Lifelong learning
Authors: Τίγκα Ευαγγελία 
Published: August 2023

Θεωρητικό πλαίσιο: Η παρούσα πιλοτική πειραματική έρευνα κινείται σε έξι άξονες: τα υποστρώματα της ανθρώπινης γλώσσας, την παιδαγωγική, την κατάκτηση της δεύτερης/ξένης γλώσσας, τον εγκλεισμό, τη γνωστική γήρανση και την εκτίμηση της προνοσηρής γνωστικής λειτουργίας. Εντός του κάθε άξονα διερευνώνται περαιτέρω εκφάνσεις, οι πιο εξέχουσες εκ των οποίων είναι οι εξής: τα γνωστικά προαπαιτούμενα για την κατάκτηση του γλωσσικού γραμματισμού, τα συναισθήματα στον εγκέφαλο, τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, οι αλφαβητικές γραφές και το ζήτημα της γλωσσικής διαφάνειας, η ξενογλωσσοφοβία, οι επιπτώσεις του εγκλεισμού, η ήπια γνωστική διαταραχή (ΗΓΔ, μια γνωστική κατάσταση, η οποία προηγείται της άνοιας και χαρακτηρίζεται από οριακές μνημονικές ελλείψεις αλλά είναι σχεδόν πλήρως λειτουργική), οι μη φαρμακολογικές γνωστικές παρεμβάσεις στην άνοια και η μετάφραση και προσαρμογή λεξιλογικών δοκιμασιών.Σκοπός και Στόχοι: Η διά βίου μάθηση στοχεύει στην ακαδημαϊκή ενίσχυση του υποβαθμισμένου εργατικού δυναμικού. Η επίδραση της κατάκτησης της δεύτερης/ξένης γλώσσας στους/στις ηλικιωμένους/-ες με ΗΓΔ σε σύγκριση με γνωστικά υγιείς ηλικιωμένους/-ες και ενήλικες κρατούμενους/-ες είναι άγνωστη. Σκοπός αυτής της πιλοτικής πειραματικής έρευνας ήταν να αναδείξει τα οφέλη μιας δεύτερης ευκαιρίας, μέσω της κατάκτησης της δεύτερης/ξένης γλώσσας, για άτομα που θεωρούνται περιθωριοποιημένα ή κοινωνικά αποκλεισμένα. Ο πρωταρχικός στόχος της έρευνας ήταν να αποδειχθεί ότι ένα γενικό μάθημα δεύτερης/ξένης γλώσσας σχεδιασμένο για ενήλικες επηρέασε θετικά την επίδοση των συμμετεχόντων/-ουσών σε μια δοκιμασία λεξιλογικής απόφασης σε σύγκριση με άτομα που δεν είχαν συμμετάσχει σε κανένα πρόγραμμα γνωστικής ενδυνάμωσης. Ο δευτερεύων στόχος ήταν να διερευνηθεί εάν το ‘ανήκειν’ σε μία από τις τρεις ερευνητικές ομάδες επηρέασε τη διαδικασία της λεξιλογικής απόφασης.Ερευνητικά ερωτήματα: Το μάθημα της αγγλικής ως ξένης γλώσσας (ΞΓ) επηρέασε την επίδοση των ηλικιωμένων με ΗΓΔ στη Σουηδική Δοκιμασία Λεξιλογικής Απόφασης (ΣΔΛΑ· Almkvist et al., 2007); Το μάθημα της αγγλικής ως ΞΓ επηρέασε την επίδοση των κρατουμένων στη ΣΔΛΑ; Υπήρχε διαφορά μεταξύ των επιδόσεων των ηλικιωμένων με ΗΓΔ και των κρατουμένων στη ΣΔΛΑ; Υπήρχε διαφορά μεταξύ των επιδόσεων των ηλικιωμένων με ΗΓΔ και των γνωστικά υγιών ηλικιωμένων στη ΣΔΛΑ; Υπήρχε διαφορά μεταξύ των επιδόσεων των ηλικιωμένων με ΗΓΔ στις ελληνικές και αγγλικές μεταφράσεις της ΣΔΛΑ; Υπήρχε διαφορά μεταξύ των επιδόσεων των κρατουμένων στις ελληνικές και αγγλικές μεταφράσεις της ΣΔΛΑ;Μεθοδολογική προσέγγιση: Για την παρούσα πιλοτική μελέτη επιλέχθηκε ο πειραματικός ερευνητικός σχεδιασμός και η συγκρότηση τριών πειραματικών πληθυσμών.Ερευνητικά εργαλεία: Μια 6μηνη σειρά μαθημάτων στην αγγλική ως ΞΓ σχεδιασμένη για ενήλικες. Ελληνικές και αγγλικές μεταφρασμένες εκδοχές της ΣΔΛΑ.