Untersuchung über die gefäßsteifigkeit mittels pulswellengeschwindigkeit bei patienten mit rheumatischen erkrankungen im rheumazentrum Rheinland-Pfalz
Authors: Τριανταφυλλιάς Κωνσταντίνος 
Published: September 2023

Οι συστηματικές φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις συσχετίζονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και υψηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας (1). Τα τελευταία χρόνια, έχει δειχθεί σε πολλές μελέτες μια στενή συσχέτιση ανάμεσα στην εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβαμάτων και την αύξηση της αορτικής σκληρότητας. Έτσι, η αορτική σκληρότητα έχει περιγραφεί ως ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου (2). Αύξηση αορτικής σκληρότητας έχει επίσης παρατηρηθεί σε ασθενείς με διάφορες συστηματικές φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις (3-5). Παθοφυσιολογικά, αυτό μπορεί να εξηγηθεί μέσω των επιπτώσεων της συστηματικής φλεγμονής στο καρδιαγγειακό σύστημα, όπως η δυσλειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων, η επιτάχυνση της αθηροσκλήρωσης, παθολογικές λιποπρωτεινικές λειτουργίες, η παρουσία διάφορων αυτοαντισωμάτων, παθολογικός αγγειόσπασμος και η διαταραχή της φυσιολογικής διαδικασίας παραγωγής / καταστροφής της ελαστίνης εντός των αρτηριακών τοιχωμάτων. Η σκληρότητα των περιφερικών και κεντρικών αρτηριών μπορεί να μετρηθεί με διάφορες μεθόδους. Ανάμεσά τους, η μέτρηση της ταχύτητας παλμικού κύματος μεταξύ καρωτιδικής και μηριαίας αρτηρίας (carotid-femoral pulse wave velocity; cfPWV) έχει τα περισσότερα επιδημιολογικά όσον αφορά την υψηλή προγνωστική αξία αναφορικά με την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβαμάτων και αυτή η μέθοδος περιγράφεται στην επιστημονική βιβλιογραφία ως «gold standard» για την αξιολόγηση της αορτικής σκληρότητας (6). Επιπλέον, η cfPWV είναι μια απλή, χωρίς επιπλοκές και οικονομικά προσιτή μέθοδος για την πρώιμη ανίχνευση ασθενών υπό υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο (7).Στην παρούσα εργασία, η αορτική σκληρότητα ασθενών με τρεις διαφορετικές συστηματικές φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις [συστηματική σκληροδερμία (ΣΣκ), συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡA)], εξετάστηκε μέσω cfPWV. Επιπλέον, αξιολογήθηκαν οι συσχετίσεις της cfPWV με παράμετρους σχετιζόμενες τόσο με τους ασθενείς όσο και τη νόσο καθαυτή, όπως δείκτες φλεγμονής, νόσο-ειδικά αυτοαντισώματα, δευτερεύουσα συστηματική προσβολή και παραδοσιακοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η χρήση νικοτίνης, η αρτηριακή υπέρταση και το λιπιδικό προφίλ των συμμετεχόντων.Στην παρούσα εργασία βρέθηκε ότι ασθενείς με ΣΣκ και ΡΑ είχαν σημαντικά υψηλότερες τιμές cfPWV σε σύγκριση με την υγιή ομάδα ελέγχου (p<0.001 και p=0.026, αντίστοιχα). Στην ομάδα του ΣΕΛ, δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές της cfPWV ανάμεσα στους ασθενείς και τους υγιείς μάρτυρες (p>0.05). Ένας πιθανός λόγος για αυτό το εύρημα μπορεί να είναι η υψηλή κλινική ετερογένεια που χαρακτηρίζει την οντότητα του ΣΕΛ. Σε ένα δεύτερο βήμα, εξετάστηκαν οι συσχετίσεις της αορτικής σκληρότητας με παραδοσιακούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και επιλεγμένα χαρακτηριστικά των τριών ρευματολογικών νόσων. Βρέθηκε, ότι η cfPWV συσχετιζόταν σημαντικά με την ηλικία των ασθενών στις δύο υποομάδες ΣΣκ και ΡΑ (p=0.004 και p=0.033, αντίστοιχα). Επιπλέον, στους ασθενείς με ΣΣκ, βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με την παρουσία αρτηριακής υπέρτασης και σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, στην ίδια