Ολιστική διερεύνηση της οικονομικότητας και της αποτελεσματικότητας της ελληνικής αιγοτροφίας
Authors: Μπάτζιος Αθανάσιος 
Published: November 2021

Η ελληνική αιγοτροφία συνιστά δραστηριότητα με έντονο κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα, συμβάλλοντας σημαντικά στα μεγέθη της οικονομίας και στη διατήρηση του κοινωνικού ιστού σε αγροτικές περιοχές. Ο κλάδος χαρακτηρίζεται από διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως μικρό μέγεθος εκμεταλλεύσεων, ανεπαρκείς υποδομές και έλλειψη κατάρτισης των αιγοτρόφων. Βασικός στόχος της έρευνας ήταν η ολιστική διερεύνηση της τεχνικοοικονομικής ταυτότητας και των διαρθρωτικών σχέσεων της αιγοτροφίας και η ανάδειξη των προοπτικών ανάπτυξής της. Κεντρικό άξονα της προσέγγισης αυτής αποτελεί η αποτύπωση των οικονομικών αποτελεσμάτων και η εκτίμηση των σχέσεων αριστοποίησης και αποτελεσματικότητας στον κλάδο, η αποτύπωση της αλυσίδας εφοδιασμού του γάλακτος και η σκιαγράφηση στάσεων των αιγοτρόφων σε θέματα «συνεργασίας, κοινωνικού κεφαλαίου και καινοτομιών». Με βάση τεχνικοοικονομικά δεδομένα 96 εκμεταλλεύσεων της Μακεδονίας και Θράκης, υπολογίστηκαν τα οικονομικά αποτελέσματα, εκτιμήθηκε το κόστος παραγωγής γάλακτος και κρέατος, εκτιμήθηκαν η τεχνική αποτελεσματικότητα και η βέλτιστη οργάνωση εισροών για μεγιστοποίηση του αγροτικού εισοδήματος στον κλάδο, ενώ σκιαγραφήθηκαν οι εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα αξίας του γάλακτος αιγών και καταγράφηκαν οι στάσεις των αιγοτρόφων σε θέματα «συνεργασίας, κοινωνικού κεφαλαίου και καινοτομιών». Η διατροφή επηρεάζει σημαντικά την οικονομικότητα της αιγοτροφίας και η βιωσιμότητά της στηρίζεται στις ενισχύσεις της ΚΑΠ. Το μέγεθος εκμετάλλευσης και η απόδοση γάλακτος/αίγα διαφοροποιούν τα οικονομικά αποτελέσματα. O χάρτης εφοδιασμού του γάλακτος παρουσιάζεται έντονα ολιγοπωλιακός, με το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς να μοιράζεται σε λίγες επιχειρήσεις. Η αξιοποίηση ορεινών/μειονεκτικών περιοχών, η μη απαίτηση υψηλών επενδύσεων σε πάγια, η προστιθέμενη αξία από τη μεταποίηση γάλακτος και η αυξανόμενη προτίμηση στο γάλα αιγών αποτελούν δυνατά σημεία της αιγοτροφίας, ενώ η εξάρτηση από την αγορά ζωοτροφών, οι ανεπαρκείς εγκαταστάσεις, η περιορισμένη συλλογική οργάνωση, κ.ά. αποτελούν εμπόδια. Στις ευκαιρίες συγκαταλέγονται η θέση της “φέτας Π.Ο.Π.” στην αγορά και οι εκτιμήσεις για αύξηση της προτίμησης στα παραδοσιακά τυριά, ενώ η πιθανή υποκατάσταση του γάλακτος αιγών από αγελαδινό και η άποψη ότι η αιγοτροφία δεν συνάδει με τον σύγχρονο τρόπο ζωής αποτελούν απειλές. Όσο προχωράει η εφοδιαστική αλυσίδα, ο συμβαλλόμενος που βρίσκεται πιο πάνω σε αυτήν έχει ισχυρότερη θέση, ενώ η οικονομική κρίση συνέβαλε στο να κλείσουν πολλά τυροκομεία/μικρές εταιρίες. Η μέση εκμετάλλευση με ορθολογικότερη διαχείριση θα μπορούσε να εξοικονομήσει εισροές μέχρι 20%. Οι οικονομικοί δείκτες διαφοροποιούνται μεταξύ τεχνικά αποτελεσματικών και αναποτελεσματικών εκμεταλλεύσεων. Στην υφιστάμενη δομή, οι εκμεταλλεύσεις εκτρέφουν μεγαλύτερο αριθμό αιγών, απασχολούν περισσότερη εργασία, μεταβλητό και σταθερό κεφάλαιο/αίγα, συγκριτικά με το βέλτιστο σχέδιο. Σημαντική απόκλιση καταγράφεται στις διάφορες τάξεις μεγέθους ή απόδοσης σε γάλα των εκμεταλλεύσεων. Το άριστο σχέδιο διάρθρωσης του κλάδου συστήνει μείωση ποτιστικών στρεμμάτων, μη καλλιέργεια ξηρικών εκτάσεων, αγορά ζωοτροφών και αύξηση παραγωγής κρέατος και τυριού. Οι στάσεις των αιγοτρόφων στα θέματα που τέθηκαν φαίνονται ανεξάρτητες από την προέλευση εκτροφής, την εμπειρική εκπαίδευση, τη συλλογική δράση και την προοπτική διαδοχής, ενώ ο χρόνος ασχολίας στον κλάδο, η πρόθεση επενδύσεων, η χρηματοδότηση από πρόγραμμα και η παρακολούθηση προγραμμάτων τις διαφοροποιούν. Εν κατακλείδι, η διαχειριστική ικανότητα του αιγοτρόφου μπορεί να τον οδηγήσει στις απαραίτητες προσαρμογές, προκειμένου να επιτύχει καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα. Ο ρόλος του μπορεί να αναβαθμιστεί με στοχευμένη επιμόρφωση σε θέματα συγχρηματοδότησης προγραμμάτων, διαχειριστικών πρακτικών και καινοτομιών, ευαισθητοποιώντας παράλληλα τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό του ρόλο.