Regulation of the quality of educational management in the public sector - kindergarten/school
Authors: Γκαντάρα Χρύσελπη 
Published: March 2022

Στόχος της διατριβής «Ρύθμιση της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο δημόσιο τομέα – νηπιαγωγείο/σχολείο: οι επιπτώσεις των οικονομικών, χρηματοπιστωτικών, θεσμικών και νομικών παραγόντων» είναι η εστίαση στους τρόπους αξιολόγησης και ρύθμισης της ποιότητας του εκπαιδευτικού μάνατζμεντ. Αυτό το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία για τη μελλοντική ανάπτυξη των ατόμων. Η διατριβή αυτή αποτελείται από δύο μέρη: Θεωρητικό και πρακτικό.Στο θεωρητικό μέρος, όσον αφορά τη νομοθεσία, σκοπός της κυβερνητικής παρέμβασης είναι α) η αντιμετώπιση πιθανών συνεπειών που υπερβαίνουν τα άμεσα εμπλεκόμενα μέρη, σε περιπτώσεις στις οποίες το ιδιωτικό κέρδος δεν αποτελεί καλό μέτρο κοινωνικού αντίκτυπου και β) η προώθηση καινοτομιών που ενισχύουν την ευημερία. Οι καλά σχεδιασμένες νομοθεσίες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη α) τις ασυμμετρίες των πληροφοριών, δεδομένου ότι η ρυθμιστική αρχή βρίσκεται συχνά σε πληροφοριακό μειονέκτημα σε σχέση με τον ρυθμιζόμενο, β) τον ηθικό κίνδυνο, δεδομένου ότι υπάρχουν συχνά προβλήματα στη διασφάλιση καθώς η συμπεριφορά μιας ρυθμιστικής αρχής συνάδει με την ανθρώπινη αδυναμία κοινωνικής πρόνοιας γ) ότι τα λάθη είναι αναπόφευκτα και πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε το κόστος πιθανών λαθών. Ως αποτέλεσμα, πολλές καλοπροαίρετες παρεμβάσεις πολιτικής μπορούν να αποτύχουν ή να επιτύχουν λόγω του τρόπου με τον οποίο ερμηνεύονται από τη στοχοθετημένη ομάδα. Οι οικονομίες με καλά σχεδιασμένους κανονισμούς μπορούν να αποδώσουν πολύ καλύτερα από εκείνες με ανεπαρκή ρύθμιση.Η Διοίκηση Ολική Ποιότητας (TQM) είναι ένα συστηματικό πρόγραμμα που (α) υποδεικνύει όλους τους εμπλεκόμενους στην επιχείρηση της συνεχούς βελτίωσης, (β) παρέχει μια σύνδεση μεταξύ των αποτελεσμάτων και της διαδικασίας με την οποία επιτυγχάνονται τα αποτελέσματα και (γ) απαιτεί την πλήρη αλλαγή της οργάνωσης/επιχείρησης: το προσωπικό χρειάζεται ένα κατάλληλο περιβάλλον για να εργαστεί: τα εργαλεία/μέσα που χρησιμοποιούνται, το σύστημα και οι διαδικασίες και το περιβάλλον που περιβάλλει το προσωπικό έχει βαθιά επίδραση στην ικανότητά του να κάνει σωστά και αποτελεσματικά τη δουλειά του. Επίσης, η ενθάρρυνση και η αναγνώριση της επιτυχίας και της επίτευξης των εργαζομένων επιτυγχάνονται από ηγέτες που μπορούν να εκτιμήσουν το επίτευγμά τους και να τους προπονήσουν σε μεγαλύτερη επιτυχία, ο οργανισμός θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις επιθυμίες των πελατών του αλλά και να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και τις απαιτήσεις αυτών. Η ποιότητα είναι αυτό που θέλει ο πελάτης και όχι αυτό που αποφασίζει το ίδρυμα ότι είναι το καλύτερο για αυτόν.Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης, η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας είναι η συνεχής βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας με στόχο την ενθάρρυνση των μαθητών ώστε να γίνουν κριτικοί και δημιουργικοί στοχαστές σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο τεχνολογικό κόσμο. Η εκπαίδευση είναι ο εξοπλισμός της γνώσης, των δεξιοτήτων, των αξιών, των πεποιθήσεων, των συνηθειών και των στάσεων με μαθησιακές εμπειρίες. Το εκπαιδευτικό σύστημα αποτελείται από αιρετούς εκπροσώπους, διευθυντές, διδακτικό προσωπικό, μη διδακτικό προσωπικό, διοικητικό προσωπικό και άλλους επαγγελματίες της εκπαίδευσης που συνεργάζονται για να εμπλουτίσουν και να ενισχύσουν την εκπαιδευτική διαδικασία.