bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT CẮT GAN CÓ KẸP CUỐNG GAN TOÀN BỘ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO GAN TẠI BỆNH VIỆN VIỆT ĐỨC GIAI ĐOẠN 2019-2023
Authors: Bùi Văn Quyết , Nguyễn Quang Nghĩa , Trần Bảo Long
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm bệnh nhân nghiên cứu và đánh giá kết quả phẫu thuật cắt gan có kẹp cuống gan toàn bộ điều trị UTBMTBG. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thiết kế mô tả hồi cứu trên 47 bệnh nhân UTBMTBG được chỉ định phẫu thuật cắt gan có kẹp cuống gan toàn bộ tại Bệnh viện Việt Đức từ tháng 01/2019 – 12/2023. Kết quả: Tuổi trung bình là 53,3 ± 11,2 tuổi, nam giới chiếm 91,5%. Triệu chứng đau bụng phổ biến nhất (36,2%). HbsAg (+) là 87,2%, Anti HCV (+) là 21,3%. Chỉ số AFP trung bình là 384,38 ± 756,1 ng/ml. Phẫu thuật cắt gan nhỏ là chủ yếu (59,6%), cắt gan lớn (40,4%). Thời gian phẫu thuật trung bình là 277,7 ± 58,1 phút. Sau phẫu thuật, 14,9% bệnh nhân có biến chứng, tràn dịch màng phổi chiếm 6,4%, cổ trướng 4,3%, nhiễm khuẩn vết mổ 2,1% và suy gan sau mổ 2,1%. Sau 6 tháng phẫu thuật, không có bệnh nhân nào tái phát ung thư gan, không có bệnh nhân nào di căn xa. Kết luận: Phẫu thuật cắt gan có kẹp cuống Glisson toàn bộ là một phương pháp an toàn và hiệu quả trong điều trị UTBMTBG
KẾT QUẢ THANH QUYẾT TOÁN CHI PHÍ KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH BẢO HIỂM Y TẾ GIỮA BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI 108 VÀ CƠ QUAN BẢO HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HÀ NỘI, GIAI ĐOẠN 2021-2023
Authors: Nguyễn Xuân Tuyên , Nguyễn Quỳnh Anh
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả kết quả thanh quyết toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh (KCB) bảo hiểm y tế (BHYT) giữa Bệnh viện Trung ương quân đội 108 (TWQĐ 108) và cơ quan Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2023. Phương pháp nghiên cứu: hồi cứu số liệu định lượng từ báo cáo tổng hợp, biên bản thanh quyết toán KCB BHYT tại Bệnh viện TWQĐ 108 giai đoạn 2021-2023. Kết quả và khuyến nghị: Số lượt KCB BHYT năm sau cao hơn năm trước lên đến 147,7% (năm 2022 so với năm 2021); 169% (năm 2023 so với năm 2021). Tổng chi phí KCB bệnh viện thống nhất thanh quyết toán với cơ quan Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội đạt 99,7% năm 2021 và năm 2022, năm 2023 là 99,6%. Chúng tôi khuyến nghị bệnh viện cần có các nghiên cứu sâu hơn về nguyên nhân gây xuất toán, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để có thể kịp thời hạn chế các nguyên nhân gây xuất toán đó.
