Ηλιαία
Authors: Καραμπάτσου Χριστίνα 
Published: September 2021

Αντικείμενο της εργασίας αυτής αποτελεί η μελέτη ενός από τους σημαντικότερους θεσμούς στην Αθήνα της κλασικής εποχής, του δικαστηρίου της Ἡλιαίας, με βασική πηγή άντλησης πληροφοριών τα κείμενα των δικανικών λόγων των αττικών ρητόρων.Εν προκειμένω, μέσα από τη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται να παρουσιαστεί μια συνθετική εικόνα της δικονομίας του δικαστηρίου των πολιτών από την ίδρυσή του, την εποχή του Σόλωνα μέχρι τη διαμόρφωσή του και τη λειτουργία του κατά τους κλασικούς χρόνους, τόσο σε διαδικαστικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο δημοκρατικών συσχετισμών, εξετάζοντας λεπτομερώς τα διάφορα διαδικαστικά επίπεδα λειτουργίας του, καθώς και το αντίκρισμα των θεμελιωδών αρχών του δικαίου στη δικονομική πρακτική.Η διατριβή διαρθρώνεται σε δέκα κεφάλαια. Η έρευνα ξεκινά από την εποχή γένεσης του θεσμού την αρχαϊκή εποχή. Ο Σόλων ίδρυσε ένα συλλογικό όργανο αποτελούμενο από Αθηναίους πολίτες για να εκδικάζουν τις προσφυγές κατά των αρχόντων, που μέχρι τότε απένειμαν δικαιοσύνη. Στα επόμενα κεφάλαια, περιγράφεται ο ομώνυμος θεσμός την κλασική εποχή, την εποχή δηλαδή της διαμόρφωσης και της ολοκληρωμένης λειτουργίας του (σύνθεση, συγκρότηση, αρχιτεκτονική, ηγεμονία, πρόσωπα δίκης, δικαιοδοσία). Από το τρίτο κεφάλαιο μέχρι και το έκτο αναλύονται τα διαδικαστικά επίπεδα της δίκης, από την έναρξή της με την άσκηση του ένδικου βοηθήματος στον αρμόδιο άρχοντα και την κλήτευση του αντιδίκου, τη συζήτηση στο ακροατήριο με την παρουσίαση των αποδεικτικών μέσων και την επιχειρηματολογία των διαδίκων, μέχρι και την ολοκλήρωση του δικαστικού αγώνα, με την έκδοση της απόφασης και τον καθορισμό της ποινής, καθώς και τον τρόπο εκτέλεσής της. Περαιτέρω, στο έβδομο κεφάλαιο, αναλύονται οι τρόποι έμμεσοι εξαφάνισης μιας δικαστικής απόφασης. Οι αποφάσεις της Ηλιαίας είναι αμετάκλητες. Ωστόσο, σε περίπτωση που η απόφαση στηρίχθηκε σε ψευδή μαρτυρική κατάθεση ή ο αντίδικος ερημοδικάσθηκε λόγω μη νόμιμης κλήτευσής του, προβλέπεται δυνατότητα επανεκδίκασης της υπόθεσης.Στο όγδοο κεφάλαιο επιχειρείται μια παρουσίαση της λειτουργίας της νομολογίας στο πλαίσιο της αττικής δίκης.Ολοκληρώνοντας τη μελέτη, στα δυο τελευταία κεφάλαια, αναλύεται η σχέση του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης στην κλασική Αθήνα με το δημοκρατικό πολίτευμα, καθώς και το αντίκρισμα της δημοκρατικής ιδεολογίας στις θεμελιώδεις δικαιικές αρχές. Η διατριβή ολοκληρώνεται με το κεφάλαιο των συμπερασμάτων, την ενότητα της βιβλιογραφίας καθώς και δυο παραρτήματα.Εν κατακλείδι, η συγκεκριμένη εργασία αποτελεί μια πρωτότυπη έρευνα στο πεδίο του αρχαιοελληνικού δικαίου και ειδικότερα όσον αφορά την απονομή της δικαιοσύνης στην κλασική Αθήνα. Η πρωτοτυπία συνίσταται στο ό,τι γίνεται μια σύνθεση όλων εκείνων των επιμέρους στοιχείων της διαδικασίας και της λειτουργίας του δικαστηρίου, με βάση τις μαρτυρίες που προέρχονται από τους δικανικούς λόγους, με σκοπό να καταδειχθεί ότι το ἡλιαστικό δικαστήριο αποτελεί ένα καλά οργανωμένο σύστημα με σαφείς και καθορισμένους κανόνες, με εξειδίκευση καθώς και περίπλοκες διαδικασίες, που σκοπό έχουν να λειτουργήσουν προληπτικά και να προστατεύσουν την ανεξαρτησία της δικαστικής λειτουργίας, συντελώντας στην έκδοση δίκαιων αποφάσεων.