bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Resultaatsturing bij eerste beursnotering
Authors: Seger Jasper
Published: October 2019

Bestaande literatuur geeft grotendeels aan dat bedrijven bij hun eerste beursgang (initial public offerings, oftewel IPO’s) resultaatsturing toepassen om beleggers te beïnvloeden. Er zijn twee mogelijke verklaringen voor resultaatsturing. Resultaatsturing kan worden verklaard vanuit opportunistisch perspectief, dat wil zeggen dat het management eigenbelang nastreeft en probeert het resultaat zo positief mogelijk voor te stellen om een hoge prijs te krijgen voor de te emitteren aandelen. Een alternatieve verklaring wordt geboden door het informatieperspectief, waarbij het management probeert een signaal af te geven omtrent de toekomstige winstgevendheid. Met een onderzoeksgroep van 512 IPO’s uit 24 verschillende landen vind ik dat 10 procent van de IPO-bedrijven verdacht zijn van opportunistisch gedrag. Ik vind echter meer aanwijzingen voor het informatieperspectief, zodat resultaatsturing beter kan worden verklaard doordat bedrijven proberen een indicatie te geven van hun toekomstige winsten.
Tabaksblat is er reeds voor het familiebedrijf
Authors: Achten Jan
Published: October 2019

Pim van Leersum c.s. stellen de vraag of best practices voor de commissaris van het familiebedrijf wenselijk zijn, door middel van de vragende subkop: ‘Tabaksblat voor het familiebedrijf?’, naar de naamgever van de voorlaatste versie van de code corporate governance voor beursgenoteerde bedrijven. Naar mijn mening is deze vraag achterhaald en is deze code er reeds, zij het in rudimentaire vorm en dat zou beter kunnen. In het navolgende zal ik dit uitwerken, daarbij het artikel volgend, zodat duidelijk wordt waar de ontbrekende schakel zit waardoor de code er nog niet zou zijn voor het familiebedrijf.
Vooruit of achteruit kijken bij toelating tot de postdoctorale opleidingen?
Authors: Wouters M.
Published: October 2019

Ik herinner me nog goed mijn verbazing toen ik in de jaren negentig binnen Ernst & Young samenwerkte met een Engelse collega die accountant was. Na verloop van tijd begreep ik namelijk dat Jonathan een bachelordiploma had in diergeneeskunde. Daarna was hij in accountancy en financieel management verder gegaan. Dat deden er wel meer in het Engelse systeem. In Nederland, zo hoorde ik altijd van collega’s, duurde de postdoctorale opleiding tot RA heel lang en vereiste deze een hele specifieke afstudeerrichting van bedrijfseconomie op de universiteit. De postdoctorale RC-opleidingen begonnen toen net op te komen, en die stelden ook specifieke eisen aan de universitaire vooropleiding. Een opmerkelijk verschil met Engeland.
Meldplichten voor accountants
Authors: Diekman P. A. M.
Published: October 2019

De accountant heeft meldplichten uit hoofde van verschillende wetten. De meldplicht van de accountant is voor het eerst tot stand gekomen in private overeenkomsten in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Inmiddels zijn de meldplichten in wetten opgenomen en geniet de accountant ook juridische bescherming. Verschillende wetten hanteren niet altijd eenduidige definities. Bij de invoering van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme is de meldplicht van de accountant gekoppeld aan het begrip ‘beroepsactiviteiten’. Dit begrip is niet goed in de wet gedefinieerd en geeft om die reden aanleiding tot verwarring. De wet kent ook enkele uitzonderingsbepalingen ten aanzien van de meldplicht. Betoogd wordt dat deze in bijzondere situaties ook op de accountant van toepassing kunnen zijn. Met het toekennen van taken in het kader van wetshandhaving aan private partijen, waaronder de accountant, wordt een infrastructuur voor publiekprivate samenwerking gecreëerd. Het is goed dat publieke en private partijen samenwerken. Betoogd wordt dat dit in het kader van de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering beter kan.
De jaarrekeningprocedure na Hoge Raad inzake Spyker
Authors: Reimers H. K. O.
Published: October 2019

Het oordeel van de Hoge Raad over de jaarrekening van Spyker biedt belangrijke inzichten voor het toezicht op de financiële verslaggeving en de jaarrekeningprocedure. Hoe de rechter omgaat met het IFRS-toetsingskader, de ruimte voor de Ondernemingskamer om een herziening van de jaarrekening te bevelen, de rol van de Ondernemingskamer en van de accountant in de procedure worden besproken. De beschikking van de Hoge Raad legt diverse knelpunten in het toezicht op verslaggeving en de jaarrekeningprocedure bloot, maar geeft ook duidelijkheid.
De zorgzame markt
Authors: Groot T. L. C. M.
Published: October 2019

Het kabinet is na een tumultueuze periode, waarin niet de meest verheffende publieke debatten zijn gevoerd, uiteindelijk demissionair geworden. Bij nader inzien is de timing eigenlijk niet eens zo ongelukkig: kort na de val van het kabinet publiceerden twintig ambtelijke commissies hun voorstellen voor 35 miljard euro aan bezuinigingen om de structurele overheidstekorten weg te werken. Politieke partijen maken hun keuzes uit deze voorstellen en kiezers kunnen vervolgens bepalen welke partij volgens hen met de beste oplossingen komt. We hebben zelden een zo mooi voorbereide verkiezingsstrijd meegemaakt. Dit is het goede bericht. Maar er zit ook een mogelijke schaduwkant aan deze ontwikkeling. Politieke partijen dreigen met ambtelijke voorstellen aan de haal te gaan en complexe zaken door de politieke retoriek tot versimpelde keuzes te reduceren. Dit dreigt zich uiteraard het meeste voor te doen in de sectoren die politiek de meeste aandacht krijgen, zoals de hypotheekrenteaftrek, de AOW-discussie, het onderwijs en de zorg. Ik wilde het in deze column vooral over de zorg hebben, omdat van deze sector verwacht wordt dat hij de grootste bijdrage aan de bezuinigingen levert (zo’n 6,5 miljard bij de huisartsen en ziekenhuizen en 4,5 miljard euro op de langdurige zorg), terwijl juist de politiek gevoelige discussies over de zorg gemakkelijk kunnen ontaarden in valse tegenstellingen en onoplosbare twistpunten.
Accountantskosten in de jaarrekening van beursgenoteerde ondernemingen
Authors: Van Offeren Dick , Verdoes Tim , Witjes Joop
Published: October 2019

