Επιδράσεις ρυθμιστών αύξησης προ- και μετασυλλεκτικά σε καρπούς ελιάς (Olea europeae L.) διαφόρων σταδίων ωριμότητας
Authors: Καυκαλέτου Μίνα 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να μελετηθούν οι επιδράσεις ρυθμιστών αύξησης σε μεταβολές φυσιολογικών και βιοχημικών διεργασιών, κατά την ωρίμανση του ελαιόκαρπου και πιθανές συσχετίσεις των διεργασιών αυτών με ποιοτικά χαρακτηριστικά. Στο Κεφάλαιο 1 μελετηθήκαν φυσιολογικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά κατά την ωρίμανση καρπών ‘Κορωνέικης’, σε δύο καλλιεργητικές περιόδους. Σε καρπούς διαφορετικών σταδίων ωριμότητας εκτιμήθηκαν η ελαιοπεριεκτικότητα, το προφίλ των λιπαρών οξέων, οι συνολικές και μεμονωμένες αντιοξειδωτικές ουσίες (μεμονωμένα φαινολικά συστατικά και α-τοκοφερόλη), καθώς και η ένταση της αναπνοής και η έκλυση του αιθυλενίου από τους καρπούς. Θετικές συσχετίσεις παρατηρήθηκαν μεταξύ των χαρακτηριστικών που είχαν παρόμοια τάση κατά την ωρίμανση, και αντιστρόφως. Ταυτόχρονα, εκτιμήθηκε η φωτοσυνθετική δραστηριότητα των φύλλων σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση των σακχάρων στα φύλλα και στους καρπούς. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι κατά την ωρίμανση των καρπών, η φωτοσυνθετική δραστηριότητα των φύλλων, εκτιμώμενη ως πρόσληψη CO2, και η στοματική αγωγιμότητα δεν παρουσίασαν σημαντικές μεταβολές. Οι τιμές της γλυκόζης και της σακχαρόζης στα φύλλα και τους καρπούς είχαν παρόμοια πτωτική τάση κατά την ωρίμανση των καρπών. Την ίδια περίοδο που παρατηρήθηκε η αύξηση της ελαιοπεριεκτικότητας στους καρπούς, μειώθηκε η συγκέντρωση της φρουκτόζης στα φύλλα και αυξήθηκε της μαννιτόλης (MAN). Προσυλλεκτικές επεμβάσεις με ΜΑΝ υποστήριξαν το σημαντικό ρόλο της τελευταίας στη συσσώρευση του λαδιού στους καρπούς. Στο Κεφάλαιο 2 (Πείραμα Α) εκτιμήθηκαν οι επιδράσεις των προσυλλεκτικών επεμβάσεων με αψισικό οξύ (ΑΒΑ), αιθυλενοπαράγωγο Ethephon (ETH) και παρεμποδιστή σύνθεσης του αιθυλενίου ReTain (δραστική ουσία αμινο-εθοξυ-βινυλ-γλυσίνη ή AVG), σε καρπούς ‘Κορωνέικης’ διαφόρων σταδίων ωριμότητας. Οι επιδράσεις των επεμβάσεων επί της ελαιοπεριεκτικότητας, του προφίλ των λιπαρών οξέων και των ολικών και μεμονωμένων φαινολικών ουσιών εκτιμήθηκαν κατά την αποθήκευση των καρπών στους 20 οC. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι επεμβάσεις με ΑΒΑ και ΕΤΗ, στα τελευταία στάδια ωριμότητας οδήγησαν σε καρπόπτωση και φυλλόπτωση. Κατά την αποθήκευση των καρπών στους 20 οC, αυξήθηκαν οι τιμές των ολικών φαινολικών (ΤΡ) και της ολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας (TAC). Ωστόσο, οι μεταβολές των μεμονωμένων φαινολικών συστατικών δεν ακολούθησαν κάποια συγκεκριμένη τάση. