bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Trójgłos o prawniczym pojęciu czynu
Authors: Ziembiński Zygmunt , Daszkiewicz Krystyna , Sołtysiński Stanisław
Published: April 2023

Autorzy artykułu przedstawiają interpretację pojęcia „czynu” przez różne dyscypliny prawnicze ze szczególnym uwzględnieniem nauki prawa karnego i cywilnego. Celem publikacji jest porównanie znaczenia terminu „czynu” w różnych dyscyplinach oraz innych terminów, które są znaczeniowo zbliżone. Autorzy przedstawiają definicje „czynu” i wskazują na wieloaspektowość tego pojęcia. Zwrócono uwagę fakt, iż żeby w całości zrozumieć sens przepisów, należy wykazać się znajomością nie tylko obowiązującego systemu prawa, lecz także zasobu wiedzy z zakresu innych gałęzi prawa a także poglądów doktryny.
 
The authors of this article present the interpretation of the concept of an “act” by various legal disciplines with a particular focus on criminal and civil law sciences. The objective of the publication is to compare the meaning of the term “act” in different disciplines and other terms that are semantically similar. The authors provide definitions of “act” and point out the multifaceted nature of the concept. Attention is drawn to the fact that, in order to fully understand the meaning of the provisions, it is necessary to demonstrate knowledge not only of the applicable legal system, but also of other branches of law as well as of doctrinal views.
Z zagadnień struktury rządu NRF
Authors: Zwierzchowski Eugeniusz
Published: April 2023

Autor artykułu przybliża czytelnikom zagadnienia dotyczące władzy wykonawczej w Niemieckiej Republice Federalnej. Wskazuje na koncentrację coraz większej władzy w rękach egzekutywy. Autor wnikliwie przedstawia regulacje prawne dotyczące stanowiska kanclerza w systemie prawnym NRF, w której opisuje m. in. zakres kompetencji czy procedurę powoływania kanclerza. Opisuje ponadto status prawny pozostałych członków rządu, ministrów i organu kolegialnego złożonego zarówno z kanclerza jak i z ministrów. Analiza oparta jest na przepisach zawartych w ustawie zasadniczej NRF oraz w regulaminie wewnętrznym rządu.
 
The author of this article introduces readers to issues concerning the executive in the Federal Republic of Germany. It points to the concentration of increasing power in the hands of the executive. The author provides an in-depth overview of the legal regulation of the position of Chancellor in the legal system of the Federal Republic of Germany, in which he describes, among other things, the scope of powers or the procedure for the appointment of the Chancellor. He further describes the legal status of the other members of the government, the ministers and the collegiate body comprising both the Chancellor and the ministers. The analysis is based on the provisions contained in the constitution of the Federal Republic of Germany and the government's rules.
Reforma gospodarcza w Węgierskiej Republice Ludowej. (Zagadnienia prawno-ekonomiczne)
Authors: Czerski Marian , Głowacki Sławomir
Published: April 2023

W latach 60-tych XX wieku w krajach socjalistycznych podejmowano próbę reformy systemu zarządzania i planowania. Autorzy artykułu w swojej publikacji przybliżają czytelnikom „Nowy mechanizm gospodarczy”. Pod tym hasłem została wprowadzona reforma gospodarcza w Węgierskiej Republice Ludowej. Autorzy wskazują na kompleksowość, powszechność, jednoczesność i głębokość zmian co wydaje się bardzo odważnym posunięciem szczególnie, że nie zostało ono poprzedzone żadnymi eksperymentami o mniejszym zasięgu. W związku z szerokim zakresem regulacji, autorzy skoncentrowali się na przedstawieniu czytelnikom jedynie ogólnego obrazu reformy opisując m. in. sposób i tryb przygotowania reformy, problemy napotkane w trakcie realizacji, założenia metodyczne oraz nowej polityki ekonomicznej Węgierskiej Republiki Ludowej. Przedstawiono również nowe metody zarządzania gospodarką narodową, zmiany w zakresie struktury organizacji aparatu gospodarczego, nowy system finansowy, planowania, cen, inwestycji oraz kontroli gospodarczej i finansowej. Ponadto opisano również zagadnienia dotyczące handlu zagranicznego oraz systemu płac i premii.
 
In the 1960s, there was an attempt to reform the management and planning system in socialist countries. In their article, the authors introduce readers to the “New Economic Mechanism”. Under this slogan, economic reform was introduced in the People's Republic of Hungary. The authors point to the comprehensiveness, universality, simultaneity and depth of the changes which seems a very bold move especially as it was not preceded by any smaller-scale experiments. Due to the broad scope of the regulation, the authors have focused on providing readers only with an overview of the reform by describing, inter alia, the manner and mode of preparation of the reform, the problems encountered during implementation, the methodological assumptions and the new economic policy of the People's Republic of Hungary. New methods of managing the national economy, changes in the structure of the organisation of the economic system, a new system of finance, planning, prices, investment and economic and financial control are also presented. In addition, issues relating to foreign trade and the wage and bonus system are also described.
Podstawowe formy przejmowania nieruchomości rolnych przez państwo (na przykładzie woj. koszalińskiego)
Authors: Jastrzębski Bronisław
Published: April 2023

Autor artykułu przedstawia regulacje prawne dotyczące nabywania przez państwo w drodze orzeczenia administracyjnego, jednostronnego oświadczenia woli lub orzeczenia sądowego, własności nieruchomości rolnych. W publikacji zostały omówione zmiany struktury gospodarstw indywidualnych oraz praktykę przejmowania przez państwo nieruchomości, które zostały samowolnie opuszczone; których właściciele zrzekli się własności a także, które zostały przejęte za zaległe należności. Ponadto autor przybliżył instytucje przejmowania nieruchomości rolnych w zamian za zaopatrzenie emerytalne. Opisana wyżej praktyka została przedstawiona na przykładzie województwa koszalińskiego.
 
