bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Akty prawne regulujące kwestie własnościowe i narodowościowe w Polsce w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej
Authors: Mazur Anna
Published: December 2023

Po zakończeniu II wojny światowej, w wyniku zmiany granic Polska znalazła się w sowieckiej strefie wpływów. Skutkowało to koniecznością zbudowania nowej państwowości i tożsamości społeczeństwa, opartej o ideologię komunistyczną. Był to również czas rozliczeń ze zdrajcami Narodu. W artykule przedstawiono najważniejsze akty prawne, mające wpływ na kształtowanie się kultury prawnej w pierwszych latach powojennych, a szczególny nacisk został położony na kwestię walki z Volksdeutschami.
Виселення жителів прикордонної зони УСРР у східні райони республіки (1934-1935 рр.)
Authors: Rozovyk Olesya
Published: December 2023

Between 1934-1935 the first big wave of forced relocations of border zone residents in Ukrainian SSR started. This process was due to the increase of international tensions, the construction of military facilities in these areas, as well as the negative attitude of the local population to the Soviet regime. Republican leadership feared that in case of an armed conflict between USSR and Poland or Germany, the local people will support the entry of foreign troops. Another motive to evict people was bullying the inhabitants of the western regions who had remained there and forcing them to join the collective farms. The migration process took place in difficult conditions of acute shortage of food and feed caused by famine (Golodomor) and negative attitude towards newcomers from the eastern region residents. Therefore, most of the immigrants could not settle in new places and resettled to the cities to find a job or were returning to their homeland.
Konsekwencje polskiej transformacji w percepcji dwóch pokoleń Polaków
Authors: Chodkowska Maria , Kazanowski Zdzisław
Published: December 2023

Przedmiotem tego artykułu jest percepcja jednej z najistotniejszych zmian dla narodu polskiego, jaką była transformacja ustrojowa po roku 1989. W opracowaniu uwzględniono różnice pokoleniowe w ocenie konsekwencji tej zmiany dla różnych obszarów uczestnictwa społecznego: funkcjonowania indywidualnego, życia narodu polskiego i losów świata. Dla badań własnych opracowana została oryginalna procedura z autorskim narzędziem badawczym. Przebadano ogółem 490 osób, w tym 245 dorosłych oraz 245 ich dzieci uczęszczających do szkół ponadpodstawowych. W analizie uwzględniono zarówno różnice pokoleniowe w zakresie percepcji natężenia konsekwencji zmiany, jak i jej wartości, dodatniej lub ujemnej, w zależności od negatywnej bądź pozytywnej oceny wpływu. Analizę wyników badań poprzedza wprowadzenie przybliżające pojęcie zmiany społecznej jako przedmiotu analizy nauk społecznych.
Problem marginalizacji i wykluczenia społecznego Romów we współczesnej Polsce
Authors: Lejb-Buryś Monika
Published: December 2023

Artykuł traktuje o sytuacji mniejszości romskiej we współczesnej Polsce przez pryzmat problemów marginalizacji i wykluczenia społecznego, w szczególności ich przyczyn i przejawów. Przyjęto tezę, że największym wyzwaniem jest przełamanie ciągu przyczynowo-skutkowego: braki w wykształceniu – wysokie bezrobocie – ubóstwo, które dodatkowo pogłębiają spychanie tej mniejszości na margines życia społecznego oraz utrudniają rozwój w kluczowych dla każdej grupy dziedzinach. Skutkiem takich procesów jest najczęściej wykluczenie badanej mniejszości z życia społecznego. W artykule podjęto próbę analizy wybranych czynników marginalizacji Romów: niskiego wykształcenia, bezrobocia i ubóstwa, oraz prezentacji programów integracji mniejszości romskiej w Polsce.
Jewish themes in the Polish press photography on the example of the „Ilustrowany Kuryer Codzienny”
Authors: Zieliński Konrad
Published: December 2023

„Ilustrowany Kuryer Codzienny” (Illustrated Daily Courier – IKC) was issued in the years 1910- 1939 in Krakow; the title was the largest Polish newspaper (up to 400,000 copies) in the interwar period. The newspaper and press company named IKC had its branches in the main Polish cities as well as in some European capitals. Every number was read by approximately 1,000,000 readers. IKC was one of few Polish titles where the Jewish themes were regularly presented, also in photography. Photo-archive of IKC is one of the biggest and most important sources of photographs of Jewish life in the interwar Poland. The aim of the article is to present the most typical and frequent „Jewish” motifs in the Polish press and the answer to the question what was the picture of Jews in Poland presented in the newspaper.
Aktywność fizyczna jako element polityki zdrowotnej społeczeństwa konsumpcyjnego
Authors: Pańczyk Władysław
Published: December 2023

Wywodzące się z amerykańskich pobudek ekonomicznych trendy konsumpcyjne, w obliczu ponowoczesnej globalizacji, generują szereg masowych – niezdrowych zachowań istot ludzkich także w Polsce. Konsumpcja to współcześnie nie tylko ekonomia ale i zaspokajanie szeroko rozumianych potrzeb duchowych, w tym również kulturowych. Konsumpcja to powszechny styl życia, ideologia a nawet religia, stąd zachowania azdrowotne takie jak: permanentny brak aktywności fizycznej, izolacja od natury, wymuszone siedzące pozycje ciała, nadmiar bodźców informacyjnych itp., są pewnego rodzaju normą społeczną. Normą bardzo źle wpływającą na zdrowie a z racji masowości będącą zagrożeniem cywilizacyjnym. Antidotum owych złych wpływów zdrowotnych w Europie i na świecie upatruje się w świadomej aktywności fizycznej współczesnego człowieka. Rekreacyjno-turystyczne formy aktywności fizycznej mają być idealnym zjawiskiem kompensacji zagrożeń cywilizacyjnych. Przeszkadza temu w Polsce nie tylko niska świadomość wartości zdrowotnej aktywności fizycznej ale i jej niezbyt nowoczesne oferty. Wydaje się, że postrzegana w wielu aspektach, jako zjawisko konsumpcyjne, turystyka wzbogacona o elementy rekreacji ruchowej (głównie w plenerze i to w różnych porach roku), może lepiej realizować ponowoczesne, zdrowotne potrzeby społeczne, winna być także elementem polityki zdrowotnej.
O nieistniejących argumentach wykorzystywanych w naukach społecznych na przykładzie prawa
Authors: Sobol-Kołodziejczyk Piotr , Zieliński Marek
Published: December 2023

