Διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ της αντίστασης στην αλλαγή και της οργανωσιακής κουλτούρας, της εργασιακής ικανοποίησης και της προσωπικότητας
Authors: Κουρή Γεωργία 
Published: August 2024

Εισαγωγή: οι οργανισμοί του 21ου αιώνα απαιτούν δεξιότητες και πόρους για να αντιμετωπίσουν την αβεβαιότητα που προκαλείται από τις συνεχείς αλλαγές. Η εφαρμογή αλλαγών ειδικά σε οργανισμούς παροχής Υπηρεσιών Υγείας αποτελεί συνεχή πρόσκληση, αφού αφορά σε ένα περίπλοκο και δυναμικό περιβάλλον. Εντούτοις, μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει ευρέως αποδεκτή αντίληψη για το ακριβές νόημα και τον τρόπο διαχείρισης της αντίστασης. Η σύγχρονη σκέψη στην έρευνα της οργανωσιακής αλλαγής καθιέρωσε την έννοια της αντίστασης στην αλλαγή, η οποία συλλαμβάνει συναισθηματικές, γνωστικές και συμπεριφορικές πτυχές του προσανατολισμού του ατόμου προς την αλλαγή. Η διάθεση για αντίσταση στην αλλαγή έχει φανεί πως προβλέπει αντιδράσεις, που στη συνέχεια σχετίζονται με ατομικά και εργασιακά αποτελέσματα, και πιθανόν μπορούν να καθορίσουν τις καθημερινές συνθήκες εργασίας, και συνολικά την εξέλιξη του οργανισμού. Σκοπός: η αποκρυστάλλωση του χαρακτηριστικού της διάθεσης για αντίσταση στην αλλαγή στο χώρο των υπηρεσιών Υγείας, και η αποτύπωση του χαρακτηριστικού με μετρήσεις. Υλικό και μέθοδος: ο πληθυσμός-στόχος της μελέτης αφορούσε σε νοσηλευτές που εργάζονται σε δημόσια νοσοκομεία. Η έρευνα διεξήχθη σε 19 γενικά δημόσια νοσοκομεία του λεκανοπεδίου Αττικής και της Πελοποννήσου. Το τελικό δείγμα της μελέτης (δειγματοληψία ευκολίας, convenience sampling) αποτέλεσαν 1354 επαγγελματίες (67,7% ποσοστό ανταπόκρισης) από το νοσηλευτικό προσωπικό που εργαζόταν στα αντίστοιχα νοσοκομεία. Η συλλογή των δεδομένων διήρκεσε 6 μήνες (23.09.2019−20.03.2020) και έγινε με διανομή ερωτηματολογίων κλειστού τύπου στο χώρο του κάθε Νοσοκομείου. Το κοινό ερωτηματολόγιο που συμπληρώθηκε από τους συμμετέχοντες αποτελείται από τέσσερα έγκυρα και σταθμισμένα στην ελληνική αυτοαναφερόμενα ερωτηματολόγια μέτρησης των παραγόντων και ολοκληρώνεται με μια σειρά από ερωτήσεις καταγραφής δημογραφικών, τοπογραφικών, εργασιακών και εκπαιδευτικών δεδομένων. Όλοι οι στατιστικοί έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν με το λογισμικό SPSS v.26 σε επίπεδο σημαντικότητας a=5%. Αποτελέσματα: αναφορικά με την αντίσταση, οι επαγγελματίες υγείας παρουσίασαν κατά μέσο όρο χαμηλότερη βαθμολογία σε σχέση με την θεωρητικά αναμενόμενη στο γενικό σκορ της αντίστασης καθώς και σε όλους τους παράγοντες, εκτός της γνωστικής ακαμψίας. Η εργασιακή ικανοποίηση έδειξε κατά μέσο όρο χαμηλότερη βαθμολογία από την αναμενόμενη. Ως επικρατούσα υπαρκτή οργανωσιακή κουλτούρα στα δημόσια νοσοκομεία προέκυψε η έμφαση στις ανταμοιβές, ενώ ως επικρατούσα επιθυμητή η ανταγωνιστικότητα και η καινοτομία. Από τον έλεγχο προέκυψαν στατιστικά σημαντικές (p<0.001) συσχετίσεις μεταξύ της αντίστασης και της οργανωσιακής κουλτούρας, της εργασιακής ικανοποίησης, και των βασικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας. Τα ευρήματα καταδεικνύουν αμφίδρομες δυναμικές σχέσεις θετικού ή αρνητικού πρόσημου ανάλογα του χαρακτήρα της αντίστασης. Συμπεράσματα: η ακαμψία των απόψεων και οι κλειστές νοοτροπίες φαίνεται να αποτελούν τον κύριο λόγο που οι νοσηλευτές των δημόσιων νοσοκομείων αντιστέκονται στην αλλαγή, χωρίς όμως η γενική διάθεση για αντίσταση να κυριαρχεί στα χαρακτηριστικά τους. Επιπλέον, η διαχείριση της αντίστασης ως ένα πολυμορφικό χαρακτηριστικό επηρεαζόμενο από ατομικές και περιβαλλοντικές μεταβλητές καθιστά δυνατή μία δυνατότητα αποκάλυψης της πολυπλοκότητας των απαντήσεων. Η προβλεπτική ικανότητα που προσδίδει η παραπάνω γνώση συνεργεί υπέρ της δυνατότητας μετατροπής της αντίστασης σε εργαλείο σχεδιασμού στοχευμένων δράσεων διαχείρισης των οργανωσιακών αλλαγών.