bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
MỨC ĐỘ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN CỦA SINH VIÊN ĐIỀU DƯỠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI NGUYÊN
Authors: Nguyễn Hoàng Long , Vũ Dũng , Ngô Xuân Long
Published: March 2023

Đặt vấn đề: Hài lòng với cuộc sống là nhận thức, cảm giác hoặc thái độ tích cực của một cá nhân về cuộc sống của họ. Có rất nhiều yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến mức độ hài lòng cuộc sống của mỗi người nói chung cũng như của sinh viên điều dưỡng nói riêng. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này với hai mục tiêu (1) mô tả mức độ hài lòng cuộc sống của sinh viên điều dưỡng trường và (2) tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến mức độ hài lòng cuộc sống trên đối tượng này. Đối tượng và phương pháp: Phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang tiến hành trên 401 sinh viên điều dưỡng (chính quy và vừa làm vừa học) của trường Đại học Y Dược Thái Nguyên năm 2022. Mức độ hài lòng cuộc sống được đánh giá bằng bộ công cụ Satisfaction with Life Scale. Bộ công cụ gồm 7 câu hỏi, cho điểm đánh giá từ 0 đến 35 điểm. Điểm càng cao cho thấy mức độ hài lòng với cuộc sống càng lớn. Kết quả: điểm trung bình hài lòng cuộc sống là 22,31 ± 5,74. Phân bổ tỷ lệ mức độ hài lòng của nhóm đối tượng nghiên cứu là khá hài lòng chiếm 32,9%, hài lòng chiếm 29,4%, và cực kỳ hài lòng chiếm 2,2%. Ở chiều ngược lại, tỷ lệ khá không hài lòng là 17,7%, không hài lòng là 9,7% và cực kỳ không hài lòng là 1,2%. Điểm trung bình mức độ hài lòng cuộc sống của sinh viên vừa làm vừa học cao hơn có ý nghĩa thống kê so với sinh viên chính quy. Ngoài ra có sự khác nhau có ý nghĩa thống kê mức độ hài lòng ở nhóm sinh viên năm nhất, hai, ba và bốn. Trong đó sinh viên năm thứ tư có mức độ hài lòng cao nhất. Không có mối tương quan giữa tuổi và mức độ hài lòng cuộc sống của sinh viên điều dưỡng trong nghiên cứu này (r = 0,17 p < 0,001). Kết luận: Điểm hài lòng cuộc sống của sinh viên điều dưỡng ở mức trung bình, ở nhóm sinh viên vừa làm vừa học cao hơn chính quy và khác nhau ở các nhóm sinh viên năm nhất, hai, ba và bốn. Sinh viên tuổi càng cao thì mức độ hài lòng với cuộc sống càng lớn.
ĐẶC ĐIỂM NỤ CƯỜI NHÓM SINH VIÊN NĂM NHẤT TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Authors: Tăng Văn Ngọc , Chu Thị Quỳnh Hương , Lưu Văn Tường
Published: March 2023

Mục tiêu: mô tả đặc điểm nụ cười của nhóm sinh viên năm nhất Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đối tượng và phương pháp: nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 96 ảnh thẳng chuẩn hóa nụ cười của sinh viên tuổi 18-20, trong đó có 39 nam, 57 nữ. Phân tích ảnh nụ cười theo đặc điểm về đường cười, cung cười, độ cong môi trên, mức độ hiển thị răng hàm dưới khi cười. Kết quả: tỷ lệ đối tượng có đường cong môi trên khi cười dương 41,7%, tỷ lệ này ở nữ là 50,9% cao hơn nam 28,2%. Tỷ lệ cười có lộ răng hàm dưới là 75%, tỷ lệ này ở nữ là 82,1% cao hơn ở nam là 70,2%.  Tỷ lệ đối tượng có đường cười cao là 34,4%, ở nữ là 40,4% nam là 25,7%. Tỷ lệ đối tượng có cung cười song song là 50,0% và cung cười phẳng là 30,2% cao hơn nhiều so với cung cười đảo ngược. Kết luận: Tỷ lệ nụ cười song song và thẳng chiếm đa số. Tỷ lệ cười lộ răng hàm dưới cao trên 70% và nữ lớn hơn nam. Tỷ lệ nữ có đường cười cao lớn hơn nam.
ĐẶC ĐIỂM CÁC YẾU TỐ TIÊN LƯỢNG BỆNH NHÂN ĐA U TỦY XƯƠNG
Authors: Phan Nguyễn Thanh Vân , Cao Thị Lộc , Nguyễn Hữu Bền
Published: March 2023

Mục tiêu: Phân tích đặc điểm các yếu tố tiên lượng trên bệnh nhân đa u tủy xương xương tại Bệnh viện truyền máu huyết học. Đối tượng và phương pháp: nghiên cứu mô tả có phân tích trên 189 người bệnh mới chẩn đoán ĐUTX từ 01/2017 đến 6/2022 theo tiêu chuẩn IMWG 2014 đến khám và điều trị tại Bệnh viện Truyền máu Huyết học. Kết quả: Có 5,59% mất NST và 5,59% có thêm NST hoặc đa bội. 50/71 người bệnh phát hiện có đột biến NST bằng kỹ thuật FISH, trong đó tỷ lệ t(4;14)(p16;q32) là 26,76%, del(17p) là 11,27% và t(14;16)(q32;q23) chiếm 5,63%, del 13q chiếm 26,76%. Theo phân loại Mayo clinic, nhóm nguy cơ chuẩn chiếm 66,2%, trung bình 18,31% và nguy cơ cao 15,49%, theo phân loại R-ISS giai đoạn I, II, III tương ứng là 8,45%, 80,28% và 11,27%. Nhóm nguy cơ cao theo tuổi ≥ 65 chiếm 37,57%, ECOG ≥ 2 chiếm 81,48%, theo tỷ lệ tương bào ≥ 30% là 48,15%, theo Hb < 100 g/L là 59,79%, theo NLR ≥ 2,25 là 44,44%, theo SLTC < 150 G/L là 26,98%. Nguy cơ theo FLCr ≥ 100 hoặc ≤ 0,01 là 37,50%, theo nồng độ Calci ≥ 2,67 mmol/L là 30,98%, theo nồng độ β2M ≥ 5,5 mg/L là 70,90%. Kết luận: đột biến nhiễm sắc thể, tuổi cao trên 65, ECOG ≥ 2, tỷ lệ tương bào ≥ 30%, Hb < 100 g/L, NLR ≥ 2,25, SLTC < 150 G/L, FLCr ≥ 100 hoặc ≤ 0,01, nồng độ Calci ≥ 2,67 mmol/L, nồng độ β2M ≥ 5,5 mg/L là yếu tố tiên lượng nặng đối với bệnh nhân đa u tủy xương.
BÁO CÁO MỘT TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC PHÁT HIỆN MẮC U KRUKENBERG Ở TUẦN THỨ 11 CỦA THAI KỲ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Authors: Nguyễn Bá Mỹ Nhi , Ngô Thị Bình Lụa , Trần Thị Thanh Thảo , Lâm Hoàng Duy
Published: March 2023

