Κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές αλληλεπιδράσεις στην προστατευόμενη περιοχή του ποταμού Νέστου
Authors: Γιοβαννόπουλος Ορέστης 
Published: November 2022

Η θέσπιση των προστατευόμενων περιοχών σε διεθνές επίπεδο, υφίσταται εδώ και αιώνες. Η συνεχόμενη αύξηση τους, καθιστά αναγκαία τη διερεύνηση των απαιτούμενων μηχανισμών συντονισμού και διαχείρισης. Η επιλογή των μέτρων διαχείρισης θεωρείται κρίσιμο ζήτημα, διότι πρέπει να εξυπηρετούνται οι στόχοι διατήρησης, σε συνάρτηση με τη περιφερειακή ανάπτυξη. Το γεγονός αυτό, καθιστά τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών να είναι μια συνεχής διαδικασία εξεύρεσης λύσεων και λήψης αποφάσεων, οι οποίες βασίζονται σε δεδομένα που μεταβάλλονται. Ωστόσο, σε ότι αφορά την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων που είναι αποτέλεσμα των κοινωνικοοικονομικών επιλογών, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια, μέσω των συμμετοχικών διαδικασιών. Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει στη βέλτιστη προστασία των οικοσυστημάτων και την παράλληλη ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών. Η έρευνα επικεντρώνεται στο ποταμό Νέστο, ο οποίος αποτελεί μία περιοχή εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς, αλλά και αναγνωρισμένου περιβαλλοντικού πλούτου. Εξαιτίας όμως, της μεγάλης λεκάνης απορροής του καθώς και της διαφοροποίησης των ζωνών από τις οποίες διέρχεται (ορεινή, ημιορεινή και πεδινή), επιδέχεται διαφορετικές πιέσεις και προβλήματα από το ανθρωπογενές κυρίως περιβάλλον που τον περικλείει. Σκοπός της έρευνας είναι μέσω της διερεύνησης των άμεσα ενδιαφερομένων φορέων, να εντοπιστούν οι περιβαλλοντικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες που διαφοροποιούνται ανάλογα με την ζώνη από την οποία διέρχεται, με στόχο την αποδοτικότερη διαχείριση του ποταμού Νέστου, καθώς και τη δημιουργία προτύπου κοινωνικοοικονομικής διαχείρισης σε άλλες προστατευόμενες περιοχές. Η διεξαγωγή της έρευνας πραγματοποιήθηκε με τη χρήση προσωπικών συνεντεύξεων και το ερωτηματολόγιο αποτέλεσε το βασικό εργαλείο της έρευνας. Ως μέθοδος δειγματοληψίας εφαρμόστηκε η στρωματοποιημένη τυχαία δειγματοληψία. Για την επεξεργασία των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS και μέσα από αυτό έγιναν η λογαριθμογραμική ανάλυση, η ανάλυση αξιοπιστίας, η παραγοντική ανάλυση και η ιεραρχική ανάλυση σε συστάδες. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν πως υπάρχουν διαφορές στις απόψεις των πολιτών, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν στα ορεινά, ημιορεινά και πεδινά του ποταμού Νέστου. Η διαχείριση των υδάτων του ποταμού, απασχολεί έντονα τους πολίτες από διαφορετική σκοπιά κάθε φορά. Σε γενικές γραμμές όμως, έχουν την ανάγκη ανάδειξης του πρωτογενούς τομέα και του τουρισμού, ενώ όλοι επιθυμούν μία καλύτερη ποιότητα ζωής μέσω της ανάπτυξης διαφόρων υποδομών. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι θα πρέπει να υπάρξει ορθολογικότερη σύνδεση της κοινωνίας με τους φορείς που ασκούν πολιτική, ώστε, να επιτευχθεί η βέλτιστη διαχείριση και ευρεία αποδοχή των παρεμβάσεων σε διαφορετικές περιοχές κάτω από ένα κοινό πλαίσιο διαχείρισης και προστασίας. Ωστόσο, η επίτευξη ενός τέτοιου στόχου προϋποθέτει τη δημιουργία δεικτών μέσα από ένα ερωτηματολόγιο απευθυνόμενο στους πολίτες, που μπορεί να αποτελέσει πρότυπο εργαλείο χάραξης πολιτικής των προστατευόμενων περιοχών όπου έχουν διαφορετικές και συνεχώς εναλλασσόμενες χρήσης γης, αλλά και περιοχές με μεγάλες υψομετρικές διαφορές. Μέσω αυτού του προτύπου, δύναται να υπάρξει αποδοτικότερη αποδοχή της διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών από την κοινωνία.