bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
A style of upbringing in urban and rural families. Contrasting preferences of secondary school pupils and their parents
Authors: Wąsiński Arkadiusz , Górniok-Naglik Alina
Published: February 2024

Niezaprzeczalnym faktem są zmiany zachodzące w polskich rodzinach miejskich i wiejskich. Wiążą się one z cywilizacyjnymi przekształceniami, postępem technicznym, integracją europejską. Ich rezultatem są przeobrażenia systemu wartości i norm współżycia społecznego, które wyrażają się między innymi w zmianie modelu wychowania w rodzinie, tak miejskiej, jak i wiejskiej. Efekty wychowawcze są pokłosiem z jednej strony stosowania określonych metod i technik wychowawczych, a z drugiej zależą od charakteru i typu relacji pomiędzy rodzicami i dziećmi. Dlatego też analizując środki i metody wychowawcze, składające się na określony styl wychowania w rodzinie uwzględniono opinie i preferencje nie tylko gimnazjalistów, ale również ich rodziców. Pierwsze i fundamentalne zetknięcie dziecka z wartościami dokonuje się w rodzinie. Stają się one wyznacznikami życiowych celów i aspiracji. Ponadto, wartości te pozwalają dorastającej jednostce dookreślić obowiązujące normy, regulujące realizację potrzeb oraz charakter i formy wzajemnych relacji na linii Ja – Inni (w tym rodzice) oraz Ja – Świat. Innymi słowy, kształtują one preferowany w dojrzałym życiu model zachowań. Z badawczego punktu widzenia, system wartości preferowanych przez rodziców jest niezwykle ważny, ponieważ to on stanowi osnowę aksjologiczną, na której młode pokolenie wzrasta i kształtuje swoje ideały. Zadaniem obojga rodziców jest zaszczepienie dzieciom, a później młodzieży najważniejszych wartości. Zadanie to jest jednak, w kontekście uwarunkowań środowiskowych i kulturowych, odmiennie traktowane przez matki i ojców. Trzeba podkreślić, że określone preferencje rodziców odnośnie do wartości, są istotne nie tylko z punktu widzenia przyszłości dzieci, ale również w kontekście przyjętego przez nich „tu i teraz” kierunku i charakteru oddziaływań wychowawczych – stylu wychowania
The Parents – partners or enemies of education in Poland?
Authors: Chojak Małgorzata
Published: February 2024

W ostatnich latach system edukacji w Polsce jest przedmiotem licznych reform, zagorzałych dyskusji oraz mniej lub bardziej wiarygodnych badań i raportów. Poza politykami, naukowcami i pedagogami czy psychologami, do działań tych włączyli się także rodzice. Niestety, ich argumenty często nie są brane pod uwagę, a protesty spotykają się wyłącznie z krytyką. Nie mają oni przecież potrzebnej wiedzy specjalistycznej ani doświadczenia. Przeprowadzone przeze mnie badania wykazały, że w rzeczywistości to rodzice mają największy wpływ na rozwój poznawczy dzieci przed rozpoczęciem nauki w szkole. To ich aktywna bądź bierna postawa zasadniczo kształtuje poziom gotowości szkolnej w sferze przez wielu nadal uważanej za najistotniejszą w karierze szkolnej i życiowej człowieka. Poza tym, co najważniejsze – to rodzice jako opiekuni prawni, w świetle obecnych przepisów, powinni mieć decydujący głos w kwestii wychowania i kształcenia ich dzieci.
The validity of John Paul II’s concept of education in a family
Authors: Sorkowicz Anastazja
Published: February 2024

Poszukiwaniem koncepcji wychowania w rodzinie zajmują się nie tylko teoretycy wychowania, ale również osoby żywo zainteresowane praktyczną działalnością zorientowaną na pomoc rodzinie oraz sami rodzice. Ojciec Święty Jan Paweł II ukazywał chrześcijańską perspektywę rodziny i wychowania: traktował rodzinę jako nierozerwalny związek kobiety i mężczyzny, zorientowany z jednej strony na dobro małżonków,
a z drugiej na przekazanie życia dzieciom. Wychowanie, w ujęciu Jana Pawła II, stanowi więc jeden z podstawowych celów rodziny, jest jednym z jej najważniejszych zadań. Proces ten polega na obustronnym obdarzaniu człowieczeństwem i odbywa się w toku wzajemnych interakcji wewnątrz rodziny. Powodzenie procesu wychowania w rodzinie uzależnione jest przede wszystkim od jakości związku rodziców, od tego, czy małżonkowie–rodzice podejmą trud nawiązania i podtrzymywania prawdziwej wspólnoty osób, czy ich związek oparty będzie na wzajemnym zaufaniu. Rodzicielstwo ujmowane jest przez Jana Pawła II jako dar i zadanie, z którego wynika podstawowe prawo, a zarazem obowiązek wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. To zadanie j e s t t a k w i e l k i e j w a g i , że nie powinno być zawłaszczane przez żaden inny podmiot. Zatem to rodzice są pierwszymi i najważniejszymi wychowawcami swoich dzieci, odpowiedzialnymi za kształtowanie młodego pokolenia w duchu uniwersalnych wartości. Artykuł ma przybliżyć czytelnikowi nauczanie Jana Pawła II, dotyczące wychowania w rodzinie oraz wskazać te jego elementy, które są szczególnie aktualne dla człowieka żyjącego na początku XXI wieku i poszukującego uniwersalnej koncepcji wychowania w rodzinie.
The discourse about upbringing and education of intellectually disabled children – analysis of selected Polish educational magazines which were printed from start of the XXth century till 1939
Authors: Gandecka Kamila
Published: February 2024

Rozwój teorii i praktyki rewalidacyjnej na gruncie polskiej pedagogiki intensywnie rozpoczyna się w okresie międzywojennym. W sprawy wychowania i edukacji osób z różnymi deficytami angażują się badacze różnych dyscyplin naukowych, w tym szczególnie pedagodzy specjalni, socjolodzy wychowania, psychiatrzy dziecięcy czy genetycy. Kwestie dotyczące m.in.: stworzenia dla uczniów z upośledzeniem umysłowymodrębnego typu szkoły, opracowania odpowiedniego programu kształcenia personelu pedagogicznego i lekarskiego, usystematyzowania terminologii w zakresie diagnozowania i prawidłowej selekcji dzieci z deficytem intelektualnym, czy też podnoszenia świadomości społecznej na temat niepełnosprawności intelektualnej, wpisały się na trwałe w dyskurs na temat wychowania i edukacji dzieci niepełnosprawnych intelektualnie, prowadzony przede wszystkim na łamach czasopism pedagogicznych, wydawanych od przełomu XIX/XX wieku do 1939 roku.
Families in terms of the Saint Pius X Brotherhood in the journal “Always Faithful”
Authors: Figiel Dominik
Published: February 2024

