EPIDEMIOLOGICAL ASPECTS OF IN-STENT THROMBOSIS AND RESTENOSIS OF CORONARY ARTERIES IN PATIENTS WITH PREVIOUS REVASCULARIZATION AFTER CORONAVIRUS INFECTION
Authors: G.B. Batenova , L.M. Pivina , E.I. Dedov , D.G. Ygiyeva , G.А. Аlibayeva , Zh.Т. Aukenova , A.Yu. Orekhov , A.М. Messova , M.R. Pivin , Zh.М. Urazalina 
Published: November 2024

Introduction. Understanding the risk factors for thrombosis and in-stent restenosis is of particular importance for the people at risk for adverse outcomes, especially in older patients with previously revascularized myocardium and comorbid conditions including coronavirus infection. The purpose of the study was to assess the risk factors for restenosis and in-stent thrombosis of the coronary artery in patients with previously revascularized myocardium who had suffered coronavirus infection. Materials and methods. We conducted a retrospective epidemiological study of the prevalence of in-stent thrombosis and restenosis, calculating the odds ratio for each risk factor in a continuous sample of individuals who underwent coronary angiography followed by myocardial revascularization with stenting for the period from May 2020 to May 2023. During the entire study period, 7,738 people underwent coronary angiography, of which 4,619 patients received coronary artery stenting according to indications. Statistical analysis was performed using SPSS version 20.0 software (IBM Ireland Product Distribution Limited, Ireland). To assess the contribution of each risk factor to the development of late postoperative complications, odds ratios were calculated. Results. The presence of diabetes mellitus more than doubles the chances of developing restenosis and coronary artery stent thrombosis; for arterial hypertension, this rate was 1.5. Male gender is associated with a 2.9-fold increased chance of in-stent restenosis. For D-dimer, troponin, ALT, AST, creatinine, C-reactive protein and CPK, the odds of coronary artery restenosis increased more than twice (p<0.001). Age and left ventricular ejection fraction did not play a role in the development of the pathology under study. The maximum increase in the odds of coronary artery restenosis was observed in patients who had coronavirus infection – 3.176 (p <0.001). Conclusion. Maximum efforts should be made to prevent restenosis, taking into account modifiable risk factors and the possibility of an individualized approach to treatment.

Введение. Понимание факторов риска для тромбоза и рестеноза стента имеет особую важность в отношении лиц, подверженных риску неблагоприятных исходов, особенно у пациентов пожилого возраста с предварительно реваскуляризированным миокардом при наличии коморбидных заболеваний. К таким неблагоприятным ассоциированным заболеваниям относится коронавирусная инфекция. Целью исследования явилась оценка факторов риска рестеноза и тромбоза стента коронарных артерий у лиц с ранее реваскуляризированным миокардом, перенесшим коронавирусную инфекцию. Материалы и методы. Мы провели ретроспективное эпидемиологическое исследование распространенности тромбоза и рестеноза стента с расчетом отношения шансов для каждого из факторов риска на сплошной выборке из лиц, которым была проведена коронароангиография с последующей реваскуляризацией миокарда со стентированием за период с мая 2020 года по май 2023 года. За весь период исследования коронароангиографию прошли 7738 человек, из них 4619 пациентов получили стентирование коронарных артерий по показаниям. Статистические расчеты проводились с использованием программного обеспечения SPSS версии 20.0 (IBM Ireland Product Distribution Limited, Ireland). Для оценки вклада каждого из факторов риска в развитие поздних послеоперационных осложнений были рассчитаны отношения шансов. Результаты. Наличие сахарного диабета более чем в два раза повышает шансы развития рестеноза и тромбоза стента коронарных артерий; для артериальной гипертензии этот показатель составил 1,5. Мужской пол связан с повышением шанса рестеноза стента в 2,9 раз. В отношении D-димера, тропонина, АЛТ, АСТ, креатинина, С-реактивного белка и КФК установлено повышение шансов рестеноза коронарных артерий более чем в два раза (р<0,001). Возраст и фракция выброса левого желудочка не сыграли роли в развитии изучаемой патологии. Максимальное повышение шансов рестеноза коронарных артерий наблюдалось у больных, перенесших коронавирусную инфекцию – 3,176 (р<0,001). Заключение. Необходимо прилагать максимальные усилия по предотвращению рестеноза, принимая во внимание модифицируемые факторы риска и возможности индивидуального подхода к лечению

Кіріспе. Тромбоз және стент рестенозының қауіп факторлары жағымсыз нәтижелерге ұшырау қаупі бар адамдарға, әсіресе коморбидті аурулары бар, алдын ала реваскуляризацияланған миокардпен ауыратын егде жастағы емделушілерге қатысты ерекше маңызды. Мұндай жайсыз ауруларға коронавирустық инфекция жатады. Зерттеудің мақсаты: коронавирустық инфекцияны өткерген, бұрын реваскуляризацияланған миокарды болған адамдарда коронарлық артерия стентінің рестенозы мен тромбозының қауіп факторларын бағалау болды. Материалдар мен әдістер. 2020 жылдың мамырынан 2023 жылдың мамырына дейінгі кезеңде жаппай таңдау арқылы коронарангиография жасалған, яғни оның ішінде миокард реваскуляризациясы мен стенттеуді өткерген адамдардың қауіп факторларының әрқайсысы үшін ықтималдық коэффициентін есептей отырып, тромбоз бен стент рестенозының таралуына ретроспективті эпидемиологиялық зерттеу жүргіздік. Зерттеудің барлық кезеңінде 7 738 адам коронарангиографиядан өтті, оның ішінде 4619 пациент көрсеткіштер бойынша коронарлық артерияларды стенттеуден өтті. Статистикалық есептеулер SPSS 20.0 бағдарламалық жасақтамасының көмегімен жүргізілді (IBM Ireland Product Distribution Limited, Ireland). Тәуекел факторларының әрқайсысының операциядан кейінгі асқынулардың дамуына қосқан үлесін бағалау үшін коэффициенттер есептелді. Нәтижелер. Қант диабетінің болуы рестеноздың және коронарлық артерия стентінің тромбозының даму мүмкіндігін екі еседен астам арттырады; ал артериялық гипертензия үшін бұл көрсеткіш 1,5 құрады. Еркек жынысы стент рестенозының 2,9 есе жоғарылауымен байланысты. D-димерге, тропонинге, АЛТ, АСТ, креатининге, С-реактивті ақуызға және КФК-ға қатысты коронарлық артериялардың рестенозы ықтималдығының екі еседен астам жоғарылауы анықталды (р<0,001). Зерттелетін патологияның дамуында сол жақ қарыншаның шығару фракциясы мен науқас жасы маңызды рөл атқармады. Коронарлық артериялардың рестенозы ықтималдығының максималды жоғарылауы коронавирустық инфекциямен ауыратын науқастарда байқалды – 3,176(р<0,001). Қорытынды. Рестеноздың алдын алу үшін түрлендіруші қауіп факторларын және жеке емдеу мүмкіндіктерін ескере отырып, барынша күш салу қажет.