Επιδημιολογική μελέτη των τροφογενών νοσημάτων στον νομό Άρτας ( Ήπειρος)
Authors: Νάκας Σπυρίδων 
Published: January 2014

Οι τροφιμογενείς λοιμώξεις είναι ένα παγκοσμίως διαδεδομένο πρόβλημα. Στις Η.Π.Α παρατηρούνται περίπου 76.000.000 περιστατικά τέτοιων νοσημάτων κάθε έτος, από τα οποία τα 325.000 περιστατικά νοσηλεύονται σε νοσοκομεία και σημειώνονται γύρω στους 5.000 θανάτους. Στις Η.Π.Α το ετήσιο κόστος (ιατρικές δαπάνες, μείωση παραγωγικότητας) ανέρχεται σε 37,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις διεθνώς μιλούν για σημαντική αύξηση των κρουσμάτων. Ο όρος τροφογενή νοσήματα αναφέρεται στα νοσήματα που προκαλούνται από την κατανάλωση τροφίμων και νερού. Τα νοσήματα αυτά οφείλονται σε διάφορους παράγοντες όπως:βακτήρια(Salmonella sp.,Staphylococcus aureus ,Campylobacter jejuni,Clostridium perfringens, Vibrio parahemolyticus, Shigella sp.,E.coli Ο157:Η7 ) ,ιοί, παράσιτα(Cryptosporidium sp) ,μύκητες (μυκοτοξίνες), prions (BSE), θαλάσσιες βιοτοξίνες, χημικές τοξικές ουσίες, ραδιενεργοί παράγοντες.Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η καταγραφή για χρονικό διάστημα δύο ετών των τροφογενών νοσημάτων προκειμένου να εκτιμηθεί η επίπτωση τους στην περιοχή του νομού Άρτας. Αυτό επιτεύχθηκε με την εφαρμογή ενός ειδικού ερωτηματολογίου που πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεφωνικής συνέντευξης και στο τέλος έγινε η σύγκριση των αποτελεσμάτων με δεδομένα ανάλογων ερευνών. Ο νομός της Άρτας έχει περίπου 75.000 κατοίκους. Τα άτομα που επιλέχθηκαν υπεβλήθησαν σε συνέντευξη με την χρησιμοποίηση ενός τυποποιημένου ερωτηματολογίου ειδικά σχεδιασμένου για αυτή την μελέτη. Η έρευνα διεξήχθη τηλεφωνικά βασιζόμενη σε ένα τυποποιημένο ερωτηματολόγιο.Η έρευνα χωρίσθηκε σε δυο περιόδους κατά τις οποίες πραγματοποιήθηκαν τηλεφωνικές συνεντεύξεις σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού του νομού Άρτας.Ά περίοδος: Η έρευνα έγινε στο διάστημα 8/9/2006-30/12/2006 και εκλήθησαν τηλεφωνικά: 1058 άτομα απάντησαν. Συμμετείχαν στην έρευνα: 258 (περίπου το 25%). Απάντησαν θετικά: (ότι είχαν συμπτώματα): 21 άτομα (8,14% από όσους συμμετείχαν). Δεν απάντησαν στην κλίση ή απάντησαν αλλά δεν συμμετείχαν στην έρευνα : 800 άτομα΄Β περίοδος: η έρευνα έγινε στο διάστημα 3/2007-9/2007και εκλήθησαν τηλεφωνικά : 1029 άτομα απάντησαν στην κληση: 516 απάντησαν. Συμμετείχαν στην έρευνα: 123 (περίπου το 12 %)απάντησαν θετικά: (ότι είχαν συμπτώματα): 11 άτομα (9% από όσους απάντησαν). Δεν απάντησαν στην κλήση ή απάντησαν αλλά δεν συμμετείχαν στην ερευνά : 906 άτομα. Τα άτομα επιλέχθηκαν με συστηματική δειγματοληψία .Η έρευνα έγινε μέσω του τηλεφωνικού ονομαστικού καταλόγου νομού Άρτας, άρχισε από το γράμμα Α και ανά 5 ονόματα πραγματοποιούνταν και μια κλήση. Από κάθε γράμμα κλήθηκαν τηλέφωνα ανάλογα με το πόσα ονόματα περιλάμβανε το κάθε γράμμα στο σύνολο του καταλόγου. Έγινε δηλαδή αναγωγή από το σύνολο των τηλεφώνων του νομού Άρτας στο ποσοστό % που αντιστοιχούσε σε κάθε γράμμα .Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας συμπεραίνονται τα ακόλουθα:1. Διαπιστώνεται ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που είχαν συμπτώματα διατροφικής ασθένειας 2. Παρατηρείται υποεκτίμηση του πραγματικού αριθμού των κρουσμάτων 3. Προσβάλλονται περισσότερο α) οι κάτοικοι των αστικών περιοχών, β) η ηλικιακή ομάδα που έδωσε τις περισσότερες θετικές απαντήσεις ήταν αυτή των 15-44 ετών, γ) η κατηγορία με μορφωτικό επίπεδο 6-12 έτη έδωσε τις περισσότερες θετικές απαντήσεις, δ) οι περισσότεροι από αυτούς που απάντησαν θετικά ασχολούνταν με τα οικιακά, ε) οι περισσότεροι από αυτούς που απάντησαν θετικά πήγαν σε γιατρό κατά την εκδήλωση της νόσου, στους περισσότερους από αυτούς που απάντησαν θετικά δεν έγιναν εξετάσεις ούτε χορηγήθηκαν φάρμακα, ζ) τα ύποπτα τρόφιμα που ενδεχομένως προκάλεσαν τροφιμογενή ασθένεια ήταν το κρέας και το παγωτό, η) τα ύποπτα τρόφιμα που ενδεχομένως προκάλεσαν τροφιμογενή ασθένεια καταναλώθηκαν σχεδόν σε ίδια αναλογία στο σπίτι ή σε εστιατόριο 4. Είναι κατανοητό ότι δημιουργείται η ανάγκη πλήρους και λεπτομερούς καταγραφής σε εθνικό επίπεδο όλων των κρουσμάτων των τροφιμογενών νοσημάτων σε ετήσια βάση 5. Όσον αφορά την παρούσα μελέτη και τα αποτελέσματά της προτείνονται μερικοί τρόποι για την βελτίωση του συστήματος παρακολούθησης των τροφιμογενών λοιμώξεων: α) ενημέρωση του πληθυσμού της χώρας αλλά και του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, β) αξιολόγηση των καταγραφών από τις τοπικές αρχές και ταξινόμηση ανάλογα με την σοβαρότητα, γ) ανάπτυξη κριτηρίων για τη μεθοδολογία έρευνας περιστατικών, δ) απαίτηση μιας τουλάχιστον συνέντευξης από τον ασθενή βασισμένη σε ένα κοινό και ενιαίο για όλη την Ελλάδα ερωτηματολόγιο, ε) εκπαίδευση ομάδων εποπτείας του συστήματος παρακολούθησης στις σύγχρονες τεχνικές έρευνας περιστατικών, ζ) διοχέτευση αναφορών και περιστατικών σε ενιαίο διαδικτυακό(web–based system) Εθνικό Σύστημα, η) εκπαίδευση όλων των εμπλεκομένων με τον χειρισμό των τροφίμων φορέων στις ορθές πρακτικές χειρισμού τροφίμων και υγιεινής, εκπαίδευση όλου του πληθυσμού σε θέματα υγιεινής των τροφίμων.