Μελέτη του καταθλιπτικού συνδρόμου της μεταψυχωτικής περιόδου στους υπότυπους της σχιζοφρένειας
Authors: Ξομάλης Δημήτριος 
Published: August 2021

Ο σκοπός της εργασίας ήταν η αξιόπιστη και πολυδιάστατη διερεύνηση της μεταψυχωτικής κατάθλιψης σε σταθεροποιημένους σχιζοφρενικούς ασθενείς υπό το πρίσμα της διάκρισης τους σε δύο ευρείες υποομάδες, τους παρανοϊκούς και τους μη παρανοϊκούς. Στο ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ έγινε ανασκόπηση των βιβλιογραφικών δεδομένων σχετικά με τα διαγνωστικά και ταξινομικά ζητήματα στη σχιζοφρένεια και του τρόπου με τον οποίο διαμορφώθηκαν από την επικρατούσα ιεραρχική προσέγγιση στη ψυχιατρική, αφήνοντας ακόμα και σήμερα «ανοικτό» το ζήτημα της συννοσηρότητας. Επίσης καταγράψαμε όλα τα βιβλιογραφικά δεδομένα και τις υποθέσεις που υποστηρίζουν ότι η παρανοϊκή σχιζοφρένεια διαφέρει σημαντικά από τους άλλους υποτύπους της και χαρακτηρίζεται από διαφορετική υποκείμενη ψυχοπαθολογική διαδικασία. Στα επόμενα κεφάλαια αναφερθήκαμε στα τρέχοντα δεδομένα σχετικά με τον ορισμό και τη συχνότητα της μεταψυχωτικής κατάθλιψης καθώς και στα διαφοροδιαγνωστικά ζητήματα που προκύπτουν. Τέλος, αναφέραμε τις υποθέσεις σχετικά με την οντογένεση του καταθλιπτικού συνδρόμου στη σχιζοφρένεια και την ανάγκη για διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση του. Στο ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ έγινε αρχικά αναφορά στο σχιζοφρενικό πληθυσμό που μελετήσαμε, στα κριτήρια επιλογής του υλικού μας και στα μέσα που χρησιμοποιήσαμε (SCID για το DSM IV, PANSS, CDSS,Simpson-Angus, Amador Insight Scale, PBIQ, EBS) για την ερευνητική μας προσπάθεια. Τα στοιχεία που συλλέξαμε, από ένα σύνολο 94 σταθεροποιημένων ασθενών, παρουσιάσθηκαν και συζητήθηκαν για το σύνολο του δείγματος και για τις δύο υποομάδες των παρανοϊκών και των μη παρανοϊκών. Από το δείγμα των 94 σχιζοφρενικών ασθενών οι ασθενείς παρανοϊκού τύπου αποτελούσαν το 52,1%. Με τη χρήση των κριτηρίων του DSM IV βρέθηκε ότι το 21,3% των σχιζοφρενικών παρουσίαζε μείζονα κατάθλιψη και το 30,9% ελάσσονα. Οι ανεξάρτητες μετρήσεις της κατάθλιψης που χρησιμοποιήσαμε στην έρευνα μας, η CDSS και κατηγορική διάκριση κατά DSM IV εμφάνισαν υψηλή ανταπόκριση η μια προς την άλλη. Για τους σχιζοφρενικούς με μείζονα κατάθλιψη, δεν προέκυψαν στατιστικά σημαντικές συνδέσεις με τον χρόνο από το τελευταίο ψυχωτικό επεισόδιο αμφισβητώντας έτσι το χρονικό κριτήριο του ICD 10. Διερευνώντας τη σχέση της κατάθλιψης με τις άλλες ομάδες ψυχωτικών συμπτωμάτων φάνηκε ότι δεν υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ασθενών με μείζονα κατάθλιψη, με ελάσσονα και χωρίς κατάθλιψη στις συνολικές βαθμολογίες στη PANSS. Διερευνώντας τη σχέση των εξωπυραμιδικών και κατάθλιψης βρέθηκαν οριακά στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ των σχιζοφρενικών με μείζονα, με ελάσσονα και χωρίς κατάθλιψη με τους ασθενείς με μείζονα κατάθλιψη να εμφανίζουν λιγότερα εξωπυραμιδικά. Με τη χρήση των ερωτηματολογίων που αφορούσαν τις πεποιθήσεις των ασθενών σχετικά με τη νόσο τους και την κλίμακα αξιολογητικών πεποιθήσεων διερευνήσαμε τις ψυχολογικές συνιστώσες του καταθλιπτικού συνδρόμου. Οι σχιζοφρενικοί με μείζονα κατάθλιψη πίστευαν ότι η ασθένεια τους οφείλεται στην προσωπικότητα τους, είχαν χειρότερη αίσθηση ελέγχου της ασθένειας τους, ένιωθαν ότι στιγματίζονται από αυτή και είχαν σημαντικά καλύτερη εναισθησία. Η εναισθησία για τη ψύχωση τους ίσως να αποτελεί και το υπόστρωμα για την ανάπτυξη ενός ρεαλισμού καταθλιπτικής χροιάς σχετικά με την επίδραση που έχει η νόσος στις ζωές τους. Υπό το πρίσμα της παρανοϊκής-μη παρανοϊκής διχοτόμησης καταδείξαμε τη θετική σύνδεση του παρανοϊκού υποτύπου της σχιζοφρένειας με τη μείζονα κατάθλιψη. Οι παρανοϊκοί είχαν τις αρνητικότερες αξιολογήσεις για τον εαυτό, καλύτερη επίγνωση της νόσου, ενοχοποιούσαν την προσωπικότητα τους για την εκδήλωση αυτής, πίστευαν ότι δεν την ελέγχουν και ένιωθαν στιγματισμένοι κοινωνικά.