Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν τη συγκέντρωση των αντιοξειδωτικών συστατικών και το περιεχόμενο και τη σύσταση των αιθέριων ελαίων διαφόρων ειδών εσπεριδοειδών (citrus)
Authors: Σάρρου Ειρήνη 
Published: September 2021

Τα αιθέρια έλαια και ο χυμός είναι από τα σημαντικότερα προϊόντα που παράγονται από τα εσπεριδοειδή, εξαιτίας της χρήσης στη φαρμακοβιομηχανία και κοσμετολογία και της διαιτητικής τους αξίας, αντίστοιχα. Η συγκέντρωσή των αιθερίων ελαίων και των αντιοξειδωτικών συστατικών των εσπεριδοειδών εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, τόσο ενδογενείς όσο και περιβαλλοντικούς. Για το λόγο αυτό στην παρούσα διατριβή μελετήθηκαν μερικοί από τους παράγοντες όπως είναι ο γενότυπος, το στάδιο ωρίμανσης, το είδος του ιστού, οι ρυθμιστές αύξησης και οι καταπονήσεις λόγω έλλειψης νερού και αλατότητας NaCl, που μπορεί να επηρεάζουν τη συγκέντρωση των αντιοξειδωτικών συστατικών και το περιεχόμενο και τη σύσταση των αιθερίων ελαίων στα εσπεριδοειδή.Το είδος και η ποικιλία-γενότυπος, επιδρούν στη σύσταση των αιθερίων ελαίων των εσπεριδοειδών. Η περιεκτικότητα του αιθερίου ελαίου στο φλοιό των καρπών κυμαίνεται μεταξύ 0.79-4.25%. Από τις ποικιλίες που μελετήθηκαν, η Murkott από τα μανταρίνια, η Maqvities από τα πορτοκάλια, η Eureka από τα λεμόνια και η Du Reggio από το περγαμόντο συσσωρεύουν τις μεγαλύτερες ποσότητες αιθερίου ελαίου στο flavedo των καρπών. Επιπλέον τα είδη κιτριά, νεραντζιά, κουμκουάτ και C. volcameriana περιέχουν 0.83, 2.66, 1.12 και 0.79% αιθέρια έλαια στο φλοιό των καρπών, αντίστοιχα.Τα κύρια συστατικά των αιθερίων ελαίων από το φλοιό των καρπών εσπεριδοειδών που καλλιεργούνται στην Ελλάδα, είναι το limonene (68.13-94.65%), το γ-terpinene (4.83-18.43%) και το myrcene (2.40-2.93%) για τα μανταρίνια, το limonene (91.13-94.26%) και το myrcene (2.56-3.02%) για τα πορτοκάλια, το limonene (44.85-80.44%), το γ-terpinene (9.31-15.47%), το β-pinene (7.74-12.24%), η citral Z (0.34-2.64%) και η citral E (0.16-3.48%) για τα λεμόνια και το limonene (40.79-63.45%), το γ-terpinene (8.94%),το linalyl acetate (4.34-10.36%)και η linalool (4.16-32.60%) για το περγαμόντο. Κύρια συστατικά του αιθερίου ελαίου των καρπών C. volcameriana είναι το limonene (70.49%), το γ-terpinene (10.33%), το sabinene (5.33%) και το myrcene (2.20%), των καρπών νεραντζιάς, το limonene (93.06%) και το myrcene, (2.79%), της κιτριάς, τα limonene (51.09%), γ-terpinene (20.26%), tr-και cis-β-ocimene (3.70% και 2.80%) και citral E (3.49%) και του κουμκουάτ τα limonene και myrcene με αντίστοιχες συγκεντρώσεις 94.55 και 2.64%. Μεταξύ των δειγμάτων αιθερίων ελαίων προέκυψαν τόσο ποσοτικές όσο και ποιοτικές διαφορές, υπό την επίδραση διαφορετικών γενοτύπων από διάφορα είδη εσπεριδοειδών.Στους καρπούς νεραντζιάς η συγκέντρωση των αιθερίων ελαίων αυξάνει σημαντικά καθώς ωριμάζουν οι καρποί δίνοντας τη μέγιστη απόδοση 2.17% τον Σεπτέμβριο (3η δειγματοληψία). Στα δείγματα των αιθερίων ελαίων Citrumelo ταυτοποιήθηκαν 24 ενώσεις. Τα κύρια πτητικά συστατικά που χαρακτηρίζουν το αιθέριο έλαιο των καρπών νεραντζιάς είναι τα: limonene, linalool, β-pinene, myrcene και linalyl acetate, ενώ των καρπών Citrumelo τα: β-caryophyllene, myrcene, limonene, β-germacrene και β-pinene.Υπό την επίδραση της ΜΕΛ, του σαλικυλικού και του γιββερελλικού οξέος αυξήθηκε το περιεχόμενο αιθέριο έλαιο στα φύλλα των σποροφύτων νεραντζιάς. Στα δείγματα των αιθερίων ελαίων ταυτοποιήθηκαν 22 ενώσεις, μεταξύ των οποίων τα κύρια συστατικά είναι: το limonene (22.62-40.65%), η linalool (19.66-40.79%), το methyl N-methylanthranilate (13.62-22.93%), linalyl acetate (3.38-6.29%), η geranial (1.09-2.21%) και η α-terpineol (1.03-2.24).Στην περίπτωση όπου τα φυτά αρδεύτηκαν με νερό ίσο με το 66% της υδατοϊκανότητας απέδωσαν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αιθερίου ελαίου (0.86%). Στις μεταχειρίσεις των 50 και 100 mM NaCl το συνολικό περιεχόμενο των φύλλων σε αιθέρια έλαια φάνηκε να αυξάνεται αναλογικά με το επίπεδο της αλατότητας. Υπό την επίδραση της υδατικής καταπόνησης περιορίζεται το περιεχόμενο των μονοτερπενίων υδατανθράκων και αυξάνεται η συγκέντρωση των οξυγονούχων μονοτερπενίων, ενώ υπό την επίδραση της αλατότητας αυξάνεται η συγκέντρωση των μονοτερπενίων υδατανθράκων και μειώνεται το περιεχόμενο των οξυγονούχων μονοτερπενίων στα αιθέρια έλαια των φύλλων σποροφύτων νεραντζιάς.