Sinds medio 2008 is het wettelijk verplicht de accountantskosten in de jaarrekening te vermelden. Deze verplichting vindt zijn oorsprong in de Europese richtlijn, die de transparantie van de onafhankelijkheid van de accountantsorganisatie bevordert. Transparantie van de onafhankelijkheid van accountantsorganisatie en vermelding van accountantskosten in de jaarrekening hebben een hybride regeling tot gevolg. Het desbetreffende wetsartikel heeft vragen opgeworpen over de uitvoering. Wij geven hiervan een kort overzicht. Tevens bespreken wij de uitkomsten van een inventariserend jaarrekeningenonderzoek dat de vraag beantwoordt hoe beursgenoteerde ondernemingen in de jaarrekening 2008 zijn omgegaan met deze nieuwe wettelijke verplichting. Uit de kwantitatieve analyse blijkt dat voor de beursgenoteerde ondernemingen in Nederland sprake is van drie dominante accountantsorganisaties. Voorts is vastgesteld dat de verslaggevingspraktijk oplossingen heeft gevonden voor de vermelding van de accountantskosten. Verder hebben wij de kwantitatieve betekenis van de accountantskosten naar verschillende gezichtspunten in kaart gebracht. De besproken literatuur geeft uitdagende onderzoeksgebieden aan waarvoor accountantshonoraria worden gebruikt. Eerdere onderzoekers hebben deze gegevens met vragenlijsten verzameld. Nu kunnen ze aan de jaarrekening worden ontleend. Dit heeft ten minste twee voordelen. In de eerste plaats is er geen non-respons bias. In de tweede plaats is de betrouwbaarheid van de gegevens verhoogd, omdat de gepubliceerde gegevens door accountants zijn gecontroleerd. Een beperking die uit het onderzoek blijkt, is dat de informatieverstrekking nog onvoldoende vergelijkbaar is.
Management van productontwikkeling
Authors: Langerak Fred
Published: October 2019

De sterftecurve van nieuwe producten laat zien dat van de honderd ideeën voor nieuwe producten er uiteindelijk maar acht daadwerkelijk als product op de markt succesvol zijn. Tegelijkertijd stijgen de kosten van productontwikkeling en neemt de ontwikkelingstijd in snel tempo af. Tegen deze achtergrond schetst dit artikel het belang van het doelmatig en doeltreffend managen van het productontwikkelingsproces en worden twee stromen van toekomstig onderzoek uiteengezet. Verbredend onderzoek dat moet bijdragen aan het omlaag brengen van de sterftecurve van nieuwe producten en verdiepend onderzoek dat moet bijdragen aan het sneller ontwikkelen van succesvolle nieuwe producten.
Combinatie van in- en externe auditdiensten: een droompaar?
Authors: Pheijffer Marcel
Published: October 2019

De externe accountant kan onder voorwaarden steunen op het werk van de interne accountant. Een stap verder is dat de werkzaamheden van de inen externe auditfunctie in dezelfde hand worden belegd. Dat lijkt effectief en efficiënt, mede omdat het tot kostenbesparing kan leiden. Maar er zijn ook bezwaren, bijvoorbeeld: stakeholders in het maatschappelijk verkeer hechten zeer aan de onafhankelijkheid van de externe accountant en er is sprake van de bedreiging van zelftoetsing. Bovendien is een goed alternatief voorhanden: outsourcing van de interne auditfunctie aan een andere partij dan de controlerend accountant.
Het effect van de vermogensstructuur op resultaatsturing door middel van reële activiteiten
Authors: Zagers-Mamedova Irina
Published: October 2019

Recent zorgen de wereldwijde crisis en de krapper geworden kapitaalmarkt voor toenemende terughoudendheid in het verstrekken van leningen aan ondernemingen. Bij de beoordeling van het al dan niet verstrekken van een lening is de verwachte kasstroom uit operationele activiteiten een belangrijke maatstaf. Daarom kunnen ondernemingen een motief hebben om de operationele kasstroom over een bepaalde periode te beïnvloeden. Resultaten kunnen worden beïnvloed door de administratieve verwerking hiervan en door reële activiteiten; kasstromen kunnen echter vrijwel alleen beïnvloed worden door reële activiteiten: het uitstellen of juist versneld uitvoeren van bepaalde activiteiten. In dit artikel ga ik na of verminderde solvabiliteit geassocieerd is met beïnvloeding van operationele kasstromen (‘real earnings management’) en daarmee een mogelijk motief is voor het verhogen van deze kasstromen. De resultaten hiervan lijken erop te duiden dat bij ondernemingen met een verslechterende solvabiliteit een verhoogd niveau van manipulatie van economische activiteiten wordt waargenomen met als mogelijk doel invloed uit te oefenen op kasstromen uit operationele activiteiten.
De rol van toekomstperspectief in het psychologisch contract van oudere werknemers
Authors: Bal Matthijs , Jansen Paul , De Lange Annet , Rousseau Denise , Van Der Velde Mandy
Published: October 2019

Hoe kunnen mensen na hun pensionering gemotiveerd worden om weer aan het werk te gaan? Wat maakt dat oudere werknemers zich nog volop inzetten voor hun werkgever? In de huidige studie1 werd onderzocht hoe werkgevers ervoor kunnen zorgen dat oudere werknemers zich blijven inzetten voor de organisatie. In een steekproef onder 176 na het pensioen werkende mensen werd gevonden dat wanneer deze mensen nog veel toekomst voor zich zien waarin ze doelen kunnen stellen, zij beter gemotiveerd kunnen worden door organisaties. Zij gaan zelf actief op zoek naar ontwikkelingsmogelijkheden en reageren sterker op verschillende soorten beloningen van de werkgever.
Vooral uitkijken bij de toelating tot postdoctorale opleidingen
Authors: Corbey Michael
Published: October 2019

