Ο επιπολασμός και το κόστος της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας
Authors: Σταφυλά Ειρήνη 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η ΧΑΠ αποτελεί ένα χρόνιο νόσημα του οποίου η εξέλιξη και η πορεία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, ενώ επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και έχει σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση των επιδημιολογικών και κλινικών χαρακτηριστικών των ασθενών με σταθερή ΧΑΠ και των παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με την εξέλιξη και την πορεία της νόσου. Επιπρόσθετα, επιχειρήθηκε η εκτίμηση του άμεσου κόστους του πάσχοντος από σταθερή ΧΑΠ και η ανάλυση αυτού ανά στάδιο σοβαρότητας του νοσήματος και κατά κατηγορία κάλυψης των δαπανών.Μεθοδολογία: Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από 245 ασθενείς με ΧΑΠ (άνδρες: 94,3%, μέση ηλικία: 69,5 ± 8,8 έτη) που επισκέφθηκαν τα Εξωτερικά Ιατρεία του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας από 1/1/2014 έως 31/12/2015. Σε κάθε ασθενή πραγματοποιήθηκε σπιρομετρικός έλεγχος, λήψη ιατρικού ιστορικού και φυσική εξέταση, ενώ καταγράφηκαν δεδομένα προκειμένου να υπολογιστεί το άμεσο κόστος της σταθερής νόσου. Για τον υπολογισμό του άμεσου κόστους καταγράφηκε η χρήση υπηρεσιών υγείας που αφορούσε τη διαχείριση της σταθερής νόσου τους τελευταίους 12 μήνες πριν την ένταξη των ασθενών στην μελέτη. Η εκτίμηση του κόστους πραγματοποιήθηκε με τη προσέγγιση bottom-up και οι δαπάνες υπολογίστηκαν ως μέσες τιμές ανά ασθενή σε ευρώ. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS v. 20. Αποτελέσματα: Οι ασθενείς με ΧΑΠ ήταν 11% /σταδίου Ι, 48,2% /σταδίου II, 29% /σταδίου III και 11,8% /σταδίου IV, ενώ σύμφωνα με τις ομάδες της GOLD 2016 οι ασθενείς ήταν 23,3% /ομάδας Α, 15,5% /ομάδας Β, 22,9% /ομάδας C και 38,4% /ομάδας D. Παρατηρήθηκε υψηλό ποσοστό ενεργών καπνιστών (44,9%) και αυξημένη χρήση υγειονομικών υπηρεσιών από τους πάσχοντες σε σταθερή νόσο (7,19±5 επισκέψεις ανά ασθενή ανά έτος), ενώ σημαντικό ήταν το ποσοστό που λάμβανε συστηματικά εισπνεόμενα κορτικοειδή ως χρόνια αγωγή για τη νόσο (59,2%), αλλά και το ποσοστό των ασθενών με συννοσηρότητες (83,3%). Οι ασθενείς με προχωρημένη ΧΑΠ (στάδια ΙΙΙ-ΙV) είχαν 2,3 φορές και 4,2 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναφέρουν συριγμό ή δύσπνοια ως χρόνια συμπτώματα της νόσου [p=0.002 και p=0.003 αντίστοιχα] σε σύγκριση με τους ασθενείς σταδίων Ι-ΙΙ, ενώ οι ασθενείς «υψηλού κινδύνου» (ομάδες C-D) είχαν 29,1 φορές αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές παροξύνσεις [OR:29.07, 95%CI: 8.81-95.92, p=0.000]. Το 60,4% των ασθενών ανέφερε τουλάχιστον μια παρόξυνση το τελευταίο έτος, ενώ το 42% των παροξύνσεων ήταν σοβαρές. Συχνές παροξύνσεις είχε το 19,6% του δείγματος με τις παροξύνσεις να αυξάνονται με την εξέλιξη της νόσου βάσει σταδίων ή ομάδων. Οι ασθενείς με συχνές παροξύνσεις ήταν πιθανότερο να πάσχουν από προχωρημένη νόσο [p=0.002] και είχαν 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσηλευτούν λόγω παρόξυνσης [OR:2.5, 95%CI: 1.31-4.78, p=0.005]. Το μέσο ετήσιο άμεσο κόστος για τη σταθερή νόσο εκτιμήθηκε στα 1.034,55€ ανά ασθενή, εκ των οποίων τα 222,94€ (21,5%) αντιστοιχούσαν σε ιδιωτικές πληρωμές του ασθενή. Ο κυριότερος παράγοντας κόστους για τη διαχείριση της χρόνιας νόσου ήταν η φαρμακευτική αγωγή, η οποία αφορούσε σχεδόν το 71% των συνολικών δαπανών. Το μέσο ετήσιο κόστος ανά ασθενή ήταν δύο με τρεις φορές υψηλότερο για τα άτομα με προχωρημένη νόσο (στάδια III-IV) σε σύγκριση με τους ασθενείς με νόσο σταδίων Ι-ΙΙ [p=0.000] και ήταν διπλάσιο για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου (ομάδες C-D) σε σύγκριση με τους ασθενείς χαμηλού κινδύνου (ομάδες Α-Β) [p=0.000].Συμπεράσματα: Παρατηρείται υψηλό ποσοστό ενεργών καπνιστών, με έντονη συμπτωματολογία και συχνή παρουσία συνοδών νοσημάτων. Το μεγαλύτερο ποσοστό ασθενών πάσχει από μετρίου ή σοβαρού βαθμού νόσο, ενώ περισσότεροι από τους μισούς πάσχοντες είναι υψηλού κινδύνου. Υπάρχει αυξημένη χρήση υγειονομικών υπηρεσιών από τους πάσχοντες με ΧΑΠ σε όλα τα στάδια της νόσου, ενώ πολλοί είναι οι παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν την εξέλιξη και τη πορεία της νόσου. Ανεξαρτήτως της βαρύτητας της νόσου, ένα σημαντικό ποσοστό εμφανίζει παροξύνσεις οι οποίες φαίνεται να σχετίζονται με πολλούς κλινικούς παράγοντες της νόσου. Οι ασθενείς των ομάδων «υψηλού κινδύνου» φαίνεται να έχουν ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για νοσηλείες λόγω παροξύνσεων, ενώ το ίδιο ισχύει και τα άτομα που εμφανίζουν συχνά παροξύνσεις. Ταυτόχρονα, το κόστος της σταθερής ΧΑΠ είναι ιδιαίτερα υψηλό, με το μεγαλύτερο ποσοστό του κόστους για τη χρόνια αντιμετώπιση της νόσου να αφορά τη φαρμακευτική αγωγή, ενώ τη θεραπεία ασθενών με ΧΑΠ στην Ελλάδα επιβαρύνονται κυρίως τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Το κόστος της σταθερής ΧΑΠ φαίνεται να είναι ανάλογο της βαρύτητας της νόσου, ενώ είναι διπλάσιο για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου.Λέξεις – κλειδιά: σταθερή ΧΑΠ, παράγοντες κινδύνου, παροξύνσεις ΧΑΠ, άμεσο κόστος, στάδια GOLD, ομάδες GOLD