Czy w polskim systemie podatkowym powinny funkcjonowa konsensualne metody okrelenia wysokoci zobowizania podatkowego na wzr wniosku o wydanie na posiedzeniu wyroku skazujcego i orzeczenia kar uzgodnionych z oskaronym (art. 335) oraz dobrowolnego poddania si odpowiedzialnoci karnej (art. 387) w wietle Kodeksu postpowania karnego?
Authors: Dmowski Andrzej 
Published: March 2023

Obowizujcy system podatkowy nie przewiduje konsensualnych form zakoczenia postpowania podatkowego. Z wyjtkami uregulowanymi w przepisach dotyczcych uzyskania porozumienia midzy podatnikiem a organem podatkowym (np. uprzednie porozumienie cenowe) zakoczenie postpowania podatkowego jest oparte na wadczym rozstrzygniciu w stosunku do podatnika. W toku szeroko rozumianego postpowania podatkowego organy podatkowe s kadorazowo zobowizane do precyzyjnego okrelenia wysokoci zobowizania podatkowego w przypadku zobowiza podatkowych powstajcych z mocy prawa lub jednoznacznego ustalenia wysokoci zobowizania podatkowego w przypadku zobowiza podatkowych powstajcych na podstawie decyzji wymiarowych. Majc na uwadze podstawow funkcj podatkw, ktr jest funkcja fiskalna (zapewnienie wpyww budetowych), oraz ch obniania kosztw wymiaru i samego poboru zobowiza podatkowych, naley zastanowi si nad pytaniem, czy system podatkowy powinien przewidywa konsensualne metody okrelenia wysokoci zobowizania podatkowego i/lub konsensualne metody okrelenia wysokoci nalenego podatku do zapaty.Naley podkreli, e z sukcesem funkcjonuj w procedurze karnej konsensualne metody zakoczenia postpowania karnego, m.in. wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazujcego i orzeczenia kar uzgodnionych z oskaronym oraz dobrowolne poddanie si odpowiedzialnoci karnej.Wprowadzenie nowego sposobu powstania zobowizania podatkowego na podstawie hipotetycznej umowy (porozumienia) midzy podatnikiem a organem podatkowym wydaje si niecelowe. Ponadto mogoby podwaa zaoenia caego systemu podatkowego i konstrukcji samego podatku jako wiadczenia cechujcego si przymusowym charakterem, bezzwrotnoci i nieodpatnoci, jednostronnoci ustalania (wadztwo pastwa), oglnym charakterem, form pienin. Wysoko zobowizania podatkowego nie powinna podlega negocjacji midzy podatnikiem a organem podatkowym, lecz powinna zosta okrelona (ustalona) zgodnie z przepisami prawa podatkowego w prawidowej wysokoci, co podlega kontroli sdowoadministracyjnej.Jednake do rozwaenia pozostaje wykorzystanie instytucji z zakresu wadztwa pastwa, polegajcej na umorzeniu czci zalegoci podatkowej, uregulowanej w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa1. Zdaniem autora istnieje moliwo wprowadzenia konsensualnych form zakoczenia postpowania podatkowego. Potencjalny konsensus midzy podatnikiem a organem podatkowym mgby zakada z jednej strony potwierdzenie przez podatnika penej wysokoci istniejcego zobowizania podatkowego (potwierdzenie obiektywnego faktu istnienia zobowizania podatkowego w sprecyzowanej wysokoci) z jednoczesn faktyczn zapat uzgodnionej z organem podatkowym czci zalegoci podatkowej, a z drugiej strony umorzenie przez organ podatkowy bd zobowizanie organu podatkowego do umorzenia czci zalegoci podatkowej pod pewnymi warunkami. Wspomniany konsensus mgby si przyczyni do istotnego skrcenia skomplikowanych i dugotrwaych postpowa podatkowych i sdowoadministracyjnych, generujcych istotne koszty, a rwnoczenie do zwikszenia wpyww fiskalnych w przypadkach obarczonych duym ryzykiem niecigalnoci nalenoci publicznoprawnych.