W artykule podjęto problematykę argumentów wykorzystywanych w naukach społecznych na przykładzie prawa, które – jak wykazano w pracy – w większości przypadków są argumentami nierzetelnymi. Ma to o tyle doniosłe znaczenie, iż są one wykorzystywane w procesie uzasadnienia w prawie. Nie oznacza to w żadnej mierze, że formułowane w tych naukach argumenty są wyłącznie argumentami nierzetelnymi, o ile mieszczą się one w ramach logiki.
Pogrom ludności żydowskiej w Kielcach z 11-12 listopada 1918 roku. Przyczyny, przebieg, konsekwencje
Authors: Flisiak Dominik
Published: December 2023

Pierwszy pogrom w Kielcach miał miejsce w dniach 11-12 listopada 1918 r. Powodem tych wydarzeń były niesłuszne oskarżenia wysuwane przez niektórych Polaków wobec starozakonnych o chęć stworzenia w Polsce państwa żydowskiego, tzw. Judeo-Polonii. Do wybuchu zamieszek doszło w dniu 11 listopada w trakcie zebrania syjonistów, które miało miejsce w Teatrze Apollo. W wyniku niewyjaśnionych do dnia dzisiejszego okoliczności część kielczan zaatakowała zgromadzonych w teatrze syjonistów. Śmierć poniosło czterech Żydów. W ramach artykułu zaprezentowane będą relacje polsko-żydowskie w Kielcach, przebieg pogromu i jego skutki.
Ewolucja edukacji dla bezpieczeństwa. Doświadczenia Polski i Czech
Authors: Blicharz Marlena , Chabska Katarzyna
Published: December 2023

Artykuł dotyczy przemian jakie dokonywały się w nauczaniu tematyki bezpieczeństwa na przestrzeni lat. Dokonano analizy pojęć stanowiących podstawę studiów nad edukacją dla bezpieczeństwa, wyjaśniono różnice znaczeniowe terminów „edukacja dla bezpieczeństwa”, „edukacja obronna”. Przeprowadzona została analiza zależności edukacji dla bezpieczeństwa z edukacją w ogóle i systemem bezpieczeństwa narodowego. Porównane zostały doświadczenia Czech i Polski w dostosowywaniu edukacji dla bezpieczeństwa do zmieniających się uwarunkowań politycznych.
Bezpieczeństwo narodowe jako kierunek studiów (na przykładzie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Zamościu)
Authors: Chałupczak Henryk
Published: December 2023

Artykuł jest próbą wykazania, że problematyka bezpieczeństwa narodowego, w różnych wymiarach i kontekstach to jeden z najważniejszych oraz najszybciej rozwijających się obszarów badawczych. Jest to konsekwencja stale i szybko rosnącej rangi tego zagadnienia, a także wyzwań ważnych dla polityki wewnętrznej państwa oraz szeroko rozumianych stosunków międzynarodowych. Niniejszy tekst jest autorską próbą spojrzenia politologa na wyzwania edukacyjne w tym zakresie. Intencją autora jest wskazanie na formalne wymogi wynikające z Krajowych Ram Kwalifikacji, usytuowania kierunku studiów w zakresie obszarów, dziedzin i dyscyplin naukowych, kierunkowych oraz przedmiotowych efektów kształcenia, programu studiów oraz jakości kształcenia. W tym zakresie autor odniósł się do formalnej i jakościowej strony zagadnienia, uwzględnił swoje doświadczenia z przygotowywania wniosku o uruchomienie kierunku studiów „bezpieczeństwo narodowe” w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Szymona Szymonowica w Zamościu.
Dobro prawne w prawie karnym (rozważania prawno-filozoficzne)
Authors: Zieliński Marek , Sobol-Kołodziejczyk Piotr
Published: December 2023

W artykule podjęto próbę wykazania, że pojęcie dobra karnego, mimo że nadzwyczajnie ważne dla teorii prawa i dogmatyki prawa karnego, nie doczekało się w polskiej literaturze przedmiotu rzetelnego opracowania. Dokonując prawno-filozoficznej analizy pojęcia dobra prawnego, autorzy nawołują do refleksji nad ontologicznymi, epistemicznymi i aksjologicznymi podstawami konstytuującymi to pojęcie.
Wykorzystanie pozyskanych materiałów z czynności operacyjno-rozpoznawczych jako dowód w procesie karnym
Authors: Sobejko Joanna
Published: December 2023

Nauka procesu karnego jest zgodna co do faktu, że przestępstwa ścigane z urzędu w zakresie odpowiedzialności karnej należą do obowiązków organów procesowych. Prawo do przeprowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych mają tylko te organy państwowe, którym przepisy właściwej ustawy takie uprawnienia przyznają. Jeżeli zgromadzony na podstawie kontroli operacyjnej materiał ma stanowić dowód w procesie karnym, to muszą zostać spełnione wymogi legalizujące takie działania, jakie nakłada na nie ustawa. Czynności operacyjno-rozpoznawcze powinny być dopuszczalne wyłącznie w uzasadnionych okolicznościach – a ich przekroczenie powinno zaowocować brakiem odpowiedzialności karnej oskarżonego oraz wydaniem wyroku uniewinniającego.
Росія: від «брата» до загарбника (ретроспекція агресивності)
Authors: Severyniuk Valentine
Published: December 2023

Розглянуто деякі передумови теперішнього конфліктного стану російсько-українських відносин, що спричинений, на думку автора, також історичними прецедентами політичної та морально-психологічної агресивності з боку офіційної Москви. Проаналізовано місце в політиці Росії щодо України офіційної ідеології «Москва – третий Рим», концепцій: «собирание русских земель», «единый русский мир». Наведено факти дискредитації російською владою українських політиків, зневаження історико-культурних, ментальних відмінностей між «великоросами» та «малоросами», штучної асиміляції українського населення у XVII – XIX століттях.
Постмодерні форми політичного спротиву (на прикладі подій в Україні періоду кінця 2013-2014 років)
Authors: Khоmа Natalia
Published: December 2023

