Φυσιολογικές ανταποκρίσεις διαφόρων μορφών άσκησης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
Authors: Σαββάκη Δήμητρα 
Published: November 2023

Από τις πρώτες μέρες μετά τη σύλληψη παρατηρούνται σημαντικές βιολογικές μεταβολές έτσι ώστε η έγκυος να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις της κύησης. Μεταξύ αυτών παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές στην καρδιαγγειακή λειτουργία καθώς και στη σύσταση του σώματος. Αν και οι καρδιαγγειακές προσαρμογές είναι συνήθως αναστρέψιμες μετά τον τοκετό σε υγιείς γυναίκες, υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν προϋπάρχουσες παθήσεις, ειδικά σε γυναίκες με παράγοντες κινδύνου όπως είναι η παχυσαρκία, ο διαβήτης, η υπέρταση, το κάπνισμα και η ηλικία. Στην πλειοψηφία των εγκύων γυναικών η αύξηση του σωματικού βάρους υπερβαίνει τη συνιστώμενη μεταβολή που αναφέρεται στις κατευθυντήριες οδηγίες και επιβαρύνει τη μητρική και εμβρυϊκή υγεία. Μια από τις πλέον συχνές επιπλοκές κατά την κύηση είναι ο Σακχαρώδη Διαβήτη Κύησης (ΣΔΚ), ο οποίος σχετίζεται με την υπερβολική αύξηση του σωματικού βάρους. H άσκηση κατά τη διάρκεια της κύησης αποτελεί μια αποτελεσματική παρέμβαση για τη διαχείριση του βάρους καθώς και των αιμοδυναμικών παραμέτρων. O σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να μελετηθούν οι επιδράσεις ενός επιβλεπόμενου εξειδικευμένου προγράμματος άσκησης στα μορφολογικά χαρακτηριστικά, στη σύσταση του σώματος καθώς και στις αιμοδυναμικές προσαρμογές που προκαλούνται μετά την εφαρμογή ενός προγράμματος συνδυασμού μέτριας αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης: i) σε έγκυες με ανεπίπλεκτη κύηση (πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση της κύησης), και ii) σε γυναίκες με ΣΔΚ (αμέσως μετά τη διάγνωση και 1 εβδομάδα πριν τον τοκετό). Στην πρώτη μελέτη (υγιή κύηση) συμμετείχαν εθελοντικά 56 γυναίκες, ηλικίας 30,8±4,3 ετών, που επιθυμούσαν κύηση. Από αυτές, οι 16 κυοφόρησαν εντός τριμήνου και εντάχθηκαν στη μελέτη. Μία γυναίκα αποκλείστηκε λόγω μαιευτικών επιπλοκών. Οι 15 γυναίκες, κατά την 20η εβδομάδα της κύησης, χωρίσθηκαν σε Ομάδα Άσκησης (συστηματικής επιβλεπόμενης άσκησης, n=8) και Ομάδα Ελέγχου (συμβουλευτικής για άσκηση, n=7). Στη δεύτερη μελέτη συμμετείχαν εθελοντικά 38 γυναίκες με ΣΔΚ, οι οποίες χωρίστηκαν σε 3 ομάδες: Ομάδα Άσκησης (n=10), Ομάδα Βάδισης (n=13) και Ομάδα Συμβουλευτικής (n=15). Όλες οι δοκιμαζόμενες συμμετείχαν στα αντίστοιχα προγράμματα 3 φορές την εβδομάδα, με την ΟΑ να ακολουθεί επιβλεπόμενο συστηματικό πρόγραμμα συνδυασμού μέτριας αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης, η ΟΒ πρόγραμμα συστηματικού περπατήματος χωρίς επίβλεψη και η ΟΣ συμβουλευτική για άσκηση. Και στις δύο μελέτες πραγματοποιήθηκε Υπομέγιστη Δοκιμασία Κοπώσεως (ΥΔΚ) στην οποία καταγράφηκαν αιμοδυναμικοί παράμετροι. Επίσης πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις αναφορικά με τη σύσταση του σώματος καθώς και μετρήσεις δύναμης. Στην πρώτη μελέτη (υγιής κύηση) η ανάλυση των δεδομένων έδειξε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα Ομάδα στις αιμοδυναμικές παραμέτρους, στη σύσταση του σώματος καθώς και στις μετρήσεις δύναμης (p<0,05). Πιο συγκεκριμένα παρουσιάστηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα Ομάδα (p<0,05) στην ΚΣ και στα τρία στάδια της ΥΔΚ και στον χρόνο τερματισμού. Δεν παρουσιάστηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα ομάδα στην ΚΣ ηρεμίας και στην ΑΠ ηρεμίας και αποκατάστασης. Αναφορικά με το σωματικό βάρος από την 20η έως την 32η εβδομάδα κύησης, η ΟΑ αύξησε το σωματικό βάρος κατά 6,2% και από τη βασική μέτρηση πριν την κύηση έως τρεις μήνες μετά την κύηση κατά 1,9%. Τα αντίστοιχα ποσοστά της ΟΕ ήταν 9,2% (p<0,05) και 5,6% (p<0,05) έναντι ομάδας άσκησης. Από την 20η έως την 32η εβδομάδα κύησης, η ΟΑ ελάττωσε το ποσοστό λίπους κατά 20,5% και από τη βασική μέτρηση πριν την κύηση έως τρεις μήνες μετά την κύηση το αύξησε κατά 5,5%. Τα αντίστοιχα ποσοστά της ΟΕ ήταν 14,2% (p<0,05) έναντι ΟΑ και 18,8% (p<0,05). Τέλος, από την 20η έως την 32η εβδομάδα κύησης, η ΟΑ αύξησε το σύνολο των δερματοπτυχών κατά 2,9% και από τη βασική μέτρηση πριν την κύηση έως τρεις μήνες μετά την κύηση κατά 8,8%. Τα αντίστοιχα ποσοστά της ΟΕ ήταν 20,5% (p<0,05) και 32,8% (p<0,05) αντίστοιχα. Στη δεύτερη μελέτη (γυναίκες με ΣΔΚ) παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα Ομάδα (p<0,05) στην ΚΣ και στα τρία στάδια της ΥΔΚ και στον χρόνο τερματισμού. Δεν παρουσιάστηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα Ομάδα στην ΚΣ ηρεμίας και στην αρτηριακή συστολική και διαστολική πίεση ηρεμίας και αποκατάστασης. Αναφορικά με το σωματικό βάρος δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα ομάδα σε καμία από τις μεταβλητές (p>0,05),.παρουσιάστηκαν ωστόσο ποσοστιαίες μεταβολές. Μετά την εφαρμογή του προγράμματος άσκησης, ποσοστιαίες μεταβολές παρατηρήθηκαν στη συνολική πρόσληψη βάρους (2,5%), στο ποσοστό λίπους (-1,3%), στην άλιπη μάζα (3,1%) και στη μάζα λίπους (1,14%) για την ΟΑ ενώ για την ΟΒ αντίστοιχα παρατηρήθηκε αύξηση στη συνολική πρόσληψη βάρους κατά 3,1%, στο ποσοστό λίπους κατά 2,4%, στην άλιπη μάζα κατά 1,95% και στη μάζα λίπους κατά 8,48%. Στην ΟΣ οι ποσοστιαίες μεταβολές στη συνολική πρόσληψη βάρους ήταν 1,2%, στο ποσοστό λίπους -0,3%, στην άλιπη μάζα 1,9% και στη μάζα λίπους -0,02%. Συμπερασματικά, από τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης διαφαίνεται ότι η άσκηση μπορεί να επιφέρει θετικές προσαρμογές της στον έλεγχο του σωματικού βάρους, στη ρύθμιση της αιμοδυναμικής ανταπόκρισης και στη βελτίωση της δύναμης ακόμη και κατά τη διάρκεια της κύησης, τόσο σε υγιείς έγκυες όσο και σε γυναίκες με ΣΔΚ.