Kwestie roli, funkcji, zadań rodziny są wielokrotnie podejmowane przez Kościół. Małżeństwo, rodzina, ojcostwo są głównymi wartościami, których Kościół broni. Jest jednak kontekst rozbieżnych poglądów, Kościół posoborowy – Bractwo Świętego Piusa X założone przez Marcela Lefebrve. Podział ten nastąpił w okresie trwania Soboru Watykańskiego II. Jest to szczególnie ważne, ponieważ w kontekście społecznym poglądy integrystów są skrajnie radykalne. Realizacja funkcji religijnej, opartej na założeniach Bractwa Piusa X, może powodować trudności z dostosowaniem się do wielokulturowej, wieloreligijnej rzeczywistości społecznej. Z kolei problematyka integryzmu podejmowana jest ciągle przez współczesny Kościół, który nie zgadza się z poglądami wyrażanymi przez Bractwo Piusa X. Z tego punktu widzenia istotny jest obszar rodziny i jej obraz przedstawiany w czasopiśmie Bractwa „Zawsze Wierni”. Radykalne poglądy integrystów na ekumenizm, wolność
religijną, liberalizm i modernizm wskazują kierunek względem innych religii i wyznań. Całość podglądów, postaw oraz działań, ukierunkowanych na sprzeciw wobec zmian modernistycznych określa się mianem integryzmu, zaś samych przedstawicieli integrystami. Analiza czasopism, encyklik oraz prelekcji głoszonych przez członków Bractwa Świętego Piusa X pozwala spojrzeć na rodzinę od strony tradycji katolickiej. Podejście modernistyczne Kościoła współczesnego i ujmowanie w tym kontekście rodziny jest niezgodne z poglądami głoszonymi przez integrystów. Z kolei Bractwo Piusa X i głoszone tradycyjne poglądy nie odpowiadają potrzebom współczesnej rzeczywistości – nie tylko religijnej, ale i społecznej.
Ewa Korzeniowska as a mother and a good spirit of the home – the upbringing of children in a Polish Borderland noble family during the partitions
Authors: Skolik Joanna
Published: February 2024

W artykule przedstawiam portret Ewy Korzeniowskiej, matki Josepha Conrada oraz siostry Tadeusza Bobrowskiego, na której życie osobiste (podobnie jak na życie wielu kresowych szlachcianek) przemożny wpływ miała historia. Polityka, jaką Rosja carska stosowała wobec Polaków, którzy ośmielili się marzyć o niepodległości w sposób dramatyczny naznaczyła całe jej życie. Z jej korespondencji oraz przekazu bliskich jej osób wyłania się portret prawdziwej matki Polki oddanej swojej rodzinie i ojczyźnie.
Fatherly responsibility for educating his offspring as reflected in moral and didactic writings in the High Middle Ages
Authors: Brzeziński Witold
Published: February 2024

Artykuł poświęcony jest problemowi źródeł ojcowskiej odpowiedzialności za wychowanie potomstwa, przedstawianemu w trzech wybranych, trzynastowiecznych traktatach o wychowaniu. Są nimi De regimine filiorum nobilium Wincentego z Beauvais, De erudicione principum Wilhelma Peralda i De regimine principum Idziego Rzymianina. Zarówno Wincenty z Beauvais, jak i Wilhelm Perald, uzasadniając konieczność wywiązania się przez ojców z obowiązku wychowania potomstwa, sięgają do nakazów Starego i Nowego Testamentu, jak i zaleceń formułowanych przez Ojców Kościoła. Czyniąc to, z jednej strony odwołują się do ich autorytetu, który sprawi, że ojcowie im się podporządkują. Z drugiej zaś, poprzez dobór odpowiednich wypowiedzi i ich komentarz, i interpretację, starają się przede wszystkim jednak przekonać ojców o konieczności wywiązania się z ciążących na nich powinności rodzicielskich, wskazując na wynikające z ich realizacji bądź zaniechania następstwa. Z kolei dla Idziego kluczową rolę w sprawieniu, że ojcowie wypełniają swe powinności wobec potomstwa odgrywa miłość, która, jego zdaniem, tkwi w naturze relacji między rodzicem a dzieckiem. Jest ona niejako tożsama z pragnieniem człowieka do zachowania swego gatunku i tak jak ona instynktowna. Odwołuje się on także do porządku społecznego, wskazując, że świadczenie dóbr, w tym wychowania, przez ojca na rzecz syna odzwierciedla sytuację właściwą dla relacji między osobą usytuowaną wyżej i osobą usytuowaną niżej w hierarchii społecznej. Czyni to jednak nie by przekonać ojca do wypełnienia swej powinności, lecz aby wskazać dobra, w których świadczeniu powinna znaleźć swój wyraz miłość, jaka ich łączy.
Epistolary testimony of filial love (Zygmunt Krasiński – Wincenty Krasiński)
Authors: Gradkowski Henryk
Published: February 2024

W artykule został omówiony motyw miłości synowskiej wybitnego poety romantyzmu, autora Nie-Boskiej komedii, Zygmunta Krasińskiego. Ta niezwykła fascynacja wolą ojcowską znalazła przede wszystkim wyraz w listach syna do ojca, ponieważ Zygmunt Krasiński większość swego życia przebywał za granicą i stamtąd nieustannie korespondował z ojcem, generałem Wincentym Krasińskim, zastępcą a potem naczelnikiem Królestwa Polskiego. Ojciec poety, niegdyś generał napoleoński, przeszedł zdecydowanie na służbę nowego władcy – cara rosyjskiego. Z tym syn, człowiek chorowity i nieustannie korzystający z zagranicznych sanatoriów–kąpielisk, nie mógł się pogodzić i wciąż drogą epistolarną dyskutował z ukochanym ojcem. Konflikt ideowy kończył się zazwyczaj przyznaniu „kochanemu papie” racji w konkretnych sprawach.
Powodowało to jednak autentyczne rozterki wrażliwego i egzaltowanego młodzieńca. Niezwykle obszerna korespondencja Zygmunta Krasińskiego jest niewątpliwie cennym wkładem w dzieje myśli dziewiętnastowiecznej, także w zakresie aspektów rodzinnych uwarunkowań egzystencji dwóch nietuzinkowych postaci – Zygmunta i Wincentego Krasińskich.
The family television serial in communist Czechoslovakia in the context of history teaching and media education
Authors: Štěpánek Kamil
Published: February 2024

