Διαδικτυακά περιβάλλοντα διερευνητικής και συνεργατικής μάθησης στη διδακτική της πληροφορικής
Authors: Γόγουλου Αγορίτσα 
Published: August 2021

Η ενεργός εμπλοκή του μαθητή στη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης αποτελεί επιδίωξη του σύγχρονου σχολείου ενώ παράλληλα τονίζεται η σημασία της διερευνητικής και της συνεργατικής προσέγγισης για τη μάθηση. Η στρατηγική της κατευθυνόμενης διερεύνησης επιτρέπει στους μαθητές, μέσα από την παρεχόμενη καθοδήγηση, να καλλιεργήσουν δεξιότητες στη διερεύνηση και να οικοδομήσουν τις επιδιωκόμενες γνώσεις και προσφέρεται ιδιαίτερα σε γνωστικά αντικείμενα, όπως η Πληροφορική, που αφορούν στην κατανόηση της λειτουργίας διαφόρων εννοιών και στην επίλυση αλγοριθμικών προβλημάτων. Όσον αφορά στην επικοινωνία, η οποία αποτελεί βασική συνιστώσα της συνεργασίας, οι δομικές και ρυθμιστικές προσεγγίσεις συμβάλλουν στην ανάπτυξη εργαλείων που υποστηρίζουν και καθοδηγούν τους μαθητές στην καλλιέργεια δεξιοτήτων επικοινωνίας και στην πραγματοποίηση μιας εποικοδομητικής συνεργασίας. Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής διερευνώνται θέματα που αφορούν στην αξιοποίηση χαρακτηριστικών της διερευνητικής και της συνεργατικής μάθησης και στην ανάπτυξη διαδικτυακών μαθησιακών περιβαλλόντων που συμβάλλουν στην οικοδόμηση της γνώσης σε έννοιες του προγραμματισμού και υποστηρίζουν και προωθούν τη σύγχρονη επικοινωνία των μαθητών. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στην υποστήριξη της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας σε εισαγωγικά μαθήματα προγραμματισμού προτείνεται ένα διδακτικό πλαίσιο σχεδιασμού δραστηριοτήτων. Το πλαίσιο και το αντίστοιχο διαδικτυακό μαθησιακό περιβάλλον αξιοποιούν χαρακτηριστικά της διερευνητικής και της συνεργατικής μάθησης, υποστηρίζουν την ενεργή εμπλοκή των μαθητών, συμβάλλουν στην οικοδόμηση της γνώσης και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων σε έννοιες του προγραμματισμού με τέτοιο τρόπο ώστε οι μαθητές να μπορούν άμεσα να ανακαλούν τις νεοαποκτηθείσες γνώσεις και να τις εφαρμόζουν σε παρόμοιες καταστάσεις και προβλήματα. Ο σχεδιασμός δραστηριοτήτων ακολουθεί μία διαδικασία τριών φάσεων (i) Δημιουργία κινήτρου για μάθηση, (ii) Οικοδόμηση της γνώσης μέσω της Διερεύνησης+Συνεργασίας, και (iii) Εφαρμογή - Εκλέπτυνση της γνώσης. Για την υποστήριξη της εκπόνησης συνεργατικών δραστηριοτήτων, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε ένα εργαλείο σύγχρονης επικοινωνίας που (i) υποστηρίζει εναλλακτικά μέσα για την επικοινωνία που αφορούν στον τύπο του διαλόγου (ελεύθερος διάλογος ή δομημένος διάλογος) και στον τύπο των υποστηρικτικών πρότυπων φράσεων που χρησιμοποιούνται για την υλοποίηση του δομημένου διαλόγου (αρχικές φράσεις ή δηλώσεις ενεργειών), (ii) προτείνει ένα πλαίσιο προσαρμογής της επικοινωνίας με βάση τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα της συνεργατικής μαθησιακής δραστηριότητας και το μοντέλο συνεργασίας που ακολουθείται, (iii) παρέχει τη δυνατότητα εξατομίκευσης της επικοινωνίας τόσο στην αρχή της επικοινωνίας όσο και κατά τη διάρκεια αυτής, με βάση τις προτιμήσεις και τις ανάγκες των μαθητών, και (iv) υποστηρίζει ένα πλαίσιο διάγνωσης και αξιολόγησης της συνεργατικής συμπεριφοράς των μαθητών παρέχοντας ανατροφοδότηση σε διαφορετικά επίπεδα με στόχο να υποστηρίξει τους μαθητές στη διαδικασία της αυτορρύθμισης για την επίτευξη μίας εποικοδομητικής επικοινωνίας/συνεργασίας.