The author of this article presents the legal regulations on the acquisition of ownership of agricultural real estate by the state through an administrative ruling, a unilateral declaration of intent or a judicial decision. The publication discusses changes in the structure of individual holdings and the practice of the state taking over properties that have been arbitrarily abandoned; whose owners have relinquished the ownership and which have been taken over for outstanding debts. In addition, the author took a closer look at the institutions for taking over agricultural property in exchange for pension provision. The practice described above is presented on the example of the Koszalin Voivodship.
Węgierskie ustawodawstwo w sprawach o wykroczenia
Authors: Skupiński Jan
Published: April 2023

Autor artykułu szczegółowo przedstawia węgierskie regulacje prawne dotyczące spraw o wykroczenia. Opisuje całokształt uregulowań zawartych w ustawie nr 1 z 1968 r. ze zwróceniem szczególnej uwagi na aspekty prawnoporównawcze z polskim prawem karno-administracyjnym. Autor przedstawia zasady przepisy prawne dot. zasad odpowiedzialności, przedawnienia i zatarcia skazania, opisuje rodzaje wykroczeń, charakteryzuje organy orzekające, i postępowanie dot. spraw o wykroczenia oraz przedstawia ówcześnie dominującą w Węgierskiej Republice Ludowej praktykę orzeczniczą.

 

The author of this article presents in detail Hungarian legal regulations on misdemeanour cases. He describes the entirety of the regulations contained in Act No. 1 of 1968, with particular attention devoted to comparative aspects with Polish criminal and administrative law. The author presents the legal principles of liability, limitation periods and erasure of convictions, describes the types of offences, characterises the adjudicating authorities and the proceedings in offence cases and presents the practices of jurisprudence prevailing in the Hungarian People’s Republic at that time.
Zagadnienia prawne gospodarstw rolnych zaniedbanych ekonomicznie
Authors: Kubiak Władysław
Published: April 2023

Polska Rzeczpospolita Ludowa od początku swojego istnienia głosiła politykę należytego wykorzystania ziemi. Autor artykułu prezentuje regulacje prawne dot. zagospodarowania użytków rolnych oraz przedstawia problem gospodarstw rolnych zaniedbanych ekonomicznie. W artykule omówiono pojęcie gospodarstwa rolnego zaniedbanego ekonomicznie, zagadnienie pomocy państwa dla ww. gospodarstw, scalania zaległości oraz przymusowe przejmowanie nieruchomości rolnych na własność państwa za zaległe należności. Przedstawiono również instytucje dobrowolnego oddawania nieruchomości rolnych za rentę. Autor apeluje o uporządkowanie i kodyfikacje przepisów dotyczących gospodarstw rolnych zaniedbanych ekonomicznie.
 
Since the beginning of its existence, the Polish People’s Republic has proclaimed its policy of the proper use of land. The author of this article presents legal regulations concerning the management of agricultural land and the problem of economically neglected farms. The article discusses the concept of an economically neglected farm, the issue of state aid for said farms, the consolidation of arrears and the forced takeover of agricultural property into state ownership for arrears. The institutions of voluntary surrender of agricultural property for annuities are also presented. The author calls for the ordering and codification of the legislation on economically neglected farms.
Metody cybernetyczne w nauce o państwie i prawie
Authors: Rot Henryk
Published: April 2023

Autor artykułu przedstawia wpływ nauk ścisłych w tym m. in. metod matematycznych na badania zjawisk społecznych, gospodarczych i kulturalnych. Celem Autora jest rozważenie wybranych zagadnień z zakresu kształtującej się w ówczesnych czasach dyscypliny cybernetyki prawniczej, która stanowi nowy etap rozwoju myśli prawników, którzy współpracują z matematykami, inżynierami i technikami nad sformułowaniem zasad, metod i technicznych środków zastosowań cybernetyki w prawie. Autor przeprowadza analizę problemów zastosowań metod, technik i pojęć cybernetyki w dziedzinie badań nad państwem i prawem oraz dyskutuje z tezą o zmieniającym się w krótkim czasie obliczu nauk o państwie i prawie oraz o możliwościach, które płyną z zastosowania innowacyjnych metod. Autor podejmuje także próbę rozważenia spraw z zakresu zastosowań cybernetyki w naukach o prawie i państwie przy przyjęciu płaszczyzny cybernetycznej w rozumieniu metodologicznym. Wskazuje ponadto na duże perspektywy poznawcze, praktyczne i dydaktyczne zastosowania metod, technik i struktury pojęciowej cybernetyki takich jak m.in. zastosowania maszyn matematycznych dla celów podejmowania decyzji zbiorowych.
 