Artykuł przedstawia najpierw krótki rys historyczny funkcjonowania telewizji w komunistycznej Czechosłowacji w latach 1953–1989. W tym kontekście dokonano przeglądu seriali telewizyjnych podejmujących problematykę rodziny, łącznie z uwarunkowaniami związanymi z wychowaniem. Położono nacisk na elementy wychowawcze prezentowane w serialach, stanowiące część składową rozwoju akcji, które oddziałują wychowawczo na odbiorcę – widza telewizyjnego i obywatela. Podejmowane są zatem powiązania ideologiczne, socjalne oraz propagandowe. Wybrane podejście przybliża dwa etapy produkcji telewizyjnych seriali rodzinnych, które wyraźnie oddziela sierpniowa inwazja wojsk Układu Warszawskiego – czyli do 1968 roku, a następnie okres dwudziestu lat do czasów aksamitnej rewolucji. Tę część tekstu kończy krótkie przedstawienie zmian oraz stereotypów stale obecnych w serialach rodzinnych w epoce postkomunistycznej. Kolejne fragmenty zajmują się problematyką analizy sekwencji filmu fabularnego w ramach nauczania historii. Opierają się przy tym na wymiarze godzin, w jakim odbywa się nauczanie historii w czeskich szkołach, osobliwościach związanych z wiekiem dorastania uczniów drugiego etapu szkoły podstawowej i ich skutkach dla metod analitycznych. Kluczowe fragmenty poświęcone są wdrożeniu wybranych wymagań edukacji medialnej do nauczania za pośrednictwem filmu fabularnego Telewizyjny serial rodzinny, niezależnie od tego czy pochodzi z konkretnego okresu historycznego, czy też należy do kategorii retro, jest formą filmu fabularnego i zawiera zwykle kilka linii czasowych. Tekst artykułu czerpie z problematyki linii czasowych filmu fabularnego i formułuje system zadań wspierających cele edukacji historycznej i wychowania medialnego. Medium filmowe na przykładzie serialu rodzinnego jest odpowiednim narzędziem do interakcji między nauczycielem i uczniami, które zachęca do stawiania pytań, komparacji i interpretacji. Wspomniane działania rozwijają umiejętności korzystania z mediów oraz myślenie historyczne uczniów.
Preparation for old age in the family. Generational differences in openness to the needs of senior
Authors: Błachnio Aleksandra , Maliszewski Wojciech J.
Published: February 2024

Zjawisko starzenia się społeczeństw jest globalne. Problemy osób starzejących się i starych dotykają każdej sfery i wszystkich uczestników życia społecznego. Rosnące zainteresowanie ich potrzebami doprowadziło do pozytywnej zmiany w rozumieniu starości. Dzisiaj dysponujemy wieloma dowodami, że zdrowe i aktywne starzenie się wymaga wsparcia rodziny. Sami seniorzy, ale również dorosłe dzieci i wnuki, muszą zrewidować własny stosunek do starości, tak by nauczyć się w pełni korzystać z wydłużającego się czasu życia i przygotować się do kosztów, jakie ze sobą niesie fizjologiczna starość.
Single mothers and their sense of purpose and meaning in life
Authors: Klimek Lilianna , Barabas Magdalena
Published: February 2024

W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących poczucia sensu życia matek samotnie wychowujących dzieci. Pytania o sens własnej egzystencji pojawiają się z różną intensywnością w świadomości każdego człowieka. Ponadto ludzie wypełniają zawsze swój własny, osobisty
sens, łączący się z konkretną sytuacją. Pytania: Kim jestem? Po co żyję? Jaki jest sens mojego życia? nasuwają się szczególnie wtedy, gdy jednostka znajduje się w trudnej sytuacji. Za taką sytuację można uznać samodzielne rodzicielstwo. W literaturze przedmiotu wskazuje się wiele negatywnych konsekwencji wynikających z faktu wychowywania dziecka tylko przez jednego z rodziców, konsekwencji ponoszonych nie
tylko przez dzieci, ale również przez osoby dorosłe. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że brak warunków dogodnych dla zaistnienia
poczucia sensu życia bezwzględnie to poczucie człowiekowi odbiera. Podobnie zresztą jak istnienie owych sytuacji obiektywnie sprzyjających, nie gwarantuje zaistnienie poczucia sensu życia. Sytuacja trudna w życiu kobiety, jaką jest współwystępowanie samotnego rodzicielstwa z problemem bezdomności, wymuszającym konieczność zamieszkania w ośrodku wsparcia, może stać się dla niej bodźcem do poszukiwania i doświadczania sensu lub przeciwnie, stać się źródłem egzystencjalnego zagrożenia. Celem podjętych badań było poznanie poczucia sensu życia matek samotnie wychowujących dzieci, diagnoza ich celów i dążeń życiowych. Teoretyczny kontekst niniejszych rozważań stanowiła koncepcja noetycznego wymiaru osobowości i egzystencji K. Popielskiego. Badania przeprowadzono wśród kobiet zamieszkujących ośrodki wsparcia dla matek samotnie wychowujących dzieci. Do diagnozy poczucia sensu życia badanych zastosowano Skalę Poczucia Sensu Życia (PIL) J.C. Crumbaugha i L.T. Maholicka. Zgromadzony materiał poddano analizie ilościowej.
Families with children with Down syndrome in a situation of economic crisis and social and moralchange
Authors: Minczakiewicz Elżbieta Maria
Published: February 2024

