МЕТАТАНЫМДЫҚ ДАҒДЫЛАР БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫСЫНЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН ДАМЫТУДЫҢ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ
Authors: Каратаева Т.О. 
Published: January 2024

Авторами в статье рассматриваются актуальные проблемы развития современного школьника, в частности метапознавательные навыки как основа развития интеллектуально-творческого потенциала младшего школьника. В статье уточнены основные понятия: метапознание, метапознавательные навыки. Выявлены подходы к пониманию понятия «метапознания» и его роли в развитии креативного интеллекта младших школьников. Отражены результаты исследования роли метапозна- вательных навыков в развитии интеллектуально-творческого потенциала младших школьников. Выявлены ключевые характеристики метапознания и интеллекитуально-творческого потцениала младших школьников и определена ведущая роль метапознания в его развитии. В результате исследования установлено, что интеллектуально-творческий потенциал проявляет как универ- сальность, поскольку является метапредметной и метапознавательной категорией, так и индиви- дуальность, поскольку его проявление представляет целенаправленный и контролируемый школь- ником процесс, опирающийся на обобщение и интерпретацию метапознавательного опыта. На основании определенной взаимосвязи метапознания и интеллектуально-творческого потенциала, а также опираясь на выявленную тождественность и цикличность процессов их развития, было разработано определение интеллектуально-творческого потенциала. Авторами определены возмож- ности метапознания, как основы развития интеллектуально-творческого потенциала младших школьников. Выявлены ключевые характеристики метапознания и интеллектуально-творческого потенциала младших школьников и определена ведущая роль метапознания в его развитии. Ключевые слова: метапознание, метазнание, межпредметность, интеллектуально-творческий потенциал, креативный потенциал младшего школьника, интеллектуальная креативность.

Мақалада авторлар қазіргі оқушы дамуының өзекті мәселелерін, атап айтқанда метатанымдық дағдыларды бастауыш сынып оқушысының интеллектуалды және шығармашылық әлеуетін дамытудың негізі ретінде қарастырады. Мақалада негізгі ұғымдар нақтыланған: метатану, метатану дағдылары. "Метатану" ұғымын және оның бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық интел- лектісін дамытудағы рөлін түсіну тәсілдері анықталды. Бастауыш сынып оқушыларының интел- лектуалды-шығармашылық әлеуетін дамытудағы метатанымдық дағдылардың рөлін зерттеу нәтижелері көрсетілген. Бастауыш сынып оқушыларының метатану және интеллектуалдық-шығарма- шылық потенциалының негізгі сипаттамалары және оның дамуындағы метатанудың жетекші рөлі анықталған. Зерттеу нәтижесінде интеллектуалды және шығармашылық әлеует әмбебаптықты көрсетеді, өйткені ол Мета-пәндік және метатанымдық категория және даралық болып табылады, өйткені оның көрінісі Метатанымдық тәжірибені жалпылау мен түсіндіруге негізделген оқушының мақсатты және бақыланатын процесін білдіреді. Метатану мен интеллектуалды-шығармашылық әлеуеттің белгілі бір байланысы негізінде, сондай-ақ олардың даму үрдісі анықталған сәйкестігі мен циклділігіне сүйене отырып, интеллектуалды-шығармашылық әлеуеттің анықтамасы жасалды. Авторлар бастауыш сынып оқушыларының интеллектуалды және шығармашылық әлеуетін дамыту- дың негізі ретінде метатанудың мүмкіндіктерін анықтаған. Бастауыш сынып оқушыларының мета- тану және интеллектуалдық-шығармашылық әлеуетінің негізгі сипаттамалары және оның дамуын- дағы метатанудың жетекші рөлі анықталды. Түйін сөздер: метатану, метабілім, пәнаралық, интеллектуалдық-шығармашылық, бастауыш сынып оқушысының шығармашылық әлеуеті, интеллектуалдық шығармашылық.

The authors of the article consider the actual problems of the development of a modern schoolboy, in particular metacognitive skills as the basis for the development of intellectual and creative potential of a younger schoolboy. The article clarifies the basic concepts: metacognition, metacognitive skills. The approaches to understanding the concept of "metacognition" and its role in the development of creative intelligence of younger schoolchildren are revealed. The results of the study of the role of metacognitive skills in the development of intellectual and creative potential of younger schoolchildren are reflected. The key characteristics of metacognition and intellectual and creative potential of younger schoolchildren are revealed and the leading role of metacognition in its development is determined. As a result of the study, it was found that intellectual and creative potential manifests both universality, since it is a meta-objective and meta-cognitive category, and individuality, since its manifestation is a purposeful and controlled student process based on generalization and interpretation of meta-cognitive experience. On the basis of a certain relationship between metacognition and intellectual and creative potential, as well as relying on the identified identity and cyclical processes of their development, the definition of intellectual and creative potential was developed. The authors have identified the possibilities of metacognition as the basis for the development of intellectual and creative potential of younger schoolchildren. The key characteristics of metacognition and intellectual and creative potential of younger schoolchildren are revealed and the leading role of metacognition in its development is determined. Keywords: metacognition, metacognition, intersubject, intellectual and creative potential, creative potential of a junior student, intellectual creativity.