COVİD-19 KISITLAMALARI SÜRECİNDE LİSANSÜSTÜ ÖĞRENCİLERİN ÇEVRİMİÇİ EĞİTİM DENEYİMLERİNİN İNCELENMESİ (İLAHİYAT VE İSLAMİ İLİMLER EĞİTİM PROGRAMLARI ÖRNEĞİ)
Authors: İPEK Yasemin , ŞİMŞEK Vahdeddin , SÖZEN Hasan 
Published: February 2022

Bu çalışmada, ilahiyat ve İslami ilimler fakültesi lisansüstü programlarına devam eden öğrencilerin deneyimlemiş oldukları çevrimiçi (online) eğitim ve öğretimle ilgili görüşlerine başvurulmuştur. Çalışmadan elde edilen verilere göre, çevrimiçi ilahiyat/İslami ilimler lisansüstü eğitimlerinin güçlü ve zayıf yönleri belirlenmiş, öğrencilerin çevrimiçi öğrenmeye ilişkin genel tutum düzeylerinin açıklanmış, genel tutumlarının çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği ortaya konulmuştur. Araştırmanın çalışma evreni 2019-2020 bahar dönemi ve 2020-2021 güz eğitim-öğretim dönemlerinde çeşitli üniversitelerin ilahiyat/İslami ilimler alanında lisansüstü eğitim programlarına devam eden ve COVİD-19 sınırlamaları nedeniyle çevrimiçi (online) eğitim sürecini deneyimlemiş olan öğrencilerdir. Çalışmada araştırma yöntemi olarak karma model benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutu için tarama, nitel boyutu için durum çalışması deseni benimsenmiştir. Veri toplama aracı olarak; kişisel bilgilere dönük soruların yer aldığı form, öğrencilerin lisansüstü ilahiyat/İslami ilimler programları özelinde çevrimiçi öğrenmeye ilişkin görüşlerini almak üzere anket sorularının yer aldığı form ile Usta, İlker ve Okur (2016) tarafından geliştirilen “Çevrimiçi Öğrenme Tutum Ölçeği” gerekli izinler alınarak kullanılmıştır. Ayrıca Çevrimiçi (online) eğitim öğrencisi olduğum lisansüstü eğitim için uygundur.”, “Daha iyi ve etkili bir lisansüstü eğitim için yüz yüze etkileşim gereklidir.”, “Çevrimiçi (online) eğitim lisansüstü eğitimde fırsat eşitliği sağlamaktadır.” ve “Lisansüstü eğitimin tamamını çevrimiçi (online) eğitim yoluyla almak isterdim.” şeklindeki ifadelerden oluşan anket formu kullanılarak öğrencilerin çevrimiçi ilahiyat/İslami ilimler programlarına özel görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Dahası nicel verilerin nitel veriler çerçevesinde tartışılmasını sağlamak üzere, öğrencilerin çevrimiçi eğitim sürecini genel olarak değerlendirmelerine imkân veren açık uçlu soruların bulunduğu bir form uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları 200 öğrenciye uygulanmıştır. Uygulama sonucunda elde edilen verilerle ölçeğin güvenirlik kontrolü sağlanmıştır. Çalışma grubundan elde edilen verilerin analiz edilmesinde SPSS paket programından yararlanılmış, betimsel istatistikler yapılmıştır. Elde edilen bulguların nitel verilerle desteklenmesini sağlamak üzere öğrencilerin alıntılarına yer verilmiştir.Çalışma bulguları ilahiyat ve İslami ilimler alanında lisansüstü eğitim alan öğrencilerinin uzaktan eğitim algıları; cinsiyet, öğretim elemanlarının çevrimiçi eğitim sistemlerini kullanmaya istekli olma, lisansüstü öğrenim görülen üniversite ile ikamet edilen yerin birbirine göre konumu, devam edilen anabilim dalı türü ile çevrimiçi eğitim sürecinde sahip olunan internet bağlantısı durumu değişkenlerine göre farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Dahası öğrencilerin yüz yüze eğitimi çevrimiçi eğitimden daha etkin ve tercih edilebilir görme eğiliminde oldukları saptanmıştır. Ancak ölçekten elde edilen bulgular, anket ifadelerinden elde edilen bulgular ve nitel veriden elde edilen bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde; lisansüstü ilahiyat/İslami ilimler programları için genel çıkarımlarda bulunmak yerine değerlendirmelerin alan odaklı bir yaklaşımla yapılmasının daha makul olduğu anlaşılmıştır. Buna göre hangi derslerin yüz yüze, hangilerinin çevrimiçi eğitim modeline daha uygun olduğunu tespit ederek hibrit uygulamaların işe koşulmasının daha anlamlı olacağı görülmüştür. Öğrencilerin değişen rolleri tekrar gözüne alınarak yetişkin eğitimi kapsamında çevrimiçi süreci yeniden tasarlamak olumlu katkı sağlayabilir. Ayrıca çevrimiçi lisansüstü ilahiyat/İslami ilimler eğitim süreçlerini daha etkin kılmak üzere her bir disiplin için çevrimiçi ders süreçlerine uygun ders materyallerinin geliştirilmesi, yöntem ve tekniklerin gözden geçirilmesi konusunda disiplinler arası çalışmalara duyulan ihtiyaç gündeme getirilebilir. Öte yandan çeşitli seminerler yoluyla uzaktan eğitim programlarıyla ilgili daha fazla deneyim ve tecrübe kazanmaları sağlanabilir. Öğrencilerle birlikte öğretim elemanlarının da uzaktan eğitime ilişkin olumlu tutum geliştirmeleri sağlanabilir.