Εφαρμογή πρωτοκόλλου τροποποίησης του τρόπου ζωής σε παιδιά με αυξημένο σωματικό βάρος
Authors: Χριστάκη Ειρήνη 
Published: June 2021

Διερευνήσαμε τις σχέσεις μεταξύ πολλαπλών δεικτών στρες, φλεγμονής και μεταβολισμού και παραμέτρων σύστασης σώματος σε 121 (43 αγόρια, 78 κορίτσια) παιδιά και εφήβους , ηλικίας 5 έως 15 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 2 ομάδες: συμμετέχοντες με φυσιολογικό σωματικό βάρος (N=40, BMI z-score = -0.1923 ± 0.6), και συμμετέχοντες με υπερβάλλον βάρος και παχυσαρκία (N=81, BMI z-score= 2.1947 ± 1.4). Όλοι οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο εκτίμησης άγχους για παιδιά STAIC και το ερωτηματολόγιο CDI που εκτιμά τα συμπτώματα κατάθλιψης. Παράλληλα, σε όλα τα παιδιά έγινε εκτίμηση του κιρκάδιου ρυθμού έκκρισης κορτιζόλης σιέλου, μέτρηση της κορτιζόλης τρίχας, της κορτιζόλης ορού, της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης υψηλής ευαισθησίας (HsCRP), της φερριτίνης, αλλά και δείκτες μεταβολισμού , όπως είναι τα λιπίδια και η ινσουλίνη. Η σύσταση σώματος εκτιμήθηκε με την μέθοδο της εξελιγμένης βιοηλεκτρικής εμπέδησης, ενώ η εκτίμηση της διακύμανσης καρδιακής συχνότητας έγινε με χρήση φωτοπληθυσμογράφου του ευστασιομέτρου. Οι συμμετέχοντες με υπερβάλλον σωματικό βάρος ή παχυσαρκία εμφάνισαν υψηλότερο σκορ στο ερωτηματολόγιο STAIC, υψηλότερο BMI z-score και υψηλότερο ποσοστό σωματικού λίπους συνολικά και ενδοσπλαχνικά. Η διακύμανση καρδιακής συχνότητας δεν διέφερε μεταξύ των ομάδων. Στο σύνολο του δείγματος παρατηρήθηκε σημαντική συσχέτιση των επιπέδων HsCRP, φερριτίνης, δεικτών φλεγμονής και δεικτών ινσουλινοαντίστασης. Παρατηρήθηκε επίσης μια ισχυρή συσχέτιση κορτιζόλης τρίχας και HsCRP, υποδεικνύοντας την σχέση χρόνιου στρες και φλεγμονής, ενώ η συσσώρευση σωματικού λίπους στα παιδιά και τους εφήβους φάνηκε να συσχετίζεται με κλινικούς και εργαστηριακούς δείκτες στρες, φλεγμονής και ινσουλινοαντίστασης. Επιπρόσθετα, μελετήθηκαν ξεχωριστά οι παραπάνω δείκτες σε 50 προεφηβικά κορίτσια, εκ των οποίων τα 24 είχαν φυσιολογικό σωματικό βάρος και τα 26 είχαν διάγνωση παχυσαρκίας. Σε αυτό το μικρότερο δείγμα της μελέτης παρατηρήθηκε ότι τα κορίτσια με παχυσαρκία είχαν υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης τρίχας και κορτιζόλης σιέλου όπως αυτή εκτιμάται με το εμβαδό κάτω από την καμπύλη (Area under the curve with respect to the ground- AUCg) (p < 0.001 and p < 0.002, αντίστοιχα) σε σχέση με τα κορίτσια με φυσιολογικό σωματικό βάρος. Παρατηρήθηκε επίσης θετική συσχέτιση μεταξύ κορτιζόλης τρίχας και BMI Z-score (rho = 0.327, p< 0.025), ενώ αναδείχθηκε μια θετική συσχέτιση κορτιζόλης τρίχας και κορτιζόλης σιέλου (rho=0.3, p<0.048). Συμπερασματικά η κορτιζόλη τρίχας είναι ένας ευαίσθητος δείκτης για την ανίχνευση του χρόνιου στρες, ενώ η παχυσαρκία στα παιδιά φαίνεται να σχετίζεται με την απορρύθμιση της έκκρισης κορτιζόλης. Τέλος, προχωρήσαμε στην ανάλυση του FGF21 σε ένα δείγμα 78 κοριτσιών από το αρχικό δείγμα σε όλα τα στάδια εφηβείας (50 κορίτσια με υπερβάλλον σωματικό βάρος ή παχυσαρκία και 28 κορίτσια με φυσιολογικό σωματικό βάρος). Στα κορίτσια με φυσιολογικό σωματικό βάρος παρατηρήθηκε μια σημαντική συσχέτιση των επιπέδων FGF21 και της κορτιζόλης τρίχας (r=0.54, p<0.006) αλλά και της κορτιζόλης σιέλου (r= 0.463, p< 0.020). Ο FGF21 φαίνεται να επιδρά στον άξονα του στρες και να διαμεσολαβεί την σχέση παχυσαρκίας και στρες.