Μοριακός φαινότυπος των ορθώς και ψευδώς θετικών βλαβών που ανιχνεύονται με φωτοδυναμική κυστεοσκόπηση
Authors: Σφέτσας Κωνσταντίνος 
Published: August 2021

Η διάγνωση του καρκίνου της ουροδόχου γίνεται με την κλασσική κυστεοσκόπηση με την χρήση άσπρου φωτός.Η τεχνική αυτή υστερεί ιδιαίτερα σε ευαισθησία και αποτελεσματικότητα στη διάγνωση των επίπεδων ουροθηλιακών βλαβών και ιδιαίτερα του καρκινώματος in situ. Προκειμένου να αυξηθεί η διαγνωστική ευαισθησία της κυστεοσκόπησης επινοήθηκε η φωτοδυναμική κυστεοσκόπηση η οποία έχει μεγαλύτερη ευαισθησία από την κλασσική κυστεοσκόπηση στη διάγνωση όλων των τύπων καρκίνου, ιδιαίτερα των επίπεδων ουροθηλιακών βλαβών και κυρίως του καρκινώματος in situ. Το πρόβλημα όμως που υπάρχει με την ταξινόμηση των επίπεδων ουροθηλιακών βλαβών είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν απόλυτα και ξεκάθαρα μορφολογικά κριτήρια για να διαφοροδιαγνώσει κάποιος αυτές τις βλάβες και κυρίως το καρκινωμα in situ και τη δυσπλασία. Εδώ ακριβώς έρχεται να παίξει αποφασιστικό ρόλο η ανοσοϊστοχημεία, η οποία χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο για να βοθήσει στην ιστολογική διάκριση παρόμοιων βλαβών καθώς οι κακοήθεις βλάβες εκφράζουν σε διαφορετικό βαθμό τους διάφορους δείκτες συγκριτικά με τις μη κακοήθεις βλάβες. Στη μελέτη μας εκτελέστηκε ανοσοϊστοχημική μελέτη για τα CK20, Ki67 και p53 σε βιοπτικό υλικό από βλάβες που αναδείχθηκαν με τη φωτοδυναμική κυστεοσκόπηση χωρίς να είναι ορατές με το λευκό φως.Στη μελέτη συμπεριελήφθησαν 70 ασθενείς. Σε 53 από αυτούς (75,7%) υπήρξαν ευρήματα ορατά με το λευκό φως. Η κυστεοσκόπηση με μπλε φως ανέδειξε σε όλους αυτους τους ασθενείς επιπλέον ευρήματα με κυριότερο το Cis (22 περιπτώσεις). Σε 17 περιπτώσεις όπου δεν υπήρχαν ευρήματα ορατά με λευκό φως υπήρχαν ευρήματα με μπλέ φως τα οποία αντιστοιχούσαν ιστολογικά σε Cis (41,2%), δυσπλασία (47,0%), απογυμνωτική κυστίτιδα (5,9%) και αντιδραστική ατυπία (5,9%). Συνολικά επομένως, η νόσος ήταν υποσταδιοποιημένη (λόγω μη αναγνώρισης του Cis), με βάση τα ευρήματα από την κυστεοσκόπηση με λευκό φως, σε 29 από τις 70 περιπτώσεις (41,4%).Η έκφραση των CK20, p53 και Ki-67 παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ του καρκινώματος in situ, της δυσπλασίας και της αντιδραστικής ατυπίας που αναδειχθηκαν με τη φωτοδυναμική κυστεοσκόπηση. Συμπερασματικά η φωτοδυναμική κυστεοσκόπηση συμβάλλει αποφασιστικά στην αύξηση του ποσοστού διάγνωσης του καρκινώματος in situ, το οποίο αποτελεί ένα ιδιαίτερα επιθετικό επιφανειακό ουροθηλιακό καρκίνωμα που οδηγεί σε διήθηση του μυικού χιτώνα της κύστης. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να ανασχεθεί η εξέλιξη προς διηθητική νόσο και να βελτιωθούν τα ποσοστά υποτροπής αλλά και συνολικά η επιβίωση των ασθενών.Η δε ανοσοϊστοχημεία μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ορθή διάγνωση των επίπεδων ουροθηλιακών βλαβών που αναγνωρίζονται με τη φωτοδυναμική κυστεοσκόπηση (οι οποίες είναι αόρατες στην κυστεοσκόπηση λευκού φωτός). Η μελέτη της έκφρασης των ανοσοϊστοχημικών δεικτών CK20, Ki-67 και p53 στις παραπάνω αλλοιώσεις έδειξε ότι υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά στην έκφραση αυτών μεταξύ κακοήθων και μη νεοπλασματικών βλαβών. Ο παθολογοανατόμος, λοιπόν, μπορεί να χρησιμοποιεί κάθε φορά έναν ή περισσότερους από τους παραπάνω ανοσοϊστοχημικούς δείκτες ώστε να θέσει με τη μεγαλύτερη ασφάλεια τη διάγνωσή του.