Opracowanie o charakterze komparatystycznym jest próbą ukazania sytuacji życiowej i jakości funkcjonowania rodzin wychowujących dziecko z zespołem Downa na tle sytuacji statystycznych rodzin polskich wychowujących dziecko o prawidłowym rozwoju i porównywalnym wieku życia.
Celem podjętych badań była próba udzielenia odpowiedzi na następujące pytania:
— Czy, i w jakim stopniu przyjście na świat i zaistnienie w rodzinie dziecka z zespołem Downa wywiera wpływ na organizację i standard życia w rodzinie oraz na spoistość więzi między jej członkami?
— Czy, i w jakim stopniu sytuacja rodzin wychowujących dziecko z zespołem Downa różni się od sytuacji przeciętnych, współczesnych polskich rodzin ?
Za podstawę badań przyjęto metodę sondażu diagnostycznego, której podporządkowano techniki: obserwacji, rozmowy ukierunkowanej i wywiadu. Materiał empiryczny zebrano za pomocą kilku narzędzi (w większości opracowanych intencjonalnie na okoliczność zaplanowanego programu badań). Badaniami objęto 186 rodzin, w tym 86 (46,2%) rodzin wychowujących dziecko z zespołem Downa (grupa podstawowa – P)
oraz 100 (53,8%) statystycznych rodzin odniesienia (grupa kontrolna – K). Uzyskane wyniki badań poddano empirycznej i statystycznej weryfikacji po to, by na ich podstawie opracować ważne dla praktyki uogólnienia i wnioski.
On the Upbringing Tasks of the Family. Concepts of “Szkoła” (School) Magazine’s Collaborators
Authors: Wałęga Agnieszka
Published: February 2024

Czasopismo „Szkoła” należy do najstarszych polskich periodyków pedagogicznych. Zaczęło ukazywać się na terenie Galicji, we Lwowie w 1868 roku. Jako organ prasowy Towarzystwa Pedagogicznego dążyło do zjednoczenia i aktywizacji nauczycieli. Na jego łamach przeważały zatem teksty poświęcone szeroko pojmowanej problematyce pedeutologicznej. Jednak Redakcja „Szkoły” nie unikała także artykułów dotyczących zagadnień wychowania w rodzinie. W latach 1868–1918 w periodyku zamieszczono kilkadziesiąt tego typu tekstów. Ich szczegółowa analiza pozwala odpowiedzieć na pytanie, jakie zadania wychowawcze przypisywali nauczyciele polskim rodzinom w okresie zaborów. Wśród podejmowanych w nich zagadnień warto przede wszystkim zwrócić uwagę na wzajemne relacje domu i szkoły czy propagowanie racjonalnych zasad wychowania w rodzinie.
Educational Conditions for (Self-)Development of Children’s Resistance to Consumerism in the Family
Authors: Juodaitytė Audronė , Ponelienė Reda
Published: February 2024

Artykuł zawiera wyniki badań przeprowadzonych w latach 2012–2013, gdy zbadano rozwijanie przez rodziny oporu wobec konsumpcjonizmu u dzieci w wieku przedszkolnym. Celem badań było określenie warunków niezbędnych do rozwijania u dzieci w wieku przedszkolnym oporu wobec konsumpcjonizmu oraz przewidzenie środków edukacyjnych niezbędnych dla rozwijania oporu wobec konsumowania u dzieci. Badania były realizowane zarówno z użyciem jakościowej, jak i ilościowej metodologii badawczej. Wykorzystano obserwację reklam telewizyjnych, metody niedokończonych obrazków tematycznych rysowanych przez dziecko, rozpoznawanie reklam telewizyjnych, jak również kwestionariusz dla rodziców. Badania pokazały współczesną sytuację rodziny w zakresie wytwarzania oporu wobec konsumpcjonizmu u dzieci. Co więcej, zaprezentowały dotychczasowe doświadczenia konsumeryzmu u dzieci, włączając w to ich znajomość centrów handlowych oraz samego robienia zakupów, a także ich świadomość znaków i marek rynkowych. Artykuł rozpoznaje źródła najważniejszych informacji o konsumpcji i konsumpcjonizmie napotkane przez dzieci, którymi okazują się członkowie rodziny, rówieśnicy
oraz mass media. Wiedza dzieci dotycząca reklam, a także ich świadomość najważniejszych elementów reklam telewizyjnych oraz ich postawy wobec tych zjawisk były również badane. Zgodnie z wynikami ankiety rozpoznano warunki edukacyjne znaczące dla rozwijania u dzieci w wieku przedszkolnym oporu wobec konsumpcjonizmu: proces edukacyjny zorientowany na dziecko dla wytworzenia oporu wobec konsumpcji, jak również dla wytworzenia krytycznej postawy wobec reklamy; postawy wychowawców i podejście do konsumpcjonizmu (włączając w to osobisty przykład dorosłego); nacisk na potencjalne zagrożenia, okoliczności i czynniki wpływające na niewłaściwą socjalizację
dzieci (w odniesieniu do konsumpcjonizmu); wybór spersonalizowanych metod i środków edukacyjnych odpowiednich dla dziecka (włączając w to środki dla rodziców, jako że to oni mają rozwinąć opór wobec konsumpcjonizmu u swoich dzieci); wytworzenie
odpowiedniego mikroklimatu oraz wzajemnego wsparcia i współuczestniczenia w procesie wytwarzania u dzieci oporu wobec konsumpcjonizmu.
(Not)Good Parents’ Advices? The Value of Parental Permissions, Drivers and Injunctions in the Life of Modern Youth. The Research Educational Transactional Analyst’s Perspective
Authors: Sarnat-Ciastko Adrianna
Published: February 2024

Celem artykułu jest określenie, jakie znaczenie dla rozwoju osoby mogą mieć rady dawane dzieciom przez ich rodziców. Autorka przyjęła, iż tego typu komunikaty mogą posiadać znaczącą wartość diagnostyczną, gdyż nie tylko mogą pokazywać, w jakim kierunku – zdaniem matek bądź ojców – powinno podążać ich dziecko, ale także mogą zawierać w sobie zbiór praktycznych wskazówek, jak dany cel osiągnąć. Rodzicielskie rady mogą stanowić także źródło wiedzy o jakości relacji rodzinnych oraz przyjętym stylu wychowania. Mogą też świadczyć o braku wzajemnego kontaktu. Dokonanie takiego wglądu w rady rodziców może odbyć się za pomocą narzędzi dostarczanych przez analizę transakcyjną, co też zostało pokazane poprzez analizę zgromadzonego materiału badawczego.
Single Parents Dealing with Institutions – the Subjective Opinion and Empathy of Social Workers Conducting Community Interviews
Authors: Jurczyk-Romanowska Ewa
Published: February 2024

