Εφαρμογή και διενέργεια πρότυπου μοντέλου ενδοομιλικών συναλλαγών στην ελληνική επικράτεια
Authors: Τζαβάρας Μάριος 
Published: November 2021

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τα φορολογικά κίνητρα σχετικά με τις αποφάσεις τιμολόγησης μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων των εταιριών που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και επικεντρώνεται στη συμπεριφορά τιμολόγησης των ενδοομιλικών συναλλαγών μεταξύ συνδεδεμένων μερών. Στο εμπειρικό μέρος της διατριβής, ερευνάται κατά πόσο οι συνδεδεμένες εταιρείες, μέσω των ενδοομιλικών συναλλαγών, διαμορφώνουν τα φορολογητέα αποτελέσματα τους ανάλογα με το εκάστοτε φορολογικό περιβάλλον και την εφαρμοζόμενη φορολογική πολιτική.Το δείγμα της ανά χείρας εμπειρικής έρευνας, αντλήθηκε από τη βάση δεδομένων Amadeus (Analyze MAjor Databases from EUropean Sources) Tp-Catalyst (TP 96, March 2018 edition) και αποτελείται από 2.131 επιχειρήσεις από όλους σχεδόν τους κλάδους της ελληνικής οικονομίας, εκ των οποίων οι 971 είναι ανεξάρτητες και οι 1.160 συνδεδεμένες με άλλες επιχειρήσεις (μη ανεξάρτητες). Το σύνολο του δείγματος αποτελείται από 17.048 παρατηρήσεις, εκ των οποίων οι 7.768 αναφέρονται σε ανεξάρτητες και οι 9.280 σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Τα εξεταζόμενα έτη της έρευνας είναι από το 2010 έως και το 2017.Για την εμπειρική ανάλυση πραγματοποιήθηκε περιγραφική στατιστική, έλεγχος υποθέσεων και ανάλυση παλινδρόμησης για δεδομένα panel, με αυτοπαλίνδρομο υπόδειγμα διόρθωσης σφάλματος (VECM) με δύο χρονικές υστερήσεις. Τα αποτελέσματα της έρευνας, επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματα της διεθνούς βιβλιογραφίας. Διαπιστώνεται ότι οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις δηλώνουν μικρότερο περιθώριο κέρδους, έχουν μικρότερη φορολογική επιβάρυνση και μικρότερο δείκτη BR από τις ανεξάρτητες επιχειρήσεις. Επίσης αποδεικνύεται ότι η αύξηση των φορολογικών συντελεστών επέφερε μεγαλύτερη χειραγώγηση των τιμών των ενδοομιλικών συναλλαγών, με σκοπό τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, των επιχειρήσεων. Η αυστηροποίηση όμως του ΚΦΕ και η μεταφορά της αποκλειστικής ευθύνης του ελέγχου των ενδοομιλικών συναλλαγών στο Υπουργείο Οικονομικών (νυν ΑΑΔΕ), είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της χειραγώγησης, η οποία απεικονίστηκε με τη σταδιακή αύξηση του δείκτη BR. Τα υποδείγματα παλινδρόμησης VAR, απέδειξαν ότι υπάρχουν βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες σχέσεις αιτιότητας μεταξύ των μεταβλητών που αναλύονται, οι οποίες παρέχουν σημαντικές ενδείξεις ότι οι τιμές των μεταβλητών επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από τις πρακτικές των διοικήσεων των επιχειρήσεων, ούτως ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος της μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης. Η εμπειρική έρευνα της παρούσας εργασίας είναι καινοφανής στην Ελλάδα. Το μέγεθος του δείγματος ως προς τον αριθμό των εταιρειών, τον αριθμό των διαθέσιμων δεικτών και το βάθος χρόνου, επέτρεψε την ανάλυση μέσω ενός υποδείγματος VECM, ώστε να εξετασθεί η πιθανή χρήση των ενδοομιλικών συναλλαγών από συνδεδεμένες εταιρείες για τη μείωση της φορολογικής τους επιβάρυνσης. Τα αποτελέσματα παρέχουν στις εποπτικές αρχές ένα πλαίσιο αναφοράς για μελλοντικούς ελέγχους, καθώς δείχνουν ότι η χειραγώγηση είναι σημαντική τόσο βραχυπρόθεσμα, όσο και μακροπρόθεσμα. Η χρήση ενός υποδείγματος VECM με δύο χρονικές υστερήσεις, αποκάλυψε ότι η χειραγώγηση δεν περιορίζεται εντός ενός οικονομικού έτους και οι εποπτικές αρχές πρέπει να εξετάζουν δεδομένα από ένα ευρύτερο χρονικό διάστημα κατά τη διενέργεια των ελέγχων τους.