Σχολικός εκφοβισμός σε μαθητές/ριες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με την προσκόλληση στο σχολείο και την χρήση ουσιών
Authors: Κουφάκη Ειρήνη 
Published: September 2021

Ο σχολικός εκφοβισμός και η χρήση νόμιμων και παράνομων εξαρτησιογόνων ουσιών κατά τη διάρκεια της εφηβείας είναι δύο φαινόμενα που αξίζει να διερευνηθούν μέσα στο σχολικό πλαίσιο, καθώς μοιράζονται πολλά ενδιαφέροντα κοινά χαρακτηριστικά. Τη σχολική χρονιά 2015-2016 πραγματοποιήσαμε στον νομό Λάρισας έρευνα σε 779 μαθητές από Α΄ Γυμνασίου έως και Γ΄ Λυκείου. Το ερωτηματολόγιο προσανατολιζόταν στη διερεύνηση της χρήσης νόμιμων και παράνομων εξαρτησιογόνων ουσιών, της θυματοποίησης και του δεσμού που αναπτύσσουν οι μαθητές με το σχολείο τους, μέσα από τέσσερις παραμέτρους: τη δέσμευση απέναντι στο σχολείο, την αφοσίωση στο σχολείο, την εμπλοκή σε εξωσχολικές δραστηριότητες και την πίστη στους κανόνες του σχολείου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ποσοστά επικράτησης του σχολικού εκφοβισμού ανέρχονται στο 13,9% για τους θύτες, 14,7% για τα θύματα και 7,6% για τους θύτες/θύματα, με τα αγόρια να προηγούνται στις κατηγορίες των θυτών και των θυτών/θυμάτων. Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές σε σχέση με τις δύο βαθμίδες εκπαίδευσης, του Γυμνασίου και του Λυκείου. Όσον αφορά τη χρήση ουσιών, το ποσοστό των μαθητών που έχει δοκιμάσει τσιγάρο ανέρχεται στο 33%, αυτών που έχει δοκιμάσει αλκοόλ στο 87,4% και αυτών που έχει δοκιμάσει χασίς στο 7,8%. Παρατηρήθηκαν ελάχιστες στατιστικά σημαντικές διαφορές σε σχέση με το φύλο, ενώ αντίθετα η χρήση αυξάνεται με την ηλικία. Οι μαθητές εμφανίζονται να διάκεινται θετικά απέναντι στο σχολείο, τουλάχιστον όσον αφορά τις παραμέτρους της δέσμευσης, της αφοσίωσης και της πίστης στους κανόνες του σχολείου και λιγότερο στον τομέα της εμπλοκής. Τα κορίτσια εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα δέσμευσης και αφοσίωσης στο σχολείο, ενώ οι μαθητές Γυμνασίου εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά στους τομείς της δέσμευσης, της αφοσίωσης και της εμπλοκής. Παρατηρούμε ότι όσο ισχυρότερη είναι η προσκόλληση του μαθητή με το σχολείο του τόσο λιγότερο έχει δοκιμάσει και τις τρεις εξαρτησιογόνες ουσίες και τόσο λιγότερο κάνει χρήση αλκοόλ. Οι θύτες έχουν δοκιμάσει σε μεγαλύτερο ποσοστό τόσο τσιγάρο όσο και αλκοόλ και χασίς, ενώ στις περισσότερες κατηγορίες συχνότητας χρήσης αλκοόλ προηγούνται οι θύτες και οι θύτες/θύματα. Μάλιστα, οι θύτες/θύματα και οι θύτες εμφανίζουν περιπτώσεις πολύ συχνής μέθης (πάνω από 40 φορές), σε αντίθεση με τις άλλες δύο κατηγορίες (θύματα και μη εμπλεκόμενοι) όπου οι περιπτώσεις είναι μηδενικές, ενώ καταγράφουν και χαμηλότερες τιμές στους τομείς της δέσμευσης, της αφοσίωσης και της πίστης στους κανόνες του σχολείου. Μετά από την ανάλυση της πολυωνυμικής λογιστικής παλινδρόμησης, φαίνεται ότι οι παράγοντες που διαφοροποιούν τους μαθητές που εμπλέκονται μέσα από οποιονδήποτε ρόλο στον σχολικό εκφοβισμό από τους μη εμπλεκόμενους είναι οι εξής: Η πίστη στους κανόνες του σχολείου, το φύλο και η δοκιμή τσιγάρου και αλκοόλ. Πιο συγκεκριμένα, οι παράγοντες που διαφοροποιούν τον θύτη από τον μη εμπλεκόμενο είναι το φύλο (αγόρι) και η δοκιμή αλκοόλ και χασίς. Οι παράγοντες που διαφοροποιούν το θύμα από τον μη εμπλεκόμενο είναι το φύλο (κορίτσι) και η χαμηλή πίστη στους κανόνες του σχολείου, ενώ οι παράγοντες που διαφοροποιούν τον θύτη/θύμα από τον μη εμπλεκόμενο είναι η δοκιμή τσιγάρου, η χαμηλή αφοσίωση και πίστη στους κανόνες του σχολείου και η υψηλή εμπλοκή.