Ανεργία και υγεία σε περίοδο οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα
Authors: Λατσού Δήμητρα 
Published: September 2021

Σκοπός: Η διερεύνηση των σχέσεων και καταγραφή των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα στο επίπεδο υγείας του άνεργου πληθυσμού. Ειδικότερα, το ερευνητικό ενδιαφέρον εστιάζεται στις επιπτώσεις της ανεργίας στη σωματική και ψυχική υγεία, την οικονομική δυσχέρεια, τις συμπεριφορές υγείας και τη χρήση υπηρεσιών υγείας. Μεθοδολογία: Συγχρονική μελέτη παρατήρησης διεξήχθη στον άνεργο πληθυσμό που επισκέφθηκε τα Κέντρα Προώθησης της Απασχόλησης (ΚΠΑ2) του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ) στην Αττική κατά την περίοδο Ιούνιο 2016 έως και Σεπτέμβριο 2017. Η έρευνα έλαβε άδεια από τη Διοίκηση του ΟΑΕΔ και την Επιτροπή Ερευνητικής Δεοντολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με ένα σύνθετο, αυτοσυμπληρούμενο ερωτηματολόγιο και ακολουθήθηκε η στρωματοποιημένη δειγματοληψία. Η στατιστική ανάλυση βασίστηκε σε περιγραφική και επαγωγική στατιστική. Τα επίπεδα σημαντικότητας ήταν αμφίπλευρα και η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο επίπεδο 0,05. Αποτελέσματα: Το τελικό δείγμα της παρούσας διδακτορικής ήταν 830 άνεργα άτομα με ποσοστό ανταπόκρισης 73,5%. Η πλειοψηφία των ανέργων ήταν γυναίκες (66,1%), ανήκε στην ηλικιακή ομάδα 20-30 ετών (36,1%) και είχε ολοκληρώσει τριτοβάθμια εκπαίδευση (54,4%). Πολύ χαμηλό ποσοστό των ανέργων (16,4%) έπασχε από κάποια μακροχρόνια ασθένεια. Σχεδόν 3 στους 10 ήταν μακροχρόνια άνεργοι με μέση διάρκεια 4 έτη. Το 54,2% δήλωσε μηνιαίο καθαρό εισόδημα νοικοκυριού έως €1.500 πριν από την ανεργία, ποσοστό που αυξήθηκε σε 90,2% κατά την περίοδο της ανεργίας (p≤0.001). Περίπου 1 στους 3 ανέργους δήλωσε ότι απασχολείται σε περιστασιακές εργασίες ή βασίζεται στην οικονομική στήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον. Το 23,1% αντιμετώπιζε υψηλή οικονομική δυσχέρεια. Σχετικά με τη ψυχική υγεία, το 55,2% παρουσίαζε καταθλιπτικά συμπτώματα και η σωματική κατάσταση υγείας μειώθηκε σημαντικά συγκρινόμενη με πριν την ανεργία κατά 16,7 μονάδες (p≤0.001). Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι άνεργοι δεν άλλαξαν τις διατροφικές τους συμπεριφορές, ωστόσο μείωσαν τη σωματική άσκηση. Θετικό ήταν το εύρημα ότι η χρήση αλκοόλ και καπνού δεν αυξήθηκε. Η πλειοψηφία του δείγματος επιλέγει κυρίως το δημόσιο σύστημα υγείας ή τις συμβεβλημένες υπηρεσίες υγείας, με εξαίρεση την οδοντιατρική φροντίδα και τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, όπου επιλέγονται ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας. Το 42,4% δήλωσε ανεκπλήρωτες ανάγκες υγείας λόγω οικονομικής αδυναμίας στη συνασφάλιση, όμως μόνο το 15,1% επισκέφθηκε κοινωνικές δομές για την κάλυψη των αναγκών του. Ως προς τις δαπάνες για υπηρεσίες υγείας, η έρευνα απέδειξε ότι δαπανώνται €1.520 ετησίως ανά νοικοκυριό και ειδικότερα €323 με τη μορφή συνασφάλισης και €1.197 για άμεσες πληρωμές, οι οποίες συνάγονται υψηλό ποσοστό καταστροφικών δαπανών (19%). Διαφοροποιήσεις παρατηρήθηκαν όταν τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν με βάση τα δημογραφικά και κοινωικοοικονομικά χαρακτηριστικά του δείγματος. Συμπεράσματα: Η αύξηση της ανεργίας και οι προαναφερόμενοι παράγοντες που συνδέονται με την υγεία τεκμηριώθηκε ότι συμβαδίζουν σε μια αμφίδρομη και ανατροφοδοτούμενη σχέση. Τα ευρήματα πρέπει να ληφθούν υπόψη από τους σχεδιαστές κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής υγείας, προκειμένου να αναπτυχθούν στρατηγικές αντιμετώπισης της ανεργίας, πολιτικές υποστήριξης και πλαίσια δράσεων για τη βελτίωση της υγείας του άνεργου πληθυσμού.