Ανατομική μελέτη των σχέσεων των οστών και των αρθρικών επιφανειών του άκρου ποδός σε ασθενείς με βλαισό μέγα δάκτυλο
Authors: Γκέκας Χρήστος 
Published: August 2021

Σκοπός της διατριβής ήταν η εκτίμηση των σχέσεων μεταξύ των οστών και των αρθρικών επιφανειών του μέσου και άκρου πόδα στον βλαισό μέγα δάκτυλο, αλλά και η παρουσίαση της παραμόρφωσης αυτής ως μιας σύνθετης οντότητας στην οποία εμπλέκονται πολλαπλές δομές του ποδιού. Ο καλύτερος προεγχειρητικός σχεδιασμός και η σταδιοποίηση της παραμόρφωσης ήταν επίσης μέρος των σκοπών της παρούσας μελέτης. Η μελέτη αφορά 76 ακτινογραφίες άκρου ποδός σε 46 ασθενείς με βλαισό μέγα δάκτυλο και 11 ακτινογραφίες σε υγιείς ενήλικες ως ομάδα ελέγχου . Έγιναν μετρήσεις και αξιολογήθηκαν 25 παράμετροι και 2175 δεδομένα. Παρατηρήθηκε αυξημένο σχετικό μήκος του πρώτου μεταταρσίου οστού στους ασθενείς με βλαισό μεγάλο δάκτυλο, με το εύρημα αυτό να επηρεάζει και τον λόγο μήκους εγγύς φάλαγγας/μήκος πρώτου μεταταρσίου οστού. Οι δύο αυτές παράμετροι συμμετέχουν πιθανότατα στην ώθηση του μεγάλου δακτύλου σε βλαισότητα. Το σφαιρικό σχήμα της κεφαλής του πρώτου μεταταρσίου οστού δεν φαίνεται να προδιαθέτει για την ανάπτυξη της παραμόρφωσης και δεν σχετίζεται με την απόκλιση των σησαμοειδών οστών. Η παρουσία αστάθειας στην πρώτη μεταταρσιοφαλαγγική άρθρωση όμως σχετίζεται με επιδείνωση της παραμόρφωσης, η οποία αφορά κυρίως την προσαγωγή-ραιβότητα του πρώτου μεταταρσίου, σε σχέση με το δεύτερο και σε μικρότερο βαθμό στην βλαισοποίηση του μεγάλου δακτύλου, η αστάθεια αυτή σχετίζεται με την παθολογική απόκλιση των σησαμοειδών οστών. Σημαντικός παράγοντας που φαίνεται να συμμετέχει στον βλαισό μέγα δάκτυλο είναι το σχήμα του έσω σφηνοειδούς οστού και η επίπτωση που έχει αυτό ως προς την σταθερότητα της πρώτης σφηνομετατάρσιας άρθρωσης. Το διαφορετικό σχήμα του έσω σφηνοειδούς οστού σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών με βλαισό μέγα δάκτυλο, αποδεικνύεται από τις μετρήσεις που αφορούν τις δύο του διαγωνίους του, αλλά και από το λόγο των διαγωνίων αυτών, ο οποίος διαφέρει σημαντικά μεταξύ των δυο ομάδων. Το σχήμα του έσω σφηνοειδούς οστού προσδίδει στην αρθρική του επιφάνεια μια κλίση, η οποία με την σειρά της ωθεί το πρώτο μετατάρσιο οστό σε ραιβότητα. Η αστάθεια αυτή δεν παρατηρείται στα άτομα της ομάδας ελέγχου στα οποία αντιθέτως το σχήμα του έσω σφηνοειδούς οστού ωθεί το πρώτο μετατάρσιο οστό σε βλαισότητα. Το σχήμα του έσω σφηνοειδούς οστού φαίνεται να είναι ανεξάρτητος παράγοντας στην μορφολογία του βλαισού μεγάλου δακτύλου. Στην παραμόρφωση του βλαισού μεγάλου δακτύλου συμμετέχει μόνο το πρώτο μετατάρσιο οστό, το οποίο φέρεται σε ραιβότητα. Το δεύτερο, τρίτο και πέμπτο μετατάρσιο οστό διατηρούνται σταθερά. Η κλίμακα του Manchester φαίνεται να έχει υψηλή συσχέτιση τόσο με την διαμετατάρσια γωνία, όσο και με την γωνία του βλαισού μεγάλου δακτύλου. Πρόκειται για μια απλή και χρήσιμη μέθοδο σταδιοποίησης. Παρόλα αυτά δεν μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με την παρουσία ή μη αστάθειας της πρώτης μεταταρσιο-φαλαγγικής άρθρωσης. Σε ένα ποσοστό ασθενών παρατηρείται παρουσία μεσοβασικής μεσομετατάρσιας άρθρωσης μεταξύ του πρώτου και του δευτέρου μεταταρσίου οστού Σε ένα μεγαλύτερο ποσοστό ασθενών παρατηρήθηκε απόσταση ανάμεσα στη βάση του πρώτου και του δευτέρου μεταταρσίου οστού, μικρότερη από 1 χιλιοστόμετρο. Η εγγύτητα αυτή είναι πιθανότατα μια πρόδρομη κατάσταση της μεσοβασικής μέσομετατάρσιας άρθρωσης . Η παραμόρφωση του βλαισού μεγάλου δακτύλου επηρεάζει και τα δυο πόδια με τον ίδιο τρόπο.