ОРТА БІЛІМ БЕРУ ДЕҢГЕЙІНДЕ ЖАРАТЫЛЫСТАНУ САУАТТЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
Authors: Kulmukhanova D. , Seilkhan A. , Aliev N. , Tungyshbaeva S. , Bekturgan A. 
Published: November 2023

This article was devoted to determining the main parameters of predicting the success of education and professional and pedagogical activity in the formation of natural science literacy in secondary school. To date, there is a need for highly qualified specialists capable of professionally and professionally training and strengthening the Kazakh nation on the basis of special pedagogical natural science training. The relevance of this study is related to the need to improve the quality of domestic education in the formation of natural science literacy at the secondary level and to the definition of PISA international education. Kazakhstan's National Strategy for Educational Development for 2012-2016 emphasizes the formation of students' natural science literacy as one of the tasks of education. This regard, the content of secondary school standards includes information about the modern natural science picture of the world, the role of modern theories and ideas in the formation of a scientific worldview. The main method of implementing the standard is activity - based and practice-oriented approaches, as well as the formation of natural science literacy at the secondary level. Essential to the formation of teachers' natural science literacy in secondary education is the formation of the pragmatic component of literacy: special pedagogical natural science skills, the experience (skills) of successfully performing theoretical and practical actions to maintain the unity and integrity of the student body in the face of possible dangers based on existing knowledge. To fix the primary importance of the educational result associated with the ability to act in a real- life situation is already beginning to gather like-minded people around them, consciously subordinating the educational process to the actual task under consideration. The content of educational standards in secondary schools includes information about the modern natural science picture of the world, the role of modern theories and ideas in shaping the worldview of scientific knowledge. Keywords: Formation, PISA, natural literacy, secondary education level, competencies.

Бұл мақала орта мектептегі жаратылыстану сауаттылығын қалыптастырудағы оқыту мен кәсіби-педагогикалық қызметтің табыстылығын болжаудың негізгі параметрлерін анықтауға арналды. Бүгінгі таңда арнайы педагогикалық жаратылыстану-ғылыми даярлық негізінде Қазақстан ұлтын кәсіби және білікті оқытуға және нығайтуға қабілетті жоғары білікті маман- дар педагогтарға қажеттілік туындап отыр. Бұл зерттеудің өзектілігі орта білім беру деңгейіндегі жаратылыстану-ғылыми сауатты- лықты қалыптастыру және PISA халықаралық білімді анықтау деңгейінде отандық білім беру сапасын арттыру қажеттілігімен байланыстырылады. Қазақстанның білім беруді дамытудың 2012-2016 жылдарға арналған ұлттық стратегиясы білім беру міндеттерінің бірі ретінде оқушылардың жаратылыстану-ғылыми сауаттылығын қалыптастыруға баса назар аударады. Осыған байланысты орта мектеп стандарттарының мазмұны әлемнің қазіргі жараты- лыстану-ғылыми бейнесі, ғылыми дүниетанымды қалыптастырудағы заманауи теориялар мен идеялардың рөлі туралы ақпаратты қамтиды. Стандартты іске асырудың негізгі әдісі- белсенділік пен тәжірибеге бағытталған тәсілдер, сондай-ақ орта деңгейде жаратылыстану сауаттылығын қалыптастыру. Орта білім беру жүйесінде мұғалімдердің жаратылыстану-ғылыми сауаттылығын қалып- тастырудың қажетті шарты сауаттылықтың прагматикалық компонентін қалыптастыру болып табылады: арнайы педагогикалық жаратылыстану-ғылыми дағдылар, қолданыстағы білім негізінде ықтимал қауіптер жағдайында студенттер ұжымының бірлігі мен тұтастығын сақтау бойынша теориялық және практикалық әрекеттерді сәтті орындау тәжірибесі (дағды- лары). Нақты өмірлік жағдайда әрекет ету қабілетімен байланысты білім беру нәтижесінің маңыздылығын бекіту үшін олар қазірдің өзінде білім беру процесін нақты қарастырылып отырған тапсырмаға саналы түрде бағындырып, пікірлес адамдарды жинай бастады. Орта мектептерде білім беру стандарттарының мазмұны әлемнің қазіргі жаратылыстану- ғылыми бейнесі, ғылыми білім дүниетанымды қалыптастырудағы заманауи теориялардың, идеялардың рөлі туралы мәліметтерді қамтылады. Түйін сөздер: қалыптастыру, PISA, табиғи сауаттылық, орта білім деңгейі, құзырет- тілік.

Данная статья была посвящена определению основных параметров прогнозирования успешности обучения и профессионально-педагогической деятельности в формировании естественнонаучной грамотности в средней школе. На сегодняшний день существует потреб- ность в высококвалифицированных специалистах, способных на основе специальной педаго- гической естественно-научной подготовки профессионально и квалифицированно обучать и укреплять казахстанскую нацию. Актуальность данного исследования связана с необходимостью повышения качества отечественного образования на уровне формирования естественнонаучной грамотности на уровне среднего образования и определения международного образования PISA. Национальная стратегия развития образования Казахстана на 2012-2016 годы подчеркивает формирование естественнонаучной грамотности учащихся как одну из задач образования. В связи с этим содержание стандартов средней школы включает в себя информацию о современной естественнонаучной картине мира, роли современных теорий и идей в форми- ровании научного мировоззрения. Основным методом реализации стандарта является деятельностный и практико-ориентированный подходы, а также формирование естественно- научной грамотности на среднем уровне. Необходимым условием формирования естественнонаучной грамотности учителей в системе среднего образования является формирование прагматического компонента грамот- ности: специальных педагогических естественнонаучных навыков, опыта (умений) успеш- ного выполнения теоретических и практических действий по поддержанию единства и цело- стности студенческого коллектива перед лицом возможных опасностей на основе сущест- вующих знание. Чтобы зафиксировать первостепенную важность образовательного результата, связанного с умением действовать в реальной жизненной ситуации, уже сейчас начинают собирать вок- руг себя единомышленников, сознательно подчиняя образовательный процесс реальной рассматриваемой задаче. Содержание образовательных стандартов в средних школах включает сведения о совре- менной естественно-научной картине мира, роли современных теорий, идей в формировании мировоззрения научного знания. Ключевые слова: Формирование, PISA, естественная грамотность, уровень среднего образования, компетенции.