ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ МАНСАПТЫҚ ТАҢДАУЛАРЫ: МАНСАПТЫҚ КҮТІЛІМДЕРГЕ ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР
Authors: Толеу Г. , Жулбарисова А. , Мырзабекова А. 
Published: October 2023

В данной статье рассматриваются карьерные предпочтения и карьерные амбиции 15-летних казахстанских подростков по результатам апробации международного сопоста-вительного исследования PISA-2022, которые сравниваются с результатами циклов PISA за 2015, 2018 годы. Результаты международного сопоставительного исследования PISA рассматриваются в разрезе трех факторов: гендер, социально-экономический статус и месторасполо-жение организации образования. Для каждого фактора влияния определяются доли карьерной кон-центрации и карьерных амбиций, другими словами, выбор наиболее популярных профессий, а также стремление подростка в будущем заниматься профессией, требующей высокого уровня навыков. По итогам результатов исследования апробации PISA-2022 в списке наиболее популярных профессий казахстанских подростков были врачи, учителя, разработчики и аналитики программного обеспечения и приложений, а также стоматологи. По итогам апробации PISA-2022, большинство подростков в Казахстане выражают амбициозные карьерные устремления. Ключевые слова: карьерные предпочтения подростков, карьерная концентрация, карьерные амбиции, профессиональная ориентация в школе, популярные профессии

Бұл мақалада 2015, 2018 жылдардағы PISA халықаралық салыстырмалы зерттеу циклдарының нәтижелерімен салыстырылатын PISA-2022 тестілеу нәтижелері негізінде 15 жастағы қазақстандық жасөспірімдердің мансаптық бейімділіктері мен мансаптық амбициялары қарастырылады. PISA халықаралық салыстырмалы зерттеуінің нәтижелері үш фактор аясында қарастырылады: гендерлік, әлеуметтік-экономикалық жағдай және білім беру ұйымының орналасқан жері. Әрбір әсер ету факторы үшін мансаптық шоғырлану мен мансаптық амбициялардың үлестері анықталады, басқаша айтқанда, ең танымал мамандықтарды таңдау, сонымен қатар жасөспірімнің жоғары деңгейдегі дағдыларды қажет ететін кәсіппен айналысуға деген ұмтылысы анықталады. PISA-2022 тестілеу зерттеуінің нәтижелері бойынша қазақстандық жасөспірімдер үшін ең танымал мамандықтар тізіміне дәрігерлер, мұғалімдер, бағдарламалық жасақтама мен қосымшаларды әзірлеушілер мен талдаушылар, сондай-ақ стоматологтар енді. PISA-2022 тестілеуінің нәтижелері бойынша Қазақстандағы жасөспірімдердің көпшілігі жоғары мансаптық ұмтылыстарға ие. Түйін сөздер: жасөспірімдердің мансаптық бейімділігі, мансаптық шоғырлану, мансаптық амбициялар, мектептегі кәсіби бағдар, танымал мамандықтар

This paper examines the career preferences and career ambitions of 15-year-old Kazakhstani teenagers based on the results of the international comparative study PISA-2022, which are compared with the results of the PISA cycles for 2015, 2018. The results of the international comparative study PISA are considered in the context of three factors: gender, socio-economic status and location of the educational organization. For each factor of influence, the shares of career concentration and career ambitions are determined, that is the choice of the most popular professions, as well as the desire of a teenager to engage in a profession that requires a high level of skills in the future. According to the results of the PISA-2022 assessment study, the list of the most popular professions for Kazakhstani teenagers included doctors, teachers, developers and analysts of software and applications, as well as dentists. According to the results of the PISA-2022 assessment, many adolescents in Kazakhstan express ambitious career aspirations. Keywords: career preferences of adolescents, career concentration, career ambitions, professional orientation at school, popular professions