RƏQƏMSAL BİZNESDƏ SAHİBKARLIQ SUBYEKTLƏRİNİN MALİYYƏLƏŞDİRİLMƏSİNİN ƏSAS PROBLEMLƏRİNİN TƏHLİLİ
Authors: Mirələm Həsənli Mirələm Həsənli , Əli Quliyev Əli Quliyev 
Published: April 2023

Son illərdə qlobal ticarət və rəqəmsal şəbəkələrdə artım sürət qazanmağa başlayıb. İqtisadi nöqteyi-nəzərdən iqtisadi əməliyyatların rəqəmsallaşdırılması bir çox iqtisadi fəaliyyətin yenidən qurulmasına səbəb olmuşdur. Rəqəmsallaşma, iqtisadi iştirakçılarla eyni vaxtda ünsiyyət, şəffaflıqla axtarış xərclərini azaldır və fiziki məsafələrdən daha çox elektron mühit yaradır. Bu rəqəmsal şəbəkə xüsusilə beynəlxalq ticarət kontekstində mühüm qarşılıqlı əlaqələr yaradır. Rəqəmsal şəbəkələr alıcılara və satıcılara daha sürətli əlaqə yaratmağa imkan verir (zəng xərclərini azaldır) və rabitə və koordinasiya xərclərini azalda bilər (göndərmə xərclərini azaldır). Rəqəmsal yanaşmadan əvvəl proses əsasən fiziki idi. Məsələn, nağd ödənişlər, çeklər, fakturalar, konosamentlər, hesabatlar, üzbəüz görüşlər. Bu gün müəssisələr təqdim etdikləri xidmətlər və müştərilərə çatmaq baxımından rəqəmsal texnologiyalardan böyük fayda əldə edirlər. Rəqəmsal iqtisadiyyat yanaşması ilə mal və xidmətlərin istehsalı və ticarətinə internet əsaslı rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi qlobal iqtisadiyyatın getdikcə daha vacib hissəsinə çevrilmişdir. Rəqəmsal iqtisadiyyat ümumiyyətlə telekommunikasiya, internet, informasiya texnologiyaları xidmətləri, aparat və proqram təminatını əhatə edən informasiya və kommunikasiya texnologiyaları sektorunda iqtisadi fəaliyyətlər kimi müəyyən edilir. Rəqəmsal ticarətin bütün formaları rəqəmsal texnologiyalarla təmin edilsə də, rəqəmsal ticarətin hamısı rəqəmsal şəkildə çatdırıla bilməz. Rəqəmsal ticarət əməliyyatlarından istifadə biznes əməliyyatlarının daha çox maraqlı tərəfə çatma sürətini artırır və sifarişlərə daha effektiv cavab verir. Rəqəmsal biznes fəaliyyətlərinə həmçinin təşkilatlararası fəaliyyətlər, təchizatçılar, distribyutorlar, tərəfdaşlar, müştərilər və s. elementləri qlobal əsasda onlayn əlaqələri effektiv şəkildə birləşdirir. Rəqəmsallaşma ticarətin miqyasını, əhatə dairəsini və sürətini artırır. Bu, şirkətlərə dünya üzrə daha çox rəqəmsal əlaqədə olan müştərilərə yeni məhsul və xidmətlər təqdim etməyə imkan verir. O, həmçinin bizneslərə, xüsusən də kiçik müəssisələrə böyümə maneələrini aradan qaldırmaq, ödənişləri asanlaşdırmaq, əməkdaşlığa imkan vermək, bulud əsaslı xidmətlərdən istifadə etməklə əsas vəsaitlərə investisiya etməkdən qaçmaq və alternativ maliyyələşdirmə mexanizmlərindən istifadə etmək kimi yeni və innovativ rəqəmsal vasitələrdən istifadə etməyə imkan verir. Yuxarıda qeyd edilənlər sahibkarlıq subyektlərini rəqəmsal biznes yönümündə fəaliyətini məcbur edir. Ancaq bu yöndə sahibkarlıq subyektlərinin maliyyəyə ehtiyacları var.
Məqalə sahibkarlıq subyektlərinin rəqəmsal biznes yönümündə fəaliyətinin əsas problemləri və maliyyələşdirilməsinin müasir vəziyyəti təhlili məsələlərinə həsr olunmuşdur. Bu zaman sahibkarlıq subyektlərinin rəqəmsal biznes yönümündə fəaliyətinin maliyyələşdirilməsində tətbiq olunan mexanizmlər üsulları təhlil edilmiş, rəqəmsal biznesin maliyyələşdirmə mənbələrinin təhlili aparılmış, o cümlədən bankların və dövlət layihələrinin sahibkarlığın rəqəmsal yönümlü inkişafı və maliyyələşdirilməsində rolunun qiymətləndirilməsi təhlilə cəlb edilmişdir.
Açar sözlər: maliyyələşdirmə mənbələri, rəqəmsal biznesin, dövlət layihələri, bank, biznes proqnozu.