ГОСПИТАЛЬНАЯ ОЦЕНКА МЕДИЦИНСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ В КАЗАХСТАНЕ: 4-Х ЛЕТНИЙ ОПЫТ ОДНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ
Authors: А.В. Авдеев , А.Б. Табаров , В.В. Бенберин , Н.А. Шаназаров , А.К. Каптагаева , Л.Ж. Жанабекова , А.М. Гизатуллина , Е.Е. Жумагали , Л.Г. Макалкина , Н.К. Сейдалин 
Published: November 2024

Введение. За последние два десятилетия внедрение и использование системы госпитальной оценки медицинских технологий (ОМТ) в практике медицинских организаций получило широкое распространение в мире, особенно в странах Европы и США, являясь эффективным инструментом больничного менеджмента в области принятия управленческих решений. Несмотря на то, что внедрение системы оценки медицинских технологий в Республике Казахстан началось в 2009 году, госпитальная ОМТ на данный момент находится на начальном этапе развития, где Больница Медицинского центра Управления делами Президента Республики Казахстан является одним из первых примеров внедрения и использования данной системы, включив в свою структуру отдел по госпитальной ОМТ в 2015 году. Целью настоящего исследования явилось предоставление основных этапов развития отдела и анализа эффективности использования результатов отчетов по госпитальной ОМТ для принятия обоснованных управленческих решений о целесообразности внедрения и использования новых медицинских технологий (инноваций) в практике Больницы. Материалы и методы. Информация о деятельности и этапах развития отдела была получена из внутренней документации Больницы. Данные, предоставленные отделом по госпитальной ОМТ и администрацией Больницы, были проанализированы для подтверждения сопоставимости принятых управленческих решений о внедрении новых медицинских технологий в практику Больницы и рекомендациями проведенной ОМТ. Данные, необходимые для оценки экономии затрат за счет отказа от внедрения неэффективных медицинских технологий были получены из госпитальной информационной системы Больницы, и данных, предоставленных производителями и дистрибьюторами медицинского оборудования в Казахстане. Результаты. За 4-х летний период с 2015 по 2018 годы отделом было подготовлено 55 мини-отчетов по госпитальной ОМТ. Семнадцать медицинских технологий (31%) не были рекомендованы к внедрению и применению в практике Больницы. Из них, отказ от внедрения 16-ти технологий позволил сэкономить порядка 287 290 000 тенге. Из 38-ми рекомендованных к внедрению медицинских технологий, 29 технологий (76%) были внедрены в практику Больницы, была проведена диагностика и лечение 2119 пациентов. Семь технологий были включены в План внедрения новых технологий на 2019-2020 годы. Двенадцать из 29 внедренных медицинских технологий не требовали дополнительных инвестиций. Для остальных 17 внедренных технологий срок окупаемости инвестиций составляет не более 3 лет для восьми, менее 5 лет для семи и более 10 лет для двух технологий. Выводы. Открытие отдела по госпитальной ОМТ в Больнице Медицинского центра УДП РК создало основу для принятия обоснованных управленческих решений о целесообразности внедрения и использования в практике различных медицинских технологий; определения ключевых направлений стратегического и инновационного развития медицинской организации; и улучшения больничного менеджмента.

Introduction. Over the past two decades, the implementation and using of the Hospital-based Health Technology Assessment (HTA) system in the practice of healthcare organizations has become widespread in the world, especially in Europe and the United States, being an effective tool for hospital management in managerial decision-making. Despite the fact that the implementation of the Health Technology Assessment system in the Republic of Kazakhstan began in 2009, the Hospital-based HTA is currently at an early stage of development, where the Medical Center Hospital of the President’s Affairs Administration of the Republic of Kazakhstan is one of the first examples of the implementation and using of this system by including in its structure the Hospital-based HTA Unit in 2015. Aim of this study was to provide the main stages of the Unit’s development and the analysis of the effectiveness of using the results of HB-HTA reports in promoting informed managerial decisions on the viability of implementing and using new health technologies (innovations) in the Hospital’s practice. Materials and methods. Information about the activities and stages of development of the Unit was obtained from the internal documentation of the Hospital. The data provided by the HB-HTA Unit and Hospital Administration were analyzed to confirm the comparability of the managerial decisions made on the implementation of new health technologies in the Hospital’s practice and recommendations of the conducted HTA. The data necessary for estimating cost savings due to the refusal to implement ineffective health technologies were obtained from the Hospital Information System, and data provided by manufacturers and distributors of medical equipment in Kazakhstan. Results. For the 4-year period from 2015 to 2018, the Unit prepared 55 mini-reports on Hospital-based HTA. Seventeen health technologies (31%) were not recommended for implementation in the Hospital’s practice. Refusal to implement sixteen of these technologies saved approximately 287,290,000 KZT. Of the 38 recommended health technologies, 29 technologies (76%) were implemented into the Hospital’s practice to treat or diagnose 2,119 patients. Seven technologies were included in the Plan for the implementation of new technologies for 2019-2020. Twelve of the 29 implemented health technologies did not require additional investments. The payback period of investments for the other 17 implemented technologies is not more than 3 years for eight, less than 5 years for seven, and more than 10 years for two technologies. Conclusions. Establishment of the Hospital-based HTA Unit at the Medical Center Hospital of the President’s Affairs Administration of the Republic of Kazakhstan created the basis for making informed managerial decisions about the viability of the implementation and using in practice various health technologies; identifying key directions for strategic and innovative development; and improving hospital management.

