Ο Μητροπολίτης Κασσανδρείας Ειρηναίος (1907-1945)
Authors: Αποστολίδου Στυλιανή-Χριστίνα 
Published: September 2022

Ο Μητροπολίτης Κασσανδρείας Ειρηναίος Παντολέοντος υπήρξε μια σπουδαία προσωπικότητα του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στο β΄ μισό του 19ου αιώνα στα Πριγκηπόννησα. Σπούδασε στην Αστική Σχολή Χάλκης, στην Θεολογική Σχολή Χάλκης και στην Θεολογική Ακαδημία του Κιέβου. Κατά την διάρκεια των θεολογικών του σπουδών στην Σχολή της Χάλκης χειροτονήθηκε σε διάκονο, το 1896 σε πρεσβύτερο και το 1903 σε αρχιερέα. Κατά τα έτη 1895-1903 δίδαξε στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης, ενώ την περίοδο 1906-1907 ανέλαβε την διεύθυνση της Σχολής. Το 1903 εξελέγη μητροπολίτης Μελενίκου. Κατά την διάρκεια της ποιμαντορίας του ασχολήθηκε με τα εθνικά και εκπαιδευτικά ζητήματα του ποιμνίου του. Τον Ιούλιο του 1907 εξελέγη μητροπολίτης Κασσανδρείας. Στην επαρχία Κασσανδρείας, στην οποία παρέμεινε έως και την εκδημία του το 1945, εκτός από την παρουσία του στα εκκλησιαστικά και εθνικά δρώμενα, επιδόθηκε με ιδιαίτερο ζήλο σε θέματα παιδείας. Άλλωστε, κατά την περίοδο της οθωμανοκρατίας η εκπαίδευση στον υπόδουλο ελληνικό χώρο ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την εκκλησία τόσο σε θεσμικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Η οικονομική δυσπραγία που επικρατούσε στην περιοχή καθιστούσε την άνθιση της παιδείας ακόμα πιο δύσκολη. Συνεπώς, πρωταρχικός στόχος του Ειρηναίου ήταν η ανέγερση σχολείων σε όλα τα χωριά της επαρχίας του. Πολύτιμος συνεργάτης του υπήρξε ο αρχιτέκτονας Ξενοφών Παιονίδης, ο οποίος ανέλαβε την εκπόνηση των αρχιτεκτονικών σχεδίων των διδακτηρίων. Στο πλαίσιο των διαδικασιών για την έκδοση των απαραίτητων φιρμανιών από την Πύλη, που θα επέτρεπαν την ανέγερση σχολείων, ο Ειρηναίος διατηρούσε αλληλογραφία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Εκτός, όμως, από την ανέγερση των σχολικών κτιρίων μεριμνούσε για τον διορισμό αξιόλογων και ικανών διευθυντών και διδασκάλων, την μισθοδοσία και την συνταξιοδότησή τους. Ακόμα, ενδιαφερόταν για την πρόοδο των μαθητών, κυρίως των άπορων και την συνέχιση των σπουδών τους. Υπό τον έλεγχό του ήταν και οι εφορείες των σχολείων και οποιοδήποτε θέμα προέκυπτε σε σχέση με τα εκπαιδευτικά. Οι σχετικές ενέργειές του αποτυπώνονται στην αλληλογραφία του με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, σχολικούς Επιθεωρητές, μητροπολίτες Θεσσαλονίκης κ.α. Επιπλέον, ο Ειρηναίος είχε αναλάβει υπό την ευθύνη του και την εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών πόρων για την ανοικοδόμηση, λειτουργία και συντήρηση των σχολείων. Διαχειρίστηκε με διαφάνεια και σύνεση τους οικονομικούς πόρους από διάφορες πηγές, όπως κληροδοτήματα, έσοδα από την εκμετάλλευση βοσκοτόπων κ.α., προκειμένου να καλύπτει τις διάφορες σχολικές ανάγκες, όπως ήταν η μισθοδοσία του διδακτικού προσωπικού και η εξασφάλιση του απαραίτητου σχολικού εξοπλισμού. Σχετικές πληροφορίες αντλούνται μέσω της αλληλογραφίας του με διευθυντές Τραπέζης, Προξένους της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια κ.α. Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμα και μετά την απελευθέρωση του 1912, όταν σταδιακά έχανε τις αρμοδιότητές του σε σχέση με την εκπαίδευση, ο Ειρηναίος εξακολούθησε να αγωνίζεται για την παιδεία στην επαρχία του, κάνοντας παρεμβάσεις, όποτε και όπου έκρινε σκόπιμο. Συνοψίζοντας, ο μητροπολίτης Κασσανδρείας Ειρηναίος υπήρξε ένας φωτισμένος ιεράρχης του 20ου αιώνα, που με τον αγώνα του για την ανύψωση της παιδείας στην επαρχία του άφησε σπουδαία παρακαταθήκη τόσο στην μητρόπολη Κασσανδρείας όσο και στον τομέα της σχολικής παιδείας.