Η λογική της βίας στον κινηματογράφο του Stanley Kubrick
Authors: Αντωνιάδης Χρήστος 
Published: June 2022

Η εργασία εκκινεί από μια γενική έκθεση του φαινομένου της βίας, τόσο από ιστορική, όσο και από βιολογική σκοπιά. Ακολουθεί μια, μικρή –σχετικά- σε έκταση, βιογραφία και φιλμογραφία του Stanley Kubrick, μέχρι το 2001: Α Space Odyssey, καθώς και μια –αρκετά εκτενής- αναφορά στα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του κινηματογράφου του Stanley Kubrick.Το δεύτερο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο, εξ ολοκλήρου, στο 2001: A Space Odyssey. Αναφέρονται: η πολυετής προεργασία, τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της ταινίας, τα χαρακτηριστικά του –νεωτερικού- κόσμου από τον οποίο ξεπηδά, αλλά και αποτυπώνει η ταινία, για να ακολουθήσει η μακροσκελής ανάλυση της ενότητας: The Dawn of Man. Κυρίαρχα στοιχεία της ανάλυσης αποτελούν η επινόηση του όπλου από τον πίθηκο και η συνακόλουθη βία: βία προς τα άλλα έμβια πλάσματα, βία προς τους πιθήκους. Η συνθήκη της γέννησης της βίας, αποτελεί ουσιαστικά το θέμα της υπό εξέταση ενότητας. Η φιλοσοφική ανάλυση της ενότητας πραγματοποιείται με βάση τη φιλοσοφία των Nietzsche, Δόικου, Καστοριάδη, Deleuze-Guattari, Camus, Sartre, αλλά και την εξαιρετική ανάλυση του Redfield. Με γέφυρα τα «Κοινωνικά συμβόλαια» των Rousseau και Ardrey, τα οποία συγκρίνονται μεταξύ τους προκειμένου να εντοπιστούν και να αναλυθούν οι διαφορές τους, περνάμε στο τρίτο κεφάλαιο, το οποίο είναι αφιερωμένο στην ανάλυση του A Clockwork Orange. Καθώς το A Clockwork Orange ήταν βιβλίο πριν γυριστεί η ταινία, γίνεται μια σύγκριση μεταξύ βιβλίου και ταινίας, στην οποία τονίζονται κυρίως οι –πολύ σημαντικές- διαφορές τους. Με το A Clockwork Orange βρισκόμαστε πλέον στο έδαφος της μετανεωτερικότητας. Αναλύονται, αρχικά, τα βασικά χαρακτηριστικά της μετανεωτερικότητας, με άξονα τη θεωρία των Lyotard, Baudrillard, Jameson και Harvey, και στη συνέχεια η προσωπικότητα του Alex, ως τυπικό παράγωγο της σύγχρονης εποχής. Ευκαιρίας δοθείσης, και καθώς η ανάλυση της προσωπικότητας του Alex προχωρά, γίνεται –εκτενής- αναφορά στη θεωρία του Bataille και δη στον τρόπο με τον οποίο ο Γάλλος φιλόσοφος συμπλέκει τη βία με τη σεξουαλικότητα. Ακολουθεί η ανάλυση των σκηνών. Η εναρκτήρια σκηνή ερμηνεύεται με άξονα τη θεωρία του ‘Άλλου’, όπως αυτή διατυπώνεται στο έργο του Sartre ‘Το Είναι και το Μηδέν’, αλλά και στο ‘Η Ολότητα και το Άπειρο’ του Levinas. Σε ό, τι αφορά το καίριο θέμα του ‘Άλλου’, αναλύεται και η οπτική των στοχαστών της μετανεωτερικότητας, Baudrillard και Zizek. Ακολουθεί η ανάλυση της σκηνής με τον Ιρλανδό παρία, και πάλι με άξονα τους στοχαστές της μετανεωτερικότητας, η σκηνή της επίθεσης της συμμορίας του Alex στο σπίτι του συγγραφέα, στην οποία παρουσιάζεται, μεταξύ άλλων, και η σημαντική θεωρία του επαναστάτη μαρξιστή Antonio Gramsci, και η σκηνή της επίθεσης στο σπίτι της μοναχικής γυναίκας, της cat lady. Σε όλες της παραπάνω σκηνές, η ανάλυση στηρίζεται, εν πολλοίς, σε μερικούς από τους σημαντικότερους μελετητές του Kubrick: Falsetto, Naremore, Rice, Kolker, Kuberski, Chion, Nelson. Η εργασία ολοκληρώνεται με την ανάλυση της φράσης ‘είναι παράξενο πώς τα χρώματα του πραγματικού κόσμου φαίνονται αληθινά μόνο όταν τα βλέπεις στην οθόνη’. Αυτή τη τελευταία ανάλυση ακολουθεί κυρίως τη θεωρία του Baudrillard, καθώς και αυτή του Zizek περί πραγματικού και Πραγματικότητας.