bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Significance of Balanites aegyptiaca (L.) as Molluscicide against Bulinus wrighti (Mandahl, 1965) snails: A review of concepts
Authors: Abu Abdulkarim Yalli
Published: May 2024

The objective of this paper is to bring a conceptual review of schistosomiasis and application of Balanites aegyptiaca in controlling the host (Bulinus wrighti) of the disease. The snail host (Bulinus wrighti) serve as the host that transmits schistosomiasis disease to humans; therefore, for effective management it shall be controlled. Whereas, schistosomiasis is mostly due to the parasites, S. haematobium, S.japonicum, S. mekongi, and S. intercalatum. Those parasites deposit their eggs in freshwater environment that tend to further develop in snail. Snail shed numerous cercariae that under opportunity invade the human body (for example, farmers, fishers, swimmers, etc). In the human body, the schistosomule is made from the cercariae; thereof allowed to be transported to various body parts (such as liver, messentric veins) depending on the specific parasite involved. Thereafter, eggs are formed and definitive host reactions are elicited in form of clinical portends (such as cough, fever, abdominal pain, fatigue, skin symptoms) in respective of the parasite species. In Africa, millions of individuals are infected, and millions are at risk. To prevent the disease, natural or synthetic mollusucicides could be applied to kill the snail. Natural products such as Balanites aegyptiaca are proven with good virtues to act as mollusucicides. B. aegyptiaca in its various parts contain active compounds such as saponins, tannins, alkaloids, terpenoids, flavonoids, etc that might be responsible for the activities of the plant. Therefore, it is relevant to advocate for natural-bases products such as B.aegyptiaca for prevention of schistosomiasis due to accessibility, cheapness, effectiveness, poverty, and culture-based traditions.
Pengaruh Media Sosial Terhadap Motivasi Belajar Siswa di SMP Negeri 12 Kota Tidore Kepulauan
Authors: Samili Asnita Ode , Adjam Syarifuddin , Ibrahim Fitriana , Hasim Jainudin
Published: May 2024

This article examines the use of social media to support the learning process at SMP Negeri 12 Tidore Islands City. This research aims to determine the influence of social media on student learning motivation. The method used in this research is descriptive qualitative, data collection techniques are interviews, observation and documentation. The results of this research found that the use of social media really supports learning at SMP Negeri 12 Tidore Islands City, students are very enthusiastic in collaborating on teaching materials with online media, students are more enthusiastic about following online tutorials, students find it easier to learn, teachers are providing education to students to use social media wisely, with social media, teachers and students can interact in learning activities anywhere and at any time. In this way, educational interactions are created between students and teachers which can strengthen student motivation so that students have a sense of enthusiasm for studying more actively. So that the use of social media will have an impact on students as a good communication medium. This method of using social media can be used as initial capital to increase effective educational communication between teachers and students as well as educating students. Moreover, if other subject teachers also do the same thing to build closeness with students and direct students to educational communication that takes place outside of school learning hours. The conclusion of this research is that the use of social media in learning at SMP Negeri 12 Tidore Islands City is going very well so that students
DEPORTED MIGRANTS, REPRESENTED BY KAZAKHSTAN, FOUND THEIR SECOND HOMELAND
Authors:   M.Kh. Dulati Taraz Regional University, Bakhtorazov Seidakhan
Published: May 2024

The author of the article uses various sources to depict the reception and settlement of deported ethnic groups in the Zhambyl region. The article highlights that, despite some local resistance, the inherent kindness and hospitality of the Kazakhs generally prevailed, overshadowing the regime's ideological dictates. This occurred in a context where local collective farmers often did not receive adequate food for their labor, and their children faced starvation. The conclusion of the article underscores that, despite enduring severe hardships, the deported peoples managed to overcome these challenges. With the support of the Kazakh community's tolerance, they not only secured an education but also improved their social and economic status, ultimately finding a new homeland in Kazakhstan.
კოიძუმი იაკუმო (1850-1904) - იუკი ონნა ( 雪女 ) „თოვლის ქალბატონი“
Authors: ჩალაბაშვილი მარიამ
Published: May 2024

იაპონურ ფოლკლორში იოკაის (არამიწიერი არსებები, სულები, მონსტრები და ა.შ. ) მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. ერთერთი ასეთი არამიწიერი არსებაა იუკი ონნა (雪女 -თოვლის ქალბატონი), რომლის შესახებაც სხვადასხვა ლეგენდა არსებობს. როგორც ავტორი აღნიშნავდა, მან ეს ამბავი მოისმინა ჩოფუს ფერმერისგან, მუსაშის პროვინციიდან. ამბობენ, რომ იუკი ონნა პირველად მურომაჩის პერიოდში (1336-1573) გვხვდება (რენგას პოეტი სოგი (1421-1502) - „სოგი შოკოკუ მონოგატარი“). თოვლის ქალბატონს მოიხსენიებენ სხვადასხვა სახელით, როგორიცაა: „იუკი ონაგო“ (თოვლის გოგონა), „იუკი ონბა“ (თოვლის ბებია ) და სხვა.
ორჰან ქემალი (1914-1970) – „საოცარი ბავშვი“
Authors: ჯაფარიძე ასმათ
Published: May 2024

ორჰან ქემალი თურქი რეალისტი მწერალია. მისი ნამდვილი სახელია მეჰმეთ რაშით ოღუთჩუ, თავდაპირველად პოეზიაში ცადა ბედი, მაგრამ ნაზიმ ჰიქმეთის რჩევით, რომელიც ციხეში გაიცნო, დაიწყო მოთხრობებისა და რომანების წერა.
ორჰან ქემალი თავის ნაწარმოებებში გვაცნობს „პატარა ადამიანების“ ცხოვრებას. სოციალური პრობლემები მისი შემოქმედების მთავარი თემაა.
თურქეთი და ევროკავშირში მისი გაერთიანების პრობლემა
Authors: ხოზრევანიძე ლაშა
Published: May 2024