The dynamics of changing forms of social protest as well as new, postmodern forms of political action at the example of Revolution of Dignity of 2013-2014 and Ukraine-Russia military confrontation in 2014 have been analysed in this article. It has been proved that modern ways of expressing protest differ from the old ones in the use of ironic slogans, performance, creativity and non-violent actions. Revolutionary war space is represented as the accumulation of many genres (photos, graffiti, political posters, installations, sculptures, cartoons, etc.). It has been proved that political action in the postmodern reality is provocative having at its base a game, ritual, and symbolism. The perception of political events through the prism of entertainment has been emphasised.
Соціальна спрямованість партійних програм як прояв політичного опортунізму (на прикладі парламентських виборів в Україні)
Authors: Chabanna Marharyta
Published: December 2023

У статті розглянуто прояви опортуністичної поведінки у діяльності українських політичних партій, зокрема при формулюванні передвиборчих партійних програм. Із врахуванням економічних чинників та рис політичної свідомості українського суспільства, автор показує актуальність використання політичними партіями обіцянок, які стосуються збільшення соціальних виплат. Відповідно, спосіб їх формулювання у передвиборчий період є проявом політичного опортунізму у партійній діяльності, оскільки спирається на асиметричний розподіл інформації між лідерами політичних партій та виборцями. Зокрема прихованою є інформація про те, що реалізація декларованих популістських заходів, із мінімальним покращенням добробуту виборців у короткостроковому періоді, супроводжуватиметься негативними наслідками для економічного розвитку та подальшим зниженням добробуту переважної частини населення у довгостроковому періоді. У статті показано, що післявиборче невиконання політичними партіями передвиборчих обіцянок спричиняє зниження довіри суспільства до відповідних політичних інститутів.
Социальные практики политических элит в Украине (в разрезе теории практик Пьера Бурдье)
Authors: Матушенко Александра
Published: December 2023

W artykule rozpatruje się ukraińską elitę polityczną w świetle teorii praktyk, habitus, pola i kapitału, opracowanej przez francuskiego socjologa Pierre’a Bourdieu. W centrum uwagi znajdują się praktyki społeczne elit politycznych, które kształtują się pod wpływem wielu czynników, w tym instytucjonalne reguły, warunki gry, format walki politycznej, sposoby konkurencji, wartość różnych kapitałów w ukraińskim polu politycznym na różnych etapach rozwoju procesu politycznego w kraju. Oprócz tego, analizie poddano rzeczy mniej oczywiste i rzadko przyciągające uwagę badawczą, takie jak logika pola politycznego, habitus elit politycznych jako produkt poprzednich doświadczeń. Zwłaszcza, habitus ma tendencję do generowania dotychczasowych praktyk i jest odpornym na zmiany. Doświadczenia i realia świata społecznego, szczególnie w politycznych oraz biznesowych środowiskach wraz z praktykami, nasadzonymi przez poprzedni reżim, tworzą u aktorów politycznych specjalny tryb myślenia oraz percepcji (zarówno świadome jak i nieświadome) w odniesieniu do polityki i biznesu. Inaczej mówiąc, chodzi o obserwowane działania, zakorzenione w kulturze, które wytwarzają półautomatyczne, nie do końca uświadomione motywy i style zachowania. Zrozumienie tych mechanizmów i badania ich wpływu na praktyki społeczne elit politycznych prowadzi do głębszego zrozumienia procesu politycznego na Ukrainie.
Uwarunkowania stanowiska Federacji Rosyjskiej wobec kryzysu w Syrii
Authors: Tarnawski Marcin
Published: December 2023

W sprawie konfliktu syryjskiego Rosja od samego początku przyjmowała bardzo jednoznaczne stanowisko i wyraźnie akcentowała sprzeciw wobec posunięć Stanów Zjednoczonych i Europy. Rosyjskie stanowisko jest motywowane specyficzną wizją porządku światowego, w którym odrzuca się użycie siły bez zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz jakąkolwiek ingerencję zewnętrzną w sprawy suwerennych państw. Konflikt syryjski, przez rosyjskie władze, jest traktowany jako wydarzenie, które kształtuje nowy ład i porządek międzynarodowy. Ewentualne rozwiązanie problemu Syrii, które byłoby sprzeczne ze stanowiskiem Rosji wiązałoby się z utratą rosyjskich wpływów w tym regionie świata i powodowałoby spadek prestiżu Rosji na arenie międzynarodowej. Rosja postrzega również całość Arabskiej Wiosny jako rewolucję, która mogłaby być zdominowana przez siły ekstremistów, co zresztą budzi pewne obawy również na Zachodzie. Rosjanie obawiają się, że konflikt syryjski mógłby się jeszcze bardziej zradykalizować i rozprzestrzenić na inne państwa regionu. Rosyjska polityka zagraniczna w trakcie wydarzeń z jesieni 2013 r. ewidentnie nie była nastawiona na jakiekolwiek ustępstwa w sprawie ewentualnej interwencji w Syrii.
Współpraca handlowa i gospodarcza państw Ameryki Łacińskiej i WNP na początku XXI wieku
Authors: Plevako Ihor
Published: December 2023

Artykuł przedstawia ogólną charakterystykę handlu między państwami regionów Wspólnoty Niepodległych Państw a państwami Ameryki Łacińskiej i jego wpływ na wzmocnienie pozycji geopolitycznych obu regionów. Analiza danych pozwala stwierdzić, iż w latach 2001-2012 zauważalne są wyraźne tendencje wzrostowe w handlu między państwami Ameryki Łacińskiej oraz Ukrainą, Białorusią i Rosją.
Kłamstwo w przestrzeni publicznej. Polityka, nauka, sztuka
Authors: Wojniak Małgorzata
Published: December 2023

Celem opracowania jest prezentacja kłamstwa, oscylującego zarówno wokół polityki, nauki, literatury, sztuki, jak i wielu innych dziedzin ludzkiego życia. Kłamstwo na płaszczyźnie politycznej jest zdaniem autorki pracy wątkiem najobszerniejszym spośród oszustw w innych dziedzinach, dlatego też kwestia ta została opisana najszerzej. Na początku pracy zostało wyjaśnione, czym jest kłamstwo, kiedy się pojawiło oraz podano przykład „walki o prawdę” – inkwizycji, ustanowionej w 1215 roku. Następnie zaprezentowano zjawisko kłamstwa w sferze polityki międzynarodowej i lokalnej oraz podano przykłady oszustw politycznych. Oprócz tego, poruszono wątek kłamstw w czasach konfliktów zbrojnych i przybliżono przebieg kariery kłamstwa koniecznego, której rozkwit przypadł podczas I wojny światowej. W pracy zawarty został również wątek powstawania kłamstwa politycznego, które stopniowo ewoluowało do rangi nieodzownego działania dyplomatycznego w czasie trwania II wojny światowej. W dalszej części została zawarta krótka charakterystyka zjawiska kłamstwa w literaturze, oparta na przykładzie bohatera książki Konrad Wallenrod, Adama Mickiewicza. Ponadto opisano pokrótce zjawisko oszustwa w wybranych dziedzinach sztuki – teatrze, kinematografii i sztukach plastycznych.
Marzenna Giedrojć, Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmu jako podmiot polityki etnicznej (1989-2011), Wydawnictwo Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2014, ss. 538
Authors: Zieniuk-Cupryn Ewelina
Published: December 2023

