Μελέτη της επίδρασης νευροενδοκρινικών και ψυχοανοσολογικών παραμέτρων σε κρίσιμα στάδια θεραπευτικής αντιμετώπισης του μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου
Authors: Ζόγκα Μαργαρίτα 
Published: September 2021

Υπάρχει πλέον έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον σχετικά με τη συμβολή του ανοσιακού συστήματος στηνπαθοφυσιολογία της μείζονος κατάθλιψης. Οι ανοσιακοί διαμεσολαβητές αλληλεπιδρούν με τονμεταβολισμό των νευροδιαβιβαστών, τη νευροενδοκρινική λειτουργία καθώς και τη νευρωνικήπλαστικότητα.Σκοπός της διατριβής ήταν η διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των ανοσιακών παραμέτρων με τομεταβολισμό της τρυπτοφάνης, τη νευρωνική και την ενδοκρινική λειτουργία καθώς και των μεταβολώντων παραμέτρων αυτών σε σχέση με την αντικαταθλιπτική θεραπεία. Συγκεκριμένα, προσδιορίσθηκανστον ορό ασθενών με μείζονα κατάθλιψη πριν και μετά από αντικαταθλιπτική θεραπεία και υγιώνμαρτύρων οι κυτοκίνες IFN-γ, TNF-α,PGE2, IL-4, το ρυθμο-ρυθμιστικό ένζυμο του μεταβολισμού τηςτρυπτοφάνης 2,3 διοξυγενάση της ινδολαμίνης (IDO), η σεροτονίνη, ο μεταβολίτης της 5-υδροξυ-ινδολοακετικό οξύ (5-HIAA) και ο νευροτροφικός παράγοντας BDNF με την ανοσοενζυμική μέθοδοELISA και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) με ανοσονεφελομετρία. Παράλληλα, μετρήθηκαν ηκορτιζόλη και η προλακτίνη με χημειοφωταύγεια. Συμμετείχαν 40 γυναίκες με Μείζονα Κατάθλιψη, πουνοσηλεύτηκαν στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο και 40 μάρτυρες ανάλογου φύλου,ηλικίας, δείκτη μάζαςσώματος και εμμηνοπαυσιακής φάσης. Οι 20 ασθενείς ακολούθησαν αντικαταθλιπτική φαρμακευτικήαγωγή, ενώ οι άλλες 20 υπεβλήθησαν σε συνεδρίες ηλεκτροσπασμοθεραπείας. Όλες οι ασθενείς είχανεπιτυχή αντικαταθλιπτική θεραπεία (πτώση κλίμακας Hamilton≥50%).Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συγκεντρώσεις των φλεγμονωδών διαμεσολαβητών, της κορτιζόλης,της προλακτίνης όπως και του IDO ήταν σημαντικά υψηλότερες στις ασθενείς σε σχέση με τιςαντίστοιχες των μαρτύρων και εμφάνισαν ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ τους. Τα επίπεδα τηςσεροτονίνης και του BDNF ήταν σημαντικά μειωμένα στις ασθενείς και παρουσίασαν αρνητικήσυσχέτιση με το IDO. Μετά τη θεραπεία στο σύνολο των ασθενών ο TNF-α και το IDO μειώθηκανσημαντικά, ενώ η IFN-γ, η PGE2, η CRP και η IL-4 δεν εμφάνισαν σημαντική μεταβολή. H CRPμειώθηκε σημαντικά μόνο στην ομάδα που έλαβε φαρμακευτική αγωγή. Τόσο η κορτιζόλη όσο και ηπρολακτίνη μειώθηκαν σημαντικά. Η παρατηρηθείσα αύξηση της σεροτονίνης και του BDNF δεν ήτανστατιστικά σημαντική. Τέλος, η μεταβολή του IDO παρουσίασε ισχυρή θετική συσχέτιση με τη μεταβολήτης κλίμακας Hamilton, κατά την αντικαταθλιπτική θεραπεία. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την υπόθεση ότι στους ασθενείς με μείζονα κατάθλιψη, οι αυξημένοιφλεγμονώδεις διαμεσολαβητές επιδρούν στον μεταβολισμό της τρυπτοφάνης, μέσω της επαγόμενηςπαραγωγής του IDO, με αποτέλεσμα τη μειωμένη παραγωγή της σεροτονίνης. Η αυξημένη παραγωγήτου IDO μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της νευροτροφικής υποστήριξης και πιθανόν στην παραγωγήτου BDNF, στην οποία συνεργικά θα μπορούσε να δράσει και η υψηλή κορτιζόλη των ασθενών προθεραπείας. Οι ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις του IDO και η θετική συσχέτιση της μεταβολής του μετην κλινική βελτίωση των ασθενών, μετά από επιτυχή αντικαταθλιπτική αγωγή, υποδεικνύουν ότι τοIDO παίζει σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της κατάθλιψης και ότι η μείωση παραγωγής τουαποτελεί μέρος της θεραπευτικής διεργασίας, ανεξαρτήτως θεραπευτικού σχήματος. Τέλος, οπροσδιορισμός του IDO στον ορό με τη μέθοδο ELISA, που αποτελεί μια νέα εφικτή και πολλάυποσχόμενη προσέγγιση, θα μπορούσε να καταστήσει το IDO ένα χρήσιμο περιφερικό δείκτη στημείζονα κατάθλιψη.