Τα επίπεδα εφαρμογής της διοίκησης ποιότητας είναι: (α) η διαδικασία διαχείρισης ενός σχολείου, συμπεριλαμβανομένου του στρατηγικού σχεδιασμού, της πρόσληψης και της ανάπτυξης του προσωπικού, η ανάπτυξη πόρων και η ευθυγράμμιση των διδασκαλιών, του τρόπου διδασκαλίας και του τρόπου αξιολόγησης αυτού και (β) της ποιότητας διδασκαλίας στους μαθητές. Οι μαθητές αναγνωρίζονται τόσο ως πελάτες όσο και ως εργαζόμενοι στο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι διαχειριστές πρέπει να εμπλέξουν τους μαθητές στη δική τους εκπαίδευση εκπαιδεύοντάς τους για να αξιολογήσουν τη μαθησιακή διαδικασία και να αναλάβουν την ευθύνη για τη μάθησή τους.Πελάτες είναι οι γονείς των μαθητών, οι οποίοι είναι οι σημαντικότεροι πελάτες, οι ίδιοι οι φοιτητές, που είναι οι κύριοι πελάτες και καταναλωτές (δεν θα είναι δυνατή η διεκδίκηση της επίτευξης της συνολικής ποιότητας χωρίς να καλύπτονται οι ατομικές ανάγκες) και τέλος όλοι όσοι εργάζονται σε σχολείο, κολέγιο ή πανεπιστήμιο είναι τόσο προμηθευτής υπηρεσιών όσο και πελάτες (Εσωτερικοί πελάτες).Ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα που ακολουθεί τη συνολική ποιοτική διαδρομή πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη το ζήτημα των μορφών μάθησης και πρέπει να έχει στρατηγικές εξατομίκευσης και διαφοροποίησης στη μάθηση. Θα πρέπει να έχει την υποχρέωση να ευαισθητοποιήσει τους εκπαιδευόμενους σχετικά με την ποικιλία των μεθόδων μάθησης που έχουν στη διάθεσή τους για να δώσουν στους μαθητές ευκαιρίες να δοκιμάσουν μάθηση σε διάφορα διαφορετικά στυλ.Η διαδικασία αξιολόγησης αποτελεί σημαντικό στοιχείο οποιασδήποτε διαδικασίας διασφάλισης ποιότητας. Θα πρέπει να είναι συνεχής κατά τη Διοίκηση Ολικής Ποιότητας και όχι μόνο να αφήνεται μέχρι το τέλος του προγράμματος σπουδών. Οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία αξιολόγησης και να αξιολογούνται κατά τη διάρκεια της μαθησιακής διαδικασίας. Το μάνατζμεντ της εκπαιδευτικής διαχείρισης είναι ένα έργο πολλαπλών διαστάσεων που απαιτεί πολλές δεξιότητες και υψηλή εμπειρογνωμοσύνη για την επίτευξη ικανοποιητικού αποτελέσματος.Σε όλα τα επίπεδα της εκπαιδευτικής διαδικασίας απαιτείται διαχείριση. Η διοίκηση/το μάνατζμεντ περιλαμβάνει το σχεδιασμό, την οργάνωση, την εφαρμογή, την αναθεώρηση, την αξιολόγηση και την ενσωμάτωση.Στο εμπειρικό κομμάτι, στόχος της έρευνάς μας είναι η δημιουργία ενός πειραματικού προγράμματος αξιολόγησης και ρύθμισης της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης/μάνατζμεντ στο νηπιαγωγείο και το σχολείο.Τα καθήκοντα που είχαμε μπροστά μας ήταν (α) να διερευνήσουμε τα θεωρητικά βασικά στοιχεία της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο δημόσιο τομέα – νηπιαγωγείο και σχολείο, (β) να μελετήσουμε τις θεωρητικές προσεγγίσεις και τις ορθές πρακτικές που σχετίζονται με αυτό το θέμα, (γ) να διεξαγάγουμε έρευνα (πειραματικό πρόγραμμα) για εναλλακτική λύση στην ποιοτική ρύθμιση της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο δημόσιο τομέα – νηπιαγωγείο και σχολείο, δ) να αξιολογήσουμε τους τρόπους λειτουργίας του πειραματικού μου προγράμματος και ε) να αποδείξουμε την αποτελεσματικότητα του εφαρμοσμένου πειραματικού προγράμματος.