Μελέτη παθοφυσιολογικών παραμέτρων του συνδρόμου άπνοιας κατά τον ύπνο
Authors: Λάμπρου Καλλιρρόη 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο (ΣΑΥ) είναι μία από τις, πλέον,διαδεδομένες νόσους και συναντάται σε ένα ευρύτατο φάσμα ηλικιών. Είναι,επίσης, γνωστό ότι το ΣΑΥ συνδέεται με την παχυσαρκία, καθώς και με τηνεμφάνιση Μεταβολικού Συνδρόμου (ΜΣ). Όμως, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία,δεν είναι σαφές αν κάποιες από τις παθοφυσιολογικές αλλαγές που εμφανίζονταιστους ασθενείς με ΣΑΥ οφείλονται στο ΣΑΥ, ανεξάρτητα της παχυσαρκίας ήτου μεταβολικού συνδρόμου.Σκοπός: Σκοπός της μελέτης είναι να διερευνήσει τη συσχέτιση της υπνικήςάπνοιας, ποικίλης βαρύτητας, όπως αυτή εκφράζεται από τον υπνο-απνοϊκόδείκτη, με τα σωματομετρικά δεδομένα (περίμετρος τραχήλου, ισχίου, κοιλίας,μηρών) με ορμόνες του λιπώδους ιστού που προάγουν την παχυσαρκία, με τιςφυλετικές ορμόνες, με τις ορμόνες του θυρεοειδούς αδένα, με τον αυξητικόπαράγοντα IGFBP-1 με δείκτες φλεγμονής, με την αντίσταση στην ινσουλίνη, μετην υπερλιπιδαιμία, καθώς και με χαρακτηριστικά του Μεταβολικού Συνδρόμου (ΜΣ).Υλικό-Μέθοδος: Συμμετείχαν συνολικά 131 ασθενείς (110 άνδρες, 21γυναίκες), μέσος όρος ηλικίας 55.4±12.4, μέσος δείκτης μάζας σώματος34.3±11.2kg/m2 και μέσος δείκτης απνοιών-υποπνοιών ΑΗΙ 44.7±26.3. Από τους 131 ασθενείς οι 75 (57.25%) παρουσίασαν μεταβολικό σύνδρομο (σύμφωνα μετα κριτήρια του ΑΤΡ ΙΙΙ) και οι 56 (42.75%) όχι. Σε όλους τους ασθενείςυπολογίστηκε η περίμετρος τραχήλου, ισχίου, μηρού και κοιλιάς. Επιπλέον,μετρήθηκαν η CRP, το ινωδογόνο, η φερριτίνη, το ουρικό οξύ, η χοληστερόλη,τα τριγλυκερίδια, η HDL, η γλυκόζη, η ινσουλίνη, η ολική τριιωδοθυρονίνη, ηελεύθερη θυροξίνη, η θυρεοειδοτρόπος ορμόνη, η φυλοσυνδετική σφαιρίνη, ηθειϊκή δεϋδροεπιανδροστερόλη και η τεστοστερόνη. Υπολογίστηκε, επίσης, ηαντίσταση στην ινσουλίνη μέσω του δείκτη HOMA-IR. Tέλος, σε 111 (95άνδρες, 16 γυναίκες), από τους 131 ασθενείς, μετρήθηκαν τα επίπεδααδιπονεκτίνης, λεπτίνης και IGFBP-1.Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, σε αυτούς που είχαν μόνο ΣΑΥ καισε αυτούς που εμφάνιζαν ταυτόχρονα ΣΑΥ και ΜΣ.Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα των συσχετίσεων του ΣΑΥ με τις παραπάνωπαραμέτρους φαίνονται παρακάτω:• Ο ΑΗΙ συσχετίζεται με τον BMI, την περίμετρο του τραχήλου, τηνπερίμετρο του ισχίου, την περίμετρο του μηρού και την περίμετρο τηςκοιλίας. Από όλους τους παραπάνω συσχετισμούς, η περίμετρος τουτραχήλου είναι ο κύριος καθοριστικός παράγων για το μέγεθος του υπνο-απνοϊκού δείκτη.