Artykuł stanowi opis doświadczeń samotnych rodziców związanych z aplikowaniem o pomoc społeczną, a w szczególności z przeprowadzaniem środowiskowego wywiadu rodzinnego. W ramach wprowadzenia teoretycznego zaprezentowano przegląd literatury polskiej, w której podjęto problematykę rodzin niepełnych. Na podstawie analizy jakościowej treści wywiadów przeprowadzanych z 12 samotnymi matkami opisano ambiwalentne doświadczenia kobiet podczas opisywanego etapu przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano, iż pracownicy socjalni wykazują zarówno zachowania negatywne, w pewnym stopniu zakrawające na łamanie przyrodzonego i niezbywalnego prawa do godności, jakie przysługuje każdemu człowiekowi, jak i potrafią, działając empatycznie, realnie wspomóc samotnych rodziców.
Changes in the Authority of the Father in the Polish Family in the Twentieth Century. The Interpretation from the Historical and Pedagogical Perspective
Authors: Śpica Paweł
Published: February 2024

Badania oscylujące wokół tematyki ojcostwa, w tym roli ojca w procesie wychowania dziecka, stanowią dziś obszar zainteresowań wielu badaczy. Tendencje te nie są bynajmniej przypadkowe, gdyż w przeciągu ostatnich kilkudziesięciu lat pozycja, jaką dotąd mężczyźni zajmowali w rodzinach polskich, niejednokrotnie ulegała znaczącym przemianom, bądź/i – jak wskazywał Jerzy Witczak już w latach osiemdziesiątych XX wieku – stała się nie do końca określoną. Zachodzące zmiany doprowadziły bowiem do przewartościowania dotychczasowej roli ojców – w tradycyjnym modelu, sprowadzającej się do dbania o byt ekonomiczny i reprezentację rodziny na zewnątrz.
O ile w pierwszej połowie XX wieku rola mężczyzny w familijnym stadle była ugruntowana, o tyle w drugiej połowie wieku, m.in. wskutek przemian cywilizacyjnych, jak i polityki społecznej ówczesnych władz (szczególnie zaś w dobie stalinizmu), autorytet ojcowski coraz częściej kwestionowano. W rezultacie tradycyjne metody, w oparciu o które autorytet ten był budowany, przestały się sprawdzać w praktyce wychowawczej. Coraz częściej też zaczęto zadawać pytania dotyczące znaczenia ojca w procesie wychowania dziecka. Przemiany życia rodzinnego w XX-wiecznej Polsce nie przebiegały jednak w sposób jednolity we wszystkich warstwach społecznych. Inną pozycję zajmowali ojcowie pochodzący ze wsi, inną zaś mężczyźni mieszkający w miastach i przyjmujący tzw. miejski styl życia. Nie ulega jednak wątpliwości, że tak w jednym, jak i w drugim środowisku – choć w różnym nasileniu – ojciec jako głowa rodziny stracił swoją dominującą pozycję. Aby zrozumieć, dlaczego tak się stało, warto omawianemu zjawisku przyjrzeć się z perspektywy historii społecznej, nie zapominając także o konsekwencjach przeobrażeń polityczno-gospodarczych, które tak w sposób bezpośredni, jak i pośredni wpłynęły na przemiany w obszarze życia rodzinnego w XX-wiecznej Polsce. Ukazanie kontekstu historycznego, jak i poglądów wybranych przedstawicieli myśli pedagogicznej, podejmujących się problematyki ojcostwa i autorytetu ojca w interesującym nas okresie, stanowi główną oś artykułu.
Being a Teenage Father in an Enclave of Poverty in Łódź. The Parenthood of Young Men of Low Socio-Economic Status in the Light of the Ideas of “New Fatherhood”
Authors: Bunio-Mroczek Paulina
Published: February 2024

Współcześnie mamy do czynienia ze zjawiskiem „intensywnego”, „profesjonalizującego” się rodzicielstwa. Fenomen bardzo (jeśli nie nadmiernie) świadomego, traktującego wychowanie dziecka jako „projekt”, wspieranego za pomocą fachowych porad, książek i specjalistów macierzyństwa i ojcostwa wydaje się dotyczyć przede wszystkim rodziców z klasy średniej. Jak obecnie wygląda rodzicielstwo i wychowywanie dzieci wśród najmniej uprzywilejowanych członków naszego społeczeństwa? Na to pytanie postaram się (choć fragmentarycznie) odpowiedzieć, odwołując się do doświadczeń młodych ojców, których pierwsze dzieci urodziły się, kiedy oni sami byli jeszcze nastolatkami. W anglosaskiej literaturze przedmiotu nastoletni rodzice stanowią grupę „paradygmatycznych wykluczonych”, na których funkcjonowanie wpływa często duża liczba skumulowanych niekorzystnych czynników/okoliczności, takich jak wychowanie w rodzinie z wieloma problemami lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, wczesne zakończenie kariery szkolnej, brak lub niskie kwalifikacje zawodowe, problemy ze zdrowiem, zamieszkiwanie w przeludnionych i substandardowych lokalach usytuowanych w obszarach dużej koncentracji osób biednych (enklawy, getta biedy). Artykuł opiera się na badaniach o charakterze jakościowym, zrealizowanych w ramach projektu WZLOT („Wzmocnić Szanse i Osłabić Transmisję Biedy wśród Mieszkańców Miast Województwa Łódzkiego”, PO KL, 2008–2010, koordynator prof. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska) w module badawczym zatytułowanym „Wczesne rodzicielstwo jako zagrożenie biedą i wykluczeniem społecznym”
The role and importance of intergenerational transfer in propagating national and cultural awareness as exemplified by the contemporary Polish minority in Germany
Authors: Ryszka Łukasz
Published: February 2024