Nhân một trường hợp trường hợp được chẩn đoán mắc u Krukenberg ở tuần thứ 11 của thai kỳ: thai phụ 36 tuổi, PARA 0000, lập gia đình 10 năm, con hiếm, thai lần này sau thụ tinh trong ống nghiệm. Người bệnh nhập viện trong bệnh cảnh đau bụng âm ỉ liên tục và chướng bụng tăng dần, siêu âm nghi có khối u đặc buồng trứng phải kích thước 62x112x85 mm nghi xoắn. Người bệnh được chỉ định mổ cấp cứu, tháo xoắn và cắt phần phụ phải, gửi xét nghiệm giải phẫu bệnh là phần phụ phải chứa khối u. Sau 2 tuần, kết quả giải phẫu bệnh cho thấy hình ảnh ung thư biểu mô tế bào nhẫn xâm nhập ở buồng trứng phải, nghi ung thư di căn buồng trứng (u Krukenberg) có nguồn gốc nguyên phát từ đường tiêu hóa như dạ dày, đại tràng, ruột thừa, đường mật... Sau khi được chẩn đoán và hội chẩn liên khoa: sản phụ khoa – ngoại tiêu hoá – ung bướu, người bệnh và gia đình mong muốn dưỡng thai, tiếp tục theo dõi thai kỳ. Người bệnh được điều trị theo phác đồ hóa trị. Chúng tôi vẫn tiếp tục theo dõi thai kỳ, vấn đề phẫu thuật ung thư dạ dày sẽ được đặt ra ngay sau khi sinh.
Adbilim Açısından Osmaniye Hasanbeyli İlçesinde Kullanılan Lakaplar
Authors: YİĞİT Hayrettin , DİNÇ Hasan
Published: March 2023

Lakaplar, kişinin sosyal hayat içerisindeki davranış, tutum ve görünümüne bağlı olarak toplum tarafından kişiye sonradan verilen adlandırmalardır. Adbilim alanı içerisinde kişi adbiliminin özel bir türü olan lakaplar, içerisinde bulunulan kültürel hayatın özelliklerini yansıtan ve gözleme dayalı olarak verilen yakıştırma adlardır. Kişiye lakap verilirken kişinin eylemleri, fiziksel özellikleri, mensubiyeti ve ruhsal yönü dikkate alınmaktadır. Bu nedenle lakapların verilmesinde sosyal, kültürel, tarihsel ve psikolojik açıdan birçok etmenler vardır. Dolayısıyla lakapların derlenip yorumlanması tarih, psikoloji, sosyoloji ve halk bilimi ve dilbilimi gibi alanları da etkilemektedir. Lakap takmak Türk toplumunda köklü bir gelenektir. Kişinin olumlu veya olumsuz davranış-ları, fiziksel özellikleri, mesleği, soyu kısaca her şeyi değerlendirilmektedir. Çoğu zaman kişiye duyurulmadan verilmektedir.

Günümüzde lakapların kullanımı büyük yerleşim yerlerinde azalsa da küçük şehirlerde, ilçelerde, köy ve kasabalarda; akrabalık ilişkilerinin ve tanışıklığın fazla olduğu yerlerde kullanılmaya devam etmektedir. Osmaniye iline bağlı Hasanbeyli ilçesi de lakap verme geleneğinin devam ettiği yerlerden bir tanesidir. Bu çalışmada da Osmaniye ili Hasanbeyli ilçesinde 2020-2021 yıllarında derlenmiş olan lakaplar, betimsel araştırma yöntemiyle adbilimin özelliklerine uygun olarak tasnif edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada elde edilen yüz altmış bir adet lakap anlamına, kelimelerin kökenine ve yapısına göre gruplandırılmış ve lakapların veriliş nedenleri kaynak kişilerin vermiş olduğu bilgiye dayalı olarak açıklanmıştır. Lakapların veriliş nedeni açıklanırken kelime yapısı ve kökenleri de verilmiştir.
Antepli Aynî Divanı’ndan Bir Tarih Manzumesi ile Bu Manzumenin Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü
Authors: AKAY Mustafa
Published: March 2023

Dünyamız hızla gelişmekte ve değişmektedrir. Edebiyat sahası da bu gelişmelerden ve değişikliklerden etkilenmektedir. Teknoloji ve dijitalizm, hayatımızın her alanında olduğu gibi edebiyat alanına da girmiştir. Bu gelişmelerle doğru orantılı olarak son yıllarda ortaya çıkan ve herkesin ilgisini üzerine çeken yenilik, TEBDİZ sisteminin sağladığı elektronik sözlüktür. Edebiyat sahasında olan veya gönüllü olarak çalışan birçok araştırmacı edebî metinlerin bağlamsal anlamını tespit ederek TEBDİZ’e yüklemektedir. Aynı şekilde birçok araştırmacı ve edebiyatsever yine bu sistemi kullanarak elektronik ortamda edebî metinlerin bağlamlı anlamına ve işlevsel sözlüğüne rahatlıkla ulaşmaktadır. Edebiyat çalışmalarına yeni bir heyecan katan bu sistem sayesinde pek çok edebî metnin yazıldığı dönemdeki bağlamlı anlamının tespiti ve anlaşılması konusunda büyük bir eksiklik giderilmiş olacaktır. Antepli Aynî, tarih düşme konusunda Türk edebiyatının önde gelen isimleri arasındadır. Antepli Aynî, yazdığı 522 tarih manzumesi ile bu sahadaki hünerlerini ortaya koymuştur. Onun yazdığı tarih manzumeleriyle yaşadığı döneme ait tanıklıkları bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmalarıyla daha iyi açıklığa kavuşacaktır. Bu çalışmada, Antepli Aynî’nin gözden uzak ancak bir o kadar ilgi çekici olan bir tarih manzumesinin anlamsal boyutu ortaya konulacak ardından da metindeki dil unsurları tanıtılacaktır. Böylelikle, örnek bir edebî eserin TEBDİZ sisteminde nasıl anlamlandırıldığı, bu edebî eserdeki kelime ve kelime gruplarının bağlamlı dizinin ve işlevsel sözlüğünün nasıl oluşturulduğu konusu örnekleme yöntemiyle açıklığa kavuşturulmuş olacaktır.
Dîvânu Lugâti’t-Türk’te Bulunan Atasözlerinde Halk Bilimi Unsurları
Authors: BOZ İbrahim
Published: March 2023

Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biridir. Bu eser Araplara Türkçeyi öğretmek, Türkçenin zengin bir dil olduğunu göstermek amacıyla yazılmıştır. Eser Türkçe kelimelerin Arapça karşılıkları verilerek yazılmış, eserde bulunan kelimelerin kullanımı örnek metinler içerisinde gösterilmiştir. Bu eserde Türk tarihi, coğrafyası, mitolojisi ve folkloru üzerine önemli bilgiler bulunur. Eserde bulunan atasözlerindeki halk bilimi unsurlarının açığa çıkarılması bu eserin değerini göstermesi bakımından ehemmiyet vericidir.