Recenzja publikacji: Marzenna Giedrojć, Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmu jako podmiot polityki etnicznej (1989-2011), Wydawnictwo Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2014, ss. 538
Roztoczańskie cmentarze – sacrum i pomniki przeszłości regionu w kontekście ich wykorzystania w turystyce krajoznawczej
Authors: Martyn Waldemar
Published: December 2023

W artykule scharakteryzowano i oceniono stan sacrum na wybranych cmentarzach roztoczańskich traktowanych jako pomniki przeszłości regionu. Analizę przeprowadzono w kontekście możliwości ich wykorzystania w turystyce krajoznawczej. Oceniono charakterystyczne dla regionu nekropolie należące do wyznawców religii: grekokatolickiej, prawosławnej, rzymskokatolickiej, żydowskiej i ewangelickiej. Uwzględniono w analizie również nekropolie wojenne oraz symboliczne. Stwierdzono, że najbardziej obecne jest sacrum na cmentarzach wojennych i symbolicznych. Wynika to z faktu, że są objęte mecenatem państwa i w dzisiejszych czasach zamknięte dla pochówków. Aktualny wyraz architektoniczny uzyskały one najczęściej w wyniku konkursów. W ich przypadkach wygląd podporządkowany jest specjalnym przepisom np. decydującym o wyglądzie cmentarza wojennego. W analizach stwierdzono, że sacrum najbardziej zagrożone jest na cmentarzu rzymskokatolickim. Wynika to z racji jego otwartości i ograniczonej interwencji administratora cmentarza w stan jego współczesnej architektury i zieleni. Zdecydowanie najgorzej oceniono sacrum w odniesieniu do cmentarzy innych wyznań niż katolickie. Znaczna część cmentarzy szczególnie grekokatolickich, oraz żydowskich zatracają sacrum przy bierności miejscowych władz administracyjnych i gmin wyznaniowych.
Miasta – społeczne aspekty funkcjonowania, red. K. Kuć-Czajkowska, M. Sidor, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014, ss. 384
Authors: Cieciora Monika
Published: December 2023

Recenzja publikacji: Miasta – społeczne aspekty funkcjonowania, red. K. Kuć-Czajkowska, M. Sidor, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014, ss. 384
Podział wpływów między frakcjami i grupami w Najwyższej Radzie Ukrainy (1990 – 2012)
Authors: Olejnik Wiktoria , Lebediuk Witalij
Published: December 2023

W artykule poddano szczegółowej analizie podział wpływów między frakcjami i grupami w Najwyższej Radzie Ukrainy od 1 do 7 kadencji. Oparto je na modelach teoretycznych Banzhafa, a więc uwzględniających wskaźnik dla większości zwykłej i konstytucyjnej, jak również sekwencji α-wskaźnika – indeksu złożonego, który bierze pod uwagę preferencje frakcji i grup do budowania koalicji. Wykazano, że wpływ frakcji lub grupy, mierzone wskaźnikiem Banzhafa, mogą się znacznie różnić od ich partycypacji w liczbie miejsc w parlamencie. Ustalono też, że w ocenie wpływu za pomocą α-wskaźnika, frakcje i grupy zajmujące pośrednie stanowisko zwiększają swoje wpływy, zaś zmniejszają je zajmując postawy radykalne.
Peculiarities of decision making by authorities in Ukraine in the transformation period
Authors: Podvirna Natalya
Published: December 2023

This article analyzes the process of as well as the impact of transformation processes, political crisis and personal characteristics of governmental actors in policy-making. The present research concludes that the speed and efficiency of decision-making depends on the political and legal standards of government entities, their competence, as well as the ability to use the available resources and take responsibility for decision-making. During the transformations and political crisis there are a number of factors that affect the decision-making process, such as compliance with time parameters in deciding the objective and full-scale clear awareness of decision-making by the authorities.
Przyczynek do dziejów Polskiego Biura KC Rosyjskiej Komunistycznej Partii [bolszewików] i Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski
Authors: Zieliński Konrad
Published: December 2023

Jakkolwiek Polskie Biuro Agitacji i Propagandy KC RKP[b] i Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski mają już swoją literaturę historyczną, nadal nie są znane niektóre wątki działalności moskiewskiego Biura i Komitetu białostockiego. Celem artykułu jest uzupełnienie stanu wiedzy na ten temat o informacje zawarte w zespołach archiwalnych przechowywanych przede wszystkim w Rosyjskim Państwowym Archiwum Historii Społeczno-Politycznej (RGASPI) w Moskwie.
Makroekonomiczne uwarunkowania koniunktury na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 1991-1994
Authors: Wojnarski Dariusz
Published: December 2023

Od chwili uruchomienia Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie przez następnych kilka lat obserwowano gwałtowne zawirowania na rynku akcji. Przyczyn dużych zmienności indeksu giełdowego można upatrywać w otoczeniu makroekonomicznym. Jego składowe to m.in. tempo wzrostu PKB, zmiany poziomu inflacji, ale też elementy kształtujące określony klimat gospodarczy, jak sytuacja polityczna. W warunkach niedojrzałości rynku kapitałowego, tylko niektóre z wymienionych determinantów mogłyby odgrywać istotniejszą rolę. Ponadto należy zauważyć, iż okres krachu giełdowego z roku 1994, będący konsekwencją wytworzonego wcześniej „bąbla spekulacyjnego”, zaburzył korelację części zmiennych makroekonomicznych z poziomem wyceny kursów akcji. Bessa przypadała bowiem na okres stabilizacji politycznej i gospodarczej kraju. Można powiedzieć, że przyczyny krachu giełdowego tkwiły w samej giełdzie. Wynikały bowiem z jej niewielkiej skali działania. Załamanie kursów akcji z pewnością byłoby o wiele mniejsze, gdyby w roku 1993 na giełdę trafiła spora grupa nowych dużych spółek. Dałoby to efekt rozłożenia popytu oraz obrotów na większą liczbę walorów, a w konsekwencji ograniczyłoby nieskorelowaną z analizą fundamentalną silną aprecjację cen akcji.
Geneza skupisk polskich w Szwecji
Authors: Muciek Elżbieta
Published: December 2023