ĐÁNH GIÁ LÃO KHOA TOÀN DIỆN Ở NGƯỜI CAO TUỔI MẮC BỆNH TIM THIẾU MÁU CỤC BỘ TẠI BỆNH VIỆN LÃO KHOA TRUNG ƯƠNG
Authors: Đỗ Thị Ánh , Nguyễn Ngọc Tâm
Published: January 2025

Đánh giá lão khoa toàn diện là một quy trình chẩn đoán được triển khai đa chiều và liên ngành để đánh giá khả năng và suy giảm chức năng ở người bệnh cao tuổi. Mục tiêu: Mô tả kết quả đánh giá lão khoa toàn diện ở người cao tuổi mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 150 người bệnh cao tuổi mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương từ tháng 9/2023 đến tháng 3/2024. Kết quả: Nghiên cứu cho kết quả độ tuổi trung bình của đối tượng là 75,3±8,7. Đối tượng là nữ giới chiếm 52,7%. Có 67,3% đối tượng được chẩn đoán bệnh tim thiếu máu cục bộ mạn tính, phần lớn có đau ngực độ II (33,3%) và phân độ suy tim NYHA I (42,7%). Điện tim cho thấy có 34,0% đối tượng có biến đổi sóng ST và siêu âm tim cho kết quả EF trung bình là 64,3±10,5. Theo thang điểm AGGIR, có 79,3% đối tượng phụ thuộc trong hoạt động chăm sóc cơ thể và tinh thần; 61,3% đối tượng phụ thuộc trong hoạt động việc nhà và xã hội. Theo thang MNA, phần lớn đối tượng có tình trạng dinh dưỡng bình thường (49,3%). Có 53,3% đối tượng có nguy cơ cao mắc suy nhược cơ theo thang SARC-F và 40,7% đối tượng có nguy cơ ngã cao theo thang MORSE. Phần lớn đối tượng tiểu tự chủ (66,7%). Có 32.7% đối tượng có suy giảm nhận thức theo MiniCog. Kết luận: Theo thang điểm AGGIR phần lớn đối tượng phụ thuộc trong hoạt động chăm sóc cơ thể và tinh thần cũng như trong hoạt động việc nhà và xã hội
ĐÁNH GIÁ CỦA NGƯỜI BỆNH TRONG QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ VIỆT ĐỨC NĂM 2023
Authors: Cao Như Quỳnh , Lê Thị Hồng Phương , Ngô Thị Huệ , Trần Hữu Thắng
Published: January 2025

Việc đánh giá kết quả trải nghiệm của người bệnh sẽ đưa ra cho nhà quản lý những thông tin quan trọng để cải tiến chất lượng trong bệnh viện và đem đến sự hài lòng cho người bệnh. Mục tiêu: Mô tả trải nghiệm của người bệnh về khía cạnh trong quá trình điều trị và khi làm thủ tục thanh toán khi điều trị nội trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2023. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 208 người bệnh điều trị nội trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức theo bộ công cụ được xây dựng và phát triển bởi Cơ quan Nghiên cứu Sức khỏe Hoa Kỳ CAHPS có sẵn phiên bản tiếng Việt đã được chuẩn hóa. Kết quả: Tỷ lệ bệnh nhân có trải nghiệm tích cực về khía cạnh trong quá trình điều trị là 67,5%, tỷ lệ bệnh nhân có trải nghiệm tích cực về khía cạnh làm thủ tục thanh toán là 97,6%. Những khó khăn mà bệnh nhân gặp phải khi làm thủ tục xuất viện là: thời gian chờ thanh toán viện phí lâu, thời gian chờ giấy xuất viện lâu và nơi thanh toán viện phí xa hoặc khó khăn. Kết luận: Bệnh nhân có trải nghiệm tích cực chiếm tỉ lệ cao ở cả 2 khía cạnh trong quá trình điều trị và khi làm thủ tục thanh toán, tuy nhiên còn một số khó khăn khi làm thủ tục xuất viện
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ GIẢM ĐAU SAU MỔ CỦA GABAPENTIN KẾT HỢP ETORICOXIB UỐNG TRƯỚC MỔ Ở BỆNH NHÂN PHẪU THUẬT HÀM MẶT
Authors: Nguyễn Huy Đạt , Trịnh Văn Đồng
Published: January 2025

Mục tiêu: Nghiên cứu của chúng tôi nhằm so sánh hiệu quả giảm đau sau phẫu thuật, tổng lượng morphin cần dùng của phương pháp sử dụng thuốc Gabapentin kết hợp Etoricoxib uống trước phẫu thuật và phương phảm giảm đau bằng morphin thông thường. Phương pháp nghiên cứu: mô tả cắt ngang trên 60 bệnh nhân được phẫu thuật hàm mặt từ tháng 4 – 9/2024 tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, gồm 2 nhóm: nhóm I được uống Gabapentin và Etoricoxib kết hợp sử dụng Morphin PCA sau mổ Và nhóm II chỉ sử dụng Morphin PCA sau mổ. Kết quả: Điểm đau VAS sau phẫu thuật của nhóm I thấp hơn nhóm II tại thời điểm H0 H1 H4 H8 (p<0,05). Đồng thời tổng lượng Morphin tiêu thụ nhóm I giảm hơn nhiều nhóm II (p<0,05), trong 24 giờ đầu 20%, 24 giờ tiếp theo 21%, tổng trong 48h là 21%. Kết luận: Sử dụng Gapapentin và Etoricoxib uống trước mổ là phượng pháp dự phòng đau sau phẫu thuật hiệu quả và giảm tiêu thụ Morphin trên bệnh nhân phẫu thuật hàm mặt.
