Realisations of performance in contemporary Greek art
Authors: Αντωνιάδου Αλεξάνδρα 
Published: December 2024

Η διδακτορική μου διατριβή αποτελεί την πρώτη μελέτη που προσεγγίζει, τόσο ιστορικά όσο και θεωρητικά, την εμφάνιση και εξέλιξη της performance art στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 2010. Αντλώντας από ένα διεπιστημονικό πλαίσιο - συμπεριλαμβανομένης της φεμινιστικής θεωρίας, της φιλοσοφίας, της κοινωνιολογίας, της ιστορίας της τέχνης, της ψυχολογίας, της ανθρωπολογίας, της οικονομίας, της πολιτικής και της πολιτισμικής θεωρίας - η μελέτη στοχεύει στην κάλυψη ενός εμφανούς κενού στην ιστορία της σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Η έρευνα ξεκινά με την ανάδυση επιτελεστικών καλλιτεχνικών πρακτικών στη δεκαετία του 1970, στις συνθήκες που έθεσε η επτάχρονη Δικτατορία (1967-1974) και παρακολουθεί, επιλεκτικά, τη σύνθετη τροχιά αυτών των πρακτικών, διερευνώντας παράλληλα τη σύνδεσή τους με τις ευρύτερες κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις. Η διατριβή δεν πρέπει να διαβαστεί ως έρευνα (survey) που καταγράφει κάθε performance που πραγματοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα που εξετάζεται, παρά το γεγονός ότι είναι η πρώτη βιβλιογραφική ανάλυση της ελληνικής performance art απο τη δεκαετία του 1970 μέχρι τη δεκαετία του 2010 τόσο στα αγγλικά όσο και στα ελληνικά. Το υλικό που περιλαμβάνεται είναι επιλεκτικό και έχει αντληθεί μετά από χρόνια έρευνας πεδίου, και όμως παρουσιάζει, και αντιπροσωπεύει, το φάσμα των θεμάτων και των θέσεων που συνθέτουν την ιστορία της performance art στην Ελλάδα. Ο ισχυρισμός μου είναι ότι η άνοδος και η καθιέρωση της performance art στην Ελλάδα αντανακλούσε τόσο την πολιτική ζύμωση της εποχής (αρχές της δεκαετίας του 1970) όσο και το αίτημα για μια δυνατότητα φυγής από τα παραδοσιακά μέσα της τέχνης. Ο διπλός στόχος αυτής της μελέτης είναι, πρώτον, να συμβάλει και να ενθαρρύνει την ενσωμάτωση της τέχνης της performance σε μια αναθεωρημένη ελληνική ιστορία της τέχνης και, δεύτερον, να συμβάλει στη διεύρυνση της ιστορίας της performance art σε ένα διεθνές πλαίσιο μέσα απο την πραγμάτευση άγνωστου μέχρι σήμερα υλικού που συντέθηκε σε μια μελέτη μεγάλης έκτασης. Η διατριβή απαίτησε μεγάλης κλίμακας επιτόπια έρευνα και την υπέρβαση ενός μείζονος εμποδίου: την απουσία σχετικών δημόσιων αρχείων. Αυτός ήταν ένας λόγος για τον οποίο ακόμη και μια στοιχειώδης γραμμική ιστορία της performance art υπήρξε ένα τόσο δύσκολο έργο στο παρελθόν. Ένας δεύτερος λόγος είναι η συνολική περιθωριοποίηση της θεωρίας της performance art στο ελληνικό πλαίσιο. Μέσα από το ελληνικό παράδειγμα, η διατριβή φωτίζει νέες πτυχές όχι μόνο της performance αλλά και των μετα-επιτελεστικών (post-performance) συμμετοχικών πρακτικών συμπεριλαμβάνοντας νέες ιδέες και έννοιες. Εντοπίζοντας θεμελιώδη ζητήματα στην παραγωγή, διάδοση και πρόσληψη της performance art στην Ελλάδα, αναλύω κριτικά όχι μόνο τα επιτεύγματα και τις δυνατότητές της, αλλά και τα αδιέξοδα και τις αποτυχίες της. Η πρόθεσή μου με την ανάληψη αυτής της έρευνας ήταν να διαψεύσω την ιδέα – που υπονοείται ή δηλώνεται ως γεγονός στις ιστορίες της σύγχρονης ελληνικής τέχνης – ότι η τέχνη της performance είχε μόνο μια σποραδική και ασυνεπή παρουσία σε αυτή την «περιφερειακή» σκηνή. Υποστηρίζω ότι οι καλλιτέχνες που εξετάζονται σε αυτή τη μελέτη αποτελούν καθοριστικό μέρος της ιστορίας της performance στον 20ό και 21ο αιώνα, θέτοντας έτσι τους όρους και καλώντας για περαιτέρω έρευνα για το θέμα.