Εικόνα σώματος, αλεξιθυμικά χαρακτηριστικά και ελλείμματα στην ευαισθησία και επίγνωση εσωτερικών σωματικών αισθήσεων σε ασθενείς με ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου και συσχέτιση των παραμέτρων αυτών με δείκτες φλεγμονής
Authors: Βίννη Ελένη 
Published: September 2023

Εισαγωγή: Τα ιδιοπαθή φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου (ΙΦΝΕ) συνιστούν μια ομάδα χρόνιων παθήσεων που κατά κανόνα προσβάλλουν νεαρά άτομα, συνοδεύονται από αυξημένη ψυχοκοινωνική επιβάρυνση, επιδρούν δυσμενώς στην καθημερινή λειτουργικότητά τους και διαταράσσουν την ποιότητα ζωής τους. Πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι οι ασθενείς με ΙΦΝΕ εμφανίζουν διαταραχές στην εικόνα σώματος τους τόσο εξαιτίας των συμπτωμάτων, όσο και εξαιτίας των επιπλοκών της θεραπευτικής αντιμετώπισής τους. Οι ασθενείς αυτοί αναφέρουν συχνά υψηλά επίπεδα αλεξιθυμικών χαρακτηριστικών και δυσκολίες στην αναγνώριση και επεξεργασία των συναισθημάτων τους.Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση της ψυχολογικής δυσφορίας, της εικόνας σώματος, της παρουσίας αλεξιθυμικών χαρακτηριστικών και της ευαισθησίας και επίγνωσης εσωτερικών σωματικών αισθήσεων (ενδοδεκτικότητα) των ασθενών με ΙΦΝΕ, καθώς και η ανίχνευση πιθανών συσχετίσεων μεταξύ των ανωτέρων παραμέτρων, με κλινικοεργαστηριακούς δείκτες βαρύτητας και ενεργότητας της νόσου. Υλικό - Μέθοδος: Στη μελέτη έλαβαν μέρος ενήλικοι ασθενείς πάσχοντες από νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα που παρακολουθούνται στα εξωτερικά ιατρεία της Γαστρεντερολογικής κλινικής του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Πατρών. Μια ομάδα υγιών ενηλίκων αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου με προϋπόθεση να μη πάσχουν από μείζονα ψυχοπαθολογία, από σοβαρά χρόνια νοσήματα και νευρολογικά ελλείματα, κακοήθειες καθώς και να κατανοούν την ελληνική γλώσσα. Όλοι οι συμμετέχοντες παρείχαν δημογραφικά στοιχεία ενώ υποβλήθηκαν στον ενδεικνυόμενο κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο που περιελάμβανε κλινική εξέταση, γενική αίματος και προσδιορισμό συγκεντρώσεων ουρίας, κρεατινίνης, γλυκόζης, τρανσαμινασών, C-αντιδρώσας πρωτεΐνης και ταχύτητας καθίζησης ερυθρών αιμοσφαιρίων. Κλινικά δεδομένα των ασθενών με ΙΦΝΕ που συμμετείχαν στην μελέτη, εξήχθησαν από τα ιατρικά τους αρχεία ώστε να υπολογιστούν οι δείκτες ενεργότητας της νόσου. Για τους ασθενείς που πάσχουν από ελκώδη κολίτιδα ο δείκτης ενεργότητας της νόσου υπολογίστηκε από τον δείκτη Truelove Witts Index, ενώ ο Harvey Bradsaw Index χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση των ασθενών με νόσο του Crohn. Στους συμμετέχοντες στην μελέτη χορηγήθηκαν το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης της εικόνας σώματος BIS (Hopwood Body Image Scale), η κλίμακα αλεξιθυμίας TAS (Toronto Alexithymia Scale), και ένα ερωτηματολόγιο επίγνωσης εσωτερικών σωματικών αισθήσεων MAIA (Multidimensional Assessment of Interoceptice Awareness). Για την απεικόνιση της βαρύτητας των γαστρεντερικών συμπτωμάτων, χορηγήθηκε στους συμμετέχοντες ερωτηματολόγιο καταγραφής και αποτύπωσης των συμπτωμάτων που προέρχονται από το γαστρεντερικό τους σύστημα κατά την τελευταία εβδομάδα. Επιπλέον όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δύο αντικειμενικές δοκιμασίες αξιολόγησης της ενδοδεκτικής ακρίβειας: τη δοκιμασία μέτρησης-ανίχνευσης καρδιακών παλμών (Heartbeat Counting Task) και τη μη επεμβατική δοκιμασία φορτίου νερού (Water load test).Αποτελέσματα: Η μελέτη συμπεριέλαβε 107 συμμετέχοντες, εκ των οποίων οι 57 είναι ασθενείς με ΙΦΝΕ (41 ασθενείς με νόσο του Crohn, 16 με ελκώδη κολίτιδα), ενώ οι υπόλοιποι 50 απαρτίζουν την ομάδα ελέγχου, αποτελούμενη από υγιείς συμμετέχοντες. Οι ασθενείς με νόσο Crohn παρουσίασαν αυξημένο εξωτερικά προσανατολισμένο τρόπο σκέψης ενώ το συνολικό σκορ της αλεξιθυμίας φάνηκε να συσχετίστηκε με την ενεργότητα της νόσου (p=0.027) και (p=0.047), αντίστοιχα. Στους ασθενείς με ελκώδης κολίτιδα ανιχνεύθηκε δυσκολία στην αναγνώριση των συναισθημάτων, κάτι το οποίο επίσης συσχετίστηκε με την ενεργότητα της νόσου (p=0.007). Στις υποκλίμακες της ενδοδεκτικότητας, παρατήρησης, μη ανησυχίας, και συγκινησιακής επίγνωσης, παρατηρήθηκε συσχέτιση με τα επίπεδα CRP (p=0.005), (p=0.048) και (p=0.005), αντίστοιχα. Συσχετίσεις επίσης παρατηρήθηκαν στις υποκλίμακες της ενδοδεκτικότητας με τα επίπεδα κυτοκινών στο δείγμα αίματος των ασθενών με νόσο Crohn. Η υποκλίμακα της παρατήρησης συσχετίστηκε με τα επίπεδα κυτοκινών IL-1β (r=-0.350, p=0.039), η υποκλίμακα μη απόσπασης προσοχής με τα επίπεδα IL-6 (r=-0.402, p=0.017) και η υποκλίμακα συγκινησιακής επίγνωσης με τα επίπεδα IL-1β (r=-0.367, p=0.030). Επίσης οι δυσκολίες στην αναγνώριση των συναισθημάτων συνδέθηκαν με τα επίπεδα IL-8 (r=0.604, p=0.022). Συμπεράσματα: Τα τρέχοντα ευρήματα παρέχουν ενδείξεις ότι η συναισθηματική και ενδοδεκτική επεξεργασία σχετίζεται με την ενεργότητα των ΙΦΝΕ, υποδηλώνοντας μια πιθανή επίπτωση αυτών στην παθοφυσιολογία των νοσημάτων αυτών.