CẢI THIỆN CHỨC NĂNG CHI TRÊN Ở BỆNH NHÂN LIỆT NỬA NGƯỜI DO NHỒI MÁU NÃO CỦA PHƯƠNG PHÁP ĐIỆN CHÂM KẾT HỢP KỸ THUẬT GƯƠNG TRỊ LIỆU
Authors: Phạm Hồng Vân , Trần Phương Đông , Nguyễn Tiến Hưng
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả các đặc điểm chức năng chi trên bên liệt ở bệnh nhân liệt nửa người do nhồi máu não sau giai đoạn cấp và đánh giá hiệu quả cải thiện chức năng của chi trên bên liệt của phương pháp điện châm kết hợp kỹ thuật gương trị liệu. Đối tượng và phương pháp: can thiệp lâm sàng có đối chứng, so sánh trước và sau điều trị trên 70 bệnh nhân được chẩn đoán liệt nửa người sau đột quỵ nhồi máu não, chia thành 2 nhóm, 35 bệnh nhân được điều trị bằng điện châm kết hợp gương trị liệu và 35 bệnh nhân được điều trị bằng điện châm đơn thuần. Cả hai nhóm được điều trị trong liệu trình 28 ngày. Kết quả: 80% BN sau đột quỵ nhồi máu não có mức độ khéo léo bàn tay ở mức trung bình theo thang điểm HMS, 74,29% có mức độ sử dụng chi trên theo thang điểm MAL-QOM, ARAT ở mức trung bình và 72,85% BN có mức độ hoạt động cánh tay theo thang điểm FMAT ở mức trung bình. Điện châm kết hợp kỹ thuật gương trị liệu có tác dụng cải thiện chức năng chi trên tốt hơn so với nhóm chỉ được điều trị bằng điện châm đơn thuần (p<0,05). Kết luận: Sử dụng phương pháp điện châm kết hợp gương trị liệu có hiệu quả trong điều trị phục hồi chức năng của chi trên ở bệnh nhân liệt nửa người sau đột quỵ nhồi máu não.
NHẬN XÉT ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶT SONDE JJ (DOUBLE-J STENT) ĐẾN CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI BỆNH SAU TÁN SỎI THẬN QUA DA
Authors: Nguyễn Thị Thanh Hiền , Nguyễn Thị Lan Anh , Nguyễn Toàn Thắng , Nguyễn Minh Tuấn , Nguyễn Hồng Thủy , Trần Quế Sơn
Published: January 2025

Mục tiêu: Nhận xét ảnh hưởng của đặt sonde JJ đến chất lượng cuộc sống của người bệnh sau tán sỏi thận qua da. Đối tượng và phương pháp: Mô tả cắt ngang, tiến cứu tại Bệnh viện Bạch Mai từ 12/2022 - 08/2023. Nghiên cứu sử dụng bộ câu hỏi USSQ (Ureteral Stent Symptom Questionarie) của Joshi và cộng sự nhằm mô tả triệu chứng tiết niệu, đau, hiệu suất làm việc, vấn đề tình dục, sức khỏe tổng quát. Phỏng vấn người bệnh theo bộ câu hỏi USSQ vào tuần thứ 4 sau khi đặt sonde JJ. Kết quả: Tổng số 180 bệnh nhân, nam/nữ = 1,95. Tuổi  trung  bình  là 53,3 ± 11,7 tuổi (22 – 80). Thời gian nằm viện là 2,5 (1 – 5) ngày. Người bệnh phải hạn chế các hoạt động thường ngày là 6,3 (3 - 10) ngày. Triệu chứng tiểu gấp, tiểu són, tiểu buốt, tiểu máu lần lượt là 91,1%, 45%, 53,9% và 43,3%; Tình trạng đau thực thể là 82,2%. Tỷ lệ người bệnh ngừng quan hệ tình dục và cần sự hỗ trợ từ nhân viên y tế lần lượt là 48,1% và 68,3%. Kết luận: Nhiều triệu chứng sau đặt sonde JJ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Vì vậy, cần theo dõi, tư vấn và rút sonde JJ sớm cho người bệnh.
MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ THỰC HIỆN QUY TRÌNH CHĂM SÓC RĂNG MIỆNG TRÊN NGƯỜI BỆNH THỞ MÁY XÂM NHẬP CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI TRUNG TÂM HỒI SỨC TÍCH CỰC BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Authors: Dương Thị Nguyên , Đỗ Ngọc Sơn , Bùi Thị Hương Giang , Hoàng Minh Hoàn , Lê Thị Quỳnh
Published: January 2025

Mục tiêu: Đánh giá một số yếu tố liên quan đến kết quả thực hiện quy trình chăm sóc răng miệng cho người bệnh thở máy xâm nhập của điều dưỡng tại Trung tâm Hồi sức tích cực Bệnh viện Bạch Mai. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang thực hiện trên 56 điều dưỡng (ĐD) viên với 298 lần chăm sóc răng miệng (CSRM) trên người bệnh (NB) thở máy xâm nhập tại Trung tâm Hồi sức tích cực (TTHSTC) – Bệnh viện Bạch Mai (BVBM)  từ tháng 8/2023 đến tháng 6/2024. Kết quả: Tỷ lệ nữ/nam: 2/1, tuổi trung bình 31,82±6,73, 51% (32 ĐD) có độ tuổi từ 25 đến 35 tuổi. Điểm trung bình 27,28±1,99, tỷ lệ tuân thủ CSRM cho NB đạt 76,8%. Tỷ lệ tuân thủ quy trình CSRM không có sự khác biệt giữa các nhóm giới tính, nhóm tuổi, nhóm thâm niên công tác cũng như trình độ của ĐD với p > 0,05. Số lượng NB và trang thiết bị một ĐD phụ trách lần lượt trung bình là 3,72±0,925 và 16,56±5,73, tỷ lệ tuân thủ quy trình không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p > 0,05. Tuy nhiên, việc sử dụng máy hạ thân nhiệt có liên quan đến mức độ tuân thủ quy trình CSRM (p < 0,05). Tỷ lệ tuân thủ quy trình CSRM có liên quan đến trạng thái NB, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p = 0,025. Kết luận: Quy trình CSRM cho người bệnh thở máy tại trung tâm Hồi sức tích cực dễ thực hiện và dễ triển khai không phụ thuộc vào yếu tố tuổi, giới tính, trình độ và thâm niên công tác của điều dưỡng.
MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ DI CĂN NÃO ĐƯỢC PHẪU THUẬT
Authors: Phạm Văn Thái , Bùi Huy Mạnh , Nguyễn Văn Khoa
Published: January 2025

Mục tiêu: Nhận xét một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ở bệnh nhân ung thư di căn não được phẫu thuật.  Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả  trên 81 bệnh nhân được chẩn đoán xác định là ung thư di căn não và điều trị phẫu thuật tại Trung tâm phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức từ tháng 6/2021 đến 12/2022. Kết quả nghiên cứu: Người bệnh có tiền sử ung thư, chỉ số Karnofsky thấp làm tăng nguy cơ tử vong (HR>1) với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P<0,05). Ở nhóm bệnh nhân được điều trị phối hợp (hóa chất, xạ trị, điều trị đích) kết hợp với phẫu thuật u di căn não có tỷ lệ tử vong thấp hơn và thời gian sống thêm trung bình dài hơn so với nhóm BN phẫu thuật đơn thuần (36,1% so với 82,2%; 17,2 ± 1,4 tháng so với 7,5 ±1,0 tháng). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P=0,00). Ở nhóm BN được kiểm soát u nguyên phát có tỷ lệ tử vong thấp hơn và thời gian sống thêm trung bình dài hơn hắn so với nhóm BN không được kiểm soát u nguyên phát (44,1% so với 75,5%; 14,8±1,5 tháng so với 9,7±1,3). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P=0,006). Kết luận: Chỉ số toàn trạng Karnofsky, tiền sử ung thư, phương điều trị (Phẫu thuật đơn thuần hay phối hợp), tình trạng kiểm soát u nguyên phát là các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05). Bệnh nhân có chỉ số Karnofsky thấp, có tiền sử ung thư làm tăng nguy cơ tử vong. Nhóm bệnh nhân có được phẫu thuật u não di căn não kết hợp với điều trị phối hợp, kiểm soát u nguyên phát có tỷ lệ tử vong thấp hơn, thời gian sống thêm dài hơn so với nhóm phẫu thuật đơn thuần, không được kiểm soát u nguyên phát.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG TRÊN BỆNH NHÂN CÓ SỎI ỐNG MẬT CHỦ KÈM THEO SỎI TÚI MẬT