Polskę i Szwecję łączy ponad tysiąc lat wzajemnych kontaktów. Pierwsze sięgają jeszcze okresu przedpaństwowego obu krajów. Następne dotyczą związków dynastycznych i wiążą się z osobami Świętosławy, Eryka, Katarzyny Jagiellonki, dynastią Wazów. Jednakże osadnictwo Polaków praktycznie rozpoczęło się po powstaniu styczniowym, a niewielkie kolonie polskie utworzyły się dopiero przed I wojną światową. Większy napływ Polaków miał miejsce w czasie II wojny światowej oraz w całym powojennym okresie Polski Ludowej. Wzmożone przyjazdy wiążą się z połową lat pięćdziesiątych, marcem 1968 roku, dekadą lat siedemdziesiątych oraz emigracją stanu wojennego. Szwedzka Polonia szacowana jest współcześnie na ok. 100 tysięcy osób. Polacy zamieszkują wszystkie szwedzkie województwa. Największe skupiska tworzą w aglomeracjach Sztokholmu, Malmö i Göteborga. Uznawani są za nową mniejszość, jedną z sześciu największych wśród ponad sześćdziesięciu grup imigrantów.
Общественные и культурные вызовы для современной миграционной политики Российской Федерации
Authors: Malyugina Olesya
Published: December 2023

Статья посвящена рассмотрению миграционных процессов на территории Российской Федерации в аспекте развития социума и культуроного взаимодействия. Репрезентирована модель развития отношений иммигрантов и коренного населения, которую можно назвать изоляционной. Рассмотрен риск для общества, который несет за собой неэффективные механизмы интеграции. Затронута проблема национальной идентичности жителей Российской Федерации (принимающего социума и иммигрантов) в период активных миграционных процессов. Отдельное внимание автор уделяет формированию новой миграционной политики государства, особенно в аспекте интеграции.
Obowiązek ubezpieczenia jako determinant niemieckiej polityki zdrowotnej
Authors: Chałupczak Grzegorz
Published: December 2023

W niniejszej pracy podjęta została próba dokonania analizy rozwiązań legislacyjnych wpływających na podmiotowy zakres niemieckiego ubezpieczenia chorobowego, którego jednym z elementów jest ochrona zdrowia. Celem pracy jest wskazanie znaczenia obowiązku ubezpieczenia przed ryzykiem choroby w realizacji jednego z podstawowych celów niemieckiej polityki zdrowotnej, tj. powszechności ubezpieczenia. Wskazanie determinantów i dokonanie oceny przyjętych rozwiązań formalno-prawnych nastąpiło w odniesieniu do kliku cezur czasowych. Punkt wyjścia stanowi analiza obowiązku ubezpieczenia chorobowego w świetle przepisów ustawy o ubezpieczeniu chorobowym robotników z 1883 r., która uzupełniona została następnie syntezą rozwiązań przyjętych w Ordynacji Ubezpieczeniowej Rzeszy z 1911 r. Najwięcej uwagi poświęcono jednak syntezie współczesnego stanu niemieckiej ochrony ubezpieczeniowej w obszarze podmiotowego zakresu obowiązku ubezpieczenia przed ryzykiem choroby, którego aktualny kształt wynika z przepisów Piątej Księgi Kodeksu Socjalnego.
Grzegorz Janusz, Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2011, ss.764
Authors: Muciek Elżbieta
Published: December 2023

Recenzja publikacji: Grzegorz Janusz, Ochrona praw mniejszości narodowych w Europie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2011, ss.764
Spotkanie z Dziennikiem Sándora Máraiego
Authors: Albingier Anna
Published: December 2023

Márai zaczął pisać swój dziennik w wieku 43 lat, kiedy był już uznanym pisarzem. Nie jest to historia życia codziennego, ale kronika myśli i refleksji. Artykuł traktuje o problemach czasu i sposobach zapisu w Dzienniku. Dziennik Sándora Máraiego nie jest lekturą łatwą, ale wartą przeczytania.
Aldona Skudrzyk, Krystyna Urban, Małe ojczyzny. Świadomość językowo-kulturowa społeczności lokalnych, Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, Katowice 2010, ss. 324
Authors: Kopacz Elżbieta
Published: December 2023

Recenzja publikacji: Aldona Skudrzyk, Krystyna Urban, Małe ojczyzny. Świadomość językowo-kulturowa społeczności lokalnych, Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, Katowice 2010, ss. 324
Debata w sprawie utworzenia Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej
Authors: Trubalska Justyna
Published: December 2023

Celem opracowania jest przedstawienie debaty w sprawie utworzenia Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej. Na potrzeby pracy wyodrębniono dwa obszary analizy. Pierwszy, obejmuje koncepcję Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej. Drugi odnosi się do form Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej. Wybór koncepcji został spowodowany rolą, jaką poszczególne koncepcje odgrywają w procesie budowy Wspólnoty Wschodnioazjatyckiej. Na płaszczyźnie gospodarczej zostały przedstawione główne założenia idei bloków handlowych oraz idei porozumień handlowych. Na płaszczyźnie politycznej – założenia idei pokojowego współistnienia oraz idei pragmatycznego partnerstwa. Natomiast na płaszczyźnie społeczno-kulturowej obecnie można mówić o dominującej roli idei wartości azjatyckich.
Łemkowie i Łemkowszczyzna w międzywojniu
Authors: Mazur Przemysław
Published: December 2023

Autor przedstawia założenia ukraińskiego nacjonalizmu okresu międzywojennego oraz jego wpływ i sposoby agitacji wśród Łemków, jak również główne tezy najważniejszego ideologa nacjonalizmu ukraińskiego Dmytra Doncowa. Podstawowym źródłem analizy są Sprawozdania z życia mniejszości, odnalezione podczas kwerendy w Bibliotece Centralnego Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Źródła relacjonują zakrojoną na szeroką skalę akcję propagandowo-agitacyjną, prowadzoną zarówno przez Kościół Greko-Katolicki, Proświtę, UNDO i inne organizacje ukraińskie. Z analizy zgromadzonych materiałów wynika, że Łemkowie jednak nie zaakceptowali ukraińskiego poczucia narodowego.
Zasady członkostwa w partiach politycznych w Polsce na przykładzie wybranych ugrupowań parlamentarnych
Authors: Bichta Tomasz
Published: December 2023