Çalışmada kültürel kod özelliği taşıyan halk bilimi unsurlarını tespit etmek, bunların kültürel aktarım ve korumaya olan etkisini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu bakımdan Divan’da bulunan atasözleri halk bilimi açısından incelenmiştir. İncelenen atasözleri Besim Atalay’ın Divanu Lûgati-it-Türk Tercümesi adlı eserinden seçilmiştir Halk bilimi unsurları sınıflandırılırken Sedat Veyis Örnek’in halk bilimi konuları için yaptığı yirmi beş maddelik tasnif çalışması, Erman Artun’un Türk Halkbilimi ve Ahmet Bican Ercilasun’un Dîvânu Lugâti’t Türk’teki Şiirler ve Atasözleri adlı kitaplarındaki sınıflandırmalar dikkate alınmıştır. Eserde bulunan atasözlerini incelemek için sosyal bilimlerin nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Yazılı dokümanlar incelenmeden önce güvenilir olup olmadıkları kontrol edilmiştir. Doküman inceleme süreci çalışma boyunca sürdürülmüştür. Çalışmayla Türk atasözlerinde bulunan kültürel kodlar açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Eserde bulunan atasözlerinin Türk kültürü ve halk bilimi açısından zengin olduğu tespit edilmiştir.
Destanın Yeniden İnşası: Manas Destanı’nın Ibırayım Abdırahmanov Varyantı Üzerine Bazı Tespitler
Authors: ŞİMŞEK Serdar
Published: March 2023

Kırgız Türklerine ait kahramanlık destanlarının zirvesi sayılan Manas Destanı, sadece Türk destancılık geleneğinin değil, aynı zamanda dünyanın sayılı epik hikâyelerinden biri kabul edilmektedir. Kırgız Türklerinin efsanevî geçmişinin edebî ifadesi olan destanla ilgili araştırmalar hâlâ devam etmektedir. Destanla ilgilenen araştırmacılar, destanın muhteva ve şekil özelliklerinden başka destanı yaratan ve nakleden anlatıcılarla ilgili bilgileri de değerlendirmişlerdir. Öte yandan Manas Destanı’nın muhtelif problemlerini inceleyen çalışmaların çoğunlukla birkaç varyant üzerinde yoğunlaştığı gözlenmektedir. Bu çalışmalarda özellikle Sagımbay Orozbakov ve Sayakbay Karalayev’e ait varyantlar temel alınmış, destanla ilgili bilimsel tartışmalar ve yorumlar, bu varyantlar üzerinden yapılmıştır. Manas Destanı’nın farklı varyantlarını esas alan çalışmalara ise neredeyse hiç tesadüf edilmemektedir. Hâlbuki Manas Destanı'nın çeşitli anlatıcılardan yazıya geçirilen birçok varyantı bulunmaktadır. Bu varyantlar, el yazması hâlinde Kırgız İlimler Akademisi El Yazmaları bölümünde muhafaza edilmektedir. Son yıllarda Kırgızistan'da Sovyetler Birliği döneminde çeşitli sebeplerden dolayı yayımlanmayan birçok varyant yayımlanmaya başlamış; böylece karşılaştırmalı çalışmalara imkânı verecek kaynaklara ulaşılmıştır.

Sovyetler Birliği döneminde yayınlanmayan varyantlardan biri de folklor derlemecisi ve manasçı Ibırayım Abdırahmanov’a aittir. Kırgız folkloruna ait ürünlerin yazıya geçirilmesinde, özellikle Manas Destanı’nın muhtelif varyantlarının kaydedilmesinde ciddi katkıları olan isimlerin başında gelen Ibırayım Abdırahmanov’a ait varyant, 2018 yılında iki cilt hâlinde yayımlanmıştır. Diğer manasçıların varyantlarından yararlanarak öz bir metin oluşturması sebebiyle Elias Lönnrot’a benzetilen Abdırahmanov, destanı bu şekilde yeniden üretmiştir. Manas, Semetey ve Seytek bölümlerini içeren varyant, diğer varyantlarla mukayese edildiğinde manasçı Sagımbay Orozbakov’un varyantına yakın olmakla beraber bazı epizot ve motiflerin işlenişi itibariyle farklılıklar da taşımaktadır. Öte yandan söz konusu varyant, Sovyetler Birliği döneminde yürütülen ideolojik tartışmaların gölgesinde kaleme alınmıştır. Bu bakımdan Sovyet ideolojisine aykırı fikirleri taşıdığı öne sürülen ve eleştiri konusu edilen Panislamist ve Pantürkist unsurlardan ayıklanmış bir metin niteliğine sahiptir. Bu sebeple, dikkate değer özellikler sergileyen varyantın incelenmesi, dönemin varyant üzerindeki etkisini anlamak bakımından oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışma, Kırgız folklor araştırmacısı ve manasçı Ibırayım Abdırahmanov’un varyantını çeşitli açılardan incelemeyi amaçlamaktadır.
Cumhuriyet'ten Harf Devrimine Kadar Adana’da Yayımlanan Osmanlıca Gazeteler (1923-1928)
Authors: KÜTÜKÇÜ Murat
Published: March 2023

Kurtuluş Savaşı esnasında halk gücünün oluşması bakımından etkili olan yerel gazeteler, Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleştirilen inkılâpların uygulanmasında da aktif rol oynamıştır. Bu kritik anlarda Mustafa Kemal Paşa liderliğindeki yeniliklerin halka doğru anlatılması eskisinden daha da önemli hale gelmiştir. 1923-1928 yılları arası dönemde Adana’yı ve basınını objektif biçimde değerlendirebilmek için dönemin ulusal ve yerel olaylarının nedenlerini ve sonuçlarını bilmek önemlidir. Cumhuriyetin ilanı sonrasında her alanda olduğu gibi basın alanında da Millî Mücadele’ye ve yeni yönetime destek vermeyen yayınların zararlarını ortadan kaldırmak zorunlu hale gelmiştir. 4 Mart 1925’te kabul edilen Takrir-i Sükûn Kanunu’ndan sonra bir taraftan gazeteler, dergiler kapatılırken, bir taraftan da yeni gazeteler, dergiler çıkarılmıştır. Kapanan gazeteler dolayısıyla oluşan boşluğun, basım yayın alanında başlatılan yeni gazeteler vasıtasıyla giderilmesine çabalanmıştır. Yeni Türkiye’nin Cumhuriyeti ile harf inkılabı arası döneminde Adana Vilayeti hareketli gelişme merkezlerinden biri olmuştur. Bu dönemdeki Adana gazetelerinin içerik olarak detaylı incelenmesiyle hassas dönemin gelişmeleri yanında, Adana basın ve haber tarihi de detaylı olarak gözler önüne serilecektir.
Orhan Veli’nin Hikâyelerini Garip Poetikası Üzerinden Okumak
Authors: ANKAY KARDAŞ Nurcan
Published: March 2023

Orhan Veli Kanık, Garip akımının öncüsü olmasının da etkisiyle öncelikle bir şair olarak tanınır. Çok sayıda çeviri faaliyeti de yapan şairin Garip akımı gibi protest bir tavırla hazırladığı şiir ve sanat üzerine düşüncelerini aktardığı Garip adlı kitabın önsözü, poetik bir metin olarak kabul edilir. Geleneği ve mevcut şiir anlayışını reddeden bu önsöz, döneminde çok tepki alır. Garip poetikasındaki görüşlerinin şiirlerine yansıdığı kadar hikâyelerine de yansıdığı söylenebilir. Şairin poetikasında öne çıkardıkları şöyle sıralanabilir: sadelik, söz sanatlarından ve tasvirden uzak olmak, sanatların tedahülüne karşı olmak, anlama önem vermek, herkesin anlayabileceği bir şiiri yazmak, sıradan insanı şiirin konusu yapmak. Bilhassa sıradan insanın anlatımı Orhan Veli şiirinde dikkat çeker. Şairin bu anlatımı, hikâyelerine de yansır. Garip poetikasının öne çıkan özelliklerini Orhan Veli hikâyelerinde üç başlık altında toplamak mümkündür: yazma edimi, sıradan insanın gerçekçi hikâyesi, sade üslup. Şair, yazdığı az sayıda hikâyesinde sade bir dille sıradan olanın hikâyesini sunar. Bu üslubun, şairin Garip önsözünde açıkladığı şiir ve sanat ile ilgili görüşleriyle alakalı olduğu söylenebilir. Bu makale, Orhan Veli Kanık’ın hikâyelerine şiir poetikası üzerinden bakarak şairin nesir poetikasını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Öz Türkçe Tartışmalarına Türkçe Dergisi Üzerinden Bakmak
Authors: ÇARLI Hatice , GARAN GÖKŞEN Bahanur
Published: March 2023

