Ο δεσμός παιδιού - γονέων και η ψυχική υγεία των παιδιών και των οικογενειών με χρόνια σωματικά ασθενή γονέα από σκλήρυνση κατά πλάκας
Authors: Ανασοντζή Σοφία 
Published: September 2021

Στην περίπτωση μιας χρόνιας νόσου η λειτουργικότητα, η συναισθηματική κατάσταση και ολόκληρη η ζωή του ασθενούς αλλάζει, τόσο για τον ίδιο, όσο και για τα μέλη της οικογένειάς του, ειδικά στις περιπτώσεις που ο χρόνιος ασθενής είναι γονέας. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, οι οικογένειες με ασθενείς γονείς βιώνουν περισσότερες συγκρούσεις, λιγότερη συνοχή και περιορισμένη κοινωνικοποίηση των μελών τους. Επιπλέον, η χρόνια σωματική νόσος του γονέα μπορεί να τροποποιήσει σε πολλά επίπεδα και την επικοινωνία γονέα – παιδιού και να λειτουργήσει ως επιβαρυντικός παράγοντας στη διαμόρφωση και στην πορεία της σχέσης τους. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση που ο ασθενής γονέας πάσχει από Σκλήρυνση Κατά Πλάκας τα παιδιά της οικογένειας είναι πιθανό να παρουσιάσουν ψυχικές δυσκολίες, προβλήματα συμπεριφοράς και προβλήματα στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Στην παρούσα έρευνα το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα παιδιά των οικογενειών με γονέα που πάσχει από Σκλήρυνση Κατά Πλάκας και συγκεκριμένα εξετάζεται η ψυχική κατάσταση και η συμπεριφορά των παιδιών των οικογενειών, η λειτουργία όλης της οικογένειας, η παρουσία κατάθλιψης στον γονέα και ο δεσμός που διαμορφώνει το παιδί με τους γονείς και τους συνομηλίκους του. Το ερευνητικό δείγμα αποτελείται από 56 οικογένειες στις οποίες ο ένας γονέας είχε διαγνωστεί με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας και η ερευνητική διαδικασία συμπεριέλαβε τόσο τον ασθενή γονέα όσο και τον υγιή καθώς και ένα από τα παιδιά της οικογένειας. Τα ερευνητικά εργαλεία που επιλέχθηκαν, διερευνούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας των παιδιών με τα ερωτηματολόγια Achenbach Child Behavior Checklist (CBCL) σύμφωνα με την γνώμη των γονέων τους και Achenbach Youth Self Report (YSR) σύμφωνα με την γνώμη των ίδιων των παιδιών, τη λειτουργία της οικογένειας με το ερωτηματολόγιο Family Assessment Device (FAD), την παρουσία κατάθλιψης στον γονέα με το ερωτηματολόγιο Beck Depression Inventory (BDI), τον δεσμό του παιδιού με τους γονείς και τους συνομηλίκους με το ερωτηματολόγιο Inventory of Parent and Peer Attachment ( IPPA) και τους συσχετισμούς που υπάρχουν μεταξύ τους. Για τα ερωτηματολόγια CBCL, YSR και BECK χρησιμοποιήθηκε η στάθμιση που έχει πραγματοποιηθεί σε Ελληνικό πληθυσμό (Roussos, Francis, Zoubou, Kiprianos, Prokopiou & Richardson, 2001; Roussos, Karantanos, Richardson, Hartman, Karajiannis, Kyprianos, Zoubou, 1999, Τζέμος, 1984). Για το ερωτηματολόγιο IPPA υπήρξε δείγμα ελέγχου που αποτελείται από οικογένειες στις οποίες και οι δύο γονείς ήταν υγιείς και είχαν παιδιά σε παρόμοια ηλικία και φύλο με τις οικογένειες της έρευνας και για το ερωτηματολόγιο FAD χρησιμοποιήθηκε η Αμερικανική έκδοση για να συγκριθούν οι απόψεις των μελών της οικογένειας μεταξύ τους.Τα ίδια τα παιδιά των γονέων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας σύμφωνα με τα ευρήματα της παρούσας έρευνας καταγράφουν περισσότερες δυσκολίες στην ψυχική υγεία τους και στην συμπεριφορά τους καθώς και στην επικοινωνία της οικογένειας τους, από όσες καταγράφουν οι γονείς τους. Όσον αφορά τον δεσμό με τους γονείς τους τα παιδιά των ασθενών γονέων τον χαρακτηρίζουν ως ασφαλή δεσμό όπως και τα παιδιά με υγιή γονέα. Όμως περιγράφουν έναν ανασφαλή δεσμό με τους συνομηλίκους τους σε αντίθεση με τα παιδιά με υγιείς γονείς. Επιπλέον, ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του δεσμού που έχουν τα παιδιά των ασθενών γονέων με τους γονείς και τους συνομηλίκους (IPPA)και στις κλίμακες της ψυχικής τους υγείας και συμπεριφοράς (CBCL-YSR)και στην κλίμακα της οικογενειακής λειτουργίας (FAD) διαπιστώθηκαν σημαντικοί συσχετισμοί. Οι ασθενείς γονείς εμφανίζουν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους καταθλιπτικά συμπτώματα (Beck) και πάλι διαπιστώνονται σημαντικοί συσχετισμοί ανάμεσα στην παρουσία κατάθλιψης στον γονέα (Beck) με τον δεσμό που έχει διαμορφωθεί μεταξύ γονέα και παιδιού και μεταξύ παιδιού και συνομηλίκων (IPPA). Η ανάπτυξη ενός δικτύου διασύνδεσης των ψυχολογικών και ιατρικών υπηρεσιών υγείας με στόχο την πρόληψη της ψυχικής υγείας όλων των μελών των οικογενειών αυτών που αντιμετωπίζουν την χρόνια σωματική νόσο του γονέα θα σηματοδοτούσε την απαρχή μιας επαρκέστερης φροντίδας των ασθενών αυτών και των οικογενειών τους.