2020-2023-ЖЫЛДАР АРАЛЫГЫНДАГЫ КЫРГЫЗСТАНДАГЫ ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫН РОЛУ ЖАНА МАКРОЭКОНОМИКАЛЫК КЫРДААЛ
Authors: Капаков Б.Ж. 
Published: August 2024

Статья исследует вопрос регулирования инвестиционных отношений и влияние глобальных рисков на экономику Кыргызстана. Актуальность данной работы обусловлена необходимостью повышения эффективности и гарантий для всех участников инвестиций, а также пониманием трендов и проблем, которые нужно решать для устойчивого экономического роста страны. Целью работы является анализ развития экономики Кыргызстана, особенностей отдельных видов экономической деятельности, а также инвестиций в основной капитал. Методы исследования включают анализ данных из исследования восприятия глобальных рисков (ГВР) Всемирного экономического форума. Результаты исследования указывают на пять основных рисков в Кыргызстане, включая внутригосударственный конфликт, долговые кризисы, крах государства, серьезные кризисы поставок сырьевых товаров и инфекционные заболевания. Эти риски оказывают негативное влияние на стабильность экономики и развитие страны. Выводы статьи подчеркивают необходимость снижения уязвимости Кыргызстана перед глобальными рисками. Предлагается разработать стратегию по управлению рисками, включающую анализ угроз и меры для их предотвращения. Развитие местной экономики, укрепление системы государственного управления, повышение уровня прозрачности и ответственности, развитие системы здравоохранения и участие в глобальных инициативах по управлению рисками также рассматриваются в качестве решений для обеспечения стабильности и развития страны. Результаты исследования макроэкономической ситуации в Кыргызстане за период 2020-2022 гг. показывают сложность экономической ситуации, вызванной политической нестабильностью, пандемией COVID-19, ростом инфляции и увеличением внешнего долга. В заключении, статья подчеркивает необходимость принятия мер по управлению рисками на разных уровнях для обеспечения стабильности экономики и развития страны в условиях глобальных перемен и неопределенности.

Макалада инвестициялык мамилелерди жөнгө салуу жана глобалдык көйгөйлүү маселелердин Кыргызстандын экономикасына тийгизген таасири иликтенет. Макаланын актуалдуулугу инвестициялардын бардык катышуучулары үчүн натыйжалуулукту жана кепилдикти жогорулатуу, ошондой эле өлкөнүн туруктуу экономикалык өсүшү үчүн чечилиши керек болгон тренддерди жана көйгөйлөрдү түшүнүү зарылдыгы менен шартталган. Кыргызстандын экономикасынын өнүгүшүн, экономикалык ишмердиктин айрым түрлөрүнүн өзгөчөлүктөрүн, ошондой эле негизги капиталга инвестицияларды талдоо максаты аткарылган. Изилдөөнүн методдору дүйнөлүк экономикалык форумдун глобалдык тобокелдиктерди изилдөөсүнөн алынган маалыматтарды талдоону камтыйт. Жыйынтыгында Кыргызстандагы мамлекет ичиндеги чыр-чатак, карыз кризиси, мамлекеттин кыйроо коркунучу, камсыздоо кризиси жана жугуштуу оорулардын таралуусу сыяктуу беш маселе каралып, алардын экономиканын туруктуулугуна жана өлкөнүн өнүгүүсүнө терс таасирин тийгизээри талданат. Ошону менен бирге Кыргызстандын глобалдык тобокелдиктердин алдында чабалдыгын азайтуу зарылдыгы баса белгиленет. Жергиликтүү экономиканы өнүктүрүү, мамлекеттик башкаруу системасын чыңдоо, айкындуулуктун жана жоопкерчиликтин деңгээлин жогорулатуу, саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүү жана тобокелдиктерди башкаруу боюнча глобалдык демилгелерге катышуу өлкөнүн туруктуулугун жана өнүгүүсүн камсыз кылуу үчүн чечимдер катары каралат. 2020-2022-жылдар аралыгындагы Кыргызстандагы макроэкономикалык кырдаалды изилдөөнүн жыйынтыктары, саясий туруксуздук, COVID -19 пандемиясы, инфляциянын өсүшү жана тышкы карыздын көбөйүшү менен шартталган экономикалык кырдаалдын татаалдыгын көрсөтөт. Макала глобалдык өзгөрүүлөргө жана белгисиздик шартында өлкөнүн экономикасын жана өнүгүү туруктуулугун камсыз кылуу үчүн ар кандай баскычтарында тобокелдиктерди башкаруу боюнча иш-чараларды кабыл алуу зарылдыгын баса белгилөө менен жыйынтыктайт.

The article examines the regulation of investment relations and the impact of global risks on the economy of Kyrgyzstan. It emphasizes the importance of increasing efficiency and providing guarantees for all participants in investment activities. The study aims to analyze the country's economic development, specific economic sectors, and investments in fixed assets. The research methodology involves analyzing data from the Global Risk Perception Study (GWR) conducted by the World Economic Forum. The findings highlight five major risks in Kyrgyzstan, including intra-state conflict, debt crises, state collapse, serious commodity supply crises, and infectious diseases, all of which negatively affect economic stability and development. The article concludes by stressing the need to reduce Kyrgyzstan's vulnerability to global risks. It proposes the development of a risk management strategy that includes threat analysis and preventive measures. Additionally, solutions such as fostering local economic development, strengthening public administration, enhancing transparency and accountability, improving the healthcare system, and engaging in global risk management initiatives are recommended to ensure the country's stability and progress. The study of the macroeconomic situation in Kyrgyzstan from 2020 to 2022 reveals the complexities arising from political instability, the COVID-19 pandemic, inflationary pressures, and increasing external debt. In summary, the article underscores the significance of implementing risk management measures at various levels to safeguard economic stability and promote the country's development amid global transformations and uncertainties.