Διερεύνηση της ψυχοπαθολογίας, ψυχοκοινωνικών παραγόντων και της σεξουαλικότητας σε πληθυσμό καταδικασθέντων για σεξουαλικά αδικήματα
Authors: Μπίσμπας Λάζαρος 
Published: September 2021

Στην Ελλάδα οι έρευνες που αφορούν τους σεξουαλικούς παραβάτες είναι περιορισμένες. Η συγκεκριμένη μελέτη έρχεται να καλύψει το ερευνητικό κενό που υπάρχει στη χώρα μας και να συμβάλει με τα αποτελέσματά της στη διερεύνηση της ψυχοπαθολογίας, και των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με την παραβατική συμπεριφορά και την σεξουαλικότητα αυτής της συγκεκριμένης κατηγορίας καταδίκων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Κατάστημα Κράτησης Γρεβενών, όπου κρατείται ο μεγαλύτερος αριθμός σεξουαλικών παραβατών. Πρόκειται για μία έρευνα στην οποία χρησιμοποιήθηκαν περιγραφικές και συμπερασματικές στατιστικές μέθοδοι. Στην έρευνα συμμετείχαν 127 σεξουαλικοί παραβάτες και χρησιμοποιήθηκαν ερευνητικά εργαλεία με υψηλή αξιοπιστία (δείκτες Cronbach's alpha STAI =0.733, SCL-90=0.975, EPQ=0.850, BDI=0.912). Επίσης χρησιμοποιήθηκε και το Ερωτηματολόγιο ειδικής σεξουαλικής συμπεριφοράς (α=0.877) που καταρτίστηκε από τον μελετητή. Η ανάλυση των στατιστικών στοιχείων της έρευνας οδήγησε σε ευρήματα που μερικές φορές δεν είναι εύκολο να ερμηνευθούν. Από τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώθηκε η ετερογένεια του πληθυσμού των σεξουαλικών παραβατών σε πολλές κατηγορίες δεδομένων. Προέκυψε η σημασία ορισμένων παραγόντων όπως η σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική ηλικία, η χρήση ουσιών, η δυσκολία στη σύναψη και διατήρηση στενών σχέσεων, η πρόωρη έναρξη της σεξουαλικών επαφών, οι πηγές πληροφόρησης για το σεξ και η νεανική παραβατική συμπεριφορά στην επακόλουθη παραβατική ανάπτυξη του ατόμου. Η κλινική εκτίμηση πιθανής ψυχοπαθολογίας ήταν δυσχερής λόγω των ειδικών συνθηκών. Στη μελέτη μας, όπως προέκυψε από τα χρησιμοποιούμενα εργαλεία μας, οι σεξουαλικοί παραβάτες δεν παρουσίασαν ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα ψυχοπαθολογίας εκτός από ορισμένα στοιχεία άγχους (υψηλό παροδικό άγχος) και κατάθλιψης. Στην ψυχομετρική δοκιμασία SCL-90 παρουσιάσθηκαν υψηλότερες μέσες βαθμολογίες στις υποκατηγορίες Παρανοϊκή Ιδέα και Καταναγκαστικότητα και χαμηλότερες βαθμολογίες στις υποκατηγορίες Φοβικό Στρες, Επιθετικότητα και Ψυχωτισμός. Στο ερωτηματολόγιο E.P.Q., είχαμε υψηλές βαθμολογίες στην κλίμακα Νευρωτισμό-Σταθερότητα και τη χαμηλότερη στην κλίμακα Ψυχωτισμό-Υπερεγώ. Δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ παραπτωματιών κατά ενηλίκων και παιδιών όσον αφορά τις διαφορές στα επίπεδα στρες και την κατάθλιψη. Οι σεξουαλικοί δράστες εναντίον ανηλίκων σημείωσαν υψηλότερη βαθμολογία στο Ψυχωτισμό-Υπερεγώ και