Collega Marc Wouters constateert in zijn column dat de toelatingseisen van de postdoctorale opleidingen tot registeraccountant en registercontroller in Nederland behoorlijk specifiek zijn als het gaat om de genoten vooropleiding. Hij vraagt zich af of dit terecht is. Zijn pleidooi komt erop neer dat hij vindt dat het hoge niveau van de postdoctorale opleidingen onverkort moet worden gehandhaafd, maar dat er flexibeler mag worden omgesprongen met de (zij-) instroom. ‘Onderschat niet wat slimme mensen met een andere vooropleiding snel kunnen oppakken’ (Wouters, 2010, p. 226).
Wijzigingen corporate governance en de gevolgen voor het directieverslag
Authors: Bos Ies , Edelman Henk , Lückerath-Rovers Mijntje , Scheltema Margot
Published: October 2019

Als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving dienen beursgenoteerde ondernemingen meer corporate governance-informatie op te nemen. Samengevat gaat het hierbij om: van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag; herziene Nederlandse Corporate Governance Code verduidelijkt; Doordat deze informatievereisten op meerdere plaatsen in wet- en regelgeving zijn opgeno- - heden leiden. Uit ons jaarrapportenonderzoek komt een uiteenlopende verslaggevingspraktijk naar voren. Dit kan een signaal zijn dat de huidige wet- en regelgeving voor de directies lastig te interpreteren is. De uiteenlopende verslaggevingspraktijk draagt in ieder geval niet bij aan een begrijpelijke informatieverstrekking aan de gebruikers een aantal aanpassingen in de wet- en regelgeving dat moet bijdragen aan een consistente en begrijpelijke verslaggeving op het gebied van corporate governance-informatie.
Fair value accounting en toepassing van de fair value-hiërarchie door een populatie van Europese banken
Authors: Bout Bert-Jan , Ter Hoeven Ralph
Published: October 2019

In deze bijdrage wordt onderzocht in hoeverre de populatie banken binnen de ‘FTSE Eurofirst 300’-index voldoet aan de voorschriften van het in maart 2009 gepubliceerde IFRS 7-amendement ‘Improving disclosures about financial instruments’. Dit amendement bepaalt met name dat tegen fair value gewaardeerde financiële instrumenten op grond van een fair value-hiërarchie (level 1, 2, 3) moeten worden geclassificeerd. Tevens dienen specifieke toelichtingen met betrekking tot deze hiërarchie gegeven te worden. De hiërarchie die in het licht van de kredietcrisis versneld in IFRS 7 is opgenomen, dient de gebruiker van de jaarrekening beter inzicht te geven in de waarderingsmethodiek en inherente onzekerheid van respectievelijk op fair value gewaardeerde financiële activa en financiële verplichtingen. Naast het empirisch jaarrekeningonderzoek met betrekking tot de kwaliteit van naleving van de voorschriften, worden vermeldenswaardige toelichtingen en best practices gepresenteerd en van commentaar voorzien. Voorafgaand aan het empirisch onderzoek wordt de inhoud van het amendement besproken. Deze bijdrage wordt afgesloten met een nabeschouwing inclusief aanbevelingen.
Hypes en distantie – hoe te denken over aandeelhouders?
Authors: Boot Arnoud W. A.
Published: October 2019

Met alle onrust om ons heen – van financiële crisis tot economische crisis – lijkt er meer dan ooit behoefte aan reflectie en distantie. Als de laatste decennia ons iets geleerd hebben dan is dat we er niet veel mee opschieten als iedereen achter elkaar aan rent. En toch is dat wat is gebeurd. De internet bubble en de financiële crisis zijn ten ene malen veroorzaakt door zo maar achter elkaar aan te rennen.
De compliancefunctie in banken ‘…en de rol van accountants’
Authors: Diekman P. A. M.
Published: October 2019

De compliancefunctie is een relatief jonge functie die zich sinds begin van de jaren negentig van de vorige eeuw binnen financiële ondernemingen sterk heeft ontwikkeld. In dit artikel wordt ingegaan op de functie en taak van de compliancefunctie in een bank. Deze functie wordt hierbij gezien als onderdeel van het systeem van interne beheersing binnen de corporate governance van de bank. Vervolgens wordt ingegaan op het normenkader dat geldt voor de compliancefunctie. Hoewel er ten aanzien van verschillende financiële ondernemingen niet één normenkader is, kan een normenkader worden ontwikkeld voor iedere financiële onderneming met in acht name van de specifieke wet- en regelgeving. Vervolgens wordt een viertal kerntaken van de compliancefunctie beschreven. Deze taken zijn afgeleid uit een analyse van de wet- en regelgeving, de literatuur en waarnemingen bij enkele grote financiële instellingen. Tenslotte wordt de rol van de interne en externe accountant in het kader van de accountantscontrole op de compliancefunctie behandeld.
De relatie tussen productdiversiteit en de adoptie en het gebruik van activity-based costing
Authors: Schoute M.
Published: October 2019

In dit artikel worden de belangrijkste resultaten weergegeven van een empirisch onderzoek naar de relatie tussen productdiversiteit en de adoptie en het gebruik van activity-based costing (ABC). Het onderzoek is gebaseerd op enquêtegegevens van 191 middelgrote, Nederlandse productiebedrijven. Uit het onderzoek blijkt onder meer dat, conform de onderliggende theorie, productdiversiteit gemiddeld positief samenhangt met zowel ABC adoptie als ABC gebruik, maar ook dat deze relaties omgekeerd U-vormig zijn; oftewel, dat zij tot aan een zeker punt positief zijn, waarna zij negatief worden, hetgeen een gevolg lijkt te zijn van kosten-baten afwegingen. Uit het onderzoek blijkt verder dat de relatie met ABC gebruik (maar niet die met ABC adoptie) negatief wordt beïnvloed door gebruik van geavanceerde fabricagetechnologieën.
Een geïntegreerde benadering van governance, duurzaamheid en verslaggeving
Authors: Dassen Roger
Published: October 2019

Governance, duurzaamheid en verslaggeving kunnen elk bogen op hun eigen – rijke - geschiedenis. Corporate governance lijkt voor velen misschien de jongste spruit in het gezelschap, maar niets is minder waar. In zijn boeiende verhandeling over de VOC schildert Fentrop (2002) de strijd tussen de ‘dolerende participanten’ en de Heren XVII, ofwel tussen aandeelhouders en management.
Maatschappelijke prestaties van organisaties: van outputmeting naar impactmeting
Authors: Maas Karen
Published: October 2019