Nasz zachodni sąsiad, Niemcy, należy do tych krajów, w którym z różnych powodów, najczęściej ekonomicznych, znalazło się kilka milionów Polaków. Niniejsze opracowanie jest pewnego rodzaju przewodnikiem po kulturze wytworzonej w Niemczech przez Polaków i środowiska polonijne w okresie budowania Unii Europejskiej. W zjednoczonej Europie mamy do czynienia z zupełnie nowymi zjawiskami w kulturze. Istnieją liczne opracowania poruszające ważne kwestie historyczne w stosunkach polsko-niemieckich, do których sięga niniejsze studium. Są to najczęściej publikacje ujmujące te zagadnienia w sposób całościowy, zarówno z perspektywy historii Polski, jak też przeszłości Niemiec, oraz wzajemnych relacji obydwu krajów. Niniejsza rozważania sięgają również do źródeł pamiętnikarskich. Uzupełnieniem tych źródeł są materiały pochodzące ze sprawozdań i raportów Senackiej i Sejmowej Komisji Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą a także z oficjalnych witryn internetowych, poświęconych licznym wydarzeniom kulturalnym ostatnich lat. Autor skupia swoją uwagę na przemianach świadomości narodowo-kulturowej Polaków w Niemczech w dwóch ostatnich wiekach, ukazując wolę trwania przy języku, wierze i kulturze swoich ojców. Obecnie, inaczej niż dawniej, Polacy nie tworzą zwartej grupy społecznej, nie mają bowiem statusu mniejszości etnicznej, dlatego ich wkład w rozwój kulturalny czy naukowy Niemiec jest mniej widoczny, mimo że w ostatnich dwudziestu latach emigrowali do Niemiec ludzie z wyższym wykształceniem, wśród nich także twórcy kultury. Chociaż w różnorodny sposób zaznaczają swoją obecność, jednak w świadomości Niemców,
a zwłaszcza w mediach nie widać ich w takim wymiarze, na jaki zasługują. Konstatacje zwarte w niniejszym opracowaniu dają szereg impulsów co należy czynić, aby tę sytuację zmieniać.
The challenges of transmitting family values in multi-cultural contexts
Authors: Hyjer Dyk Patricia
Published: February 2024

Rodzinie udało się przetrwać zmiany historyczne i kulturowe. I mimo że jest ona tylko jednym z komponentów złożonego systemu społecznego wciąż jest miejscem, gdzie odbywa się podstawowa socjalizacja dzieci. Jednakże rodzina mieści się w społeczno-kulturowym środowisku, gdzie wiele czynników socjalizacyjnych uzupełnia się, jak również stara się wywrzeć jak największy wpływ na te wartości, które następne pokolenie obywateli powinno przyjąć za swoje. W niniejszym artykule koncepcyjnym podkreślono rywalizujące elementy w systemie społecznym, które konkurują w spełnianiu roli socjalizacyjnej. Istotność tych czynników wspierających albo podważających przekazywanie przez rodziców ich wartości rodzinnych następnemu pokoleniu należy ocenić w kolejnych badaniach naukowych. Wsparcie stanowić może model systemowy będący lupą, która może być użyta przez naukowców, by zrozumieć procesy zachodzące w kontekstach wielokulturowych i która może być przydatna w historycznych analizach przekazywania wartości rodzinnych.
Trustees and educational centers of Ukrainian religious communities of Galicia as a form of compensation for family education (end of XIX – the first half of XX century)
Authors: Myshchyshyn Iryna
Published: February 2024

Вконце ХІХ – нач. ХХ вв. в силу сложных общественно-исторических условий, ввиду недостаточности семейного воспитания по инициативе выдающихся представителей и монашеских объединений украинской греко-католической Церкви система дошкольного воспитания была существенно изменена. Благодаря жертвенному труду сестер-воспитательниц была разработана самобытная система гармонического воспитания и развития детей. Посвящая себя делу воспитания украинских детей, сестры монахини засвидетельствовали эффективность общес твенного воспитания и убедили в необходимости его развития в условиях недос татка и ограниченного влияния семейной воспитательной среды.
Maternity in photography
Authors: Jurczyk-Romanowska Ewa
Published: February 2024

Prezentowany artykuł stanowi analizę materiałów wizualnych – fotografii, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie badawcze: w jaki sposób matki przedstawiają swoje macierzyństwo? Prezentowane treści są pokłosiem projektu badawczego, realizowanego w 2012 roku pod kierownictwem dr Martyny Pryszmont-Ciesielskiej: Współczesne oblicza macierzyństwa w perspektywie edukacji nieformalnej, który wyrażał się w narracyjno-wizualnej interpretacji mikroświatów matek uczestniczących w badaniu. Do celów interpretacyjnych wykorzystano strategię badawczą z wykorzystaniem fotografii jako materiałów zastanych w ujęciu Krzysztofa Koneckiego. Materiał badawczy stanowiły zdjęcia przekazane do badań przez dwie kobiety: Karolinę (28 zdjęć) oraz Agnieszkę (73 zdjęcia). Ponadto każda z kobiet wskazała jedno zdjęcie, które, jej zdaniem, stanowiło najlepszą ilustrację bycia matką, a także samodzielnie zdefiniowała słownie swoje macierzyństwo. W trakcie badań zwracano uwagę nie tylko na przekaz, jaki niosą w sobie fotografie, ale również na spójność przekazu, jaki niosły ze sobą materiały wizualne i werbalne. W wyniku przeprowadzonej analizy opisano mikroświaty macierzyństwa dwóch badanych kobiet, z których pierwszy (Karoliny) określono jako afirmację życia przejawiającą się w aktywności i radości, natomiast drugi (Agnieszki) jako troskę o dzieci połączoną z podszytą lękiem nostalgią. W ramach wniosków z przeprowadzonych badań stwierdzono, iż (1) fotografia jest bardzo dobrym materiałem badawczym, pozwalającym na jakościową rekonstrukcję mikroświatów; (2) dobre rezultaty przynosi triangulacja materiałów badawczych w postaci narracji i fotografii, które mają charakter komplementarny; (3) fotografie stanowią dobry materiał do interpretacji trajektorii relacji rodzinnych i społecznych; (4) wizualny materiał badawczy można również wykorzystać do odkodowania emocji, lęków, pragnień, a także pewnej pozycji i perspektywy życiowej.
Family from a fairy tale. A model of the modern family on the example of the Ice Age tetralogy
Authors: Gil Agnieszka
Published: February 2024

