Οι πεποιθήσεις των μαθητών λυκείου για τον έλεγχο της περιβαλλοντικής τους συμπεριφοράς και η σχέση τους με χαρακτηριστικά της άτυπης λειτουργίας του σχολείου
Authors: Παπαγεωργάκη Γεωργία 
Published: September 2021

Ο σκοπός της διατριβής είναι η έρευνα ενός από τους κύριους παράγοντες της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς, τα ‘όρια ελέγχου της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς’ και οι πιθανές σχέσεις του με κάποια από τα χαρακτηριστικά της άτυπης λειτουργίας του σχολείου (που αποτελεί βασική παραδοχή της κριτικής θεωρίας). Η διερεύνηση, η περιγραφή και η πληρέστερη κατανόηση αυτών των σχέσεων είναι ο κύριος στόχος της έρευνας. Ως προς την μεθοδολογία η βασική στρατηγική της είναι αυτή της κριτικής εθνογραφίας και η προσέγγισή της είναι ερμηνευτική. Ο πληθυσμός της έρευνας ήταν οι μαθητές του 1ου Ενιαίου Λυκείου Αγίου Δημητρίου Αττικής. Το πρώτο στάδιο της έρευνας περιλάμβανε συνεντεύξεις με μαθητές που αποσκοπούσαν κυρίως στον καθορισμό ενός θεωρητικού πλαισίου ως βάση για την επόμενη φάση. Το δεύτερο στάδιο περιλάμβανε ερωτηματολόγια που περιείχαν ερωτήσεις κλίμακας για την μελέτη των πεποιθήσεων περί περιβαλλοντικού ελέγχου και ερωτήσεις ανοιχτής απάντησης για την μελέτη των απόψεων των μαθητών για τα χαρακτηριστικά της άτυπης λειτουργίας του σχολείου που ερευνώνται.Οι μέθοδοι ανάλυσης ήταν η στατιστική ανάλυση, η ανάλυση περιεχομένου και η μελέτη περιπτώσεων. Τα κυριότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι τα εξής: Προέκυψαν πέντε παράγοντες περιβαλλοντικού ελέγχου. Ο εσωτερικός έλεγχος που σχετίζεται με ατομικές δράσεις, με πολιτική και με νομική δράση και ο εξωτερικός έλεγχος που σχετίζεται με τους ‘ισχυρούς άλλους’ και με την τύχη ή τη μοίρα. Σημαντικός είναι ο εντοπισμός της αντίθεσης περιβαλλοντικών στάσεων – περιβαλλοντικού ελέγχου γεγονός που αναδεικνύει την σημαντικότητα του περιβαλλοντικού ελέγχου ως προς την περιβαλλοντική συμπεριφορά. Ως προς τις σχέσεις περιβαλλοντικού ελέγχου και άτυπης λειτουργίας του σχολείου εντοπίστηκε η ύπαρξη της σχέσης συλλογικότητας - περιβαλλοντικού ελέγχου και συγχρόνως η επαλήθευση του ότι η ‘συλλογικότητα’ και η ‘ατομικότητα’ αποτελούν διαφορετικές διαστάσεις αντιλήψεων του ατόμου όσον αφορά στις προτεραιότητές του και στις σχέσεις του με τους άλλους και όταν εξετάζεται η σχέση τους με τον περιβαλλοντικό έλεγχο. Αναδεικνύεται έτσι η σημασία του όλου εκπαιδευτικού πλαισίου και κυρίως της άτυπης λειτουργίας του σχολείου ως προς την ενίσχυση του περιβαλλοντικού ελέγχου, όταν οι μαθητές εμπλέκονται στην διαδικασία δημιουργίας συλλογικών επιλογών για την κατεύθυνση της κοινωνίας, όχι απαραίτητα υπό την έννοια της μείωσης της ατομικότητας, αλλά υπό την έννοια της αύξησης της συλλογικότητας. Αναδεικνύεται επίσης η ανάγκη να αποτελεί ο περιβαλλοντικός έλεγχος σαφή στόχο της τυπικής Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Και αυτό μπορεί να γίνει όταν η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση δεν προωθεί αποκλειστικά προσωπικές ιδιότητες ατομικής μεσολάβησης και ευθύνης, αλλά κυρίως χαρακτηριστικά της ‘συλλογικότητας’ μέσα από την ανακάλυψη των αιτίων της πραγματικότητας και την αποκατάσταση της σχέσης του ατόμου με τους ‘άλλους’. Τέλος, ως προς την έρευνα στον χώρο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης η συγκεκριμένη έρευνα αποτελεί παράδειγμα σύνθεσης στοιχείων διαφορετικών προελεύσεων πάντα μέσα στο πεδίο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Πέραν αυτού, τα συμπεράσματα συνηγορούν υπέρ της σύνδεσης της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με άλλες μορφές όπως η Εκπαίδευση για την Δημοκρατία κ.λ.π..