Η ψυχοκινητική εκπαίδευση ως μέσο βελτίωσης της ικανότητας προσοχής παιδιών που φοιτούν στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση (νηπιαγωγείο) υπό το πρίσμα της ένταξης
Authors: Ρούβαλη Αιμιλία 
Published: February 2025

Η παρούσα διατριβή αφορά τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας καινοτόμου ψυχοκινητικού προγράμματος για την ενίσχυση των επιτελικών λειτουργιών των μικρών παιδιών ως μέσου βελτίωσης της προσοχής και συγκέντρωσής τους στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης. Η έρευνα χωρίστηκε σε δύο μέρη, την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος και την τελική εφαρμογή του. Η πιλοτική εφαρμογή αποσκοπούσε στη διερεύνηση της εφαρμοσιμότητας και της αποδεκτότητας του προγράμματος από εκπαιδευτικούς και παιδιά και στον ενδελεχή έλεγχο της εφαρμοσιμότητας του ερευνητικού σχεδιασμού, προκειμένου να αξιολογηθεί το κατά πόσο μια μελλοντική μελέτη μεγαλύτερης κλίμακας θα ήταν εφικτή. Στην πιλοτική εφαρμογή συμμετείχαν τέσσερις τάξεις Νηπιαγωγείου με τμήματα ένταξης με αναλογία 1:1 (μία τάξη ελέγχου για κάθε πειραματική). Στο πλαίσιο της πιλοτικής μελέτης αναπτύχθηκαν και αξιολογήθηκαν τρία εργαλεία (ημερολόγιο εκπαιδευτικού, ερωτηματολόγιο εκπαιδευτικών και ερωτηματολόγιο γονέων/κηδεμόνων). Τα αποτελέσματα της πιλοτικής μελέτης υπέδειξαν την πλήρη αποδεκτότητα όλων των στοιχείων του προγράμματος από εκπαιδευτικούς και παιδιά καθώς και ότι, με μικρές τροποποιήσεις, μια τελική εφαρμογή θα ήταν εφικτή. Η τελική μελέτη έλαβε χώρα στον νομό Αχαΐας με τη συμμετοχή 18 τάξεων Νηπιαγωγείου (αναλογία 2:1, 12 τάξεις Νηπιαγωγείου στην πειραματική ομάδα και 6 τάξεις Νηπιαγωγείου στην ομάδα ελέγχου), 22 εκπαιδευτικών και 273 παιδιών. Η έρευνα διήρκησε 11 εβδομάδες. Η αξιολόγηση των επιτελικών λειτουργιών των παιδιών στηρίχθηκε σε τρεις πηγές [σταθμισμένο εργαλείο (άμεση αξιολόγηση), ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών και ερωτηματολόγια γονέων/κηδεμόνων (έμμεση αξιολόγηση)], με σκοπό την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής εγκυρότητας και αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων. Η στατιστική ανάλυση, όπως και οι σχετικοί με αυτήν έλεγχοι προϋποθέσεων, έγιναν με τη χρήση του λογισμικού SAS Enterprise Guide. Από την παραπάνω ανάλυση προέκυψε ότι τα παιδιά που συμμετείχαν στην πειραματική ομάδα παρουσίασαν στατιστικά σημαντική βελτίωση των επιτελικών λειτουργιών τους σε σχέση με τα παιδιά της ομάδας ελέγχου. Τα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης ήρθαν σε πλήρη συμφωνία με τα αποτελέσματα της περιγραφικής στατιστικής. Τα ερωτηματολόγια των εκπαιδευτικών και των γονέων/κηδεμόνων παρουσιάζουν ταύτιση τόσο με τα αποτελέσματα του σταθμισμένου εργαλείου όσο και μεταξύ τους. Συνοψίζοντας, η παρούσα διδακτορική έρευνα οδήγησε στην εξαγωγή σημαντικών συμπερασμάτων σχετικά με την αξιοποίηση της ψυχοκινητικής εκπαίδευσης ως μέσου ενίσχυσης της προσοχής. Στο πλαίσιο της παρούσας ιδακτορικής έρευνας, σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε ένα καινοτόμο πρόγραμμα ψυχοκινητικής εκπαίδευσης με τη μορφή ολοκληρωμένης εργαλειοθήκης, το οποίο και αναδείχθηκε ως πιο αποτελεσματικό στην ενίσχυση των επιτελικών λειτουργιών σε σχέση με την υπάρχουσα εκπαίδευση. Τόσο το πρόγραμμα όσο και η εργαλειοθήκη του σχεδιάστηκαν και δομήθηκαν με τρόπο τέτοιον, ώστε να δρουν συμπεριληπτικά (όχι μόνο να μην παρεμποδίζεται, αλλά και να ενισχύεται η ενεργή συμμετοχή όλων των παιδιών της κάθε τάξης). Τέλος, αναπτύχθηκαν δύο ερωτηματολόγια για την άτυπη αξιολόγηση των επιτελικών λειτουργιών παιδιών Νηπιαγωγείου, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στο μέλλον από εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο της διδασκαλίας τους.