 
The author of the paper presents the influence of sciences including, among others, mathematical methods on the study of social, economic and cultural phenomena. The aim of the author is to consider selected issues in the then-emerging discipline of legal cybernetics, which represents a new stage in the development of the thought of lawyers who work with mathematicians, engineers and technicians on the formulation of the principles, methods and technical means of applications of cybernetics in law. The author carries out an analysis of the problems of the applications of the methods, techniques and concepts of cybernetics in the field of state and law research and discusses with the thesis of the rapidly changing nature of the theory of state and law and the opportunities arising from the application of innovative methods. The author also attempts to consider matters in the field of applications of cybernetics in the theory of law and state when adopting the cybernetic perspective in the methodological sense. In addition, he indicates the great cognitive, practical and didactic perspectives of the application of the methods, techniques and conceptual structure of cybernetics such as, among others, the use of mathematical machines for collective decision-making.
Problematyka rozmiarów przestępczości nieletnich w Polsce
Authors: Jasiński Jerzy
Published: April 2023

Przestępczość nieletnich w Polsce stanowi istotny problem. Autor odpowiada na rosnącą potrzebę nowego spojrzenia na to zagadnienie. Artykuł ma na celu zarysowanie rozmiarów przestępczości nieletnich w Polsce w świetle ogólnie dostępnych materiałów mogących służyć jej określeniu. Celem artykułu jest także ukazanie szerszej problematyki teoretycznej z jaką wiąże się próba oceny rozmiarów przestępczości. Zasadnicze znaczenie dla analizy rozmiarów przestępczości mają trzy kwestie, które zostają sprecyzowane i rozstrzygnięte:

jakie kategorie zachowań zawierają się pod przestępstwa popełnione przez nieletnich
jakie zastosować kryteria oceny
wybranie mierników dot. badania rozmiarów przestępczości nieletnich w Polsce.

Zastosowane w pracy mierniki mają charakter różnorodny i komplementarny wobec siebie co pozwala przedstawić analizowane zagadnienia w sposób jak najszerszy.
 
Juvenile delinquency in Poland is a significant problem. The author responds to the growing need for a new perspective on this issue. The aim of the paper is to outline the extent of juvenile delinquency in Poland in the light of publicly available materials that can be used to determine it. The paper also aims to show the broader theoretical issues involved in trying to assess the extent of crime. Three issues that are clarified and resolved become crucial for the analysis of the extent of crime:

the categories of behaviour that are included under crimes committed by minors;
the assessment criteria to be applied; and
the indicators to be used to measure the extent of juvenile delinquency in Poland.

The indicators used in the paper are diverse and complementary to each other, which allows the issues analysed to be presented in the broadest possible way.
Położenie prawne Międzynarodowego Banku Inwestycyjnego
Authors: Lachs-Knothe Małgorzata
Published: April 2023

Powstanie Międzynarodowej Banku Inwestycyjnego (MBI) jest ścisle związane z realizacja kompleksowego programu integracji gospodarczej krajów członkowskich Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej. Autor przedstawia cele i funkcje MBI, klasyfikacje banków międzynarodowych, członkostwo, organy MBI i ich funkcje, strukturę organizacyjną niektórych Międzynarodowych Banków Rozwoju i Inwestycyjnych, formy prawne działalności MBI oraz podmiotowość prawnomiędzynarodową MBI.Jak wynika z powyższych rozważań MBI jest nowoczesną organizacją finansową o podobnych zasadach strukturalnych i działaniu jak inne tego typu instytucje międzynarodowe. Struktura banku i główne założenia są adekwatne do istniejących potrzeb rozwoju współpracy gospodarczej państw socjalistycznych.
 
The establishment of the International Investment Bank (IIB) is closely linked to the implementation of the comprehensive economic integration programme of the member countries of the Council for Mutual Economic Assistance. The author presents the objectives and functions of the IIB, classifications of international banks, membership, IIB bodies and their functions, the organisational structure of some International Development and Investment Banks, the legal forms of IIB activities and the legal capacity of the IIB within international law. As the foregoing discussion shows, the IIB is a modern financial organisation with similar structural principles and operations to other such international institutions. The bank’s structure and main objectives are relevant to the existing needs of the development of economic cooperation of socialist states.
Zastrzeżenia do statutów organizacji międzynarodowych
Authors: Szafarz Renata
Published: April 2023

Celem opracowania jest przedstawienie aktualnego stanu faktycznego i prawnego w dziedzinie zastrzeżeń do statutów organizacji międzynarodowych oraz wskazanie rozwiązań które mogłyby wypełnić luki występujące w systemie stworzonym przez konwencje wiedeńska tworząc wraz z nim logiczna całość. Autorka artykułu porusza kwestie dopuszczalności zgłaszania zastrzeżeń do statutów. Ponadto przedstawia zagadnienia dot. Podmiotów, które kompetentne do przyjmowania zastrzeżeń zgłaszanych do statutów i wyrażania sprzeciwów wobec nich. Kolejnym problemem są skutki prawne uchwal ww. organów w sprawie zastrzeżeń zgłoszonych do statutów. Autorka opisuje skutki sprzeciwów indywidualnych dot. zastrzeżeń złożonych do statutów. Porównuje także zwykle traktaty wielostronne ze statutami organizacji międzynarodowych pod względem częstotliwości i liczby składanych zastrzeżeń.
 
