Παριανή γλυπτική ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου
Authors: Δετοράτου Σοφία 
Published: August 2021

Στόχος της παρούσας μελέτης είναι η έρευνα της καλλιτεχνικής δραστηριότητας των παριανών εργαστηρίων μαρμαρογλυπτικής της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το ιστορικό πλαίσιο και εξετάζονται οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούν κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή στην Πάρο. Επίσης, στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται συνοπτικά τα αρχαία λατομεία μαρμάρου της Πάρου και οι εξαγωγές του παριανού μαρμάρου κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής. Η μελέτη βασίζεται στην ανασκαφική έρευνα που διενεργήθηκε στη θέση "Φλόγα" της Παροικιάς Πάρου, κατά τη διάρκεια της οποίας αποκαλύφθηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα εκτεταμένου οικοδομικού συγκροτήματος, στα οποία περιλαμβάνεται εργαστήριο μαρμαρογλυπτικής. Ο χώρος, που έχει συνολική έκταση 5.404,60 τ.μ., βρίσκεται δυτικά από τη γραμμή του τείχους της αρχαίας Πάρου. Η αρχική ανασκαφική έρευνα διενεργήθηκε τη δεκαετία του 1980 από την αείμνηστη αρχαιολόγο Κλαίρη Ευστρατίου. Στο νοτιοανατολικό τμήμα του oικοπέδου η ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως δύο δωμάτια, που ανήκουν σε ένα κτήριο. Στα ευρήματα του χώρου, εκτός από την χρηστική κεραμική, περιλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός αγνύθων, που φανερώνει ότι πιθανόν στο κτήριο λειτουργούσε εργαστήριο υφαντικής. Τα έτη 2008, 2010 και 2011 πραγματοποιήθηκε ανασκαφική έρευνα στο δυτικό τμήμα του χώρου, η οποία έφερε στο φως ένα μεγάλο τετράγωνο δωμάτιο (Δ1) και ένα μεγάλο επίμηκες κτήριο, αποτελούμενο από δύο δωμάτια. Αποκαλύφθηκαν οι τοίχοι και το ψηφιδωτό δάπεδο του δωματίου Δ1. Στους τοίχους της βόρειας και της ανατολικής πλευράς του δωματίου αποκαλύφθηκε η εσωτερική όψη του τοίχου με κονίαμα που μιμείται μαρμάρινη τοιχοδομία. Το δάπεδο του δωματίου είναι κατασκευασμένο από μαρμάρινες ακανόνιστες λευκές ψηφίδες. Δυτικά του τετράγωνου δωματίου έχει αποκαλυφθεί το μεγάλο επίμηκες κτήριο. H ανασκαφική έρευνα του δωματίου που βρίσκεται στη νότια πλευρά του κτηρίου, αποκάλυψε τους τοίχους της νότιας και της δυτικής πλευράς, όπου βρισκόταν και η είσοδος του δωματίου. Στο εσωτερικό του δωματίου βρέθηκε ένα αγαλματίδιο της ύστερης ελληνιστικής περιόδου, το οποίο ανήκει στον εικονογραφικό τύπο της λεγόμενης «σανδαλίζουσας» Αφροδίτης. Στο χώρο εντός και γύρω από το δωμάτιο Δ1 έχουν βρεθεί πολλά ημίεργα αγαλματίδια, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι εκεί πρέπει να ήταν το εργαστήριο λάξευσης των γλυπτών. Ωστόσο η ανεύρεση μαρμάρινων πυξίδων που χρονολογούνται στους κλασικούς χρόνους φανερώνει ότι στο χώρο λειτουργούσε εργαστήριο γλυπτικής ήδη από τους κλασικούς χρόνους. Εκτός από τα μαρμάρινα ευρήματα της ανασκαφής του αρχαίου εργαστηρίου γλυπτικής, εξετάζονται τα ελληνιστικά και ρωμαϊκά γλυπτά του Μουσείου της Πάρου, καθώς και γλυπτά αυτής της περιόδου που φέρουν υπογραφές Παρίων καλλιτεχνών, αλλά βρέθηκαν εκτός του νησιού της Πάρου. Τέλος, παρουσιάζεται η καλλιτεχνική παραγωγή των σύγχρονων εργαστηρίων μαρμαρογλυπτικής της Δήλου και της Ρόδου και ερευνώνται οι ομοιότητες και διαφορές στα έργα γλυπτικής των τριών αυτών νησιών. Όπως προκύπτει από τη μελέτη αυτή κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή τα εργαστήρια γλυπτικής των νησιών του Αιγαίου έχουν παρόμοια θεματολογία και τεχνοτροπία.