υποομάδα, οι ασθενείς με αρθρίτιδα και / ή ακροοστεολύσεις παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερες τιμές cfPWV σε σύγκριση με τους αντίστοιχους χωρίς αρθρική/οστική συμμετοχή/παθολογία. Ωστόσο, ένας επιπλέον στατιστικός έλεγχος μέσω πολυμεταβλητών γραμμικών αναλύσεων έδειξε ότι μόνο ο σακχαρώδης διαβήτης (padj<0.001) και η ηλικία (padj=0.002) συσχετίζονταν σημαντικά με την cfPWV. Καμία άλλη σημαντική συσχέτιση μεταξύ της cfPWV και διαφόρων παραμέτρων σχετιζόμενων με τη ΣΣκ (κλινικών, εργαστηριακών και φαρμακευτικών) δε βρέθηκε.Στην υποομάδα της ΡΑ, βρέθηκε μια στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της cfPWV και του ρευματοειδούς παράγοντα (RF) (8). Ωστόσο, η σχέση δεν διατηρήθηκε στατιστικά σημαντική μετά την στατιστική προσαρμογή των αποτελεσμάτων για τον παράγοντα της ηλικίας (padj>0.05). Ένας πιθανός λόγος γι’αυτό μπορεί να είναι η γνωστή θετική συσχέτιση μεταξύ του RF και της ηλικίας (συχνά οι ηλικιωμένοι έχουν υψηλότερες τιμές του RF). Ενδιαφέρον παρουσίασε επίσης η τάση συσχέτισης μεταξύ της cfPWV και του αριθμού των ευαίσθητων (παρά του αριθμού των διογκωμένων) αρθρώσεων (p=0.055) (8). Αυτό το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένδειξη μιας ξεχωριστής, ανεξάρτητης από τη φλεγμονή, επίδρασης του πόνου στην αορτική σκληρότητα. Δεδομένου ότι κατά την περίοδο της διεξαγωγής της διδακτορικής διατριβής δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα για μια πιθανή συσχέτιση μεταξύ πόνου και αρτηριακής σκληρότητας, προτάθηκε ότι το αποτέλεσμα αυτό θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω (8). Αυτή η εξέταση πραγματοποιήθηκε όντως στην πορεία από την ομάδα μας σε μια άλλη μελέτη «ασθενών-μαρτύρων» που εστίασε σε ασθενείς με το γνωστό σύνδρομο χρόνιου πόνου, ινομυαλγία (9). Εκεί δείξαμε ότι οι εξεταζόμενοι ασθενείς με ινομυαλγία είχαν υψηλότερη cfPWV σε σύγκριση με τους υγιείς μάρτυρες (9). Στην υποομάδα του ΣΕΛ, δε διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στην cfPWV και τους δείκτες φλεγμονώδους δραστηριότητας ή χρονιότητας της νόσου. Ωστόσο, η αξία αυτής της εξέτασης στις επαναληπτικές (διαχρονικές) αξιολογήσεις των ασθενών με αυξημένες τιμές cfPWV ή παρελθόντα καρδιαγγειακά συμβάματα παραμένει σημαντική. Συνολικά, η παρούσα εργασία αποτελεί ένα ακόμα βήμα στην επικύρωση της παρουσίας αυξημένης αορτικής σκληρότητας σε ασθενείς με ορισμένες από τις συστηματικές φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις που εξετάστηκαν. Δεδομένου ότι η cfPWV είναι ένας καλά επικυρωμένος δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου, αυτά τα αποτελέσματα μπορούν να χαρακτηριστούν ως σημαντικά. Επιπλέον, δείχτηκε ότι η αυξημένη αορτική σκληρότητα συσχετιζόταν κυρίως με παραδοσιακούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και όχι με νόσο-συσχετιζόμενες ανοσολογικές παραμέτρους. Ως εκ τούτου, οι παραδοσιακοί καρδιαγγειακοί παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αντιμετώπιση ασθενών με συστηματικές φλεγμονώδεις ρευματικές νόσους. Η μέτρηση της cfPWV φαίνεται να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για την αναγνώριση ρευματολογικών ασθενών οι οποίοι βρίσκονται υπό αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και, συνεπώς, μπορεί να επιτρέπει την έγκαιρη έναρξη της θεραπευτικής αγωγής και,τελικά, τη βελτίωση της συνολικής πρόγνωσης. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προοπτικές μελέτες που να εξετάζουν την επίδραση του πόνου και / ή της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στο αγγειακό σύστημα των ασθενών με φλεγμονώδεις ρευματικές συστηματικές παθήσεις.