Διαχρονικές μεταβολές της μηχανικής του αχιλλείου τένοντα σε παιδιά προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας
Authors: Χαλατζογλίδης Γεώργιος 
Published: November 2021

Μια σημαντική χρονική περίοδος στην ωρίμανση του ανθρώπου είναι η ηλικία της μέγιστης ταχύτητας αύξησης του ύψους (ΜΤΑΥ) όπου η μάζα σώματος και η μυϊκή δύναμη αυξάνονται σημαντικά, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερη μηχανική φόρτιση των τενόντων. Σκοπός της παρούσας διαχρονικής έρευνας ήταν η καταγραφή των αλλαγών στις μορφολογικές και μηχανικές ιδιότητες του Αχιλλείου τένοντα (ΑΤ) και η ερμηνεία των μηχανισμών που προκαλούν τις αλλαγές αυτές γύρω από την ηλικία της ΜΤΑΥ.Πρώτος στόχος ήταν η μέτρηση του βαθμού συσχέτισης μεταξύ της μέγιστης μυϊκής δύναμης, της μάζας σώματος και της ωρίμανσης στις μηχανικές ιδιότητες του ΑΤ (σκληρότητα, μέτρο ελαστικότητας, ποσοστιαία διάταση και πίεση) και η σύγκριση των μοτίβων προσαρμογής μεταξύ αγοριών και κοριτσιών κατά την εφηβεία. Ο δεύτερος στόχος ήταν να απαντηθεί το ερώτημα αν υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ της συμμετοχής στην άθληση και της ωρίμανσης και αν έχουν επίδραση πάνω στην ικανότητα ελέγχου της κίνησης και στις αλλαγές των μηχανικών/μορφολογικών ιδιοτήτων του ΑΤ γύρω από την ΜΤΑΥ. Ο τρίτος στόχος ήταν να προσδιοριστεί η επίδραση του διαφορετικού μήκους του μυοτενόντιου συστήματος (ΜΤΣ) της ποδοκνημικής άρθρωσης σε τρείς γωνιακές θέσεις, σε συνάρτηση με το φύλο και τη συμμετοχής στην άθληση, πάνω στις διαχρονικές προσαρμογές του ΑΤ κατά τη διάρκεια της προ-εφηβικής και εφηβικής ανάπτυξης.Πήραν μέρος 41 συμμετέχοντες που βρισκόταν σε ηλικία κοντά στη ΜΤΑΥ ηλικίας 9- 14 ετών, 20 αγόρια και 21 κορίτσια και οι 22 ήταν αθλητές ενώ οι 19 μη αθλητές. Στις τρεις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν μετρήθηκαν τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων και οι μορφολογικές, μηχανικές ιδιότητες του ΑΤ. Οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν σε τυχαία σειρά για 18 μήνες στις ίδιες μετρήσεις υπό παρόμοιες συνθήκες κάθε 6 μήνες, και εκτέλεσαν ισομετρικές πελματιαίες κάμψεις κλιμακούμενης έντασης στις γωνιακές θέσεις -15ο, 0ο και +15ο, για την μέτρηση της ροπής και τον υπολογισμό των ιδιοτήτων του ΑΤ με τη χρήση ισοκινητικού δυναμόμετρου και υπερηχογράφου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στα αγόρια η αύξηση της σκληρότητας του ΑΤ συσχετίστηκε με την αύξηση της δύναμης, η οποία προκαλεί προσαρμογές στην εσωτερική σύσταση και δομή του ΑΤ ενώ στα κορίτσια οφείλεται επιπρόσθετα στη συνδρομή της αύξησης της μάζας σώματος. Παρατηρήθηκε ένα διαφορετικό μοντέλο προσαρμογής μεταξύ των δύο φύλων, στο οποίο οι αλλαγές στον τενόντιο ιστό έγιναν σε διαφορετικό χρόνο, ρυθμό και μέγεθος. Η ικανότητα ελέγχου της κίνησης βελτιώθηκε με την ωρίμανση τόσο στους αθλητές όσο και στους μη αθλητές, ενώ υπάρχουν ενδείξεις μεγαλύτερης βελτίωσης στους αθλητές. Οι αθλητές είχαν μεγαλύτερη αύξηση της μάζας του σώματος, μέγιστης δύναμης, και διαστάσεις του ΑΤ ενώ ο ρυθμός αύξησης της πίεσης ήταν μικρότερος σε σύγκριση με τους μη αθλητές για δεδομένη δύναμη. Στη γωνία -15ο (θέση ραχιαίας κάμψης) της ποδοκνημικής παρατηρήθηκε μεγαλύτερος ρυθμός μεταβολής και μεγαλύτερη σκληρότητα (απόλυτη και σχετικοποιημένη) στα αγόρια και τους αθλητές. Παρατηρήθηκε διαφορετικός χρονισμός στην εμφάνιση αυτών των αλλαγών, μεταξύ των δύο φύλων και αθλητών–μη αθλητών κυρίως στη γωνία των -15ο. Τέλος, βρέθηκαν ενδείξεις επίδρασης της προπόνησης σε μικρά μήκη του ΜΤΣ, με αποτέλεσμα ο ΑΤ των αθλητών-αγοριών να είναι σκληρότερος από των αθλητών-κοριτσιών για την ίδια δύναμη/μάζα, και ίδιο επίπεδο φυσικής δραστηριότητας, ένα έτος πριν την ΜΤΑΥ. Η γνώση αυτών των ευρημάτων είναι χρήσιμη για τον προπονητικό σχεδιασμό σε εφήβους, για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας του κινδύνου τραυματισμών και για τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης κατά την περίοδο της ΜΤΑΥ όπου οι αλλαγές και ανισορροπίες κατά την προσαρμογή μυών και τενόντων είναι περισσότερο εμφανείς.