The purpose of this study is to present the current factual and legal situation in the field of reservations to the statutes of international organisations and to identify solutions that could fill the gaps in the system created by the Vienna Convention, forming a logical whole with it. The author of the article addresses the admissibility of objections to statutes. In addition, she presents issues concerning entities competent to receive objections raised to the statutes and express objections to them. Another problem is the legal effect of the resolutions of the aforementioned bodies on the objections raised to the statutes. The author describes the effects of individual objections to objections made to statutes. Typical multilateral treaties are also compared with statutes of international organisations in terms of the frequency and number of reservations made.
Odpowiedzialność podatkowa w obowiązującym prawie polskim
Authors: Gintowt-Jankowicz Maria
Published: April 2023

Problem odpowiedzialności prawnej wciąż jeszcze oczekuje na rozwiązanie przez teorie prawa. Odpowiedzialność podatkową określa w PRL prawo o zobowiązaniach podatkowych. Autor w niniejszym artykule przedstawia przepisy rozdziału drugiego dekretu z 16 maja 1946 r. o zobowiązaniach podatkowych (art. 9-22), zastąpionego przez obowiązujący obecnie dział IV dekretu z 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych, zmieniony ustawa z 16 listopada 1960 r, wraz z przepisami wykonawczymi do tych aktów prawnych. Bezpośrednim skutkiem niewykonania zobowiązania podatkowego w wyznaczonym terminie jest ustawowy obowiązek uiszczenia odsetek za zwłokę, gdy dłużnikiem jest jednostka gospodarki uspołecznionej lub dodatku za zwłokę gdy jest nim osoba fizyczna lub podmiot gospodarki nieuspołecznionej. W artykule zostają poruszone takie zagadnienia jak: odsetki (dodatki) za zwłokę, egzekucja zaległości podatkowych, prawo zastawu na majątku dłużnika oraz majątek dłużnika jako podstawa odpowiedzialności podatkowej. Wysunięte w studium postulaty zmierzają w kierunku uwzględnienia przemian społeczno-gospodarczych dokonanych i dokonujących się w naszym socjalistycznym społeczeństwie.

 

The problem of legal liability is still to be solved by legal theories. Tax liability is defined in the PRL (Polish People's Republic) by the tax liability law. In this article, the author presents the provisions of Section II of the Decree of 16 May 1946 on tax obligations (articles 9-22), superseded by the current Section IV of the Decree of 26 October 1950 on tax obligations, as amended by the Act of 16 November 1960, together with the implementing provisions of these acts. An immediate consequence of the failure to comply with the tax obligation within the prescribed period, is a statutory obligation to pay interest on arrears when the debtor is a social economy entity or a late payment surcharge when a debtor is a natural person or a non-social economy entity. The article addresses such issues as interest (surcharges) on arrears, enforcement of tax arrears, liens on the debtor's assets and the debtor's assets as a basis for the tax liability. The demands put forward in the study aim to take account of the socio-economic changes which our socialist society has undergone and continues to undergo.
Potrącenie w procesie cywilnym
Authors: Stępniak Lechosław
Published: April 2023

Zgodnie z obowiązującymi w kodeksie cywilnym przepisami, potrącenia można dokonać zawsze, jeśli spełnione są warunki ustawowe i to niezależnie od tego czy w stosunki między stronami ingerował lub ingeruje organ sądowy. Problematyka potrącenia w postępowaniu cywilnym nie została zadowalająco rozwiązana w dotychczasowej literaturze. To skłania do podjęcia jeszcze jednej próby spojrzenia na to zagadnienie. Autor nie podjął się całościowej i kompleksowej analizy procesowych instytucji, przez które realizuje się potrącenie, lecz raczej uwagi, które z materialno-prawnego punktu widzenia nasuwają się co do dyskusji toczonej przez specjalistów prawa postępowania cywilnego. Celem tego artykułu jest spojrzenie na potrącenie jako instytucji prawa materialnego z punktu widzenia norm postępowania cywilnego. Rozważania ograniczone zostaną jednak w zasadzie do problematyki potrącenia w postępowaniu rozpoznawczym I instancji i do powództwa wzajemnego.
 
According to the applicable provisions of the Civil Code, a set-off can always be made if the statutory conditions are met, and regardless of whether a judicial authority has intervened or is intervening in the relationship between the parties. The issue of set-off in civil proceedings has not been satisfactorily addressed in the literature to date. This prompts yet another attempt to look at the issue. The author has not undertaken a holistic and comprehensive analysis of the procedural institutions through which the set-off is enforced, but rather comments that, from a substantive legal point of view, come to mind as regards the discussion by specialists in civil procedure law. This article aims at looking at the set-off as a substantive law institution from the point of view of civil procedural norms. However, the consideration will be limited to the issue of set-off in the first instance proceedings and the counterclaim.
Z problematyki prawnej zagospodarowania obszarów górniczych
Authors: Lipiński Aleksander
Published: April 2023