In de afgelopen decennia is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) een steeds belangrijker concept geworden. Bedrijven worden, direct of indirect, aangesproken om verantwoording af te leggen over hun MVO-activiteiten en de resultaten ervan. Ook bestuurders vragen hun managers steeds vaker om de impact van hun MVO-activiteiten inzichtelijk te maken. Inzicht in de impact van MVO helpt managers bij het maken van strategische beslissingen. Hoewel er veel methoden voor het meten van effecten beschikbaar zijn maakt de diversiteit van methoden het moeilijk voor managers om een geschikte meetmethode te selecteren. Een indeling van de methoden op basis van een aantal kenmerken vereenvoudigt dit selectieproces. Empirisch onderzoek onder 272 bedrijven uit de Dow Jones Sustainability World Index (DJSI World) onderzoekt of bedrijven die actief zijn op het gebied van MVO zich bezighouden met impactmeten. Specifiek wordt gekeken naar het meten van impact van uitgaven aan filantropische doelen. De resultaten tonen aan dat impact in de periode 2005 – 2009 steeds vaker gemeten wordt en ook op meerdere dimensies.
Inhoud, gevolgen en toepassing van nieuwe pensioenverslaggevingsregels in Nederland
Authors: Ter Hoeven Ralph
Published: October 2019

De Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) publiceerde in april 2009 een geheel vernieuwde Richtlijn 271.3 (pensioenen). Deze Richtlijn bevat een ingrijpende verandering in de wijze waarop pensioenregelingen in de jaarrekening van werkgevers moeten worden verwerkt en neemt nadrukkelijk afstand van de in de ‘oude RJ 271.3’ opgenomen IAS 19-benadering. Opmerkelijk was dat werkgevers de twee maanden daarvoor op 2 februari 2009 gepubliceerde ontwerp-Richtlijn reeds vervroegd mochten toepassen. In dit artikel wordt onderzocht in hoeverre Nederlandse werkgevers die zijn aangesloten bij ondernemingspensioenfondsen RJ 271.3N(ieuw) vervroegd hebben toegepast, wat de invloed is geweest van deze wijziging in de regels op het vermogen en resultaat van de onderneming en in hoeverre wordt voldaan aan de toelichtingsvereisten van RJ 271.3N. Uit het onderzoek blijkt dat een grote meerderheid van de ondernemingen gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid tot vervroegde toepassing van het nieuwe stelsel. De gevolgen van de stelselwijzing worden over het algemeen adequaat toegelicht. Echter, de toelichtingsvereisten die betrekking hebben op het pensioenreglement en de uitvoeringsovereenkomst worden zeer gebrekkig nageleefd. Betere naleving van juist deze toelichtingsvereisten is van belang voor het inzicht van de gebruikers van de jaarrekening in de door ondernemingen gelopen risico’s voortkomende uit (toegezegde) pensioenregelingen.
Code Banken: op weg naar vertrouwen?
Authors: De Bos Auke , Edelman Henk , Jans-Van Wieringen Marlène , Scheffe Johan
Published: October 2019

Mede naar aanleiding van de kredietcrisis is de Code Banken gepubliceerd. De Code introduceert principes op het gebied van de versterking van de governancestructuur en het risicomanagement binnen banken, het beloningsbeleid van banken en de positie van de aandeelhouders vanuit het perspectief van de maatschappelijke functie van banken. In de jaarverslagen van banken over 2010 dient voor het eerst verantwoording te worden afgelegd over de naleving van de Code Banken. Uit ons onderzoek volgt dat de meeste banken uitgebreid rapporteren over de naleving van de Code Banken. De mededeling over de naleving van de Code Banken is voor verbetering vatbaar, en dat geldt ook voor de informatieverstrekking over de invulling die gegeven is aan de principes. Om dit te bewerkstellingen doen wij een aantal aanbevelingen en hebben wij ‘best practices’ geïdentificeerd. De banken zijn nu zelf aan zet om hier in de toekomst nog verder invulling aan te geven.
Pensioenfondsen: voldoende verantwoording in hun jaarverslag omtrent beleggingsbeleid, premiebeleid en toeslagbeleid?
Authors: Langendijk Henk , Laning Anne
Published: October 2019

Pensioenfondsen staan volop in de belangstelling. Enerzijds zijn ze geraakt door de financiële crisis, anderzijds staan ze aan de vooravond van de uitvoering van een in ontwikkeling zijnd nieuw pensioenakkoord. Beide aspecten leiden tot vraagstukken rond welke groep van bij het pensioenfonds betrokkenen welk deel van het totale pensioenrisico loopt. Cruciaal daarbij is dat het bestuur bij de besluitvorming evenwichtig alle belangen afweegt. In dit artikel onderzoeken we in welke mate het bestuur over deze belangenafweging verantwoording aflegt in het jaarverslag 2010, met betrekking tot het beleggingsbeleid, premiebeleid en het toeslagbeleid. Geconcludeerd wordt dat er verbetermogelijkheden zijn in deze verantwoording.
de effectiviteit van performance management Lessen vanuit de praktijk
Authors: Biron Michal , Farndale E. , Paauwe J.
Published: October 2019

Hoewel de interesse in performance management de laatste jaren aanzienlijk gestegen is, heeft onderzoek tot nu toe overwegend inconsistente resultaten over de effectiviteit ervan opgeleverd. Inconsistenties die samenhangen met onvoldoende begrip van de factoren die de effectiviteit van de performance management-systemen zouden kunnen vergroten. In de onderhavige studie proberen we meer zicht te krijgen op die factoren door performance management-systemen in zestien toonaangevende organisaties te onderzoeken. We maken daarbij gebruik van signalling theory (murray, 1991; Spence, 1973) om aan te tonen dat afhankelijk van de mate waarin organisaties bepaalde faciliterende maatregelen treffen, medewerkers daaruit afleiden dat het management daadwerkelijk belang hecht aan performance management. Vervolgens werkt dit door op de effectiviteit van het performance management-systeem in de desbetreffende organisatie. Ons raamwerk, opgesteld op basis van de theorie, kijkt daarbij naar het belang van de volgende vier faciliterende factoren: (1) het door het management uitgaan van een brede of enge opvatting over performance management, waarin naast tactische elementen er al dan niet sprake is van strategische elementen, (2) het betrekken van senior managers bij het performance management-proces, (3) het duidelijk communiceren van performanceverwachtingen, en (4) het formeel trainen van degenen die betrokken zijn bij het beoordelingsproces, de zogenaamde 'performance raters', oftewel de beoordelaars. Op basis van onze bevindingen kunnen we voor met name de eerste drie factoren concluderen dat deze bij de betrokken organisaties inderdaad een rol vervullen als het gaat om het communiceren van verwachtingen, die als signaal door de medewerkers kunnen worden opgevat en als zodanig in positieve zin kunnen doorwerken op de effectiviteit van performance management-systemen.
De invloed van cultuur op de acceptatie van IFRS for SMEs
Authors: Kamp B.
Published: October 2019

