"CONDUCTINGHYDROECOLOGICALMONITORINGOFWATERSOURCESOFTHEPOND FARM"Halyk Balyk"
Authors: Сабденалиева Г.М. , Жандосова Г.У. , Садыкова К.С. , Бакытнур Т. 
Published: September 2023

ВстатьеприведеныосновныеположенияновогоЭкологическогокодексаРеспубликиКазахстан,вступившеговсилу1июля2021года,всоответствиисновымистатьямиправил АбайатындағыҚазҰПУ-ніңХабаршысы,«Жаратылыстану-географияғылымдары»сериясы,No3(73),2022ж.61государственногомониторинга,внедреныкритерииновойсистемымониторингаводныхобъектовстраны.Висследованиядипломныхпроектовстудентоввыпускныхкурсоввсоответствиисновымикритериями,связаннымисводнымресурсом,получилиназвание«ПроведениегидроэкологическогомониторингаводоисточниковпрудовогохозяйстваТОО«Halyk Balyk». При определении состава воды главных горных рек, таких как Лавар,Жарсу,Ащысай,впадающихвданныйпруд,былиотобранысоответствующиепробыиопределен уровень загрязнения. Кроме того, наблюдается уменьшение уровня воды пруда.Выявлено,чтоосновнаяпричинасниженияводыупрудаявляетсяточто,из-занедобросовестного отвода русла рек плодоовощеводческимихозяйствами расположенных уистоков вышеназванных рек. Из-за нехватки воды в пруду в весеннее время года в хозяйствеТОО "Halyk Balyk"погибло около десяти миллионов мальков рыбы, а уровень загрязненияводы пруда превысил предельно допустимый нормы. Особенно сотрудники крестьянскогохозяйства "Halyk Balyk" очищают загрязненную реку Лавар от грязи, камыша, кустарников,мусора.Врамкахтемыстудентыпосетилиданноехозяйство,ознакомилисьсуровнямиразвития осетровых рыб, взяли пробы воды и почвы тогы, провели исследования в ходепрохожденияпроизводственнойипреддипломнойпрактикивучреждении"Казгидромет".

Мақалада2021жылы1-шілдедеҚазақстанРеспубликасыныңкүшінеенгенжаңаэкологиялық кодексіндегі, мемлекеттік мониторингтің ережелерінің жаңа баптарна сәйкес,еліміздегі су нысандарына жаңа мониторинг жүйесінің өлшем шарттары енгізілген бастыережелері берілген. Су ресурсатырна байланыстыжаңа өлшем шарттарына сәйкес бітірушікурсстуденттерініңдипломдықжобаларыныңзерттеулерін«HalykBalyk»ЖШСтоғаншаруашылығының су көздеріне гидроэкологиялық миторингжүргізу» деп алынған, аталғантоғанға құйылатын Лавар, Жарсу, Ащысай сияқты басты тау өзендерінің құрамын анықтаудатиістісынамаларыалынып,ластанудеңгейіанықталды.Соныменқатартоғансуыныңарнасыныңазайғандығыбайқалады.Жоғарыдааталғанөзендердіңбастауындаөңірдіңжеміс-көкөніс өсіретін шаруашылықты дамытған шаруа қожалықтары өзендердің арнасынжосықсыз бұрып алу салдарынантоған суының азайғандығының басты себебі болып отыр.Жылдың көктем айында тоғанға су жетіспеуінен «Halyk Balyk» ЖШС шаруашылығының онмиллионға жуық шабақ балықтары қырылып қалуымен қатар тоған суының ластану деңгейішекті шамадан асып кетекен. Әсіресе «Halyk Balyk» шаруа қожалығының қызметкерлеріластанғанЛаварөзенінлайдан,қамыстан,бұталардан,қоқыстардантазалапотырады.Тақырыпаясындабекітілгенстуденттераталмышшаруашылыққабарып,бекіребалықтарының даму деңгейлерімен танысып,тоғаның суынанжәне топырағынан сынамаларалып,зерттеужұмыстарын«Казгидромет»мекемесіндеөндірістікжәнедипломалдыпрактика өтубарысындажасады.

The article presents the main provisions of the new Environmental Code of the Republic ofKazakhstan, which entered into force on July 1, 2021, in accordance with the new articles of therules of statemonitoring, the criteria of a new system for monitoring water bodies of the countryhave been introduced. In the research of diploma projects of graduate students in accordance withthe new criteria related to the water resource, they received the name "Conducting hydroecologicalmonitoring of water sources of the pond farm of "HalykBalyk"LLP. When determining thecomposition of the water of the main mountain rivers, such as Lavar, Zharu, Aschysai, flowing intothis pond, appropriate samples were taken and the level of pollution was determined. In addition,there is a decrease in the water level of the pond.It was revealed that the main reason for thedecrease in water at the pond is that, due to the unfair diversion of the riverbed by fruit andvegetablefarms located at the sources of the above-mentioned rivers. Due to the lack of water in thepond in the spring season, about ten million fish fry died on the farm of Halyk Bank LLP, and thelevel of pond water pollution exceeded the maximum permissible norms. Especially the employeesof the farm "Halyk Bank" clean the polluted Alavar River from dirt, reeds, shrubs, garbage. Withinthe framework of the topic, students visited this farm, got acquainted with the levels of developmentof sturgeon fish, took samples of water and soil of toga, conducted research during the passage ofindustrialand pre-graduate practicein theinstitution "Kazhydromet".