Μελέτη και αξιολόγηση του υποχλωριώδους νατρίου ως απολυμαντικού του θρεπτικού διαλύμματος και της εφαρμογής συμβιωτικών μικροοργανισμών στην ανάπτυξη φυτών σε υδροπονικά συστήματα
Authors: Κέφη Αικατερίνη 
Published: June 2021

Στόχος της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση και προσδιορισμός του αποτελεσματικότερου δοσολογικού σχήματος υποχλωριώδους νατρίου (NaClO) για την απολύμανση του θρεπτικού διαλύματος, ο έλεγχος εμφάνισης πιθανής φυτοτοξικότητας λόγω της χρήσης του, η ανίχνευση πιθανών οργανοχλωριωμένων μεταβολιτών καθώς και η διερεύνηση της δυνατότητας χρήσης ωφέλιμων ανταγωνιστικών και συμβιωτικών μικροοργανισμών με σκοπό την προστασία υδροπονικής καλλιέργειας κηπευτικών από παθογόνους μικροοργανισμούς που αναπτύσονται μέσω της ριζόσφαιρας. Για τις ανάγκες αυτής της μελέτης, διεξήχθησαν προκαταρκτικά πειράματα σε καλλιέργεια μαρουλιού και στη συνέχεια πειράματα σε καλλιέργεια τομάτας, σε υαλόφρακτο θερμοκήπιο υδροπονικής καλλιέργειας. Στο προκαταρκτικό πείραμα, διερευνήθηκε η επίδραση δύο συγκεντρώσεων υποχλωριώδους νατρίου (1 ppm, 3 ppm) στο θρεπτικό διάλυμα, καλλιέργειας μαρουλιού της ποικιλίας Helen (Lot 20142-004), τόσο σε ανοιχτό, όσο και σε κλειστό υδροπονικό σύστημα. Στο πρώτο πείραμα που πραγματοποιήθηκε σε καλλιέργεια τομάτας εφαρμόστηκαν δύο δόσεις υποχλωριώδους νατρίου (3 ppm, 6 ppm), σε ανοιχτό σύστημα υδροπονικής καλλιέργειας τομάτας (υβρίδιο Formula F1) και πραγματοποιήθηκε εμβολιασμός του υποστρώματος ανάπτυξης των φυτών με τον εδαφογενή παθογόνο μύκητα F. oxysporum f.sp. lycopersici. Τα αποτελέσματα ήταν θετικά όσον αφορά τις χρησιμοποιούμενες συγκεντρώσεις υποχλωριώδους νατρίου τόσο για την καλλιέργεια μαρουλιού, όσο και για το πρώτο πείραμα καλλιέργειας τομάτας, εφόσον δεν παρατηρήθηκαν φυτοτοξικά φαινόμενα. Στις δοκιμαζόμενες συγκεντρώσεις των προαναφερόμενων πειραμάτων, δεν ταυτοποιήθηκαν οργανοχλωριωμένες ενώσεις στα φύλλα των φυτών μαρουλιού και τους καρπούς της τομάτας. Στο δεύτερο πείραμα που πραγματοποιήθηκε σε καλλιέργεια τομάτας, διερευνήθηκε η ικανότητά δύο δοσολογικών σχημάτων (2,5 ppm, 5 ppm) υποχλωριώδους νατρίου (NaClO) να παρέχουν προστασία στα φυτά της τομάτας (υβρίδια Formula F1 και He-man) από το παθογόνο F. oxysporum f.sp. lycopersici, καθώς και η επίδρασή τους στην ανάπτυξη των φυτών. Τα αποτελέσματα ήταν αρνητικά όσον αφορά την προστασία των φυτών από τον συγκεκριμένο μύκητα. Στο τρίτο πείραμα με καλλιέργεια τομάτα πραγματοποιήθηκε συγκριτικός έλεγχος της αποτελεσματικότητας δύο δοσολογικών σχημάτων (3 ppm, 6 ppm) υποχλωριώδους νατρίου (NaClO) στο θρεπτικό διάλυμα, αλλά και της χρήσης τριών ωφέλιμων μικροοργανισμών (T. harzianum Τ-22, B. amyloliquefaciens FZB42, G. intraradices), αναφορικά με την ικανότητά τους να παρέχουν προστασία στα φυτά της τομάτας (παραδοσιακές ποικιλίες Αθαμάνιο και Παλαιοκάτουνο) από το παθογόνο F. oxysporum f.sp. lycopersici. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του πειράματος ο ανταγωνιστής μύκητας T. harzianum Τ-22 και ο συμβιωτικός μυκορριζικός μύκητας G. intraradices, παρόλο που μείωσαν τον πληθυσμό του παθογόνου στη ριζόσφαιρα, δεν μπόρεσαν να ελέγξουν αποτελεσματικά την εκδήλωση της ασθένειας, όπως επιβεβαιώνεται, από τον έλεγχο του ποσοστού προσβολής των αγγείων στον λαιμό των φυτών. Τα εμβολιασμένα με B. amylolyquefaciens FZB42 φυτά, παρουσίασαν μικρότερο πληθυσμό του παθογόνου στην περιοχή της ριζόσφαιρας συγκριτικά με τον μάρτυρα, καθώς και σημαντικά μικρότερο ποσοστό προσβολής των φυτών της τομάτας. Στις μεταχειρίσεις που πραγματοποιήθηκε προσθήκη υποχλωριώδους νατρίου στο θρεπτικό διάλυμα δεν μειώθηκε στατιστικώς σημαντικά η ένταση της προσβολής των φυτών από το εδαφογενές παθογόνο F. oxysporum f.sp. lycopersici.