Εφαρμογή προγράμματος επιτήρησης λοιμώξεων σε μονάδα προώρων νεογνών
Authors: Νάνου Χριστίνα 
Published: September 2021

Η έρευνα αυτή μελετά τις νοσοκομειακές λοιμώξεις κατά την διάρκεια νοσηλείας των νεογνών στη μονάδα εντατικής θεραπείας καθώς και τους παράγοντες κινδύνου εμφάνισης τους σε αυτό το περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, ο βασικός σκοπός της μελέτης είναι να δημιουργηθεί ένας οδηγός ελέγχου λοιμώξεων εστιασμένος στα προβλήματα που αντιμετωπίζονται κατά την παροχή φροντίδας υγείας στις μονάδες προώρων νεογνών. Οι επιμέρους σκοποί της μελέτης ήταν η επιτήρηση των νοσοκομειακών λοιμώξεων (ΝΛ), η οποία πραγματοποιήθηκε με την καταγραφή των λοιμώξεων και των παραγόντων κινδύνου εμφάνισής τους, την καταγραφή της χρήσης των αντιβιοτικών, τη διερεύνηση των γνώσεων του νοσηλευτικού προσωπικού σχετικά με την πρόληψη των λοιμώξεων στη ΜΕΘ νεογνών την πραγματοποίηση παρέμβασης στους εργαζόμενους της μονάδας βασισμένη στα αποτελέσματα της επιτήρησης, την επανάληψη της επιτήρησης των λοιμώξεων και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στις ΜΕΘ νεογνών, 2 δημόσιων νοσοκομείων, το Γ.Ν. Παίδων «Αγία Σοφία» και το Γ.Ν.-Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου». Το δείγμα των νεογνών αποτέλεσαν όλα τα νεογνά που νοσηλεύτηκαν στις μονάδες κατά το χρονικό διάστημα της καταγραφής, συνολικά 474 νεογνά. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με την χρήση κάρτας καταγραφής λοιμώξεων και αντιβιοτικών, ερωτηματολογίων και λιστών καθημερινής παρακολούθησης. Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε από αμφιθεάτρου. Βασίστηκε στα αποτελέσματα της καταγραφής και στις μεθόδους πρόληψης των νοσοκομειακών λοιμώξεων. Χρησιμοποιήθηκα πρωτόκολλα, τα οποία χορηγήθηκαν σε όλους τους παραβρισκόμενους, ενώ υπήρχαν αντίτυπα και στον κυρίως χώρο της μονάδας. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων έγινε με τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS. Η Επιστημονική Επιτροπή Έρευνα του κάθε νοσοκομείου ενέκρινε το πρωτόκολλο διεξαγωγής της έρευνας. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης υποδεικνύουν ότι το 13,9% (66 από 474 νεογνά) ανέπτυξαν νοσοκομειακή λοίμωξη, ενώ ο αποικισμός ανέρχεται στο 7,2%. Η συχνότερη ΝΛ ήταν η σηψαιμία (40,9%). Ακολουθεί η πρωτοπαθής μικροβιαιμία (34,9%) και η λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού (13,7%). Τα μικρόβια που εντοπίστηκαν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ήταν τα CoNS, Candida και Klebsiella σε ποσοστά 8,0%, 5,1% και 4,6% αντίστοιχα. Στο 51,5% των νεογνών χορηγήθηκε αντιβίωση εμπειρικά. Η πλειοψηφία των νεογνών είτε θεραπεύτηκε (45,5%) είτε βελτιώθηκε (51,5%) ενώ το 3,2% κατέληξε. Τα ποσοστά νοσοκομειακής λοίμωξης ήταν σημαντικά υψηλότερα στα νεογνά που νοσηλεύονταν σε ανοιχτή μονάδα (24,7%) σε σχέση με την κλειστή ΜΕΝΝ (8,8%, p<0,001), καθώς και στα νεογνά που μπήκαν στη μονάδα επειδή ήταν πρόωρα (19,3%, p=0,004). Η διάρκεια χορήγησης αντιβιοτικού και η διάρκεια νοσηλείας ήταν σημαντικά μεγαλύτερες όταν υπήρχε νοσοκομειακή λοίμωξη (p<0,001). Το βάρος των νεογνών κατά τη γέννηση και κατά την εισαγωγή στη μονάδα ήταν σημαντικά μικρότερο όταν υπήρχε νοσοκομειακή λοίμωξη (p<0,001+). Επίσης, η ηλικία κύησης ήταν σημαντικά μικρότερη στα νεογνά που παρουσιάστηκε νοσοκομειακή λοίμωξη (p<0,001). Ακόμα, η διάρκεια παραμονής της ενδοφλέβιας παροχής (p<0,001), του Levin (p<0,001), του καθετήρα ομφαλικής αρτηρίας (p=0,005), των ΚΦΚ συνολικά (p=0,012), της μηχανικής υποστήριξης αναπνοής (διασωλήνωσης) (p=0,007), του N-CPAP (p=0,017) και του Hood (p<0,001) ήταν σημαντικά μεγαλύτερες όταν υπήρχε νοσοκομειακή λοίμωξη.