Nieodłącznymi skutkami eksploatacji górniczej są przeobrażenia terenów znajdujących się w zasięgu jej oddziaływań. Art. 29 prawa górniczego wprowadza zasadę, że jeżeli przepis szczególny wymaga zezwolenia na istotną zmianę gospodarczego charakteru nieruchomości położonej w obrębie obszaru górniczego lub na wzniesienie albo przebudowę na tej nieruchomości trwałych budowli i urządzeń nie wchodzących w skład zakładu górniczego, udzielenie tego zezwolenia może nastąpić tylko po uzgodnieniu z okręgowym urzędem górniczym. W praktyce mogą jednak powstać trudności z ustaleniem czy określony obiekt budowlany wchodzi w skład zakładu górniczego czy też nie, zwłaszcza, że obiektami tymi mogą być obiekty budowlanego zaliczane zarówno do budownictwa powszechnego jak i specjalnego. Należy się zastanowić nad zakresami takich pojęć jak wzniesienie lub przebudowa. Autor ponadto próbuje odpowiedzieć także na pytanie co właściwie oznacza pojęcie „istotna zmiana gospodarczego charakteru nieruchomości”.
 
The inherent consequences of mining operations are the transformation of the areas within the range of its impacts. Article 29 of the Mining Law introduces the principle that if a special provision requires an authorisation for a substantial change in the economic nature of a property located within a mining area or for the erection or reconstruction on that property of permanent structures and equipment that do not form part of the mining plant, this authorisation may only be granted with the agreement of the district mining office. In practice, however, difficulties may arise in determining whether or not a particular building is part of a mining facility, especially as the facilities may be classified as the both general and special design. Consideration needs to be given to the scope of terms such as erection or redevelopment. Furthermore, the author also attempts to answer the question of what is meant by the term 'substantial change in the economic nature of the property'.
Zagadnienia przewidywania przyszłego kształtu przestępczości w Polsce
Authors: Jasiński Jerzy
Published: April 2023

Autor artykułu podejmuje się próby przewidzenia przyszłego kształtu przestępczości w Polsce. Badania prognostyczne w tej materii można podzielić na trzy zasadnicze grupy. Pierwsza, historycznie najstarsza zalicza badania zmierzające do przewidywania recydywy. Druga, zakłada badania , które mają na celu przewidzenie przyszłej przestępczości u osób, którzy jeszcze nie popełnili żadnego przestępstwa. Trzecia grupa traktuje przestępczość jako zjawisko masowe. Autor artykułu skupia się na badaniach tej trzeciej grupy ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonych w Polsce.
 
The author of the article attempts to predict the future shape of crime in Poland. The predictive research on this matter can be divided into three main groups. The first group, historically the oldest one, includes research aimed at predicting recidivism. The second group, involves research, which aims to predict future criminality in people who have not yet committed any crime. The third group treats crime as a mass phenomenon. The author of this article focuses on the research of this third group with particular attention to research conducted in Poland.
Badania nad sytuacją gospodarstw spadkowych w wybranych powiatach województw: bydgoskiego, rzeszowskiego, szczecińskiego i warszawskiego
Authors: Gruberska Marta , Mościcki Bolesław
Published: April 2023

Autorzy artykułu przedstawiają stan gospodarstw spadkowych w wybranych powiatach przed wprowadzeniem zmian w kodeksie cywilnym z 1971 r. oraz przed wydaniem ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, także z 1971 r. Badania dotyczą gospodarstw spadkowych, których właściciele zmarli po 5 lipca 1963 r., tj. pod rządem przepisów o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych. Gospodarstwa podzielono na dwie grupy, w którym kryterium było obowiązywanie bądź brak ww. przepisów ustawowych. Autorzy artykułu próbują ustalić, czy gospodarstwa są użytkowane w całości przez spadkobierców, czy też uległy podziałowi. Badanie tej materii pozwala na ocenę czy przyjęte w nowelizacji kodeksu cywilnego przepisy, spełniły swoje zadanie.
 
The authors of the article present the status of inheritance farms in selected poviats before the introduction of the amendments to the Civil Code of 1971 and before the issuance of the 1971 Act on the Regulation of Farm Ownership. The research concerns inheritance farms, the owners of which died after 05.07.1963, i.e. under the government of the provisions on the restriction of the division of farms. Farms were divided into two groups, where the criterion was whether or not the above-mentioned statutory provisions were in force. The authors of the article try to establish whether the farms are used entirely by the heirs or whether they have been subdivided. The analysis of this matter makes it possible to assess whether the provisions adopted in the amendment to the Civil Code, have served their purpose.
Rola umowy w ustalaniu wynagrodzenia za pracę
Authors: Seweryński Michał
Published: April 2023

