Η κρίση της κοινωνικής ασφάλισης και η διαχείριση των διαθεσίμων των ασφαλιστικών ταμείων με τη χρήση νευρωνικών δικτύων
Authors: Μέμος Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Η Κοινωνική Ασφάλιση κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών αμφισβητήσεων, εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που διακρίνουν από πρώτη άποψη τη λειτουργία της. Τα προβλήματα αυτά εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στην ύπαρξη των χρηματοοικονομικών ελλειμμάτων και συνακόλουθα στην παρεμπόδιση της ανάπτυξης του συγκεκριμένου θεσμού με τη βελτίωση κυρίως, του επιπέδου των παροχών του και του επιπέδου εξυπηρέτησης των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων. Το αντικείμενο της ερευνητικής εργασίας είναι η διερεύνηση του χαρακτήρα της κρίσης της κοινωνικής ασφάλισης, η επιδείνωση της κρίσης που επήλθε με την οικονομική κρίση και πώς η διαχείριση των διαθεσίμων περιουσιακών στοιχείων συνέβαλε στην επιδείνωση αυτής της κρίσης. Περίπτωση μελέτης αυτής της διερεύνησης αποτελεί το ΙΚΑ. Η διδακτορική διατριβή περιλαμβάνει την ιστορική εξέλιξη, τους σκοπούς και τα χαρακτηριστικά του Συστήματος της Κοινωνικής Ασφάλισης (ΣΚΑ) στην Ελλάδα. Επίσης μελετάται το ΙΚΑ, η εξέλιξη των αποθεματικών κεφαλαίων του ΣΚΑ, και η κρίση στην οποία είχε περιέλθει ο θεσμός πριν την οικονομική κρίση, καθώς επίσης και πώς η οικονομική κρίση επιδείνωσε την κρίση της Κοινωνικής Ασφάλισης στην Ελλάδα. Το ερευνητικό ενδιαφέρον αυτής της προσέγγισης συνίσταται στην ανάδειξη του ρόλου της αξιοποίησης των διαθεσίμων κεφαλαίων του ΣΚΑ, στην άμβλυνση ή όχι της χρηματοοικονομικής του κρίσης και στον περιορισμό ή όχι των ελλειμμάτων του. Γίνεται επισκόπηση της Κοινωνικής Ασφάλισης στην ΕΕ, παραθέτονται οι σύγχρονες εξελίξεις και επιχειρείται μία σύγκριση του ΣΚΑ της χώρας μας με χώρες της ΕΕ.Επίσης, μελετάται η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του ΣΚΑ τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Πιο συγκεκριμένα, περιγράφεται το νομοθετικό πλαίσιο των επενδύσεων, η διαχείριση των κεφαλαίων των ασφαλιστικών ταμείων και πραγματοποιείται μια καταγραφή των περιουσιακών στοιχείων του Συστήματος καθώς και των αποδόσεων που επέφεραν.Τέλος, αναπτύσσεται ένα μοντέλο Τεχνητών Νευρωνικών Δικτύων για την αξιοποίηση της κινητής περιουσίας του ΣΚΑ και γίνεται σύγκριση με τις παραδοσιακές επενδυτικές επιλογές στην προοπτική διερεύνησης εναλλακτικών μορφών ορθολογικής και αποτελεσματικής αξιοποίησης των διαθεσίμων κεφαλαίων των ασφαλιστικών ταμείων. Το σημερινό καθεστώς αξιοποίησης των διαθεσίμων των ταμείων είναι, εκ του αποτελέσματος προβληματικό. Σε περιόδους οικονομικής κρίσης όχι μόνο δεν έχει διαφυλάξει την περιουσία των εργαζομένων αλλά είναι απλός παρατηρητής των οικονομικών εξελίξεων. Η αποτίμηση των διαθεσίμων, εμφανίζει μεγάλες απώλειες στα χαρτοφυλάκια