Επιπλέον, υποθέσαμε ότι μια εναλλακτική λύση στους τυποποιημένους και ενοποιημένους κανονισμούς ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο νηπιαγωγείο και το σχολείο θα αυξήσει την ποιότητα της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο δημόσιο τομέα – νηπιαγωγείο/σχολείο. Η διάρκεια του πειράματος ήταν ένα σχολικό έτος – Σεπτέμβριος 2018 – Μάιος 2019. Συμμετείχαν δύο σχολεία στις ερευνητικές μας εξετάσεις: (α) 1 πειραματικό νηπιαγωγείο (9 συμμετέχοντες – 2 άτομα διοικητικό προσωπικό και 7 δάσκαλοι, εκ των οποίων ένας υποστηρικτικός λογοθεραπευτής- όλες γυναίκες) και (β) 1 πειραματικό σχολείο (21 συμμετέχοντες – 2άτομα διοικητικό προσωπικό και 19 δάσκαλοι, εκ των οποίων ένας υποστηρικτικός ψυχολόγος εκπαιδευτικός- 4 άνδρες και 17 γυναίκες).Όσον αφορά τις μεθόδους στατιστικής επεξεργασίας δεδομένων, για τους υπολογισμούς των αποτελεσμάτων, εφαρμόσαμε τα στατιστικά πακέτα: ONE-WAY ANOVA, Chi-square, t-test, μέτρηση Kappa και δοκιμές Kruskal-Wallis.Συμμετέχοντες στην έρευνα ήταν 46 γονείς παιδιών σε νηπιαγωγεία και μαθητές σχολείων που μας παρείχαν πολύτιμες πληροφορίες για την τρέχουσα κατάσταση και τις ανάγκες στο εκπαιδευτικό μάνατζμεντ και την Διοίκηση Ολικής Ποιότητας στην εκπαίδευση σε νηπιαγωγεία και σχολεία της νεότερης Ελλάδας και 28 ειδικούς στην εκπαίδευση.Όσον αφορά τις ερευνητικές μεθόδους, εφαρμόσαμε την παρατήρηση και στη συνέχεια το προκαταρκτικό ερωτηματολόγιο για τους γονείς ως άμεσους χρήστες των εκπαιδευτικών υπηρεσιών που παρέχονται και από τα δύο εκπαιδευτικά ιδρύματα: νηπιαγωγεία και σχολεία. Στη συνέχεια, χρησιμοποιήσαμε το λεγόμενο παιδαγωγικό πείραμα και δοκιμάσαμε το «Πειραματικό μας πρόγραμμα». Τέλος, εφαρμόσαμε την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του «Πειραματικού προγράμματος αξιολόγησης και ρύθμισης της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης/μάνατζμεντ στο νηπιαγωγείο και το σχολείο» πριν και μετά την εφαρμογή του για περίοδο ενός σχολικού έτους.Το Πειραματικό πρόγραμμα βασίστηκε, σχεδιάστηκε και διαρθρώθηκε πάνω σε διάφορες σημαντικές αρχές, δηλαδή: (α) κατάλληλο τόσο για το νηπιαγωγείο όσο και για το σχολικό επίπεδο εκπαίδευσης: Ισχύει για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, τις συνθήκες και την κατάσταση που επικρατούν, (β) διαθέσιμο για διευθυντές και εκπαιδευτικούς: εύκολο να εφαρμοστεί σε πραγματικές συνθήκες σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, (γ) παροχή γρήγορης ανατροφοδότησης σχετικά με την ποιότητα της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο ίδρυμα, δ) παροχή αντικειμενικής αξιολόγησης της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο ίδρυμα. Ο διευθυντής και οι δάσκαλοι τόσο του νηπιαγωγείου όσο και του σχολείου κατά τη διάρκεια του πειραματικού προγράμματος έπρεπε να εκτελέσουν τα διάφορα καθήκοντά τους που είναι τριών ειδών: α) Διοικητικά καθήκοντα: Σύσταση επιτροπών, συμμετοχή και προεδρία συνεδριάσεων, παρακολούθηση φακέλων και ταχυδρομείου, οργάνωση εργασιών, σύνταξη εκθέσεων, επίβλεψη προσωπικού και διαχείριση θεμάτων προσωπικού, διαχείριση μαθητικών θεμάτων, συμπεριλαμβανομένης της διοργάνωσης εξετάσεων και της επιβολής κανόνων και κανονισμών, διαχείριση ανθρώπινων, οικονομικών, υλικών και υποδομών κ.