Authors: Nguyễn Thị Nghĩa , Trần Ngọc Ánh , Thái Doãn Kỳ
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, tình trạng nhiễm trùng đường mật cấp và chẩn đoán hình ảnh của sỏi mật ở bệnh nhân có sỏi ống mật chủ kèm sỏi túi mật. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả tiến hành ở bệnh nhân sỏi ống mật chủ (OMC) kèm sỏi túi mật. Kết quả: 44 bệnh nhân thoả mãn tiêu chuẩn lựa chọn đã được đưa vào nghiên cứu. Triệu chứng lâm sàng hay gặp là đau hạ sườn phải, thượng vị (90.9%), dấu hiệu Murphy (+) (50%), vàng da (43.2%). Khả năng phát hiện sỏi túi mật là 93.2% trên siêu âm và 97.7% trên MRI; siêu âm chỉ phát hiện được 45.5% sỏi OMC, trong khi đó tỷ lệ này là 95.5% khi sử dụng MRI. Kích thước trung bình của sỏi OMC trên siêu âm là 7.71 ± 3.41mm, trên MRI là 5.33 ± 1.57mm. Kích thước sỏi lấy được bằng ERCP là 5.09 ± 1.61mm. Trường hợp có 01 viên sỏi OMC chiếm 80% trên siêu âm và 76.2% trên MRI. Nhiễm trùng đường mật cấp gặp ở 42.3% trường hợp, là nhiễm trùng mức độ I chiếm 36.4% (Tokyo 2018). Kết luận: Triệu chứng lâm sàng hay gặp trên bệnh nhân có sỏi OMC kèm sỏi túi mật là đau hạ sườn phải – thượng vị, vàng da, Murphy (+). Phần lớn các trường hợp chỉ có 01 viên sỏi OMC, kích thước trung bình của sỏi là 5.09 ± 1.61mm, đặc điểm sỏi trên MRI phù hợp với sỏi khi ERCP hơn siêu âm. Tỷ lệ gây nhiễm trùng đường mật cấp là 42.3%, phần lớn gây nhiễm trùng mức độ nhẹ.
TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA TRẺ DƯỚI 5 TUỔI TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA HUYỆN QUỲNH LƯU, NGHỆ AN NĂM 2024
Authors: Trần Thị Hằng , Hồ Khắc Thuỷ , Nguyễn Trọng Hưng , Nguyễn Hoa Tuyết , Nguyễn Thị Thu Thuỷ , Đỗ Nam Khánh
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả tình trạng dinh dưỡng của trẻ dưới 5 tuổi tại Bệnh viện Đa khoa huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An năm 2024. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 321 trẻ điều trị tại khoa Nhi của Bệnh viện Đa khoa huyện Quỳnh Lưu tỉnh Nghệ An năm 2024. Kết quả: Đa số đối tượng nghiên cứu là trẻ dưới 12 tháng chiếm 43,6%, nhóm trẻ từ 12- 24 tháng chiếm 29.9%, còn lại là nhóm trẻ trên 24 tháng. Tỷ lệ nhiễm khuẩn hô hấp chung là 69,5%, nhiễm khuẩn tiêu hóa cấp là 16,8 %, 2,5% mắc cả 2 bệnh. Suy dinh dưỡng nhẹ cân chiếm tỷ lệ cao nhất ở nhóm trẻ 36 đến 47 tháng tuổi, nhóm trẻ 12-23 tháng có tỷ lệ SDD thấp còi cao nhất 38,5%. Tỷ lệ SDD các thể đều ở nhóm trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp đều cao hơn ở nhóm nhiẽm khuẩn tiêu hoá cấp. Tỷ lệ trẻ SDD nhẹ cân ở nhóm mắc nhiễm khuẩn hô hấp cấp (NKHHC) chiếm 50%, ở nhóm mắc nhiễm khuẩn tiêu hóa cấp (NKTHC) là 27,5%, còn lại là tỷ lệ mắc các bệnh khác, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p = 0,025). Tỷ lệ SDD thấp còi ở nhóm trẻ mắc NKHHC và NKTHC lần lượt là 66,7% và 15,3% tuy nhiên sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p>0,05). Tỷ lệ trẻ SDD gầy còm ở nhóm mắc NKHHC cao nhất chiếm 57,1%, ở nhóm mắc nhiễm khuẩn tiêu hóa cấp là 32,1%, còn lại là tỷ lệ mắc các bệnh khác, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p = 0,024). Kết luận: Tỷ lệ SDD của 321 trẻ trong nghiên cứu này vẫn chiếm tỷ lệ cao, cần có những giải pháp can thiệp về dinh dưỡng và y tế giúp cải thiện tình trạng sức khoẻ hiện tại và lâu dài của trẻ.
