Η συμβολή της μεγαλοκυτταρικής θεωρίας στη διερεύνηση της δυσλεξίας. Αξιολόγηση του μουσικού παράγοντα κατά την εφαρμογή ΕΕG
Authors: Χριστοδουλίδης Παύλος 
Published: November 2021

Ιστορικό: Η δυσλεξία είναι μια από τις πιο συχνές ειδικές μαθησιακές διαταραχές που επηρεάζουν περισσότερο από το 15% του πληθυσμού παιδιών σχολικής ηλικίας. Συχνά έχει συσχετιστεί με ελλείμματα στη φωνολογική ενημερότητα που προκαλούνται κυρίως από ακουστικές και οπτικές αδυναμίες να αναγνωρίσουν και να διακρίνουν φωνήματα και γραφήματα μέσα σε λέξεις. Τεχνικές νευροαπεικόνισης όπως καταγραφές EEG έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως για την εκτίμηση των ημισφαιρικών διαφορών στην ενεργοποίηση του εγκεφάλου μεταξύ ατόμων με και χωρίς δυσλεξία. Αν και η δυσλεξία είναι μία διά βίου διαταραχή που υφίσταται έως την ενηλικίωση, πολύ λίγες μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί με στόχο τον ενήλικο πληθυσμό. Μέθοδος: Σε αυτήν τη μελέτη, εξετάστηκαν οι διαφορές ενεργοποίησης του εγκεφάλου μεταξύ 12 τυπικών (ομάδα ελέγχου) και 14 φοιτητών με δυσλεξία (πειραματική ομάδα) που σπουδάζουν στη Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν σε τρεις διαφορετικές δοκιμασίες σε επίπεδο λέξεων, όπως ακουστική διάκριση, οπτική αναγνώριση, και οπτική αναγνώριση με ταυτόχρονη παρουσία μουσικού ερεθίσματος. Το γλωσσικό υλικό το οποίο επελέγη για το σκοπό της έρευνας, αποτελείτο από 50 ομάδες 3 λέξεων οι οποίες χαρακτηρίζονται από διαφορετικό βαθμό ακουστικής και οπτικής διακριτικότητας. Η όλη πειραματική διαδικασία καταγράφηκε με μια φορητή συσκευή EEG 14 αισθητήρων (Emotiv EPOC+), η οποία είναι μια από τις πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες αισθητηριακές συσκευές EEG. Τα φασματικά χαρακτηριστικά που εξήχθησαν για τον κάθε ρυθμό EEG (δ, θ, α1, α2, β1, β2, και γ), χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση ενός ταξινομητή Τυχαίων Δασών, με στόχο τον εντοπισμό διακριτών χαρακτηριστικών δυσλεξίας σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Αποτελέσματα: Η προτεινόμενη μεθοδολογία ανέδειξε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα στην ανίχνευση της ομάδας ενηλίκων με δυσλεξία. Κατεγράφησαν υψηλά επίπεδα ακρίβειας, ευαισθησίας και εξειδίκευσης (άνω του 95%) στην περιοχή ολόκληρου του εγκεφάλου, καθώς και στην περιοχή του αριστερού και του δεξιού ημισφαιρίου. Επίσης, τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα στις τρεις πειραματικές συνθήκες σε σχέση με τους εγκεφαλικούς ρυθμούς φανέρωσαν μία ετερογένεια αποτελεσμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στη δοκιμασία ακουστικής διάκρισης βρέθηκαν σημαντικές διαφορές τόσο στον αριστερό κροταφικό λοβό όσο και στον ινιακό στους ρυθμούς β, γ, και δ με τους φοιτητές με δυσλεξία να σημειώνουν υψηλότερο μέσο όρο μόνο στον ρυθμό δ στον αριστερό κροταφικό λοβό. Όσον αφορά τη δοκιμασία οπτικής αναγνώρισης, εμφανίστηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στον αριστερό κροταφικό λοβό στους ρυθμούς β και γ, και στον ινιακό λοβό στους ρυθμούς α, β, και δ με τους φοιτητές με δυσλεξία να σημειώνουν υψηλότερο μέσο όρο μόνο στον ρυθμό δ του αριστερού και του δεξιού ινιακού λοβού. Στη δοκιμασία οπτικής αναγνώρισης με παρουσία μουσικού ερεθίσματος, παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στους ρυθμούς α1 και α2 σε διαφορετικές περιοχές του δεξιού ημισφαιρίου, με τους φοιτητές με δυσλεξία να σημειώνουν υψηλότερη ενεργοποίηση σε όλους τους ρυθμούς του δεξιού ημισφαιρίου. Ευρήματα: Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει μια ποικιλία ποσοτικών χαρακτηριστικών EEG που λαμβάνονται από μια φορητή συσκευή Brain Computer Interface (BCI) σε διαφορετικές πειραματικές συνθήκες με υψηλή ακρίβεια ταξινόμησης που οδηγεί σε σωστή διάκριση μεταξύ φοιτητών με και χωρίς δυσλεξία. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης δείχνουν ότι υπάρχουν διαφορές στην ημισφαιρική ενεργοποίηση του εγκεφάλου των φοιτητών με ή χωρίς δυσλεξία σε διάφορους ρυθμούς σε όλες τις πειραματικές συνθήκες, φανερώνοντας νευροφυσιολογικές αποκλίσεις μεταξύ των δύο ομάδων. Συμπεράσματα: Η ετερογενής καταγραφή μορφών ενεργοποίησης ρυθμών σε ένα εύρος ποικίλων περιοχών του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια δοκιμασιών ακουστικής και οπτικής αναγνώρισης λέξεων από ενήλικες με δυσλεξία, αναδεικνύει την αναγκαιότητα της πολυπαραγοντικής προσέγγισης της δυσλεξίας είτε σε επίπεδο διάγνωσης είτε σε επίπεδο παρέμβασης, ακόμη και σε ενήλικα άτομα με δυσλεξία, επιβεβαιώνοντας την κύρια ερμηνευτική αρχή της θεωρίας του μεγαλοκυτταρικού συστήματος. Μεγάλη έμφαση δίνεται στην αναγκαιότητα διεξαγωγής περισσότερων μελετών σε ενήλικες με δυσλεξία.