Dergiler; sosyal, siyasal ve ekonomik meselelerin tartışıldığı bir iletişim aracı olmasının yanı sıra yazar-okur ve eser üçlüsünü bir araya getirdiği için kültürel değer taşıyan edebî ürünlerdir. Türk edebiyatında da yeni düşünce ve sanat hareketlerinin gelişmesinde, genç sanatçıların tanıtılmasında dergilerin rolü büyüktür. Ayrıca edebiyat dışında sosyoloji, fen bilimleri, sanat, tarih, felsefe gibi pek çok alandan yazılar içermesi sebebiyle dergilerin toplumu bilgilendirme ve bilinçlendirme açısından da önemi vardır.

12 Temmuz 1932’de Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde gerçekleşen Dil Devrimi ile yabancı dillerden gelen sözcüklerin Türkçeden atılması ve bunların yerine sadece öz Türkçe sözcüklerin kullanılması düşüncesi 1960 Anayasası ile yeniden gündeme gelmiş, dolayısıyla 1960’larda kültür ve sanat dergilerinin sayfalarında dile yönelik yazılar geniş bir şekilde yer almıştır. Türkçe dergisi de bu dönemin dergileri arasında söz konusu tartışmalara odaklanması nedeniyle ayrıcalıklı bir yere sahiptir.

Ocak 1960’tan Temmuz 1964’e kadar 43 sayı çıkan Türkçe dergisi, Dil Devrimi’ni savunan yazarların yazılarına ağırlık veren sayılarıyla dil tartışmalarında öne çıkar. Bu çalışmada 1960’lı yıllarda Türk edebiyatının nabzını tutarak dönemin tanınmış yazarlarına ve genç sanatçılarına sayfalarını açan Türkçe dergisi ele alınacak, Dil Devrimi ekseninde gelişen dil tartışmaları Türkçe dergisi üzerinden değerlendirilecektir.
Kültürden Türkülere Yansıyanlar: Bitlis Türkülerinde Kadın
Authors: GÜMÜŞ Şule
Published: March 2023

Türkü; ezgi ile söylenen Anonim Halk Edebiyatı ürünlerinden biridir. Şiir ve müziği bir araya getiren türkü, içinden çıktığı toplumun kolektif bilinçdışı ve bilinçaltının yansımasıdır. Acılar, sevinçler, beklentiler kısacası yaşananlar ve yaşanamayanlar türkülerde varlık kazanır. Türküler ait oldukları toplumun en önemli kültürel bellek mekânlarıdır ve o toplumu oluşturan fertlerin duygu paylaşımını sağlayarak onları bir arada tutar. Türküler toplum hayatının beşikten mezara kadar her anını anlatabilecek zengin bir içerik dünyasına sahiptir.

Bu çalışmada Bitlis türkülerinde kadının ele alınış biçimleri değerlendirilmiştir. Bitlis kültür zenginliği olan bir ildir. Bu zenginlik türkülere de yansımıştır. Bitlis türküleri halkın geleneksel yaşamını, Bitlis’in coğrafi yapısını, ekonomik durumunu sanatlı bir şekilde ele almaktadır. Bu bağlamda kadın da Bitlis türkülerine konu olmuştur. Kültürümüzde kadın; ana, eş, sevgili ve kardeş olarak değer görmüş tarih içerisinde sosyal ve siyasal açıdan önemli konumlarda yer almıştır. Toplum hayatında kadına verilen bu değer sözlü edebiyat ürünlerine de yansımıştır. Bitlis türkülerinde de kadın toplumun hayat tasavvuruna uygun olarak işlenmiştir. Bitlis türküleri; doğrudan bir kadın için söylenenler, kadınların kişiliklerini ele alanlar, kadınların görünüşünü ele alanlar, kadının giyim kuşamını ve takılarını ele alanlar, kadına olan aşkı ele alanlar, kadınların yaşadıkları sıkıntıları ele alanlar, kadının toplumsal rolünü ele alanlar, kadına serzenişi içerenler ve kadın ağızlı türküler olmak üzere dokuz başlık altında tahlil edilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde Bitlis türkülerinin, kadını kültürel yaşamdaki konumuyla ele aldığı tespit edilmiştir. Bu açıdan değerlendirildiğinde günümüzün ve gelecek nesillerin hayat algısı inşa edilirken kadının sosyal hayattaki yeri konusunda türkülerin yol gösterici olacağını söylemek mümkündür.
Orta Türkçedeki (Kle-/Kile-, Gile/Giley) Sözleri Üzerine
Authors: SALAHSHOUR HASANKOHAL Taghi
Published: March 2023

Kile- sözünün temel anlamı istemek, talep etmek, dilemek, söylemek iken Gile/Gile sözünün anlamı ise yakınmak, şikâyet etmek, beyan anlamındadır. Arapçada (دعو/دعوى) dava sözü de seslemek, çağırmak, istemek ve iddia etmek anlamlarına gelmektedir. Bu gibi örnekleri göz önünde bulundurduğumuzda insanoğlunun dili ve onun söz varlığının aynı mantıkla türetildiği kanısına varmaktayız. Arapçadaki (دعو/دعوى) dava sözü ile aynı kökten gelen (دعا/dua) sözü, Gregoryen Kıpçak Türkçesindeki Kle-/Kile- ve Gile/Giley sözlerinin hem sözcük bakımından hem de terminolojik bakımından aynı kavramları yansıtmaları tesadüf değildir. Zira kile- sözü Tatarca’da hem dilemek anlamında hem de dinî terminolojide dua/Mecusi duası etmek anlamında kullanılmaktadır. Hukuk ve yargının oluşumundan günümüze değin hak talebi anlamına gelen dava kavramı hukuk dilinin en temel kavramlarından birini oluşturmaktadır. Çalışmada dava, şikâyet, talep, istemek, dilemek ve ifade, beyan anlamlarına gelen Kle-/Kile- ve Gile/Giley terimlerinin Türkçemizin tarihi dönemlerinde ve çağdaş Türk lehçelerindeki kullanımı ele alınmıştır. Kle-/kile-, Gile/Giley sözcükleri sözlüklerde Moğolca ve Farsça/Pehlevice kökenli gösterilse de çalışmada sözcüklerin tarihi seyri, kökeni ve türevleri incelenerek bu kelimelerin Türkçe kökenli olduğu tezi ileri sürülmüştür. Kile-/Kele- sözcüğünün Moğolca kel=khel/dil, ve Türkçe til/dil isimlerinden türediği ve tarihi bir süreç içerisinde, diller ve lehçeler arası ses denklikleri kurallarına uygun olarak hem Türk dili ve lehçelerinin kendi içinde hem de Moğolcada ses değişimine uğrayarak Kile-/Kle- biçimine dönüştüğü görüşü savunulmuştur. Ayrıca çalışmada kelimenin kökenin Türkçe olduğuna ilişkin örnekler, Moğolca, Pehlevice ve Farsçada geçtiği biçimi, anlamı ve kullanım şekli, tarihi süreçte ve çağdaş Türk lehçelerindeki kullanımı ve dil sahası ile birlikte Gregoryen Kıpçak hukuk dilindeki terminolojik çerçeve ve kapsam alanı da ele alınmıştır.
Geçmişten Günümüze Tokat’ın Marka Değerleri
Authors: ÇETİNKAYA Gülnaz
Published: March 2023