Δείγμα: Σαράντα επτά ενήλικες συμμετέχοντες/-ουσες έλαβαν μέρος στη μελέτη σχηματίζοντας τρεις ομάδες: 9 ηλικιωμένοι/-ες άνδρες και γυναίκες με ΗΓΔ, 11 ηλικιωμένες γυναίκες, αφυπηρετήσασες εκπαιδευτικοί της αγγλικής ως ΞΓ, χωρίς ενδείξεις για γνωστή ασθένεια, βλάβη ή διαταραχή, και 27 ενήλικες άνδρες κρατούμενοι. Οι ηλικιωμένοι/-ες με ΗΓΔ και οι κρατούμενοι διδάχθηκαν την αγγλική ως ΞΓ για έξι μήνες σε διαφορετικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα και περιόδους, αλλά χρησιμοποιώντας το ίδιο υλικό. Οι αφυπηρετήσασες εκπαιδευτικοί της αγγλικής ως ΞΓ δεν συμμετείχαν σε κανενός είδους πρόγραμμα γνωστικής ενδυνάμωσης. Προκειμένου να εκτιμηθεί η επίδραση των μαθημάτων της αγγλικής ως ΞΓ στους/στις ηλικιωμένους/-ες με ΗΓΔ και τους έγκλειστους, οι δύο ομάδες αξιολογήθηκαν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τα μαθήματα σε ελληνικές και αγγλικές διαβαθμισμένες και μεταφρασμένες εκδοχές της ΣΔΛΑ. Η ΣΔΛΑ είναι ένα τεστ γνώσης λέξεων, το οποίο εκτιμά την προνοσηρή γνωστική λειτουργία. Οι γνωστικά υγιείς ηλικιωμένες αξιολογήθηκαν σε μια ελληνική και μια αγγλική εκδοχή της ΣΔΛΑ μόνο μία φορά.Μέθοδος ανάλυσης ευρημάτων: Πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση και σύγκριση των δεδομένων που συλλέχθηκαν, δηλαδή των δημογραφικών στοιχείων των συμμετεχόντων/-ουσών και των βαθμολογιών τους στις ελληνικές και αγγλικές εκδοχές της ΣΔΛΑ κατά την αρχική, ενδιάμεση και τελική φάση υλοποίησης της σειράς μαθημάτων της αγγλικής ως ΞΓ, με τη χρήση του IBM SPSS Statistics for Windows, έκδοση 27.0 (IBM Corp., 2020). Διατυπώθηκαν έξι πειραματικές υποθέσεις, οι οποίες αντιστοιχίστηκαν στα ερευνητικά ερωτήματα. Επίσης, εξετάστηκαν οι προϋποθέσεις που απαιτούνται για τους παραμετρικούς ελέγχους. Στη συνέχεια, καθορίστηκε η αφετηρία αναφοράς, η οποία συμπληρώθηκε με τον έλεγχο των πειραματικών υποθέσεων.Βασικά ερευνητικά συμπεράσματα: Τα χαρακτηριστικά των πειραματικών πληθυσμών, δηλαδή η ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, η περιοχή καταγωγής και διαβίωσης, η γνώση της μητρικής γλώσσας, η γνώση δεύτερης/ξένης γλώσσας, η επίδραση της πληθυσμιακής ομάδας, ο βαθμός προσοχής κατά τον χρόνο απόκρισης και η γνωστική γήρανση αναμφίβολα καθόρισαν την επίδοση των συμμετεχόντων/-ουσών στην ΣΔΛΑ. Για τους κρατούμενους, ειδικότερα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ένας επιπλέον παράγοντας: η σχολική τους φοίτηση συνέπεσε με τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν λόγω του δεύτερου κύματος της πανδημίας COVID-19. Η φοίτηση στο σχολείο με φυσική παρουσία απαγορεύτηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που υποχρέωσε την ερευνήτρια να καταφύγει σε μεθόδους εξ αποστάσεως διδασκαλίας και χορήγησης των δοκιμασιών. Τα αποτελέσματα των στατιστικών αναλύσεων κατέδειξαν την ισχυρή παρουσία καθοριστικών πειραματικών σφαλμάτων. Ωστόσο, αυτές οι παράμετροι δύνανται να οδηγήσουν σε λεπτομερέστερες διερευνήσεις στο μέλλον.