Διαταραχές του οστικού μεταβολισμού σε παχύσαρκα άτομα τα οποία έχουν υποβληθεί σε επέμβαση βαριατρικής
Authors: Τσόκα Ευαγγελία 
Published: September 2021

Σκοπός: Η βαριατρική χειρουργική αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία της παχυσαρκίας. Ωστόσο, έχει συσχετιστεί με ελλείψεις σημαντικών θρεπτικών μικροστοιχείων και βιταμινών. Οι ελλείψεις αυτές είναι συχνές στους παχύσαρκους ασθενείς και προ χειρουργείου. Σκοπός της μελέτης μας ήταν να εκτιμήσουμε τις μακροπρόθεσμες ελλείψεις θρεπτικών μικροστοιχείων σε παχύσαρκους ασθενείς οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε Roux-en-Y Gastric Bypass (RYGB) ή Sleeve Gastrectomy (SG), να διερευνήσουμε την επικράτηση του δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού (SHPT) και τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου εμφάνισης SHPT και τέλος να διερευνήσουμε τη συσχέτιση του BsmI πολυμορφισμού του γονιδίου του υποδοχέα της βιταμίνης D (VDR) με τους δείκτες οστικού μεταβολισμού και τους δείκτες απώλειας βάρους. Μέθοδοι: Πρόκειται για μία διατμητικού τύπου μελέτη (cross-sectional) στην οποία συμμετείχαν 95 παχύσαρκοι ασθενείς οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε RYGB ή SG. Ο μέσος όρος παρακολούθησης μετά το χειρουργείο ήταν 4 έτη. Δημογραφικά, ανθρωπομετρικά στοιχεία και βιοχημικές παράμετροι συγκεντρώθηκαν για όλους τους ασθενείς. Σε 86 από τους 95 ασθενείς προσδιορίστηκε ο γονότυπος του VDR με τη μέθοδο της PCR. Έγινε σύγκριση των ανωτέρω παραμέτρων ανάμεσα στους ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε RYGB και σε αυτούς που είχαν υποβληθεί σε SG. Επίσης, τα ανωτέρω στοιχεία συγκρίθηκαν σύμφωνα με την παρουσία ή όχι SHPT, ξεχωριστά για τους άνδρες/προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και ξεχωριστά για τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Οι δείκτες οστικού μεταβολισμού και οι δείκτες οστικής ανακατασκευής αξιολογήθηκαν επίσης σύμφωνα με το γονότυπο του VDR. Αποτελέσματα: Και οι δύο τύποι χειρουργείου συσχετίστηκαν με σημαντικές ελλείψεις θρεπτικών μικροστοιχείων. Η έλλειψη της βιταμίνης Β12 ήταν σημαντικά υψηλότερη στους RYGB ασθενείς συγκριτικά με τους SG. Ο τύπος του χειρουργείο δε συσχετίστηκε ούτε με την αναιμία ούτε με την έλλειψη σιδήρου και φυλλικού οξέος. SHPT επικράτησε σε υψηλά ποσοστά (άνδρες/προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: 52,1%, μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: 31,9%). Όσον αφορά τους άνδρες/προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες η πολυπαραγοντική ανάλυση έδειξε ότι ο SHPT μπορούσε να προβλεφθεί από (α) τα επίπεδα της 25OHVitD, ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο και το κάπνισμα, (β) από το ασβέστιο και το κάπνισμα ανεξάρτητα από την ηλικία και το φύλο και (γ) από το μαγνήσιο και το κάπνισμα ανεξάρτητα από την ηλικία και το φύλο. Όσον αφορά τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ο SHPT μπορούσε να προβλεφθεί από την ηλικία εμμηνόπαυσης ανεξάρτητα από την ηλικία, το κάπνισμα και τα επίπεδα 25OHVitD ή ασβεστίου. Η ανάπτυξη SHPT δε συσχετίστηκε με τον τύπο του χειρουργείου. Στους 86 ασθενείς που προσδιορίστηκε ο γονότυπος του VDR ο SHPT συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα 25OHVitD και υψηλότερες τιμές δεικτών οστικής ανακατασκευής. Στους ασθενείς χωρίς SHPT η παρουσία του δυσμενούς Β αλληλόμορφου είχε ως αποτέλεσμα υψηλότερα επίπεδα παραθορμόνης. Σε ολόκληρο το δείγμα οι ασθενείς που είχαν το δυσμενές Β αλληλόμορφο παρουσίασαν μικρότερη απώλεια βάρους. Συμπεράσματα: Έπειτα από μία μέση περίοδο παρακολούθησης 4 ετών από το χειρουργείο τόσο οι RYGB ασθενείς όσο και οι SG ασθενείς εμφάνισαν αρκετές ελλείψεις θρεπτικών μικροστοιχείων συμπεριλαμβανομένων της βιταμίνης D, του φυλλικού οξέος και της βιταμίνης Β12. Το SG φαίνεται να έχει μία πιο ευνοϊκή επίδραση στο μεταβολισμό της βιταμίνης Β12 συγκριτικά με το RYGB. SHPT παρατηρείται σε υψηλά ποσοστά έπειτα από επέμβαση βαριατρικής. Η ανάπτυξη SHPT δε συσχετίστηκε με τον τύπο του χειρουργείου. Τα επίπεδα της βιταμίνης D και η ηλικία εμμηνόπαυσης φαίνεται να επιδρούν μακροπρόθεσμα στην ανάπτυξη SHPT. Ο BsmI πολυμορφισμός του VDR φαίνεται να επηρεάζει τις τιμές της παραθορμόνης κατά τα πρώτα στάδια διαταραχών του μεταβολισμού του ασβεστίου, ενώ δε βρέθηκε να εμφανίζει καμία συσχέτιση στους ασθενείς που έχουν ήδη εμφανίσει SHPT. Επίσης, ο πολυμορφισμός του VDR φαίνεται να συσχετίζεται με τη μετεγχειρητική απώλεια βάρους. Είναι πιθανό οι ανωτέρω παθολογικές καταστάσεις να είναι συχνές στους παχύσαρκους ασθενείς προεγχειρητικά. Η θεραπεία αυτών προεγχειρητικά και η πρόληψή τους μετεγχειρητικά καθίστανται επιτακτικές ώστε να βελτιωθούν τα αποτελέσματα των βαριατρικών επεμβάσεων. Υπογραμμίζεται η ανάγκη καθορισμού της δοσολογίας και της οδού χορήγησης των συμπληρωμάτων βιταμίνης D ώστε να αποφευχθεί η ανάπτυξη SHPT.