Bu makalede, Tokat’ın marka değeri taşıyan kültürel unsurlarının sözlü, yazılı ve elektronik kültür ortamlarında tespit edilmesi ve bu değerlerin kültürel süreklilik, değişim ve dönüşüm bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Kentin marka değerlerinin tespitinde önemli kaynaklardan biri o kentte yaşayan insanlardır. İnsan ve mekân etkileşimleri neticesinde kent imgeleri yaratılmakta ve bu imgeler sözlü, yazılı anlatılarla yüzyılların ötesine taşınmaktadır. Kent belleğini aktaran sözlü ve yazılı anlatılar; yaratıldığı ortamın fiziki ve kültürel özelliklerini, estetik yaratıcılıkla birleştirmektedir. Böylelikle bu anlatılar, kentin kültürel mirasını, marka değerlerini ve geleneksel deneyim bilgisini yaşatmaktadır. Kentte yaşayanlar kadar kenti değişik nedenlerle gezen kişilerin gördükleri, deneyimledikleri ve yazdıkları da marka değerlerin yaşatılmasında öneme sahiptir. Kentlere dair pek çok bilginin aktarıldığı deneyim anlatıları olarak seyahatnameler, kent kültürü ile ilgili ayrıntılı bilgiler vermektedir. Bu açıdan seyahatnameler, kentin kültürünü oluşturan pek çok unsurun tespit edilmesinde başvuru kaynağı niteliğindedir. Marka değerleri aktaran bir başka kaynak ise elektronik kültür ortamının sanal seyyahlarının anlatıları ve kent tanıtımı yapan web siteleridir. Elektronik kültür ortamının bu kaynakları; kent imgelerinin tespitinde, tarih boyunca değişen ve dönüşen unsurların ve işlevlerin ortaya konmasında önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada Tokat’ın marka değerlerinin tespitinde sözlü şiir geleneğinden, Polonyalı Simeon’un (17. yy), Evliya Çelebi’nin (17. yy), Joseph De Tournefort’un (18. yy) ve William Ousley’in (19.yy) seyahatnamelerinden ve elektronik kültür ortamındaki kent tanıtımlarından yararlanılmıştır. Öncelikle çalışmada Tokat’ın sözlü kültür belleğindeki marka değer taşıyan kent imgelerinin sembolik anlamları çözümlenecek ve marka değer hâline gelen kültürel unsurlarla ilgili seyahatnamelerdeki bilgiler tespit edilecektir. Daha sonra ise elektronik kültür ortamında Tokat’ın marka değerlerindeki değişim ve dönüşümler değerlendirilecektir. Böylelikle kültürel süreklilik bağlamında kentin öne çıkan marka değerleri farklı kültür ortamlarında karşılaştırılacak ve bu değerlerin kültür turizmi ve endüstrisindeki rolü tartışılacaktır.
Malatya Türkülerinde Söz Varlığı
Authors: KARAGÖZ DURSUN Betül , BAHŞİ Niymet
Published: March 2023

Çeşitli ezgilerle söylenen anonim halk şiiri olan türküler bir yörenin kültürel özelliklerini yansıtan sözlü kültür öğelerinden biridir. Türkülerde kullanılan semboller, yer alan kavramlar o bölgenin kültürünü yansıtmaktadır. Aynı zamanda türküler yazılıp söylendiği yörenin söz varlığını gösteren en önemli göstergelerden biri olup ait olduğu bölgenin kelime servetini de bünyesinde barındırmaktadır. Bir dilin söz varlığı o dilin temel kelimeleri olarak kabul edilir ve bu söz varlığının gösterdiği niteliklerden dolayı dil öğretimi, dil tarihi ve dil bilgisi gibi dil incelemelerinde ilk olarak başvurulan kelime kategorilerini oluşturur. Dilbilimciler tarafından dillerin söz varlığında yer alan sayı adları, hayvan adları, doğa unsurları, yiyecek adları, renk adları, kullanılan eşyaların adları temel kelimeler olarak kabul edilir. Bu çalışmanın amacı da türkülerdeki söz varlığı yoluyla Malatya yöresinin geleneksel kültürünün türkülerdeki görünümünü tespit etmektir. Bu amaç çerçevesinde TRT repertuvarına girmiş Malatya yöresine ait türkülerde işlenen konular belirlenip türkülerin içerdiği motif ve semboller tespit edilmiştir. Çalışmanın verisini, incelenen eserlerde yer alan sözcükler/kavramlar oluşturmaktadır. Betimsel nitelik taşıyan bu çalışmada veriler içerik analizi yapılarak incelenmiştir. Elde edilen veriler istatistiksel olarak ifade edilmiştir. Türkülerdeki söz varlığı unsuru dikkate alınarak, amaca uygun, anlamlı, ayırt edici özellikler göz önünde bulundurulmuş, türküler içerik açısından sınıflandırılmış ve verilerden hareketle çeşitli öneriler getirilmiştir.
Öt- (Geçmek) Fiili Üzerine Çok Anlamlılık İncelemesi: Eski ve Orta Türkçe Dönemi – Kuzeybatı (Kıpçak) Grubu Türk Lehçeleri
Authors: KESKİN Esra Gül , DEMİREL Ezgi
Published: March 2023

Bir sözcüğün anlamı, karşıladığı kavramın zihnimizde canlandırdığı nesne veya şeydir. Bu anlamlar sözcüğün dil tarihindeki seyrinde değişebildiği gibi aynı şekilde de kalabilmektedir. Sözcüklerdeki bu anlam değişiklikleri fonolojik, morfolojik, semantik ya da kültürel sebeplerden kaynaklanabilmektedir. Bir sözcük kimi zaman sahip olduğu temel anlamdan tamamen uzaklaşarak bazen de temel anlamla ilişkili olarak yeni anlamlar edinmektedir.

Öt- fiili de bu açıdan dikkat çeken sözcüklerdendir. Sözcüğün Eski ve Orta Türkçe döneminde farklı anlamlardaki kullanımı kanaatimizce çağdaş lehçelerdeki durumunu da sorgulama ihtiyacını doğurmuştur. Değerlendirme yapmak için, Çağdaş Türk lehçeleri arasında sayı olarak en fazla lehçeyi kapsaması dolayısıyla Kuzeybatı (Kıpçak) grubu Türk lehçeleri örneklem, inceleme ve tarihi dönemle karşılaştırma alanı olarak tercih edilmiştir.