Ustawa o partiach politycznych i statuty poszczególnych ugrupowań zawierają informacje między innymi na temat struktury i organizacji partii. Jednym z aspektów, którymi się zajmują, jest instytucja członkostwa w partiach politycznych. Artykuł opisuje zasady i wymogi członkostwa w polskim systemie partyjnym, a w szczególności w kilku najważniejszych ugrupowaniach parlamentarnych polskiej sceny politycznej po 1989 roku. Zagadnienie członkostwa nie jest zbyt szczegółowo unormowane w polskim prawie. Mamy raczej do czynienia z kilkoma ogólnymi zasadami i wskazówkami. Istnieją także dwie szczególne instytucje prawne: zakaz przynależności do partii politycznych oraz zawieszenie członkostwa w partii na czas sprawowania określonej funkcji. Dotyczą one określonych profesji czy funkcji wykonywanych w ramach systemu politycznego RP. Są to rozwiązania kontrowersyjne, ponieważ stoją w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi. Statuty partii politycznych również nie zawierają zbyt szczegółowych rozwiązań dotyczących instytucji członkostwa. Powtarzają w zasadzie zapisy ustawowe i konstytucyjne. Są też w większości ugrupowań podobne do siebie, chociaż warto zauważyć, że nie wszystkie partie preferują członkostwo otwarte. Niektóre stwarzają dodatkowe wymogi dla swoich przyszłych członków.
Aktywność społeczna a poczucie sensu życia
Authors: Kurzępa Irena , Kurzępa Irena
Published: December 2023

Niezwykle ważne dla budowania społeczeństwa obywatelskiego jest kształ#towanie postaw aktywnych, zaangażowanych w działalność publiczną. Aktywność społeczna sprzyja budowaniu własnej tożsamości jednostki, ułatwia jej samorealizację, dostarcza satysfakcji.W celu zbadania aktywności społecznej młodzieży studiującej, a także jej poziomu zadowolenia z życia, przeprowadzono w lutym 2009 roku badania empiryczne wśród studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Zamościu.Badania wykazały obszary aktywności społecznej studentów, poziom ich zadowolenia z życia oraz zależności pomiędzy zaangażowaniem społecznym a poczuciem sensu życia. Artykuł zawiera, zestawienie statystyczne, analizę materiału empirycznego zebranego podczas badań oraz wnioski.
Z metodologii badań onomastycznych – nazwy etapowe (na podstawie ojkonimów ziemi lwowskiej)
Authors: Czapla Anna
Published: December 2023

W artykule zatytułowanym Z metodologii badań onomastycznych – nazwy etapowe (na podstawie ojkonimów ziemi lwowskiej) omawiam nazwy etapowe, które są częścią nazewnictwa miejscowego ziemi lwowskiej. Ujawniają się tu 1042 punkty osadnicze oraz jeszcze większa liczba sygnujących je mian. Nazwy miejscowości historycznej ziemi lwowskiej w wyniku skomplikowanych stosunków językowo-etnicznych mogą się różnić co do językowej kwalifikacji na poszczególnych etapach rozwoju. Nazwy o cechach zmiennych wykazują następujące przejścia: a) ukraińska>polsko-ukraińska; b) polska>ukraińska; c) ukraińska>polska; d) neutralna>polska; e) neutralna>ukraińska; f) ukraińska>neutralna; g) polska>neutralna; h) niemiecka>ukraińska; i) bałtycka>ukraińska; j) węgierska>ukraińska
Ogród zoologiczny w Ogrodzie, ale nie plewionym Wacława Potockiego
Authors: Książek-Bryłowa Władysława
Published: December 2023

Przedmiotem opisu są zwierzęta występujące w wierszach Potockiego, poety żyjącego w XVII wieku. Autorka zestawiła słownik nazw zwierząt liczący 198 leksemów użytych 2000 razy. Stwierdziła, że dominują zwierzęta żyjące w Polsce, znane poecie z osobistego kontaktu. W tekstach nazwy te były wykorzystywane do wartościowania człowieka.
Polska poezja modlitewna średniowiecza
Authors: Nowaczyński Piotr
Published: December 2023

Jako granicę dla średniowiecznej poezji religijnej przyjęto umownie – istnieją tu rozbieżności wśród badaczy – pierwsze dziesięciolecia XVI w. Autora interesuje wyłącznie obraz gatunku, jego poetyka wyznaczona koncepcją podmiotu, adresata i tematyką wiersza. Praca ta sytuuje się więc na terenie genologicznie zorientowanej historii literatury, chodzi w niej wyłącznie o wydobycie podstawowych cech polskiej modlitwy poetyckiej średniowiecza. Analiza pozwala wskazać kilka istotnych cech tej poezji.

1. Wszystkie utwory grupują się wokół świąt kościelnych, stąd przyjęty w pracy, abstrahujący od ewolucji poezji średniowiecza, podział na utwory maryjne, bożonarodzeniowe, pasyjne, o Zmartwychwstaniu, Duchu Świętym i Bożym Ciele.

2. Modlitwy średniowieczne kierowane są najczęściej do Maryi jako pośredniczki w wyjednywaniu łask, Jezusa – nowonarodzonego lub umęczonego – i po części Ducha Świętego. Niezwykle rzadkie są natomiast utwory adresowane bezpośrednio do Boga Ojca.

3. Modlitwy średniowieczne, jak wiedzieliśmy, rozpięte są między rozumem a uczuciem. Niezależnie jednak od dominacji określonej władzy ich myśl krąży stale wokół określonych prawd wiary, np. niepokalanego poczęcia, dziewiczego narodzenia, bosko-ludzkiej natury Chrystusa, zbawczej Męki, Zmartwychwstania, darów Ducha Świętego itp.

4. Wydaje się, że właśnie brak w modlitwach średniowiecznych indywidualizacji, nasycenia ich pierwiastkiem osobistym jest jednym ze źródłem słabości tej poezji jako sztuki.

