Αξιολόγηση αποτελεσματικότητας προγράμματος αγωγής υγείας πρώτων βοηθειών σε προσωπικό σχολείων ειδικής αγωγής
Authors: Αλεξανδροπούλου Μαριάνθη 
Published: January 2014

Εισαγωγή: Η έρευνα στη σχολική νοσηλευτική είναι περιορισμένη ιδιαίτερα σε ότι αφορά στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του έργου των σχολικών νοσηλευτών, ενώ οι μελέτες που ήδη υπάρχουν δεν τεκμηριώνουν σημαντικά το έργο των τελευταίων. Σημαντικό κομμάτι του έργου τους αποτελεί η διεξαγωγή προγραμμάτων αγωγής υγείας. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ενός εκπαιδευτικού προγράμματος σε Πρώτες Βοήθειες σε προσωπικό σχολείων ειδικής αγωγής. Υλικό-Μέθοδος: Ο τύπος της μελέτης που επιλέχθηκε είναι οιονεί πειραματική μελέτη με χρήση του πειραματικού σχεδιασμού τύπου Solomon (τέσσερις ομάδες τυχαιοποιημένες, 2 ομάδες παρέμβασης και 2 ομάδες ελέγχου). Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 24 Σ.Μ.Ε.Α. της Αττικής επιλεγμένες με τυχαία δειγματοληψία κατά συστάδες, οι οποίες τυχαιοποιήθηκαν στις τέσσερις ομάδες. Οι ομάδες 1 και 2 παρακολούθησαν το πρόγραμμα. Η Ομάδα 1 απάντησε στο ερωτηματολόγιο πριν και μετά, ενώ η Ομάδα 2 μόνο μετά. Οι ομάδες 3 και 4 δεν παρακολούθησαν το πρόγραμμα. Η Ομάδα 3 απάντησε στο ερωτηματολόγιο σε δύο χρονικές στιγμές, ενώ η Ομάδα 4 απάντησε μόνο στη δεύτερη χρονική στιγμή. Η ανάλυση ισχύος (ισχύ P=0,80, επίπεδο σημαντικότητας α=0,05, μέτριο μέγεθος αποτελέσματος es=0,5) απέδωσε 260 άτομα απαιτούμενο μέγεθος δείγματος. Με βάση το θεωρούμενο αριθμό προσωπικού ανά σχολείο επιλέχθηκαν 26 σχολεία. Δέχθηκαν να συμμετάσχουν τα 24. Ωστόσο, ο αριθμός προσωπικού που υπηρετούσε στα σχολεία ήταν μικρότερος από το θεωρούμενο. Τελικά, συμμετείχαν συνολικά 180 άτομα με 283 ερωτηματολόγια (Ν1=54, Ν2=32, Ν3=49, Ν4=45). Αναπτύχθηκε ερωτηματολόγιο γνώσης σε Πρώτες Βοήθειες το οποίο απέδωσε συντελεστή αξιοπιστίας Cronbach’s a=0,79. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με το SPSS.16 για Windows. Το επίπεδο σημαντικότητας του ελέγχου υπόθεσης ορίσθηκε ?0,05 για αμφίπλευρο έλεγχο. Τα δεδομένα ελέγχθηκαν για την κατανομή τους και βρέθηκε ότι δεν ακολουθούσαν κανονική κατανομή. Έτσι, χρησιμοποιήθηκε περιγραφική στατιστική και μη παραμετρικές μέθοδοι (Wilcoxon, U Mann-Whitney, Kruskal-Wallis one way ANOVA, Spearman). Η έρευνα είχε την έγκριση της Διεύθυνσης Ειδικής Αγωγής του ΥΠ.Ε.Π.Θ. και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Αποτελέσματα: Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος βασίστηκε στην αξιολόγηση της γνώσης του προσωπικού των Σ.Μ.Ε.Α. σε Πρώτες Βοήθειες πριν και μετά από την εκπαιδευτική παρέμβαση (εύρος συνολικής βαθμολογίας γνώσης: 0-75). Η γνώση σε Πρώτες βοήθειες πριν την εφαρμογή του προγράμματος δεν ήταν επαρκής (Ομάδα 1: x=38,1±6,95, Ομάδα 3: x=37,35±6,41). Μετά την εφαρμογή του προγράμματος το επίπεδο γνώσης σε Πρώτες Βοήθειες αυξήθηκε (Ομάδα 1: x=52,91±11,59, Ομάδα 2: x=52,25±8,73, Ομάδα 3: x=37,45±6,26, Ομάδα 4: x=37,29±7,31). Η ανάλυση διακύμανσης έδειξε ότι μεταξύ των ομάδων υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά (Mean Rank1=125,48, Mean Rank2=125,52, Mean Rank3=59,20, Mean Rank4=57,70, χ2=74,38, df 3, p=0,00). Αναφορικά με τις επιδόσεις σε γνώση βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές των ομάδων 1 και 2 έναντι των ομάδων 3 και 4 (p=0,00). Αναφορικά με το αν άλλες ανεξάρτητες μεταβλητές (φύλο, ηλικία κλπ) επηρεάζουν τη γνώση σε Πρώτες Βοήθειες δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα (p>0,05). Συμπεράσματα: Φαίνεται ότι το πρόγραμμα αγωγής υγείας ήταν αποτελεσματικό και ως επέκταση του συνολικού έργου των σχολικών νοσηλευτών προσθέτει ενδείξεις για τη τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητας του έργου τους.