Σημαντικότητα διδακτικής των πιθανοτήτων στο σχολείο και παράγοντες που επηρεάζουν τη διδακτική διαδικασία
Authors: Ζώρζος Μιχαήλ 
Published: October 2023

Οι Πιθανότητες είναι ο κλάδος των μαθηματικών με την μεγαλύτερη χρηστικότητα στην καθημερινή ζωή (Batanero et al., 2016). Η απήχηση τους σε διάφορες επιστήμες, όπως η μετεωρολογία, οι φυσικές επιστήμες, οι επιστήμες υγείας και η οικονομία, αλλά και σε καταστάσεις που υπάρχει αβεβαιότητα ή ανάγκη πρόβλεψης, καθιστούν τις Πιθανότητες ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι των μαθηματικών (Reia et al., 2019). Το γεγονός αυτό δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο κατά τον σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών των μαθηματικών στις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες. Κατά συνέπεια, πολλές χώρες ανά τον κόσμο εμπλούτισαν το πρόγραμμα σπουδών τους για τα μαθηματικά με την εισαγωγή των Πιθανοτήτων (Batanero et al., 2016). Μεταξύ των χωρών αυτών, η Ελλάδα διαμόρφωσε ένα πλούσιο πρόγραμμα σπουδών για τις Πιθανότητες, το οποίο βρίσκεται εν ενέργεια από το 2003 έως σήμερα. Η χώρα στο πρόγραμμα της, εντάσσει την Πιθανότητα στην Πρωτοβάθμια και την Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, χωρίζοντας τους διδακτικούς στόχους ανάλογα την ηλικιακή βαθμίδα των μαθητών. Επιπροσθέτως, στην εργασία αναλύονται τα εκπαιδευτικά συστήματα της Σιγκαπούρης και της Ολλανδίας, καθώς και ο ρόλος των Πιθανοτήτων σε αυτά.Η εξέλιξη της διδακτέας ύλης, αλλά και η διδακτική πορεία των μαθηματικών κατά την διάρκεια ενός διδακτικού έτους, πολλές φορές αναγκάζουν τον εκπαιδευτικό να αποκλίνει από τους δεδομένους στόχους. Αποτέλεσμα που επηρεάζει την μάθηση της θεωρίας των Πιθανοτήτων. Γενικότερα η μάθηση μπορεί να επηρεαστεί από ποικίλους παράγοντες, ωστόσο σημαντικό είναι να δοθεί έμφαση στους πέντε βασικότερους παράγοντες επιρροής της μάθησης, με απώτερο σκοπό την βελτίωση της μαθησιακής διαδικασίας στις Πιθανότητες. Πιο συγκεκριμένα, της σχέσης των μαθητών με τα μαθηματικά, της αντίληψης τους για τις πιθανότητες, την ετοιμότητα του εκπαιδευτικού να διδάξει το συγκεκριμένο αντικείμενο των μαθηματικών, τα σχολικά εγχειρίδια και διάφορους άλλους κοινωνικούς ή πολιτισμικούς παράγοντες. Η παρούσα εργασία έχει πολλαπλούς στόχους, με επίκεντρο την μελέτη της χρησιμότητας των Πιθανοτήτων σε καθημερινές διαδικασίες, την μελέτη του βαθμού επίτευξης των οδηγιών των αναλυτικών προγραμμάτων και την βελτίωση των διδακτικών εγχειριδίων στα μαθήματα των Πιθανοτήτων. Για τις ανάγκες αυτές, η έρευνα επικεντρώθηκε σε ένα δείγμα 542 ατόμων διάφορων ειδικοτήτων για την απάντηση του ερωτηματολογίου, σε 5 εκπαιδευτικούς μαθηματικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που έλαβαν μέρος σε μια διαδικασία συνέντευξης και στην συγκριτική ανάλυση των σχολικών εγχειριδίων στα κεφάλαια των στοχαστικών μαθηματικών των χωρών Ελλάδα, Σιγκαπούρη και Ολλανδία. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν, ότι υπάρχει γενικότερα μια θετική αντίληψη σχετικά με την χρήση της θεωρίας Πιθανοτήτων σε καθημερινές δραστηριότητες και μάλιστα αναγνωρίζεται από την πλειοψηφία του δείγματος μια άμεση σχέση των Πιθανοτήτων με την λήψη αποφάσεων. Οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τις αναλυτικές οδηγίες και τις ώρες που προτείνουν τα ΑΠΣ, με αποτέλεσμα η διδακτική των Πιθανοτήτων να στερείτε του αναγκαίου χρόνου. Τέλος, τα σχολικά βιβλία των τριών χωρών που μελετήθηκαν εμφανίζουν πολλές ομοιότητες, ωστόσο υπάρχουν και αρκετές διαφορές που πολλές από αυτές κρίνονται αρκετά σημαντικές και επηρεάζουν τις προσφερόμενες ευκαιρίες μάθησης στον μαθητή.