5. Ta ogólność, niedookreślenie podmiotu odbija się też w wyjątkowej anemii próśb. Wszystkie one, niezależnie czy maryjne, czy bożonarodzeniowe, czy pasyjne kończą się z reguły tym samym pragnieniem dobrej śmierci. Jak więc widzimy modlitwa średniowieczna zorientowana jest wyraźnie na potrzeby roku kościelnego, kierowana głównie do Maryi i Jezusa, podporządkowana propagowaniu prawd wiary, monotematyczna w zakresie próśb, nastawiona przede wszystkim na adresata i jednostronna w koncepcji człowieka.
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lublinie: historia – tradycja – współczesność, red. Dariusz Chwastek, Lublin 2007, ss. 111
Authors: Korniłłowicz Ewa
Published: December 2023

Recenzja publikacji: Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lublinie: historia – tradycja – współczesność, red. Dariusz Chwastek, Lublin 2007, ss. 111
Kasy chorych w systemie ochrony zdrowia w Polsce
Authors: Chałupczak Grzegorz
Published: December 2023

Artykuł, oparty na analizie aktów prawnych, dokumentów oraz literatury przedmiotu, traktuje o istocie i ewolucji kas chorych w systemie ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce. Poddane analizie rozwiązania instytucjonalne wprowadzone zostały do polskiego porządku prawnego ustawami z dnia 19 maja 1920 r. o obowiązkowym ubezpieczeniu na wypadek choroby oraz z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. W artykule scharakteryzowano organizację oraz zasady działania kas chorych na gruncie stanu prawnego ukształtowanego przez wskazane akty prawne. Punkt wyjścia przeprowadzonej analizy stanowi status prawny kas chorych, jako osób prawnych prawa publicznego. W ramach struktury organizacyjnej omówione zostały rozwiązania normatywne odnoszące się do samorządnych organów kas chorych, wyposażonych w kompetencje uchwałodawcze, zarządzające lub nadzorcze. W dalszej części przedstawiony został kierunek rozwoju struktury organizacyjnej ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce zakładający odejście od instytucji samorządnych kas chorych na rzecz scentralizowanych jednostek organizacyjnych.
Permutation of the real: Greg Egan’s reinterpretation of virtual reality
Authors: McKay Dorota
Published: December 2023

The article is a detailed study of the concept of virtual reality as portrayed in Permutation City, a 1994 novel by an Australian science fi ction author Greg Egan. The objective of the argument is to show how contemporary science fi ction literature portrays the shift in perception of reality brought about by the growing importance of cyberspace and computer generated environments in today’s world. Detailed analysis of the original text and critical sources is used to explain the author’s scientific claims behind the central to the novel “dust theory” of multiple universes, and how this theory might be used to discredit the virtual vs. real distinction. The results thus obtained show that the novel is more of a serious thought experiment based on actual theories of quantum physics and quantum ontology than just a literary game designed primarily to amuse the reader.
Poland’s European Policy 2015–2019 in the Perspective of Liberal Intergovernmentalism
Authors: Tosiek Piotr
Published: December 2023

The purpose of this article is to evaluate Poland’s European policy during the first term of the Law and Justice party government (2015–2019) in terms of participation in the general debate on the future of the EU. The theoretical background is the liberal intergovernmentalism, and the main thought is the statement that in the analyzed years Poland pursued a policy that did not take into account the basic as­sumptions of liberal intergovernmentalism treated normatively. The Polish authorities did not present concepts consistent with the internal Polish “community of views”, and when selecting partners and negotiating methods, they pursued an ideological policy, focusing on one partner with little potential. Despite these shortcomings, it was possible to maintain the shape of the institutions and procedures dominating in the EU favorable from the point of view of Poland’s pragmatically understood interests. Poland’s non-confrontational attitude to day-to-day politics also played a positive role here.
Wojska Obrony Terytorialnej i Narodowe Siły Rezerwowe w systemie obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Authors: Compa Tadeusz
Published: December 2023

Po zniesieniu powszechnego poboru do wojska i uzawodowieniu armii podjęta została w Polsce decyzja o uzupełnieniu powstałej luki w zasobach osobowych sił zbrojnych. Zdając sobie sprawę, że kurczyć się będą stany żołnierzy rezerwy, którzy odbyli służbę wojskową w pełnym wymiarze przed 2011 rokiem, remedium na rozwiązanie tego problemu miały stać się Narodowe Siły Rezerwowe (NSR). Ta nowa formacja nie posiada żadnych struktur, nie tworzy jednostek wojskowych, stanowi jedynie ich uzupełnienie. Inny charakter mają Wojska Obrony Terytorialnej (WOT), które są piątym rodzajem sił zbrojnych, posiadają typową dla nich strukturę, dowództwo, system szkolenia, wyraźnie określone zadania. Mogą one realizować zadania samodzielnie lub we współdziałaniu z wojskami operacyjnymi. Artykuł jest próbą przedstawienia zadań i specyfiki WOT i NSR, ich roli w systemie obronnym państwa oraz perspektyw rozwoju. Autor stawia tezę, iż utworzenie sił rezerwowych było zabiegiem polityc­znym mającym na celu ukrycie faktycznego stanu Wojska Polskiego, w tym drastycznej redukcji stanu ilościowego sił zbrojnych w okresie pokoju.
Potensi Sumatera Barat Sebagai Destinasi Pariwisata Heritage
Authors: Alfatah Haries  , Rafidola Mareta Riesa
Published: December 2023

Penelitian ini bertujuan untuk mengidentifikasi potensi Sumatera Barat sebagai Destinasi Pariwisata heritage. Penelitian ini merupakan penelitian yang bersifat deskriptif kualitatif. Data dikumpulkan melalui observasi, studi dokumentasi, dan wawancara lalu akan dilakukan reduksi data, penyajian data dan simpulan. Hasil penelitian menunjukkan banyak potensi heritage Sumatera Barat hanya saja belum maksimalnya pengelolaan destinasi wisata, kurangnya ekspos terhadap nilai filosofis budaya dan jarak yang jauh masih menjadi tantangan yang harus dihadapi.
TOTAL FENOLIK EKSTRAK KASAR KULIT NANAS HASIL FERMENTASI SEBAGAI KANDIDAT ANTIOKSIDAN
Authors: Ida Ayu Preharsini Kusuma  , Mustarim Andi Laila Nugrawati , Usman Reni , Daruki Retno
Published: December 2023