• Οι τιμές της ολική τριιωδοθυρονίνης (T3), της ελεύθερης θυροξίνης (FT4)και της θυρεοειδοτρόπος ορμόνης (TSH) δεν επηρεάζονται στους ασθενείςμε ΣΑΥ. Ως εκ τούτου, η επίπτωση του υποθυρεοειδισμού σε ασθενείς μευπνική άπνοια είναι χαμηλή. Τα επίπεδα του ουρικού οξέως είναι ανεξάρτητα από τον δείκτη απνοιών-υποπνοιών και επηρεάζονται από το άρρεν φύλο και τον κορεσμό τηςαιμοσφαιρίνης στους ασθενείς με ΣΑΥ που εμφανίζουν αυξημένο ουρικόοξύ.• H παχυσαρκία σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα λεπτίνης και μειωμέναεπίπεδα μόνον του IGFBP-1, ενώ το ΣΑΥ σχετίζεται με μειωμένα επίπεδαIGFBP-1. Η λεπτίνη δεν σχετίζεται με το ΣΑΥ.• Η αντίσταση στην ινσουλίνη, έτσι όπως υπολογίστηκε από τον δείκτηHOMA-IR, είναι μειωμένη στους ασθενείς που παρουσιάζουν ηπιότεροΣΑΥ (όπως αυτό εκφράζεται από τον ΑΗΙ) ΑΗΙ<20 σε σχέση με τουςασθενείς που εμφανίζουν βαρύτερο ΣΑΥ, ΑΗΙ>20.• Δεν βρέθηκε κάποια συσχέτιση του δείκτη HOMA-IR με την παχυσαρκία.• Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ αδιπονεκτίνης, παχυσαρκίας και ΣΑΥ.• Τα επίπεδα τεστοστερόνης στους ασθενείς με ΣΑΥ σχετίζονται αντιστρόφως ανάλογα με τον δείκτη μάζας σώματος (R2: 0.290; p:0.01). Ηηλικία και ο δείκτης απνοιών-υποπνοιών δεν σχετίζονται με τα επίπεδατεστοστερόνης.• Οι δείκτες φλεγμονής (φερριτίνη, ινωδογόνο, CRP), στους ασθενείς μεΣΑΥ, είναι αυξημένοι, ανεξάρτητα από την συνύπαρξη ή μη μεταβολικούσυνδρόμου. Η φερριτίνη, όμως, (p<0,01) αυξάνεται περισσότερο στουςασθενείς με ΣΑΥ και μεταβολικό σύνδρομο, σε σχέση με τους ασθενείς πουέχουν μόνο ΣΑΥ, όμως, οι τιμές της παραμένουν εντός φυσιολογικώνορίων.• Τα επίπεδα της HDL δεν σχετίζονται με το ΣΑΥ και το ΜεταβολικόΣύνδρομο. Οι ασθενείς με ΣΑΥ και ΜΣ έχουν πιο αυξημένα επίπεδαχοληστερόλης (πάνω του φυσιολογικού), σε σχέση με τους ασθενείς πουέχουν μόνο ΣΑΥ, όμως δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφοράανάμεσα στις δύο ομάδες. Η τιμή των τριγλυκερίδιων είναι μειωμένη στουςασθενείς με ΣΑΥ, χωρίς μεταβολικό σύνδρομο (p <0.05), σε σύγκριση μετην ομάδα των ασθενών με ΣΑΥ και ΜΣ, όμως και στις δύο ομάδες οι τιμές παραμένουν εντός φυσιολογικών ορίων.• Η SHBG δεν επηρεάζεται στους ασθενείς με ΣΑΥ με, ή χωρίς ΜΣ, ηDHEAS είναι αυξημένη στους ασθενείς με ΣΑΥ χωρίς ΜΣ, σε σχέση μετους ασθενείς που εμφανίζουν και τα δύο σύνδρομα, η τιμή της, όμως,παραμένει εντός των φυσιολογικών ορίων και στις δύο ομάδες.