Υδρογεωλογικές συνθήκες λεκάνης Θραψάνου Ν. Ηρακλείου Κρήτης. Ρύπανση και μόλυνση των υπόγειων νερών
Authors: Ανδρεάδης Ιωάννης 
Published: August 2021

Στη παρούσα διατριβή οι εργασίες που έγιναν, αποσκοπούσαν στο προσδιορισμό των υδρογεωλογικών και υδροχημικών συνθηκών που επικρατούν στην έκταση της λεκάνης Θραψανού, παράλληλα με την εξέταση του σημαντικού προβλήματος της ρύπανσης και μόλυνσης του υδατικού δυναμικού της, κυρίως του υπόγειου. Από την αξιολόγηση των στοιχείων της στρωματογραφικής διάρθρωσης των υφισταμένων γεωτρήσεων στην έκταση της λεκάνης, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα της διεξαχθείσης έρευνας και μελέτης της περιοχής, μπορούν γενικά να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα: ■ η περιοχή αποτελεί λεκάνη τεταρτογενών αποθέσεων, η έκταση των οποίων καθορίζει και τα όριά της ■ στην υπόγεια υδροφορία της λεκάνης συμμετέχουν σε μεγάλο τμήμα της και νεογενείς σχηματισμοί, γεγονός που επιτρέπει τον διαχωρισμό του υδροφορέα της σε αμιγή και μεικτό ■ ο υδροφόρος ορίζοντας της λεκάνης σε όλη την έκτασή του είναι ελεύθερος και ενιαίος ■ το υδατοστεγανό υπόβαθρο στην έκταση του αμιγούς υδροφορέα στο ΒΑ/κό τμήμα αποτελεί το ημιμεταμορφωμένο σύστημα Σχιστολίθων-Φυλλιτών-Χαλαζιτών και στο ΒΔ/κό η διάπλαση του φλύσχη ■ Στο μεικτό υδροφορέα το υδατοσταγανό υπόβαθρο σε όλο το νότιο και νοτιοδυτικό τμήμα της λεκάνης εντοπίζεται επίσης στη διάπλαση του φλύσχη. Στο δυτικό τμήμα, όπως έδειξαν τα αποτελέσματα των γεωφυσικών διασκοπήσεων, η διάπλαση του φλύσχη βυθίζεται προς δυσμάς και στο ρόλο του υδατοστεγανού υποβάθρου συμμετέχει η νεογενής υδατοστεγανή αργιλική μάργα ■ η σχετικά μικρή ταχύτητα ροής του υπόγειου νερού στον αμιγή υδροφόρο συνεπάγεται τη μεγαλύτερη παραμονή του, που σταδιακά μειώνεται στην έκταση του μεικτού υδροφόρου μέχρι τη μικρότερη τιμή στην θέση της φυσικής εκφόρτωσης από τη πηγή Μιγκιλίσι, με βάση τα αποτελέσματα της χρονολόγησης του υπόγειου νερού με Τρίτιο ■ οι πολυάριθμες πηγές ρύπανσης και μόλυνσης εντός και εκτός της λεκάνης και κυρίως οι ανεξέλεγκτες από τις αγροτικές καλλιέργειες, έχουν ήδη υποβαθμίσει το υδατικό δυναμικό του υδροφόρου σε οριακό σημείο μη αναστροφής ■ οι συνεχείς ρυπάνσεις και μολύνσεις έχουν υπερκεράσει τον αξιόλογο βαθμό αυτοκαθαρισμού του υδροφόρου και έχουν ήδη επηρεάσει, εκτός των άλλων και τη χημική ισορροπία του συστήματος CaCO3-νερό στο υπόγειο νερό, ειδικά στην έκταση του μεικτού υδροφορέα στον οποίο η παρουσία του νεογενούς ασβεστολίθου είναι καθοριστική στη προσφορά CaCO3 από τη διαλυτοποίησή του. Η χρήση του υπόγειου νερού από το τμήμα αυτό του υδροφόρου, έχει δημιουργήσει το έντονο πλέον πρόβλημα των αποθέσεων CaCO3 κυκλώματα μεταφοράς και διανομής νερού ■ οι περισσότερες εκτελεσθείσες γεωτρήσεις και κυρίως οι λειτουργούσες, δεν εκμεταλλεύονται όλο το πάχος του υδροφόρου, ενώ δεν συνδέεται η παροχή εκμετάλλευσης με τις υδραυλικές παραμέτρους του υδροφόρου ■ υφίσταται καθεστώς ανορθόδοξης διαχείρισης του δυναμικού του υδροφόρου, που εστιάζεται κυρίως στο κατακερματισμό του σε διαφορετικούς φορείς αυτοδιοίκησης, αλλά και στη παράβλεψη των κατά θέσεις ιδιαιτεροτήτων του, όπως δείχνουν οι προσδιορισθείσες ανεπίτρεπτες πολύ μεγάλες τιμές απωλειών φορτίου, τόσο του υδροφόρου, όσο κυρίως των γεωτρήσεων άντλησης. - Τέλος από τα πιο πάνω αναφερόμενα κρίνεται επείγουσα και επιτακτική η ενιαία διαχείριση του υδροφόρου με επανακαθορισμό ενιαίας και συνολικής εκμετάλλευσής του, με βάση τη προτεραιότητα της προστασίας του και την αξιοποίηση των υδατικών πόρων και στην ευρύτερη περιοχή της όμορης πλούσιας και βαθειάς καρστικής υδροφορίας των πλακωδών ασβεστολίθων με έργα πλέον αλληλοσυμπληρούμενα.