λπ., β) παιδαγωγικά καθήκοντα: Έλεγχος της εφαρμογής του προγράμματος σπουδών, σχεδιασμός, οργάνωση και παρακολούθηση της διδασκαλίας και της μάθησης και άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, διαχείριση των πόρων μάθησης και διασφάλιση της ποιότητας της εκπαίδευσης που παρέχεται στο σχολείο και (γ) Κοινωνικοπολιτιστική: Προώθηση των προτύπων υγείας, ενίσχυση του σχολικού περιβάλλοντος, προώθηση του πολιτισμού και των κοινωνικών αξιών στο σχολείο, ανάπτυξη συνεργασίας με την κοινότητα κ.λπ.Στο στάδιο της Προκαταρκτικής Αξιολόγησης παρατηρήθηκαν ορισμένα κενά στην ποιότητα της εκπαιδευτικού μάνατζμεντ τόσο στα νηπιαγωγεία όσο και στα σχολεία ως μέρος του δημόσιου τομέα στην Ελλάδα. Ανάλυση δεδομένων από την έρευνα ποιότητας της εκπαίδευσης σχετικά με την ασφάλεια, την οικοδόμηση, τα ακαδημαϊκά επιτεύγματα, τη συμμετοχή, την πρόσβαση, την πειθαρχία, τις εξωσχολικές δραστηριότητες, την ανατροφοδότηση από τους εκπαιδευτικούς, τις ανάγκες των παιδιών, την ευθύνη του παιδιού, την ποιότητα της εκπαίδευσης και την εκπαιδευτική υποστήριξη στο σπίτι. Τα δεδομένα αναλύθηκαν τόσο συνοπτικά όσο και σε σύγκριση με την αξιολόγηση του επιπέδου εισόδου (EntrLA) στην αξιολόγηση του επιπέδου εξόδου (ExitLA) των αποτελεσμάτων που έχουμε καταγράψει. Τα διαγράμματα στη διατριβή δείχνουν τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που πήραμε.Κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα είχε τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία του. Αλλά η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας είναι ένα σχέδιο, μια συστηματική προσέγγιση για τη διασφάλιση της ποιότητας και της συνεχούς βελτίωσης σε πολλούς τομείς: ολόκληρο το εκπαιδευτικό ίδρυμα, χρήση υλικού, σύνθεση του σώματος του εκπαιδευτικού ιδρύματος, ήθος του σχολείου, διαφορετικά είδη μάθησης, επικοινωνία (μεταξύ παιδιών, μεταξύ εκπαιδευτικών και μεταξύ των δύο), πρόγραμμα σπουδών, αξιολόγηση, σχέσεις, εκπαιδευτικό ίδρυμα και κοινότητα, μάνατζμεντ κ.λ.π.Αφού υλοποιήσαμε το ερευνητικό και πειραματικό μας πρόγραμμα, είμαστε σε θέση να δηλώσουμε ότι καταφέραμε να επιτύχουμε τον ερευνητικό μας στόχο, δηλαδή: καθιερώσαμε με επιτυχία ένα πειραματικό πρόγραμμα αξιολόγησης και ρύθμισης της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαχείρισης/μάνατζμεντ στο νηπιαγωγείο και το σχολείο στις εκπαιδευτικές συνθήκες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Πραγματοποιήσαμε τα ερευνητικά μας καθήκοντα. Η ερευνητική μας υπόθεση επιβεβαιώθηκε: Αποδείξαμε ότι μια εναλλακτική λύση στους τυποποιημένους και ενοποιημένους κανονισμούς ποιότητας του εκπαιδευτικού μάνατζμεντ στο νηπιαγωγείο και το σχολείο αυξάνει την ποιότητα της εκπαιδευτικής διαχείρισης στο δημόσιο τομέα – νηπιαγωγείο/σχολείο.Το πείραμα που πραγματοποιήσαμε παρήγαγε αντιπροσωπευτικά και έγκυρα αποτελέσματα που μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση για άλλους ερευνητές για περαιτέρω διερεύνηση αυτού του ζητήματος.Καταλήγοντας, είναι ξεκάθαρο ότι η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας στην εκπαίδευση είναι ένα από τα θεμελιώδη δομικά στοιχεία της οικονομικής ανάπτυξης.