Ortaya konulan araştırma sonucuna göre öt- fiili Eski ve Orta Türkçe dönemi ile Kuzeybatı (Kıpçak) grubu Türk lehçelerinde “geçmek” temel anlamının yanı sıra başka anlamlarda da kullanılmıştır. Anlam biliminin ilkeleri doğrultusunda yapılan incelemeler sonucunda sözcüğün yan anlamlar kazanarak çok anlamlı bir yapıya sahip olduğunu söylemek mümkündür. Ayrıca fiilin kılınışının çok anlamlı yapısını ortaya koyma konusunda önemli olduğu da görülmektedir.
Kazak Türkçesinde Biliş Fiillerinin Sınıflandırılması ve Yapı, Köken Bakımından İncelenmesi
Authors: FAKİRULLAHOĞLU Muhammed Ali İsmail
Published: March 2023

Dil, insanın düşüncelerini, duygularını, algı ve bilgi birikimini yansıtmasına olanak tanıyan temel araçtır. Düşünce, bellek, dikkat ve öğrenme gibi zihinsel süreçlerin anlamlandırılması ve ifade edilmesi dil vasıtasıyla gerçekleşir. Dilin zihinsel süreçlerle ilişkisi, bilişsel dil bilim alanında dikkat çekici konulardan biri olmuştur. Türkçe literatürde biliş fiilleri terimi, “düşünmek, anlamak, tahmin etmek, bilmek, hatırlamak, öğrenmek, karar vermek, değerlendirmek” gibi zihinsel faaliyet bildiren fiilleri tanımlamaktadır. Biliş fiilleri, yapılan semantik fiil sınıflandırmalarda mental fiillerin alt grubunda değerlendirilmektedir. Mental fiiller, (1) algılama (duyu) fiilleri (2) biliş (idrak) fiilleri ve (3) duygu fiilleri olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Türkiye’de mental fiiller ve mental fillerin alt türlerini konu alan çalışmalar oldukça zengin bir literatür oluşturmasına rağmen, Kazak Türkçesinde biliş fiillerinin yapıları ve kökenleri kapsamlı şekilde ele alınmamıştır. Bu çalışmada, çağdaş Kıpçak grubu lehçelerinden Kazak Türkçesindeki biliş fiillerinin incelemesi ele alınmıştır. Çalışma kapsamında, Kazak Türkçesinde biliş fiillerinin söz varlığı “Kazak Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlüğü” adlı eserin taranmasıyla tespit edilmiştir. Çalışmaya konu olan fiiller, semantik bakımdan sınıflandırılarak yapı ve kökenleri üzerinde durulmuştur. Yapılan çalışmayla biliş fiillerinin Eski Türkçe dönemindeki kullanımları, günümüz Kazak Türkçesiyle karşılaştırılmıştır. Günümüz Kazak Türkçesinde kullanılan Türkçe kökenli bil-, ele-, aŋla-, belgile-, ḳanıḳ-, oyla-, sezin-, tüsin-, tüy-, uḳ- gibi birçok fiilin yapı ve anlam bakımında değişikliğe uğramadan korunduğu tespit edilmiştir.
Dönemin Edebiyatına Sabri Esat Siyavuşgil’in Mektupları Üzerinden Bakış
Authors: SÜRGİT Büşra
Published: March 2023

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli adlarından biri olan Sabri Esat Siyavuşgil, (1907-1968) şair, yazar, eleştirmen, akademisyen ve çevirmen kimlikleriyle tanınmaktadır. Sanat hayatına şiirle başlamıştır. 1928 yılında dostlarıyla birlikte Yedi Meşale adlı kitabı yayımlayan sanatçı, aynı yıl Meşale dergisinin çıkarılmasına katkıda bulunmuştur. Yedi Meşale edebî topluluğunun en özgün şairi olarak anılan Siyavuşgil, yükseköğrenim görmek amacıyla Fransa’da bulunduğu süre boyunca başta Yedi Meşale edebî topluluğu mensupları olmak üzere, edebiyatçı dostlarıyla sık sık mektuplaşmıştır.

Siyavuşgil’in şair ve yazar dostlarına yazdığı mektupların yirmi altısı yayımlanmıştır. Bahsi geçen mektuplar, şairin yurt dışındayken Türk edebiyatıyla olan irtibatını devam ettirmek için yoğun çaba harcadığını, edebiyat dünyasındaki gelişmeleri ilgiyle takip ettiğini göstermektedir. Bu mektuplar, 1920’li ve 1930’lu yılların kültür, sanat ve edebiyat dünyasına ışık tutan oldukça kıymetli ipuçları sunması bakımından dikkate değerdir. Siyavuşgil’in döneminin şair ve yazarlarıyla ilgili eleştirileri, Yedi Meşale edebî topluluğu ve Meşale dergisiyle ilgili kanaatleri, edebî tartışmalara yönelik görüşleri ile okuduğu dergi ve kitaplarla ilgili düşünceleri bu metinlere geniş ölçüde yansımaktadır. Bütün bu veriler, dönemin edebî ortamına nüfuz etmeyi kolaylaştırmaktadır. Bu araştırma, Siyavuşgil’in döneminin edebî hayatını nasıl gördüğünü ve özel mektuplarına nasıl yansıttığını tespit etmeyi amaçlamıştır. Giriş bölümünde, Sabri Esat Siyavuşgil’in Türk kültürü ve edebiyatındaki konumu belirlenmiştir. Esas bölümde ise sanatçının Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatına ilişkin görüşleri alt başlıklar hâlinde değerlendirilmiştir.
Runik Harfli Metinlerde Kadına İlişkin Sözcükler Üzerinden Kadın Algısı
Authors: SEL Pınar
Published: March 2023

Kadın hareketlerinin 20. yüzyılın ikinci yarısında yükselişe geçmesiyle birlikte Türkiye’de, bütün dünyada olduğu gibi, toplumların kadını algılayışı ve kadına bakışı irdelenmeye başlanmıştır. Bir toplumda kadının yerinin anlaşılması için incelenmesi gereken en önemli unsurlardan biri dildir. Bu incelemeler yapılırken hem günümüzdeki yazılı ve sözlü dilde, hem de tarihî metinlerde kadınların kullandığı dile, kadınların kendileri için kullandığı dile, toplumun kadın için kullandığı dile bakılabilir. Geçmişte Türk toplumlarında kadının dilde ne şekilde yer bulduğuna ilişkin araştırmalar günümüzdeki çalışmalara da kaynaklık edecektir.

Türklerin en eski tarih kayıtları olan runik harfli metinler eski Türklerin yaşayış biçimlerini, kültürlerini, hayata bakışlarını ilk elden anlatan birincil kaynaklardır. Bu metinler erkekler tarafından yazılmış ve yazdırılmış oldukları için içeriklerinde kadınların kullandığı dile ilişkin örneklere rastlanmaz; fakat bu metinler toplumun kadınlar için kullandığı dili gözlemlemek açısından ilgi çekicidir. Bu çalışmada Orhon Yazıtları, Uygur Yazıtları, Yenisey- Altay- Kırgızistan Yazıtları ve kâğıda yazılı runik belgeler içerisinden belirlenen ana, ebçi~ ewçi, eke, katun, kelin ~ keliŋ, kız, kisi, koduz, kunçuy, küŋ, ög, siŋil, uzuntonlug ve yutuz ~ yotuz sözcükleri örnek cümleler yardımıyla bağlam içerisinde incelenmiş ve dönemin kadın algısı sadece sözcükler ve metinler üzerinden belirlenmeye çalışılmıştır.
Türkiye Türkçesinde Deyimleşmiş Birleşik Duygu Fiilleri
Authors: ŞAŞ Ali Kemal
Published: March 2023

