Σύγκριση της ακτινολογικής εικόνας με το στάδιο της οστεονέκρωσης των γνάθων που σχετίζεται με τη λήψη φαρμάκων
Authors: Γαλίτη Δήμητρα 
Published: June 2024

Η οστεονέκρωση των γνάθων (ΟΝΓ) χαρακτηρίζεται από κλινική αποκάλυψη νεκρού οστού της γνάθου και αποτελεί δυνητικά σοβαρή επιπλοκή των αντιαπορροφητικών φαρμάκων, που χορηγούνται σε άτομα με οστεοπόρωση και σε ασθενείς με καρκίνο. Η αντιμετώπιση της οστεονέκρωσης είναι δύσκολη, ενώ η έγκαιρη διάγνωση σε πρώιμα στάδια, με την συναξιολόγηση της κλινικής αποκάλυψης του νεκρού οστού και της κατάλληλης απεικόνισης των ακτινολογικών ευρημάτων, θα συμβάλει στην αποτελεσματική θεραπευτική επιτυχία. Δεν έχουν διευκρινιστεί ακόμη πλήρως ποια μέθοδος μπορεί να συμβάλλει με μεγαλύτερη ακρίβεια στην απεικόνιση των ακτινολογικών ευρημάτων και ποια είναι τα ακτινολογικά ευρήματα, που μπορεί να χαρακτηρίζουν την πρώιμη οστεονέκρωση. Η αναδρομική φύση των διαφόρων μελετών, ο μικτός πληθυσμός, η έλλειψη προοπτικών δεδομένων, η αναφορά κλινικής σταδιοποίησης αποτελούν ορισμένες από τις αδυναμίες των μελετών. Στην παρούσα μελέτη αξιολογήθηκαν, προοπτικά, 98 ασθενείς με καρκίνο, οποίοι είχαν λάβει αντιαπορροφητικά φάρμακα, διαγνώστηκαν με οστεονέκρωση και σταδιοποιήθηκαν σύμφωνα με τον ορισμό και την ταξινόμηση της AAOMS 2014. Τα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά, ο τύπος καρκίνου, η διάρκεια της αντιαπορροφητικής αγωγής, και τα κλινικά χαρακτηριστικά της οστεονέκρωσης ήταν ανάλογα με αυτά που αναφέρονται στις διεθνείς μελέτες. Η μέση ηλικία ήταν τα 71 έτη, οι πιο συχνοί καρκίνοι ήταν ο καρκίνος μαστού και προστάτη, 80 % των ασθενών είχαν λάβει αντιαπορροφητική αγωγή για περισσότερο από 12 μήνες, η κάτω γνάθος ήταν η πιο συχνή εντόπιση της οστεονέκρωσης, το στάδιο 2 ήταν το πιο συχνό, ενώ η οδοντική εξαγωγή και η περιοδοντική νόσος αναφέρθηκαν πιο συχνά, ως τοπικοί παράγοντες κινδύνου. Ο πόνος αναφέρθηκε ως η κύρια εξαγωγής του δοντιού.Από το σύνολο των 98 ασθενών, 89 είχαν αξιολογηθεί με υπολογιστική τομογραφία κωνικής δέσμης (CBCT) και 52 με πανοραμική ακτινογραφία, ενώ 43 ασθενείς είχαν αξιολογηθεί και με τις δύο μεθόδους. Οι οστικές αλλοιώσεις στις γνάθους χαρακτηρίστηκαν ως οστεολυτικές βλάβες, ως οστεοσκλήρυνση, ως περιοστική αντίδραση και ως οστικό απόλυμα και ταξινομήθηκαν, ως απούσες, εντοπισμένες η εκτεταμένες, αλλά αμφότερες περιοριζόμενες στο φατνιακό οστό και οστικές αλλοιώσεις, πέρα από το φατνιακό οστό. Η σύγκριση των ευρημάτων της πανοραμικής ακτινογραφίας και του CBCT, για κάθε οστική αλλοίωση και σε κάθε στάδιο έγινε με το Wilcoxon Signed-Rank Test.Η επίπτωση των απεικονιστικών ευρημάτων ήταν σημαντικά υψηλότερη στο CBCT σε σχέση με την πανοραμική ακτινογραφία, σε όλους τους τύπους των οστικών αλλοιώσεων. Η σύγκριση των απεικονιστικών ευρημάτων στους 43 ασθενείς, που είχαν αξιολογηθεί και με τις δυο απεικονιστικές μεθόδους, έδειξε στα στάδια 1 και 2 (27 ασθενείς), σημαντική υπεροχή του CBCT στην απεικόνιση όλων των τύπων των οστικών ευρημάτων. Στο στάδιο 3 (16 ασθενείς) το CBCT ήταν σημαντικά ανώτερο της πανοραμικής σε όλους τους 3 τύπους των οστικών αλλοιώσεων εκτός της περιοστικής αντίδρασης. Συμπερασματικά, το CBCT βρέθηκε ότι είναι ανώτερο της πανοραμικής ακτινογραφίας, τόσο στην αποκάλυψη των οστικών αλλοιώσεων, όσο και στην ακρίβεια της έκτασης και τον προσδιορισμό του σταδίου, με στόχο την διάγνωση σε πρώιμα στάδια και την κατάλληλη και αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση. Η προοπτική φύση της παρούσας μελέτης, ο ομοιογενής πληθυσμός των ατόμων με καρκίνο, η σταδιοποίηση με την συναξιολόγηση της κλινικής και της ακτινολογικής εικόνας, και η συγκριτική αξιολόγηση της πανοραμικής ακτινογραφίας με το CBCT στους ίδιους (43) ασθενείς, που είχαν και τις δύο απεικονιστικές μεθόδους, αποτελούν τα δυνατά σημεία της μελέτης. Αδυναμία της μελέτης ήταν η εξέταση της πανοραμικής ακτινογραφίας και του CBCT από έναν μόνο ερευνητή της μελέτης, πέραν της διάγνωσης από τον ακτινοδιαγνώστη-μέλος ΔΕΠ της Κλινικής Διαγνωστικής και Ακτινολογίας της Οδοντιατρικής Σχολής ή τον ιδιώτη ιατρό.