მეოცე საუკუნის ოციან წლებში თურქეთიში დაიწყო ქვეყნის მომავლისთვის განსაკუთრებული პოლიტიკური პროცესები. კერძოდ, პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა ქემალ ათათურქმა და შექმნა თურქეთის რესპუბლიკა, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა თურქი ხალხის ევროპულ ვექტორზე გადაყვანას. ყოველივე ზემოაღნიშნულმა ახალი ფანჯარა გაუხსნა თურქეთევროკავშირის ურთიერთობებს.
აღსანიშნავია, რომ თურქეთისა და ევროკავშირის ურთიერთობების ისტორია საფუძველს იღებს ჯერ კიდევ 1987 წლიდან, მაშინ როდესაც ოფიციალურმა ანკარამ ევროკავშირის წევრობაზე განაცხადი შეიტანა. ზემოხსენებული პროცესის წარმატებით დაგვირგვინებისთვის 1990-2000 წლებში თურქეთის რესპუბლიკამ ქვეყნის შიგნით არაერთი მნიშვნელოვანი რეფორმა გაატარა, რომლებიც პასუხობდნენ ევროკავშირის წევრი ქვეყნისთვის წაყენებულ დეკლარირებულ კრიტერიუმებს. ზემოხსენებულმა რეფორმებმა არ დააყოვნა და ევროკავშირისგან თურქეთმა პირველი სიგნალი მიიღო, რაც აისახა 1995 წელს თურქეთის რესპუბლიკის ევროპის საბაჟო კავშირში გაწევრიანებით.
2002 წელს თურქეთის ხელისუფლებაში უმრავლესობით მოვიდა „სამართლიანობისა და აღმავლობის პარტია“, რომელიც პარტიის ძირითად პოლიტიკურ იდეოლოგიად სწორედ ევროკავშირში გაწევრიანებას ისახავდა მიზნად. სახელისუფლებო პარტიამ გააგრძელა დაწყებული პოლიტიკური რეფორმები ქვეყნის შიგნით, რომელიც მოიცავდა საკანონმდებლო ბაზის დახვეწას, ასევე ვრცელ პაკეტს საკონსტიტუციო ცვლილებებისა, რომელიც უნდა გამხდარიყო თურქეთის ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის საჭირო კრიტერიუმების დაკმაყოფილების საფუძველი.
სტატიაში არის განხილული მთელი რიგი პრობლემები და მოყვანილია ის ისტორიული წინაპირობები, რომლებიც ხელს უშლიან თურქეთის რესპუბლიკის ევროკავშირში გაწევრიანებას. ეს იქნება ქვეყნის შიდა პოლიტიკური კრიზისები თუ საკანონმდებლო ხარვეზები.
ჩინური პოლიტიკური და ინტელექტუალური ჯგუფები გვიანდელ ცინგის დინასტიასა და რესპუბლიკურ ჩინეთში
Authors: ჩიხლაძე შალვა , ახობაძე ნელი
Published: May 2024

მეცხრამეტე საუკუნე გამორჩეული პერიოდია გლობა­ლ­ური ისტორიისთვის. იმ პერიოდში მომხდარმა ტექნოლოგიურმა და იდეოლოგიურმა ცვლილებებმა სერიოზული კვალი დააჩინა მსოფლიოს ხალხთა განვითარებას. ეს პერიოდი ასევე მნიშ­ვნე­ლოვანი და გარკვეულწილად კრიტიკული გამოდგა ჩინეთის იმპ­ე­რიისთვისაც. მსოფლიო წესრიგს მიღმა არსებულმა უზარ­მაზარმა სახელმწიფოს პოლიტიკურმა ელიტამ ზუსტად ვერ გაი­ა­ზრა გარესამყაროში მიმდინარე ცვლილებები, არ გახსნა რა საკ­უ­თარი ქვეყანა იმ დროინდელი წამყვან ქვეყნებთან სავაჭ­როდ, აღმოჩნდა მიმდინარე პროცესების მიღმა. ამასთან ერთ­ად,  დიდი ბრიტანეთის სურვილი ჩინურ ბაზარზე წვდომაზე იმდენად დიდი იყო რომ მათ ოპიუმის ვაჭრობის ხაზის დასაცავად   ომიც კი დაიწყეს. 
დასავლეთთან არსებულმა ანტაგონისტურმა და ზოგ შემ­თ­ხვევაში მშვიდობიანმა ინტერაქციამ ჩინურ საზოგად­ოება­შიც გააჩინა რამდენიმე დასი პოლიტიკური და ინტელექტუალური ელიტისა, რომლებიც განსხვავდებოდნენ ხედვებით, ღირებუ­ლე­ბებით, სოციალური კლასითა და მოქმედების ტაქტიკით, თუმცა მათ აერთიანდათ ერთი რამ, ჩინური სახელმწიფოს მოდე­რნ­ი­ზება და განვითარება ისე რომ საგარეო აქტორებს აღარ მისცე­მო­დათ შესაძლებლობა არათანაბარ პირობებში ემყოფებინათ „ცენ­ტ­რალური სამეფო“. ჩინელი ინტელექტუალების რამდენიმე და­სად დაყოფა პირობითია და მიზნად ისახავს იმ განმასხვავებელი ნიშნების უკეთ გამოკვეთას რაც გვიანდელი ცინგის პერიოდისა და ადრეული რესპუბლიკისას ჩინურ პოლიტიკურ კლასს გააჩ­ნდა. ოთხ დასად დაყოფა ერთი მხრივ ქრონოლოგიურ აღქმას აადვილებს, მეორე მხრივ თითეული დასის წევრებს ჰქონდა მეტ­ნაკლებად საერთო ხედვები, ღირებულებითი სისტემა და მოქმე­დების სტრატეგია.
პირველი დასი - ლინ წესუ, წენგ კუოფენი, მე-19 საუკუნის 40-იანი და 60-იანი წლები.
მეორე დასი - ქანგ იოვეი და ლიანგ ციჩაო. მე-19 საუკუნის 90-იანი და მეოცე საუკუნის 10-იანი წლები.
მესამე დასი - სუნ იატსენი და რესპუბლიკელი რევოლი­ციონერები. მეოცე საუკუნის 10-20-იანი წლები.
მეოთხე დასი - პირველი თაობის სოციალისტები (ჩენ ტუს­იოუ, ლი ტაჭაო და ა.შ) მეოცე საუკუნის 20-იანი წლები.
ზემოთხსენებული ცალკეული ინდივიდები და მათი მიმ­დ­ე­ვრები  ჩინური საზოგადოების ჭრელ პალიტრას აერთია­ნე­ბდ­ნენ. კვლევაში გამოყოფილია თითოეული დასის მახასია­თებ­ლ­ები, ღირებულებითი სისტემის მიხედვით დააჯგუფებულია ისინი საერთო და განმასხვავებელი მახასიათებლის მიხედვით, რაც დაეხმარება ქართულენოვან აუდიტორიას უფრო სიღრმ­ისე­ულად გაიაზროს ჩინური პოლიტიკური ისთებლიშმენტის იდე­ო­ლოგიურ-ღირებულებითი გრადაცია მეცხრამეტე საუკუ­ნის ბო­ლ­­­ოსა და მეოცეს დასაწყისში.
თურქეთის ეროვნული უსაფრთხოების საკითხი და ფინეთ-შვედეთის გაწევრიანება ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსში
Authors: კაპანაძე მაია , კოპალიანი ნინო
Published: May 2024