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκαν μεταβολές στο προφίλ των λιπαρών οξέων. Στο Πείραμα Β του Κεφαλαίου 2, μελετήθηκαν οι επιδράσεις των προσυλλεκτικών επεμβάσεων με ναφθαλινοξικό οξύ (ΝΑΑ), ΕΤΗ και του συνδυασμού ΝΑΑ και ΕΤΗ, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με την εφαρμογή δακτυλίωσης, σε χαρακτηριστικά καρπών ‘Κορωνέικης’. Οι επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν όταν οι ελιές βρίσκονταν στο στάδιο του γαλακτώματος και η εκτίμηση των επιδράσεων τους έγινε κατά τη συγκομιδή ~1 μήνα μετά. Οι επεμβάσεις με ΝΑΑ και ΕΤΗ, καθώς και η δακτυλίωση δεν άσκησαν καμία επίδραση στο χρώμα του φλοιού και στη ένταση της αναπνοής. Το ΕΤΗ αύξησε την έκλυση του ενδογενούς αιθυλενίου των καρπών. Τόσο το ΕΤΗ όσο και η δακτυλίωση επέδρασαν επί της ελαιοπεριεκτικότητας των καρπών. Το ΝΑΑ, στη χαμηλότερη συγκέντρωση, αύξησε τις τιμές των ΤΡ και της TAC. Αντίθετα, οι μεταβολές των λιπαρών οξέων δεν ακολούθησαν κάποια συγκεκριμένη τάση υπό την επίδραση των επεμβάσεων ή/και της δακτυλίωσης. Στο Κεφάλαιο 3, μελετήθηκαν οι μετασυλλεκτικές επιδράσεις του αιθυλενίου με συνεχή χειρισμό, σε θερμοκρασία 20 οC, για χρονικό διάστημα έως 10 ημέρες, σε πράσινους καρπούς ‘Κονσερβολιάς’. Η εφαρμογή αυξανόμενων συγκεντρώσεων αιθυλενίου, αποτέλεσε το Πείραμα Α του Κεφαλαίου 3, όπου παρατηρήθηκε ότι η υψηλότερη συγκέντρωση του αιθυλενίου παρεμπόδισε την ανάπτυξη του κόκκινου χρώματος στο φλοιό και αύξησε τη συνεκτικότητα (F). Στο Πείραμα Β του ίδιου κεφαλαίου, μελετήθηκαν οι μεμονωμένες επιδράσεις του αιθυλενίου, του παρεμποδιστή της σύνθεσής του AVG, καθώς και των παρεμποδιστών της δράσης του 1-μεθυλοκυκλοπροπένιο (1-MCP) και νιτρικού αργύρου, επί του χρώματος, της F και της έντασης της αναπνοής των καρπών. Το αιθυλένιο αύξησε την F, τις πρώτες ώρες του χειρισμού και διατήρησε την ένταση της αναπνοής σε σταθερά υψηλά επίπεδα μέχρι την 5η ημέρα. Οι παρεμποδιστές επέδρασαν κατά τρόπο αντίθετο του αιθυλενίου στη F και στην αναπνοή. Στο Πείραμα Γ του Κεφαλαίου 3 εξετάσθηκε η συνεχής επίδραση του αιθυλενίου, μετά από χειρισμό με ή χωρίς 1-MCP, καθώς και του συνδυασμού τους, σε επιμέρους χαρακτηριστικά του κυτταρικού τοιχώματος, με σκοπό να εξηγηθεί η αύξηση της F. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αύξηση της F μπορεί να αποδοθεί στην ενίσχυση των κυτταρικών τοιχωμάτων εγγύτερα της επιδερμίδας των καρπών. Τα αποτελέσματα υποστηρίχθηκαν και από μικροσκοπικές παρατηρήσεις. Επιπλέον, στο Πείραμα Γ, εκτιμήθηκαν οι ολικές και οι μεμονωμένες φαινολικές ουσίες. Στους καρπούς όλων των επεμβάσεων, οι τιμές των ΤΡ, της TAC και της ελευρωπαΐνης παρουσίασαν παρόμοια τάση αλλαγών. Οι διακυμάνσεις που παρατηρήθηκαν στις τιμές των υπόλοιπων φαινολικών ουσιών δεν είχαν σταθερή τάση και δεν εκτιμήθηκαν στατιστικά σημαντικές.