των κινητών αξιών των ταμείων, που αν και λογιστική δεν διαφέρει πολύ από την πραγματική διότι δεν γνωρίζουμε πότε τα ταμεία θα επανακτήσουν τα ‘χαμένα’ και σε ποιο ποσοστό. Παράλληλα θα μπορούσαν εκτός από τη διασφάλιση του χαρτοφυλακίου να αποκομίσουν οφέλη από τις επενδύσεις των καταθέσεων . Η διαχείριση των διαθεσίμων σε αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρει σημαντική χρηματοδοτική ενίσχυση στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (Στα 4 ευρώ έσοδα στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των ανεπτυγμένων Κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ένα ευρώ (1 ευρώ) προέρχεται από την αξιοποίηση των διαθεσίμων. Στην Ελλάδα στα τέσσερα ευρώ (4 ευρώ) έσοδα τα εννέα λεπτά προέρχονται από την αξιοποίηση των διαθεσίμων). Πιο συγκεκριμένα, θα εκτιμήσουμε τα αποτελέσματα της διαχείρισης που θα προκύψουν από την εφαρμογή των Τεχνητών Νευρωνικών Δικτύων στο μεγαλύτερο ασφαλιστικό φορέα το ΙΚΑ και θα συγκρίνουμε το επίπεδο της αποτελεσματικότητας με την υπάρχουσα κατάσταση. Τα προσδοκώμενα αποτελέσματα της μελέτης θα έχουν θετική επίδραση τόσο στη διαχείριση των διαθεσίμων του Οργανισμού, όσο και στη διαμόρφωση ενός νέου καθεστώτος διαχειριστικής πολιτικής. Προσδοκούμε επίσης την αναβάθμιση στο ρόλο της εταιρίας διαχείρισης των διαθεσίμων των ασφαλιστικών οργανισμών ΕΔΕΚΤ και ΑΕΔΑΚ, και επιπρόσθετα τη μετατροπή της διαχείρισης από αίτιο κρίσης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης σε αίτιο συμβολής στην αντιμετώπιση της κρίσης. Ο σκοπός της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής είναι κατά πόσο η χρήση Τεχνητών Νευρωνικών Δικτύων μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματική διαχείριση των διαθεσίμων του ασφαλιστικού Ταμείου του ΙΚΑ σε αντιδιαστολή με το σημερινό καθεστώς αξιοποίησης των διαθεσίμων κεφαλαίων. Για την επίτευξη της κεντρικής αυτής επιδίωξης και τον έλεγχο των υποθέσεων εργασίας της διατριβής, θα εφαρμοστεί η μέθοδος των Τεχνητών Νευρωνικών Δικτύων (ΤΝΔ). Πιο συγκεκριμένα θα χρησιμοποιηθεί ένα μοντέλο ΤΝΔ το οποίο προσανατολίζεται στη διαχείριση των ρευστών διαθεσίμων στου ΣΚΑ λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τους περιορισμούς της αξιοποίησης των αποθεματικών της Κοινωνικής Ασφάλισης. Στην κατεύθυνση αυτή θα κατασκευασθεί ένα μοντέλο του οποίου η αρχιτεκτονική δομή, η εκπαίδευση και οι επενδυτικοί κανόνες (trading rules) που θα το συνθέτουν θα στηρίζονται στη μεγιστοποίηση της απόδοση και την ελαχιστοποίηση του κινδύνου, την ασφάλεια των επενδυτικών τοποθετήσεων και την άμεση διασφάλιση του χαρτοφυλακίου σε περιπτώσεις στρέβλωσης της αγοράς. Η διατριβή ολοκληρώνεται με τη σύγκριση των αποτελεσμάτων των μεθόδων διαχείρισης , τη διατύπωση των αποτελεσμάτων που προέκυψαν και τις προτάσεις με σκοπό στη διαμόρφωση νέου καθεστώτος διαχειριστικής πολιτικής.