Αξιοποίηση παλαιών μεταλλευτικών χώρων στην περιοχή της Λαυρεωτικής
Authors: Μαρμάνη Μαρία 
Published: September 2021

Η πόλη του Λαυρίου είναι γεμάτη από τα κατάλοιπα της εντυπωσιακής μεταλλευτικής και μεταλλουργικής δραστηριότητας της περιόδου 1860 - 1984. Με τα κατάλοιπα αυτά διάσπαρτα και παρόντα στην περιοχή δημιουργείται ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζει την πόλη. Το θέμα της συγκεκριμένης Διδακτορικής Διατριβής, φέρει τον τίτλο «Αξιοποίηση παλαιών μεταλλευτικών - μεταλλουργικών χώρων στην περιοχή της Λαυρεωτικής». Το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς: Παρέχει, (στην ιστορική του διάσταση) δυνατότητες για ερμηνείες, για γεγονότα και καταστάσεις που ενδιαφέρουν ολόκληρη τη χώρα. Παρέχει την ευκαιρία να ερευνήσουμε σημαντικές πτυχές της τεχνολογικής πραγματικότητας και να κατανοήσουμε τις διαφορετικές όψεις των δεσμών της με την κοινωνία. Επιτρέπει να προσεγγίσουμε εμπειρικά το ερώτημα σχετικά με την τεχνολογία. Σκοπός της Διατριβής: η προσπάθεια να αποκαλυφθεί και να κατανοηθεί η σημασία που, σήμερα, μπορεί να έχουν τα τεχνικά μνημεία της Λαυρεωτικής για την ίδια την πόλη του Λαυρίου. Για το σκοπό αυτό δεχόμαστε τις υποθέσεις: •Αφετηρία και βάση: να είναι η ουσιαστική γνώση των τεχνικών αυτών μνημείων. •Προσανατολισμός: να είναι οι γνώσεις που θεμελιώνουν τις αξίες που συνέβαλαν στο να δημιουργηθούν τα μνημεία αυτά, καθώς και τις αξίες που τα μνημεία αυτά δημιούργησαν. •Κατεύθυνση: η προσπάθεια να επικεντρωθεί στα ίδια τα μηχανήματα, στις κατασκευές και στις εγκαταστάσεις, στη λογική της καταγωγής και της γένεσής τους. Ενδιαφέρει η ουσία τους, δηλαδή, αυτό που δεν αλλάζει, αυτό που συγκροτεί την ατομικότητά τους.Η Μέθοδος της Διατριβής: Στην παρούσα διδακτορική διατριβή χρησιμοποιήθηκαν οι εξής μέθοδοι: 1.Βιομηχανική αρχαιολογία: Το τεχνικό μνημείο θεωρείται πηγή πληροφοριών. Ως παράδειγμα χρησιμοποιήθηκε η Σκάλα φορτοεκφόρτωσης της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου (κατασκευής 1888).2. Φαινομενολογική περιγραφή: Διευρύνεται η πρακτική της έρευνας της βιομηχανικής αρχαιολογίας με τη φαινομενολογική περιγραφή. Η προσέγγιση αυτή οδηγεί στην εμπειρική θέαση του τεχνικού αντικειμένου και στην αναζήτηση της ουσίας του. Συνεπώς, η κατεύθυνση της έρευνας είναι, επί της ουσίας των εγκαταστάσεων της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου (ΓΕΜΛ) που αποτελεί και το τεχνικό μνημείο το οποίο έχουμε επιλέξει για να παρουσιάσουμε.3.Θεωρία εξατομίκευσης: Συμπλήρωση της ουσίας του τεχνικού αντικειμένου ως προς τον τρόπο με τον οποίο το τεχνικό αντικείμενο δίδεται και ως προς τον τρόπο που υπάρχει.Τα Συμπεράσματα –η Πρόταση της Διατριβής: Η ελληνική κοινωνία έχει περιορισμένη συλλογική εμπειρία σε έργα που αφορούν στην τεχνολογία. Η πρόταση είναι, να διαμορφώσουμε συνθήκες συλλογικής εμπειρίας, με αναφορά στην τεχνολογία.Η ιδιαίτερη αυτή εμπειρία, αποβλέπει στην ενεργοποίηση των τρόπων πρόσληψης του αντικειμένου της συγκεκριμένης μεταλλουργικής παραγωγής.Ενδιαφέρει να κατανοηθεί, με τρόπους πρόσληψης και διάχυσης της γνώσης, προσιτούς σε ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο, η προέλευση και το βάσανο της χρήσης των σχετικών αντικειμένων. Πρόκειται για τη θεώρηση, σύμφωνα με την οποία εξηγείται, πως ένα σημαντικό τεχνικό έργο, μεταλλάσσεται σε τεχνικό μνημείο. Στη διατριβή ακολουθούνται τρία βήματα: Ι. Έχουμε πάντοτε το συγκεκριμένο τεχνικό μνημείο μπροστά μας στη φυσική του παρουσία. ΙΙ. Εντάσσουμε τις προσφερόμενες όψεις σε σχετικές συνάφειες άλλων τέτοιων αναμενομένων -εν δυνάμει- όψεων ώστε από την ενότητα αυτή να προκύπτει μια αναγνωρίσιμη εμπειρική ενότητα: ένας θραυστήρας, μια κάμινος και λοιπά. ΙΙΙ. Με διαδοχικές αναγωγές, προσεγγίζουμε τη λογική που συγκροτεί το μνημείο και ταυτόχρονα στηρίζεται σε αυτό. Τα τεχνικά μνημεία του βιομηχανικού Λαυρίου, θα πρέπει να θεωρηθούν συνδεδεμένα με τη θέση τους, ως έχουν, στην κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα. Πάντα να υπάρχει η δυνατότητα, κάποια από τα μηχανήματα ή οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις, να αποτελέσουν υποδομή για πειραματικές δοκιμές ή άλλες ιδιαίτερες χρήσεις που ενδιαφέρουν τα σχετικά πανεπιστήμια ή άλλους σχετικούς φορείς. Κατά περιόδους (κάθε χρόνο) να επιλέγονται ορισμένα (δύο ή τρία) τεχνικά μνημεία και να παρουσιάζονται στο κοινό. Η παρουσίαση αυτή να γίνεται μπροστά στο μνημείο. Σκοπός της παρουσίασης είναι, με αφετηρία το εμπειρικό αντικείμενο να προσεγγίσουμε στην ουσία του φαινομένου. Με δεδομένα το τεχνικό μνημείο, παρόν, ως έχει, στη θέση του και αποσαφηνισμένες τις αιτιακές σχέσεις που το ελέγχουν επιχειρούμε να αντλήσουμε μέσα από τις εκφράσεις και τις ενδείξεις του:•Εκπαίδευση (χώροι μαθητείας με αξιοσημείωτα πλεονεκτήματα, εξουδετέρωση της τάσης κατακερματισμού της εκπαιδευτικής διαδικασίας κ.λ.π)•Οικείωση (οικείωση με την τεχνολογία, ποιότητες εργαζομένων, ενεργοποίηση γνώσεων, εντυπώσεις του επισκέπτη).