თურქეთი ახლო აღმოსავლეთის რეგიონის ნატოს  ერთა­დ­ე­­რთი წევრი ქვეყანაა, რომე­ლიც აქტიურად მონაწილეობს მის  ყვე­ლა მისიაში. რუსეთ-უკრაინის ომმა ნატოს დღის წესრ­იგში მკ­ა­ფიოდ დააყენა უსაფრთხოების უფრო მეტად  გაძლიე­რე­ბის­ა­თ­ვის სათანადო ზომების მიღება.  ამ მიმდინარე ომის პირ­ო­ბებში და­ისვა ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის გაფართ­ო­ების საკი­თხი. ორმა ქვეყანამ, ფინეთმა და შვედეთმა, რომლებიც აქამდე სამხედრო ნეიტრ­ალ­იტეტს ინარჩუნებდნენ, ნატოში გაწევრ­იან­ების სურვილი  გამოთქვეს. ამისი  წინაა­ღმდეგი იყო თურქეთი.
ფინეთის და შვედეთის ნატოში გაწევრიანების  წინააღ­მ­დეგ თურქეთის პრეზიდენტი არგ­უმენტად იყენებდა იმას, რომ ამ ქვეყნებს ბრალს ტერორიზმის ხელის შეწყობაში სდებდა. მაგ­რამ თურქეთმა პოზიცია მალე შეცვალა, ფინეთის და შვედეთის ნატოს წევრობას მხარ­დაჭერა გამოუცხადა და ამ ქვეყნებთან  ხელ­შეკრულებაც კი გააფორმა.
თურქულ და ქართულ ფრაზეოლოგიზმთა შეპირისპირებითი ანალიზი
Authors: ცინცაბაძე ქრისტინე
Published: May 2024

ნაშრომში მოყვანილი ფრაზეოლოგიური ერთეულები აღე­ბუ­ლია თურქულ ფრზე­ოლ­ოგიზმთა ლექსიკონებიდან (Türkçe Deyimler Sözlüğü). თურქეთისა და საქართველოს მეზო­ბლობამ და მრავალხმრივ კავშირმა, თავისთავად გავლენა იქონია და კვალი დატოვა, როგორც ისტორიაში, ასევე ენაში, ამის დამა­და­სტურებელია ნაშრომში მოყვანილი მაგალითების ჩამონა­თვა­ლიც. ვინაიდან როგორც ქართულ ასევე თურქულ ენასაც დიდი ხნის ისტორია გააჩნია, რათქმაუნდა ამდენად მდიდარი და მრა­ვა­ლმხრივ საინტერესოა ფრაზეოლოგიზმებიც, რადგან ერთ ერ­თი განსაკუთრებული ადგილი უჭირავთ ენაში. ამ ორ ენას შორ­ის არსებული მსგავსება ენობრივი კვლევისათვის ძალზედ საი­ნტერესო და შრომატევადია, თანამედროვე ეპოქაში მეტად გავ­რცელებულია ლინგვოკულტურული კვლევები, რომელ­თაგა­ნაც ერთ - ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი სწორედ ფრაზეო­ლო­გიური ერთეულებია. საკითხის ინტერესს ფრაზეოლოგიურ ერ­თ­­ეუ­ლთ­ა­შეპირისპირებითი ანალიზის საფუძველზე მიღებული იდენ­ტ­ურობა ქმნის.
ფრაზეოლოგიზმებს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება კულტ­ურის მხრივ, ვიანიდან თით­ოეული ფრაზეოლოგიზმის ჩამოყა­ლ­იბებასა და დამკვიდრებას მისი ისტორია აქვს, ამასთანავე ხში­რად ვხვდებით ისეთ ერთეულებს, რომელთა შემადგენელი სიტ­ყ­ვათა წყობა რელიგიურ და კონკრეტული ეთნოსის ტერმი­ნო­ლ­ოგიას შეიცავს.
თურქულ ქართული ფრაზეოლოგიზმების შეპირისპი­რე­ბითა და მათი ანალიზით იკვე­თება სამი სხვადასხვა ვარიანტი, ესენია: პირველი, იდენტური ფრაზეოლოგიზმები: რომელთა მნ­ი­­შვნ­ელობაც და სტრუქტურაც ერთამანეთის იდენტურია, მე­ორე, შესატყვისი ფრა­ზე­­ოლ­ოგიზმები: რომლებიც სტრუქტუ­რ­უ­ლად და სიტყვათა მნიშვნელობებით ერთ­მანეთისაგაგ განსხვავდებიან თუმცა შესატყვისი მოგვეპოვება ქართულ ენაში და მესამე „უთა­რ­გ­მნელი“ ფრაზეოლოგიზმები: რომლის იდენტური და შესატყ­ვ­ისი ერთეულები არ მოგვეპოვება ჩვენს ენაში, ასეთ ერთეულებს ძირითადათ რელიგიურ და ადათ-წესებზე დაყრდნობით ჩამოყ­ალიბებული ფრაზეოლოგზმები წარმოადგენენ.
ჰურუფიზმი - ასტრაბადელი დერვიშის ბათინური მოძღვრება
Authors: კაშია ალკაზარ
Published: May 2024

საერთოდ რელიგიის ისტორიაში და, საკუთრივ, აღმო­სა­ვ­ლ­ეთში არსებობდა ორი გზა განვითარებისა: გარეგანი (ეგზ­ო­თ­ე­რ­იული  - ზაჰერი) და შინაგანი (ეზოთერიული  - ბათინი). ამ მიმა­რთულებათა შორის წარმოიქმნებოდა ხოლმე განხეთქილება და აზრთა სხვაობა, რომელიც ხშირად მწვავე კონფლიქტებში გადადიოდა. ეს განსაკუთრებით ცხადად არის გამოკვეთილი აღმოსავლეთის სინამდვილეში, სადაც უკიდურესი „ბათინური“ მიმართულებანი იდევნებოდა და მათ წარმომადგენლებს ცეცხ­ლით და მახვილით უმასპინძლებოდნენ. ჰურუფიზმი დააარსა ასტრაბადელმა დერვიშმა ფაზლულაჰ აბუ მუჰამედმა. ის არ წარმოადგენს ახალ მოძღვრებას და მჭიდრო კავშირს ამყარებს სუფიზმთან, მაგრამ რიგ საკითხთა მოაზრებაში ძირეულად განსხვავდება ამ უკანასკნელისგან. ჰურუფიული მოძღვრების მიხედვით სამყაროს განსხეულების პირველ მიზეზად ღვთიური სიტყვა-ლოგოსი უნდა მივიჩნიოთ. ამიტომაც სიტყვა არის შემოქმედების არსი, ხოლო ასო - ხილვადი სამყაროს არსებობის საფუძველი (საერთოდ, ტერმინი „ჰურუფიზმი“ არაბულია და ნიშნავს ასოებს, ანბანს).
ღვთიური სიტყვის ასოების მეტამორფოზა ყოველ საგანში და მოვლენაში უნდა ვეძებოთ, რადგანაც მუჰამედი არაბული ენით ქადაგებდა (ე.ი. 28 ასოთი), ხოლო ფაზლულაჰი სპარს­უ­ლით (ე.ი. 32 ასოთი), ამ 28 და 32 ასოს რიცხვითი ჯამი მოც­ემულია პოტენციალურად ყველაფერში და საჭიროა მისი აღმო­ჩენა, რის მეოხებითაც ჩვენ შევიმეცნებთ ღვთიურ არსს. ეს არის ერთადერთი და ჭეშმარიტი გზა ჭეშმარეიტების ძიებისა. ამიტ­ომაც ამ 28 და 32 ასოს ჯამს ეძებენ ისინი ყველგან, ყველაფერს მას უკავშირებენ და მათი ლოგიკური მსჯელობა ამ რიცხვთა მისტ­იკური სიმბოლოზმით არის გაბუნდოვანებული და გაუგე­ბრ­ობამდე დაყვანილი. ჰურუფიზმმა თავისი შემეცნების და თაყვან­ისცემის ობიექტად გაიხადა ადამიანი, რომელიც ჰურუფისტების მოძღვრებით წარმოადგენს ღმერთის მიკროკოსმოსს ღმერთის შემოქმედების საბოლოო მიზანს.
ოსმალური თიხის ჩიბუხები პეტრას ციხიდან
Authors: თავამაიშვილი გიორგი
Published: May 2024

