РАЗВИТИЕ ПОЗНАВАТЕЛЬНОЙ АКТИВНОСТИ УЧАЩИХСЯ ПРИ ОБУЧЕНИИ ДЕТСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ ПОСРЕДСТВОМ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
Authors: Ерахметқызы Ж. , Адилбекова Л.М. 
Published: October 2023

Мақалада бастауыш сыныптардағы балалар әдебиеті материалдарын оқыту негізінде оқушы- лардың танымдық белсенділігін арттырудың теориялық және эмпирикалық зерттеулері талданады. Теориялық талдаулар бойынша таным үрдісі – сӛйлеу, пікір алысу, ойлау, ойдың айқындылығы, эмоциялық қалыпта болу деп баяндалады. Танымдық белсенділік ұғымының мазмұны психологиялық (табиғи күш, ақыл-ой, ерік, ұмтылыс), педагогикалық (интегралды білім, интеллектуалдылық) және филологиялық (сӛйлеу, сӛйлеу мәнері, мәдени ой-сана) тұрғыда сипатталады. Теориялық талдауларды негізге алып, авторлар тарапынан «танымдық белсенділік – бұл екі жақты үдеріс, бір жағынан, білім алушының ӛзін-ӛзі ұйымдастыруы мен ӛзін-ӛзі жүзеге асыруының бір түрі ретінде, екінші жағынан, мұғалімнің білім беру белсенділігін ынталандыратын әдістерді іздеудегі ерекше күш-жігерінің нәтижесі» деген нақтылау жасалады. Балалар әдебиетін материалдарын оқытуда «Learningapps.org» бағдарламасын қолдану ұсынылады. Ал эмпирикалық бӛлімде балалар әдебиетін оқытудағы танымдық белсенділік деңгейлерін анықтауға арналған диагностикалық жұмыстардың жүргізілу барысы беріледі. Ш.Шварцтың «Құндылық сауалнамасы» әдістемесі бойынша берілген құндылықтарға шкалалық бағандар оқушылардың ассоцациялық ойлауын, абстракциялай алуын, ой-пікірін ӛзіндік толықтыра алуы және зейіні мен есте сақтауындағы дамуларды анықтауға арналады. Тҥйін сӛздер: балалар әдебиеті, таным, танымдық белсенділік, сӛйлеу, «Learningapps.org» бағдарламасы.

В статье анализируются теоретические и эмпирические исследования развития познавательной активности учащихся на основе изучения материалов детской литературы в начальных классах. Теоретический анализ показывает, что познавательный процесс – речь, обмен мнениями, мышление, ясность мысли, эмоциональная осанка. Содержание понятия познавательной деятельности харак- теризуется психологическим(природная сила, ум, воля, стремление), педагогическим (интегральное знание, интеллектуальность) и филологическим (речь, манера речи, культурное мышление). Исходя из теоретического анализа, со стороны авторов делается уточнение, что «познавательная активность – это двусторонний процесс, с одной стороны, как форма самоорганизации и самореализации обучающегося, с другой – результат особых усилий педагога в поиске методов, стимулирующих образовательную активность». В преподавании материалов детской литературы рекомендуется использовать программу «Learningapps.org». А в эмпирическом разделе дается ход проведения диагностических работ по определению уровней познавательной активности в обучении детской литературе. По методике Ш.Шварца «Ценностный опросник» шкальные столбцы по заданным ценностям посвящены выявлению ассоциационного мышления, абстрагирования, самостоятельного дополнения мышления учащихся и развития внимания и памяти. Ключевые слова: детская литература, познание, познавательная деятельность, речь, программа

The article analyzes theoretical and empirical studies of the development of cognitive activity of students based on the study of materials of children's literature in primary school. Theoretical analysis shows that the cognitive process is speech, exchange of opinions, thinking, clarity of thought, emotional posture. The content of the concept of cognitive activity is characterized by psychological (natural strength, mind, will, aspiration), pedagogical (integral knowledge, intelligence) and philological (speech, manner of speech, cultural thinking). Based on the theoretical analysis, the authors clarify that «cognitive activity is a two-way process, on the one hand, as a form of self-organization and self-realization of the student, on the other-the result of special efforts of the teacher in the search for methods that stimulate educational activity». In teaching materials of children's literature, it is recommended to use the program «Learningapps.org». And in the empirical section, the progress of diagnostic work is given to determine the levels of cognitive activity in teaching children's literature. According to the method of Sh . Schwartz's "Value Questionnaire" the scale columns on the given values are devoted to the identification of associative thinking, abstraction, independent addition of students' thinking and the development of attention and memory. Keywords: children's literature, cognition, cognitive activity, speech, program «Learningapps.org».