Na publicatie van de IFRS for SMEs (International Financial Reporting Standards for Small and Medium-sized Entities) door de International Accounting Standards Board (IASB) vroeg de Europese Commissie (EC) zich af of IFRS for SMEs moet worden toegestaan binnen de lidstaten. Op een consultatie ontving de EC reacties die zeer divers waren: van sterke voorstanders tot sterke tegenstanders. In dit artikel wordt onderzocht of er bepaalde patronen zijn te herkennen in deze voors en tegens. Daarbij wordt vooral gekeken naar verschillen in ‘accountingcultuur’ in de diverse regio’s binnen Europa. De uitkomsten duiden er op dat met name het verschil in nadruk op ‘principles versus rules’ en het belang van conservatieve winstbepaling de meningen verdelen. Omdat deze aspecten cultuurgebonden zijn, zal het niet eenvoudig zijn om IFRS for SMEs algemeen geaccepteerd te krijgen.
De organisatie van informatie van de onderneming: een normatief kader?
Authors: Strikwerda J.
Published: October 2019

In weerwil van het gegeven dat we in een informational economy leven wordt voor de vraag over welke informatie het bestuur van een onderneming of instelling moet beschikken om in-control te zijn en zich overigens van zijn verantwoordelijkheden te kunnen kwijten, veelal nog uitgegaan van opvattingen over informatievoorziening die gebaseerd zijn op bedrijfsmodellen uit de economie van de tweede industriële revolutie. De nieuwe business modellen waar steeds meer ondernemingen mee werken impliceren een andere invulling van command & control, die vooral ligt in een andere organisatie van de informatie van een onderneming. Dit artikel introduceert op basis van de cybernetische informatietheorie die begrippen en referentiepunten met behulp waarvan de organisatie van informatie, zoals vereist om in een informational society in-control te zijn, bepaald en gerealiseerd kan worden.
Transactiemanagement en Lean management: kostenreductie vanuit een verschillend perspectief
Authors: Boons Marcel A. F. A. , Butter F. A. G. Den
Published: October 2019

Lean management en transactiemanagement bieden een verschillend perspectief voor de bedrijfsorganisatie om tot kostenreductie te geraken. Lean management is gericht op het voorkomen van verspilling in productieprocessen en is ontleend aan de bedrijfspraktijk. Daarentegen ligt de focus van transactiemanagement op het laag houden van transactiekosten bij de interne en externe organisatie van het bedrijf. Daarbij gaat het om waardecreatie op de lange termijn. Beide methoden kunnen elkaar aanvullen bij strategische managementbeslissingen.
De subjectiviteit van het begrip economische waarde
Authors: Vis Jan
Published: October 2019

Het begrip economische waarde wordt vaak gebruikt maar ook slecht begrepen. De verwarring met het begrip prijs lijkt vrijwel onuitroeibaar. De subjectivistische (marginalistische) revolutie van 1871 levert een solide fundament voor een consistente waardeleer. In het dagelijks leven valt echter waar te nemen dat de mainstream opvattingen leiden tot een objectivistische benadering van het economisch waardebegrip. Daardoor verdwijnt de essentie en worden onjuiste conclusies getrokken. In dit artikel staat het waardebegrip uit de Oostenrijkse School centraal. Omdat mensen slechts kunnen handelen met het oog op de toekomst kan economische waarde alleen worden bepaald door, ex ante, uit te gaan van de positie en situatie van partijen.
Naschrift
Authors: Duffhues Piet
Published: October 2019

Ik dank Bootsma voor de belangstelling die hij heeft getoond voor het door mij geschreven artikel in het MAB van juni 2010 waarvan de titel slechts een letter afwijkt van de titel van zijn commentaar. Het weglaten van de hoofdletter G in het eerste woord van de titel van zijn reactie maakt meteen duidelijk dat Bootsma wellicht meer positief staat ten opzichte van het invoeren van loyaliteitsdividend dan ondergetekende. Dat wordt in zijn verdere reactie ook bevestigd waarmee de grondslag voor een debat is gelegd. Ik ben zeker niet overtuigd van de deugdelijkheid van de argumentatie van Bootsma om loyaliteitsdividend eventueel toch in te voeren en zal dat hierna toelichten. Economische argumenten moeten daarbij domineren. Deze worden in het commentaar van Bootsma nauwelijks aangeroerd.
Meer is beter
Authors: Wouters M.
Published: October 2019

85E JAARGANG SEPTEMBER Het onderwijs moet beter en selectie aan de poort is in de recente plannen van staatssecretaris Zijlstra een wezenlijk element. Selectie aan de poort gebeurt in het Nederlands hoger onderwijs al bij postdoctorale RA- en RC-opleidingen en bij prestigieuze hbo-opleidingen zoals de Design Academy, toneelscholen, en conservatoria. Ook wordt geselecteerd bij de toelating tot universitaire masteropleidingen, vooral als studenten van andere opleidingen, vanuit het hbo of uit het buitenland komen. Maar nu gaat het specifiek om selectie van scholieren bij toelating tot de universitaire bacheloropleidingen. Scholieren en studenten moeten harder gaan werken en de ‘zesjescultuur’ moet wijken.
Determinanten van de kaspercentages in Nederlandse bedrijven
Authors: Eije Henk Von , Westerman Wim
Published: October 2019

