Η Γεωλογία στη Μέση Εκπαίδευση μέσα από εκπαιδευτικές Γεωδιαδρομές στο αστικό περιβάλλον
Authors: Κοντόκωστας Γεώργιος 
Published: September 2022

Η Εκπαιδευτική Γεωδιαδρομή στο αστικό περιβάλλον, στην συγκεκριμένη διατριβή, ερευνάται/προτείνεται ως μία επιτυχημένη διαθεματική διδακτική προσέγγιση των Γεωεπιστημών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση με σκοπό την διαμόρφωση υπεύθυνων, ενήμερων και ενεργών πολιτών για τα σύγχρονα περιβαλλοντολογικά ζητήματα, όπως, διαχείριση φυσικών καταστροφών και αξιοποίηση φυσικών πόρων. Αρχικά πραγματοποιήθηκαν πιλοτικές έρευνες σε σχολεία γυμνασίου/λυκείου, που βρίσκονται κοντά σε περιοχές που εμφανίζουν γεωλογικό ενδιαφέρον: ποτάμια, ρέματα, λόφους, βουνά, εκκλησίες, ιστορικά κτήρια και μνημεία (42οΓυμνάσιο Αθηνών, Μουσικό σχολείο Χαλκίδας, Καλλιτεχνικό Σχολείο Γέρακα, 2ο Γυμνάσιο Μοσχάτου). Η ομάδα ελέγχου ήταν και ομάδα πειραματισμού. Τα σχολεία είτε επισκέφθηκαν το μουσείο Παλαιοντολογίας και Γεωλογίας του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, είτε παρακολούθησαν στην τάξη τους τη διδακτική μας παρέμβαση. Επιβεβαιώθηκαν οι εναλλακτικές ιδέες των μαθητών σύμφωνα με την βιβλιογραφία, αναδείχθηκε η αναγκαιότητα της βιωματικής διδασκαλίας στο πεδίο, διαμορφώθηκαν τα ερωτηματολόγια προ-ελέγχου και μετά- ελέγχου. Έπειτα ακολούθησαν πιλοτικές παρεμβάσεις όπου οι μαθήτριες/μαθητές περπάτησαν/εξερεύνησαν κατάλληλες διαδρομές μέσα στο αστικό πεδίο (γεωδιαδρομές) και αποτέλεσαν την ομάδα πειραματισμού (Ιδιωτικό γυμνάσιο –Λύκειο Νέων Εκπαιδευτηρίων Μαλιάρα στη Μονή Δαφνίου και στο ρέμα Πικροδάφνης). Εκτός από την συμπλήρωση των ερωτηματολογίων (πρό-ελέγχου και μετά- ελέγχου) πραγματοποιήθηκαν και ολιγόλεπτες συνεντεύξεις με τις μαθήτριες/μαθητές ενώ οι συνοδοί καθηγητές, ως παρατηρητές της εκπαιδευτικής παρέμβασης, συμπλήρωσαν σχετικό ερωτηματολόγιο. Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίσαμε την διασταύρωση των αποτελεσμάτων με την μέθοδο της τριγωνοποίησης (Denzin, 1989). Τα δεδομένα από την ομάδα πειραματισμού συγκρίθηκαν με τα δεδομένα της ομάδας ελέγχου, που συγκροτήθηκε από διαφορετικές μαθήτριες/μαθητές του ίδιου σχολείου και είχαν παρακολουθήσει δασκαλοκεντρική διδασκαλία. Με βάση τη σύγχρονη βιβλιογραφία, επιλέχθηκαν κατάλληλες τοποθεσίες που αποτέλεσαν την γεωδιαδρομή για την κύρια έρευνα (Ιστορικό κέντρο της Αθήνας – Ηριδανός και Συμμαχικό Νεκροταφείο Φαλήρου-ρέμα πικροδάφνης- εκβολές). Τα κριτήρια επιλογής είναι το διεπιστημονικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι συγκεκριμένες θέσεις. Δημιουργήθηκαν ομάδες πειραματισμού και ελέγχου και συγκρίθηκαν τα τριγωνοποιήμενα αποτελέσματα. Τέλος εφαρμόστηκε στα πλαίσια του project σε τάξη της Α λυκείου η διαθεματική διδακτική προσέγγιση των Γεωεπιστημών με τη συμβολή των εκπαιδευτικών γεωδιαδρομών σε αστικό περιβάλλον. Η ομάδα πειραματισμού ήταν και ομάδα ελέγχου. Τα παιδιά επέλεξαν τις τοποθεσίες, μελέτησαν το χώρο, σχεδίασαν την γεωδιαδρομή στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, συνέταξαν ένα έντυπο οδηγό και κατασκεύασαν εφαρμογή για κινητό με τις τοποθεσίες και τις πληροφορίες της γεωδιαδρομής. Η καινοτόμα ενεργητική διαδικασία μάθησης των μαθητριών/μαθητών οδήγησε σε σημαντικά αποτελέσματα με βάση το σκοπό και τους στόχους της συγκεκριμένης διατριβής.