Η ιστορική εξέλιξη του ακρωτηριασμού των κάτω μελών
Authors: Μαυροφόρου Άννα 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή αποπειράται να προσεγγίσει τις ιατρικές, ιστορικές, νομικές και κοινωνικές πτυχές της εξέλιξης του ακρωτηριασμού από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Στη προσπάθεια αυτή, αναδεικνύεται η συμπόρευση της χειρουργικής επιστήμης με την τέχνη της προσθετικής. Παράλληλα επιχειρείται η αποτύπωση της συνεισφοράς της αναισθησίας στην αντιμετώπιση του άλγους των ακρωτηριασθέντων ασθενών, καθώς και της αντισηψίας στην δραστική μείωση των λοιμώξεων. Ο ακρωτηριασμός παρουσιάζεται και ως ποινή σε παλαιότερες εποχές και στις σύγχρονες κοινωνίες.Στόχος είναι να διερευνηθούν οι πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ακρωτηριασθέντες και να παρουσιαστεί ο ακρωτηριασμός ως η αρχή μιας μακράς διαδικασίας, όπου ο ακρωτηριασθείς καλείται να θωρακισθεί ψυχολογικά, να βοηθηθεί με τη συνδρομή της τεχνολογίας, προκειμένου να επανενταχθεί ομαλά στο κοινωνικό σύνολο.Τέλος, η παρούσα διατριβή αποσκοπεί στο να εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα και να δώσει ένα έναυσμα για μια περαιτέρω συζήτηση μεταξύ όλων των εμπλεκομένων κοινωνικών φορέων του τόπου και της ακαδημαϊκής και εκπαιδευτικής κοινότητας, παρά στο να επιβάλλει συγκεκριμένες απόψεις.Σκοπός της διατριβής ήταν να παρουσιάσει την πρόοδο των χειρουργικών τεχνικών του ακρωτηριασμού των κάτω μελών, καθώς και την ανάπτυξη της προσθετικής και της συμβολής της αναισθησίας και της αντισηψίας. Επιπλέον, βασικός στόχο αυτής της εργασίας ήταν να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο η χειρουργική του ακρωτηριασμού επηρεάστηκε από την εξέλιξη της γνώσης του ανθρώπινου σώματος και από τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν σε διάφορες χρονικές περιόδους.Για το λόγο αυτό, διάφορες πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές που σχετίζονται με ακρωτηριασμό σε διαφορετικές περιόδους χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή των δεδομένων. Στη συνέχεια, τα στοιχεία παρουσιάζονται και αξιολογούνται ανά ορισμένη χρονική περίοδο.Ο ακρωτηριασμός των κάτω μελών είναι ίσως η παλαιότερη ιατρική παρέμβαση στην ιστορία της ιατρικής ακόμα από την προ-Ιπποκράτειο περίοδο και σε διάφορους πληθυσμούς και πολιτισμούς, για λόγους που δεν σχετίζονταν πάντοτε με τη θεραπεία μιας ασθένειας. Ακρωτηριασμοί συνέχισαν να γίνονται στη ρωμαϊκή και στη βυζαντινή περίοδο είτε για τραυματικές κακώσεις, ιδιαίτερα στον πόλεμο, είτε ως τιμωρία ενεργειών κατά της κρατικής εξουσίας ή για εγκληματικές ενέργειες. Μόνο από το δεύτερο μισό του Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση η τεχνική του ακρωτηριασμού εξελίχθηκε τόσο στην τεχνική για να προκύψει καλύτερο κολόβωμα όσο και στην ταχεία διαχείριση των ασθενών που χρειάζονται ακρωτηριασμό , ιδιαίτερα τους τραυματίες στο πεδίο της μάχης. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η εξέλιξη του ακρωτηριασμού σε κάθε στάδιο της ιστορίας ήταν συνυφασμένη με τους πολέμους. Δυστυχώς, στη σύγχρονη ιστορία ακρωτηριασμοί εξακολουθούν να πραγματοποιούνται ως τιμωρία για εγκλήματα σε ορισμένες χώρες.Η λογική της κοινωνικής επανένταξης των ακρωτηριασμένων δεν ήταν τόσο ισχυρή κατά την αρχαιότητα, τη ρωμαϊκή ή βυζαντινή περίοδο, ή τουλάχιστον δεν υπάρχουν ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία. Η ραγδαία εξέλιξη της προσθετικής ακολούθησε την χειρουργική εξέλιξη του ακρωτηριασμού, αλλά το σημείο καμπής για την εξέλιξή της αναδύθηκε μέσα από τους πολέμους, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή τον 19ο και 20ο αιώνα.Επίσης, οι πρόοδος στην αναισθησία με τη χορήγηση νέων ουσιών που παρέχουν αποτελεσματική αναισθησία κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης και αναλγησία κατά τη μετεγχειρητική περίοδο, καθώς και η πρόοδος που έχει σημειωθεί στην καταπολέμηση των λοιμώξεων με αντισηπτικά και την ανακάλυψη των αντιβιοτικών, συνέβαλαν στο να γίνει ο ακρωτηριασμός σήμερα μια ασφαλής και ανώδυνη διαδικασία. Σήμερα, η αρμονική συνεργασία των γιατρών από διάφορες ειδικότητες και η ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογίας στον τομέα της προσθετικής έχουν συμβάλλει σημαντικά στην ομαλή επανένταξη των ακρωτηριασθέντων στο κοινωνικό σύνολο.