Διερεύνηση της επίδρασης γενετικών παραγόντων στις αλλεργίες των παιδιών
Authors: Κωσταρά Μαρία 
Published: June 2022

Εισαγωγή: Η επίπτωση της τροφικής αλλεργίας τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί ιδιαίτερα στις δυτικές κοινωνίες. Υπολογίζεται ότι το 6-8% των παιδιών σε παγκόσμιο επίπεδο πάσχουν από κάποιο είδος τροφικής αλλεργίας. Παρά την αύξηση αυτή δεν έχουν διαλευκανθεί πλήρως τα αίτια που οδηγούν στην εμφάνισή της. Οι μελέτες έχουν δείξει ότι στην παρουσίαση της τροφικής αλλεργίας ενέχονται γενετικοί, περιβαλλοντικοί αλλά και επιγενετικοί παράγοντες. Ανάμεσα σε αυτούς περιλαμβάνεται η Βιταμίνη D, η έλλειψη της οποίας έχει συσχετιστεί τα τελευταία χρόνια με την ανάπτυξη τροφικής αλλεργίας. Παράλληλα οι πολυμορφισμοί του υποδοχέα της VDR (ΑpaI, BsmI, TaqI, FokI) ενέχονται στην ανάπτυξη τόσο του άσθματος όσο και της ατοπικής δερματίτιδας. Επίσης γενετικοί τόποι όπως το HLA και το FOXP3 έχει φανεί ότι περιλαμβάνουν περιοχές οι οποίες όταν υποστούν επιγενετικές τροποποιήσεις όπως η μεθυλίωση επιδρούν στην ανάπτυξη τροφικής αλλεργίας.Σκοπός: Η διερεύνηση των παραγόντων γενετικών, περιβαλλοντικών και επιγενετικών που επιδρούν στην ανάπτυξη τροφικής αλλεργίας στα παιδιά. Πιο συγκεκριμένα μετρήθηκαν τα επίπεδα της βιταμίνης D σε παιδιά με τροφική αλλεργία αλλά και στην ομάδα ελέγχου. Παράλληλα ελέγχθηκε η συσχέτιση των πολυμορφισμών του VDR, ApaI, TaqI, BsmI και FokI με την τροφική αλλεργία. Τέλος, μελετήθηκε το προφίλ της μεθυλίωσης συγκεκριμένων γενετικών τόπων όπως το FOXP3 και το HLA το οποίο μπορεί να προδιαθέτει στην εμφάνιση τροφικής αλλεργίας στην παιδική ηλικία. Υλικά και Μέθοδοι: Πρόκειται για μια μελέτη ασθενών μαρτύρων η οποία περιλαμβάνει 200 παιδιά, ηλικίας έξι μηνών με 15 ετών, 90 εκ των οποίων με διαπιστωμένη τροφική αλλεργία και 110 υγιή παιδιά, αντίστοιχης ηλικίας και φύλου. Η τροφική αλλεργία διαγνώσθηκε με τα δερματικά τεστ δια νυγμού, την μέτρηση της ειδικής αλλά και της ολικής IgE στον ορό του αίματος και την τροφική πρόκληση. Παράλληλα σε όλα τα παιδιά έγινε μέτρηση της 25(ΟΗ)D. Eπίσης για τον προσδιορισμό των πολυμορφισμών του VDR έγινε απομόνωση DNA από ολικό αίμα. Σε 104 από τα 200 παιδιά της μελέτης έγινε pyrosequencing για τον προσδιορισμό του προφίλ της μεθυλίωσης στα HLA, FOXP3. Επιπλέον σε όλα τα παιδιά της μελέτης ελήφθη πλήρες ιστορικό και συμπληρώθηκε από τους γονείς ερωτηματολόγιο με στοιχεία που αφορούσαν τις συνήθειες αλλά και το ιστορικό της οικογένειας.