ИЗУЧЕНИЕ И ОЦЕНКА ИНФОРМИРОВАННОСТИ МЕДИЦИНСКОГО ПЕРСОНАЛА ПО ВОПРОСАМ ИНФЕКЦИОННОГО КОНТРОЛЯ И ИНФЕКЦИОННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИ ОКАЗАНИИ СТОМАТОЛОГИЧЕСКОЙ ПОМОЩИ
Authors: Ж.Ж. Төлегенова , Ш.Е. Токанова , А.Ж. Байбусинова , Ж.М. Жуманбаева , Н.Б. Хайдарова , А.М. Досбаева , А.М. Искакова , К.Е. Калиханова 
Published: October 2024

Введение. В соответствии с политикой государства в области здравоохранения Республики Казахстан и программы «Здоровая нация», приоритетным направлением развития здравоохранения является формирование современной системы эпидемиологического прогнозирования и реагирования, а также эпидемиологического надзора за инфекционными заболеваниями. Одним из направлений эпидемиологического надзора за инфекционными заболеваниями является инфекционный контроль стоматологических клиник. Как показала пандемия, коронавирусная инфекция повлияла на все сферы деятельности, включая стоматологическую помощь. Во время пандемии стоматологическая помощь, по объективным причинам, не могла быть полностью приостановлена. Работа, в это не простое время, показала недостатки организационных, законодательных и исполнительных мер по соблюдению инфекционного контроля в стоматологии. Основной причиной необходимости соблюдения строгого инфекционного контроля в стоматологии является регулярный контакт врачей с острыми инструментами, которые работают с достаточно высокой скоростью в полости рта, и соприкасаются со слюной и кровью пациентов, поэтому стоматологи подвержены повышенному риску заражения такими инфекционными заболеваниями как вирус гепатита В (HBV), вирус гепатита С (HCV), ВИЧ и COVID-19. Цель исследования. Изучить и оценить информированность медицинского персонала по вопросам инфекционного контроля и инфекционной безопасности при оказании стоматологической помощи. Материалы и методы: одномоментное поперечное исследование проведено в стоматологических учреждениях Восточно-Казахстанской области и области Абай (г.Усть-Каменогорск, г.Семей, г.Зайсан, г.Аягуз, г.Курчум, военный госпиталь г.Семей). Объект исследования: медицинские работники всех специальностей (врачи, средний и младший медицинский персонал) из 11 стоматологических клиник и кабинетов. Выборка составила 100 медицинских работников стоматологических клиник и кабинетов. Анкетирование проведено онлайн с использованием платформы Google Анкеты и в оффлайн формате. Для статистического анализа качественных данных использован критерий Хи 2 Пирсона и критерий Фишера при помощи программы IBM SPSS 20.0. Результаты считались статистически значимыми при р<0,05. Результаты. Более 1/3 части опрошенных медицинских работников считают свои знания об инфекционных заболеваниях не достаточными и не получали надлежащую подготовку в области инфекционного контроля и безопасности. При этом различий по полу и стажу работы не обнаружено. Каждый 4-ый из 5 медицинских работников получали травму во время оказания стоматологических услуг (раны, царапины, проколы) за последние 6 месяцев. Многие врачи не интересуются у пациента о его инфекционном статусе. И не смотря на вероятность заражения, 65 (65%) респондентов не смогут отказать в лечении пациенту, даже если известно о его заболевании инфекционным заболеванием. В то же время соблюдение санитарно-гигиенических норм для профилактики заражения является не достаточным. Выводы. В результате проведенного исследования было установлено недостаточный уровень знаний медицинских работников стоматологических клиник об инфекционной безопасности и инфекционного контроля, что может привести к увеличению риска заражения инфекционными заболеваниями. Необходимо периодически проводить мониторинг знаний и тренинги, обучение по вопросам инфекционной безопасности и инфекционного контроля.

Introduction:In accordance with the state policy in the field of healthcare of the Republic of Kazakhstan and the Healthy Nation program, the priority direction for the development of healthcare is the formation of a modern system of epidemiological forecasting and response, as well as epidemiological surveillance of infectious diseases. One of the areas of epidemiological surveillance of infectious diseases is the infection control of dental clinics. As the coronavirus pandemic has shown, it has affected all areas of activity, including dental care. During the pandemic, dental care, for objective reasons, could not be completely suspended. Work in this difficult time has shown the shortcomings of organizational, legislative and executive measures to comply with infection control in dentistry. The main reason for the need for strict infection control in dentistry is the regular contact of doctors with sharp instruments that work at a sufficiently high speed in the mouth, and come into contact with the saliva and blood of patients, so dentists are at increased risk of contracting infectious diseases such as hepatitis B virus (HBV), hepatitis C virus (HCV), HIV and COVID-19. The purpose of the study: To study and evaluate the awareness of medical personnel on infection control and infection safety in the provision of dental care. Materials and methods: cross-sectional study. The research was carried out in dental institutions of the East Kazakhstan region and the Abai region (Ust-Kamenogorsk, Semey, Zaisan, Ayaguz, Kurchum, Semey military hospital). Object of study: medical workers of all specialties (doctors, nurses and junior medical personnel) from 11 dental clinics and offices.The sample consisted of 100 medical workers of dental clinics and offices. The survey was conducted online using the Google Questionnaire platform and offline. For statistical analysis of qualitative data, Pearson's Chi 2 test and Fisher's test were used using the IBM SPSS 20.0 program. The results were considered statistically significant at p<0.05. Results: More than 1/3 of the surveyed medical workers consider their knowledge of infectious diseases insufficient and did not receive proper training in the field of infection control and safety. At the same time, but differences were found by gender and work experience. Every 4th out of 5 medical workers received an injury during the provision of dental services (wounds, scratches, punctures) in the last 6 months. Many doctors are not interested in the patient about his infectious status. And despite the likelihood of infection, 65 (65%) respondents will not be able to refuse treatment to a patient, even if they are known to have an infectious disease. At the same time, compliance with sanitary and hygienic standards for the prevention of infection is not sufficient. Conclusions:As a result of the study, an insufficient level of knowledge of medical workers in dental clinics about infection safety and infection control was established, which can lead to an increase in the risk of contracting infectious diseases. It is necessary to conduct periodic monitoring of knowledge and training, education on infection safety and infection control.

