Στρωματογραφία και ανάλυση του οργανικού υλικού των ανοξικών οριζόντων του κρητιδικού της Δυτικής Ελλάδας
Authors: Τζωρτζάκη Ευσεβία 
Published: September 2021

Στο πρώτο μέρος της παρούσας διδακτορικής διατριβής παρουσιάζονται νέες ενδείξεις βιοδεικτών που προσδιορίζουν τις συνθήκες απόθεσης και διατήρησης ιζημάτων πλούσιων σε εκχυλίσιμο οργανικό υλικό από τις ιζηματολογικές καταγραφές ηλικίας Απτίου-Αλβίου της Ιόνιας Ζώνης της Βορειοδυτικής Ελλάδας. Έγιναν αναλύσεις συγκεκριμένα του ολικού λιπιδικού εκχυλίσματος 12 δειγμάτων με υψηλό περιεχόμενο οργανικού υλικού από το Μέλος των Αργίλων της Βίγλας. Δύο από αυτά τα δείγματα αντιπροσωπεύουν την καταγραφή σε τοπικό επίπεδο του Ωκεάνιου Ανοξικού Επεισοδίου του κατώτερου Αλβίου (Paquier Event ή OAE1b). Στο αλειφατικό κλάσμα του ολικού λιπιδικού εκχυλίσματος αυτών των δειγμάτων αναγνωρίστηκαν πολυάριθμες ομάδες ενώσεων όπως κανονικά αλκάνια, ισοπρενοειδή αλκάνια, στεροειδή, χοπανοειδή και τερπενοειδή που υποδηλώνουν μια μεικτή προέλευση του οργανικού υλικού από φύκη και προκαρυωτικούς οργανισμούς με μιαεπιπρόσθετη υπολογίσιμη συνεισφορά από χερσογενές φυτικό υλικό. Οι ενώσεις αυτές υποδεικνύουν απόθεση των πρωτογενών οργανικών ιζημάτων κάτω από συνθήκες ελαττωμένης συγκέντρωσης οξυγόνου των υδάτων του ωκεάνιου πυθμένα. Ενδείξεις που προέκυψαν από αποτελέσματα φασματογραφίας μάζας των αρωματικών κλασμάτων των περισσότερων δειγμάτων αποκάλυψαν την ποικίλη παρουσία διαγενετικών και καταγενετικών παραγώγων καροτενοειδών χρωστικών (μερικές από τις οποίες ήταν συνδεδεμένες με άτομα θείου) που είναι χαρακτηριστικοί ειδικοί βιοδείκτες φωτοαυτότροφων θειοβακτηρίων. Η παρουσία ειδικών βιοδεικτών προερχόμενων από φωτοσυνθετικούς αναερόβιους μικροοργανισμούς παρόμοιους με αυτούς που υπάρχουν σε σύγχρονες και παλαιές ευξεινικές λεκάνες όπως η Μαύρη Θάλασσα οδηγούν στην υπόθεση ότι στις βαθμίδες Απτίου-Αλβίου της Ιόνιας Ζώνης για κάποια χρονικά διαστήματα επικράτησαν ευξεινικές συνθήκες στην ευφωτική ζώνη. Οι συνθήκες αυτές σχετίζονται με τις ιδιαιτερότητες της Ιόνιας Ζώνης και δεν αποτελούν ειδικό χαρακτηριστικό του OAE1b. Στο δεύτερο μέρος της παρούσας διατριβής παρουσιάζονται νέα βιοστρωματογραφικά δεδομένα καθώς και δεδομένα σταθερών ισοτόπων άνθρακα και οξυγόνου και δεδομένα αναλύσεων οργανικής γεωχημείας για τη Ζώνη Πίνδου της Βορειοδυτικής Ελλάδας (περιοχή της Νοτιοανατολικής Ηπείρου) με σκοπό να διερευνηθεί κατά πόσο τα πλούσια σε οργανικό άνθρακα ιζήματα των Τομών Καλαρρύτες Α και Καλαρρύτες Β αντιπροσωπεύουν ή όχι την τοπική λιθολογική έκφραση του Ωκεάνιου Ανοξικού Επεισοδίου 1a (Oceanic Anoxic Event 1a-OAE 1a) του κατώτερου Απτίου που ονομάζεται επίσης Επεισόδιο Selli (Selli Event). Η ιζηματογενής ακολουθία της Ζώνης Πίνδου ηλικίας Μεσοζωικού-Τριτογενούς αποτελεί το ιζηματογενές κάλυμμα του Ωκεανού της Πίνδου από αποθέσεις βαθέων θαλάσσιων υδάτων που διαχωρίστηκε από το ωκεάνιο υπόβαθρο του ως ένα πρίσμα επαύξησης (accretionary prism) κατά τη διάρκεια του πλήρους κλεισίματος αυτού του ωκεανού και τοποθετήθηκε προς τα δυτικά πάνω στην ανθρακική πλατφόρμα της παρακείμενης Ζώνης Γαββρόβου-Τριπόλεως. Δεδομένα σταθερών ισοτόπων άνθρακα και οξυγόνου από τις Τομές Καλαρρύτες αποκαλύπτουν μια ισοτοπική σύνθεση συμβατή με τα χαρακτηριστικά ισοτοπικά γνωρίσματα του OAE1a. Η βιοστρωματογραφία των ασβεστολιθικών ναννοαπολιθωμάτων και των ακτινοζώων υποδηλώνει μια ηλικία κατώτερου Απτίου και για τις δύο ακολουθίες. Η ανάλυση των βιοδεικτών των πλούσιων σε οργανικό υλικό στρωμάτων αποκαλύπτει την πρωτογενή θαλάσσια προέλευση του οργανικού υλικού με ουσιώδη συμμετοχή από βακτήρια, κυανοβακτήρια και δινομαστιγωτά καθώς και μια σημαντική χερσαία εισροή. Τα ευρήματα αυθιγενούς σιδηροπυρίτη σε μορφή framboids παράγουν ενδείξεις για την επικράτηση σουλφιδικών συνθηκών κατά τη διάρκεια της απόθεσης. Επιπλέον έχουν αναγνωριστεί ομοιότητες μεταξύ των υπογραφών των βιοδεικτών των πλούσιων σε οργανικό υλικό στρωμάτων της Ζώνης Πίνδου και σύγχρονων στρωμάτων ηλικίας κατώτερου Απτίου στα οποία έχουν καταγραφεί τα χαρακτηριστικά του OAE1a στα πλαίσια προγενέστερων ερευνών. Τα δεδομένα που παρουσιάζονται σε αυτή τη διατριβή δείχνουν ότι τα πλούσια σε οργανικό υλικό στρώματα και των δύο Τομών Καλαρρύτες αποτελούν τις πρώτες καταγραφές του OAE1a σε ωκεάνια ιζήματα της Ελλάδας.