• Η τεστοστερόνη στους ασθενείς με ΣΑΥ είναι αυξημένη (p <0.05), σεσχέση με τους ασθενείς που εμφανίζουν ΣΑΥ και ΜΣ, όμως η τιμή τηςπαραμένει εντός φυσιολογικών ορίων.• Η αντίσταση στην ινσουλίνη αυξάνεται στους ασθενείς με ΣΑΥ και ΜΣ, σεσχέση με τους ασθενείς που εμφανίζουν μόνο ΣΑΥ χωρίς ΜΣ μεστατιστικά σημαντική διαφορά (p =0.001).Συμπεράσματα:• Η περίμετρος του τραχήλου είναι ο καθοριστικός παράγων για το μέγεθοςτου υπνο-απνοϊκού δείκτη.• Η επίπτωση του υποθυρεοειδισμού σε ασθενείς με υπνική άπνοια είναιχαμηλή και δεν προκύπτει ανάγκη μέτρησης των ορμονών του θυρεοειδούς σε όλους τους πάσχοντες από υπνική άπνοια.• Η υποξυγοναιμία επηρεάζει τα επίπεδα του ουρικού οξέως στους ασθενείςμε ΣΑΥ και όχι ο ΑΗΙ.• Το ΣΑΥ σχετίζεται με μειωμένα επίπεδα IGFBP-1.• Η λεπτίνη και η αδιπονεκτίνη δεν σχετίζονται με το ΣΑΥ.Τα επίπεδα της λεπτίνης μειώνονται με την παχυσαρκία. Δεν βρέθηκεσυσχέτιση της αδιπονεκτίνης με την παχυσαρκία.• Η αντίσταση στην ινσουλίνη εξαρτάται από την βαρύτητα του ΣΑΥ και απότο ΜΣ. Δεν βρέθηκε συσχέτιση της αντίστασης στην ινσουλίνη με τηνπαχυσαρκία.• Τα επίπεδα τεστοστερόνης δεν σχετίζονται με το ΣΑΥ, αλλά με τον δείκτημάζας σώματος. Επίσης, μειώνονται στους ασθενείς με ταυτόχρονησυνύπαρξη ΣΑΥ και ΜΣ, σε σχέση με αυτούς που έχουν μόνο ΣΑΥ, όμωςοι τιμές τους παραμένουν εντός φυσιολογικών ορίων. Πιθανόν, η μειωμένηlibido που συχνά αναφέρουν οι ασθενείς με ΣΑΥ δεν οφείλεται στοσύνδρομο, αλλά στην παχυσαρκία και σε ψυχολογικές αιτίες.• Το ΣΑΥ αυξάνει τους δείκτες φλεγμονής, ανεξάρτητα από την παρουσία ήμη ΜΣ.• Τα επίπεδα της φερριτίνης αυξάνονται στους ασθενείς με ΣΑΥ και ΜΣ.• Το ΣΑΥ δεν σχετίζεται με την υπερλιπιδαιμία, όμως οι ασθενείς με ΣΑΥκαι ΜΣ τείνουν να αναπτύξουν υπερλιπιδαιμία σε σχέση με τους ασθενείςπου εμφανίζουν μόνο ΣΑΥ.• Η SHBG και η DHEAS δεν σχετίζονται με το ΣΑΥ, ούτε και με το ΜΣ. Επομένως το ΣΑΥ: επηρεάζεται από την περίμετρο του τραχήλου, σχετίζεται με μειωμένα επίπεδα IGFBP-1, αυξάνει τους δείκτες φλεγμονής (CRP, ινωδογόνο, φερριτίνη), αυξάνει την αντίσταση στην ινσουλίνη όταν ΑΗΙ>20, δεν σχετίζεται με τον υποθυρεοειδισμό, δεν σχετίζεται με την λεπτίνη και την αδιπονεκτίνη, δεν σχετίζεται με τα επίπεδα του ουρικού οξέως, δεν σχετίζεται με χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης, δεν σχετίζεται με την SHBG και την DHEAS, δεν σχετίζεται με την υπερλιπιδαιμία.