Η δίγλωσση και πολύγλωσση λεξικογραφία γύρω από το ζεύγος της νέας ελληνικής και της γερμανικής στο πεδίο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, 1847–2014
Authors: Ανδρουλιδάκης Γιώργος 
Published: September 2021

Η διατριβή προσφέρει ιστορική και μεταλεξικογραφική επισκόπηση των αυτοτελών δίγλωσσων και πολύγλωσσων ειδικών λεξικογραφικών έργων όπου διασταυρώνονται η νέα ελληνική και η γερμανική στο πεδίο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, ανεξάρτητα από υλικό φορέα ή μορφή, δηλαδή είτε πρόκειται για έντυπα είτε για ηλεκτρονικά λεξικογραφικά έργα. Το σώμα του υπό εξέταση πρωτογενούς υλικού, κατά μεγάλο μέρος βιβλιογραφικά αθησαύριστου μέχρι σήμερα, αριθμεί συνολικά 75 λεξικογραφικά έργα. Το Κεφάλαιο 1 εξυπηρετεί την αποσαφήνιση και οριοθέτηση του αντικειμένου, επεξηγεί τον προσανατολισμό και τη μεθοδολογία της έρευνας και σκιαγραφεί τη θεματική διάρθρωση της διατριβής. Το Κεφάλαιο 2 θίγει καθεμία από τις συνιστώσες της δίγλωσσης και πολύγλωσσης ειδικής λεξικογραφίας και μεταλεξικογραφίας. Αρχίζοντας από τις θεμελιώδεις έννοιες της λεξικογραφίας και της μεταλεξικογραφίας, εξετάζει αφενός τη δίγλωσση και πολύγλωσση γενική λεξικογραφία και μεταλεξικογραφία και αφετέρου την ειδική γλώσσα και ορολογία σε ιστορική και διαγλωσσική προοπτική, καταλήγοντας στη μονόγλωσση, δίγλωσση και πολύγλωσση ειδική λεξικογραφία και μεταλεξικογραφία, με έμφαση στα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, τις τρέχουσες εξελίξεις και τις μελλοντικές προοπτικές της ηλεκτρονικής λεξικογραφίας. Ακολουθώντας τη θεματική διάρθρωση του Κεφαλαίου 2, το Κεφάλαιο 3 εστιάζει σε επιμέρους πτυχές του ζεύγους της νέας ελληνικής και της γερμανικής υπό αντιπαραβολικό πρίσμα. Με αφετηρία την καθολική αναλυτική εμβέλεια οποιουδήποτε συνόλου κριτηρίων μεταλεξικογραφικής ανάλυσης, το Κεφάλαιο 4 πραγματεύεται λεπτομερώς λεξικά εν γένει, ειδικά λεξικά, δίγλωσσα και πολύγλωσσα γενικά λεξικά, δίγλωσσα και πολύγλωσσα ειδικά λεξικά καθώς και ηλεκτρονικά λεξικά. Στη συνέχεια, με εκλεκτικό, κριτικό και καινοτόμο πνεύμα, αποκρυσταλλώνεται ένα περιεκτικό πλέγμα κριτηρίων μεταλεξικογραφικής ανάλυσης για το σώμα των προς εξέταση λεξικογραφικών έργων, οπότε διακρίνονται οι ακόλουθες βασικές ενότητες: (1) βιβλιογραφικά στοιχεία και κύρια χαρακτηριστικά, (2) πρωταρχικές λεξικογραφικές ιδιότητες και λειτουργίες, (3) μεγαδομή, (4) μακροδομή, (5) δομή πρόσβασης, (6) μικροδομή, (7) μεσοδομή και (8) διαδομή (πρωτότυπη μεταλεξικογραφική έννοια, η οποία εισάγεται πρώτη φορά και θεμελιώνεται θεωρητικά στην προκείμενη διατριβή). Το Κεφάλαιο 5 προσφέρει λεπτομερή μεταλεξικογραφική ανάλυση του σώματος των 75 λεξικογραφικών έργων με γνώμονα το αποκρυσταλλωμένο στο Κεφάλαιο 4 πλέγμα κριτηρίων μεταλεξικογραφικής ανάλυσης. Το Κεφάλαιο 6 συνδυάζει όλα τα επιμέρους δεδομένα από τη μεταλεξικογραφική ανάλυση για να καταλήξει σε συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία και μεταλεξικογραφικά πορίσματα ως προς την ειδική λεξικογραφία γύρω από το ζεύγος της νέας ελληνικής και της γερμανικής στο πεδίο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. Τέλος, αναφέρεται στις σχετικές λεξικογραφικές και μεταλεξικογραφικές προοπτικές για το προσεχές και το απώτερο μέλλον. Η εκτενής Βιβλιογραφία (7), πρωτογενής και δευτερογενής, συνοδεύεται από κατατοπιστική εισαγωγή. Η σφαιρική εικόνα της δίγλωσσης και πολύγλωσσης ειδικής λεξικογραφίας γύρω από το ζεύγος της νέας ελληνικής και της γερμανικής κατά την περίοδο 1847–2014 ολοκληρώνεται με τα Παραρτήματα 8.1 Χρονολογικός κατάλογος πρώτων εκδόσεων και 8.2 Χρονολογικός κατάλογος πρώτων εκδόσεων, ανατυπώσεων και επανεκδόσεων.