თქვენ წინაშე წარმოდგენილი ნაშრომი ეძღვნება ორ­იგინა­ლურ კერამიკულ ნაკე­თ­ო­ბებს - თამბაქოს მოსაწევ თიხის ჩიბ­უხ­ებს, რომლებიც მრა­­ვ­ლადაა აღმოჩენილი ქართული მატ­ე­რ­ია­ლ­ური კულტურის ძეგლების, განსაკუთრე­ბ­ით  სამხედრო - სტრ­ა­ტ­­ეგიული ობიექ­ტე­ბის - ციხესიმაგრეების გათხრების დროს. აღნ­­ი­­შ­­ნ­ული არტეფაქ­ტ­ე­­ბის ასეთ სპეციფიკურ გარემოში მიკვ­ლ­ევის ფაქტი არ არის გასაკ­ვი­რი, რადგან, როგორც ევ­რ­ოპის, ასევე აღმოსავ­ლ­ეთის ქვე­ყ­ნ­ე­ბ­ში, თამბაქოს (მათ შორის - ჩიბუხის) აქტ­ი­ურ მომხ­მ­ა­­­რე­ბ­ლ­ებად, მეტწილად, სამ­ხ­ე­დრო მოსამ­სა­ხურეები გვევლინებიან. ამ კონტექსტში გამ­ო­ნ­აკლისი არც ჩვე­ნი რეგი­ო­ნია. ნაშრომის მიზანია წარმოაჩინოს საქართველოს ზღვის­პი­რ­ე­თის ისტორიული ძეგლის -  პეტრას ცი­ხის ტერიტორიაზე აღმ­ო­ჩ­­ენილი თამბაქოს მოსაწევი ოს­მალური თიხის ჩიბ­უხე­ბი, რო­მლებიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს არქეო­ლოგ­ი­უ­­­­რი ექს­პე­დიციის სხვადა­სხ­ვა თა­ო­ბის მი­ერ 1964 და 1985 წლებში იყო აღმოჩენილი.
აღნიშნული არტეფაქტების კვლევა საინტერესოა და აქტ­უ­ა­ლურიც, რადგან, დღე­ს­აც, ქართველ არქეოლოგთა შორის გა­რ­კვეული აზრთა სხვადასხვაობაა ჩვენ ქვე­ყ­ა­­ნ­აში თა­მ­ბაქ­ოს მოსა­წევი ოსმალური თიხის ჩი­ბ­უ­ხების გავრცელების საწყისს პერიო­დთან და­კ­ა­ვ­ში­რ­­­ებ­ით, რაც, არცთუ იშვიათად, არაერთ­გ­­ვ­ა­როვნად აისახება არათუ ჩიბუხების, არამედ თა­ნ­მ­ხ­ლ­­ები მა­­სა­ლის დათა­რიღების პროცესში. ევროპელ და თურქ მკვლევართა ნაშრომების გა­ც­ნ­­ობის შემდეგ,  ჩვენ უფრო მე­ტი საფუძველი გვაქვს თამბ­ა­­ქოს მო­საწევი ოსმა­ლ­ური თი­ხ­ის ჩიბუხების გა­მ­ოჩენა საქ­ა­რ­თ­ველოს ტე­რ­ი­ტ­ო­რიაზე XVII სა­უ­კ­უნის მეორე ნა­ხ­ევ­რი­დ­ან ვი­ვა­რაუდოთ, რო­დ­ესაც სულ­თა­ნ იბრა­ჰ­ი­მ­  I-ს დროს, ნა­წი­ლ­ო­ბ­რ­ივ გა­უქმდა შე­­ზღუდვა თა­მ­­ბ­ა­ქოს მოხმარებაზე. ამ ვარაუდს ამყარ­ებს საქარ­თ­ვ­ელოს გვიანი შუა­საუ­კუ­ნე­ების ძეგლებ­ზე მიკვლეული არქეო­ლ­ოგიური მა­ს­ა­ლა, სადაც მხო­ლოდ მცი­რე ნაწ­ილს შე­ად­გენს XVII სა­უ­კუნის ნიმუშები, ხოლო მეტი წილი მო­დ­ის XVIII-XIX საუ­კ­უ­ნეების ნაკეთობებზე.
სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში თამბაქოს მოსაწევი თიხის ჩიბუხები ყველაზე დი­დი რაოდენობით აღმოჩენილია გონ­იო-აფსაროსის და პეტრას ციხის ტერიტორიაზე, სა­დ­აც, კონ­კ­რ­ეტულ პერიოდში, ოსმალური ელემენტი იყო წარმოდგენილი, რეა­ლური სიტ­უ­­­­­­­­­ა­ცი­იდან გამომდინარე, რეგლამენტირებული (სამხედრო სამსახური), მაგრამ ცხოვრების ტრადიციული წესის ნიშნებით. გონიო-აფსაროსის არქეოლოგიური მასალა უფრო მრავალ­რი­ცხოვანი და მრავალფეროვანია, რადგან ოსმალებმა ციხე გაცილებით ადრე დაიკავეს და უფრო დიდხანსაც „შემო­რჩენ“, ვიდრე პეტრა-ციხისძირში. შესაბამისად, თუ გონიო-აფ­ს­ა­­რ­­­ო­ს­ში აღმოჩენილი თამბაქოს მოსაწევი თიხის ჩიბუხების ასაკი XVII-XIX საუკუნეებით გა­ნ­ი­­საზღვრება, პეტრას ციხეზე მიკვლეული მსგავსი არ­ტ­ეფ­ა­ქ­ტები XVIII-XIX საუკუ­ნ­ე­ე­ბით თა­­­­რიღდება, რაც, სრულ ქრონოლოგიურ თანხვედრაშია ისტო­რი­ულ წყა­რო­ებ­ში მითითე­ბ­ულ პეტრა-ციხისძირში ოსმალთა „მოღვაწეობის“ პერიოდთან.
იემენის სამოქალაქო ომის თავისებურებები
Authors: კაპანაძე მაია , კიკნაძე თამარ
Published: May 2024

