Προσαρμοστικότητα, φυσιολογικά και αγροκομικά γνωρίσματα της ελαιοκράμβης στις ελληνικές συνθήκες
Authors: Παπαντωνίου Αντώνιος 
Published: January 2014

Για τη μελέτη της προσαρμοστικότητας, των φυσιολογικών και αγροκομικών γνωρισμάτων της ελαιοκράμβης σε συνθήκες της Β. Ελλάδας (Χαλάστρα Θεσσαλονίκης) μελετήθηκαν, τέσσερις γενότυποι ελαιοκράμβης (Brassica napus L.), που αναπτύχθηκαν για δύο καλλιεργητικές περιόδους (2005-2006 και 2006-2007). Κάθε έτος, έγιναν επτά δειγματοληψίες σε τακτά χρονικά διαστήματα, με πρώτη δειγματοληψία στο στάδιο των 10 φύλλων. H συγκομισθείσα επιφάνεια ήταν 0,3 m2. Σε κάθε δειγματοληψία έγινε ζύγιση του ξηρού βάρους των επιμέρους τμημάτων των φυτών και προσδιορίστηκε η συγκέντρωσή τους σε άζωτο. Ακόμη, σε τρία κρίσιμα στάδια ανάπτυξης έγιναν μετρήσεις του δείκτη πράσινης επιφάνειας (ΔΠΕ), της συγκέντρωσης χλωροφύλλης στα φύλλα (SPAD), της φωτοσύνθεσης και των παραμέτρων που σχετίζονται με αυτή, και προσδιορίστηκαν οι τιμές της διάκρισης ισοτόπων άνθρακα (Δ). Στο στάδιο της ωρίμανσης συγκομίστηκε με το χέρι επιφάνεια 2,7 m2 και προσδιορίστηκαν ο πληθυσμός των φυτών (φυτά/m2), η απόδοση σε σπόρο (kg/στρ.), τα σημαντικότερα συστατικά της απόδοσης και τα tποιοτικά γνωρίσματα του σπόρου και του λαδιού. Και στα δύο έτη, η διακοπή της ανάπτυξης των φυτών οφείλεται στις ξηροθερμικές συνθήκες που επικράτησαν στις αρχές Μαΐου. Το 2007, η υψηλότερη φωτοσύνθεση, η μεγαλύτερη συσσώρευση ξηράς ουσίας και η μεγαλύτερη πρόσληψη αζώτου οδήγησαν στην παραγωγή περισσότερων κεράτων/φυτό. Παρόλα αυτά, το 2007, η απόδοση σε σπόρο ήταν μικρότερη σε σχέση με το 2006 (217,2 και 446,8 kg/στρ., αντίστοιχα), αφού οι υψηλές θερμοκρασίες από την άνθηση μέχρι την ωρίμανση των σπόρων συνέβαλαν στη μείωση του αριθμού σπόρων/κέρατο στην κεντρική και στην πρώτη πλάγια ταξιανθία και στο βάρος των σπόρων της πρώτης πλάγιας ταξιανθίας. Στην επικράτηση υψηλών θερμοκρασιών κατά την περίοδο ανάπτυξης των σπόρων, το 2007, οφείλεται και η μικρότερη περιεκτικότητα των σπόρων σε λάδι (36,8%) σε σχέση με το 2006 (41,7%). Για την μελέτη της επίδρασης του πληθυσμού φυτών στην αρχιτεκτονική διαμόρφωση και την απόδοση της ελαιοκράμβης διεξήχθησαν δύο πειράματα. Στο πρώτο πείραμα, μελετήθηκαν δύο γενότυποι ελαιοκράμβης, σε τρεις πυκνότητες (40, 60 και 80 φυτά/m2). Στο δεύτερο πείραμα χρησιμοποιήθηκαν επίσης δύο γενότυποι ελαιοκράμβης σε τέσσερις όμως πυκνότητες (5, 10, 20 και 40 φυτά/m2). Στο στάδιο ωρίμανσης συγκομίστηκε με το χέρι επιφάνεια 2,7m2 και προσδιορίστηκαν τα συστατικά της απόδοσης και η τελική απόδοση σε σπόρο. Η αύξηση του ύψους των φυτών, αυξανομένης της πυκνότητας από τα 5 στα 40 φυτά/m2, αποδίδεται στον ανταγωνισμό των φυτών για ηλιακή ακτινοβολία. Μειωμένης της πυκνότητας από τα 40 στα 5 φυτά/m2 υπήρξε σημαντική αύξηση στον αριθμό πλάγιων ταξιανθιών/φυτό, εξαιτίας της καλύτερης αξιοποίησης των αβιοτικών παραγόντων (ηλιακή ακτινοβολία, θρεπτικά στοιχεία, νερό). Στις πυκνότητες των 40, 60 και 80 φυτών/m2 δεν υπήρξαν διαφορές στο ύψος των φυτών και στον αριθμό πλάγιων ταξιανθιών/φυτό. Οι μεγαλύτερες αποδόσεις παρατηρήθηκαν στις πυκνότητες των 40, 60 και 80 φυτών/m2. Οι οριακές διαφορές στον αριθμό κεράτων/m2, σε συνδυασμό με την απουσία διαφορών ως προς τον αριθμό σπόρων/κέρατο κεντρικής και πλάγιας ταξιανθίας και το βάρος 1000 σπόρων, είχε ως αποτέλεσμα την έλλειψη διαφορών μεταξύ των παραπάνω πυκνοτήτων ως προς την απόδοση. Κάτω από τα 40 φυτά/m2, η ελάττωση του αριθμού κεράτων/m2 οδήγησε σε σημαντική μείωση της απόδοσης, με τις πυκνότητες των 10 και 5 φυτών/m2 να έχουν τις μικρότερες αποδόσεις.