การประกอบสร้างภาพยนตร์ชายรักชายของเวียดนามระหว่างปี 2007-2020
Authors: ฉิมบรรเลง ปริญญา , ศุภเศรษฐศิริ พฤทธิ์ , อินทร์จันทร์ นพดล 
Published: January 2025

ที่มาและวัตถุประสงค์: ภาพยนตร์ที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับกลุ่มที่มีความหลากหลายทางเพศในหลายประเทศทั่วโลกมักถูกห้ามหรือได้รับการวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงเนื่องจากถูกมองว่าไม่เหมาะสม ในขณะที่ประเทศสังคมนิยมอย่างประเทศเวียดนาม ไม่มีการต่อต้านภาพยนตร์รักเพศเดียวกันแต่อย่างใดอันเป็นผลมาจากรัฐบาลเริ่มหันมาทบทวนประเด็นเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนของกลุ่มรักเพศเดียวกัน รวมถึงเสนอร่างกฎหมายที่มุ่งเน้นความเท่าเทียมทางเพศครั้งแรกในปี 2012 ซึ่งช่วงดังกล่าวถือเป็นจุดสำคัญในการส่งเสริมสิทธิ เสรีภาพ และภาพลักษณ์เชิงบวกของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศในเวลาต่อมา ในบทความวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามุมมองทางสังคมเวียดนามต่อการประกอบสร้างภาพยนตร์ชายรักชายในเวียดนามระหว่างปี ค.ศ. 2007-2020
วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยวิเคราะห์ตัวบทภาพยนตร์ชายรักชายของเวียดนามระหว่างปี ค.ศ. 2007-2020 ที่มีตัวละครชายรักชายเป็นตัวละครหลักและต้องเป็นภาพยนตร์กระแสหลักที่เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ จำนวน 19 เรื่อง โดยศึกษาตามกรอบแนวคิดโครงสร้างการเล่าเรื่องของภาพยนตร์ 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1. โครงเรื่อง 2. แก่นเรื่อง 3. ความขัดแย้ง 4. ตัวละคร 5. ฉาก เพื่อศึกษาการสื่อความหมายจากองค์ประกอบของภาพยนตร์ในลักษณะของภาพรวมที่ภาพยนตร์นำเสนอ และประยุกต์ใช้แนวคิดการประกอบสร้างความเป็นจริงทางสังคมมาเป็นกรอบในการใช้อภิปรายว่าภาพยนตร์เวียดนามมีการถ่ายทอดและนำเสนอความจริงเกี่ยวกับภาพยนตร์ชายรักชายอย่างไร มุมมองของสังคมเวียดนามที่ส่งผลต่อการประกอบสร้างภาพยนตร์ชายรักชายของเวียดนาม หรือกลไกใดบ้างที่อยู่เบื้องหลังในการประกอบสร้างภาพยนตร์
ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่า ภาพยนตร์ชายรักชายในเวียดนามระหว่างปี ค.ศ. 2007-2020 ส่วนใหญ่ถูกสร้างภายใต้อิทธิพลของการจำแนกคู่ตรงข้ามซึ่งสถาบันทางสังคมมีบทบาทในการผลิตความรู้และกำกับสมาชิกให้อยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ เพื่อจัดระบบให้เป็นไปตามบรรทัดฐานทางสังคม ภาพยนตร์ชายรักชายถูกสร้างขึ้นโดยมีมิติทางสังคมและวัฒนธรรมเป็นตัวกำหนด ได้แก่ 1. การให้คุณค่ากับรักต่างเพศ 2. การให้คุณค่าความเป็นชาย 3. อคติที่มีต่อกลุ่มรักเพศเดียวกัน 4. อิทธิพลของขงจื๊อต่อการจัดระบบศีลธรรมทางเพศ โดยการประกอบสร้างภาพยนตร์ในช่วงแรกระหว่างปี ค.ศ. 2007-2015 แสดงถึงมุมมองเชิงลบ เชื่อมโยงกับภัยทางสังคม (Tệ nạn xã hội) สอดรับกับชุดความคิดของสังคมเวียดนามแบบเหมารวม ภายหลังมุมมองเกี่ยวกับกลุ่มรักเพศเดียวกันเริ่มเปลี่ยนแปลงไป อิทธิพลจากโลกความเป็นจริงมีส่วนกำหนดวิธีการประกอบสร้างภาพยนตร์ส่งผลให้ภาพยนตร์หลังปี 2016 ถูกสร้างขึ้นให้มีความหลากหลาย ทำให้เกิดภาพจำใหม่ในสังคม
การประยุกต์ใช้: การศึกษานี้สามารนำไปใช้เป็นกรอบเพื่อทำความเข้าใจว่าภาพยนตร์เวียดนามมีวิธีการถ่ายทอดและนำเสนอความจริงเกี่ยวกับชายรักชายในสังคมอย่างไร ถูกประกอบสร้างโดยมุมมองทางสังคมและวัฒนธรรมอย่างไร หรือกลไกใดบ้างที่อยู่เบื้องหลังในการประกอบสร้างภาพยนตร์ นอกจากนี้ยังเป็นประโยชน์ต่อการทำความเข้าใจมิติต่าง ๆ ทางสังคมและวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นในภาพยนตร์ ในการศึกษาครั้งถัดไปสามารถขยายขอบเขตไปยังซีรีส์ชายรักชาย หรือภาพยนตร์ชายรักชายนอกกระแสของเวียดนามว่ามีการนำเสนออย่างไร และสอดคล้องหรือแตกต่างกับสื่อประเภทอื่นหรือไม่
บทสรุป: ภาพยนตร์ชายรักชายในเวียดนามระหว่างปี 2007-2020 ถูกสร้างภายใต้อิทธิพลของการจำแนกคู่ตรงข้ามที่สะท้อนระบบคุณค่าทางสังคมต่อการจัดระเบียบคู่ตรงข้ามระหว่างชายกับหญิง ซึ่งสถาบันทางสังคมมีบทบาทในการผลิตความรู้และกำกับให้สมาชิกปฏิบัติตามบรรทัดฐานทางสังคม ทั้งนี้ ภาพยนตร์ชายรักชายมีพัฒนาการจากยุคเหมารวมที่เชื่อมโยงกับภัยทางสังคมสู่ยุคการสร้างภาพจำใหม่ อันเป็นผลมาจากการทบทวนกฎหมายและสิทธิของกลุ่มรักเพศเดียวกันในปี 2012 ทำให้การนำเสนอภาพยนตร์ชายรักชายหลังปี 2012 เริ่มเปลี่ยนแปลง ภาพของตัวละครชายรักชายจึงเริ่มมีความเป็นปกติมากขึ้นสะท้อนผ่านโครงเรื่อง แก่นเรื่อง และตัวละครที่ท้าทายชุดความคิดกระแสหลักเพื่อต่อต้านภาพจำในอดีต