ახლო აღმოსავლეთი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო რთული რეგიონია. იგი  კონფლიქტების სიმრავლით  გამ­ო­­ირჩევა. რეგიონის ქვეყნებს შორის ან კონკრეტული ქვეყნის შიგნით ხშირია კონფლიქტები და დაპირისპირებები, რაც მეტ-ნაკლებად  მთელი რეგიონის უსაფრთხოებაზე აისახება.
იემენში სამოქალაქო ომი უკვე წლებია მიმდინარეობს. ომის დაწყბისთანავე, პროცესები ბევრად გასცდა ამ კონკ­რეტ­ული ქვეყნის ფარგლებს. მასში აქტიურად ჩაერთნენ როგორც შიდა, ასევე გარე აქტორები. აქედან გამომდინარე, იემენის სამო­ქალაქო ომი ახლო აღმოსავლეთის რეგიონის ერთ-ერთ აქტუ­ალურ პრობლემად იქცა. ამ ომში ერთმანეთს უპირი­სპირდება არა მხოლოდ ქვეყნის ხელისუფლება და მისი მოწინაა­ღმდეგე ოპო­ზიციური დაჯგუფება, ჰუთიების სახით, არამედ მან  რელ­იგიური სახის დაპირისპირებაც შეიძინა. იემენის სამოქა­ლაქო ომში ჩაერთო „შიიტების დამცველი“ - ირანის ისლამური რეს­პუბლიკა და საუდის არაბეთის სახელმწიფო, რომელიც თავის თავს სუნიტების მედროშედ მიიჩნევს. პირდაპირ თუ ირიბად ჩართულნი არიან სხვა გარე რეგიონული აქტორებიც.
ყოველივე ამის გამო, ომმა საკმაოდ რეზონანსული ხასი­ათი მიიღო და გახან­გრ­ძლივდა. აღნიშნული სამოქალაქო ომის გახ­გრძლივების მიზეზი როგორც შიდა, ისე გარე პოლიტიკურ აქტორებს შორის შეუთანხმებლობაა. საუბარია ადენის და ბაბ­ელ­მანდაბის ყურეებზე, რომლებსაც უდიდესი სტრატეგ­ი­ული მნი­შვნელობა აქვთ. ომის დას­რ­ულების შესახებ ჯერ-ჯერობით არა­ვითარი ვარაუდიც კი არ არსებობს. ქვეყანა გაყო­ფილია ორ ბანაკად, არის ჰუმანიტარული კრიზისი. შესაბამისად, მძიმეა ეკო­ნომიკური მდგომარეობაც.
MEKÂNIN DEĞİŞEN PARADİGMALARI ‘EV’ VE ‘EVSİZLİK’: YENİ BABİL KENT ÜTOPYASI ÖRNEĞİ
Authors: Eroğlu Esma
Published: May 2024

Temel yaşam alanı olan ‘ev’, mimarlığın da başlıca meselelerinden biridir ve çeşitli söylemler üzerinden teorize edilerek tartışılmıştır. Modernleşmeyle birlikte ‘ev’, yeni anlam ve söylemlerin geliştirildiği mekâna ait temsiller üreterek farklı arayışların ve arzuların nesnesi haline gelmiştir. Bu durum modern paradigmalarla kurgulanan ‘ev’in aidiyetinin yeniden sorgulanmasına neden olmuştur. ‘Ev’i mekânsal olarak dönüştüren yaklaşımlar ise ‘evsizlik’i aktüalitenin konusu yapmıştır. ‘Ev’ sadece biçim olarak farklılaşmamıştır, zihinsel anlamda da dönüşmüştür. Zamanla ‘ev’ zihinsel anlamda her türlü özdeşleşme biçimlerinden bağımsız düşünülerek ‘evsizlik’le kavramsallaştırılmıştır. Çalışmanın amacı; modern paradigmaların, ‘ev’ üzerinde yarattığı zihinsel farklılaşmayı “mesken tutma” ve “göçebe oluş” kavramları üzerinden okumaktır. Bu doğrultuda mimarlıkta ‘ev’den ‘evsizlik’e değişen mekânsal paradigmaların, felsefeden ödünç alınan kavramlar aracılığıyla izleri sürülmüştür. Postyapısalcı düşüncenin zihni özgür bıraktığı alanda mekânı hayal etmek, ‘evsizlik’in kavram olarak inşa edilmesini sağlamıştır. Bir ‘evsizlik’ imgesi olarak Constant’ın Yeni Babil kent kurgusu çalışmanın örneklemi olarak seçilmiştir. Yeni Babil mimarlığın zihinsel bir betimlemesi olarak bir ütopyayı temsil etmektedir.
COGNITIVE IMPAIRMENT IN EPILEPSY
Authors: Duschanova G.A. , Zulfikarova E.T. , Chumakov S.A.
Published: May 2024

Epilepsy is the most common and serious diseases of the nervous system, the social aspects of the patients, quality of life become in recent years one of the most important medical problems. [1] Objective: to study the features of the higher mental and cognitive function in patients with idiopathic epilepsy. Work results of the study were 141 patients with idiopathic epilepsy aged 15 to 55 years who were under clinical observation in a dynamic period of 3 years. We observed patients were characterized by polymorphism displays, with a predominance of monomorphic attacks by 16.4% than the polymorphic (respectively 58.2% and 41.8%). Partial seizures were observed in 17 (12.0%), of whom 9 (6.3%) patients. In general, cognitive impairment occurred in 132 (93.6%) of the patients, dominated by moderately expressed and easy changes of memory, attention, thinking. Mild cognitive impairment were detected in 74 (56.0%), moderately expressed - 43 (32.5%) expressed human - 15 cases (11.4%). In pathologies are associated with the cognitive deficits prevailed impaired memory, attention and thinking, often accompanied by mood disorders. The growth of cognitive deficits is poor prognostic criteria. The severity of cognitive deficits depends on the frequency and nature of seizures, frequent, complex partial seizures and polymorphic accompanied by more severe cognitive impairment, which is confirmed by electroencephalographic monitoring. Assessment of the dynamics of cognitive function is an important component of a differentiated approach to the tactics of treatment of patients with epilepsy, the choice of adequate antiepileptic drugs, and should be taken into account in the outpatient care of health facilities.
TEXTS OF LUTHERAN PSALMS ON THE TOMBSTONES OF THE HISTORIC CEMETERIES OF THE KLAIPĖDA REGION: EXAMPLE OF MULTICULTURAL AND BILINGUAL FOLKLORE TRADITION
Authors: Слюжинскас Р.
Published: May 2024

Сохранение и изучение материального и нематериального культурного наследия каждого народа и региона – одна из главных задач современности. В данной статье наше внимание сконцентрировано на изучении до сих пор сохранившихся текстов лютеранских песнопений на надгробных памятниках исторических кладбищ (вторая половина XIX – первая половина XX века) Клайпедского края Литвы, исторически связанных с местными традициями евангелико-лютеранского вероисповедания. Даётся подробный их анализ, рассматриваются разные аспекты взаимовлияния обеих двуязычных местных культур – литовской и немецкой, унаследованных с времён Королевства Восточной Пруссии.

