Συγκριτική επιδημιολογία των καρκίνων λάρυγγα και φάρυγγα
Authors: Νικολόπουλος Ηλίας 
Published: September 2021

Η παρούσα μελέτη διεξήχθη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής πολυκεντρικής έρευναςARCAGE (Alcohol Related Cancers and Genetic susceptibility in Europe). Η συλλογήτων δεδομένων πραγματοποιήθηκε σε τέσσερα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήναςμεταξύ του 2002 και 2005. Η έρευνα είχε σχεδιασμό μελέτης ασθενών-μαρτύρων.Συμμετείχαν 108 ασθενείς με ιστολογικά επιβεβαιωμένο νεοδιαγνωσμένο καρκίνοτου λάρυγγα, 58 ασθενείς με ιστολογικά επιβεβαιωμένο νεοδιαγνωσμένο καρκίνοτου φάρυγγα και 194 νοσοκομειακοί μάρτυρες. Μελετήθηκαν οι παράγοντεςκινδύνου του καρκίνου του λάρυγγα και του καρκίνου του φάρυγγα (στοματο- καιυπο-φάρυγγα) και έγινε συγκριτική αξιολόγηση της συσχέτισης των παραγόντωναυτών με τις δύο εντοπίσεις.Τόσο οι ασθενείς, όσο και οι μάρτυρες έδωσαν συνεντεύξεις σε κατάλληλαεκπαιδευμένους επαγγελματίες της υγείας παρέχοντας μεταξύ άλλων καιλεπτομέρειες για τις καπνισματικές τους συνήθειες και την κατανάλωσηοινοπνευματωδών ποτών. Μετρήθηκε ανάστημα και σωματικό βάρος καιυπολογίστηκε ο δείκτης μάζας σώματος των συμμετεχόντων. Με το διατροφικόερωτηματολόγιο που χρησιμοποιήθηκε, καταγράφηκε η μέση κατανάλωση καθενόςαπό 120 τρόφιμα (εννέα μεγάλες κατηγορίες) και ποτά στην περίοδο ενός έτουςπριν τη διάγνωση της συγκεκριμένης νόσου. Η προσήλωση στην παραδοσιακήΜεσογειακή διατροφή έγινε με τη χρήση δεκαβάθμιας κλίμακας που χρησιμοποιείται ευρύτατα (0=καθόλου, 9=μέγιστη προσήλωση). Η σχέση τουκαρκίνου του λάρυγγα και του στοματο- υπο- φάρυγγα με τους διάφορους δυνητικάπροσδιοριστικούς παράγοντες εξετάστηκε με πολλαπλή λογαριθμιστική εξάρτηση.Όσον αφορά τον καρκίνο του λάρυγγα, ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνουήταν το κάπνισμα, με τους νυν καπνιστές συγκριτικά με τους πρώην και μηκαπνιστές να έχουν 6,31 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο (διάστημα εμπιστοσύνης (ΔΕ):3,33 – 11,99, p<0.001) με ισχυρή δοσοεξαρτώμενη σχέση. Η κατανάλωση αιθανόληςήταν επίσης παράγοντας κινδύνου με δοσοεξαρτώμενη σχέση, αλλά οι αντίστοιχες συσχετίσεις δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Τέλος, η προσήλωση στο πρότυπο τηςπαραδοσιακής Μεσογειακής διατροφής αποτελούσε προστατευτικό παράγοντα,εφόσον στη σχετική κλίμακα δεν συνυπολογιζόταν η πρόσληψη αιθανόλης. Οκαρκίνος του λάρυγγα ήταν πολύ συχνότερος στους άνδρες από ότι στις γυναίκες(σχεδόν 10 προς 1) και είχε τάση επικέντρωσης σε άτομα χαμηλότερηςεκπαιδευτικής στάθμης.Όσον αφορά τον καρκίνο του φάρυγγα, ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνουήταν και πάλι το κάπνισμα, αλλά η δύναμη της συσχέτισης ήταν μικρότερη απόεκείνη που παρατηρήθηκε για τον καρκίνο του λάρυγγα. Οι καπνιστές συγκριτικά μετους μη καπνιστές είχαν 4,37 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο (διάστημα εμπιστοσύνης(ΔΕ): 1,59 – 12,00, p<0.004) με ήπια δοσοεξαρτώμενη σχέση. Η κατανάλωσηαιθανόλης ήταν επίσης παράγοντας κινδύνου με δοσοεξαρτώμενη σχέση, αλλά ηαντίστοιχη συσχέτιση ήταν στατιστικά σημαντική μόνο για τις υψηλέςκαταναλώσεις. Τέλος, η προσήλωση στο πρότυπο της παραδοσιακής Μεσογειακήςδιατροφής αποτελούσε προστατευτικό παράγοντα, με ή χωρίς συνεκτίμηση τηςπρόσληψης αιθανόλης. Ο καρκίνος του φάρυγγα ήταν σχετικά συχνότερος στουςάνδρες από ότι στις γυναίκες (περίπου 2,5 προς 1), χωρίς ουσιαστικήδιαφοροποίηση όσον αφορά την εκπαιδευτική στάθμη.Συνεκτιμώντας τα ευρήματά μας όσον αφορά τον καρκίνο του φάρυγγα και τον καρκίνο του λάρυγγα, προκύπτουν τρεις διαφορές. Ο καρκίνος του λάρυγγα είναιπολύ συχνότερος στους άνδρες από ότι στις γυναίκες, ενώ ο καρκίνος του φάρυγγαείναι συχνότερος, αλλά όχι σε δραματικό βαθμό, στους άνδρες σχετικά με τιςγυναίκες. Ο καρκίνος του λάρυγγα είναι συχνότερες σε άτομα χαμηλότερηςεκπαιδευτικής στάθμης, ενώ για τον καρκίνο του φάρυγγα δεν υπάρχει ουσιαστικήοικονομικοκοινωνική διαφοροποίηση. Τέλος, το κάπνισμα αποτελεί σημαντικόπαράγοντα κινδύνου και για τις δύο κατηγορίες νεοπλασιών, αλλά η συσχέτισηείναι πολύ εντονότερη προκειμένου για τον καρκίνο του λάρυγγα (μόνο 1% τωνασθενών ήταν μη καπνιστές), παρά για τον καρκίνο του φάρυγγα (περίπου 20% τωνασθενών ήταν μη καπνιστές). Η σχετικά μεγαλύτερη σημασία του καπνίσματος για τον καρκίνο του λάρυγγα, παρά για τον καρκίνο του φάρυγγα (που ερμηνεύει τόσοτις κοινωνικοοικονομικές διαφοροποιήσεις όσο και τις κατά φύλο διαφορές μεταξύτων δύο καρκίνων), μπορεί να σημαίνει ότι οι μη καπνιστές που αναπτύσσουνκαρκίνο του φάρυγγα είχαν για κάποιον άλλο λόγο αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξηςτης νόσου. Στο πλαίσιο αυτό, είναι δυνατό να επισημανθούν οι συρρέουσεςενδείξεις ότι οι ιοί του ανθρώπινου θηλώματος είναι πολύ πιθανό να προκαλούνεκλεκτικά καρκίνο του στοματοφάρυγγα μεταξύ όλων των κακοήθων νεοπλασιώντου ανώτερου αναπνευστικού και πεπτικού.