Przeobrażający się model współczesnej rodziny w niniejszym artykule przyjęto za klucz do odczytania pojawiających się w Epoce Lodowcowej postaci oraz wytwarzanych między nimi relacji. W charakterystyce postaci odniesiono się również do wytypowanych w badaniach Deborah S. David i Roberta Brannona czterech imperatywów konstruujących tradycyjny paradygmat męskości oraz charakterystyki zestawionych z nimi bohaterów współczesnych animacji zaproponowanej przez Arkadiusza Lewickiego. Podjęto próbę rekonstrukcji modelu rodziny zaproponowanego przez twórców omawianych animacji w zestawieniu z modelami tradycyjnym i współczesnym, obecnymi w literaturze przedmiotu. W analizie zagadnienia odniesiono się również do szerszego tła funkcjonowania współczesnej rodziny, ale i tekstów kultury.
The importance of a child’s education in middle class families
Authors: Nyczaj-Drąg Mirosława
Published: February 2024

Prezentowane rozważania koncentrują się wokół tezy, że we współczesnych polskich warunkach, bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, biografia edukacyjna dzieci uzależniona jest nie tyle od ich kompetencji intelektualnych i kulturowych, ale przede wszystkim od kapitału ekonomicznego, społecznego i kulturowego oraz habitusu klasowego rodziny. Bycie członkiem rodziny umieszcza młodego człowieka w określonej przestrzeni społecznej i to bezsprzecznie rodzice mają ważny udział w wyznaczeniu tego miejsca. W związku z tak postawioną tezą, na początku artykułu wskażę na teorię Pierre’a Bourdieu jako podstawową płaszczyznę analiz podjętej problematyki, następnie zaprezentuję wybrane ujęcia definicyjne i koncepcyjne klasy średniej. W kolejnej części tekstu przedstawię stan badań dotyczący jakości edukacji dzieci w rodzinach z klasy średniej i na tym tle opiszę program badań własnych oraz ich wyniki. Zaprezentowany materiał pokazuje wartość, jaką rodzice z klasy średniej przypisują swym dzieciom, ich dobremu wychowaniu i edukacji. Dodatkowo, umożliwia on analizę mentalności tej grupy rodziców oraz charakterystycznych dlań wzorów edukacyjnego wspierania dzieci. Opisane w tekście poglądy oraz wyniki badań pozwalają stwierdzić, że rodzice z klasy średniej zapewniają swym dzieciom prawie nieograniczone i niekończące się wsparcie, dzięki któremu będą mogły w przyszłości (usiłować) odtworzyć swój status. Ogólnie chodzi im o to, by zwiększyć szanse dzieci na odniesienie życiowego sukcesu. Przeprowadzona analiza jednoznacznie dowodzi, że dzieci rodziców z klasy średniej mogą liczyć na wiele form wsparcia z ich strony, związanych głównie z nakładami finansowymi, rzeczowymi, psychologicznymi i pomocą w sferze publicznej. Dla rodziców z klasy średniej dziecko jest niekwestionowaną, największą wartością, dlatego przywiązują dużą wagę do jakości jego wychowania i przyszłej edukacji.
Child’s work in the family in lubelskie voivodship
Authors: Truskolaska Justyna
Published: February 2024

Praca jest bardzo ważnym wymiarem życia ludzkiego. Podstawowym środowiskiem, które wychowuje przez pracę i do pracy jest rodzina. W latach 2006–2008 badano 176 rodzin (803 rodziców i dzieci) województwa lubelskiego. Celem badań było m.in. opisanie wychowania przez pracę w rodzinie na wsi i w mieście, na przykładzie obowiązków domowych. Inne aspekty wychowania przez pracę zostały opisane w publikacji książkowej. Okazało się, że prawie wszystkie dzieci posiadają swoje obowiązki domowe. Jednocześnie jedynie kilka procent wydaje się przeciążonych nimi. Dzieci wykonują czynności samoobsługowe oraz pomagają rodzicom w pracach domowych. Dziadkowie odgrywają małą rolę w podziale prac – zarówno jako osoby wykonujące pewne czynności, jak i wymagające pomocy. Prace w domach są w dużym stopniu podzielone na męskie i kobiece. Podział ten widać również częściowo wśród obowiązków stawianych dzieciom. W większości rodzin nauka jest uważana za ważniejszą, niż pomoc w domu. Ogólnie można stwierdzić, że zdecydowana większość badanych rodzin stawia dzieciom odpowiednie do wieku wymagania związane z obowiązkami domowymi.
Nationalistic Upbringing of a Ukrainian Child Based on “Woman’s Lot” Magazine
Authors: Siredzhuk Petro
Published: February 2024

This study presents the most important components of the pedagogical ideas for nationalistic upbringing of Ukrainian children held by the editor of the „Woman’s Lot” magazine O. Kisilevsky.
Character traits or competences and skills - a parental dilemma of the 20th century
Authors: Jezierska-Wiejak Elżbieta
Published: February 2024

Who do we want to educate? Happy, kind and trustworthy people or perhaps individuals equipped with many competences and skills – this is a dilemma of contemporary parents, teachers, and educators. From the analysis of interviews with parents whose children start their first year in nursery school there emerges a disturbing vision of the characteristics of the contemporary man. Globalisation questions the process of forming such traits as kindness, authenticity, and beauty, which shape morality. Instead of this triad that determines the relations
between people as well as between people and the world, some specific competences and skills are preferred in the education of children.
The relational aspect of upbringing in view of the relationship between the marital relationship and the perception of the reality of upbringing in the family
Authors: Opozda Danuta
Published: February 2024

In the article, the problem of the relational aspect of upbringing is presented. It is based on the assumptions of the system theory of the family and the theory of social schemes as well as the results of the author’s research on the importance of the quality of the marital relationship in the upbringing of a child in the family. The present paper supports the thesis that upbringing a child in the family takes place in a system of intra-familial relationships and that its relational aspect is expressed in numerous areas.
Meilė Lukšienė – the initiator and the creator of the conception of the educational reform in Lithuania after its occupation
Authors: Barkauskaite Marija , Tijūnelienė Ona
Published: February 2024

Obrazy rodziny w ujęciu pedagogicznym i historycznym
A Teenager’s refection on formation of the value orientations in the family and at school
Authors: Grincevičienė Vilija
Published: February 2024

