ДИАГНОСТИЧЕСКАЯ РОЛЬ БИОХИМИЧЕСКИХ МАРКЕРОВ КОСТНОГО МЕТАБОЛИЗМА И ГЕНА FDPS В ОЦЕНКЕ ВТОРИЧНОГО ОСТЕОПОРОЗА У ПАЦИЕНТОВ С ХРОНИЧЕСКИМ ПАНКРЕАТИТОМ И ГИПЕРТОНИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНЬЮ
Authors: Т.И. Вьюн , Л.М. Пасиешвили 
Published: November 2024

Развитие ряда заболеваний внутренних органов происходит при участии ионов кальция. Среди таких нозологий рассматривают хронический панкреатит (ХП) и гипертоническую болезнь (ГБ). Сочетанное течение этих заболеваний может приводить к конкурентному потреблению его, обеспечивая, тем самым, выход из депо – костной ткани. Т.е. создаются условия для развития остеопоротических состояний. Цель исследования. Определение содержания биохимических маркеров костного метаболизма и установление их зависимости от полиморфизма гена рецепторов FDPSc.IVS1 T-99G у пациентов с сочетанным течением ХП и ГБ. Материалы и методы.Обследовано 110 пациентов – 70 лиц с ХП и ГБ (основная группа) и группа сравнения – 40 больных изолированным ХП. Группа контроля - 78 практически здоровых лиц. Все пациенты были репрезентативны по возрасту и полу. Исследовали содержание биохимических маркеров костного метаболизма (общий и ионизированный кальций сыворотки крови, остеокальцин) и полиморфизм гена FDPS. Статистическая обработка результатов проводилась с использованием пакета программ STATISTICA. При анализе таблиц сопряженности определяли критерий Пирсона χ-квадрат (КХП); для сравнения несвязанных выборок показателей непрерывной шкалы использовали непараметрический критерий Манна-Уитни (КМУ). Результаты. Показано, что течение ХП сопровождается количественными изменениями в показателях обеих форм кальция без измения их соотношения между клеткой и межклеточным пространством. При присоединении ГБ сохраняются количественные изменения на фоне более значимого увеличения свободной его фракции. Отмечены изменения содержания остеокальцина в сыворотке крови. При исследовании полиморфизма гена FDPS установлено повышение частоты встречаемости генотипа СС: 2,6±1,8 % - в контроле; 22,5±6,6 % и 30,0±5,5 % при ХП и ХП+ГБ, соответственно, на фоне снижения лиц с генотипом АА (66,7±5,3 %, 40,0±7,7 %, 47,1±6,0 % соответственно). Величины фракций кальция и остеокальцина не имели статистически значимой зависимости от полиморфизма гена FDPS. Выводы. У пациентов с ХП наблюдаются изменения в кальциевом обмене, выраженность которых усиливается при присоединении ГБ. Сочетанное течение ХП и ГБ сопровождается разнонаправленными изменениями в содержании остеокальцина, уровень которого коррелирует с нарушением минеральной плотности костной ткани. Отмечено увеличение лиц с С-аллелью гена FDPS, однако данный полиморфизм гена не подтверждался клинической симптоматикой. Изменения в показателях обмена кальция и содержания остеокальцина свидетельствуют о нарушении минеральной плотности костной ткани с развитием остеопоротических состояний.

Introduction. The development of a number of internal diseases occurs with the participation of calcium ions. Chronic pancreatitis (CP) and hypertensive disease (HD) are consideredamong such nosologies. The combined course of these diseases can lead to its competitive consumption, thus providing a way out of the repository-bone tissue. So, the conditions for the development of osteoporotic conditions are created. Study purpose. Determination of the content of biochemical markers of bone metabolism and determination of their dependence on the polymorphism of the FDPS receptor gene c.IVS1 T-99G in patients with combined HD and CP. Materials and methods. 110 patients were examined - 70 persons with HD and CP (main group) and a comparison group - 40 patients with isolated CP. Control group - 78 practically healthy persons. All patients were representative by age and sex. The content of biochemical markers of bone metabolism (total and ionized serum calcium, osteocalcin) and polymorphism of the FDPS gene.The statistical processing of the results was carried out using the STATISTICA software package. When analyzing the conjugacy tables, the Pearson criterion χ-square (QCP) was determined; for comparison of unbound samples of continuous scale indicators, the nonparametric Mann-Whitney criterion (CMC) was used. Results. The course of CPis accompanied by quantitative changes in the indices of both forms of calcium without changing their relationship between the cell and the intercellular space. With the addition of HD, quantitative changes are saved against the background of a more significant increase in its free fraction within the cell. Changes in the level of osteocalcin in serum were also observed. When studying the polymorphism of the FDPS gene, there was an increase in the incidence of the CC genotype: 2.6 ± 1.8% - in the control; 22.5 ± 6.6% and 30.0 ± 5.5% in HP and HP + HD, respectively, on the background of a decrease in individuals with the AA genotype (66.7 ± 5.3%, 40.0 ± 7.7 %, 47.1 ± 6.0%, respectively). Values of calcium and osteocalcin fractions did not have a statistically significant dependence on the polymorphism of the FDPS gene. Conclusions. In HP, conditions are created for the formation of a negative balance of calcium metabolism, which are enhanced by the addition of HD. The combined course of HP and HD is accompanied by changes in the content of osteocalcin, the level of which correlated with a violation of bone mineral density. An increase in individuals with the C-allele of the FDPS gene was noted, but this polymorphism of the gene had no clinical confirmation. Changes in the rates of calcium metabolism and osteocalcin content indicate a violation of bone mineral density with the development of osteoporotic conditions.

