Ο ρόλος του γονιδίου του JunB στη λεμφωματογένεση και η μελέτη των καθοδικών τελεστών του
Authors: Χιουρέας Δημήτριος 
Published: September 2021

Το αναπλαστικό λέμφωμα με μεγάλα κύτταρα (ΑΛΜΚ) είναι ένα επιθετικό μη-Hodgkin λέμφωμα, που προέρχεται από τα Τ κύτταρα. Αποτελεί μια κατηγορία λεμφώματος και σύμφωνα με την τελευταία ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) διαχωρίζεται σε δύο διακριτές οντότητες, το ALK+ ΑΛΜΚ και το ALK- ΑΛΜΚ, με σημαντικές διαφορές σε γενετικό και κλινικό επίπεδο. Το ALK+ ΑΛΜΚ εξ’ ορισμού συνοδεύεται από την παρουσία της ογκοπρωτεΐνης Anaplastic Lymphoma Kinase (ALK) η έκφραση της οποίας οφείλεται σε χρωμοσωμικές ανακατατάξεις, με την πιο συχνή να είναι η μετάθεση t(2;5)(p23;q35) που οδηγεί στη δημιουργία της ογκοπρωτεΐνης NPM-ALK. Η NPM-ALK είναι ικανή να ενεργοποιήσει πολλαπλά ογκογενετικά μονοπάτια συμπεριλαμβανομένων των ras, PLC-gamma, Jak/STAT, PI3k/AKT/mTOR, JNK/cJun. Τα κύτταρα του ALK+ ΑΛΜΚ δείχνουν υψηλή ενεργότητα της activator protein-1 (AP-1) και υπερεκφράζουν δύο μέλη της οικογένειας AP-1, τα cJun και JunB. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του ρόλου του JunB στη λεμφωματογένεση του ΑΛΜΚ και η μελέτη του ρόλου του μικροπεριβάλλοντος στην ανάπτυξη και εξάπλωση της νόσου. Με πειράματα παροδικής σίγασης της έκφρασης του JunB σε κυτταρικές σειρές του ALK+ ΑΛΜΚ διαπιστώθηκε η απορρύθμιση του κυτταρικού κύκλου, καθώς παρεμποδίστηκε η μετάβαση από τη φάση G1 στη φάση S. Επίσης, η αποσιώπηση του JunB οδήγησε στη μείωση της βιωσιμότητας των κυττάρων και τη μείωση των επιπέδων των κυκλινών Α (CCNA2), D2 (CCND2) και D3 (CCND3). Έπειτα, απομονώθηκαν τα εξωσώματα των κυτταρικών σειρών του ALK+ και ALK- ΑΛΜΚ και ακολούθησε ο χαρακτηρισμός τους. Καταγράφηκε το μέγεθος και ο πληθυσμός τους ενώ εξετάστηκε και το πρωτεϊνικό τους περιεχόμενο. Παρατηρήθηκε η παρουσία του JunB και άλλων μελών της οικογένειας AP-1 αλλά και σημαντικών πρωτεϊνών που συμμετέχουν στα σηματοδοτικά μονοπάτια που χαρακτηρίζουν το ΑΛΜΚ όπως οι: NPM-ALK, Akt, STAT3, ERK. Ακολούθως, εξετάστηκε η ικανότητα πρόσληψης των εξωσωμάτων από τα κύτταρα των ινοβλαστών του μυελού των οστών και τα προ-Β κύτταρα. Και στις δύο περιπτώσεις καταγράφηκε αυξημένη ικανότητα πρόσληψης ανάλογη με το χρόνο. Κατόπιν, εξετάστηκε η επίδραση των εξωσωμάτων του ΑΛΜΚ στα κύτταρα του στρώματος. Τα προ-Β κύτταρα, τα οποία εξαρτώνται από την παρουσία της ιντερλευκίνης 3 για την ανάπτυξή τους, επέδειξαν αυξημένο ρυθμό ανάπτυξης όταν αντικαταστάθηκε η ιντερλευκίνη 3 με τα εξωσώματα του ΑΛΜΚ. Οι ινοβλάστες του μυελού των οστών, μετά την προσθήκη των εξωσωμάτων παρουσίασαν σημάδια διαφοροποίησης σε καρκινικά σχετιζόμενους ινοβλάστες. Διαφοροποιήθηκε η μορφολογία τους και άλλαξε το προφίλ των εκκρινόμενων κυτταροκινών στο θρεπτικό τους μέσο. Η αλλαγή στο προφίλ των εκκρινόμενων κυτταροκινών επιβεβαιώθηκε σε μοντέλο πειραματόζωων (ποντικού). Συνολικά, τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν κατέδειξαν τη σημασία της υπερέκφρασης του JunB για την απορρύθμιση του κυτταρικού κύκλου των κυττάρων του ΑΛΜΚ, αλλά και για πρώτη φορά χαρακτηρίστηκαν τα εξωσώματα των κυτταρικών σειρών του ΑΛΜΚ και μελετήθηκε η επίδρασή τους στα κύτταρα του στρώματος. Τα ευρήματα της μελέτης συμβάλλουν στην κατανόηση των μηχανισμών παθογένειας και διασποράς της νόσου.