Ειδικοί ψυχομετρικοί παράγοντες ως προγνωστικοί δείκτες προσαρμογής σε ασθενείς με εξαιρέσιμο καρκίνο παχέος εντέρου
Authors: Αντωνιάδης Διομίδης 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Η σύνδεση μεταξύ καρκίνου και εμφάνισης ψυχοπαθολογίας με τη μορφή κατάθλιψης, αγχώδους διαταραχής, διαταραχών της διάθεσης και ψυχολογικής δυσφορίας αποτελεί ένα ζήτημα ιδιαίτερου ερευνητικού ενδιαφέροντος, δεδομένης της ψυχολογικής επιβάρυνσης των ογκολογικών ασθενών. Η εμφάνιση ψυχοπαθολογίας επιδρά καταλυτικά στην ποιότητα ζωής και στην ικανότητα λειτουργικής και ψυχολογικής προσαρμογής τους στη νόσο, επηρεάζοντας κατά συνέπεια την πρόγνωση και έκβαση της ασθένειας.Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ δυσφορίας, λειτουργικότητας και ψυχολογικής προσαρμογής των ασθενών με καρκίνο παχέος εντέρου. Απώτερος στόχος είναι η αποσαφήνιση του κλινικού πλαισίου για την ανίχνευση των ασθενών με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης ψυχοπαθολογίας και δυσλειτουργικότητας. Η κατάλληλη ανίχνευση μπορεί να καταστήσει εφικτή την έγκαιρη παρέμβαση και την ουσιαστική βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας των ασθενών.Μεθοδολογία: Η παρούσα έρευνα αποτελεί μία προοπτική μελέτη παρατήρησης στην Ελλάδα σε ένα δείγμα 84 ασθενών με καρκίνο παχέος εντέρου όλων των σταδίων. Για τη μέτρηση της δυσφορίας και ψυχοπαθολογίας των ασθενών εφαρμόστηκε το Θερμόμετρο Δυσφορίας και οι κλίμακες HADS και SCL-90-R (προεγχειρητικά). Για την αξιολόγηση της λειτουργικής και ψυχολογικής προσαρμογής εφαρμόστηκαν οι κλίμακες FACT-C και MINI-MAC, αντίστοιχα, σε επανάληψη με το χειρουργικό follow-up (1 μήνα, 6 μήνες και 1 χρόνο μετά τη χειρουργική επέμβαση). Η συσχέτιση των κλιμάκων και υποκλιμάκων και η διερεύνηση της επίδρασης των δημογραφικών χαρακτηριστικών και σχετικών με τη νόσο στοιχείων πραγματοποιήθηκε μέσω της εφαρμογής κατάλληλων στατιστικών ελέγχων. Αποτελέσματα: Η ανίχνευση δυσφορίας στους ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου είναι εφικτή στο cut-off point 7 του Θερμόμετρου Δυσφορίας βάσει της HADS, ενώ τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης βρέθηκαν χαμηλά προεγχειρητικά (8,42 και 7,19, αντίστοιχα στην κλίμακα HADS). Τα επίπεδα δυσφορίας προσδιορίστηκαν μέτρια προς υψηλά (Μ.Ο.=5,70) προεγχειρητικά, αν και εντοπίστηκαν αυξημένα επίπεδα δυσφορίας (6 έως 9) για το 54,7% του δείγματος, αθροιστικά. Σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην αντιληπτή δυσφορία έχουν τα συναισθηματικά προβλήματα, καθώς βρέθηκε πως το 81,0% των ασθενών νιώθει αίσθημα ανησυχίας, το 78,6% νευρικότητα, το 70,2% φόβο και το 65,5% θλίψη. Η λειτουργική και ψυχολογική προσαρμογή των ασθενών βάσει των μετρήσεων των κλιμάκων FACT-C και MINI-MAC βελτιώνεται στις δύο μετρήσεις μετεγχειρητικά με στατιστικά σημαντικές διαφοροποιήσεις (p<0,001). Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου σε δημογραφικό επίπεδο είναι το γυναικείο φύλο, η οικογενειακή κατάσταση (διαζευγμένοι και χήροι) και η νεαρή ηλικία. Αναφορικά με τη νόσο και τη θεραπεία της ως σημαντικότερες μεταβλητές αναδείχθηκαν η χημειοθεραπεία, το προχωρημένο στάδιο της νόσου και η κολοστομία, η τελευταία ωστόσο μόνο σχετικά με τη λειτουργική και ψυχολογική προσαρμογή.Συμπεράσματα: Από την παρούσα μελέτη διαπιστώθηκε πως μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης δυσφορίας και ψυχολογικής και λειτουργικής δυσκολίας προσαρμογής στη νόσο είναι το φύλο, η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση, το στάδιο νόσου, η προϋπάρχουσα ψυχοπαθολογία καθώς και το είδος θεραπείας που επιλέγεται. Οι συγκεκριμένοι παράγοντες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την έγκαιρη ψυχοκοινωνική παρέμβαση και τη βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας. Ο εντοπισμός των ασθενών με έναν ή συνδυασμό των παραγόντων κινδύνου συμβάλλει καθοριστικά στην αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου ιδιαίτερα σε πρώιμο στάδιο εξέλιξης, τόσο προεγχειρητικά όσο και μετεγχειρητικά.