The preservation and study of the tangible and intangible cultural heritage of every nation and region is one of the main tasks of our time. In this article, our attention is focused on studying the texts of Lutheran hymns still preserved on the tombstones of historic cemeteries (second half of the 19th – first half of the 20th centuries) of the Klaipėda region in Lithuania, historically associated with local traditions of the Evangelical Lutheran religion. Their detailed analysis is given, different aspects of the mutual influence of both bilingual local cultures – Lithuanian and German, inherited from the times of the Kingdom of East Prussia are considered.
CONCERTO FOR HARP AND ORCHESTRA BY BORIS I. TISHCHENKO: ABOUT THEMATIC INVENTION AND INTERPRETATION OF THE PARTS BY PRINCIPAL HARPS
Authors: Екименко Т.С. , Цимбал М.Ф.
Published: May 2024

Статья посвящена анализу композиционных особенностей и тематических процессов в Концерте для арфы петербургского композитора Бориса Тищенко. Раскрыты особенности исполнительской трактовки партии арф во всех частях концерта, выявлены тематические связи и переклички между частями.

The article covers the analysis of the compositional features and thematic processes in the Harp Concerto of the St. Petersburg composer Boris Tishchenko. Specific features of the performing interpretation of the harp parts in all pieces of the concerto are revealed, thematic links and similarities between the pieces are identified.
Examining the Causal Connection between Lipid-lowering Medications and Malignant Meningiomas through Drug-target Mendelian Randomization Analysis
Authors: Liantai Song , Xiaoyan Guo , Wenhui Zhang , Mengjie Li , Xinyi Wu , Ziqian Kou , Yuxin Wang , Zigeng Ren , Qian Xu
Published: May 2024

Objectives: This study aims to investigate the causal link between the use of statins, a type of 3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme A (HMG-CoA) reductase inhibitor, and the risk of developing malignant meningiomas, which are aggressive and recurrent tumors of the central nervous system with limited treatment options. Methods: Using Mendelian Randomization (MR) analysis, the study explored the relationship between genetic variants related to the expression of lipid-lowering drug targets (HMGCR, PCSK9, NPC1L1, and APOB) and malignant meningiomas. The analysis utilized data from Genome-Wide Association Studies (GWAS) and expression quantitative trait loci (eQTL) databases, with a focus on the genetic homogeneity of the Finnish population. Instrumental variables for the MR analysis were derived from significant eQTLs for the mentioned drug targets. Results: The MR analysis found a significant association between genetic variants linked to HMGCR inhibitor (statin) exposure and a reduced risk of malignant meningiomas. Specifically, an increased expression of the HMGCR gene in the blood was associated with lower susceptibility to malignant meningiomas (Odds Ratio [OR] = 2.57, 95% Confidence Interval [CI] = 1.05 - 6.31; p = 0.039). No significant associations were observed for other lipid-lowering drug targets. Conclusion: Preliminary evidence suggests that statin use may lower the risk of developing malignant meningiomas, indicating a potential therapeutic benefit for managing this type of cancer. However, further research, including clinical trials, is necessary to confirm these findings and understand the mechanisms behind the protective effect of statins against malignant meningiomas.
Implementing Green Constitution: Assessing the Policy of Plastic Waste Payment in Suroboyo Bus Service
Authors: AlMusyaawi Muchammad Ibnu Shiina , Sarbini Sarbini , Ningsih Erlin Indaya
Published: May 2024

This study aims to analyze the Suroboyo Bus Service Plastic Waste Payment Policy in the context of the Green Constitution. Our analysis covers various aspects, including the historical background, legal norms, policy effectiveness, and the importance of community participation. The study employs normative-empirical research methods, examining the legal norms underpinning the Suroboyo Bus Service policy and its implementation. The results showed that the Surabaya City Government which stipulates plastic waste payment on Surabaya bus services is considered to be by the principles of the green constitution. The public recognizes the effectiveness of this policy (average 4.3 out of a scale of 5), where 94.4% of respondents consider that awareness of environmental conservation is important for the future of the universe and its contents. On the other hand, this policy is not accompanied by an efficient payment mechanism and sustainable waste management. Analysis of legal norms indicates a harmonization between the Suroboyo Bus Service policy and the Green Constitution principles outlined in the 1945 Indonesian Constitution. However, the study identifies a legal vacuum in waste management, suggesting more explicit guidelines are needed. The article also underscores the importance of collaborative efforts between the government and community organizations in efficient waste management
The Unregistered Child Marriage on Lumbang Society Norm Perspective Legal Pluralism
Authors: Ariyanti Cindy Yulia , Putra Novandi Dwi
Published: May 2024

Unregistered child marriage is still a legal and social problem in Indonesia, legal pluralism in the form of national, customary, and religious legal norms has lived and coexisted for a long time. This research aims to explore the practice of legal pluralism in the case of unregistered child marriage in the Lumbang society, Pasuruan, East Java. This research is important in observing the interaction in legal pluralism. The research method chosen is legal anthropology as a research approach using John Griffiths' theory of legal pluralism. Data collection methods were obtained through interviews, observations, and documents. The results show that unregistered child marriages are carried out for reasons of poverty, community tradition, and flexibility in legal pluralism, especially in religious and customary norms. This practice is considered non-compliant with Indonesia's national law on marriage which logically seeks to provide legal certainty for the protection of every citizen, especially children, but the community has its own choice in following the choice of customary and religious law as a form of non-compliance with national law. In certain circumstances, people will choose national law by registering a marriage when they have children for civil registration. This study contributes to the discourse of legal pluralism that has long lived and coexisted with society while suggesting that state and non-state actors can ensure culturally sensitive interventions while drafting child protection policies
Islamic Law and Ethics: The Role and Obligations of Marriage for Individuals with Intellectual Disabilities
Authors: Sabri Fahruddin Ali
Published: May 2024

This article examines Islamic law and ethics used to analyze the position and ethics of a person with intellectual disabilities in marriage. They have equal rights to marry without discrimination or stigma. The library research method and normative descriptive approach are used in this research. This study uses data sources from classical and contemporary Islamic law and their ijtihad methods, then analyzed with ethics theory. The results show that Islamic scholars from various madhhabs express their opinions on the marriage of a person with intellectual disabilities and their legal responsibilities. Although the majority of madhhabs recognize that their marriages are valid, there is a question about their responsibilities after the marriage. This issue is addressed in some of the scholars' edicts; some of them allow marriage if there is sexual attraction. However, the question of how they can take responsibility and consent in the context of sexuality is still a subject of discussion. Studies show that a person's ability to be responsible is affected by their level of disability. This perspective addresses the impact of Islamic law and the daily lives of a person with intellectual disabilities, such as the possibility of guardianship or representation in decisions about marriage and sexuality. According to this study, the personal responsibilities and rights of persons with intellectual disabilities should be carefully considered. The contribution of this study is to mainstream the discourse of Islamic law and inclusive ethics so that persons with intellectual disabilities in the context of marriage get protection to guarantee their human dignity
The Spatial and Temporal Distribution, Flow Network and its Characteristics of Population in Henan Province
Authors: Zhang Shuo , Jiang Luyi
Published: May 2024

