Investigating the effectiveness of sweeteners and sweetness enhancers in weight control and in health indices in a population of obese adults and children
Authors: Ρέππας Κυριάκος 
Published: February 2025

Τα γλυκαντικά και τα ενισχυτικά γλυκύτητας χρησιμοποιούνται ευρέως ως υποκατάστατα της ζάχαρης με στόχο τη μείωση της πρόσληψης απλών σακχάρων και της θερμιδικής πρόσληψης, καθώς και τη διαχείριση του σωματικού βάρους. Ωστόσο, η επίδρασή τους στην παχυσαρκία και τη μεταβολική υγεία παραμένει αμφιλεγόμενη. Οι επιδημιολογικές μελέτες συχνά υποδηλώνουν μια θετική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης γλυκαντικών και της παχυσαρκίας, τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά, ενώ οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές δείχνουν ότι τα γλυκαντικά μπορεί να συμβάλλουν στην απώλεια βάρους, όταν χρησιμοποιούνται ως εναλλακτικά της ζάχαρης. Ο σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η αξιολόγηση της επίδρασης των γλυκαντικών και των ενισχυτικών γλυκύτητας στο σωματικό βάρος, την παχυσαρκία και τη μεταβολική υγεία σε παιδιά και ενήλικες. Η παρούσα διδακτορική διατριβή βασίζεται σε δεδομένα από δύο ξεχωριστές μελέτες. Η πρώτη μελέτη είναι η Feel4Diabetes Study. Στη μελέτη αυτή χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από 11.399 οικογένειες από έξι ευρωπαϊκές χώρες, με σκοπό να εξεταστεί η σχέση της κατανάλωσης γλυκαντικών και ενισχυτικών γλυκύτητας με την παχυσαρκία και το υπερβάλλον σωματικό βάρος στους ενήλικες, καθώς και η σχέση του οικογενειακού περιβάλλοντος, της διαθεσιμότητας τροφίμων, της ανταμοιβής μέσω του φαγητού και του χρόνου έκθεσης σε οθόνες με την κατανάλωση αναψυκτικών και ροφημάτων από τα παιδιά. Συλλέχθηκαν διατροφικά δεδομένα, ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά, καθώς και δεδομένα καθιστικής συμπεριφοράς, ενώ χρησιμοποιήθηκε λογιστική παλινδρόμηση για την ανάλυση των συσχετίσεων. Η δεύτερη μελέτη είναι η μελέτη SWEET, μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή που περιλάμβανε 38 παιδιά και 341 ενήλικες από τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες. Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν τυχαία σε δύο ομάδες, όπου κατανάλωναν είτε γλυκαντικά και ενισχυτικά γλυκύτητας, είτε ζάχαρη για διάστημα ενός έτους. Συλλέχθηκαν ανθρωπομετρικά δεδομένα, δείγματα αίματος, ούρων και κοπράνων, ερωτηματολόγια και ημερολόγια διατροφής, τόσο στην έναρξη όσο και στις μετέπειτα αξιολογήσεις, προκειμένου να διερευνηθούν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων. Στη μελέτη Feel4Diabetes, η κατανάλωση γλυκαντικών και ενισχυτικών γλυκύτητας βρέθηκε να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο υπερβάλλοντος σωματικού βάρους ή παχυσαρκίας στους ενήλικες, καταδεικνύοντας μια θετική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης γλυκαντικών και υψηλότερου Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Όσον αφορά στα παιδιά, βρέθηκε ότι η διαθεσιμότητα αναψυκτικών και χυμών στο σπίτι, καθώς και οι γονεϊκές πρακτικές, συσχετίζονταν με αυξημένη κατανάλωση αναψυκτικών από τα παιδιά. Αντίθετα, στη μελέτη SWEET, οι συμμετέχοντες στην ομάδα των γλυκαντικών και ενισχυτικών γλυκύτητας πέτυχαν μεγαλύτερη διατήρηση απώλειας βάρους σε σύγκριση με την ομάδα της ζάχαρης, με μέση απώλεια βάρους 7,2 Kgr έναντι 5,6 Kgr (p = .03). Επιπλέον, η ομάδα των γλυκαντικών και ενισχυτικών γλυκύτητας παρουσίασε σημαντική βελτίωση στη μείωση της κατανάλωσης ζάχαρης. Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές σε άλλους μεταβολικούς δείκτες (όπως δείκτες για διαβήτη ή καρδιαγγειακών νοσημάτων), ούτε στα παιδιά. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την περίπλοκη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης γλυκαντικών και ενισχυτικών γλυκύτητας και δεικτών υγείας. Φαίνεται δηλαδή πως, αν και η αντικατάσταση της ζάχαρης με γλυκαντικά μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των προσλαμβανόμενων απλών σακχάρων και στον περιορισμό του βάρους, εντούτοις οι παρεμβάσεις τόσο σε παιδιά, όσο και σε ενήλικες πρέπει να περιλαμβάνουν συστάσεις για γενικότερη υιοθέτηση ορθών διατροφικών προτύπων.