In de literatuur is de aandacht voor de hoeveelheid kasmiddelen in bedrijven sterk toegenomen. Het betreft echter veelal buitenlandse literatuur en daarom bestuderen wij de ontwikkeling van de kaspercentages in Nederlandse bedrijven. Wij vinden alleen effecten van Keynesiaanse voorzorgs- en speculatiemotieven op het kaspercentage volgens een nauwe definitie. Als wij de kaspercentages ruim definiëren vinden we echter geen macro-economische effecten. Wel vinden we voor de ruim gedefinieerde kaspercentages effecten van bedrijfskenmerken in de periode 2002- 2009. Voor zowel beursgenoteerde als niet-beursgenoteerde bedrijven hangt het kaspercentage negatief samen met de grootte van het bedrijf, de relatieve hoeveelheid vreemd vermogen en de relatieve omvang van de overige liquide activa. Voor nietbeursgenoteerde bedrijven vinden we een positieve samenhang met de toeneming van de activa, met de toeneming van het eigen vermogen en met het risico van de toeneming van het eigen vermogen. Ook vinden we voor niet-beursgenoteerde bedrijven een stijgende trend, al zijn de kaspercentages - ceteris paribus - wel lager dan die voor beursgenoteerde bedrijven.
Gedrag: het drijfzand van de economische theorie
Authors: Groot T. L. C. M.
Published: October 2019

We leven in economisch turbulente tijden, niet alleen wereldwijd maar zeker ook in Europa. De regeringen in Griekenland en Italië hebben deze turbulentie niet kunnen overleven en zijn inmiddels vervangen. Niet vanwege verkiezingen, maar door de economische situatie waarin deze landen terecht zijn gekomen. De ernst van de crisis werd niet duidelijk door druk van Europese politici of van economische deskundigen, maar door de ongeëvenaarde stijging van de rente op staatsobligaties. Een renteniveau dat de 7% overschrijdt maakte de financiering van het Italiaanse overheidstekort van 1900 miljard euro onbetaalbaar. Dit dwong Berlusconi tot het trekken van de conclusie om af te treden – iets wat talrijke integriteitscommissies voorheen niet voor elkaar hadden gekregen. Het is duidelijk dat financiële markten met hun enorme omvang en dynamiek een grote invloed op de economische ontwikkeling in Europa hebben. Individuele landen kunnen zich aan de tucht van deze markt niet onttrekken en het wordt nu ook duidelijk dat zelfs de gehele Europese Unie niet in staat is om deze markt te beteugelen zoals ze dat voorheen gewend was. De economische toekomst van Europa (en wellicht van de wereld) lijkt daarmee in grote mate bepaald door de werking van financiële markten.
Van collegiale toetsingen naar onafhankelijk toezicht
Authors: Van Opijnen Martijn
Published: October 2019

De beleidsmatige en politieke keuze om het systeem van collegiale toetsingen te vervangen door een onafhankelijke toezichthouder op accountantsorganisaties lijkt niet voorzien van een wetenschappelijke onderbouwing. Dit artikel geeft een globaal overzicht van de meest relevante onderzoeksvragen en –resultaten ten aanzien van het toezicht op accountantsorganisaties. In de eerste plaats wordt een samenvatting gegeven van de wetenschappelijke literatuur over (de voor- en nadelen van) collegiale toetsingen. In de tweede plaats geeft het artikel inzicht in de onderzoeken die zijn gedaan naar onafhankelijk toezicht: beschrijvende studies en studies naar het effect en de effectiviteit van het toezicht. Het artikel besluit met de constatering dat wetenschappelijk onderzoek aantoont dat onafhankelijk toezicht voordelen heeft ten opzichte van collegiale toetsingen, maar dat meer onderzoek nodig is op basis van onderzoeksdata uit de praktijk en onderzoeksdata van buiten de Verenigde Staten.
De waardering van actieve belastinglatenties en de impact op de effectieve belastingdruk onder IAS 12
Authors: Brouwer A. J. , Naarding E. W. J. , Stoffelen Sebastiaan
Published: October 2019

In dit artikel beschrijven wij de problematiek rondom het opnemen van actieve belastinglatenties. Het opnemen van actieve belastinglatenties is een complexe exercitie vanwege de inherente risico’s en onzekerheden rondom het inschatten van toekomstige fi scale winsten. Ons onderzoek toont aan dat aanpassingen van de opgenomen actieve belastinglatenties frequent voorkomen. Daarnaast heeft het in eerste instantie niet en op een later moment alsnog opnemen van een actieve belastinglatentie een grote impact op de effectieve belastingdruk. Onze resultaten laten tevens zien dat het management moeite heeft met het bepalen van de op te nemen actieve belastinglatentie. Dit wordt mede veroorzaakt door de huidige drempel in IAS 12 rondom de opname van actieve belastinglatenties en het verbod tot het contant maken van belastinglatenties. Naar onze mening is het echter mogelijk om binnen de huidige bepalingen van IAS 12 tot een robuustere en meer betrouwbare waardering te komen.
Overleven in een dynamische omgeving: helpt wendbaar organiseren?
Authors: Nijssen Mark
Published: October 2019

Veel organisaties opereren in toenemende mate in een dynamische omgeving die wordt gekenmerkt door onvoorspelbare veranderingen die veel voorkomen en van invloed zijn op de organisatie. Om hierin te overleven dienen organisaties wendbaar te zijn. Wendbare organisaties kenmerken zich door managementactiviteiten die invulling geven aan drie vermogens of bekwaamheden: een ‘schaalbaar’ personeelsbestand, snelle en continue kenniscreatie en een op aanpassing gerichte organisatiestructuur. Aan de hand van vier cases in de sectoren van publieke omroepen en ingenieursbureaus verkennen we de aanwezige managementactiviteiten. De uitkomsten leiden tot de conclusie dat wendbare organisaties de toekomst niet proberen te voorspellen, maar zich proactief zo organiseren dat ze de dynamiek voortvloeiend uit onvoorspelbaarheid aankunnen.
Management accountingonderzoek door Nederlanders
Authors: Van Helden G. J. , Verstegen B.
Published: October 2019

Het terrein van de management accounting is veelkleurig en veelsoortig. Het is niet doenlijk, maar ook nauwelijks zinvol, om hiervan een afbakening te maken. Niet alleen de specifieke onderwerpen veranderen, maar ook de zienswijzen en theorieën die een rol spelen, zijn aan verandering onderhevig. Van vervangingswaardeleer naar Value Based Management, naar de communicatieve rol van budgetten of naar de ‘drift’ van accounting-concepten is een lange weg. De wijze waarop management accountants hun vak beleven is navenant aan verandering onderhevig. Wel constateren we de laatste decennia een verbreding van het vakgebied van vooral het bestuderen van management accounting-technieken naar het bestuderen van organisatieproblemen, waarbij deze technieken steeds meer als volgend werden beschouwd. Deze tendens heeft zich verder verbreed naar het bestuderen van de wijze waarop mensen organisaties en organisatieproblemen percipiëren en construeren.
Management accountingonderzoek in het MAB - de eerste oogst van het nieuwe millennium
Authors: Crom Ben , Kamminga Pieter
Published: October 2019

