ВЗАИМОСВЯЗЬ ИНСУЛИНОРЕЗИСТЕНТНОСТИ И ПОЛИМОРФИЗМОВ ГЕНОВ ЛИПИДНОГО ОБМЕНА И РЕНИН-АНГИОТЕНЗИН-АЛЬДОСТЕРОНОВОЙ СИСТЕМЫ. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: А.Т. Шаханова , Н.Е. Аукенов , А.У. Нуртазина , Т.Е. Шаханов , Д.К. Кожахметова 
Published: November 2024

Введение: Инсулинорезистентность, дислипидемия, абдоминальное ожирение и артериальная гипертензия являются факторами риска, совокупность которых называется метаболическим синдромом. Наличие метаболического синдрома повышает риск как развития сердечно-сосудистых заболеваний, так и фатальных осложнений у пациентов с имеющимися болезнями системы кровообращения. Взаимосвязи перечисленных факторов риска имеют высокую актуальность, и роль полиморфизма генов в этой взаимосвязи играет не последнюю роль. Цель: Обзор литературы, посвященной молекулярно-генетическим основам развития инсулинорезистентности при метаболическом синдроме и артериальной гипертензии. Материалы и методы: Поиск источников проводился в базах PubMed (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/), Scopus (https://www.scopus.com/), Ebscohost (https://search.ebscohost.com/), Medline (https://www.nlm.nih.gov/), The Сocrane Library (http://www.cochranelibrary.com/), SpringerLink (https://link.springer.com/), Web of Knowledge (Thomson Reuters) (https://login.webofknowledge.com), Параграф Медицина (https://prg.kz/medicine_info), Science Direct (https://www.sciencedirect.com/). Глубина поиска с 1998 по 2019 годы. Критерии включения: отчеты о рандомизированных и когортных исследованиях, проведенных на больших популяциях; мета-анализы и систематические обзоры; статьи на английском, русском языках. Критерии исключения: статьи, описывающие единичные случаи и серии случаев; материалы, опубликованные ранее 1998 года, материалы, не имеющие доказательной базы, резюме докладов, тезисы и газетные статьи. Из 98 литературных источников 56 англоязычных статьей были отобраны в качестве аналитического материала для данной статьи. Результаты: Обзор источников показал, чтоналичие какого-либо полиморфизма гена может не дать фенотипи-ческий признак, но генно-генные взаимодействия могут внести вклад вфенотипическое проявление этих генов. Выводы: Детальное и более подробное исследование гипотезы о генно-генных взаимодействиях представляется полезным для выяснения этиологии распространенных социально значимых заболеваний, и может оказать потенциальное влияние на исследование генов, ответственныхза сложные заболевания человека.

Introduction: Insulin resistance, dyslipidemia, abdominal obesity and arterial hypertension are risk factors, the combination of which is called metabolic syndrome, which increase the risk of developing cardiovascular disease and complications. The reason for the relationship of these risk factors is being studied and the role of gene polymorphisms in this plays not the last role. The aim: A review of the literature on the molecular genetic basis for the development of insulin resistance in metabolic syndrome and arterial hypertension. Materials and methods: Literature search was conducted in the databases PubMed (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/), Scopus (https://www.scopus.com/), Ebscohost (https://search.ebscohost.com/), Medline (https://www.nlm.nih.gov/), The Сocrane Library (http://www.cochranelibrary.com/), SpringerLink (https://link.springer.com/), Web of Knowledge (Thomson Reuters) (https://login.webofknowledge.com), Paragraph Medicine (https://prg.kz/medicine_info), ScienceDirect (https://www.sciencedirect.com/). The depth of the search was from 1998 to 2019. The inclusion criteria were: reports on randomized and cohort studies conducted on large populations; Meta-analyzes and systematic reviews; Articles in English, Russian. Criteria for exclusion were: articles describing single cases and a series of cases; Articles published earlier in 1998; Materials that do not have an evidence base, summaries of reports, abstracts and newspaper articles. Out of 98 literary sources, 56english articles were selected as analytical material for this article. Results: A review of the sources showed that even the presence of any polymorphism of a gene may not give a phenotypic trait, here gene-gene interactions may play a role that can influence the phenotypic manifestation of these genes. Conclusions: A detailed and accurate study of this interesting and important hypothesis should be useful for determining the etiology of common complex diseases and may have a potential impact on the study of genes responsible for complex human diseases.

Кіріспе: Жиынтығы метаболизмдік синдром деп аталатын, жүрек-қан тамыр ауруларының және асқынуларының даму қаупін жоғарлататын қауіп факторларына инсулинрезистенттілік, дислипидемия, құрсақтық семіздік және артериялық гипертензия жатады. Осы қауіп факторларының өзара қарым-қатынас себептері зерттелуде және осы өзара қарым-қатынаста гендер полиморфизмдерінің рөлі соңғы орында емес. Мақсаты: Метоболизмдік синдром мен артериялық гипертензия кезінде инмуслинрезистенттілік дамуының молекулярлы – генетикалық негіздері бойынша әдебиеттерді іздестіру. Мәліметтер мен әдістері: Әдебиеттерді іздестіру PubMed (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/), Scopus (https://www.scopus.com/), Ebscohost (https://search.ebscohost.com/), Medline (https://www.nlm.nih.gov/), The Сocrane Library (http://www.cochranelibrary.com/), SpringerLink (https://link.springer.com/), Web of Knowledge (Thomson Reuters) (https://login.webofknowledge.com), Параграф Медицина (https://prg.kz/medicine_info), ScienceDirect (https://www.sciencedirect.com/) базаларында жүргізілді. Іздестіру тереңдігі 1998 мен 2019 жылдар аралығында жүргізілді. Әдебиетті қосу критерийлері: үлкен популяцияларда жүргізілген, рандомизирленген мен когортты зерттеулер туралы есептер; ағылшын, орыс тілдеріндегі мақалалар. Қосымша осы тақырыптағы мақалалардың жүйелі шолулар мен мета – анализдері кіргізілді. Әдебиетті кіргізбеу критерийлеріне жатты: жеке оқиға мен оқиғалар сериясын сипаттаған мақалалар, 1998 жылдан бұрын шыққан мақалалар, дәлелі базасы жоқ материалдар, баяндамалардың резюмелері, тезистер және газет мақалалары. 98 әдебиеттік қайнардан ағылшын тіліндегі 56 мақала осы мақаланың анализдік материалы ретінде алынды. Нәтижелері: Мақалаларды шолу барысыкез-келген ген полиморфизмінің болуы фенотиптік белгі бермеуі мүмкін, бұл жерде осы гендердің фенотиптік көріністеріне әсер ете алатын ген – ген өзара қарым-қатынасы маңызды. Қорытынды: осы қызықты да, маңызды гипотезаны мұқият және нақты зерттеу кең тараған күрделі аурулардың себептерін анықтауда пайдалы болуы мүмкін және адамның күрделі ауруларына жауапты гендерді зерттеуде күшті әсер көрсетуі мүмкін.