Türkçedeki kalıp sözlerin büyük bir bölümü deyimlerden oluşmaktadır. Geniş bir kullanım alanına sahip olan deyimler anlatım esnasında çekime girip fiil olarak da görev yapabilmektedir. Deyimleşmiş birleşik fiil olarak adlandırılan bu dil birimlerinin önemli bir bölümü hareketten ziyade zihinsel bir devinimi tasvir etmektedir. Zihin fiili veya mental fiil olarak değerlendirilen bu unsurların en önemli alt bileşenlerinden biri de duygu fiilleridir. Türkiye Türkçesinde bulunan deyimleşmiş duygu fiillerini tespit etmek ve sınıflandırmak maksadıyla oluşturulan bu çalışmada öncelikle kalıp söz, deyim, deyimleşmiş birleşik fiil, duygu ve duygu fiili kavramları tartışılmıştır. Sonrasında ise nitel araştırma tekniklerinden içerik analizi yöntemi kullanılarak Türkiye Türkçesi deyim sözlükleri taranmış ve duygu ifadesi taşıyan deyimleşmiş birleşik filler belirlenmiştir. Belirlenen birleşik fiiller yüklemleri esas alınarak alfabetik olarak sıralanmıştır. Duygu fiilleri iki aşamalı bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Birinci aşamada fiilin taşıdığı duygu ifadesi olumlu (+) ve olumsuz (-) olarak değerlendirilmiş, ikinci aşamada fiile hâkim olan duygu, temel duygular bağlamında belirlenmiştir. Çalışmada, duygu ifadesi taşıyan 707 deyimleşmiş birleşik fiil tespit edilmiştir. Bir kısmı birden çok duyguyu yansıtan bu fiillerden 201’i (%27,6) olumlu, 507’si (%69,6) olumsuz, 20’si (%2,7) ise kullanıldıkları bağlama göre hem olumlu hem de olumsuz duygu ifadesi taşımaktadır. Ayrıca çalışmaya dâhil edilen fiillerde 70 farklı duygu tespit edilmiştir. Ortaya çıkan tabloda olumsuz duygu fiilleri ile üzüntü, öfke, korku gibi olumsuz duyguların ağırlığı dikkat çekmektedir. Bu durum Türk kültüründe olumlu duyguların nispeten daha açık, olumsuz duyguların ise metaforlar vasıtasıyla örtük bir şekilde ifade edildiğini ortaya koymaktadır.
Kara Fazlî Divanı’ndaki Tasavvuf Istılahları Üzerine Bir Değerlendirme
Authors: TÜLÜ Mehmet
Published: March 2023

16. yüzyıl şairi Kara Fazlî, Kanunî Sultan Süleyman dönemi (1520-1566) Klasik Türk Edebiyatı şairlerindendir. Bu çalışmada Kara Fazlî’nin hayatı ve tarikata girişi kısaca anlatılmış, eserleri tetkik edilerek tanıtılmıştır. Asıl bölümü teşkil eden Kara Fazlî Divanı’ndaki başlıca tasavvufî ıstılahlar açıklanarak örnek beyitlerdeki kullanımları gösterilmiştir. Böylece tasavvufun şiirlerdeki anlam dünyasına kattığı derinlik ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Çalışmamızın ana kaynağı, Mustafa Özkat’ın Kara Fazlî’nin Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Divanı (İnceleme-Tenkitli Metin) adlı Yüksek Lisans Tezi ve Lale Javanshir’in Fazlî Çelebi’nin Takti’atı ve Tertip Edilmiş Divanında Yer Almayan Bazı Gazelleri adlı bildirisidir.

Kara Fazlî Divanı’nda 34 kaside, 28 murabba, 4 muhammes, 3 müseddes, 1 muaşşar, 2 terkîb-i bend, 8 tarih 153 gazel, 20 kıta ve nazım 2 müfretten oluşmuş toplam 2702 beyit bulunmaktadır.

Şair Halvetiyye tarikatının Gülşeniyye kolu şeyhlerinden Hasan Zarîfî Efendi’ye intisab ederek tarikata girmiştir. Divan’ında da tasavvufî şiirleri bulunan Kara Fazlî’nin Gül ü Bülbül Mesnevisi, Keşfü’l-Ârifîn Mesnevisi ve yaklaşık 1000 civarında olduğu beyan edilen Rubâiler’i de tasavvufî özelliktedir.

Bu makaleyi önemli kılan husus, Kara Fazlî Divan’ı ile ilgili yapılan ilk tasavvufî çalışma olmasıdır.
İkan’da Adsız Bir Geleneğin Kökeni ve Geleneğe Ad Verme Üzerine Bir Deneme
Authors: YORULMAZ KAHVE Merve
Published: March 2023

Ad verme, insanoğlunun sadece canlı veya cansız varlıkları adlandırmasıyla sınırlı olmayan kültür ögelerini adlandırmayı da içeren bir kavramdır. Kültür ögeleri içerisinde somut olmayan kültürel mirasın en temel uygulamalarından biri olan gelenekler, Türk dünyasında daima nesilden nesile aktarılarak canlılığını korumuştur. Tüm Türk dünyasında en canlı biçimde takip edilebilecek türbe ve ziyaretgâhlarla ilgili geleneklerden biri, Kazakistan coğrafyasında Türkistan’a 25 kilometre uzaklıktaki Eski İkan köyünde adı ve sebebi bilinmeyen bir şekilde Yusuf Ata Türbesi’nde yaşatılmaktadır. Tarihî kaynaklarda Yusuf Ata’nın Hoca Ahmet Yesevi ile aynı dönemde yaşamasının yanı sıra onun öğrencisi ve yeğeni olduğuna dair bilgiler mevcuttur. Çalışmamıza kaynaklık eden Yusuf Ata Türbesi’nde, Yusuf Ata’ya ait olduğu bilinen mezarın yanında onun ailesine ait olduğu söylenen başka mezarlar da vardır. Türbede dikkat çeken husus sandukaların üzerine serilmiş beyaz örtülerin üstünde yer alan koç boynuzlarıdır. Bu çalışmanın amacı, sebebi ve adı bilinmeden günümüze kadar ulaşmış bu geleneğin tarihî sürecini aydınlatmaya çalışmaktır. Bu çalışmada Türk kültüründe koç ve boynuz kültüyle ilgili araştırmalardan hareketle Eski İkan köyünde bulunan Yusuf Ata Türbesi’nde yaşatılan sandukaların üzerindeki koç boynuzlarını günümüze ulaştıran geleneğin ortaya çıkış amacı tespit edilmeye çalışılmış, bu geleneğe ad verme üzerine bir deneme yapılmıştır.
Kurmacanın Tarihe Bakan Yönü: Aşk ve İsyan
Authors: ERGEÇ Zehra
Published: March 2023

