Η αξιοποίηση των προαντιλήψεων των μαθητών και η πρόκληση γνωστικής σύγκρουσης στη διαδικασία εννοιολογικής αλλαγής, για τη διδασκαλία της φυσικής αγωγής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Authors: Μαστρογιάννης Ιάκωβος 
Published: August 2021

Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η ενσωμάτωση της διδακτικής στρατηγικής της διερεύνησης και αξιοποίησης των προαντιλήψεων των μαθητών και της πρόκλησης γνωστικής σύγκρουσης στο σύγχρονο, εποικοδομητικής θεώρησης παιδαγωγικό μοντέλο της τακτικής προσέγγισης για τη διδασκαλία της τακτικής της πετοσφαίρισης και η σύγκριση της αποτελεσματικότητάς του με το κυρίαρχο, συμπεριφοριστικής θεώρησης παιδαγωγικό μοντέλο της τεχνικής προσέγγισης -με και χωρίς την αξιοποίηση ψηφιακού περιβάλλοντος-, ως προς την υιοθέτηση των αποδεκτών αντιλήψεων τακτικής από το επιστημονικό πεδίο της Φυσικής Αγωγής, τη δυνατότητα λειτουργικής αξιοποίησής τους στη ρεαλιστική κατάσταση του παιχνιδιού στο πεδίο αλλά και ως προς τα επίπεδα ευχαρίστησης/ενδιαφέροντος από τη συμμετοχή των μαθητών στις αντίστοιχες διδακτικές παρεμβάσεις. Στην έρευνα συμμετείχαν 250 μαθητές/τριες Β’ Γυμνασίου από τις σχολικές μονάδες της Μυτιλήνης. Το σύνολο του δείγματος ισοκατανεμήθηκε τυχαία σε μία ομάδα ελέγχου, δύο ομάδες στις οποίες υλοποιήθηκαν συμπεριφοριστικής προσέγγισης διδακτικές παρεμβάσεις, με και χωρίς την αξιοποίηση ψηφιακού περιβάλλοντος, και δύο ομάδες στις οποίες υλοποιήθηκαν εποικοδομητικής προσέγγισης διδακτικές παρεμβάσεις, με και χωρίς την αξιοποίηση ψηφιακού περιβάλλοντος αντίστοιχα. Η διάρκεια των παρεμβάσεων κάλυψε δύο διδακτικές ώρες. Αρχικά διερευνήθηκαν οι προαντιλήψεις των μαθητών για την υπό εξέταση τακτική της πετοσφαίρισης, με τη συμπλήρωση σχετικού ερωτηματολογίου αντιλήψεων τακτικής σε δοκιμασία προελέγχου. Κατόπιν, στις μεν διδακτικές παρεμβάσεις συμπεριφοριστικού προσανατολισμού ακολουθήθηκε η τυπική τεχνική προσέγγιση της επίδειξης, διευκρίνισης και της εξάσκησης και πρακτικής -η οποία βασίζεται στην αρχή της μεταβίβασης της γνώσης-, ενώ στις παρεμβάσεις εποικοδομητικής φιλοσοφίας ακολουθήθηκε η τακτική προσέγγιση της έμφασης στη ενεργή οικοδόμηση της γνώσης, στο πλαίσιο της οποίας αξιοποιήθηκαν οι προαντιλήψεις των μαθητών για την πρόκληση γνωστικής σύγκρουσης. Ακολούθησε δοκιμασία μετελέγχου με τη συμπλήρωση του ίδιου ερωτηματολογίου αντιλήψεων τακτικής από το σύνολο του δείγματος. Ενώ το ψηφιακό περιβάλλον και το φύλο δεν αναδείχθηκαν ως επιδρώντες παράγοντες, από τα αποτελέσματα καταγράφηκε σημαντική αύξηση στην υιοθέτηση των αποδεκτών αντιλήψεων από το επιστημονικό πεδίο, στους μαθητές/τριες που συμμετείχαν στις εποικοδομητικής προσέγγισης διδακτικές παρεμβάσεις. Επιπρόσθετα, σημειώθηκαν σημαντικά υψηλότερες επιδόσεις στη δυνατότητα λειτουργικής αξιοποίησής τους στο ρεαλιστικό πλαίσιο του παιχνιδιού στο πεδίο, ενώ δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στο επίπεδο ευχαρίστησης/ενδιαφέροντος, αν και κινήθηκε σε υψηλότερες τιμές από εκείνες των τυπικών παρεμβάσεων. Από τη διεξαγωγή ημι-δομημένων συνεντεύξεων, επιβεβαιώθηκε η ισχύς των προϋποθέσεων για την υιοθέτηση μιας νέας αντίληψης, δηλαδή ο μαθητής πρέπει να αναγνωρίσει τη γνωστική σύγκρουση και η νέα αντίληψη πρέπει να θεωρηθεί κατανοητή, εύλογη και γόνιμη από τον μαθητή. Διαπιστώθηκε, επομένως, η υπεροχή των εποικοδομητικών διδακτικών παρεμβάσεων στο πλαίσιο του παιδαγωγικού μοντέλου της τακτικής προσέγγισης και προτείνεται η αξιοποίησή τους για τη διδασκαλία της τακτικής της πετοσφαίρισης στη Φυσική Αγωγή.