Het Belgische en Brusselse model ter discussie
Authors: Van Velthoven Harry 
Published: December 2019

De grondwetsherzieningen veranderden België in een federale staat. Die dynamiek werkt verder door. Op dit moment zorgt dat voor een patstelling: de Vlaamse partijen willen meer autonomie op financieel en sociaal gebied, de Franstalige partijen houden vast aan het status quo. Op de achtergrond speelt de ongelijkmatige sociaaleconomische ontwikkeling van Vlaanderen en Wallonië en de vraag waarom de Waalse politieke elite (vooral de dominante socialistische partij) er na decennialange Belgische en Europese financiële steun er niet in geslaagd is om, zoals andere oud-industriële regio’s in Europa, voor een economische heropleving te zorgen. Dat immobilisme werkt aan Vlaamse kant radicaliserend in de richting van een vaag geformuleerd confederalisme en doet een minderheid voor separatisme pleiten. In de praktijk is een moeilijke afweging bezig tussen een op zich niet betwiste solidariteit enerzijds, een financiële responsabilisering voor gevoerd beleid anderzijds. De overgang van een in hoge mate door de nationale staat gesubsidieerd federalisme naar een verantwoordelijkheidsfederalisme. Sommige strekkingen willen tegelijkertijd de federale staat versterken.Daarnaast stelt zich de vraag naar de grondvesten van het Belgische model en de plaats van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest daarin. Moet dat ook bevoegd worden voor cultuur, onderwijs…die daar nu, vanwege de vroegere taalkundige discriminatie van de Vlamingen in Brussel, door respectievelijk de Vlaamse en de Franse Gemeenschap worden beheerd? En hoe moet de institutionele begrenzing van de 19 gemeenten in overeenstemming worden gebracht met die van het stadsgewest, het economisch hinterland (62 gemeenten)? In plaats van het Belgische en Brusselse model ingrijpend te wijzigen, is het meer aangewezen de communautaire samenwerking binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te verbeteren en tegelijkertijd te werken aan de uitbouw van een stadsgemeenschap in samenwerking met Vlaanderen en Wallonië. In dat opzicht kan het transnationale voorbeeld van de metropool Rijsel-Kortrijk-Doornik inspirerend werken.________A Discussion of the Belgian and the Brussels' modelThe amendments to the constitution turned Belgium into a federal state. This dynamics is still ongoing. At the moment this causes a stalemate: the Flemish parties demand more autonomy in the financial and social sector, whereas the French speaking parties insist on the status quo. This must be seen against the background of an unequal socio-economic development of Flanders and Wallonia and the question why the Walloon political elite (in particular the dominant Socialist Party) unlike other former industrial regions in Europe has not been able to ensure an economic revival after decades of Belgian and European Financial assistance. This paralysis has had a radicalising effect among the Flemish, favouring a rather vaguely formulated co-federalism and, for a minority, it has led to calls for separatism. In practice a difficult assessment is taking place between a non-contested solidarity on the one hand and a demand for financial accountability for the pursued policies on the other hand. It is a transition from a form of federalism, which had been highly subsidized by the national government to federalism with accountability. The purpose of some people is to reinforce the federal state at the same time.In addition the foundations of the Belgian model and the place of the Brussels Capital Region within this model must be questioned. Should it also be given competence for culture, education…which at present because of the former linguistic discrimination are managed by respectively the Flemish and the French community? And how should the institutional boundaries of the 19 communities be coordinated with those of the Capital Region, the economic hinterland (62 communities)? In stead of drastically changing the Belgian and the Brussels’ model it might be preferable to improve the cooperation between the communities within the Brussels Capital Region whilst at the same time working towards the expansion of a city community in cooperation with Flanders and Wallonia. In that respect the transnational example of the metropolis of Lille-Courtrai-Tournai could serve as inspiration.