Geleneksel tarihî roman anlayışında, yazarın temel gayesi tarihsel gerçekliğe bağlı kalmaktır. Ancak postmodern tarihî roman yazarları böyle bir çabaya girişmezler. Okurun gerçeklik algısını sarsacak ve okuduğunun bir metin olduğunu hatırlatacak imalarda bulunmayı tercih ederler. Postmodern tarihî roman yazarları tarihin boşluklarından faydalanır ve bu boşlukları hayal gücünü kullanarak doldurur. Onlar için tarih, eserlerinin kurgusunu zenginleştirecekleri malzeme görevi görür. Resmî tarih yazımında göz ardı edilen kişiler, postmodern romanlarda ana kahramanlar olarak varlık kazanabilir. Türk edebiyatında postmodern tarihî roman yazarları arasında Nedim Gürsel (1951- …) de yer almaktadır. Çalışmamızda, Nedim Gürsel’in Aşk ve İsyan (2020) adlı romanının, postmodern tarihî roman sınıfına dâhil edilebileceği elde edilen verilerle ortaya konmuştur. Gürsel’in, söz konusu romanında, Voltaire’in Saf Oğlan Candide adlı eserinin parodisini yaptığı gözlemlenmiştir. Yazarın, Voltaire’in Saf Oğlan Candide adlı eserinin sonunu kendi muhayyilesine uygun biçimde Aşk ve İsyan’da yeniden kurguladığı tespit edilmiştir. Lale Devri’nden ve Patrona Halil İsyanı’ndan yola çıkıp tarih ve kurguyu harmanlayarak eserini oluşturduğu elde edilen verilerle ortaya konmuştur. III. Ahmet, Damat İbrahim Paşa, IV. Murat gibi tarihî şahsiyetlerin yanı sıra kurmaca da kahramanlara geniş ölçüde yer verdiği görülmüştür. Gürsel’in, Aşk ve İsyan’ı üstkurmaca, metinlerarasılık ve parodi anlatım tekniklerinden faydalanarak inşa ettiği belirlenmiştir.
Possibility of bleaching sunflower oil with synthetic zeolite
Authors: Petrović Zoran , Mihajlović Jelena , Botić Tatjana , Lazić Dragica , Fazlić Amir , Ćebić Aleksandar
Published: March 2023

In this paper, the possibilities and effects of using domestic industrially produced zeolite for bleaching crudesunflower oil, compared to imported commercial bleaching earth, were examined.The parameters of the bleaching process in laboratory conditionswere: temperature 95°C, contact time 30 min,and mass fractionsof bleaching agent in oil: 0.2, 1, 2 and 3%.The following methods were used to characterize the bleachingagents: XRD, FTIR, BET and SEM/EDS.The bleaching efficiency parameters were determined by laboratory methods prescribed by the relevant ordinance on edible vegetable oils, and included: soap content, peroxide valueand fatty acid composition.The results of the research showed that the effects of bleaching sunflower oil with synthetic zeolite are similar to the effects of bleaching with imported commercial bleaching earth, with the former showing a slightly higher effectiveness in reducing the peroxide value.
KEYWORDS:sunflower oil; oil bleaching; synthetic zeolite; bleaching earth
ENGINEERING GEOLOGICAL AND GEOTECHNICAL CHARACTERISTICS
OF THE LANDSLIDE IN THE SETTLEMENT OF ZUKIĆI,
MUNICIPALITY OF KALESIJA
Authors: Čomić Jasenko , Hrustić Aida
Published: March 2023

In the settlement of Zukići in May 2014, during a natural disaster, a larger landslide was activated, which affected
damages on the part of the local asphalt road, what has resulted as the interruption of road communication
through the settlement.
After the activation of the landslide, no planned remedial measures were carried out on this part of the terrain,
except for local interventions to remove formed colluvial material in order to relieve the slope, level the terrain,
as well as backfill to achieve the appropriate level of the road in order to make it passable.
Based on the conducted geotechnical investigations, defined geological engineering and hydrogeological com-
position and properties of the terrain, the terrain was rezoned according to the degree of stability, important
recommendations and conditions for landslide rehabilitation were presented.
Key words: landslide, geotechnical research, landslide rehabilitation
GEOMORPHICAL MESO-ENTITY SEMBERIJA
LOWLAND PLAIN
Authors: Lepirica Alen , Stjepić-Srkalović Željka , Srkalović Dado
Published: March 2023

In this paper, it was necessary to prove that Semberija is in the geomorphological sense, the southern part of
the Pannonian Basin, which is in contact with the Dinaric mountain system. Its done on the basis of the geo-
morphological analysis of the terrain, primarily morphotectonic, morphological and morphogenetic similarities
with the plain terrain of Pannonia. This was the basis for a complex geomorphological regionalization which
included added similarities and connections with the Pannonian Basin in climate, pedogeography and biogeog-
raphy sense. Thus, after the complex geomorphological regionalization, it was determined that Semberija is a
meso-entity, a subunit of the geomorphological macroregion Sava Basin, ie the southernmost part of the geo-
morphological megaregion Pannonian Basin.
Key words: Complexed geomorphological regionalization, geomorphological meso-entity Semberija lowland
plain, Pannonian Basin, Bosnia and Herzegovina.
The effects of novel electrical teat dipping on some mastitis parameters in dairy herds
Authors: Safak Tarik , Risvanli Ali , Yilmaz Oznur , Yuksel Burak , Saat Nevzat , Tanyeri Burak
Published: March 2023

Abstract. Electrical teat dipping (ETD) is a novel, patented method developed by the
authors to control mastitis in dairy cows. Here we evaluate the efficacy of
ETD in reducing the incidence of clinical mastitis and bulk tank milk
somatic cell count (BTMSCC) on three dairy farms over 6 months. ETD was
applied for morning and evening milking on three farms, while conventional
teat dipping (CTD) was applied on the other three farms. The number of
animals and quarters with clinical mastitis and monthly BTMSCC measurements
were recorded. We found that the incidence of clinical mastitis was lower on
farms using ETD than those using CTD. However, the BTMSCC did not
significantly change throughout the study. Based on these findings, we
conclude that ETD effectively reduces mastitis rates on dairy farms.
Long-term aerosol particle depolarization ratio measurements with Halo Doppler lidar
Authors: Le Viet , Lobo Hannah , O'Connor Ewan J. , Vakkari Ville
Published: March 2023

Abstract. It has been demonstrated that Halo Doppler lidars have the capability for retrieving the aerosol particle linear depolarization ratio at a wavelength of 1565 nm. However, the retrieval depends on an accurate representation of the instrumental noise floor and the performance of the internal polarizer, whose stability have not been assessed in long-term operation. Here, we use four years of measurements at four sites in Finland to investigate the long-term performance of Halo Doppler lidars for aerosol particle depolarization ratio retrieval. The instrumental noise level, represented by noise-only signals in aerosol- and hydrometeor- free regions, shows stable performance for most instruments, but clear differences between individual instruments. For all instruments, the polarizer bleed-through evaluated at liquid cloud base remains reasonably constant at approximately 1 % with a standard deviation less than 1 %. We find these results sufficient for long-term aerosol particle linear depolarization ratio measurements and proceed to analyse the seasonal and diurnal cycles of the aerosol particle depolarization ratio in different environments in Finland including in the Baltic Sea archipelago, boreal forest and rural sub-arctic. To do so, we further develop the background correction method and construct an algorithm to distinguish aerosol particles from hydrometeors. The four-year averaged aerosol particle depolarization ratio ranges from 0.07 in sub-arctic Sodankylä to 0.13 in the boreal forest in Hyytiälä. At all sites, the aerosol particle depolarization ratio is found to peak during spring and early summer, even exceeding 0.20 at the monthly-mean level, which we attribute to a substantial contribution from pollen. Overall, our observations support the long-term usage of Halo Doppler lidar depolarization ratio including detection of aerosols that may pose a safety risk for aviation.