Кіріспе. Созылмалы панкреатитпен және гипертоникалық аурумен пациенттердегі екінші остеопорозды бағалауда сүйек метболизмі және FDPS гені биохимиялық маркерлерініңдиагностикалық ролі. Ішкі органдардың бірнеше ауруларының дамуы кальций иондарының қатысуымен жүреді. Осындай нозологиялар арасында созылмалы панкреатитті және гипертониялық ауруды қарастырады. Осындай тіркескен аурулар оны нақты пайдалануға әкеледі, оны сонымен қамтамасыз ете отырып деподан шығу – сүйек тіні. Яғни остепоротикалық жағдайды дамыту үшін жағдай жасалады. Зерттеу мақсаты. Сүйек метболизмі биохимиялық маркерлері құрамын анықтау және СП және ГА тіркескен ағымымен пациенттердегі FDPSc.IVS1 T-99G рецепторлары полиморфизмінің геніне байланысты оларды тұрақтандыру. Материалдары және әдістері. «Тәжірибе - бақылау» схемасы бойынша дизайн - проспективті эксперименталды клиникалық зерттеу. Тексерілгені 110 пациент – 70 тұлға СП және ГА (негізгі топ) және салыстыру тобы – 40 науқас оқшауланған СП. Бақылау тобы - 78 практикада дені сау тұлғалар. Барлық пациенттер жасы мен жынысы бойынша репрезентативті болды. Сүйек метболизмі биохимиялық маркерлері құрамын зерттедік (жалпы және қанның ионизирленген кальций сывороткасы, остеокальцин) және FDPS полиморфизм гені. Нәтижелерді статистикалық өңдеу программ STATISTICA бағдарламалары пакетін пайдаланумен болды. Үйлесі кестелерін талдау кезінде Пирсон χ-квадрат (КХП) критерилерін анықтау болды; үздіксіз шкала көрсеткіштерін байланысты емес таңдауларын салыстыру үшін Манна-Уитни (КМУ) параметрлік емес критерилері пайдаланылды. Нәтижелері. СП ағымы клетка және клетка аралық кеңістікпен олардың ара қатынасының өзгеріссіз қос кальций формалары сапалық өзгерістерінсіз және көрсеткіштермен ілесетіні көрсетіледі. ГА қосқан кезде еркін фракцияны маңыздырақ арттыру фонында сандық өзгерістер сақталады. Қан сарысуында остеокальцинның құрамындадағы өзгерістері анықталды. FDPS полиморфизм генін зерттеу кезінде СС генотиптің кездесу жиілігінің артуы тұрақталды: 2,6±1,8 % - бақылауда; 22,5±6,6 % және 30,0±5,5 % СП және СП+ГА кезінде, тиісінше, АА генотиппен тұлғалардың төмендеуі фонында (66,7±5,3 %, 40,0±7,7 %, 47,1±6,0 % тиісінше). Кальций және остеокальцин фракциясы көлемдері FDPS полиморфизм геніне қатысты статистикалық маңыздылығы жоқ. Қорытындылар. СП пациенттерде кальциимен алмастыру байқалады, оның анықтығы ГА қосу кезінде күшейеді. СП және ГА қосарлы ағымы остеокальцин құрамының әртүрлі бағыттық өзгерістерімен ілеседі, оның деңгейі сүйек тіні минералды тығыздығының бұзылыстарымен түзеледі. FDPS гені С-аллельмен тұлғаларды арттыру анықталды, бірақ осы ген полиморфизмі клиникалық симтоматикамен расталған жоқ. Остеокальцин құрамы мен кальция алмасу көрсеткіштерінде өзгертулері остеопороздық жағдайлардың дамуымен сүйек тіні минералды тығыздығының бұзылыстары туралы куәлендіреді.