Étude pluriméthodologique de pratiques d’enseignement-apprentissage développées et expérimentées en école primaire pour le renforcement de l’identité des élèves d’origine migrante
Authors: Γάτση Παναγιώτα 
Published: June 2022

H ερευνά μας απορρέει και εμπνέεται από το κοινωνικό-πολιτικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο που συντίθεται την δεδομένη στιγμή και αφορά την ομάδα-στόχο μας καθώς και τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα που αναφέρονται στην σημασία της ενδυνάμωσης των παιδιών με μεταναστευτική εμπειρία. Στη παρούσα διατριβή, τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα παρουσιάζονται με τη μορφή δύο υποθέσεων: (α) είναι δυνατό και χρήσιμο να αρθρωθούν τα επιστημονικά πεδία που παραδοσιακά εμπλέκονται στη διαπολιτισμική εκπαίδευση με τέτοιο τρόπο που να βοηθά τον εκπαιδευτικό να σχεδιάζει και να παρέχει πιο αποτελεσματικά την εκπαίδευση που στοχεύει στην ενίσχυση της ταυτότητας των μαθητών με μεταναστευτικό υπόβαθρο (β) είναι δυνατή η υλοποίηση περισσότερο αποτελεσματικών δραστηριοτήτων βάσει αυτής της νέας άρθρωσης.Αφού έχει προηγουμένως συγκροτηθεί ένα διερευνητικό βιβλιογραφικό σώμα αναφερόμενο στις βασικές έννοιες, ορίζεται στη συνέχεια ένα ερευνητικό σώμα. Περιλαμβάνει, ειδικότερα, τα πρακτικά συνεντεύξεων με σημαντικούς φορείς της εκπαιδευτικής διαδικασίας, σημειώσεις που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια των, κατά κανόνα συμμετοχικών, παρατηρήσεων της τάξης, ημερολόγια που τηρούν οι εκπαιδευτικοί, παραγωγές κειμένων από μαθητές, προφορικών, γραπτών ή πολυτροπικών, και τέλος εμπεριέχονται οι απαντήσεις των μαθητών σε διάφορα ερωτηματολόγια, δηλαδή συνολικά 1750 ψηφιοποιημένα, ταξινομημένα και σε ευρετήριο κείμενα. Όλα αυτά τα κείμενα παρήχθησαν και αντλήθηκαν, κατά την περίοδο 2011-2014, στο περιβάλλον ενός πολυπολιτισμικού δημοτικού σχολείου στην περιοχή της Θεσσαλονίκης (Ελλάδα), στο οποίο φοιτούν σε ποσοστό 75% μαθητές με μεταναστευτικό υπόβαθρο. Πρόκειται για κείμενα που σχετίζονται στενά με τη σχολική εκπαίδευση 86 μαθητών ηλικίας 7 έως 12 ετών, αραβικής, ελληνικής, αλβανικής, αρμενικής και γεωργιανής καταγωγής.Το κύριο εργαλείο για τη μελέτη των δεδομένων που συλλέγονται σε αυτό το ερευνητικό πεδίο είναι η τριγωνοποιημένη ανάλυση περιεχομένου, ακολουθώντας τις τεχνικές της τριγωνοποίησης των προσεγγίσεων, η υιοθέτηση της οποίας αιτιολογείται από το γεγονός ότι η έρευνα εστιάζει στις διεπιστημονικές και πολυεπιστημονικές διαστάσεις της εκπαιδευτικής πράξης.Για την επαλήθευση της πρώτης υπόθεσης, τα διαδοχικά στάδια της επιτόπιας έρευνας είναι η ολοκλήρωση μιας προκαταρκτικής απογραφής των επιστημονικών κλάδων που εμπλέκονται εξ ορισμού στην εκπαίδευση των μαθητών μεταναστευτικής εμπειρίας, η απογραφή των παραγόντων/δρώντων της εκπαιδευτικής δράσης, η ανάπτυξη μιας πρότασης για αιτιολογημένη άρθρωση των εμπλεκόμενων κλάδων και, εν συνεχεία, ο προσδιορισμός της προστιθέμενης αξίας των τελευταίων, ιδίως όσον αφορά στην αύξηση της αποτελεσματικότητας, στη συνοχή των δράσεων και στις διεπιστημονικές συνέργειες.Αυτή η επικύρωση οδηγεί στον προσδιορισμό μια λίστας προδιαγραφών που εμπνέουν την έρευνα που πραγματοποιήθηκε για την επικύρωση της δεύτερης υπόθεσης. Η έρευνα αυτή συνίσταται σε πειραματισμό στο ίδιο πεδίο έρευνας εμβληματικών δραστηριοτήτων, η αξιολόγηση των οποίων στη συνέχεια γίνεται από όλους τους φορείς της εκπαιδευτικής δράσης. Επομένως, η μελέτη λαμβάνει τη μορφή έρευνας-δράσης.H τελευταία καταδεικνύει ότι, μέσω μιας εξειδικευμένης, πολυεπιστημονικής και διεπιστημονικής κατάρτισης, μέσω της ανάπτυξης παιδαγωγικής τεχνογνωσίας, μέσω της απόκτησης συγκεκριμένων ανθρώπινων ιδιοτήτων, μέσω της εφαρμογής ιδιαίτερα μελετημένων σχεδίων μαθήματος, ο εκπαιδευτικός της γλώσσας θα υποστηρίξει τους μαθητές του στην ανάπτυξη μιας θετικής αίσθησης της ταυτότητας που συνδέεται άμεσα με την αυτοεκτίμηση, χωρίς την οποία η εκπαίδευσή τους θα είναι λιγότερο αποτελεσματική.