Towards a pan-european pension system
Authors: Καρδιασμένος Παναγιώτης 
Published: July 2022

Τα συνταξιοδοτικά συστήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση των δεκαεννέα, εξετάζονται στη παρούσα διατριβή μέσα από μια εκτεταμένη στατιστική ανάλυση των συγκεντρωμένων αριθμητικών δεδομένων ανά χώρα. Ωστόσο προτού υπάρξει αυτή η λεπτομερής, συγκριτική και κατά επί μέρους έρευνα των στοιχείων κρίνεται αναγκαία πρωτίστως μια συγκριτική-ιστορική ανάλυση. Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει επίσης τη θεωρία των τυπολογιών των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην Ευρώπη μέσα από τα διακριτά συστήματα πρόνοιας που λειτουργούν σε κάθε κράτος μέλος.Η χρόνο-χωρική-ιστορική μελέτη μέσα από την βασική τυπολογία του Esping-Andersen (1990) έχει ως στόχο την κατανόηση των προνοιακών και ακολούθως των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν και το μέλλον που διαβλέπουν τόσο ο ακαδημαϊκός όσο και ο πολιτικός χώρος στηρίζονται σε παράγοντες οικονομικούς, δημοσιονομικούς και τέλος δημογραφικό-κοινωνικούς.Στο κεφάλαιο που ακολουθεί θα παρατεθεί η θεωρία των προνοιακών συστημάτων καθώς και οι διαφοροποιήσεις αυτών αναλόγως με τις χρόνο-χώρο-ιστορικές, εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις. Η ανάπτυξη των πολιτικών και κατευθυντήριων γραμμών από τις κυβερνήσεις που συντελούν την Ευρωπαϊκή Ένωση σε θέματα συνταξιοδότησης από το 1970 βασίζονται πρωτίστως όπως θα γίνει αντιληπτό από τις προκλήσεις της κάθε χώρας στην επιβίωση των συστημάτων και μετέπειτα στην ευημερία των πολιτών καθότι είναι πλέον άρρηκτα αλληλένδετες.Στη παρούσα διατριβή, προ της στατικής ανάλυσης και των συμπερασμάτων μεταξύ των δεκαεννέα Ευρωπαϊκών χωρών, θα πρέπει να υπάρξει επομένως μια κατανόηση της ανάπτυξης και της λειτουργίας των συστημάτων μέσα στον Ευρωπαϊκό χώρο. Η ανάγκη μιας συγκριτικής και ιστορικής μεθόδου πάνω στα συστήματα πρόνοιας είναι επομένως σημαντική προκειμένου να διαπιστωθούν και οι επιμέρους πιέσεις που ασκούνται σε αυτά. Βασικός γνώμονας όπως ειπώθηκε προηγουμένως είναι οι οικονομικές, δημοσιονομικές και δημογραφικές πιέσεις τις τελευταίες δεκαετίες οι οποίες έχουν καταστεί ως κύριοι δείκτες των μεταρρυθμίσεων στην Ευρώπη για τη μορφοποίηση και την εφαρμογή πολιτικών.Σύμφωνα με τους στόχους που δόθηκαν λοιπόν το πρώτο κεφάλαιο θα παρουσιάσει εν αρχή μια σύντομή ιστορική αναδρομή στην θεωρία των συνταξιοδοτικών συστημάτων και στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια εις βάθος μελέτη στις υπάρχουσες θεωρητικές προσεγγίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων όπως διαμορφώθηκαν από τους Ο. vonBismarck, SirW. Beveridge, M. Friedman και J. Pineras, από την Παγκόσμια Τράπεζα και τέλος από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον θα συμπεριληφθεί επίσης και η τυπολογία των προνοιακών συστημάτων ως βάση της τυπολογίας των συνταξιοδοτικών συστημάτων.Στο τέλος του 1ουκεφαλάιου, θα παρουσιαστούν οι πιο κοινές τυποποιήσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία καθώς και μια ανάλυση ορισμένων εννοιών και υποκατηγοριών των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην Ευρώπη σήμερα. Στόχος αυτής της υποενότητας είναι η κατανόηση των διαφορετικών συνιστωσών μέσα στα ευρωπαϊκά κράτη καθώς και η επεξήγηση της επικράτησης της τυπολογίας του Esping-Andersen ως γνώμονα της θεωρητικής προσέγγισης την τελευταία σχεδόν τριακονταετία.Το 2ο κεφάλαιο, θα αφιερωθεί στα δεκαεννέα ευρωπαϊκά κράτη. Για κάθε κράτος θα υπάρξει:μια παρουσίαση των γενικών πληροφοριών του συνταξιοδοτικού συστήματος,μια σύντομη ιστορική αναδρομή στη διαμόρφωση του σε συνδυασμό με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με τις νεότερες μεταρρυθμίσεις της κάθε χώραςκαι τέλος οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το συνταξιοδοτικό σύστημα κάθε χώρας.Στο 3ο κεφάλαιο θα πραγματοποιηθεί μια διαστρωματική ανάλυση του συνολικού πληθυσμού των χωρών της Ευρωζώνης. Αυτή θα περιλαμβάνει την κατανομή του πληθυσμού ανά χώρα, την ηλικιακή κατανομή. Επίσης θα παρουσιαστεί μελέτη της εξέλιξης του πληθυσμού μέσω προβολών του πλήθους των εργαζομένων οι οποίοι καταβάλουν εισφορές και των συνταξιούχων που είναι δικαιούχοι των παροχών του ασφαλιστικού συστήματος. Στο τέλος της ενότητας θα υπολογιστεί ή σχέση (Ratio) μεταξύ εργαζομένων και δικαιούχων παροχών τόσο σε κάθε χώρα της ευρωζώνης όσο και στο σύνολό της.Με το 4ο κεφάλαιο μπαίνουν οι βάσεις και διαμορφώνεται η πρόταση για ένα ενιαίο Πανευρωπαϊκό ασφαλιστικό σύστημα του πρώτου πυλώνα. Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται διαφορετικά σενάρια και εκδοχές προκειμένου να καταλήξουμε στο προτεινόμενο μοντέλο. Επίσης αναλύονται τα ευρήματα σε κάθε περίπτωση και επιλέγεται το σύστημα με τα αποδοτικότερα χαρακτηριστικά.Στο 5ο κεφάλαιο καταγράφεται το αποτέλεσμα της ενδεχόμενης εφαρμογής του προτεινόμενου Πανευρωπαϊκού ασφαλιστικού συστήματος στα δεδομένα μίας χώρας της Ευρωζώνης. Γίνεται σύγκριση της βιωσιμότητας ασφαλιστικού συστήματος της χώρας, ως αυτό υφίσταται με το προτεινόμενο και καταγράφονται τα οφέλη και οι απώλειες που δημιουργούνται από αυτή την εφαρμογή. Στο τελευταίο κεφάλαιο της διατριβής θα αναφερθούν οι πιθανές επιπτώσεις από την εφαρμογή του προτεινόμενου μοντέλου και θα παρουσιαστούν σκέψεις για περαιτέρω έρευνα και βελτίωση στην πρόταση.