Η νομισματοκοπία της Πλωτινοπόλεως και της Τοπείρου
Authors: Τασακλάκη Μαρίνα 
Published: September 2021

Η μελέτη της νομισματοκοπίας δύο ιδρύσεων εποχής Τραϊανού στην Αιγαιακή Θράκη, της Πλωτινοπόλεως στη δυτική όχθη του ποταμού Έβρου, και της Τοπείρου,, στη δυτική όχθη του Νέστου, αλλά και η κυκλοφορία των αυτοκρατορικών και επαρχιακών νομισμάτων που βρέθηκαν στο τμήμα εκείνο της επαρχίας της Θράκης που σήμερα ανήκει στην ελληνική επικράτεια αποτελούν τον πυρήνα της παρούσας διδακτορικής διατριβής. Σε ό,τι αφορά τη δομή έχει οργανωθεί σε δύο κύρια μέρη, με το πρώτο (Α) να αποτελεί μια σύνθεση των νομισματικών δεδομένων και το δεύτερο (Β) να περιλαμβάνει τους καταλόγους των νομισμάτων, πίνακες καθώς και καταλόγους μουσείων, συλλογών κλπ. Στο πρώτο μέρος, των τριών κύριων ενοτήτων, όπου αναλύεται το νομισματικό υλικό, προηγείται το κεφάλαιο που αφορά στη μεθοδολογική προσέγγιση του υλικού και μια ιστορική εισαγωγή για τη Θράκη με έμφαση στους ρωμαϊκούς χρόνους. Στη συνέχεια, σε ξεχωριστές ενότητες με όμοια διάρθρωση αναλύεται το νομισματικό υλικό των δύο πόλεων, με εξαίρεση το κεφάλαιο των ψευδοαυτόνομων εκδόσεων καθώς η Τόπειρος δεν εξέδωσε νομίσματα άνευ αυτοκρατορικού πορτραίτου. Μέσω της μελέτης της εικονογραφίας, της εμπρόσθιας και της οπίσθιας όψης των νομισμάτων, της μετρολογίας -με συγκριτικά στοιχεία από τις υπόλοιπες πόλεις της επαρχίας- και της γεωγραφικής διασποράς, στόχος ήταν η εξαγωγή συμπερασμάτων σε θέματα λατρείας, η διαμόρφωση του μετρολογικού χάρτη των δύο πόλεων και των υπολοίπων της επαρχίας, η ανίχνευση και η κατανόηση της οργάνωσης και της λειτουργίας των νομισματοκοπείων, καθώς επίσης η ανίχνευση και η κατανόηση των διαφόρων δικτύων (εικονογραφικών, εργαστηριακών κλπ.). Η Πλωτινόπολη, η πόλη που έλαβε το όνομά της από τη σύζυγο του Τραϊανού, Πομπηία Πλωτίνα, εξέδωσε από τα μέσα περίπου του 2ου αι. μ.Χ. έως την εποχή του Ηλιογαβάλου χάλκινα νομίσματα με ή δίχως αυτοκρατορικό πορτραίτο, σε τέσσερις αρχικά και αργότερα σε πέντε υποδιαιρέσεις. Η αναφορά του ονόματος του διοικητή της Θράκης στην οπίσθια όψη επιτρέπει τη χρονολόγησή τους στο εύρος της θητείας του καθενός -ήτοι τα τρία χρόνια- με εξαίρεση τις εκδόσεις του Καρακάλλα και του Ηλιογαβάλου, για τη χρονολόγηση των οποίων επιστρατεύτηκαν τεχνοτροπικά κριτήρια. Το θρακικής προέλευσης όνομα της Τοπείρου αποτελεί γεωγραφικό προσδιορισμό που παραπέμπει σε πέρασμα/διάβαση, όπως ακριβώς η περιοχή όπου χωροθετείται σήμερα η πόλη, στο σημείο συνάντησης της Εγνατίας οδού με τον ποταμό Νέστο. Εξέδωσε νομίσματα μόνο με αυτοκρατορικό πορτραίτο από την εποχή του Αντωνίνου του Ευσεβούς έως και την εποχή της συμβασιλείας των Καρακάλλα και Γέτα. Η ιδιαιτερότητα των εκδόσεών της έγκειται, αφενός στην εικονογραφία με το μοτίβο του καθιστού σε βράχο Ηρακλή και αφετέρου στην παρουσία υστεροσήμων και ψευδο-υστεροσήμων στην πλειονότητα των εκδόσεών της. Τέλος, για την ολιστική και συνάμα διαχρονική παρακολούθηση των μεταβολών που υπέστη η περιοχή της Αιγαιακής Θράκης συγκεντρώθηκαν όλα τα αυτοκρατορικά και επαρχιακά νομίσματα, τα οποία χρονολογούνται μεταξύ του 1ου και 3ου αι. μ.Χ. Πρόκειται για μια σχετικά σύντομη ενότητα, με στατιστικά κυρίως στοιχεία, που αφορούν στη γεωγραφική κατανομή και την εξαγωγή συμπερασμάτων για την παρουσία τους χωρο-χρονικά. Η διατριβή ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα, στα οποία εκτός από τη σύνθεση πτυχών της ιστορίας των δύο πόλεων με βάση τα νομισματικά και αρχαιολογικά δεδομένα, γίνεται προσπάθεια σύνθεσης της ιστορίας της ρωμαϊκής επαρχίας της Θράκης.