Over welke management accounting-thema’s is in het MAB gepubliceerd in het nieuwe millennium? Op welke wijze is het daaraan ten grondslag liggende onderzoek uitgevoerd? Welke ontwikkeling zien we in dat onderzoek; is vooral over ondernemingen gepubliceerd of zien we in de loop der tijd een accentverschuiving naar de publieke sector? In deze bijdrage wordt op deze en andere vragen een antwoord gegeven aan de hand van een analyse van de bijdragen in de rubriek Management Accounting tijdens de 21e eeuw. Geconcludeerd kan worden dat het MAB erin is geslaagd relatief meer empirisch (praktijkgericht) onderzoek voor het voetlicht te brengen. Performance management, management control in de context van (interfirm) relaties en andere thema’s op het gebied van management control blijken dankbare onderwerpen te zijn geweest. Zowel de private als de publieke (en not-for-profit) sector zijn ruimschoots bediend, met een groei in de laatste categorie. Hoewel er accentverschillen zijn, heeft zich geen grote breuk met het verleden voorgedaan en liggen bevindingen in lijn met eerder geschetste verwachtingen. In de toekomst zouden meer publicaties over actuele thema’s binnen maatschappelijk omvangrijke sectoren als handel, onderwijs en zorg de relevantie van management accounting en management control (MAC) onderzoek voor de praktijk kunnen versterken. Dat geldt ook voor MAC-systemen (MACs) die ooit als belangrijke vernieuwingen zijn verwelkomd, maar waarvoor de aandacht kwijnende is. Daarbij zouden onderzoekers sterker kunnen focussen op het begrijpen en verklaren van MACs vanuit een procesmatig perspectief en meer gebruik kunnen maken van sociologische en institutionele theorie.
Het Nederlandse management accounting-onderzoek in internationale tijdschriften
Authors: Van Helden G. J. , Verstegen B.
Published: October 2019

Dit artikel geeft een beeld van de publicaties van Nederlandse management accounting-onderzoekers in internationale tijdschriften. De analyse heeft betrekking op 40 papers die zijn gepubliceerd in recente jaargangen van deze tijdschriften. Nederlandse management accounting-onderzoekers zijn duidelijk zichtbaar in de internationale tijdschriften. Enkele onderzoekers publiceren in tijdschriften die behoren tot de internationale top en subtop. Prestatiemanagement is het favoriete thema. Budgettering en cost management als de traditionele management accounting-onderwerpen krijgen gezamenlijk slechts de helft van de aandacht die prestatiemanagement voor zich opeist. De gehanteerde methoden zijn overwegend mainstream (in de zin van toetsend kwantitatief onderzoek), maar niet uitsluitend. Ook kwalitatief onderzoek komt regelmatig voor, in de vorm van case studies of interventionistisch onderzoek. Naast de economische theorie, spelen ook andere theorieën zoals de management control-theorie, een belangrijke rol bij de verklaring van het ontwerp en gebruik van management accounting-technieken.
Over de praktische relevantie van management accountingonderzoek door Nederlanders in internationale tijdschriften
Authors: Corbey Michael
Published: October 2019

Er is de laatste jaren vaak gewaarschuwd voor het verschijnsel dat internationaal wetenschappelijk management accounting (top-)onderzoek zijn praktische relevantie verliest. Wegens onderzoeksvisitaties en carrièreperspectieven doen onderzoekers er namelijk goed aan om hun werk te publiceren in high ranking mainstream journals en juist deze tijdschriften publiceren, volgens critici, nauwelijks onderzoek dat relevant is voor de praktijk. De relevantie voor de praktijk van Nederlands internationaal wetenschappelijk management accounting-onderzoek wordt in dit artikel bepaald aan de hand van het type onderzoeksvraag en de mate waarin auteurs aandacht besteden aan de praktische implicaties van hun onderzoek. De verwachting is dat de Nederlandse (mainstream) toppublicaties, net als de buitenlandse, minder relevant zijn voor de praktijk. Hiervoor blijken inderdaad aanwijzingen te zijn. Niettemin maakt dit artikel ook duidelijk dat een, op het eerste oog minder praktijkrelevante onderzoeksvraag, toch kan uitmonden in specifieke praktische richtlijnen. Verder blijkt dat een beperkt aantal Nederlandse auteurs ontwerpgericht onderzoek verricht dat, hoewel praktisch vaak relevanter, inderdaad niet in de mainstream journals wordt gepubliceerd.
Management accounting: ‘anything goes’!
Authors: Hartmann Frank G. H.
Published: October 2019

In dit themanummer van het MAB wordt vooral teruggeblikt op management accounting-onderzoek in Nederland en door Nederlandse onderzoekers. In dit artikel wordt geprobeerd een blik vooruit te werpen. In plaats van aan te sluiten bij bestaande kaders in een beschrijving van mogelijk toekomstige specifieke onderzoeksthema’s in management accounting wordt een pleidooi gehouden voor een grenzeloze kijk op het fenomeen management accounting en om onderzoeksvragen te formuleren die gericht zijn op een bijdrage aan het complexe debat tussen praktijk en theorie, onderwijs en onderzoek, regelgevers en regelvolgers, betweters en cynici, en systemen en praktijken die zo uniek zijn voor het vakgebied management accounting.
Concernbestuur, verantwoordelijkheid van een moedermaatschappij of uiting van ‘intensieve bemoeienis’?
Authors: Spoor Louis
Published: October 2019

