Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με άλλους διεθνείς οργανισμούς στη διαπολιτισμική εκπαίδευση και στην εξάλειψη ρητορικής μίσους
Authors: Ψαλλίδα Αναστασία 
Published: January 2025

Η παρούσα διατριβή εντάσσεται στη θεματική των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και των Ευρωπαϊκών Πολιτικών σε συνδυασμό με το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βασίζεται σε δύο βασικούς άξονες: την έννοια της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και της Ρητορικής Μίσους. Η έρευνα αυτή εξετάζει αφενός την έννοια της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης αφορμώμενη από τις κοινωνικές λειτουργίες της εκπαίδευσης και το Δικαίωμα της Εκπαίδευσης, όπως αυτό κατοχυρώνεται στις Διεθνείς Συμβάσεις, τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες και τα διεθνή και ευρωπαϊκά κείμενα εν γένει, στη συνέχεια εστιάζει στις αρχές της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, ιδωμένης από μια ολιστική ματιά που βασίζεται στην Εκπαίδευση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, την Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Παγκόσμιου Πολίτη, την Ειρήνη και τη Δημοκρατία. Ταυτόχρονα, προβάλλει την αναγκαιότητας της έννοιας της διαπολιτισμικής επικοινωνίας και προσέγγισης μέσα από την οπτική της «Παγκόσμιας Εκπαίδευσης», η οποία έχει ως στόχο την καλλιέργεια της ιδιότητας του «Παγκόσμιου Πολίτη», αλλά και του «Ευρωπαίου Πολίτη», υπό το πρίσμα αφενός μιας «Μετασχηματιστικής Εκπαίδευσης», και αφετέρου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μην «αφήνοντας κανέναν μαθητή πίσω», ιδίως σε περιόδους, όπου η δομή του σχολείου μακροεπίπεδα και μικροεπίπεδα αλλάζει άρδην λόγω των αυξητικών μεταναστευτικών ροών, καθιστώντας κατά αυτόν τον τρόπο τη διαχείριση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας επιβεβλημένη ως μέρος της βιωσιμότητας των κοινωνιών των ευρωπαϊκών κρατών μέσω της εκπαίδευσης, κυρίως με την καλλιέργεια των δεξιοτήτων του 21ου αιώνα και την προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου. Επιπλέον, προσπαθεί να διερευνήσει τη συνεργασία που αναπτύσσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), την UNESCO και το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ), για την εξέρευση αποτελεσματικών τρόπων και πολιτικών, με τα οποία οφείλει να αναβαθμιστεί το εκπαιδευτικό σύστημα των ευρωπαϊκών χωρών, όχι μόνο μέσα από την τυπική, αλλά και από τη μη τυπική και άτυπη εκπαίδευση, για να ανταποκριθεί από τη μια στον έντονο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα των κρατών-μελών της ΕΕ, αλλά και στις έντονες προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και μάλιστα σε περιβάλλοντα ψηφιακά. Τέλος, όσον αφορά στον δεύτερο άξονα της διατριβής, ερευνάται ενδελεχώς στο πλαίσιο των παραπάνω συνθηκών το φαινόμενο της ρητορικής μίσους με τις ιδιαίτερα ανησυχητικές διαστάσεις που έχει λάβει σήμερα τόσο σε περιβάλλοντα εκτός αλλά και εντός διαδικτύου, και πώς αυτό επηρεάζει και την εκπαίδευση. Μελετώνται οι πολιτικές που έχουν ακολουθηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση συγκρινόμενες με αυτές του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ εξετάζεται η καταπολέμησή του μέσω της εκπαίδευσης στην ΕΕ σε συνεργασία με την UNESCOκαι το Συμβούλιο της Ευρώπης. Τέλος, δεδομένου ότι λόγω της κυριαρχίας του διαδικτύου η επιρροή του φαινομένου στη σχολική τάξη είναι μεγάλη, ενώ η προσπάθεια διαμόρφωσης στοχευμένων πολιτικών για την καταπολέμησή του είναι ιδιαίτερα δύσκολες, ερευνάται η διασύνδεση της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης ως μέσου για την εξάλειψή του φαινομένου της Ρητορικής Μίσους κατά βάση σε επίπεδο πρόληψης και ανίχνευσής του μέσω διαπολιτισμικών προσεγγίσεων: μέσω αφενός ενός εγγραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και στην πληροφόρηση, που εμπεριέχει ψηφιακές γνώσεις, συμπερίληψη και σεβασμό στη διαφορετικότητα, και αφετέρου μέσω της ενίσχυσης της κοινωνικο-συναισθηματικής εκπαίδευσης (SEL). Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αποτελεσματικότητα της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των Διεθνών Οργανισμών, αλλά κυρίως και η αναδιαμόρφωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την ενίσχυση των παραπάνω προσεγγίσεων, δεδομένης αφενός της υποστηρικτικής, συντονιστικής και συμπληρωματικής αρμοδότητας που η τελευταία έχει στα θέματα της εκπαίδευσης και της απαγόρευσης της εναρμόνισης, και αφετέρου της γενικής αρχής της επικουρικότητας, βασισμένων στην πολιτιστική κληρονομιά και τη δημιουργικότητα και καινοτομία των μαθητών, οι οποίοι όμως δεν είναι αποκομμένοι από την Κοινωνία των Πολιτών, αλλά «Εγγραμματισμένοι στο Μέλλον».