Επιδημιολογία της τερηδόνας στον παιδικό πληθυσμό του Νομού Έβρου σε σχέση με τα επίπεδα φθορίου στο πόσιμο νερό
Authors: Τσανίδου Ειρήνη 
Published: August 2021

ΠΕΡΙΛΗΨΗΕισαγωγή: Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν εκτεταμένες αναφορές στην τερηδονογόνο και αντιτερηδονογόνο δράση του μαγγανίου (Mn) και του σιδήρου (Fe) αντίστοιχα, όπως και στον ανταγωνισμό που εμφανίζουν κατά τη διάρκεια της απορρόφησής τους. Έναυσμα για την παρούσα έρευνα αποτέλεσε η πληθώρα δημοσιεύσεων αναφορικά με την υψηλή περιεκτικότητα του Mn και του Fe στα πόσιμα, υπόγεια και επιφανειακά νερά του Νομού Έβρου, όπως και η ανάγκη της διερεύνησης των επιπτώσεων του καταναλούμενου νερού στην στοματική υγεία του παιδικού πληθυσμού της περιοχής. Σκοπός: Η παρούσα μελέτης πραγματοποιήθηκε με σκοπό τη συσχέτιση των διαφορετικών συνδυασμών συγκεντρώσεων του Mn και του Fe στο πόσιμο νερό με τον επιπολασμό της οδοντικής τερηδόνας και της ανάγκης για ορθοδοντική θεραπεία τόσο στην νεογιλή, όσο και στη μόνιμη οδοντοφυΐα σε δείγμα μαθητών Δημοτικού, με παρόμοια κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά.Μέθοδος: Ο νομός Έβρου χωρίστηκε σε τέσσερις περιοχές, ανάλογα με τον συνδυασμό των επιπέδων του Mn και Fe στο πόσιμο νερό (Υψηλές τιμές Mn και Fe, υψηλές τιμές Mn- χαμηλές τιμές Fe, χαμηλές τιμές Mn- υψηλές τιμές Fe, χαμηλές τιμές Mn και Fe). Τα παιδιά με παρόμοιο κοινωνικο-οικονομικό υπόβαθρο, που φοιτούσαν στην πρώτη και στην έκτη τάξη (και είχαν νεογιλή και μόνιμη οδοντοφυΐα, αντίστοιχα) των Δημοτικών σχολείων υποβλήθηκαν σε κλινική εξέταση από οδοντίατρο και ορθοδοντικό. Καταγράφηκαν οι δείκτες τερηδόνας των νεογιλών (dmft)/ μονίμων δοντιών (DMFT), όπως και ο τροποποιημένος δείκτης ανάγκης για ορθοδοντική θεραπεία ΙΟΤΝ. Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες και χημικές αναλύσεις του πόσιμου νερού, που συλλέχθηκε από τις βρύσες των σχολείων και τις δημοτικές βρύσες των οικισμών της μόνιμης διαμονής των μαθητών με σκοπό τον προσδιορισμό των συγκεντρώσεων του F, Mn και Fe. Οι γονείς των παιδιών συμπλήρωσαν σχετικό ερωτηματολόγιο με ερωτήσεις που αφορούσαν τους δημογραφικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες της εμφάνισης της οδοντικής τερηδόνας, όπως οι συνήθειες στοματικής υγιεινής, η κατανάλωση γλυκών και οι γνώσεις για τη στοματική υγεία. Ο υπολογισµός της σχέσης της περιεκτικότητας του πόσιμου νερού σε Mn και Fe με τον επιπολασμό της τερηδόνας και έπειτα της τερηδόνας με την ανάγκη για ορθοδοντική θεραπεία βασίστηκε σε δίτιμη λογιστική ανάλυση παλινδρόμησης.Αποτελέσματα: Στην έρευνα συμμετείχαν 573 μαθητές. Ο επιπολασμός της τερηδόνας βρέθηκε να είναι υψηλός και στις δύο ηλικιακές ομάδες (64,2% με μέσο όρο 3,3 ± dmft 3.6 και 60,7% με μέση τιμή DMFT 2.3 ± 2.5, στην νεογιλή και στη μόνιμη οδοντοφυΐα, αντίστοιχα). Η σχέση της οδοντικής τερηδόνας και της διαμονής σε περιοχή με υψηλές συγκεντρώσεις Mn- χαμηλές τιμές Fe ήταν στατιστικά σημαντική και στις δύο ηλικιακές ομάδες [OR (95% ΚΠ), στην νεογιλή και μόνιμη οδοντοφυΐα ήταν αντίστοιχα: 3,75 (1,68 - 8,37), p= 0,001 και 3,09 (1,48 -6.44), p= 0,003], ενώ ο επιπολασμός της τερηδόνας δεν φάνηκε να σχετίζεται με τους παράγοντες όπως η κατανάλωση ζάχαρης ή συχνότητα βουρτσίσματος. Εντούτοις, οι υψηλές συγκεντρώσεις του Fe δε φάνηκε να επηρεάζουν τα επίπεδα επιπολασμού της τερηδόνας. Επίσης, δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του επιπολασμού της τερηδόνας και της ανάγκης για ορθοδοντική θεραπεία.Συμπεράσματα: Σε γενικές γραμμές, ο επιπολασμός της οδοντικής τερηδόνας στον πληθυσμό μελέτης ήταν υψηλός και σχετίστηκε σημαντικά με το συνδυασμό του υψηλών επιπέδων Mn/ χαμηλών επιπέδων Fe στο πόσιμο νερό, ανεξάρτητα από την επίδραση των διάφορων κοινωνικο-δημογραφικών παραγόντων. Η αντιτερηδονική δράση του Fe, η οποία έχει αναφερθεί σε προηγούμενες σχετικές μελέτες, όπως και η σχέση της τερηδόνας με ανάπτυξη των ορθοδοντικών ανωμαλιών, δεν έχουν επιβεβαιωθεί.