Το εκπαιδευτικό κλίμα και η σχολική επίδοση στα μαθήματα της Αρχαίας και της Νέας Ελληνικής Γλώσσας χωρίς και με την αξιοποίηση κινουμένων σχεδίων στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια της χώρας
Authors: Μάρκογλου Αγγελική 
Published: September 2021

Η σχολική αποτελεσματικότητα συνδέεται άμεσα με το κλίμα που επικρατεί στη σχολική τάξη. Το θετικό και ευνοϊκό κλίμα της τάξης σχετίζεται με τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που προωθεί τη μάθηση, ενισχύοντας τις σχέσεις του μαθητή με τον εκπαιδευτικό, τους συμμαθητές του και το διδακτικό αντικείμενο. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διεξαγωγή μιας συγκριτικής μελέτης, που θα εξετάζει την πιθανή διαφοροποίηση του εκπαιδευτικού κλίματος της τάξης, της γνωστικής πρόσληψης και της σχολικής επίδοσης των μαθητών στις «παραδοσιακές» διδασκαλίες και τις διδασκαλίες με τη χρήση κινουμένων σχεδίων. Οι διδακτικές παρεμβάσεις της έρευνας βασίστηκαν στις αρχές του κονστρουκτιβισμού (Vygotsky), το διερευνητικό μοντέλο (Bruner) και τη θεωρία των πολλαπλών τύπων νοημοσύνης (Gardner). Το ερευνητικό δείγμα αποτέλεσαν 651 μαθητές και 13 εκπαιδευτικοί (εννέα γυναίκες και τέσσερις άνδρες) από 12 Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια της Ελλάδας κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2013-2014 στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας από το πρωτότυπο στη Β’ Γυμνασίου τάξη στα Πειραματικά Γυμνάσια της χώρας. Αναλυτικότερα διεξήχθησαν από τους εκπαιδευτικούς 150 διδασκαλίες (75 χωρίς τη χρήση κινουμένων σχεδίων και 75 με τη χρήση κινουμένων σχεδίων) με σκοπό να δοθούν απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήματα. Για το λόγο αυτό επιλέχθηκε ένας συνδυασμός ερευνητικών μεθόδων (πολυμεθοδική προσέγγιση), αξιοποιώντας τα έντυπα παρατήρησης των διδασκαλιών, τα διαγνωστικά κριτήρια αξιολόγησης και τα ερωτηματολόγια των μαθητών, και την τεχνική των συνεντεύξεων των εκπαιδευτικών, ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστες οι ερμηνείες για το υπό μελέτη αντικείμενο. Κατά τη συγκέντρωση και ανάλυση των δεδομένων έγινε τριγωνοποίηση με σκοπό την εξασφάλιση ασφαλών συμπερασμάτων για τη μαθησιακή διαδικασία με και χωρίς τη χρήση κινουμένων σχεδίων. Η ανάλυση των δεδομένων ανέδειξε ότι υπήρξε διαφοροποίηση στις διδασκαλίες χωρίς και με τη χρήση κινουμένων σχεδίων αναφορικά με το κλίμα της τάξης, την κατανόηση της νέας γνώσης από τους μαθητές και τη σχολική τους επίδοση. Συγκεκριμένα, φάνηκε ότι τα κινούμενα σχέδια βελτίωσαν το εκπαιδευτικό κλίμα, κάνοντας το μάθημα πιο ζωντανό, πιο δραστήριο και πιο διαδραστικό. Το θετικό εκπαιδευτικό κλίμα δημιούργησε στη σχολική αίθουσα ευχάριστα συναισθήματα, τα οποία επηρέαζαν θετικά την ψυχική διάθεση των μαθητών και των εκπαιδευτικών αναφορικά με την εκτέλεση των καθηκόντων τους, τη γενικότερη επίδοση των μαθητών και αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας τους. Ταυτόχρονα ενεργοποιήθηκαν και διαμορφώθηκαν εσωτερικά κίνητρα στους μαθητές, οι οποίοι συμμετείχαν ενεργά στην εκπαίδευσή τους και δεν αποτελούσαν παθητικούς δέκτες πληροφοριών και γνώσης. Η συμβολή των κινουμένων σχεδίων υπήρξε καθοριστική και στην κατανόηση της νέας γνώσης των μαθητών, οι οποίοι με τη συμμετοχή τους, την επιθυμία τους για ενεργό ρόλο και την προσήλωση που επέδειξαν σε όλη τη διδακτική διαδικασία φάνηκαν να κατανοούν καλύτερα τη νέα πληροφορία. Επιπλέον, στις διδακτικές παρεμβάσεις με κινούμενα σχέδια οι μαθητές παρουσίασαν εμφανή βελτίωση της σχολικής τους επίδοσης, με το μέσο όρο των βαθμολογιών τους στις διδασκαλίες με κινούμενα σχέδια να έχει αυξηθεί σημαντικά (17,83) συγκριτικά με τις βαθμολογίες των ίδιων μαθητών στις διδασκαλίες χωρίς κινούμενα σχέδια (14,47). Παράλληλα, η αύξηση της σχολικής εργασίας έδωσε τη δυνατότητα στον εκπαιδευτικό της τάξης για συστηματικότερη παρακολούθηση και αξιολόγηση των μαθητών σε θέματα προόδου και επομένως περισσότερες ευκαιρίες ανατροφοδότησης, καλλιεργώντας στους μαθητές ένα αίσθημα ικανοποίησης και αποδοχής. Συνοψίζοντας, διαφαίνεται ότι η διαφοροποίηση του διδακτικού σχεδιασμού του μαθήματος και η ένταξη σ’ αυτό Ψηφιακών Τεχνολογιών και κινουμένων σχεδίων επέδρασε θετικά στους μαθητές και διευκόλυνε ουσιαστικά τους εκπαιδευτικούς, καταδεικνύοντας τα ως ένα αποτελεσματικό συμπληρωματικό εκπαιδευτικό εργαλείο στο πλαίσιο του μαθήματος. Για τους λόγους αυτούς καθίσταται αναγκαία η δράση όλων των εμπλεκόμενων φορέων (Υπουργείο Παιδείας, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, εκπαιδευτικοί κ.ά.) με σκοπό την ενσωμάτωση των ψηφιακών τεχνολογιών, παρέχοντας περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης και βελτίωσης στους μαθητές.