Empowering intelligent classrooms with attention monitoring and intervention cycles
Authors: Κορόζη Μαρία 
Published: September 2021

Ο πρωταρχικός στόχος ενός περιβάλλοντος Διάχυτης Νοημοσύνης (ΔΝ) είναι να βοηθά και να υποστηρίζει τους ανθρώπους που ζουν και κινούνται μέσα σε αυτό. Για αυτό το λόγο, ένα τέτοιο περιβάλλον θα έπρεπε να μπορεί να αναγνωρίσει τις ανάγκες των χρηστών του και να αντιδρά κατάλληλα για να τις ικανοποιήσει. Αυτή η ιδέα δεν είναι καινούρια, πολλές ερευνητικές μελέτες αλλά και εμπορικά εργαλεία έχουν προσπαθήσει να την υλοποιήσουν ακολουθώντας το διαδεδομένο μοντέλο «έναυσμα-δράση» (trigger-action). Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις προσεγγίσεις έχουν αρκετά μειονεκτήματα όπως το γεγονός ότι ένα έναυσμα (trigger) μπορεί να οδηγήσει σε μία και μόνο δράση (action) ή την απαίτηση τα περισσότερα εναύσματα (triggers) να προέρχονται από συγκεκριμένες καταστάσεις συσκευών και όχι από ανθρώπινες ενέργειες. Ο τομέας της εκπαίδευσης θα επωφελούνταν τα πλείστα από ένα περιβάλλον Διάχυτης Νοημοσύνης που έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τους μαθητές κατά τη διάρκεια των εκπαιδευτικών τους δραστηριοτήτων και να επεμβαίνει –όταν κριθεί απαραίτητο– για να τους βοηθήσει και να τους υποστηρίξει υποβοηθώντας με αυτόν το τρόπο την διαδικασία μάθησης. Παρόλο που η ιδέα της Έξυπνης Τάξης βρίσκεται ήδη αρκετά χρόνια στο προσκήνιο, καμία από τις έως τώρα διαθέσιμες προσεγγίσεις δεν προσφέρει ένα γενικό, επεκτάσιμο, γρήγορο και εύκολο τρόπο να συνδέονται εναύσματα (triggers) με δράσεις (actions).Προσπαθώντας να καλύψει αυτό το κενό, αυτή η διατριβή παρουσιάζει μία υποδομή (framework) και ένα εργαλείο συγγραφής (authoring tool) για να διευκολύνει τους προγραμματιστές αλλά και τους εκπαιδευτικούς να συνδέσουν συμπεριφορές μαθητών (εναύσματα) με παρεμβάσεις (δράσεις). Ακολουθώντας μία εκτενή βιβλιογραφική έρευνα και μία επαναληπτική διαδικασία συλλογής πληροφοριών –βασισμένη σε πολλές μεθόδους όπως κατιδεασμός, ομάδες εστίασης, παρατήρηση και κατασκευή σεναρίων– αναγνωρίστηκαν οι βασικές λειτουργικές και μη-λειτουργικές απαιτήσεις του συστήματος. Έχοντας ως βάση αυτά τα ευρήματα, αυτή η εργασία στοχεύει να εξοπλίσει την Έξυπνη Τάξη με μηχανισμούς που παρακολουθούν τα επίπεδα προσοχής των μαθητών και επεμβαίνουν όταν είναι απαραίτητο για: (α) να παρέχουν συναρπαστικές δραστηριότητες σε μαθητές που έχουν χάσει το κίνητρο να συμμετέχουν ή έχουν κουραστεί ή έχουν αποσπαστεί από τις τρέχουσες δραστηριότητες, ή (β) να προτείνουν εναλλακτικές μεθοδολογίες στους καθηγητές για να τα κερδίσουν την προσοχή του συνόλου των μαθητών της τάξης. Συγκεκριμένα, η υποδομή LECTOR προσφέρει έναν μηχανισμό που χρησιμοποιεί τις τεχνολογίες που υπάρχουν ήδη στην Έξυπνη Τάξη για να αναγνωρίζει συμπεριφορές μαθητών που απαιτούν επανορθωτικές ενέργειες και να επεμβαίνει όταν οι μαθητές χρειάζονται βοήθεια ή υποστήριξη. Αυτός ο μηχανισμός βασίζεται σε κανόνες της μορφής «if-then» –που έχουν δημιουργηθεί είτε από προγραμματιστές είτε από εκπαιδευτικούς– για να ορίσει τη συμπεριφορά του περιβάλλοντος της τάξης. Επιπλέον, εισάγεται μία διαδικασία τριών (3) βημάτων για τη σύνδεση συμπεριφορών και παρεμβάσεων. Αρχικά απαιτείται ο ορισμός των συμπεριφορών, στη συνέχεια ο ορισμός των συνθηκών κάτω από τις οποίες μία συμπεριφορά αποτελεί έναυσμα για παρέμβαση, και τέλος η σύνδεση των συμπεριφορών με τις κατάλληλες παρεμβάσεις. Αυτός ο κατακερματισμός επιτρέπει μια συμπεριφορά να συνδεθεί με πολλαπλά εναύσματα (triggers), και ένα έναυσμα με πολλαπλές παρεμβάσεις. Επιπλέον, ένα ακόμα χαρακτηριστικό των κανόνων που μπορούν να δημιουργηθούν είναι ότι υποστηρίζουν τη δημιουργία ανθρωποκεντρικών και όχι συσκευο-κεντρικών σεναρίων, εν αντιθέσει με τους κανόνες που ήδη υποστηρίζονται από την πλειοψηφία των σχετικών εργαλείων.Επιπροσθέτως, ο LECTOR προσφέρει ένα εργαλείο συγγραφής (authoring tool) που ονομάζεται LECTORstudio και στοχεύει να βοηθήσει τόσο τους προγραμματιστές όσο και τους εκπαιδευτικούς να δημιουργούν κανόνες που περιγράφουν συμπεριφορές, εναύσματα, και παρεμβάσεις. Ωστόσο, επειδή οι προγραμματιστές χρειάζονται επιπλέον εργαλεία για να ενσωματώσουν τα δομικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για τον προγραμματισμό του περιβάλλοντος της Έξυπνης Τάξης (π.χ., πλαίσιο χρήσης, παρεμβάσεις, συσκευές παρουσίασης παρεμβάσεων), το LECTORstudio προσφέρει την κατάλληλη λειτουργικότητα μέσα από εύχρηστες γραφικές διεπαφές.Τέλος, έχοντας ως στόχο την υποστήριξη των τελικών χρηστών της Έξυπνης Τάξης (δηλ. των μαθητών και των εκπαιδευτικών), αυτή η εργασία προσφέρει επιπλέον τρία (3) εργαλεία: LECTORviewer, NotifEye και CognitOS. Τα δυο πρώτα (LECTORviewer και NotifEye) έχουν ως στόχο να προσφέρουν στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα εκτενούς εποπτείας των εναυσμάτων που ανιχνεύονται από τον LECTOR και έκφρασης της δικής τους εκτίμησης για διφορούμενες συμπεριφορές ή για παρεμβάσεις που πρόκειται σύντομα να ξεκινήσουν. Τέλος, το CognitOS αποτελεί ένα περιβάλλον εργασίας για μαθητές το οποίο, μεταξύ άλλων, φιλοξενεί πλήθος εκπαιδευτικών εφαρμογών που χρησιμοποιούνται από το LECTOR ως τα κανάλια παρουσίασης και εφαρμογής παρεμβάσεων.