ОПРЕДЕЛЕНИЕ ПРОГНОСТИЧЕСКОЙ ЗНАЧИМОСТИ ОКСИДАТИВНОГО СТРЕССА И СОСТОЯНИЯ АНТИОКСИДАНТНОЙ СИСТЕМЫ ПРИ ИШЕМИЧЕСКОМ ИНСУЛЬТЕ
Authors: А.А. Баубеков , Е.М. Меирбеков , Т.Ж. Егембердиев , В.К. Исраилова , Н.Б. Омаров 
Published: October 2024

Введение. Оксидативный стресс – один из универсальных патофизиологических механизмов при ишемии и реперфузии. У пациентов с ишемическим инсультом большой интерес представляет его выраженность и состояние антиоксидантной системы непосредственно в ишемизированной зоне. Это может быть достигнуто при проведении инвазивного вмешательства на церебральных артериях. Цель. Сравнительная характеристика и определение прогностической значимости выраженности оксидативного стресса и антиоксидантной системы при ишемическом инсульте. Материалы и методы. Дизайн исследования – поперечное одноцентровое клиническое. В исследование включены 113 пациентов с острым ишемическим инсультом, госпитализированных в течение первых суток после его начала. Обследован 101 мужчина и 12 женщин, из них в возрасте 50-60 лет – 32, 61-70 лет – 64, 71-80 лет – 17. В первые сутки от развития инсульта производили забор венозной крови (5 мл). При осуществлении инвазивного вмешательства осуществляли забор крови непосредственно из сосудов мозга в объеме 2 мл. Исследовано содержание диеновых конъюгатов, малонового диальдегида как продуктов липопероксидации, тиол-дисульфидное соотношение и активность супероксиддисмутазы – как параметры антиоксидантной системы. Результаты. Определены закономерные изменения содержания продуктов липопероксидации и активности антиоксидантной системы. В ранние сроки после развития инсульта в периферической крови прослеживалось повышение главным образом содержания ДК (диеновые конъюгаты) и снижение ТДС, тогда как в крови из области инсульта выявлено увеличение вторичных продуктов липопероксидации и угнетение ферментативного звена антиоксидантной системы. Выявлена большая степень связи показателей с размером инсульта и функциональными результатами при исследовании крови из области инсульта. Выводы: 1. Изучение показателей перекисного окисления липидов и антиоксидантной защиты при инсульте в крови, полученной из зоны церебральной ишемии, более соответствует размеру ишемического повреждения, чем в периферической крови. 2. Степень нарушения перекисного окисления липидов и антиоксидантной защиты в крови, полученной из зоны церебральной ишемии, имеет большое прогностическое значение в отношении развития функциональной недостаточности в раннем периоде после инсульта.

Introduction. Oxidative stress is one of the universal pathophysiological mechanisms in ischemia and reperusion. In patients with ischemic stroke, its severity and the state of the antioxidant system directly in the ischemic zone are of great interest. This can be achieved by performing an invasive intervention on the cerebral arteries. Research purpose. Comparative characteristics and determination of the prognostic significance of the severity of oxidative stress and the antioxidant system in ischemic stroke. Materials and methods. The design of the study was a cross-sectional single-center clinical study. The study included 113 patients with acute ischemic stroke, hospitalized during the first day after its start. 101 men and 12 women were examined, of which 32 were aged 50-60 years, 64 were 61-70 years old, and 17 were 71-80 years old. On the first day after the development of a stroke, venous blood was taken (5 ml). When performing an invasive intervention, blood was taken directly from the vessels of the brain in a volume of 2 ml. The content of diene conjugates, malondic dialdehyde as lipid peroxidation products, thiol-disulfide ratio and superoxide dismutase activity as parameters of the antioxidant system were studied. Results. Regular changes in the content of lipid peroxidation products and the activity of the antioxidant system were determined. In the early stages after the development of a stroke in the peripheral blood, there was an increase mainly in the content of DC and a decrease in TDR, while in the blood from the stroke area, an increase in the secondary products of lipid peroxidation and inhibition of the enzymatic link of the antioxidant system were detected. A high degree of correlation of indicators with the size of the stroke and functional results in the study of blood from the stroke area was revealed. Conclusions: 1. The study of indicators of lipid peroxidation and antioxidant protection in stroke in blood obtained from the area of cerebral ischemia is more consistent with the size of ischemic damage than in peripheral blood. 2. The degree of violation of lipid peroxidation and antioxidant protection in blood obtained from the area of cerebral ischemia has a great prognostic value in relation to the development of functional failure in the early period after a stroke.

Кіріспе. Тотығу стрессі ишемиялар мен реперфузиядағы әмбебап патофизиологиялық механизмдердің бірі болып табылады. Ишемиялық инсультпен ауыратын науқастарда оның ауырлығы мен антиоксиданттық жүйенің тікелей ишемиялық аймақтағы күйі үлкен қызығушылық тудырады. Бұған церебралды артерияларға инвазивті араласуды орындау арқылы қол жеткізуге болады. Жұмыстың мақсаты. Ишемиялық инсульт кезіндегі тотығу стресінің және антиоксиданттық жүйенің ауырлығының салыстырмалы сипаттамасы және болжамдық маңызын анықтау. Материалдар мен тәсілдер. Зерттеудің дизайны бір орталықтан тұратын көлденең қималық клиникалық зерттеу болды. Зерттеуге жедел ишемиялық инсультпен ауыратын, басталғаннан кейінгі бірінші тәулікте ауруханаға жатқызылған113 науқас қатысты. 101 ер және12 әйел тексерілді, оның 32-сі50-60 жаста, 64-і 61-70 жаста, 17-сі 71-80 жаста. Инсульт дамығаннан кейін бірінші күні веноздық қан алынды. (5 мл). Инвазивті араласуды жүргізген кезде қан тікелей мидың тамырларынан 2 мл көлемінде алынды.Диен конъюгаттарының құрамы, липидтердің асқын тотығу өнімдері ретіндегі малондиальдегид, антиоксиданттық жүйенің параметрлері ретінде тиолдисульфид қатынасы және супероксид дисмутаза белсенділігі зерттелді. Нәтижелер. Липидтердің асқын тотығу өнімдерінің құрамындағы тұрақты өзгерістер және антиоксиданттық жүйенің белсенділігі анықталды. Перифериялық қанда инсульт дамуының ерте кезеңдерінде негізінен тұрақтыДҚ диен қышқылдарының жоғарылауы және тотығу қышқылдарының құрамының төмендеуі байқалды, ал инсульт аймағындағы қанда липидтердің асқынтотығуының қайталама өнімдерінің жоғарылауы және антиоксиданттық жүйенің ферменттік байланысының тежелуі анықталды. Көрсеткіштердің инсульт өлшемімен және инсульт аймағынан қанды зерттеудің функционалдық нәтижелерімен корреляциясының жоғары дәрежесі анықталды. Қорытынды: 1. Церебральды ишемиялар аймағынан алынған қандағы инсульт кезінде липидтердің асқын тотығуы және антиоксиданттық қорғаныс көрсеткіштерін зерттеу шеткергі қанға қарағанда ишемиялық зақымдану мөлшеріне сәйкес келеді. 2. Мидың ишемиясы аймағынан алынған қандағы липидтердің асқын тотығуының және антиоксиданттық қорғаныстың бұзылу дәрежесі инсульттан кейінгі ерте кезеңде функционалдық жеткіліксіздіктің дамуына қатысты үлкен болжамдық мәнге ие.