Based on the WorldPop center population data set and the dynamic monitoring data of China 's floating population, this paper analyzes the spatial and temporal changes of regional population and the characteristics of flow network and its influencing factors with the help of ArcGIS spatial analysis and mapping function and geographic detector model. It shows that: The regional difference of population spatial distribution in Henan Province is obvious and extremely uneven, and the population agglomeration speed of Zhengzhou metropolitan zone is obviously accelerated. The regional differentiation of population change in Henan Province is serious, and the population attraction of Zhengzhou is increasing, The population of Undertake industrial transfer zone such as Shangqiu and Zhoukou continued contraction. The population growth area and the population contraction area are more concentrated in space, showing the characteristics of spatial agglomeration. In addition, economic factors are still the main driving factors of population change in Henan Province. The influence of service industry on population change is increasing, and the explanatory power of traditional agriculture, forestry, animal husbandry and fishery and manufacturing industry on population change is decreasing. The integrated development of secondary and tertiary industries will further affect the future population distribution pattern of each region.
Common Values in the Community of a Shared Future
Authors: Xu Xinwen , Yang Xue , Huang Chi
Published: May 2024

William Shakespeare, known as the "Zeus on Mount Olympus of human literature", has created a vast cultural treasure trove and a valuable spiritual heritage for the later generations. Taking Othello, one of Shakespeare's four great tragedies, as an example, this paper conducts a research on the social concepts such as racial discrimination, stereotyped thinking, human morality and other related issues in this work, and explores the common values reflected therein. Based on the research, this paper draws the conclusion that even under different ideologies, all countries in the world should bear the responsibility of building a community with a shared future for mankind.
Preliminary Exploration of the Similarities and Differences between the Yatga and Guzheng Cultures
Authors: Kang Yijie
Published: May 2024

This study summarizes the origin of the yagta and compares the structural intricacies, tuning systems, and playing techniques of the yagta and the guzheng against diverse cultural backdrops. It illuminates the pivotal role and distinctive significance of the yatga in shaping Mongolian musical traditions. By contextualizing the yatga’s evolution within the historical and cultural milieu of nomadic life and Mongolian ethos, this study enriches our understanding of contemporary guzheng performances and theories. It contributes meaningfully to the vibrant tapestry of zither culture, fostering its broader collision and development.
Comparative Analysis between Vietnamese Reduplicative Words with Hmong Language Reduplicative Ones to Propose Measures to Correct Mistakes in using Vietnamese Reduplicative Words for Hmong Primary School Pupils in Vietnam
Authors: Thi Thanh Dr. Phung
Published: May 2024

Our article “Comparative analysis between Vietnamese reduplicative words with Hmong language reduplicative ones to propose measures to correct mistakes in using Vietnamese reduplicative words for Hmong primary school pupils in Vietnam.” Shows that the similarities and the differences in type, formation, meanings middle of the Vietnamese reduplicative word with the Hmong language reduplicative ones. These similarities and differences create linguistic interferences that help us correctly predict the errors in using Vietnamese reduplicative words of Hmong primary school pupils. To prove this prediction to be correct, we have surveyed, totaled up, and analyzed the causes of errors in using Vietnamese reduplicative words due to language interference of Hmong primary school pupils in Vietnam. From there, we propose and conduct effective experiments to prove the feasibility of measures to correct errors in using Vietnamese reduplicative words for the Hmong primary school pupils in Vietnam. This research has practical significance in language education is to contributes to improving the quality of Vietnamese language teaching for the Hmong primary school pupils in Vietnam.
Age-related Aspects of the Clinical Picture of Cognitive Impairment
Authors: Tynterova A.M. ,   Immanuel Kant Baltic Federal University, Kaliningrad, Russia, Trofimova E.V. ,   Immanuel Kant Baltic Federal University, Kaliningrad, Russia, Goncharov A.G. ,   Immanuel Kant Baltic Federal University, Kaliningrad, Russia, Dzhigkaev A.H. ,   Federal Centre of High Medical Technologies, Kaliningrad, Russia
Published: May 2024

AIM. To identify a combination of the most informative patterns that allow a differentiated approach to the diagnosis of agerelated cognitive impairment. MATERIAL AND METHODS. 213 patients were examined (99 patients ≤ɸ 65 years of age, 114 patients over 65 years of age) with complaints of decreased mental performance, memory and attention. A neuropsychologic testing was conducted using next scales: Montreal Cognitive Assessment (MoCA), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), Multidimensional Fatigue Inventory (MFI-20) and additional cognitive impairment tests. For statistical analysis, machine learning algorithms, Python programming language, and Pandas and SciPy libraries were used. RESULTS AND DISSCUSION. For patients in the 50–65 age category, high relevance was found for executive dysfunction, decreased attention span, fatigue, anxiety, and endocrine system disorders. For patients over 65 years of age, significant features were semantic aphasia, perceptual and memory impairment, hyperlipidaemia, history of ischemic stroke, and obesity. A significant negative correlation for the age index was found with the parameters of depression and anxiety; a positive correlation was found with the index of physical asthenia, disorders of perception, memory and semantic processing of information. CONCLUSION. The results demonstrate average prevalence of cognitive dysfunctions in elderly patients. The tests assessing visual perception and semantic information processing can be of interest in early degenerative cognitive impairments diagnosis in elderly age. Discriminant analysis of a wide range of age-related variables will allow to make more effective aging trajectories prediction without any time-consuming diagnostic methods. KEYWORDS: aging, cognitive dysfunctions, discriminant analysis
NSAID Gastropathy — a Hidden Threat in Pain Management
Authors:   National Association of Experts in Comorbid Neurology, Moscow, Russia, Rachin A.P. , Pavlova N.V. ,   Dr. Reddy’s Laboratories LLC, Moscow, Russia
Published: May 2024

INTRODUCTION. NSAID gastropathy is one of the possible negative consequences of taking non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), characterized by pathological changes in the gastrointestinal tract. The disease is often asymptomatic, which is the reason for its low detectability during outpatient appointments. The risks of developing serious complications from the gastrointestinal tract (ulcers, bleeding, perforations) increase 3-fold already in the first days of NSAID use. Even a short course of NSAID therapy lasting 3–5 days carries a risk of gastrointestinal complications similar to that of long-term treatment. As a consequence, prevention strategies should be implemented regardless of the duration of therapy, especially in patients with more than one risk factor. CONCLUSION. The risks of complications when taking this group of drugs can be significantly reduced by drug prophylaxis in patients with risk factors for the development of NSAID-gastropathy. Proton pump inhibitors are the main means of preventing possible adverse drug reactions of NSAIDs from the upper gastrointestinal tract. Physicians should consider the need for prophylactic use of proton pump inhibitors throughout the duration of NSAID use. Omez® 20 mg has indications for both prevention and treatment of NSAID-associated gastropathy and can be recommended to such patients from the first day of NSAID intake regardless of the course duration of NSAID intake. KEYWORDS: pain, gastroenterology, geriatrics, gastrointestinal bleeding, gastrointestinal tract, proton pump inhibitors, neurology, adverse events, nonsteroidal anti-inflammatory drugs, NSAIDs, NSAID-associated complications, NSAID gastropathies, general surgery, prevention, therapy, risk factor, chronic pain
Primitive Reflexes of the SpinalBrainstem Level and Their Rehabilitation Significance in Post-Stroke Patients: Short Communication
Authors:   Novokuznetsk State Institute for Further Training of Physicians — Branch Campus of the Russian Medical Academy of Continuous Professional Education, Novokuznetsk, Russia, Petrov K.B. , Mitichkina T.V. ,   Novokuznetsk State Institute for Further Training of Physicians — Branch Campus of the Russian Medical Academy of Continuous Professional Education, Novokuznetsk, Russia
Published: May 2024