Studies of the extraction of nickel and cobalt from magnetic enrichment tailings
Authors:   Satbayev University, Mamyrbayeva K.K. , Kuandykova A.N. ,   Satbayev University, Chepushtanova T.A. ,   Satbayev University, Merkibayev Y.S. ,   Satbayev University, Brajendra M. ,   Worcester Polytechnic Institute
Published: January 2025

The problem of processing stale tailings is a global one, and the main task is the extraction of economically valuable metals. In Kazakhstan, the market for the extraction of nickel and cobalt from stale tailings is practically undeveloped. In addition, the need for nickel and cobalt increases annually due to the high demand for nickel-cobalt batteries for the manufacture of electric vehicles, special alloys and others. Pyrite concentrate containing nickel-cobalt from Sokolovsko-Sarbaisky mining and processing plant is a valuable source of extraction of a number of valuable non-ferrous metals such as iron, nickel, cobalt, etc. The purpose of the study is to study the optimal conditions for the extraction of nickel and cobalt from thermally decomposed pyrite concentrate of the Sokolovsko-Sarbaisky mining and processing plant using sulfuric acid solutions. Thermodynamic analysis of oxidation reactions of the main components of pyrite concentrate showed that thermal decomposition of higher sulfides of iron, nickel and cobalt produced a series of non-stoichiometric lower sulfides Fe0.877S, FeS, Fe2S3, Fe7S8; Ni3S2, Ni3S4 and CoS0.89, CoS, respectively. The Pourbaix diagrams of Ni-S-H2O, Co-S-H2O and Fe-S-H2O systems show that sulfuric acid leaching of cobalt and nickel from thermally decomposed pyrite concentrate is possible at pH 0 - 1.5 and E > - 0.5 V. Leaching of non-stoichiometric FeS-Fe7S8 low iron sulfides is possible at pH 0 - 4.0 and E > 0 V. Studies to determine the optimum conditions of leaching of thermally treated pyrite concentrates found that for the extraction of nickel and cobalt effective concentration of sulfuric acid is 100 g/dm3, the leaching time is 120 minutes and temperature of 100°C and the maximum recovery of metals is 86.71% and 93.01%, respectively. Increasing the acid concentration, duration and temperature leads to complete dissolution of iron. A combined method for processing stale pyrite tailings can be used to process similar raw materials.