Wanneer een moedermaatschappij geen garantie afgeeft voor de schulden van haar dochtermaatschappijen, bijvoorbeeld door afgifte van een 403-verklaring,1 bepalen opvattingen over de rol van de moedermaatschappij als bestuurder van de concernorganisatie de verwachtingen die leven ten aanzien van het voorkomen dan wel tijdig signaleren van schade jegens derden. In deze studie wordt betoogd dat juristen en bedrijfseconomen een verschillende opvatting hebben over die rol. Bedrijfseconomen rekenen de moedermaatschappij een grotere verantwoordelijkheid toe voor het reilen en zeilen in de concernorganisatie dan juristen. Juristen nemen slechts een grotere verantwoordelijkheid aan op beleidsterreinen waarop ‘intensieve bemoeienis’ plaatsvindt. Dit leidt in de praktijk tot onnodige discussies over de verantwoordelijkheid van de moedermaatschappij en het bestuur van de dochtermaatschappij voor het optreden van schade jegens derden door een concernorganisatie. Op basis van het onderzoek wordt een voorstel uitgewerkt om te komen tot een beoordelingskader voor het optreden van de moedermaatschappij in haar rol als concernbestuurder. In dit artikel wordt daartoe een eerste aanzet gegeven.
“Why Update What Works...”
Authors: Wallage Philip
Published: October 2019

Op 19 december jongstleden heeft de COSO1-commissie een voorstel uitgebracht om het raamwerk voor het opzetten en evalueren van het systeem van interne beheersing (internal control) aan te passen. Sinds de financiële debacles in het begin van de 21e eeuw heeft de toepassing van het raamwerk uit 1992 een grote vlucht genomen. Zo verwijzen Sarbanes-Oxley (Sectie 404) en de Nederlandse Corporate Governance Code hiernaar. Ook in de populaire en academische literatuur, inclusief de rubriek Bestuurlijke Informatieverzorging van dit maandblad, is veelvuldig aandacht besteed aan het COSOraamwerk.
De controleverklaring en de verwachtingskloof in het midden-en kleinbedrijf
Authors: Lintjens Robin , Vergoossen Ruud
Published: October 2019

In dit artikel wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de samenhang tussen de rapportage van de accountant door middel van de controleverklaring en de verwachtingen die de samenleving (het maatschappelijk verkeer) heeft ten aanzien van de taken van de accountant. Hiertoe zijn accountants, ondernemers en financiers in het Nederlandse midden- en kleinbedrijf geënquêteerd. Verschillen in opvattingen over taken van de accountant tussen accountants, ondernemers en financiers leiden tot een verwachtingskloof. De verwachtingskloof kan worden opgesplitst in: deficiënt presteren van de accountant, belemmerende regelgeving en onredelijke verwachtingen ten aanzien van taken van de accountant. Uit het onderzoek blijkt dat de verwachtingskloof voornamelijk wordt veroorzaakt door belemmerende regelgeving. Accountants gebonden aan regels – bijvoorbeeld inzake onafhankelijkheid – die hen beperken om bepaalde diensten te verlenen. Daarnaast lijken onredelijke verwachtingen (die de accountant niet kan waarmaken) een belangrijk onderdeel van de verwachtingskloof, bijvoorbeeld de garantie dat bij ondernemingen waarvan de jaarrekening is gecontroleerd geen fraude is gepleegd of dat alle transacties door de accountant zijn geverifieerd. De invloed op de verwachtingskloof van het deficiënt presteren van de accountant lijkt beperkt. Verder laat het onderzoek zien dat er samenhang is tussen de omvang van de verwachtingskloof en de communicatie door middel van de controleverklaring. Het opnemen van meer specifieke informatie over de reikwijdte van de jaarrekeningcontrole en bevindingen naar aanleiding van uitgevoerde werkzaamheden kan de verwachtingskloof verkleinen.
De wijziging van IFRS inzake pensioenen en de invloed daarvan op de jaarrekening
Authors: Arnold Coen , Van Santen Gerard
Published: October 2019

In deze bijdrage wordt verslag gedaan van een onderzoek naar (a) de stand van zaken ten aanzien van de verslaggeving van toegezegd-pensioenregelingen in de jaarrekening op onderwerpen waarop de nieuwe International Accounting Standard 19 Revised ‘Employee Benefits’ (IAS 19R) wijzigingen aanbrengt, en (b) de mogelijke gevolgen van deze wijzigingen in IAS 19R voor de verslaggeving van pensioenen in de jaarrekening. De nieuwe IAS 19R is verplicht voor boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2013. Het (cumulatief) effect van de overgang naar IAS 19R dient in het openingsvermogen van het vergelijkende boekjaar (1 januari 2012, oftewel eindstand 2011) te worden verwerkt. Voor een inschatting van de verwachte gevolgen van IAS 19R is (daarom) gebruik gemaakt van jaarrekeningen over het boekjaar 2011. Geconcludeerd wordt dat de grootste invloed van IAS 19R betreft het afschaffen van de ‘corridor’-methode en de veelal nadelige impact hiervan op het eigen vermogen. Dit is hiermee dan ook het grootste verschil tussen de grondslagkeuzes onder de huidige IAS 19. De tweede belangrijke invloed is de wijziging in berekening van de nettofinancieringskosten. Effectief betekent deze wijziging dat het verwachte rendement op fondsbeleggingen dient te worden gebaseerd op de voor de bepaling van de pensioenverplichtingen gehanteerde disconteringsvoet. Bij het merendeel van de ondernemingen heeft de wijziging in de basis van de nettofinancieringskosten een negatief effect op het operationele resultaat. Het effect op het operationele resultaat kan overigens gemitigeerd worden door de financiële componenten van de pensioenlasten onder de financiële baten en lasten te presenteren. In deze bijdrage wordt verder aandacht besteed aan enkele naar verwachting in de Nederlandse pensioencontext relevante wijzigingen in IAS 19R, zoals de toerekening van de werknemersbijdragen en het rekening houden met de limitering van werkgeversbijdragen (indien daar sprake van is). Geconcludeerd is dat uit de onderzochte jaarrekeningen 2011 niet duidelijk is af te leiden wat de impact gaat zijn van vorengenoemde wijzigingen. Wel blijkt uit het onderzoek dat de werknemersbijdragen veelal beperkt van omvang zijn en uit dien hoofde mag worden verwacht dat de impact van de wijziging op de jaarrekening beperkt zal zijn. De impact van de limitering van de werkgeversbijdragen is uit de jaarrekeningen 2011 niet af te leiden, waarschijnlijk mede vanwege de onduidelijkheid over de toepassing van deze bepaling in de praktijk. In de jaarrekeningen 2013 zal dit (mogelijk pas) duidelijk worden.