W momencie zawierania umowy o pracę musi zostać określone prawo pracownika do wynagrodzenia. Na przełomie XVIII i XIX w. wynagrodzenie ustalono wyłącznie techniką umowną. Powstanie i rozwój ruchu zawodowych doprowadziły do wytworzenia się praktyki zawierania układów zbiorowych pracy. Ustalenie wynagrodzenia za pracę może się odbywać także techniką ustawową. We współczesnej praktyce stosunków pracy stosuje się w celu ustalenia wynagrodzenia kombinacją wszystkich opisanych technik. Dzieje się tak zwłaszcza w krajach kapitalistycznych. Zagadnienie roli techniki umownej ustalania wynagrodzeń za pracę staje się szczególnie doniosłe i interesujące w warunkach szeroko rozwiniętej normatywnej regulacji płac w państwie socjalistycznym.
Kompetencje rad zakładowych w zakresie ochrony trwałości stosunku pracy w Republice Federalnej Niemiec
Authors: Matey Maria
Published: April 2023

Autor artykułu przedstawia charakterystykę prawną modelu kompetencji rad zakładowych w RFN w zakresie ochrony trwałości stosunku pracy. Poza ewolucją tego modelu w ciągu półwiecza, autor możliwie kompletnie przedstawia zarys jego prawnego funkcjonowania po reformie z 1972 r. Rady zakładowe w Republice Federalnej Niemiec nie są organami związków zawodowych, lecz sui generis organami zakładów pracy. Autor przedstawia nam m. in. zagadnienia dot. ewolucji prawa niemieckiego w dziedzinie ingerencji rad zakładowych w sprawy zwolnień pracowników (lata 1920-1952), aktualny model prawny ingerencji rad zakładowych w rozwiązywaniu stosunków pracy w RFN, wypowiedzenie społecznie nieuzasadnione, obowiązek pracodawcy zasięgnięcia przed każdym zwolnieniem pracownika opinii rady zakładowej, prawo sprzeciwu rady zakładowej, negocjowany wymóg zgody rady zakładowej na zwolnienie pracownika, protest pracownika do rady zakładowej przeciw wypowiedzeniu społecznie nieuzasadnionemu.
Znaczenie Związkowego Trybunału Konstytucyjnego w ustroju konstytucyjnym Republiki Federalnej Niemiec
Authors: Góralski Witold
Published: April 2023

Układ RFN z NRD był jednym z elementów tzw. wschodniej polityki rządu RFN, sprzyjającej odprężeniu i regulacji stosunków politycznych w Europie. Wniosek Rządu Bawarskiego uzależniał realizacje układu od orzeczenia Związkowego Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ Trybunał, zgodnie z art. 93 pkt 1 ust. 2 ustawy zasadniczej był kompetentny do oceny zgodności układu z konstytucją i władny uznać go za nieważny, a tym samym wyłączyć go z systemu obowiązującego prawa. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza ujmuje prawne podstawy działalności Związkowego Trybunału Konstytutycjnego, właściwość rzeczową, skład, organizacje, postępowanie oraz moc wiążąca jego orzeczeń. Część druga zawiera naalizę funkcji, jakie wypełnia Trybunał w systemie prawa i konstytucyjnym ustroju państwa. Przy analizie tak podstaw prawnych działalności Trybunału, jak i jego funkcji w konstytucyjnym ustroju RFN, posłużono się metodą prawno-dogmatyczną, bez szerszego odwołania się do orzecznictwa Trybunału.
Problem roli Sejmu w procesie ustawodawczym
Authors: Mazur Jacek
Published: April 2023

The paper is an attempt at analysing how the actual legislative process bears upon the role the Sejm plays there and the execution of its competence. Availing of ceratin assumptions of the theory of decision the author has pointed to the fact that the decision-making process (and the legislative process as well) is always the process of data-processing. Therefore, futheron the paper deals with the problem of information indispensable to the Sejm to make legislative decisions. Having made an attempt to ascertain with what information the organ can and should be furnished, both in terms of subject matter (point I) and form (point II), the author has come to the following general conclusions:— the distinction should be made into particular aspects of the guiding state decisions: the axiological (political), praxiological (expert) and social one;— in its work the Sejm should lay the strongest stress on the social aspect of the discussed bills;— in the legislative process the Sejm is to formulate the social aspect in an authoritative manner and confront the former with expert assessment of the administration, finally to exert supervision over the correct approach to both axiological and praxiological aspects of the discussed bills;— The required amount of expertise on the part of the deputies can be reduced when the social aspect of the resolution is to be formulated;— this information is substantial and indispensable which would enable the Sejm to make a final selection among at least two variants of a resolution that have been formulated either by the organ which is the author of the respective bill or by the Sejm, on the basis of the information it previously had or received;— the information the Sejm is provided with should be synthetizing, clear, true and quickly purveyed, selected among fragmentary, uncertain and detailed materials;— moreover the deputies should have an opportunity to obtain more detailed documentation at any request.The analysis of the actual operation of the Sejm (point III) has pointed out that it is not provided with information that meets the above requirements. This results in the situation when the legislature depends on the organs which submit their bills.In the final part of the paper (point IV) the author has discussed in brief those limitations of the role the Sejm plays in the legislative process which are of political nature. E.g. those which hinder the deputies from far reaching motions relating to the subject matter rather than stylistic or editorial aspects of the bills. It seems that this is due to the conviction which is common among the deputies, that the bills submitted by the Council of Ministers have already been aproved by the top party authorities.
Starania o ustawę. Studium jednego przypadku
Authors: Szmyt Andrzej
Published: April 2023

