Μελέτη των γονιδίων Bax, Bcl-2 στην ογκογένεση στο στόμα
Authors: Δέρκα Σπυριδούλα 
Published: January 2014

Σκοπός: Μελετήθηκε η έκφραση των γονιδίων κυτταρικής απόπτωσης Bax, Bcl-2 και του δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασµού Ki-67, ο ρόλος τους και η πιθανή τους συσχέτιση σε διαδοχικά ιστοπαθολογικά στάδια ανάπτυξης του ΑΚΣ σε ένα πειραµατικό µοντέλο χηµικής καρκινογένεσης σε επίµυες. Μεθοδολογία: 37 αρσενικοί Συριακοί χρυσοί επίµυες (hamsters) ταξινοµήθηκαν σε τρεις πειραµατικές οµάδες (A,B,Γ;10 πειραµατόζωα η καθεµία) και µία οµάδα ελέγχου (7 πειραµατόζωα). Έγιναν επαλείψεις στον αριστερό παρειακό µάρσιπο των πειραµατόζωων στις οµάδες A, B και Γ τρεις φορές την εβδοµάδα για 14 εβδοµάδες µε το καρκινογόνο 0.5% 9,10-διµέθυλ-1,2-βενζανθρακένιο (DMBA), ο οποίος αφαιρέθηκε χειρουργικά στις 10, 14 και 19 εβδοµάδες αντίστοιχα, ενώ στους επίµυες της οµάδας ελέγχου αφαιρέθηκε µετά από 10 εβδοµάδες, χωρίς την εφαρµογή καρκινογόνου. Οι βιοψίες εκτιµήθηκαν ιστοπαθολογικά. Έγινε εκτίµηση ολόκληρης της τοµής και των ιστολογικών κατηγοριών που διακρίθηκαν σε κάθε τοµή. Ακολούθησε ανοσοϊστοχηµική εκτίµηση της παρουσίας των πρωτεϊνών Bax, Bcl-2 και Ki-67 σε όλες τις βιοψίες. Πραγµατοποιήθηκε στατιστική ανάλυση σε κάθε οµάδα και σε κάθε ιστολογική κατηγορία. Αποτελέσµατα: Διαπιστώθηκε σταδιακή πορεία από το φυσιολογικό βλεννογόνο µέχρι το σχηµατισµό ΑΚΣ σε σχέση µε τον αυξηµένο χρόνο εφαρµογής του καρκινογόνου τόσο µακροσκοπικά όσο και µικροσκοπικά. Ο χρόνος των επαλείψεων για 14 εβδοµάδες και ο λανθάνων χρόνος των 5 εβδοµάδων µέχρι τη θυσία των πειραµατόζωων (συνολικά 19 εβδοµάδες) αποδείχτηκε επαρκής για τη δηµιουργία µέτρια διαφοροποιηµένου καρκινώµατος. Δεν προκλήθηκαν όγκοι χαµηλής διαφοροποίησης. Μελετήθηκε ένα σύνολο 122 βλαβών (15 φυσιολογικός βλεννογόνος, 5 υπερκερατώσεις, 16 υπερπλασίες, 21 δυσπλασίες, 18 πρώιµες διηθήσεις, 23 καλά και 24 µέτρια διαφοροποιηµένα καρκινώµατα) από 37 επίµυες (πρωτοτυπία µεθοδολογίας). Η έκφραση του Bax ανιχνεύθηκε σε υψηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια ανάπτυξης του ΑΚΣ και δεν παρουσίασε σημαντικές μεταβολές σε κανένα στάδιο των ιστολογικών καταστάσεων. Αντιθέτως, η έκφραση του Bcl-2 ανιχνεύθηκε σε σημαντικά μειωμένα επίπεδα σε δυσπλαστικές βλάβες, καθώς και κατά τη διάρκεια της πρώιμης εισβολής, αλλά σε μεταγενέστερα στάδια του στοματικού καρκίνου παρατηρήθηκε αύξηση της έκφρασης σχεδόν στα επίπεδα του φυσιολογικού ιστού. Η ανάλυση της αναλογίας Bcl-2/Bax, που εμφανίζει ανεστραμμένη συσχέτιση με την απόπτωση, έδειξε αυξημένη απόπτωση κατά τις βλάβες από τη δυσπλασία και την πρώιμη εισβολή, καθώς και μειωμένη απόπτωση σε μεταγενέστερα στάδια της ογκογένεσης. Το Ki-67 αυξάνεται έντονα στα αρχικά στάδια ογκογένεσης (υπερπλασία, δυσπλασία, οµάδα Α), στη συνέχεια µειώνεται σηµαντικά στο καλά διαφοροποιηµένο καρκίνωµα, αλλά αυξάνεται ξανά στο µέτρια διαφοροποιηµένο καρκίνωµα σε επίπεδα υψηλότερα από το φυσιολογικό βλεννογόνο. Συµπεράσµατα: Το πειραµατικό µοντέλο στοµατικής ογκογένεσης στον παρειακό µάρσιπο των Συριακών χρυσών επιµυών µε τη χρήση DMBA ανταποκρίνεται καλώς στο σταδιακό σχηµατισµό ΑΚΣ. Ο κυτταρικός πολλαπλασιασµός και η κυτταρική απόπτωση είναι εντονότερα γεγονότα στα προκαρκινικά και πρώιµα στάδια του στοµατικού καρκίνου, ενώ επανακάµπτει σε προχωρηµένα στάδια του διηθητικού όγκου παίζοντας ρόλο και στην εξέλιξή του. Η έκφραση της Bcl-2 και της Ki-67 θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν σαν δείκτες για την πρώιµη αναγνώριση των προκαρκινικών βλαβών.