КМШ ӨЛКӨЛӨРҮНҮН ЖАЗА ӨТӨӨ ОРГАНДАРЫНДА ЖАСАЛГАН ЗОРДУК-ЗОМБУЛУК КЫЛМЫШТАРЫНЫН КЫЛМЫШ-КРИМИНАЛИСТИКАЛЫК МҮНӨЗДӨМӨСҮ
Authors: Орозбаева Ж.М. 
Published: December 2024

Макаланын максаты бул тармактагы заманбап реалдуулуктарды эске алуу менен Казакстан Республикасынын укук коргоо органдарындагы зордук-зомбулук кылмыштарынын толук сүрөттөлүшүн чагылдыруу. Өзгөчө Россия Федерациясына жана Казакстанга мүнөздүү болгон түзөтүү мекемелериндеги зордук-зомбулук кылмыштарынын жакшы жана сандык параметрлери чагылдырылат. Түрмөлөрдө антисоциалдык көз караштардын өзгөчө контингентинин түзүлүшүнө таасир эткен бир катар факторлор мүнөздөлөт; жаза мөөнөтүн өтөп жаткан соттолгондордун кылмыштуу көрүнүштөрүнүн көбөйүшүнө таасир эткен заманбап тенденциялар акыркы шарттарда, анын ичинде Россия Федерациясында жана Казакстанда уюшкан формаларын эске алуу менен зордук-зомбулук кылмыштарын кылмыш жана соттук-медициналык мүнөздөөгө жалпы мамиле жасашты. Макалада администрациянын канааттандырарлык эмес ишмердүүлүгү менен байланышкан уюштуруу жана административдик факторго басым жасалат, түрмө мекемелери жана алар уруксат берген кемчиликтер. Автор соттолгондордун агрессивдүүлүгүнүн жогорулашынын негизги себеби жана камакка алынган жерлерде кылмыш жоопкерчилигине тартылуучу кылмыштын кечиктирилгендиги жөнүндө позициясы чагылдырылат. Макалада жаза өтөө мекемелериндеги зордук-зомбулук кылмыштарынын татаал жана көп кырдуу мүнөзүн түшүнүү үчүн комплекстүү ыкманы талап кылган жагдайлар тастыкталат жана талашка салынат, бул социалдык коркунучтуу көрүнүшкө каршы күрөшүүнүн өзгөчө натыйжалуу стратегиясын аныктоого мүмкүндүк берет. Кылмыштуу жана криминалисттик мүнөздөмөлөрдүн структуралык элементтери көрсөтүлөт, алар кылмыштуулуктун конкреттүүлүгүн кылмыштуу аткаруу органдарынын атайын контингенти тарабынан аныктайт. Ошентип, макалада айтылган кылмыш-криминалистикалык баалоо анын элементтеринин бир кыйла кеңири спектрин камтыйт, бул элементти татаал позициялардан түшүнүүгө мүмкүндүк берет, бул кылмыштардын берилген категориясын изилдөө методологиясын иштеп чыгууну жеңилдетет.

Целью статьи является изложить комплексную характеристику насильственной преступности в уголовно-исполнительных учреждениях Республики Казахстан с учетом современных реалий в данной сфере. Отражены добротные и количественные параметры насильственной преступности в уголовно-исполнительных учреждениях, особенно характерные для Российской Федерации и Казахстана. Обозначены комплекс факторов, влияющих на образование у спецконтингента антиобщественных взоров в местах лишения свободы; показаны современные склонности, влияющие на усиление преступных проявлений со стороны осужденных, отбывающих наказание в уголовно-исполнительных учреждениях. Проведен совокупный подход к криминолого-криминалистической характеристике насильственной преступности в новейших условиях, в том числе с учетом её организованных форм в Российской Федерации и в Казахстане. Главный акцент в статье сделан на организационно-управленческом факторе, который связан с неудовлетворительной деятельностью самой администрации уголовно-исполнительные учреждения и допускаемые ими упущения. Высказана авторская позиция на основные причины роста агрессивности осужденных и высокой латентности отслеживаемой пенитенциарной преступности в местах лишения свободы. В статье обоснованы и аргументированы обстоятельства, требующие комплексного подхода к постижению такого трудного и многогранного характера насильственной преступности в уголовно-исполнительные учреждения, который разрешает определить особенно результативную стратегию противодействия данного социально-опасного явления. Показаны структурные элементы криминолого-криминалистической свойства, определяющие специфичность делаемых правонарушений спецконтингентом уголовно-исполнительные учреждения. Таким образом, высказанная в статье криминолого-криминалистическая оценка охватывает довольно широкий круг их элементов, что разрешает постигать данный элемент с комплексных позиций, облегчающий разработку методологии расследования предоставленной категории правонарушений.

The purpose of the article is to present a comprehensive description of violent crimes in law enforcement agencies in the Republic of Kazakhstan, taking into account modern realities in this field. The good and quantitative parameters of violent crimes in correctional institutions, which are especially characteristic of the Russian Federation and Kazakhstan, are reflected. A number of factors affecting the formation of a special contingent of antisocial views in prisons are characterized; modern trends affecting the increase in criminal manifestations of convicts serving their sentences in correctional institutions have adopted a common approach to the criminal and forensic characterization of violent crimes in the latest conditions, including taking into account their organized forms in the Russian Federation and Kazakhstan. The focus of the article is on the organizational and administrative factor associated with the unsatisfactory activity of the administration itself. The penitentiary institutions and the omissions allowed by them. The author's position on the main reason for the increase in the aggressiveness of convicts and the high latency of prosecuted correctional crime in places of detention is expressed. The article substantiates and argues the circumstances that require an integrated approach to understanding the difficult and multifaceted nature of violent crimes in correctional institutions, which makes it possible to define a particularly effective strategy for combating this socially dangerous phenomenon. Structural elements of criminal and forensic characteristics are shown, which determine the specificity of crimes by a special contingent of criminal executive authorities. Thus, the criminal-forensic assessment expressed in the article includes a fairly wide range of its elements, which makes it possible to understand this element from complex positions, which facilitates the development of a methodology for studying the given category of crimes.