Family and school - the most important social institutions in which the young generation is prepared to live in tomorrow’s society. Analysis of the research revealed that in the period of age from 14 to 19 the most important values is considered as: empathy, perfection, justice, self-improvement, self-esteem, security, acceptance, courage, knowledge, creativity, competitiveness, friendship, cooperation, responsibility and altruism. Family, which successfully trains and educates such values as security, justice, altruism, empathy, self-esteem, enable the young generation to develop social competence. The main values conveyed in the school- competitiveness, education, cooperation, friendship, recognition. Looking at the situation from a range of competencies, a school distinguished by communication, learning to learn skills and personal development. A closer interaction between school and family accelerate the positive socialization process of young generation and guarantee the further development of the formation process of value orientations (personality development).
Emotional Development of Autistic Child in the Family
Authors: Winczura Barbara
Published: February 2024

It has been observed in population of children with an autism spectrum a big diversity of emotional disorders symptoms - both as a quality diversity and as substantial diversity in strain. The most important symptoms of the disorder are considered to be: lack of ability of expressing and communicating the emotions, lack of ability of emotional signals perception, not understanding and lack of correct reaction for others emotions, oblivion of emotions and expectances of other people and lack of ability to forge and maintain the interactions. Particular problem is also the lack of empathy. The subject of an article is to emphasize the disorder of an emotional development considering children with autism, with a particular referring to their functional in a family relations.
The family and leisure time
Authors: Durka Grażyna
Published: February 2024

Family is the most important educational environment. It is in the family that a child discovers the world of values. The opinions and attitude are shaped, traditions are recognized. A properly functioning family fulfils the basic needs for safety, love, security, and trust. Family shapes one's interests as well as securing and organising leisure time for children. The research conducted was to find an answer to the question: How does a family organize the leisure time of its children? The acquired data confirms the hypothesis that family organises the leisure time of its children and allows for the development of interests that foster the development of personality and introduce one to the world of values. Furthermore, a proper organisation of leisure time prevents the demoralisation of children and youth.
The importance of the absence of the father in the narrations of Adult Children of Divorce
Authors: Piotrowska Maja
Published: February 2024

For the years our thinking about parenthood was dominated for the scheme
of relation mother – child. Contemporary the role the father plays in the family and
during bring up the child is more preciours. The role of father in the family is of Vital
importance, but many fathers cannot play it. Beside good ones, there are also the
absent, weak and “poisonous” fathers. “Poisonous” fathers are the worst ones -
destroying the childs' personality by using physical or psychological violence. A good
father is a real gift in the childs' life.
This article presents the narrations of the Adult Children of Parents' Divorce regarding
their fathers from their childhood. The article shows huge fathers' influence on the life
and social development their children. That is proved, that divorce breakes off the
emontional and spiritual bonds between parents (expecialy fathers) and their children
after divorce.
Social aspect of the functioning of family and women in rural environment
Authors: Zajdel Krzysztof
Published: February 2024

The woman's part is subject of my study and the country family in Poland
in period of alternatively. Yet to recent, country family more considerably often than
municipal she was numerous, and so with many children and many generations.
She was perceived as more durable, less subject on divorces and separations. Beyond
this nation in the country more seldom than they in city live in informal relationships,
extramarital. It was can so – peaceably with social picture – at least in this field
recognise the occupants of village not only za more tradycjonalnych, but and more
moral. First of all however living in the country men be perceived by Poles' totality
as more religious than occupants cities and it turns out, that they are tray really.
Village – as educational environment; differentiation as place to life shows
considerable, work and education in dependence from regional arrangement,
national, continental. Despite many the times the affirmed strong standardizing in
frames of processes of urbanization influences ( the municipal examples of life) many
country environments kept its specific of educational influences still.
The guilds of social distinction, economic the and cultural village the children are the
essential determinants of conditions of education and the youth.
Advice concerning family upbringing offered in the nineteenth-century journals
Authors: Okrasa Marzena
Published: February 2024

The article presents tips on raising children published in journals in the nineteenth century. Their role was to educate parents. In many publications it was writtenliterally,thatparents,especiallymothers,havenogroundsforraisingchildren. Therefore, the information contained in the texts related to educational culture, health behavior, moral education, the formation of character and mind. The authors marked that more parents should take care of the health aspects, namely to improve living conditions, hygiene of everyday life, as well as adopt attitudes and behaviors conducive to health. They urged the need of kneading in the children a strong will to prevent them in future from unexpected events and non-permanent fate. They drew attention to the need for mental development. It was believed that it is important not only what features will develop, but also what your child will learn. Knowledge should be presented as a boon, human dignity, which puts him on a higher level of existence. Particular attention is paid to the social upbringing, noting that the more there will be good people in the world, the more this will override good intentions and noble aspirations. The desire for happiness is the reason for care to be taken of the education of children.
Child's play and family upbringing as presented in the selected Warsaw journals from the turn of the 19th and 20th centuries
Authors: Bednarz-Grzybek Renata
Published: February 2024

Fun is one of children's activity form. From the half of the 19th century it has become an object of many research of educators, psychologists, historians. Fun played an important role in Polish society who was stripped of the personal state system. The topic of entertainment and things connected with toys was taken in social – cultural magazines of the Polish Kingdom in the second half of the19th century and it was also present in next century. The elaboration base of this work are chosen magazines: „Bluszcz”, „Literature feast” and “Family Chronicle”. On their columns, educational problems were discussed in detail, the case of proper child's was placed among it. Manner of spending free time of generation of young Poles could not be indifferent to the whole society. This article presents views of publicists concerning on the advised and criticized manners of spending free time. It also expresses opinions about adviced toys on the columns of press.
The family in modern times and its place in education and in history textbooks (addressing the issue of using topics related to everyday life)
Authors: Mihola Jiří
Published: February 2024

In compliance with the trends of modern historiography, matters of day-today life, mentalities and culture are gaining prominence during the creation of
textbooks. The family of our ancestors as one of the places in which day-to-day life
was played out is one of the attractive themes receiving deserved attention. The family
is the subject not only of historical study, but also of sociological or cultural anthropological study. Research into the so-called demographic phenomena of birth,
marriage and death occupies a significant position in the treatment of family history.