Μελέτη της ενεργοποίησης του συμπληρώματος σε ενήλικες ασθενείς με δρεπανοκυτταρική νόσο
Authors: Βαρελάς Χρήστος 
Published: February 2024

Η δρεπανοκυτταρική νόσος (ΔΚΝ) είναι μια σχετικά συχνή κληρονομική αιμοσφαιρινοπάθεια, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία της παθολογικής αιμοσφαιρίνης S. Η αναιμία, η ευαισθησία σε λοιμώξεις και τα επεισόδια αγγειοαποφρακτικής κρίσης είναι μεταξύ των χαρακτηριστικών της. Δεδομένου ότι οι επιπλοκές της ΔΚΝ (αγγειοαποφρακτική κρίση ή επιβραδυνόμενη αιμολυτική αντίδραση μετά από μετάγγιση/ DHTR) οδηγούν σε σημαντική νοσηρότητα και θνησιμότητα, πολλές μελέτες έχουν ασχοληθεί με την παθοφυσιολογία τους. Αν και η παθοφυσιολογία της ΔΚΝ έχει αποδοθεί κυρίως στην αλληλεπίδραση μεταξύ δρεπανοκυττάρων και ουδετερόφιλων, αιμοπεταλίων και/ή ενδοθηλιακών κυττάρων σε μικρά αγγεία που οδηγούν σε αιμόλυση, ο ρόλος της ενεργοποίησης του συμπληρώματος έχει αρχίσει να διερευνάται όλο και περισσότερο. Παρά τις προόδους αυτές, δεν υπάρχει ακόμη ειδική θεραπεία για τις επιπλοκές της νόσου. Η υπόθεση της μελέτης ήταν ότι η ενεργοποίηση του συμπληρώματος και η θρομβοφλεγμονή είναι εμφανείς στη ΔΚΝ, ειδικά κατά τη διάρκεια επιπλοκών, με τη διερεύνηση νέων βιοδεικτών ή γενετικών χαρακτηριστικών. Μελετήθηκαν προοπτικά ενήλικες ασθενείς με ΔΚΝ λαμβάνοντας δείγματα κατά την εγγραφή τους, σε οποιαδήποτε εμφάνιση επιπλοκής όπως αγγειοαποφρακτική κρίση, οξύ θωρακικό σύνδρομο, εμφάνιση νεφρικής βλάβης, πνευμονικής υπέρτασης, έναρξης μεταγγίσεων, έναρξης υδροξυουρίας ή αν δεν υπήρχε επιπλοκή κατά την τελευταία παρακολούθηση. Η ενεργοποίηση του συμπληρώματος ανιχνεύτηκε μετρώντας το sC5b-9 και χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη μέθοδο Ham, ελέγχοντας τη δραστικότητα της ADAMTS 13 και μετρώντας τις εξωκυτταρικές παγίδες ουδετερόφιλων (NETs) με τεχνική ELISA. Χρησιμοποιήθηκε ανάλυση αλληλουχίας επόμενης γενιάς με προσαρμοσμένο πάνελ Συμπληρώματος (CFH, CFH-σχετικό, CFI, CFB, CFD, C3, CD55, C5, CD46, THBD, ADAMTS13). Μεταξύ 81 ασθενών, εντοπίστηκε ενεργοποίηση συμπληρώματος (C5b-9, θετική τροποποιημένη μέθοδος Ham) και αυξημένα NETs ακόμη και από τη σταθερή κατάσταση σε εκείνους τους ασθενείς που στη συνέχεια ανέπτυξαν επιπλοκές. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, το C5b-9 αυξήθηκε σημαντικά, ιδιαίτερα σε ασθενείς με επιπλοκές. Δεν υπήρχαν διαφορές στη δραστικότητα της ADAMTS13. Ανιχνεύτηκαν 25 σπάνιες παραλλαγές, 3 από τις οποίες χαρακτηρίζονται ως παθογόνες σε 3 ασθενείς και 5 επιβλαβείς παραλλαγές σε 12 ασθενείς. Οι ασθενείς με παθογόνες ή επιβλαβείς παραλλαγές είχαν αυξημένη ενεργοποίηση του συμπληρώματος. Ο συνδυασμός αυτών των παραλλαγών συσχετίστηκε με σημαντικά υψηλότερο ποσοστό εξάρτησης από μετάγγιση. Στην πολυπαραγοντική ανάλυση, τα επίπεδα C5b-9 ήταν ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας εμφάνισης επιπλοκών. Συμπερασματικά, διαπιστώθηκε προοπτικά για πρώτη φορά ότι το συμπλήρωμα και τα NETs ενεργοποιούνται ακόμη και από σταθερή κατάσταση σε ασθενείς με επιπλοκές, ειδικά κατά τη διάρκεια επιπλοκών. Οι παραλλαγές που σχετίζονται με το συμπλήρωμα υπογραμμίζουν αυτή την προδιάθεση σε ορισμένους ασθενείς. Λαμβάνοντας υπόψη την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των αναστολέων του συμπληρώματος, η παρούσα μελέτη υπογραμμίζει χρήσιμα εργαλεία για την έγκαιρη ανίχνευση ασθενών που μπορεί να ωφεληθούν από την αναστολή του συμπληρώματος.