Παθολογοανατομική μελέτη της σαρκοπτικής ψώρας στα μικρά μηρυκαστικά
Authors: Δούκας Δημήτριος 
Published: August 2021

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΑΡΚΟΠΤΙΚΗΣ ΨΩΡΑΣΣΤΑ ΜΙΚΡΑ ΜΗΡΥΚΑΣΤΙΚΑ.Η σαρκοπτική ψώρα είναι νόσημα που απαντάται τόσο στα κατοικίδια και άγρια θηλαστικά όσο και τoν άνθρωπο και χαρακτηρίζεται από σύνθετο παθογενετικό μηχανισμό που μέχρι σήμερα δεν έχει εξακριβωθεί πλήρως. Ειδικά για τη σαρκοπτική ψώρα στα μικρά μηρυκαστικά υπάρχουν σαφώς λιγότερα παθολογοανατομικά δεδομένα σε σχέση με τη νόσο σε άλλα είδη θηλαστικών. Η παρούσα ερευνητική μελέτη επικεντρώθηκε στην πορεία ανάπτυξης και εξέλιξης των μακροσκοπικών αλλοιώσεων (σταδιοποίηση με βάση την έκταση και τη χρονιότητα), στη διερεύνηση της ιστοπαθολογίας και των ανοσοπαθογενετικών μηχανισμών του νοσήματος. Χρησιμοποιήθηκαν, αφενός πρόβατα και αίγες εκτροφών μολυσμένων με σαρκοπτική ψώρα (φυσικά περιστατικά) και αφετέρου πραγματοποιήθηκαν 2 πειραματικές μελέτες με ακάρεα Sarcoptes scabiei var. ovis σε προκαθορισμένες μολύνουσες δόσεις: 1η) αρνιά πειραματόζωα που μολύνθηκαν στο δέρμα του προσώπου είτε στο δέρμα της κοιλιάς και 2η) αρνιά και ερίφια πειραματόζωα, που μολύνθηκαν στο δέρμα του προσώπου. Πραγματοποιήθηκε λήψη βιοψιών από περιοχές του δέρματος με αλλοιώσεις και στις τομές εφαρμόσθηκαν ιστοχημικές χρώσεις (H-E και Giemsa), καθώς και ανοσοϊστοχημικές χρώσεις για CD3+, CD4+, και CD8+ και CD79α+ λεμφοκύτταρα. Επιπλέον στα αρνιά του 1ου πειραματισμού πραγματοποιήθηκαν αιμοληψίες και έγιναν αιματολογικές - βιοχημικές εξετάσεις, καθώς και ορολογική εξέταση ELISA.Από την ανάλυση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων προκύπτουν τα παρακάτω συμπεράσματα:α. Η σταδιοποίηση της σαρκοπτικής ψώρας στο πρόβατο και την αίγα σε 5 πρότυπα κατανομής με βάση την εντόπιση των μακροσκοπικών αλλοιώσεων στις διάφορες περιοχές του δέρματος φαίνεται να είναι και με τη χρονιότητα του νοσήματος, οπότε μπορεί να θεωρηθεί ιδιαίτερα χρηστική για τη μελέτη της σαρκοπτικής ψώρας στα μικρά μηρυκαστικά τόσο σε κλινικό όσο και σε ερευνητικό επίπεδο.β. Οι ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις της σαρκοπτικής ψώρας στα πρόβατα και τις αίγες είναι ανάλογες με αυτές που έχουν παρατηρηθεί στην κλασσική μορφή της νόσου σε όλα τα είδη θηλαστικών, με βασικό χαρακτηριστικό την κυριαρχία των εωσινοφίλων και των λεμφοκυττάρων στο φλεγμονώδες διήθημα. Επιπρόσθετα, σε μεμονωμένα περιστατικά οι ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις, παρομοιάζουν με αυτές που αφορούν την «υπερκερατωτική μορφή» της νόσου, με εξαίρεση την παρουσία εωσινοφίλων στο φλεγμονώδες διήθημα.γ. Η επιλεκτική εντόπιση των αλλοιώσεων της σαρκοπτικής ψώρας σε συγκεκριμένες ανατομικές χώρες στο δέρμα του προβάτου (κεφάλι, άκρα, όσχεο, ακροποσθία) ενδέχεται να εξαρτάται αφενός από το σχετικά αυξημένο πάχος της κερατίνης στοιβάδας, ώστε να μπορεί το παράσιτο να σκάβει στοές και να εναποθέτει τα αυγά του και αφετέρου από την ύπαρξη σχετικής υγρασίας στη συγκεκριμένη περιοχή του δέρματος, η οποία είναι ανάλογη με την εκκριτική δραστηριότητα των αποκρινών ιδρωτοποιών αδένων. δ. Η ανάπτυξη μηχανισμών κυτταρικής ανοσίας έναντι του Sarcoptes scabiei χαρακτηρίζεται από την σχεδόν αποκλειστική παρουσία των Τ-λεμφοκυττάρων (CD3+) στον ανοσοφαινότυπο των αλλοιώσεων, ενώ τα Β-λεμφοκύτταρα (CD79a+) έχουν ελάχιστη παρουσία. Όσον αφορά τους επιμέρους υποπληθυσμούς των Τ-λεμφοκυττάρων (CD3+) παρατηρείται προοδευτικά αύξηση της κυτταροβρίθειας τόσο των Τ-βοηθητικών λεμφοκυττάρων (CD4+) όσο και των Τ-κυτταροτοξικών λεμφοκυττάρων (CD8+) και τελικά καθώς οι αλλοιώσεις καθίστανται χρόνιες η αναλογία CD4: CD8 στο χόριο διαμορφώνεται σε 5:1.ε. Η ανάπτυξη χυμικής ανοσίας (ανοσοσφαιρίνη IgG) εμπλέκεται προοδευτικά στους ανοσολογικούς μηχανισμούς της σαρκοπτικής ψώρας στο πρόβατο, δηλωτικό ότι η ανοσολογική απάντηση του οργανισμού των προβάτων έναντι του Sarcoptes scabiei και των αντιγόνων του είναι μεικτή, χαρακτηριζόμενη από ταυτόχρονη ανάπτυξη μηχανισμών κυτταρικής και χυμικής ανοσίας.στ. Η ανάπτυξη εωσινοφιλίας φαίνεται να είναι η μόνη μεταβολή των αιματολογικών παραμέτρων στη σαρκοπτική ψώρα του προβάτου, ενώ οι βιοχημικές παράμετροι παραμένουν μέσα στα φυσιολογικά όρια, τουλάχιστον για τα στάδια της νόσου που οι αλλοιώσεις περιορίζονται μόνο στο κεφάλι.ζ. Παρόλο που η αίγα είναι ετερόλογος ξενιστής για τα στελέχη Sarcoptes scabiei var. οvis, αυτό δεν φαίνεται να δρα περιοριστικά ή ανασταλτικά, ώστε να εγκατασταθούν επιτυχώς τα ακάρεα και να αναπτυχθεί δραστήριος παρασιτικός πληθυσμός στο δέρμα της αίγας. Επιβεβαιώνεται ότι η διασταυρούμενη μόλυνση μεταξύ προβάτων και αιγών με Sarcoptes scabiei var. ovis είναι δυνατή, δίνοντας διαφορετικά πρότυπα κατανομής των μακροσκοπικών αλλοιώσεων, αλλά παρόμοιες ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις τόσο στην επιδερμίδα όσο και στο χόριο του δέρματος.