Φυσική δραστηριότητα και ποιότητα ζωής φροντιστών ψυχικά πασχόντων
Authors: Ζαχαρής Θωμάς 
Published: July 2022

Η παρούσα διατριβή στοχεύει στη διερεύνηση της αντιληπτής ποιότητας ζωής, της ψυχικής υγείας οικογενειακών φροντιστών, αλλά και την αποτελεσματικότητα της φυσικής δραστηριότητας στη μείωση των επιπέδων άγχους και κατάθλιψης, που αποτελούν βασικά συμπτώματα ατόμων που ασχολούνται με την φροντίδα ενός ατόμου με σοβαρή ψυχική διαταραχή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον παραδοσιακό χορό ως μια μορφή φυσικής δραστηριότητας που μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην μείωση του επιπέδου στρες και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των οικογενειακών φροντιστών. Έγιναν συνολικά τρεις μελέτες: Στην πρώτη μελέτη διερευνήθηκε η συμβολή του άγχους, του στρες και της κατάθλιψης στην ποιότητα ζωής των οικογενειακών φροντιστών. Συμμετείχαν 300 οικογενειακοί φροντιστές ψυχικά πασχόντων (96 άνδρες και 204 γυναίκες), με μέση ηλικία 58,2 ± 11,7, που επιλέχθηκαν τυχαία από δημόσιους φορείς ψυχικής υγείας σε όλη την Ελλάδα. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν το Ελληνικό Ερωτηματολόγιο Μέτρησης της κατάθλιψης του άγχους και του στρες (Depression Anxiety Stress Scale- DASS-21) και το Θερμόμετρο υγείας Euro-5D. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ο κυριότερος παράγοντας της ποιότητας ζωής που αλληλοεπιδρά με την αρνητική συναισθηματική κατάσταση είναι ο παράγοντας «άγχος/θλίψη». Φάνηκε ακόμη, ότι τα επίπεδα κατάθλιψης τείνουν να αυξάνονται κυρίως όταν αυξάνεται η αίσθηση περιορισμού της αυτοεξυπηρέτησης και δευτερευόντως όταν αυξάνεται η αίσθηση θλίψης/άγχους σε συνδυασμό και με αυξημένα χρόνια ύπαρξης συνοσηρότητας με ψυχικό νόσημα. Στη δεύτερη μελέτη διερευνήθηκαν τόσο οι συνήθειες όσο και οι προτιμήσεις άσκησης και φυσικής δραστηριότητας των οικογενειακών φροντιστών με ποιοτική μέθοδο. Συμμετείχαν 13 άτομα (5 άνδρες, 8 γυναίκες), ηλικίας 51-64 ετών, που είχαν την ιδιότητα του οικογενειακού φροντιστή ατόμων που έπασχαν είτε από σχιζοφρένεια είτε από διπολική διαταραχή. Μετά την ανάλυση των αποτελεσμάτων της ημιδομημένης συνέντευξης φάνηκε ότι οι οικογενειακοί φροντιστές πίστευαν ότι ο παραδοσιακός χορός βοηθάει στην βελτίωση της ψυχικής διάθεσης (ν=13), ο παραδοσιακός χορός είναι ένα ευχάριστο είδος γυμναστικής (ν=13), ο παραδοσιακός χορός είναι μια κοινωνική δραστηριότητα για διασκέδαση και κοινωνικοποίηση (ν=13) και ο παραδοσιακός χορός βοηθάει στην εκτόνωση αρνητικών συναισθημάτων (ν=13). Τέλος η έρευνα έδειξε ότι οι οικογενειακοί φροντιστές ήταν διατεθειμένοι να εμπλακούν στην φυσική δραστηριότητα που περιλαμβάνει τον παραδοσιακό χορό γιατί πιστεύουν ότι θα τους βοηθήσει να βελτιώσουν τη διάθεσή τους (ν=13). Στην τρίτη μελέτη, έγινε παρέμβαση με ελληνικό παραδοσιακό χορό σε 13 οικογενειακούς φροντιστές (5 άνδρες, 8 γυναίκες), 40-70 ετών. Η παρέμβαση είχε διάρκεια ένα μήνα, και συχνότητα 2 φορές την εβδομάδα. Το πιο σημαντικό συμπέρασμα αυτής της μελέτης ήταν ότι οι συντελεστές της αρνητικής συναισθηματικής κατάστασης (στρες, άγχος, κατάθλιψη) βελτιώθηκαν μετά την παρέμβαση και από αυτό φαίνονται οι σχετικά άμεσες θετικές επιπτώσεις της παρέμβασης. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι η φυσική δραστηριότητα έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στον παράγοντα άγχος καθώς μείωσε τα επίπεδα του άγχους περίπου στο μισό. Με την ολοκλήρωση των τριών ερευνών διαπιστώνεται ότι οι οικογενειακοί φροντιστές αντιμετωπίζουν προβλήματα άγχους/θλίψης. Το επίπεδο της φυσικής τους δραστηριότητας ήταν πολύ χαμηλό στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αλλά είχαν θετικές αντιλήψεις για το παραδοσιακό χορό, καθώς πίστευαν ότι μπορεί να τους βοηθήσει να βελτιώσουν τη ψυχική τους διάθεση. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι ο παραδοσιακός χορός ως φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τα επίπεδα άγχους/θλίψης των οικογενειακών φροντιστών.