Μελέτη του ρόλου του γονιδίου ABCB6 στον ενδοκυττάριο μεταβολισμό του σιδήρου και στη λειτουργία φυσιολογικών και νεοπλασματικών κυττάρων
Authors: Παλαιολόγου Δανάη 
Published: January 2014

Στόχος της διατριβής ήταν η μελέτη ρόλου του πρόσφατα αναγνωρισμένου γονιδίου ABCΒ6, που ανήκει στην οικογένεια των ABC μεταφορέων. Εξετάστηκαν τόσο η πιθανή συμμετοχή του στο μεταβολισμό του σιδήρου, όσο και στην εμφάνιση ανθεκτικότητας σε ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία (ΟΜΛ). Καθώς το ABCB6 εδράζεται στο μιτοχόνδριο έχει προταθεί πιθανή συμμετοχή του τόσο στη σύνθεση των σιδηροθειούχων συμπλόκων, όσο και στο βιοσυνθετικό μονοπάτι της αίμης. Προκειμένου να ελεγχθούν οι παραπάνω υποθέσεις, μελετήθηκαν αρχικά οι μεταβολές της έκφρασης του γονιδίου μετά από επιδράσεις με ουσίες που τροποποιούν την ενδοκυττάρια συγκέντρωση σιδήρου και στη συνέχεια συσχετίστηκε η έκφρασή του με μεταβολές στη σύνθεση της αίμης. Η συμμετοχή του γονιδίου στη σύνθεση των σιδηροθειούχων συμπλόκων μελετήθηκε μετά από σίγαση του γονιδίου με τη μέθοδο του μικρού παρεμβαλλόμενου RNA. Από την παρούσα μελέτη προκύπτει ότι το γονίδιο ABCB6 επηρεάζεται από τα επίπεδα του ενδοκυττάριου σιδήρου στο μεταγραφικό επίπεδο, χωρίς όμως να είναι ξεκάθαρος προς το παρόν ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτό ή το συγκεκριμένο μονοπάτι στο οποίο συμμετέχει το γονίδιο. Καταστολή της έκφρασης του γονιδίου ABCB6 δεν επηρέασε τη σύνθεση και εξαγωγή των σιδηροθειούχων συμπλόκων από το μιτοχόνδριο. Πιο πιθανό φαίνεται να εμπλέκεται στο βιοσυνθετικό μονοπάτι της αίμης, όπως έχει προταθεί και από τους Krishnamurthy και συνεργάτες (2006), καθώς μεταβολές στην έκφραση του γονιδίου «συντονίζονται» με μεταβολές στη σύνθεση της αίμης. Λειτουργικό ισόμορφο του γονιδίου ABCB6 έχει εντοπιστεί, εκτός από το μιτοχόνδριο, και στην κυτταρική μεμβράνη και αυξημένη έκφρασή του έχει συσχετιστεί με εμφάνιση ανθεκτικότητας σε χημειοθεραπευτικές ουσίες. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε η έκφραση του γονιδίου ABCB6 και των γνωστών ABC μεταφορέων ABCB1 και ABCG2 σε νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με ΟΜΛ. Τα αποτελέσματα συσχετίστηκαν με τα κλινικοεργαστηριακά χαρακτηριστικά τους, άλλους προγνωστικούς παράγοντες καθώς και την πορεία της νόσου. Ανευρέθηκε συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης των γονιδίων ABCB6 και ABCB1 και την επίτευξη πλήρους ύφεσης μετά τη θεραπεία εφόδου. Τα γονίδια αυτά παρουσίασαν στατιστικά σημαντική υπερέκφραση σε ασθενείς που δεν ανταποκρίθηκαν στη χημειοθεραπεία εφόδου σε σχέση με αυτούς που πέτυχαν πλήρη ύφεση. Αντίθετα δε βρέθηκε συσχέτιση ανάμεσα στην έκφραση των γονιδίων ABCB6, ABCB1, ABCG2 και στην πιθανότητα υποτροπής και τη συνολική επιβίωση. Ακόμη η έκφραση των παραπάνω γονιδίων δε σχετίστηκε με γνωστούς προγνωστικούς παράγοντες στην ΟΜΛ, όπως ο καρυότυπος, η ηλικία και η παρουσία μεταλλάξεων στο γονίδιο FLT3. Η έκφραση των τριών γονιδίων κατά τον επανέλεγχο μετά τη θεραπεία εφόδου δε συσχετίστηκε με την επίτευξη ύφεσης. Το γονίδιο ABCG2 βρέθηκε να υπερεκφράζεται σε ασθενείς με ΟΜΛ που αναπτύχθηκε σε έδαφος μυελοϋπερπλαστικού συνδρόμου σε σχέση με τους ασθενείς με de novo ΟΜΛ. In vitro μελέτη σε κυτταρική σειρά οξείας μυελογενούς λευχαιμίας κατέδειξε ότι το γονίδιο ABCB6 υπερεκφράζεται μετά από έκθεση στη χημειοθεραπευτική ουσία Ετοποσίδη.