РАСПРОСТРАНЁННОСТЬ ЗЛОКАЧЕСТВЕННЫХ ОПУХОЛЕЙ ВЕРХНИХ ДЫХАТЕЛЬНЫХ ПУТЕЙ И ПРИЧИНЫ ВОЗНИКНОВЕНИЯ
Authors: Б.М. Турмаханбетов , З.А. Керимбаева , У.С. Самарова , D. Reeti , Г.Ж. Токмурзиева 
Published: October 2024

Актуальность исследования. Злокачественные новообразования являются второй по значимости причиной смерти человечества в мире. По оценкам ООН, ежегодно во всем мире регистрируется около 19,3 млн. новых случаев рака, при этом по верхним дыхательным путям свыше 286 тыс. новых случаев с явным преобладанием участков полости рта и глотки, что приводит к ежегодной заболеваемости 7,3 на 100 000 человек. Цель исследования. Изучение распространенности рака верхних дыхательных путей и причины возникновения в южных регионах Республики Казахстан. Материалы и методы. Нами проведено ретроспективное, описательное и аналитическое исследование за период 2016-2020 гг. В исследовании были охвачены пациенты, поступившие в онкологические центры по поводу злокачественного новообразования верхних дыхательных путей по коду С30, С31, С32 согласно МКБ-10. Также использованы данные информационных систем: портал «Бюро госпитализации», электронный регистр стационарных больных, системы управления качеством медицинских услуг, комплексная медицинская информационная система «DamuMed». Результат исследования. В ходе исследования изучено 213 случаев рака верхних дыхательных путей, что составляет 32,5 случая в год в южном регионе Казахстана. Средний возраст пациентов составил 52,3 ± 4 года. Наибольшее количество выявлено в возрастной группе 61-70 лет (42,7%). Вместе с тем, наблюдается явное преобладание мужчин (83,1%) при соотношении полов 4,9. Семейный анамнез рака зарегистрирован у 6,5% пациентов. В 42,7% случаев среди факторов риска преобладали алкогольная и табачная зависимости. Однако, в 25,4% случаях не выявлены факторы, способствующие возникновению рака. Заключение. По полученным данным было установлено, что рак верхних дыхательных путей относительно часто встречается в повседневной практике, в основном у взрослых мужчин с алкогольной и табачной зависимостями в анамнезе. Результаты исследования позволили найти факторы, способствующие возникновению злокачественного новообразования, которые необходимы для обновления базы местных и республиканских эпидемиологических данных.

Background. Malignant neoplasms are the second leading cause of death in the world. According to UN estimates, about 19.3 million new cases of cancer are registered worldwide every year, over 286 thousand new cases in the upper respiratory tract with a clear predominance of oral and pharyngeal areas, which leads to an annual incidence of 7.3 per 100,000 inhabitants. The aim. To study the prevalence of upper respiratory tract cancer and its causes in the southern regions of the Republic of Kazakhstan. Materials and methods. We conducted a retrospective, descriptive and analytical study for a five-year period (2016-2020). The study covered patients admitted to cancer centers for malignant neoplasm of the upper respiratory tract according to the code C30, C31, C32 according to ICD-10. The data of information systems were used: the portal "Bureau of Hospitalization", the electronic register of inpatient patients, quality management systems of medical services, the complex medical information system «DamuMed». Results. During the period of our study, 213 cases of upper respiratory tract cancer were collected, which is 32.5 cases per year. The average age of patients was 52.3 ± 4 years. It is most common in the age group of 61-70 years (42.7%). There was a clear predominance of men (83.1%) with a sex ratio of 4.9. A family history of cancer was recorded in 6.5% of patients. Alcohol and tobacco addiction prevailed among the risk factors in 42.7% of cases. However, in 25.4% of cases, no factors contributing to the occurrence of cancer were found. Conclusion. The results obtained by us have established that upper respiratory tract cancer is relatively common in everyday practice, mainly common in adult men with a history of alcohol and tobacco addiction. The results of the study allowed us to find the factors contributing to the appearance of a malignant neoplasm, as well as to update our local and republican epidemiological data.

Зерттеудің өзектілігі. Қатерлі ісіктер әлемдегі халық өлімінің екінші себебі болып табылады. БҰҰ бағалауы бойынша, жыл сайын бүкіл әлемде 19,3 миллионға жуық жаңа қатерлі ісік ауруы тіркеледі, жоғарғы тыныс жолдарында 286 мыңнан астам жаңа жағдай ауыз қуысы мен жұтқыншақ аймақтары айқын басым, бұл 100 000 тұрғынға 7,3 жыл сайынғы ауруға әкеледі. Зерттеу мақсаты. Қазақстан Республикасының оңтүстік өңірлерінде жоғарғы тыныс алу жолдары обырының таралуын және оның себептерін зерттеу. Материалдар мен әдістер. Біз бес жылдық кезеңде (2016-2020 жж.) ретроспективті, сипаттамалық және аналитикалық зерттеулер жүргіздік. Зерттеуде АХЖ-10 сәйкес С30, С31, С32 коды бойынша жоғарғы тыныс алу жолдарының қатерлі ісігі бойынша онкологиялық орталықтарға түскен пациенттер қамтылды. «Емдеуге жатқызу бюросы» порталы, Стационарлық науқастардың электрондық тіркелімі, медициналық қызметтердің сапасын басқару жүйесі, «DamuMed» кешенді медициналық ақпараттық жүйесі сияқты ақпараттық жүйелердің деректері пайдаланылды. Зерттеу нәтижесі: біздің зерттеу барысында жоғарғы тыныс жолдарының қатерлі ісігінің 213 жағдайы жиналды, бұл жылына 32,5 жағдайды құрайды. Пациенттердің орташа жасы 52,3 ± 4 жасты құрады. Көбінесе 61-70 жас тобында кездеседі (42,7%). Ерлердің айқын басымдылығы байқалды (83,1%), жыныстық қатынас 4,9. Отбасылық қатерлі ісік тарихы пациенттердің 6,5% - ында тіркелді. 42,7% жағдайда қауіп факторларының арасында алкоголь мен темекіге тәуелділік басым болды. Алайда, жағдайлардың 25,4% - ында қатерлі ісік ауруының пайда болуына ықпал ететін факторлар табылған жоқ. Қорытынды. Біздің нәтижелеріміз жоғарғы тыныс жолдарының қатерлі ісігі күнделікті тәжірибеде жиі кездесетінін, көбінесе алкоголь мен темекіге тәуелді ересек ер адамдарда кездесетінін анықтады. Зерттеу нәтижелері қатерлі ісіктің пайда болуына ықпал ететін факторларды табуға, сондай-ақ жергілікті және республикалық эпидемиологиялық деректерімізді жаңартуға мүмкіндік берді.