Кіріспе. Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік саясатына және «Салауатты ұлт» бағдарламасына сәйкес денсаулық сақтауды дамытудың басым бағыты қазіргі заманғы эпидемиологиялық болжау және ден қою жүйесін қалыптастыру, сондай-ақ жұқпалы ауруларды эпидемиологиялық қадағалау. Жұқпалы ауруларды эпидемиологиялық қадағалау бағыттарының бірі стоматологиялық емханалардың инфекциялық бақылауы болып табылады. Коронавирустық пандемия көрсеткендей, ол қызметтің барлық салаларына, соның ішінде стоматологиялық күтімге де әсер етті. Пандемия кезінде стоматологиялық көмекті объективті себептермен толығымен тоқтату мүмкін болмады. Осы қиын кезеңдегі жұмыс стоматологиядағы инфекциялық бақылауды сақтау бойынша ұйымдастырушылық, заңнамалық және атқарушылық шаралардың кемшіліктерін көрсетті. Стоматологияда қатаң инфекциялық бақылау қажеттілігінің негізгі себебі - дәрігерлер науқастардың ауыз қуысындағы сілекейімен және қанымен байланыста болатын жеткілікті жоғары жылдамдықпен жұмыс істейтін өткір құралдармен үнемі байланыста болуы, сондай-ақ стоматологтар В гепатиті вирусы (HBV), С гепатиті вирусы (HCV), АИТВ және COVID-19 сияқты жұқпалы ауруларды жұқтыру қауіпі жоғары. Зерттеу мақсаты: Медицина қызметкерлерінің стоматологиялық көмек көрсету кезінде инфекциялық бақылауын және инфекциялық қауіпсіздігін сақтау сұрақтары бойынша хабардарлығын зерделеу және бағалау. Материалдар мен әдістер: біруақытта көлденең зерттеу. Зерттеу жұмыстары Шығыс Қазақстан облысы мен Абай ауданының стоматологиялық мекемелерінде (Өскемен, Семей, Зайсан, Аягөз, Күршім, Семей әскери госпиталінде) жүргізілді. Зерттеу нысаны: 11 стоматологиялық клиникалар мен кабинеттердің барлық мамандықтарының медицина қызметкерлері (дәрігерлер, орта және кіші медициналық қызметкерлер). Іріктеме стоматологиялық емханалар мен кабинеттердің 100 медицина қызметкерінен құралды. Сауалнама Google Сауалнама платформасы арқылы онлайн және офлайн режимде жүргізілді. Сапалық деректерді статистикалық талдау үшін IBM SPSS 20.0 бағдарламасының көмегі арқылы Пирсонның Хи 2 тесті және Фишер тесті қолданылды. Нәтижелерp<0,05 статистикалық маңызды деп саналды. Нәтижелері: Сауалнамаға қатысқан медицина қызметкерлерінің 1/3 бөлігінен астамы жұқпалы аурулар бойынша білімін жеткіліксіз деп санайды, яғни инфекциялық бақылау және қауіпсіздік саласында тиісті дайындықтан өтпеген. Бұл ретте жынысы мен жұмыс тәжірибесі бойынша айырмашылықтар табылмады. Соңғы 6 айда стоматологиялық қызмет көрсету кезінде (жаралар, сызаттар, пункциялар) әрбір 5 медицина қызметкерінің 4-і жарақат алған. Көптеген дәрігерлерді науқастың жұқпалы жағдайы туралы қызықтырмайды. Ал 65 (65%) респондент жұқпалы аурумен ауыратыны белгілі болса да, жұқтыру ықтималдығына қарамастан, науқасты емдеуден бас тарта алмайды. Сонымен қатар, инфекцияның алдын-алу үшін санитарлық-гигиеналық нормаларды сақтау жеткіліксіз. Қорытынды: Зерттеу нәтижесінде стоматологиялық клиникалардағы медицина қызметкерлерінің инфекциялық қауіпсіздік және инфекциялық бақылау туралы білімінің жеткіліксіз деңгейі анықталды, бұл жұқпалы ауруларды жұқтыру қауіпінің артуына әкелуі мүмкін. Білімнің кезеңді мониторингін жүргізу, инфекциялық қауіпсіздік және инфекциялық бақылау бойынша оқытуды жүргізу, тренингтер өткізіп отыру қажет.