ДОСТУП К ПРАВОСУДИЮ: АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ИНДИВИДУАЛЬНЫХ ТРУДОВЫХ СПОРОВ
Authors: Belkhozhayeva D.Zh. , Buribayev Y. , Zh Khamzina 
Published: June 2024

The results of the review allow presenting an original academic view of the Kazakh practice of judicial settlement of labour disputes, which may be of interest to legal scholars and researchers. The analysis of compliance with the standards of accessibility of litigation in the field of protection of the labour rights of the individual is made, and specific problems of applying for judicial protection inherent in individual labour disputes are identified. The authors identified the following problems with access to justice: the existence of a barrier in the form of conciliation commissions for free recourse to judicial protection; weak implementation of international human rights standards in the field of labour disputes; the vulnerable position of workers in social and labour conflicts in relation to the position of employers; a steady downward trend in the number of labour disputes ended by the conclusion of an amicable agreement, either in connection with the conclusion of an agreement on the settlement of a dispute through mediation, or in connection with the conclusion of an agreement on the settlement of a dispute through a participatory procedure. The recommendations and conclusions of the study will stimulate discussion on ways to improve a justice system that operates in accordance with universal standards of human rights in the workplace.

Результаты обзора позволяют представить оригинальный научный взгляд на казахстанскую практику судебного урегулирования трудовых споров, который может представлять интерес для ученых-юристов и исследователей. Проведен анализ соответствия стандартам доступности судебных разбирательств в области защиты трудовых прав личности, а также выявлены специфические проблемы обращения за судебной защитой, присущие индивидуальным трудовым спорам. Авторы выявили следующие проблемы с доступом к правосудию: существование барьера в виде согласительных комиссий для свободного обращения к судебной защите; слабая имплементация международных стандартов в области прав человека в области трудовых споров; уязвимое положение работников в социально-трудовых конфликтах по отношению к позиции работодателей; устойчивая тенденция к снижению числа трудовых споров, завершившихся заключением мирового соглашения, либо в связи с заключением соглашения об урегулировании спора посредством медиации, либо в связи с заключением соглашения об урегулировании спора посредством процедуры участия. Рекомендации и выводы исследования будут стимулировать дискуссию о путях совершенствования системы правосудия, действующей в соответствии с международными стандартами прав человека на рабочем месте.

Шолу нәтижелері заңгер ғалымдар мен зерттеушілерді қызықтыруы мүмкін, еңбек дауларын сот арқылы реттеудің қазақстандық тәжірибесіне өзіндік ғылыми көзқарасты ұсынуға мүмкіндік береді. Жеке тұлғаның еңбек құқықтарын қорғау саласындағы сот талқылауларының қол жетімділік стандарттарына сәйкестігіне талдау жүргізілді, сондай-ақ жеке еңбек дауларына тән сот қорғауына жүгінудің нақты мәселелері анықталды. Авторлар сот төрелігіне қол жеткізудің мынадай мәселелерін анықтады: сот қорғауына еркін жүгіну үшін келісім комиссиялары түріндегі тосқауылдың болуы; еңбек даулары саласындағы адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттардың әлсіз имплементациясы; жұмыс берушілердің позициясына қатысты әлеуметтік-еңбек қақтығыстарындағы жұмысшылардың осал жағдайы; бітімгершілік келісім жасасумен аяқталған еңбек дауларының санын төмендетудің тұрақты үрдісі не медиация арқылы дауды реттеу туралы келісім жасасуға байланысты не қатысу рәсімі арқылы дауды реттеу туралы келісім жасасуға байланысты. Зерттеудің ұсыныстары мен қорытындылары жұмыс орнындағы адам құқықтарының әмбебап стандарттарына сәйкес әрекет ететін сот төрелігі жүйесін жетілдіру жолдары туралы пікірталасты ынталандырады.

Результаты обзора позволяют представить оригинальный научный взгляд на казахстанскую практику судебного урегулирования трудовых споров, который может представлять интерес для ученых-юристов и исследователей. Проведен анализ соответствия стандартам доступности судебных разбирательств в области защиты трудовых прав личности, а также выявлены специфические проблемы обращения за судебной защитой, присущие индивидуальным трудовым спорам. Авторы выявили следующие проблемы с доступом к правосудию: существование барьера в виде согласительных комиссий для свободного обращения к судебной защите; слабая имплементация международных стандартов в области прав человека в области трудовых споров; уязвимое положение работников в социально-трудовых конфликтах по отношению к позиции работодателей; устойчивая тенденция к снижению числа трудовых споров, завершившихся заключением мирового соглашения, либо в связи с заключением соглашения об урегулировании спора посредством медиации, либо в связи с заключением соглашения об урегулировании спора посредством процедуры участия. Рекомендации и выводы исследования будут стимулировать дискуссию о путях совершенствования системы правосудия, действующей в соответствии с международными стандартами прав человека на рабочем месте.