INTRODUCTION. Primitive reflexes of the spinal-brainstem level (defensive reflexes, support reactions, cervical and vestibular tonic reflexes) can often be observed in the first days after a stroke. In clinical neurology, they are used for topical diagnosis and serve as an indicator of the severity of damage to the central nervous system. Their rehabilitation value has not been sufficiently studied. AIM. Based on literature data, to study the features of primitive spinal-brainstem automatisms in post-stroke patients, and to evaluate the possibility of their use to optimize rehabilitation methods (kinesitherapy). RESULTS. Simple protective reflexes are suitable for awakening elementary motor activity in one of the paralyzed limbs, and complex ones are suitable for stimulating static-locomotor reactions in the arm and leg on the side of hemiparesis. Support reactions are a reliable tool for awakening both flexion movements and for restoring the support ability of paretic limbs. They should be considered when treating with positioning using positioning, splints, and orthoses. Cervical and vestibular tonic reflexes are suitable for stimulating motor activity on the side of hemiparesis, as well as for suppressing pyramidal spasticity. CONCLUSION. Thus, all studied primitive reflexes of the spinal-brainstem level have significant rehabilitation potential. Their use is most justified to facilitate flexion-extension movements in paretic limbs. The better the rehabilitologist is familiar with the characteristics of the patient’s reflex activity, the more opportunities he has for conducting a “dialogue” with paretic muscles and the more effective the rehabilitation treatment will be. KEYWORDS: protective reflex, support reaction reflex, cervical tonic reflexes, vestibular tonic reflexes, ehabilitation
Competitive effectiveness of Kazakhstani athletes specializing in Greco-Roman wrestling in the international sports arena
Authors: Amanzhol Aitpanbet , Otaraly Svetlana , Lesbekova Ryskul , Untaev Kholdar , Kubasheva Nazgul
Published: May 2024

Despite the great popularity of Greco-Roman style wrestling and the success of Kazakhstan athletes in the international sports arena, there is no in-depth analysis of the competitive performance of our athletes at major sports competitions in the literature available to us. The purpose of the study was to analyze the performances of Kazakhstan Greco-Roman wrestlers at major international competitions. Such research methods as analysis of literary sources, analysis of protocols of performances of Kazakhstan athletes at international competitions, analysis of profiles of Kazakhstan athletes in the International Wrestling Database were used. Analyzing the performances of Kazakhstan Greco-Roman wrestlers at such major international competitions as the World Cup and the Olympic Games, we can conclude that their competitive performance has decreased. In recent years, the share of gold medals in the medal standings of the national team has decreased and the share of bronze medals has increased. Kazakhstan Greco-Roman wrestlers are one of the regular participants of major international sports competitions. During the entire period of participation, Kazakhstan athletes at international competitions have won 12 medals of the European Championship, 43 medals of the World Championship and 16 medals of the Olympic Games. However, in recent years there has been a decrease in the competitive effectiveness of our athletes at major international competitions, including the Olympic Games.
Sports heart. History and modernity
Authors: Бауржан Мадина , Аbzaliyev Kuat , Slivkina Natalya , Anvarbekova Yrysgul , Nursapinova Mariyam
Published: May 2024

The article presents the main stages of the development and formation of the sports heart, from the beginning of the 17th century to our time. The authors proposed a step-by-step formation of a sports heart from 5 sections, starting with visual and physical methods of research, to modern instrumental methods of diagnostics of the cardiovascular system. The article details the changes in the diagnosis of the sports heart after electrocardiographic, echocardiographic and radiologic studies, and describes the corresponding changes in the cardiovascular system in athletes, arising from physiologic adaptation mechanisms and structural remodeling of the heart muscle. Moreover, this review provides information about the key names of domestic and foreign scientists according to the hierarchy of the formation of the physiological and pathological sports heart.
TỔNG HỢP NANO KẼM OXIT ỨNG DỤNG QUANG XÚC TÁC PHÂN HỦY XANH METHYLEN
Authors: Hồ Thị Ngọc Sương  , Nguyễn Hưng Thủy  , Nguyễn Thị Thùy Linh  , Nguyễn Viễn Tường
Published: May 2024

Vật liệu nano kẽm oxit được tổng hợp bằng phương pháp sol-gel với tiền chất ban đầu là kẽm axetat dihydrat. Mẫu xúc tác được tổng hợp có nhiệt độ nung trong khoảng 400-700 °C. Cấu trúc đặc trưng của vật liệu nano kẽm oxit được xác định bằng các phương pháp nhiễu xạ tia X (XRD) và kính hiển vi điện tử quét (SEM). Kết quả cho thấy kích thước tinh thể nano oxit kẽm trong khoảng 22-32 nm, có hiệu quả cao trong quang xúc tác phân hủy xanh methylen. Tính chất quang xúc tác được đánh giá thông qua quá trình phân hủy xanh methylen dưới ánh sáng khả kiến, sử dụng đèn compact 26 W. Xúc tác nano kẽm oxit tổng hợp ở nhiệt độ nung 400 ºC đạt hiệu quả quang xúc tác cao nhất là 95,1% sau 4 giờ chiếu xạ.
ẢNH HƯỞNG CỦA TỶ LỆ GIỮA ENZYME ALCALASE VÀ PAPAIN ĐẾN QUÁ TRÌNH THỦY PHÂN SỤN CÁ HỒI (SALMON SALAR)
Authors: Đinh Hữu Đông  , Nguyễn Công Bỉnh  , Trần Quốc Đảm  , Đặng Xuân Cường  , Hoàng Thái Hà
Published: May 2024

Bài báo này trình bày kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của tỷ lệ giữa enzyme alcalase và papain đến hàm lượng protein hòa tan, hàm lượng peptid, Naa, NNH3, chondroitin sulfate tạo thành trong quá trình thủy phân sụn cá hồi (Salmon salar) bằng hỗn hợp enzyme alcalase-papain. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ enzyme alcalase/papain trong hỗn hợp enzyme alcalase-papain thích hợp cho quá trình thủy phân sụn cá hồi là 60/40. Sau 4 giờ thủy phân sụn cá hồi bằng hỗn hợp enzyme alcalase-papain với nồng độ enzyme 0,4%, nhiệt độ thủy phân 55 °C, thủy phân ở pH tự nhiên (6,8), khối lượng mẫu 2 kg và tỷ lệ nước bổ sung 2 lít, dịch thủy phân có hàm lượng protein hòa tan, peptid, Naa, chondroitin sulfate và NNH3 cao gấp 1,43 lần; 2,81 lần; 2,31 lần; 12,19 lần và 1,22 lần so với ban đầu.