Η δυναμική των μεταρρυθμίσεων στα συστήματα υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Authors: Κουλούρη Φωτεινή 
Published: September 2021

Η παρούσα εργασία έχει στόχο να αξιολογήσει τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν στα συστήματα υγείας στην Ευρώπη με εστίαση στο ελληνικό σύστημα υγείας και ιδιαίτερα στην περίοδο της οικονομικής κρίσης. Σήμερα, η οικονομική κρίση έχει ασκήσει καταλυτική επιρροή και στα συστήματα υγείας και κοινωνικής προστασίας. Σε όλη την Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, εδώ και αρκετά χρόνια διαφαίνονται οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης και στα συστήματα υγείας αυτά που έχουν υποστεί σημαντικούς μετασχηματισμούς και μεταβολές. Επιπλέον, οι προκλήσεις που υπάρχουν είναι μεγάλες και θα πρέπει να αναδειχθούν λύσεις και προτάσεις αντιμετώπισης τους. Η συνεχόμενη μείωση των πόρων στον τομέα της υγείας έχει εγείρει σημαντικές αμφιβολίες για το κατά πόσο τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας και ειδικότερα το ελληνικό, επιτυγχάνουν τους στόχους τους και είναι πλέον αποτελεσματικά στις υπηρεσίες που παρέχουν και στις ανάγκες των πληθυσμών που καλύπτουν. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να αξιολογήσει τις μεταρρυθμίσεις των ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας με εστίαση στο ελληνικό ώστε να αναδειχθεί ο βαθμός ισότητας και αποδοτικότητας του βάσει των μεταρρυθμίσεων που έχουν γίνει. Η αξιολόγηση αυτή εστιάζει στην επίτευξη των στόχων και στις υπηρεσίες που αυτά προσφέρουν στους χρήστες τους.Η έρευνα πραγματοποιήθηκε μέσω ποσοτικής και ποιοτικής (μεικτής) μεθόδου και τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η ημί-δομημένη συνέντευξη και το ερωτηματολόγιο που περιλάμβανε ερωτήσεις ανοικτού και κλειστού τύπου. Οι ημι-δομημένες συνεντεύξεις ορίζονται ως οι συνεντεύξεις που στηρίζονται σε μία ελεύθερη συζήτηση και όχι σε προκαθορισμένες ερωτήσεις των οποίων τη δομή, τη διατύπωση και τη σειρά θα πρέπει να τηρήσει η ερευνήτρια. Για την παρούσα έρευνα επιλέχθηκε η μέθοδος της δειγματοληψίας κρίσεως (judgmental). Η δειγματοληψία κρίσεως δεν είναι τυχαία και το δείγμα προσδιορίζεται από την ερευνήτρια που διεξάγει την έρευνα. Η εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθόδου έγινε λόγω της ομοιογένειας του δείγματος καθώς επίσης και λόγω του ότι η τυχαία δειγματοληψία δεν ήταν εφικτή. Η παρούσα έρευνα επίσης είναι συμπερασματική, περιγραφική και στατιστική καθώς είναι και ποσοτική και εξάγει συμπεράσματα τόσο με τη χρήση ερωτηματολογίων, όσο και με πληροφορίες που αντλούνται μέσω των στοιχείων που προέρχονται από δημόσιες υπηρεσίες. Η ερευνητική διαδικασία που ακολουθείται είναι ο καθορισμός του στόχου και ο έλεγχος των θεωρητικών υποθέσεων οι οποίες υπόκεινται στα στοιχεία που συγκεντρώνονται και απορρίπτονται ή επιβεβαιώνονται. Τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν είχαν ως στόχο τον εντοπισμό των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας, έτσι όπως αυτά βιώνονται και γίνονται αντιληπτά από τους λήπτες των υπηρεσιών του, αλλά και από τους επαγγελματίες υγείας, με εστίαση στους τομείς της ισότητας και της αποδοτικότητας.Η έλλειψη πόρων που προκάλεσε η οικονομική κρίση στην Ελλάδα θεωρήθηκε πιθανό ότι είχε σημαντικές επιπτώσεις στην ισότητα αλλά και στην αξιοπιστία των υπηρεσιών του συστήματος υγείας. Με αυτό τον τρόπο επιδεινώθηκαν ακόμα περισσότερο οι παθογένειες του ελληνικού συστήματος υγείας που δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν οι μεταρρυθμίσεις που έχει υποστεί κατά καιρούς.Από την ανάλυση των ευρημάτων της έρευνας προκύπτουν τα παρακάτω βασικά συμπεράσματα: Δεν υπάρχει ισότιμη πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας. Μεγάλο μέρος των πολιτών στερείται τη χρήση των υπηρεσιών του, κάτι που προκύπτει από αιτίες όπως η έλλειψη ασφάλισης, απόρροια της αύξησης του ποσοστού ανεργίας αλλά και από την μη επαρκή κατανομή των υπηρεσιών υγείας καθώς και της καθολικής επέκτασης τους σε όλους τους τομείς. Ο ιδιωτικός τομέας προτιμάται έναντι του δημοσίου, στην περίπτωση που υπάρχει οικονομική δυνατότητα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι υπηρεσίες του δημόσιου συστήματος υγείας θεωρούνται αναξιόπιστες και εντοπίζονται σημαντικά προβλήματα στην εξυπηρέτηση των χρηστών που προτιμούν τον ιδιωτικό τομέα γιατί θεωρούν πως θα εξυπηρετηθούν καλύτερα αλλά και πιο γρήγορα. Σύμφωνα με τις βασικές ερευνητικές υποθέσεις εντοπίστηκε ότι όντως η πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας δεν είναι ισότιμη και βασική αιτία αυτού, οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Επίσης, οι χρήστες των υπηρεσιών υγείας δεν θεωρούν αξιόπιστο το ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας και γι΄αυτό αρκετοί από αυτούς απευθύνονται σε ιδιώτες ιατρούς. Οι μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει στο ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας δεν έχουν μεταβάλλει σημαντικά το επίπεδο των υπηρεσιών του, με εξαίρεση κάποιους τομείς όπως η συνταγογράφηση. Τέλος, οι χρήστες των υπηρεσιών υγείας αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα στις παροχές που λαμβάνουν.Η διαφορά του ελληνικού συστήματος υγείας, με τα υπόλοιπα, είναι η έλλειψη προγραμματισμένων και συστηματικών μεταρρυθμίσεων, που θα λαμβάνουν υπόψη τους όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία τους. Αν και, με διαφορές ανάμεσα τους, τα συστήματα υγείας της Ευρώπης συγκριτικά με το ελληνικό, παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό αποδοτικότητας και οι νομοθετικές ρυθμίσεις εφαρμόζονται, αξιολογούνται και μετασχηματίζονται σύμφωνα με τα αποτελέσματα που επιφέρουν. Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση των προβλημάτων του ελληνικού συστήματος υγείας θεωρείται ζωτικής σημασίας προκειμένου οι μεταρρυθμίσεις που θα γίνουν να τα επιλύσουν και να μην διαιωνίζεται αυτή η κατάσταση. Το γεγονός ότι το ελληνικό σύστημα υγείας αντιπαραβάλλεται με άλλα της Ευρώπης που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα αποτελεί και την πρωτοτυπία της παρούσας έρευνας. Λέξεις κλειδιά: δημόσια υγεία, αποδοτικότητα, ισότητα, μεταρρυθμίσεις, συστήματα υγείας, πόροι, δομή, οργάνωση.