Αποτελέσματα: Οι δύο ομάδες δεν διέφεραν μεταξύ τους στα σωματομετρικά χαρακτηριστικά ούτε και στην ηλικία. Σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν στις τιμές της Βιταμίνης D, οπού τα παιδιά με τροφική αλλεργία παρουσίαζαν μεγαλύτερο ποσοστό ανεπάρκειας βιταμίνης D (p=0.003) συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Παράλληλα τα παιδιά με τροφική αλλεργία είχαν σημαντικά χαμηλότερη έκθεση στον ήλιο (p=0.003) συγκριτικά με τα υγιή παιδιά. Διαφορά επίσης παρατηρήθηκε στο ποσοστό (p=0.019) και στη διάρκεια (p=0.001) του μητρικού θηλασμού όπου τα παιδιά με τροφική αλλεργία είχαν θηλάσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Επίσης οι δύο ομάδες διέφεραν και στο οικογενειακό ιστορικό ατοπίας (p=0.013) με τα αλλεργικά παιδιά να παρουσιάζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό ιστορικό ατοπίας στην οικογένεια. Αναφορικά με τους πολυμορφισμούς του VDR δεν παρατηρήθηκαν διαφορές στις συχνότητες των 4 γονοτύπων ανάμεσα στις δύο ομάδες. Ωστόσο φάνηκε ότι το αλληλόμορφο Α του πολυμορφισμού ApaI εμφανιζόταν συχνότερα στα παιδιά με τροφική αλλεργία συγκριτικά με τα υγιή παιδιά (p=0.043). Επιπλέον, παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στον απλότυπο A/B/F/T (p=0.047), ο οποίος εμφανιζόταν με μεγαλύτερη συχνότητα στους ασθενείς συγκριτικά με τους μάρτυρες. Το προφίλ της μεθυλίωσης κατά μήκος της περιοχής FOXP3 TSDR και της νησίδας CpG73 του HLA-DQB1 είχε ομοιόμορφη κατανομή ανάμεσα στις δύο ομάδες. Ενώ η περιοχή του υποκινητή του HLA-G παρουσίασε μία τάση υπομεθυλίωσης με κάποιες από τις θέσεις CG να είναι σημαντικά υπομεθυλιωμένες στους ασθενείς με τροφική αλλεργία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πολυμορφισμός rs1233333 παρουσίαζε έναν προστατευτικό ρόλο απέναντι στη μεθυλίωση του DNA.Συμπέρασμα: Τα παιδιά με τροφική αλλεργία παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D συγκριτικά με τα υγιή παιδιά. Παράλληλα τα παιδιά αυτά θηλάζουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Επίσης τα αλλεργικά παιδιά έχουν ιστορικό ατοπίας στην οικογένεια γεγονός που προδιαθέτει στην ανάπτυξη αλλεργικής νόσου. Αναφορικά με τους πολυμορφισμούς του VDR φάνηκε ότι τα παιδιά με τροφική αλλεργία εμφανίζουν συχνότερα το αλληλόμορφο A του πολυμορφισμού ApaI, εύρημα που υποστηρίζει τη γενετική προδιάθεση της νόσου αυτής. Επιπρόσθετα το διαφορετικό προφίλ μεθυλίωσης σε συγκεκριμένους γενετικούς τόπους όπως το HLA-G επιβεβαιώνουν την συνύπαρξη επιγενετικών ρυθμίσεων στην εμφάνιση τροφικής αλλεργίας. Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που μελέτησε τους 4 πολυμορφισμούς του VDR σε παιδιά με τροφική αλλεργία. Τα παραπάνω ευρήματα επιβεβαιώνουν τον πολυπαραγοντικό χαρακτήρα εμφάνισης της νόσου αυτής και μπορεί να χρησιμεύσουν τόσο ως βιοδείκτες όσο και ως προγνωστικοί παράγοντες στην καθ’ ημέρα κλινική πράξη.