Longitudinal associations between emotional and interpersonal difficulties in school-aged children
Authors: Σπυροπούλου Έλλη 
Published: March 2023

Η πρώιμη εφηβεία συνιστά μια κρίσιμη αναπτυξιακή περίοδο κατά την οποία αυξάνονται ραγδαία τόσο οι συναισθηματικές όσο και οι διαπροσωπικές δυσκολίες των ατόμων. Παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα διαχείρισης θυμού αποτελούν κοινό σύμπτωμα τόσο των εφήβων με συμπτώματα κατάθλιψης, όσο και αυτών που βιώνουν συμπεριφορές εκφοβισμού από τους συνομηλίκους, το ερευνητικό ενδιαφέρον παραμένει εστιασμένο στον μηρυκασμό της λύπης ως πιθανό παράγοντα συσχέτισης με τα καταθλιπτικά συμπτώματα και τη θυματοποίηση αντίστοιχα. Ο στόχος της παρούσας έρευνας ήταν ο εξής: (1) να ερευνήσει την παραγοντική δομή και την ψυχομετρική καταλληλότητα της ελληνικής εκδοχής της κλίμακας του Μηρυκασμού του Θυμού για Παιδιά (Children’s Anger Rumination Scale, CARS) (Έρευνα 1), (2) να μελετήσει τη διαχρονική αμφίδρομη σχέση μεταξύ του μηρυκασμού του θυμού και των καταθλιπτικών συμπτωμάτων στην πρώιμη εφηβεία, και να εξετάσει πιθανές διαφορές φύλου στην παραπάνω σχέση (Έρευνα 2), και (3) να επεκτείνει την Έρευνα 2 εξετάζοντας τη θυματοποίηση από τους συνομηλίκους ως πιθανό διαμεσολαβητικό παράγοντα στη διαχρονική σχέση μεταξύ των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και του μηρυκασμού του θυμού, και να μελετήσει πιθανές διαφορές φύλου (Έρευνα 3). Στην Έρευνα 1, η παραγοντική δομή και η ψυχομετρική καταλληλότητα της κλίμακας CARS εξετάστηκαν σε ευκαιριακό δείγμα 552 Ελλήνων παιδιών και νεαρών εφήβων (Mηλικία = 11.50 χρόνια, 53.6% κορίτσια). Η παραγοντική δομή της κλίμακας διερευνήθηκε μέσω της σύγκρισης εναλλακτικών παραγοντικών μοντέλων. Το αμφιπαραγοντικό διερευνητικό μοντέλο δομικών εξισώσεων αποτελούμενο από έναν γενικό παράγοντα μηρυκασμού του θυμού και τέσσερις ειδικούς παράγοντες έδειξε την καλύτερη προσαρμογή στα δεδομένα και επιβεβαίωσε τη μονοδιάστατη παραγοντική δομή της κλίμακας CARS. Η ισοδυναμία μέτρησης κατά φύλο και ηλικία δεν έδειξε σημαντικές διαφορές σε επίπεδο λανθανόντων παραγόντων. Επιβεβαιώθηκαν επίσης η εσωτερική συνοχή του CARS, η αξιοπιστία του έναν μήνα μετά καθώς και η συγκλίνουσα και διακρίνουσα εγκυρότητά του. Ο μηρυκασμός του θυμού βρέθηκε να ερμηνεύει ποσοστό της διακύμανσης τόσο των καταθλιπτικών συμπτωμάτων όσο και των συμπεριφορών εκφοβισμού, επιβεβαιώνοντας την προβλεπτική αξία της κλίμακας. Στην Έρευνα 2, η αμφίδρομη διαχρονική σχέση ανάμεσα στα καταθλιπτικά συμπτώματα και στον μηρυκασμό του θυμού εξετάστηκε σε ευκαιριακό διαχρονικό δείγμα 304 πρώιμων εφήβων (Mηλικία = 10.80 χρόνια, 44.7% αγόρια). Η εφαρμογή ενός μοντέλου παλινδρόμησης υστέρησης δύο χρονικών στιγμών με λανθάνουσες μεταβλητές έδειξε πως τα καταθλιπτικά συμπτώματα σχετίζονταν θετικά με τον μηρυκασμό του θυμού έναν χρόνο μετά κι όχι το αντίστροφο. Διαφορές φύλου στην παραπάνω σχέση δε βρέθηκαν. Τέλος, για τις ανάγκες της Έρευνας 3 η εφαρμογή ενός ημι-διαχρονικού μοντέλου διαμεσολάβησης δύο χρονικών στιγμών με λανθάνουσες μεταβλητές επιβεβαίωσε τον διαμεσολαβητικό ρόλο της θυματοποίησης από τους συνομηλίκους στη σχέση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και του μηρυκασμού του θυμού. Διαφορές φύλου στην παραπάνω σχέση δε βρέθηκαν. Παρόλα αυτά τα αγόρια με υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων φάνηκαν να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο συγκριτικά με τα κορίτσια για μηρυκασμό του θυμού μέσω της θυματοποίησης από τους συνομηλίκους έναν χρόνο μετά. Παρέχονται επίσης κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα και προτάσεις για συμβουλευτική παρέμβαση.