Βιοκλιματικός σχεδιασμός του σχολικού περιβάλλοντος μέσα από τις απόψεις μαθητών
Authors: Χριστοδουλάκης Παναγιώτης-Τσαμπίκος 
Published: January 2022

Η επίλυση των σύγχρονων περιβαλλοντικών προβλημάτων προϋποθέτει, από την πλευρά των πολιτών, τη συνειδητοποίηση για την ατομική ευθύνη που έχουν, καθώς και την ευαισθητοποίηση τους σχετικά με το περιβάλλον. Σε παγκόσμια και τοπική κλίμακα η προστασία του συνιστά ένα εξαιρετικής σημασίας κοινωνικό στόχο για την επίτευξη του οποίου κομβικό σημείο αποτελεί το σχολείο και η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Το σύγχρονο σχολείο καλείται να προσαρμοστεί στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης, ώστε να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες και απαιτήσεις. Η προσαρμογή αυτή προϋποθέτει αλλαγές σε ποικίλους τομείς και ειδικότερα στην υλοποίηση καινοτόμων δράσεων, την εφαρμογή νέων μεθοδολογικών προσεγγίσεων της διδασκαλίας, τον εκσυγχρονισμό της υλικοτεχνικής υποδομής του σχολείου, την αρχιτεκτονική των σχολικών κτηρίων, αλλά και την διαμόρφωση του σχολικού περιβάλλοντος σύμφωνα με τις αειφορικές αρχές του βιοκλιματικού σχεδιασμού εναρμονίζοντας το με την εκπαιδευτική διαδικασία. Η παρούσα έρευνα ανήκει στο χώρο της εκπαίδευσης και μελετά τις απόψεις των μαθητών/τριών της ΣΤ΄ τάξης δημοτικών σχολείων στο νησί της Ρόδου σχετικά με το σχολικό περιβάλλον και ιδιαίτερα με το κτήριο του σχολείου τους, το αρχιτεκτονικό, χωρικό, κοινωνικό και λειτουργικό πλαίσιο αξιοποιώντας τρία εργαλεία: το ερωτηματολόγιο, το παιδικό ιχνογράφημα και μια συνέντευξη που αφορούσε στο παιδικό ιχνογράφημα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο - Νοέμβριο του έτους 2018 σε 161 μαθητές/τριες της ΣΤ΄ τάξης δέκα δημοτικών σχολείων στο νησί της Ρόδου (πέντε σχολεία χτισμένα σε αστικό περιβάλλον και πέντε σε μη αστικό). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, και ιδιαίτερα την ανάλυση του ερωτηματολογίου, η πλειοψηφία των παιδιών στην προσπάθεια τους να περιγράψουν το σχολείο τους, του αποδίδουν θετικούς χαρακτηρισμούς γεγονός που δείχνει ότι έχουν θετική εικόνα και είναι ευχαριστημένα από το υφιστάμενο σχολικό τους κτήριο. Όσον αφορά στην ύπαρξη βιοκλιματικών στοιχείων στο σχολείο τους υποστηρίζουν ότι δεν εντοπίζονται ούτε στην κατασκευή ούτε στον εξοπλισμό, αφού χρησιμοποιούνται καλοριφέρ και κλιματιστικά για τη θέρμανση και ψύξη αντίστοιχα, δεν υπάρχουν λάμπες οικονομίας για εξοικονόμηση ενέργειας, απουσιάζουν τα προστατευτικά σκίαστρα στα παράθυρα, δεν διαθέτουν ηχομόνωση και δεν εξασφαλίζονται οι συνθήκες ακουστικής, οπτικής και θερμικής άνεσης. Είναι σημαντικό ν’ αναφερθεί ότι ως ιδανική τοποθεσία του σχολείου τους θα επιθυμούσαν να είναι χτισμένο κοντά σε βουνό ή σε δάσος, λόγω του ότι θα ήθελαν να έρχονται σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον και να αναπνέουν καθαρό οξυγόνο.Όσον αφορά στην ανάλυση του παιδικού ιχνογραφήματος και της συνέντευξης που ακολούθησε γίνεται αντιληπτό ότι τα παιδιά ακολουθούν έναν αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ρουτίνας με τυποποιημένες αναπαραστάσεις, αφού σχεδιάζουν ως ιδανικό τους σχολείο, ορθογώνια κτήρια με παράθυρα και πολλές αίθουσες, παραμένοντας προσκολλημένα σε μια ρεαλιστική πραγματικότητα και αποτυπώνοντας μ’ αυτόν τον τρόπο την υπάρχουσα εικόνα των περισσότερων σχολείων. Καταδεικνύεται ότι έχουν «χάσει» τον αυθορμητισμό και τη δημιουργικότητα τους και ότι δεν μπορούν ν’ αφήσουν ελεύθερη τη φαντασία τους δημιουργώντας κάτι διαφορετικό και πρωτότυπο. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια παιδιά που προχωρούν σ’ ένα δημιουργικό σχεδιασμό με το να ζωγραφίσουν ένα σχολείο διαφορετικού σχήματος με αειφορικά στοιχεία, δίνοντας ευφάνταστες ιδέες.