Referring to the Act of September 27, 1973 on the old age pensions for artists and their families, the author of this paper has analysed the endeavours after political decisions, that took several years, and were indispensable to carry out the respective legislation. According to the Constitution an obligation arises to enact a law and extend the rights to those groups which were deprived of them (under the Article 60 and 65 of the Constitution — according to the previous numbering). Moreover, the standpoint of the Sejm, as expressed in its resolution, precludes a possibly different government assessment as to the necessity to enact law (in a form of an act). It has also been stated that when opposing the attempts of the administration to be commissioned to issue a decree that would regulat'd the whole problem, both the deputies and artists considered the latter to be within the scope of legislation and therefore the Sejm should ensure that appropriate measures be taken. The author has concluded by saying that the ”problem” of the act was neither of financial or social nature, nor the outcome of the state pensions policy, nor the manifestation of the state’s attitude towards culture. On the one hand the problem arose because the act was treated as an expedient of the policy towards artists, and on the other, because the latter referred to civil rights in this respect. According to the author there was the interdependence between the pace of endeavours after the act and the political climate at the time. He has also pointed to the interdependence between the standpoint of the party and the legal guarantees that the constitution is enforced and the Sejm holds a superior position. The author has stressed how important that' incident was both for democratizing the legislative function (i. e. the extension of the circle of legal subjects, the commitment of the public opinion, availing of those legal measures that are rich in democratic contents) and enriching the attitudes (in terms of subject-matter) towards the act on old age pensions, particularly the significant role the Sejm and artists played.
Funkcje polityczne parlamentu w Republice Austriackiej
Authors: Wiśniewska-Waniek Danuta
Published: April 2023

The republican Austrian parliamentarianism has been in a state of permanent crisis since the day it was brought to existence by the Constitution of 1920. Generally speaking, this was due to the fact that the model of liberal parliamentarianism, set up by the constitution, has never corresponded to the requirements and aspirations of the political parties which in 1919 and 1945 stood behind all endeavours after reviving the Austrian state.In the last thirty years the period between 1945—664 witnessed the decline of the functions of the National Council (Nationalrat), whereas in 1966—76 the situation improved to the benefit of the latter. Nevertheless due mention should be made that the revival of the parliamentarianism, after a transfer had been made in Austria into one-party system, brought about the emergence of a new model of parliamentarianism, where authority rested with the government, the party and pressure groups. Consequently the parliament could not remain insensitive to this transformation. The latter resulted in present political functions and the form of constitutional functions, which were the outcome of the changing political situation in the country. Thus the division into three bodies of authority was retained (this, however, did not protect against the overgrowth of the latter), and the reform of the parliament was carried out. When its position in the political system was being established, there was oscilating between „modernizing” on the one hand and limitation of its constitutional powers on the other. The modernizing stood for a new role that the Council was endowed with — i.e. to articulate the interests of the party and pressure groups rather than the nation. With the assistance of the former two the Ausrian parliament became one of the most significant stabilizers of the existing system of political forces. It has transformed from a resolving and supervising organ into an institution which, within a determined political framework, is to safeguard the inviolability of the capitalist system. Thus determined positionnof the Council has already, become permanent within the political system and no changes should be expected in this respect. This is guaranteed by constantly increasing tasks of the state relating to socio-economic issues, as well as by the class-interests of the ruling forces.
Kształtowanie struktury rządu w państwie socjalistycznym
Authors: Grzybowski Marian
Published: April 2023

The majority of the constitutions of the European socialist states comprise only brief regulations as to the structure and principles behind the functioning of the government. They provide for appropriate formation of a government and vest adequate powers in this respect both with the parliament and the top presiding organ — though with regard to a limited range of problems and temporarily — between the sessions or subsequent terms of the parliament. Both the execution of the powers pertaining to the formation of the government and the ratification of the resolutions passed by the top presiding organ, which concern the membership of the government, furnish the parliament with an opportunity to participate in the formation of the top executive-managing organ. The exceptions to the rule embrace the constitutional provisions of Czechoslovakia (of 1960 and 1968). Jugoslavia (of 1953, 1963 and 1974 — which are in force at present) and Rumania (after the amendments of 1974) where the power to decide about the composition of the government (in Jugoslavia — The Federal Executive Council) has been vested with the president. In Rumania the situation is most complex — the decisions on the formation of the government “in concreto” have been devided among the Grand National Assembly, the Council of State and its president. Under the circumstances when the actual composition of the government is determined by other state organ than the parliament, in terms of the powers vested with the socialist parliament, the latter’s directions which regulate the structure and operation of the top executive-managing organ, are of outstanding significance. However as soon as the regulations are ranked as an act, the structure of the government becomes more stable in legal terms, and the resolutions passed by the parliament, president or the top presiding organ, pertaining to the composition of the government “in concreto”, gain in firm foundations. In this connection a comprehensive statute (in a form of a special “act on government”) seems to be an optimal solution. In several socialist countries the tradition of such a statute has been of a long standing (in the German Democratic Republic).
Przesłanki ekstradycyjne w prawie polskim
Authors: Gardocka Teresa
Published: April 2023

