Wokół problemów z pieniądzem w ujęciu historycznym
Authors:   Katedra Ekonomii, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska, Bochenek Mirosław , Giza Wojciech ,   Katedra Mikroekonomii, Instytu Ekonomii, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Polska, Rogowska Beata ,   Katedra Ekonomii i Finansów, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Polska, Zagóra-Jonszta Urszula ,   Katedra Ekonomii, Wydział Ekonomii, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Polska
Published: February 2025

Pieniądz stanowi podstawową kategorię ekonomiczną w gospodarce towa-
rowo-pieniężnej. Problemy związane z pieniądzem budziły i budzą nadal wiele
kontrowersji. Na przestrzeni wieków zmieniało się podejście do tego powszech-
nego ekwiwalentu, zmieniała się jego forma, ale zawsze rodził zrozumiałe zain-
teresowanie nie tylko ekonomistów. Pogoń za zyskiem, chęć posiadania jak
największej ilości pieniędzy towarzyszy człowiekowi od momentu jego poja-
wienia się i do wyjątków należeli ci, dla których dobra materialne, możliwe do
osiągnięcia dzięki pieniądzom, nie stanowiły celu działań. Dylematy wokół pie-
niądza istnieją zatem do dziś, co stanowi wdzięczny obszar badań ekonomistów.
Opracowanie niniejsze wpisuje się w rozważania wokół pieniądza. Autorzy
przedstawiają problemy dotyczące zarówno samego pieniądza, jak i polityki
monetarnej w ujęciu historycznym. Śledzą jego rozwój i związane z nim procesy
od momentu jego pojawienia się do czasów niemal współczesnych. Praca składa
się z czterech rozdziałów.
Pierwszy, zatytułowany Pieniądz jako dobro – nie tylko ekonomiczne, sta-
nowi rozważania wokół istoty pieniądza i postrzegania jego funkcji w różnych
szkołach ekonomicznego myślenia. Pokazuje przykłady zaczerpnięte z mitologii
i Biblii. Analizuje pieniądz i jego znaczenie jako powszechnego ekwiwalentu dla
sfery realnej gospodarki, począwszy od czasów starożytnych po współczesność.
Zwraca również uwagę na postrzeganie pieniądza w kategoriach kultury Zacho-
du, przywołując wiele przykładów akceptujących bałwochwalczy niemal stosu-
nek do pieniądza.
Rozdział drugi: Proceder psucia pieniądza w starożytności i średniowieczu
porusza istotne zagadnienie podlenia monety, które rozpoczęło się wraz z poja-
wieniem się pieniądza kruszcowego. Polegało to na zmniejszaniu ustalonej
wcześniej zawartości kruszcu szlachetnego w monecie lub na jej obrzynaniu
i zmniejszaniu wagi. Skutki tego procederu dotykały przede wszystkim kupców
i poddanych, a zyski czerpał ten, kto miał prawo bicia monet, czyli najczęściej
władca. Współcześnie wprawdzie w obiegu nie krąży już pieniądz z zawartością
srebra lub złota, ale psucie pieniądza nie ustało, ponieważ np. inflacja deprecjo-
nuje jego realną wartość.
W rozdziale trzecim, zatytułowanym Mikołaja Kopernika krytyka psucia
pieniądza w Prusach i Koronie, pozostając w temacie podlenia monety przed-
stawiono stanowisko Mikołaja Kopernika, będącego administratorem kapituły
warmińskiej, wobec tego procederu oraz propozycję jego reformy. Szeroko omó-
wiono wysiłki Kopernika zmierzające do uzdrowienia sytuacji na rynku pienięż-
nym. Niestety, jego pomysł reformy nie został uwzględniony; rozwiązanie De-
cjusza bardziej spodobało się królowi.
Ostatni rozdział: Dylematy Myrdala na temat pieniądza i polityki monetarnej
dotyczy stanowiska tego szwedzkiego ekonomisty, noblisty wobec zagadnień
pieniężnych. Rozdział ten przenosi rozważania wokół pieniądza do czasów bar-
dziej już współczesnych, jako że Myrdal reprezentował tzw. szkołę szwedzką
w ekonomii, która rozwijała się w pierwszej połowie XX w.
Autorzy opracowania zdają sobie sprawę z uwzględnienia niewielkiej cząstki
zagadnień związanych z pieniądzem, mają jednak nadzieję, że mimo to opraco-
wanie wpisze się w dyskusję nad kwestiami monetarnymi.