Προσδιορισμός φαινολικών συστατικών αρωματικών φυτών
Authors: Προεστός Χαράλαμπος 
Published: August 2021

Τα συνθετικά χημικά συντηρητικά τροφίμων χρησιμοποιούνται ευρύτατα στην εποχή μας εξαιτίας των άριστων αντιμικροβιακών, αντιοξειδωτικών και λοιπών ιδιοτήτων τους με αμφισβητούμενες ωστόσο και αμφίβολες επιπτώσεις στην υγεία του καταναλωτή κυρίως μακροπρόθεσμα. Στα πλαίσια της υγιεινότερης διατροφής και της δικαιολογημένης, ως ένα βαθμό, καχυποψίας του καταναλωτή έναντι στο επεξεργασμένο τρόφιμο και τα χημικά συντηρητικά, ήταν αναμενόμενη η στροφή προς την ανάπτυξη και την εφαρμογή περισσότερο «φυσικών» συντηρητικών και μεθόδων συντήρησης. Η τάση αυτή έχει ασκήσει πίεση στις βιομηχανίες τροφίμων, ώστε να χρησιμοποιούν περισσότερο «φυσικά» εναλλακτικά συντηρητικά για την παράταση του χρόνου συντήρησης του τροφίμου. Το γεγονός αυτό έχει ωθήσει την έρευνα για ανάπτυξη συντηρητικών προερχόμενων από φυσικές πηγές καθώς και ‘ηπίων’ μεθόδων συντήρησης. Σημαντικές πηγές φυσικών συντηρητικών θεωρούνται τα φυτά. Πολλά φυτά είναι άριστες πηγές ουσιών, όπως είναι τα φλαβονοειδή και άλλα φαινολικά συστατικά, τα οποία θα μπορούσαν όχι μόνο να χρησιμοποιηθούν ως φυσικά συντηρητικά, αλλά ίσως και να συμβάλουν στη βελτίωση της υγείας του καταναλωτή. Προς την κατεύθυνση αυτή στην παρούσα έρευνα έγινε επιλογή των αρωματικών φυτών, τα οποία μελετήθηκαν ως προς τη σύστασή τους σε φαινολικά συστατικά. Πραγματοποιήθηκε ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός φαινολικών ενώσεων των φυτικών εκχυλισμάτων με Υγρή Χρωματογραφία Υψηλής Απόδοσης (HPLC), με βαθμωτή έκλουση. Επιπλέον η ταυτοποίηση των ουσιών επιβεβαιώθηκε με τη συνδυασμένη τεχνική της Αέριας Χρωματογραφίας - Φασματομετρίας Μαζών (GC- MS). Σκοπός της παρούσας έρευνας αποτέλεσε η βελτιστοποίηση της μεθόδου σιλανοποίησης των μη πτητικών και θερμοευαίσθητων φαινολικών ενώσεων, ώστε να ταυτοποιηθούν μέσω GC-MS και η σύγκριση των αποτελεσμάτων με αυτά που ελήφθησαν μετά από ταυτοποίηση με HPLC.Ταυτόχρονα μελετήθηκαν τα φαινολικά συστατικά ως αντιοξειδωτικά για την ικανότητα δέσμευσης ελευθέρων ριζών (DPPH μέθοδος), ικανότητα δράσης ως αναγωγικά μέσα, συμπλοκοποίηση μετάλλων (FRAP μέθοδος) και ικανότητας παρεμπόδισης τάγγισης λιπαρών υλών (Rancimat τέστ). Επίσης μελετήθηκε η αντιμικροβιακή τους δράση σε επιλεγμένους παθογόνους μικροοργανισμούς.. Όλα τα φυτά-δείγματα και τα εκχυλίσματα τους που χρησιμοποιήθηκαν παρουσίασαν αντιοξειδωτική δράση. Όλα τα εκχυλίσματα εμφάνισαν αντιμικροβιακή δράση στους υπό εξέταση παθογόνους μικροοργανισμούς. Επίσης από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι τα Gram θετικά βακτήρια είναι λιγότερο ανθεκτικά στα εκχυλίσματα από ότι τα Gram αρνητικά βακτήρια. Τα ολικά φαινολικά των φυτών προσδιορίσθηκαν με τη μέθοδο Folin-Ciocalteu και τα αποτελέσματα εκφράσθηκαν σε mg γαλλικού οξέως /g ξηρού δείγματος και κυμάνθηκαν από 1,2 έως 27,9 mg γαλλικού οξέως /g ξηρού δείγματος. Στα δείγματα που εξετάσθηκαν οι φαινολικές ουσίες που προσδιορίσθηκαν σε μεγαλύτερη συγκέντρωση, ήταν : ο Στην κατηγορία των φλαβονοειδών: κατεχίνη και κερκετίνη. ο Στην κατηγορία των φαινολικών οξέων: το καφεϊκό οξύ, το π- κουμαρικό οξύ και το φερουλικό οξύ. Οι πληροφορίες που υπάρχουν στη βιβλιογραφία σχετικά με την περιεκτικότητα των συγκεκριμένων φυτών σε φαινολικά συστατικά είναι ελάχιστες. Το ίδιο συμβαίνει και σχετικά με την αντιοξειδωτική και αντιμικροβιακή τους δράση.