Tanaman nanas memiliki berbagai kandungan kimia, salah satunya adalah senyawa fenolik. Senyawa fenolik pada tanaman memiliki fungsi sebagai antioksidan. Antioksidan adalah molekul yang menjaga sel dari efek radikal bebas sehingga dapat menyeimbangkan stress oksidatif. Fermentasi adalah salah satu penerapan bioteknologi dengan memanfaatkan mikroorganisme dalam menghasilkan enzim maupun metabolit yang digunakan untuk membentuk produk baru dengan sifat biokimiawi yang termodifikasi. Pada penelitian ini dilakukan fermentasi  menggunakan S.cerevisiae dengan proses fermentasi anaerob pada suhu ruang.  Variasi waktu fermentasi yaitu 24, 48, dan 72 jam. Pengukuran total fenolik menggunakan metode Folin-Ciocalteu dengan pengukuran menggunakan Spektrofotometer UV-Vis pada panjang gelombang 750 nm. Adapun nilai total fenolik yang diperoleh pada kelompok tanpa fermentasi/Kontrol (K) Fermentasi hari ke-1 (F1), Fermentasi hari ke-2 (F2), dan Fermentasi hari ke-3 (F3) secara berturut-turut adalah sebagai berikut: 37,31 mgGAE/g; 37,00 mgGAE/g ; 53,96 mgGAE/g ; 80,38 mgGAE/g. Berdasarkan hasil penelitian, kandungan total fenolik tertinggi dari ekstrak kulit nanas hasil fermentasi terdapat pada fermentasi hari ke-3.
Más allá de las fronteras: Emociones y sentimientos de padres migrantes en el contexto de la Migración Temporal en Canadá
Authors: Flores Ortega Anabel , Baca Tavira Norma
Published: December 2023

El Programa de Trabajadores Agrícolas Temporales (PTAT) es un acuerdo binacional entre México y Canadá diseñado para abastecer la demanda de mano de obra agrícola en Canadá. Aunque ha demostrado ser beneficioso para los participantes y sus comunidades, el PTAT también ha tenido un impacto significativo en las experiencias subjetivas y colectivas de las poblaciones involucradas. Un ejemplo claro de esto es cómo los hombres que forman parte del PTAT gestionan su paternidad. El objetivo del presente artículo es analizar los sentimientos y las emociones asociadas con la paternidad entre los hombres participantes en el Programa de Trabajadores Agrícolas Temporales (PTAT). Para lograrlo, se emplea una metodología cualitativa que se basa en doce relatos de vida de estos trabajadores. El análisis revela que los hombres del PTAT buscan distanciarse de los modelos de paternidad que experimentaron con sus propios padres, quienes se caracterizaban por su ausencia, distanciamiento y actitudes punitivas. Este distanciamiento ha generado emociones como el miedo y el rencor hacia sus padres. La experiencia migratoria de estos hombres ha propiciado una reflexión sobre el significado de ser padres a distancia. Como resultado, al regresar a sus comunidades de origen, buscan establecer una mayor cercanía con sus familias y, en particular, con sus hijos (as). Este proceso de redefinición de la paternidad dentro del contexto del PTAT destaca la complejidad de las dinámicas familiares en el contexto de la migración laboral.
ОСОБЕННОСТИ КЛИНИЧЕСКОЙ КАРТИНЫ СЛИЗИСТОЙ ПОЛОСТИ РТА И ПАРОДОНТА У ПАЦИЕНТОВ С ВИРУСНЫМ ГЕПАТИТОМ С ДО И ПОСЛЕ КОМПЛЕКСНОГО ЛЕЧЕНИЯ
Authors: Azatyan V.Yu. , Yessayan L.K. , Shmavonyan M.V. , Parunakyan I.K.
Published: December 2023

To study the dental status, patients’ complaints and data from a clinical examination of the oral cavity were taken into account, which included: external examination of the lips and corners of the mouth, assessment of the condition of various parts of the oral mucosa.
Patients complained about discomfort in the oral cavity, dry mouth, tightness of the lips, soreness in the corners of the mouth, burning and tingling sensation in the tongue, changes in taste, coated tongue, roughness of the oral mucosa.
The course of HCV is significantly aggravated by poor oral hygiene, which increases the risk of developing local inflammatory changes. This justifies the need for early dental examination of patients with HCV to improve the effectiveness of treatment and prevention of oral diseases.
Thus, in a comparative study of lesions of the oral cavity and periodontium before and after treatment for viral hepatitis C, it was found out that the main symptoms significantly undergo dynamics towards improvement and are detected at a lower frequency.
ԿՈՄՊԼԵՄԵՆՏԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԴԵՐԸ ԱԿՆԱՅԻՆ ՊԱԹՈԼՈԳԻԱՆԵՐԻ ԷԹԻՈՊԱԹՈԳԵՆԵԶՈՒՄ (ՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ)
Authors: Kambulyan L.V.
Published: December 2023

Complement has long been recognized as a critical component of the innate immune system. It comprises proteins that play a central role in host defense against infection and in the modulation of antigen-specific immune and inflammatory responses. The complement system can be activated by three proteolytic cascades namely, the classical, the alternative, and the lectin pathways. The activation of complement components by all three pathways leads to the formation of a membrane attack complex (MAC). 
There are studies about complement system involvement in different ocular pathologies, like macular degeneration, glaucoma, diabetic retinopathy, and autoimmune uveitis.
Dysregulation of the complement cascade has emerged as a key contributor to the pathophysiology of age-related macular degeneration and there has been a revolution in the treatment of the geographic type. The drug pegcetagoplan, which was approved by the FDA on February 17, 2023, is a C3 inhibitor that binds to C3 or C3b, disrupting further activation of the complement system.
There are studies about the relationship between diabetic retinopathy and dysregulation of the complement system. Some authors found activation of C5a in the vitreous body, other authors found an increase of C9 and factor D in the vitreous body.
Several studies have investigated the role of the complement system in the pathogenesis of glaucoma, especially the role of C3, C1, and complement regulatory proteins.
There are studies about experimental autoimmune uveitis and the role of the complement system in the pathogenesis of ocular autoimmune disease. The studies provided the novel finding that complement activation plays a central role in the pathogenesis of ocular autoimmunity and may serve as a potential target for therapeutic intervention.
Thus, summing up the results of studies conducted by various authors, we conclude that the complement system has its role in the pathogenesis of various eye pathologies. Identification of the complement system activation as a new direction of local ocular immunity in the pathogenesis of autoimmune uveitis will provide an opportunity for the development of targeted treatment regimens.