НАУЧНО-ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКОЙ АКТИВНОСТИ ПРЕПОДАВАТЕЛЕЙ ВУЗА
Authors: Берикханова А.Е. , Ибраимова Ж.Қ. , Жекеева А.Е. 
Published: November 2022

Бұл мақалада ғылымның интеллектуалдық әлеуетін жоғарлату және Қазақстандағы жоғары оқу орындарының ғылыми-зерттеу мүмкіндіктерін арттыру қажеттілігінен туындап отырған университеттің профессорлық-оқытушылық құрамының зерттеушілік белсенділіктерін дамытудың өзектілігі қарастырылады. Білім және ғылым саласындағы құқықтық және нормативтік құжаттарда университеттердің тек білім берушілік қана емес, сонымен қатар ғылыми жаңалықтарды жасауға, таратуға және енгізуге арналған ғылыми-мәдени орталықтар ретіндегі рөлі негізделген. Мақалада университеттің профессорлық-оқытушылық құрамының ғылыми-зерттеу қызметін дамыту қажеттілігіне ерекше назар аударылады, өйткені олардың ғылыми іс-әрекеттерінің нәтижелері университеттің әлемдік және ұлттық рейтингін анықтайды және университеттің еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді. Бұл зерттеудің негізгі идеясы Action Research (іс-әрекеттегі зерттеу) сынды ғылыми зерттеулердің бейресми түрлерін университет тәжірибесіне кіріктіру арқылы университет оқытушыларының ғылыми-зерттеу белсенділіктерін дамыту қажеттілігімен байланысты. Бұл зерттеу жалпы зерттеу үдерісінің сапасын дамытудың терең жатқан мәселелерін шешуге бағытталған. Мақалада ұсынылып отырған отандық және шетелдік ғалымдардың ғылыми ізденіс әдіснамасы, практикаға бағытталған ғылым, университет тәжірибесіне Action Research (Іс-әрекеттегі зерттеу) енгізу туралы ғылыми-педагогикалық зерттеулеріне жасалған аналитикалық талдау оқытушылардың зерттеу белсенділіктерін дамыту үшін университеттің психологиялық-педагогикалық жағдайлары мен мүмкіндіктерін анықтауға негіз болады. Бұл мақала Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігінің IRN: АР14872311 гранттық қаржыландыру бойынша «ЖОО-ның тәжірибесіне Action Research сынды бейформалды зерттеу формаларын интеграциялау арқылы оқытушылардың зерттеушілік белсенділіктерін дамытудың теориясы мен технологиясы» тақырыбындағы ғылыми жобасы аясында жазылған.

В данной статье раскрывается актуальность развития исследовательской активности профессорско-преподавательского состава вузов, продиктованный необходимостью повышения интеллектуального потенциала науки и научно-исследовательских возможностей вузов Казахстана. В нормативно-правовых документах в сфере образования и науки обосновывается роль университетов не только как образовательных, но и научно-исследовательских и культурных центров, призванных создавать, транслировать, внедрять научные инновации. В статье уделяется особое внимание необходимости развития научно-исследовательской активности ППС вуза, так как результаты их научной деятельности определяют глобальный и национальный рейтинг университета и обеспечивает конкурентоспособность вуза на рынке труда. Основная идея данного исследования связана с необходимостью развития исследовательской активности преподавателей вуза через интеграцию в деятельность вуза неформальных форм научного исследования как Action Research (исследования в действии). Исследование направлено на решение глубинных проблем развития качества исследовательского процесса. Представленный в статье аналитический обзор научно-педагогических исследований отечественных и зарубежных ученых по методологии научного поиска, по практикоориентированной науке, по внедрению Action Research (исследование в действии) в практику вуза будет служить основой для выявления психолого-педагогических условий и возможностей вуза для развития исследовательской активности преподавателей. Данная статья написана в рамках научного проекта по грантовому финансированию МОН РК ИРН: АР14872311 по теме «Теория и технология развития исследовательской активности преподавателей вуза на основе интеграции в практику неформальных форм исследований как Action Research».

This article describes the relevance of the development of research activity of university teaching staff, dictated by the need to increase the intellectual potential of science and research capabilities of universities in Kazakhstan. The normative legal documents in the area of education and science substantiate the role of universities not only as educational, but also as research and cultural centers, designed to create, transmit, implement scientific innovations. The article pays special attention to the need to develop the research activity of university teaching staff, as the results of their research activities determine the global and national ranking of the university and ensure the competitiveness of the university in the labor market. The main idea of this research is related to the development of research activity of university teachers through the integration of informal research forms as Action Research into the activities. The research is aimed at solving the problems of developing the quality of the research. The analytical review of scientific and pedagogical research of local and foreign scientists on the methodology of scientific search, on practice-oriented science, on implementation of Action Research (research in action) in the practice of the university will serve as the basis for identifying psychological and pedagogical conditions and opportunities of the university for development of research activity of teachers. ВЕСТНИК КазНПУ им. Абая, серия «Педагогические науки», №3(75), 2022 г. 44 This article was written within the scientific project on the grant funding of the MES RK IRN: AR14872311 on "Theory and technology of university teachers’ development on the basis of integration in the practice of informal forms of research as Action Research"