Μελέτη της έκφρασης και της λειτουργίας των microRNAs στον οστικό μεταβολισμό HIV θετικών ατόμων
Authors: Κολυνού Άρτεμις 
Published: September 2023

Στην εποχή της συνδυασμένης αντιρετροϊκής αγωγής (cART) αυξάνεται ο κίνδυνος της οστεοπόρωσης και των οστεοπορωτικών καταγμάτων σε HIV θετικά άτομα και σημαντικός κρίνεται ο ρόλος των μικρών μη-κωδικοποιούντων RNA (microRNAs). Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η καταγραφή της συχνότητας της οστεοπενίας/οστεοπόρωσης σε άρρενα HIV θετικά άτομα υπό αγωγή cART και η γονιδιακή έκφραση των μικρών μη – κωδικοποιούντων RNA (microRNAs), που στοχεύουν σε συγκεκριμένα μοριακά μονοπάτια του οστικού μεταβολισμού στον υπό μελέτη πληθυσμό. Ασθενείς και μέθοδοι: Πρόκειται για μία μελέτη διατομής στο χρόνο ασθενών-μαρτύρων (cross-sectional case control study) με αναλογία 1:1. Η στρατολόγηση των συμμετεχόντων πραγματοποιήθηκε από τους καταγεγραμμένους ασθενείς της Μονάδας των Ειδικών Λοιμώξεων της Ά Παθολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης. Η μελέτη εγκρίθηκε από την επιτροπή Βιοηθικής του τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (αριθμός πρωτοκόλλου 178) και οι συμμετέχοντες ασθενείς υπέγραψαν έντυπο συγκατάθεσης για τη συμμετοχή τους στη μελέτη. Η 1η υποομάδα (ασθενείς) αποτελείται από 30 HIV θετικά άρρενα άτομα με οστεοπενία/οστεοπόρωση, T-score < −2.5 SD (SD: Standard Deviation, τυπική απόκλιση) για οστεοπόρωση και T-score μεταξύ −1 και −2.5 SD για οστεοπένια, μέση ηλικία 54.7 ± 8.9. Η 2η υποομάδα (μάρτυρες 1) αποτελείται από 30 HIV θετικά άρρενα άτομα με φυσιολογική οστική μάζα με βάση τα κριτήρια του Π.Ο.Υ. (T-score κριτήρια) και μέσος όρος ηλικίας 52.6 ± 6.0, με απώτερο σκοπό την αναζήτηση διαφορών στην έκφραση των microRNAs. Η μέση διάρκεια αντιρετροϊκής αγωγής 10 ± 7 έτη (η διάρκεια της αντιρετροϊκής αγωγής κυμαίνονταν από 2 έως 26 έτη). Ο προσδιορισμός του προφίλ της έκφρασης των microRNAs διεξήχθη επίσης σε μια 2η ομάδα (μάρτυρες 2), η οποία απαρτίζεται από 30 άτομα του φυσιολογικού ιατρικού και λοιπού προσωπικού του Π.Γ.Ν.ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης, αντιστοίχου φύλου και ηλικίας 54.7 ± 5.4 για μια περαιτέρω σύγκριση με τα HIV (+) άτομα της κοόρτης (1ης και 2ης υποομάδας). Σε όλους τους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε πλήρης αιματολογικός, βιοχημικός, ορμονολογικός έλεγχος καθώς και η καταγραφή των μετρήσεων CD4. Επίσης διενεργήθηκε μέτρηση της οστικής πυκνότητας (BMD), της οστικής ποιότητας (TBS) και της σύστασης του σώματος με τη μέθοδο DXA. Η απομόνωση των microRNAs από τον ορό των συμμετεχόντων διεκπεραιώθηκε με τη χρήση ειδικών αντιδραστηρίων miRNeasy Serum/Plasma Kit της κατασκευαστικής εταιρείας Qiagen, Hilden, Germany και ο έλεγχος της γονιδιακής έκφρασης με τη μέθοδο της RT-qPCR. Αποτελέσματα: Το επιλεγμένο πάνελ των microRNAs που στοχεύουν σε συγκεκριμένα μοριακά μονοπάτια του οστικού μεταβολισμού είναι hsa-miRNA-21-5p, hsa-miRNA-23a-3p, hsa-miRNA-24-2-5p, hsa-miRNA-26a-5p, hsa-miRNA-29a-3p, hsa-miRNA-124-3p, hsa-miRNA-33a-5p και hsa-miRNA-133a-3p. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της κοόρτης μας τα επίπεδα έκφρασης του miR-24-2-5p ήταν αυξημένα (p = 0.030), ενώ η έκφραση των miR-21-5p και miR-23a-3p ήταν μειωμένη (p < 0.001) στον ορό των HIV θετικών ατόμων με οστεοπόρωση συγκριτικά με τα HIV θετικά άτομα με φυσιολογική οστική μάζα. Η έκφραση του miRNA-21-5p εμφανίζει 84,6% ευαισθησία και 66,7% ειδικότητα στη διάκριση μεταξύ των HIV θετικών ατόμων με εμφάνιση οστεοπόρωσης και εκείνων με φυσιολογική οστική μάζα. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη υποδεικνύει τη στατιστικώς σημαντική έκφραση των hsa-miR-21-5p, hsa-miR-23a-3p και hsa-miR-24-2-5p στον ορό των HIV θετικών ατόμων με οστεοπόρωση και επισημαίνουν το σημαντικό ρόλο των microRNAs στη ρύθμιση της παθογένειας των διαφόρων οστικών νοσημάτων, με απώτερο στόχο να συμβάλλει στη συζήτηση που εξελίσσεται στην επιστημονική κοινότητα σχετικά με τη χρήση των microRNAs ως νέων βιοδεικτών σε μια κατηγορία ατόμων που χρειάζονται θεραπεία εφόρου ζωής.