The article ennumerates extradition prerequisites provided for by the Polish law in force. In extradition law there are two points of reference: interior extradition law (the provisions of the code of penal proceedings and the Article 118 of the penal code) and international agreements, which distinctly fall into two groups: those signed before and after the Second World War (with socialist countries). Both types of regulations are mutually exclusive: the agreement between the states excludes the application of interior law with regard to matters covered by the provisions of the former. This indicates firstly that interior regulations settle the questions not provided for by an agreement, secondly, that the interior law can serve as sufficient grounds for extradition if it is impossible by virtue of an international agreement.The Polish law of extradition embraces the following prerequisites: the extraditable nature of offences, amenability to punishment of an act in the claiming country and the one summoned to extradite, appropriate age level of a fugitive (provided by the agreement), admissibility of prosecution (the existence of premises to take action) in the countries concerned,, necessity to substantiate a charge (in Poland explicitly provided so only in the treaties signed with the USA and Great Britain), the offence is not of political nature (this prerequisite does not appear in agreements signed with the socialist countries), the extraditable is not of Polish nationality or has not been granted political asylum, an offence has not been committed in the territory of the Polish People’s Republic.The extradition prerequisites may be of either absolute (the ascertainment makes extradition impossible) or relative nature (can be referred to as grounds for a claim to be rejected). According to the provisions of the code of penal proceedings only Polish nationality or asylum granted by the Polish People’s Republic are distinctly the impedements of absolute nature. In the article an opinion has been expressed that since the Article 11 of the code of penal proceedings does not provide the prerequisites of legal process, then extradition is inadmissible. In the agreements signed by Poland the greater number of premises are of absolute nature, i.e. they concern an obligatory extradition first of all.Moreover the premises may be removable (by the action of the summoned state) or not. In Polish jurisdiction the removable ones comprise: the impedement of nationality (when it was obtained otherwise them by birth) and territorial asylum (in author’s opinion — under all circumstances).
Rola ofiary w genezie przestępstwa zgwałcenia (w świetle badań zagranicznych i polskich)
Authors: Bieńkowska Ewa
Published: April 2023

The article presents the outcome of a study on the role a victim plays in originating the crime of rape. The aim of the study was to determine if and in what manner the victim contributes to conceiving and accomplishment of criminal intent. Accordingly, the scholars attempt at selection and specification of factors behind the predisposition of a person to become a victim of a rape, since this can be conducive to the committal of the crime.The article covers all that has been determined with regard to the behaviour of victims before the crime was committed, particularly that which directly bore on them being chosen an object of perpetrator’s attack. Further, it has been shown how the victim’s contribution to the committal of the rape is due to the victim’s certain socio-psychic features, and an earlier relationship, particularly of personal nature, with the perpetrator. Next, the problem of resistance or nonresistance on the part of the victim during the attack has been discussed in relation to the interpretation of this resistance by the perpetrator (the problem of actual or simulated resistance).A survey has also been made of recent trends to change the methodology and assessment of research on rape victims, arising due to the discussion on psychological and social effects of rapes on their victims.Hence ensuing conclusions are applicable in practice, particularly with regard to: 1) the improvement of the operation of the prosecuting organs and the administration of justice, 2) increased knowledge on the causes of rapes, and 3) possibilities of further development of methods towards efficient preventiveness and fight against these crimes.
Procesowocywilne aspekty ochrony prawnej konsumenta. (Konstrukcje, instytucje, problemy)
Authors: Piasecki Kazimierz
Published: April 2023

Procedural regulations that provide a citizen with easily accessible, quick and efficatious protection, of his rights are one of the basic questions ensuing from the protection of the consumer.The traditional system of protection where a person concerned is required to take action in order to put its mechanisms and measures in motion (this is, in fact, how the existing civil law judical protection functions) becomes ineffective under the circumstances of opaque market, where both the consumer and the contracting party are not on equal terms, since the latter is better organized and experienced in transactions of various kinds.Consequently, the consumer becomes confused by his inferior position towards the producer, dealer, or the party rendering services and this results in a blocade of instruments provided for his protection. Moreover, he is neither aware of his rights nor strong enough to exercise them, since this is frequently time consuming and ardous. Therefore the protection mechanisms become formalized — being merely potentially at the disposal of the person concerned.The shortcomings of the consumer protection are due to, among others, the deteriorated efficiency of the civil law mechanisms provided to protect the consumer in the market, and this should be improved. In this connection three opinions are presented below, since they concern the discussed problems.The first study is a concise introduction into the subject matter and points to the complexity of problems ensuing from the procedural protection of the consumer, as well as to a great number of possible measures to improve the status quo, the more so that in this respect there exist proposals, constructions and trends in other legal systems.The two remaining studies are of a more analytic nature and deal with specified questions. The article by S. Piątek sheds some light on complaints-handling procedures, and how they relate to the consumer protection by civil law — from the point of view of a specialist in administrative law. The study by F. Zedler pertains to the same subject, which is considered controvelsial by specialists in the administrative and civil law. He tackles this problem from the point of view of both principles of judicial proceedings provided by civil law, and jurisprudence, as related to judicial proceedings. Further on the author analyses the existing system of the consumer protection against the administrative execution of dues from state enterprises. In the final part of the study it is assessed if claims put before courts by consumers are effective, next precise postulates of improvements and changes in this respect are put forward, which are similar to certain trains signalled by K. Piasecki in the first study.