Νευρωτισμό-Σταθερότητα σε σύγκριση με τους σεξουαλικούς δράστες εναντίον ενηλίκων. Βρέθηκαν επίσης μικρές στατιστικά σημαντικές διαφορές στην επιθετικότητα, το άγχος, την παρανοϊκή ιδέα και στην κλίμακα Σταθερότητα- Νευρωτισμού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, δράστες με παραβατική συμπεριφορά σε νεαρή ηλικία, ως ενήλικες διαπράττουν πιο βίαια και πιο σοβαρά αδικήματα. Οι χρήστες ουσιών είναι λιγότερο πιθανό να κακοποιήσουν σεξουαλικά ανήλικο. Η πρώιμη σεξουαλική δραστηριότητα του δράστη , φαίνεται να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο σεξουαλικής κακοποίησης ενηλίκων ατόμων ,ενώ η σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική ηλικία αυξάνει την πιθανότητα το θύμα να μετατραπεί σε θύτη σεξουαλικής κακοποίησης κατά συγγενικών προσώπων (αιμομιξία). Όπως ήταν αναμενόμενο η φυλάκιση προκάλεσε αλλαγές στις σεξουαλικές πρακτικές και αύξησε ή προκάλεσε σχεδόν όλα τα σεξουαλικά προβλήματα των κρατουμένων με στατιστικά σημαντικές διαφορές στη σεξουαλική επιθυμία και τα προβλήματα στύσης. Ο αυνανισμός είναι η κύρια σεξουαλική πρακτική στη φυλακή. Για τους έγκλειστους σεξουαλικούς παραβάτες οι γυναίκες αποτελούν το κύριο φύλο της σεξουαλικής έλξης ,παρά τη στατιστικά σημαντική μείωση της ερωτικής τους επιθυμίας. Παρατηρήθηκε μία μείωση της ερωτικής έλξης προς τα ανήλικα κορίτσια, ενώ αυξήθηκε η τάση προς τη σεξουαλική επιθυμία και δραστηριότητα με άνδρες, χωρίς αυτό να είναι στατιστικά σημαντικό. Όσον αφορά τη χρήση πορνογραφικού υλικού (από τηλεόραση , βίντεο) παρατηρήθηκε μείωση της χρήσης πορνογραφικού υλικού με περιεχόμενο ενήλικες γυναίκες και ανήλικους, ενώ αυξήθηκε η χρήση πορνογραφικού υλικού με ομοφυλοφιλικό περιεχόμενο. Η διερεύνηση της ψυχοπαθολογίας, της σεξουαλικής συμπεριφοράς και των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που χαρακτηρίζουν και καθορίζουν τη ζωή των σεξουαλικών παραβατών προσφέρει σημαντικά δεδομένα και γνώσεις στις οποίες μπορούμε να βασιστούμε για την ανάπτυξη θεραπευτικών και προληπτικών προγραμμάτων. Αντικειμενικές συνθήκες περιόρισαν την έκταση του ερευνητικού σχεδιασμού και η ίδια η φύση του αντικειμένου της έρευνας θέτει περιορισμούς. Η ιδιαιτερότητα των συνθηκών διαβίωσης έπαιξε σημαντικό ρόλο. Η έρευνα μας περιορίστηκε στους σεξουαλικούς παραβάτες που γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα, ενώ η έλλειψη παρόμοιων μελετών στο συγκεκριμένο πληθυσμό κρατουμένων περιόρισε τη δυνατότητα συγκριτικών μελετών. Η μελλοντική ανάλογη έρευνα για τους σεξουαλικούς παραβάτες θα πρέπει να περιλαμβάνει την διερεύνηση της ψυχοπαθολογίας και του τρόπου σκέψης των σεξουαλικών παραβατών, ψυχοκοινωνικών παραγόντων καθώς και τη δυνατότητα χρήσης αξιόπιστων εργαλείων πρόληψης των υποτροπών.