Кіріспе. Соңғы екі онжылдықта медициналық технологияларды госпитальдық бағалау жүйесін (МТБ) енгізуі мен пайдалануы әлемде медициналық ұйымдардың практикасында, әсіресе Еуропа елдерінде және АҚШ-та кең таралған, басқару шешімдерін қабылдау саласында ауруханалық менеджменттің тиімді құралы болып табылады. Қазақстан Республикасында медициналық технологияларды бағалау жүйесін енгізуі 2009 жылы басталғанына қарамастан, госпитальдық МТБ қазіргі уақытта дамудың бастапқы кезеңінде, онда Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасы Медициналық орталығының Ауруханасы осы жүйені енгізу мен пайдаланудың алғашқы мысалдарының бірі болып табылады, ол госпитальдық МТБ жөніндегі бөлімді өз құрылымына 2015 жылы қосты. Осы зерттеудің мақсаты Аурухана практикасында жаңа медициналық технологияларды (инновацияларды) енгізу және пайдаланудың орындылығы туралы негізделген басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін госпитальдық МТБ бойынша есеп нәтижелерін пайдалану тиімділігін талдау және бөлім дамуының негізгі кезеңдерін ұсыну болып табылады. Материалдар мен әдістер. Бөлімнің қызметі мен даму кезеңдері туралы ақпарат Аурухананың ішкі құжаттарынан алынды. Госпитальдық МТБ бөлімі мен Аурухана әкімшілігі ұсынған деректер Аурухана практикасына жаңа медициналық технологияларды енгізу туралы қабылданған басқарушылық шешімдердің салыстырмалылығын және жүргізілген МТБ ұсынымдарын растау үшін талданды. Тиімсіз медициналық технологияларды енгізуден бас тарту есебінен шығындарды үнемдеуді бағалау үшін қажетті деректер Аурухананың госпитальдық ақпараттық жүйесінен және Қазақстанда медициналық жабдықтарды өндірушілер мен дистрибьюторлар ұсынған деректерден алынды. Нәтижелері. 2015 жылдан бастап 2018 жылға дейін 4 жылдық кезеңде бөлім госпитальдық МТБ бойынша 55 шағын-есеп дайындады. Он жеті медициналық технологиялар (31%) Аурухананың практикасына енгізуге және қолдануға ұсынылған жоқ. Оның ішінде 16 технологияны енгізуден бас тарту 287 290 000 теңгені үнемдеуге мүмкіндік берді. Енгізуге ұсынылған 38 медициналық технологиялардың 29-ы (76%) Аурухана практикасына енгізілді, 2 119 пациентке диагностика және емдеу жүргізілді. Жеті технология 2019-2020 жылдарға арналған жаңа технологияларды енгізу Жоспарына енгізілді. Енгізілген 29 медициналық технологиялардың он екісі қосымша инвестицияларды талап еткен жоқ. Қалған 17 енгізілген технологиялар үшін инвестициялардың өтелу мерзімі сегізі үшін 3 жылдан аспайды, жетісі үшін 5 жылдан кем және екі технология үшін 10 жылдан астам. Қорытындылар. ҚР ПІБ Медициналық орталығының Ауруханасында госпитальдық МТБ бойынша бөлімнің ашылуы практикаға әртүрлі медициналық технологияларды енгізу және пайдаланудың орындылығы туралы негізделген басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін негіз болды; медициналық ұйымның стратегиялық және инновациялық дамуының негізгі бағыттарын анықтау; және ауруханалық менеджментті жақсарту.