Στα περισσότερα από τα μισά νεογνά χορηγήθηκε Ampicillin σε ποσοστό 55,7% με μέση διάρκεια λήψης τις 7,3 ημέρες (±4,0 ημέρες). Επίσης, σχεδόν στα μισά νεογνά χορηγήθηκε Gentamycine (50,4%) με μέση διάρκεια λήψης τις 6,6 ημέρες (±3,4 ημέρες). Τα συχνότερα χορηγούμενα αντιβιοτικά τις Β – Λακτάμες (49,08%, 631,9 ημέρες/1000 ημέρες νοσηλείας και 1077,72 ανά 1000 ημέρες αντιβιοτικών) και δεύτερα σε σειρά συχνότητας τα γλυκοπεπτίδια (21,35%, 275 ημέρες/1000ημέρες νοσηλείας και 469 ανά 1000 ημέρες αντιβιοτικών). Επίσης παρατηρείται ότι κατά πλειοψηφία χρησιμοποιείται διπλό (60,54%, 319,3 ημέρες ανά 1000 ημέρες νοσηλείας και 544,55 ανά 1000 ημέρες αντιβιοτικών) και τριπλό σχήμα (27,43%, 144,7 ημέρες ανά 1000 ημέρες νοσηλείας και 246,73 ανά 1000 ημέρες αντιβιοτικών) στις ΜΕΝΝ της μελέτης, ενώ μονοθεραπεία χορηγείται μόνο στο 5,57% (29,4 ημέρες ανά 1000 ημέρες νοσηλείας και 50,12 ανά 1000 ημέρες αντιβιοτικών) των νοσηλευομένων νεογνών.Επιπλέον στην αξιολόγηση της γνώσης, στάσης και συμπεριφοράς του νοσηλευτικού προσωπικού (ΝΠ) συμμετείχαν 50 εργαζόμενοι από το ΝΠ. Η πλειοψηφία και στα δύο νοσοκομεία ήταν γυναίκες (96,3% και 100%), εργάζονταν σε κυκλικό ωράριο (77,8% και 87,0%) και προϋπηρεσία στη ΜΕΝΝ έως 5 χρόνια (70,4% και 60,9%). Επίσης, τα ποσοστά των συμμετεχόντων που γνώριζαν αν υπάρχει επιτροπή λοιμώξεων στο νοσοκομείο τους (88,9% και 100%) και συμμετείχαν σε αυτή (14,8% και 39,1%) δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο νοσοκομείων. Τέλος, σαν κυριότερο εμπόδιο για την εφαρμογή της πολιτικής τουνοσοκομείου για τον έλεγχο των λοιμώξεων και στα δύο νοσοκομεία αναφέρεται η έλλειψη προμηθειών με ποσοστά (74,1% και 65,2%), ενώ το δεύτερο κυριότερο εμπόδιο είναι ο χρόνος για τους συμμετέχοντες από το «Γ.Ν. Παίδων - Αγία Σοφία» (59,3%) και η έλλειψη επικοινωνίας για τις πολιτικές ελέγχου λοιμώξεων για τους συμμετέχοντες από το «Γ.Ν.- Μαιευτήριο- Έλενα Βενιζέλου» (39,1%).Από τη συσχέτιση βρέθηκε ότι σημαντικά υψηλότερη βαθμολογία γνώσεων, δηλαδή περισσότερες γνώσεις, είχαν οι συμμετέχοντες που είχαν το πολύ 5 χρόνια προϋπηρεσία στη ΜΕΝΝ σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες που είχαν πάνω από 5 χρόνια προϋπηρεσία (p=0,032). Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες που είχαν πάνω από 5 χρόνια προϋπηρεσία στο παρόν τμήμα είχαν κατά 4,53 μονάδες χαμηλότερη βαθμολογία γνώσεων, δηλαδή λιγότερες γνώσεις, σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες που είχαν το πολύ 5 χρόνια προϋπηρεσία. Από τη βαθμολογία της στάσης βρέθηκε σημαντικά υψηλότερη, δηλαδή πιο θετική στάση, είχαν οι συμμετέχοντες που εργάζονταν με σταθερό ωράριο σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες που εργάζονταν με κυκλικό. Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες που εργάζονταν σε κυκλικό ωράριο είχαν κατά 8,82 μονάδες χαμηλότερη βαθμολογία στάσης, δηλαδή λιγότερο θετική στάση, σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες που εργάζονταν σε σταθερό ωράριο.Τέλος, αξιολογώντας συνολικά την παρέμβαση συμπεραίνουμε ότι αυτή δεν επηρέασε κανέναν από τους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΝΛ, αφού οι αναλογίες της εκάστοτε μεταβλητής (ακόμα και όταν εμφανίζουν στατιστικά σημαντική διαφορά σε κάθε καταγραφή χωριστά) παραμένουν αναλλοίωτες όταν συγκριθούν μεταξύ τους (πριν και μετά την παρέμβαση). Πιο αναλυτικά από την σύγκριση των δύο καταγραφών δεν αποδείχθηκε να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά σε κανέναν από τους παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση νοσοκομειακής λοίμωξης, με μοναδική εξαίρεση ίσως την οριακά εμφανιζόμενη στατιστικά σημαντική διαφορά στις ημέρες νοσηλείας. Εντούτοις διαφαίνεται ότι η παρέμβαση συνέβαλλε αποτελεσματικά στην βελτίωση των γνώσεων, στάσεων και ορθών πρακτικών των εργαζομένων, όπως αυτές αποτυπώνονται μέσα από τα ερωτηματολόγια, παρόλα αυτά δεν φαίνεται να έχει συμβάλλει στην μείωση των ΝΛ και στην βελτίωση της κατανάλωσης των αντιβιοτικών.Με την μελέτη αυτή ελπίζουμε ότι θα κατανοήσουμε πληρέστερα την πολύπλοκη και δυναμική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ των νοσοκομειακών λοιμώξεων και των ατομικών χαρακτηριστικών των νεογνών, των παραγόντων κινδύνου εμφάνισης ΝΛ στη ΜΕΝΝ, καθώς και των εξωτερικών παραγόντων (γνώσεων, στάσεις και συμπεριφορά επαγγελματιών υγείας για την πρόληψη των ΝΛ).