Hydrochemical processing of fine kaolinite fraction of high-siliceous bauxite with preliminary chemical activation
Authors:   Institute of Metallurgy and Ore Beneficiation, Gladyshev S.V. , Dyussenova S.B. ,   Institute of Metallurgy and Ore Beneficiation, Bakhshyan A.I. ,   Institute of Metallurgy and Ore Beneficiation, Imangaliyeva L.M. ,   Institute of Metallurgy and Ore Beneficiation, Abikak Ye.B. ,   Institute of Metallurgy and Ore Beneficiation
Published: January 2025

For processing of low-quality bauxite, it is impossible to use the most simple and economical Bayer hydroalkali method. In spite of the fact that there are various hydrochemical methods allowing to use substandard alumina-containing raw materials the problem of technology improvement is actual. In this work we investigated the possibility of processing kaolinite fraction of bauxite by hydrochemical method, by improving it through preliminary chemical activation and use of active form of calcium oxide during leaching in high-modulus recycled aluminate solution. The developed technology allows to extract aluminum into solution with high efficiency, to regenerate recycled leaching solutions and to obtain waste sludge suitable for construction. Preliminary chemical activation of fine crystalline fraction by thermochemical treatment in sodium hydrogen carbonate solution at elevated pressure allowed to transform the initial phase composition, eliminate the kaolinite phase, which is difficult to detect by hydrochemical method. The developed method of obtaining the active form of calcium oxide by CaO quenching in Na2SO4 solution at elevated temperature and pressure made it possible to carry out hydrochemical stripping of fine crystalline fraction in one stage. The conducted studies have shown the possibility of effective processing of kaolinite fraction of gibbsite-kaolinite bauxite by hydrochemical method by leaching in high-modulus aluminate solution with addition of active form of calcium oxide, after changing the initial phase composition by the method of preliminary chemical activation in sodium hydrogen carbonate solution.
Comparative analyzing the technology of predicting reservoir properties according to seismic data based on linear and nonlinear prediction algorithms
Authors:   LLP Professional Geo Solutions Kazakhstan, Dzhangirov A.N. , Bekbaltina G.K. ,   LLP Professional Geo Solutions Kazakhstan, Umirova G.K. ,   Satbayev University, Temirkhanova R.G. ,   Satbayev University, Abdoldina F.N. ,   Satbayev University
Published: January 2025

The article deals with the results of dynamic interpretation of 3D CDPM seismic data in combination with logging data. The authors were faced with the task of comparing the results of pre-stack seismic inversion and neural learning technology in the conditions of the Arykty gas condensate field. The reason for this was the low seismic knowledge of the studied area, the fairly good predicted prospects for oil and gas content in the region, and the need to study the criteria for selecting a particular dynamic interpretation procedure. In this regard, an attempt was made to consider the structure and oil and gas content of the Arykty gas condensate field from the point of view of a comparative analysis between pre-stack inversion, which is currently actively used in the geological exploration industry within the framework of a standard interpretation graph, and neural machine learning. Justification for the relevance of the studies performed is availability of new wells and updated logging data, the ability to update and to compare the results of synchronous pre-stack inversion, and the ability to test neural learning algorithms. The conducted studies make it possible to identify criteria for the preferential use of machine learning in the conditions of the Arykty field, to take a fresh look at the features of the internal structure of the rocks that make up the productive part of the section, and to demonstrate physically the advantages of machine learning results in comparison with pre-stack seismic inversion.
Efficiency of industrial wastewater treatment using natural bentonite sorbents
Authors:   Zhetysu University named after I. Zhansugurov, Jetimov M.A. , Ybraimzhanova L.K. ,   Zhetysu University named after I. Zhansugurov, Kambarova E.A. ,   M.Kh. Dulati Taraz Regional University, Mamanova S.A. ,   Zhetysu University named after I. Zhansugurov
Published: January 2025

The article is devoted to the current problem of the industrial town Tekeli of the Zhetysu Region, the Republic of Kazakhstan, in the area of operation the Tekeli mining and processing complex, based on TMPC LLP, where widespread pollution of water resources is observed. The main pollutant of its water basin is industrial waste of the operating enterprise located on the sites of the mining and processing complex. The water of the Karatal River is under intense pressure from the toxic components of the mining industry, which is located in the zone of the densest river network. This co-arrangement contributes to the fact that substances with gaseous, liquid and solid waste inevitably enter the river network. As a result, the nature of the deterioration in surface water quality in the Zhetysu region is becoming a steady trend. Of significant interest for the development of sorption methods for the purification of industrial effluents is the use of aluminosilicates - bentonites, as the most common and cheap. However, in a natural state without activation, they often do not have a high sorption capacity, which entails an increased consumption of them. It became necessary to obtain activated sorbents with a higher sorption capacity from natural mineral raw materials of aluminosilicates. The purpose of this work is to develop an innovative technology for cleaning industrial effluents from heavy metals using a natural sorbent – bentonite. The authors in the study used bentonite as a sorbent, as the most common and cheapest sorbent in this region. However, in their natural state without activation they often do not have a high sorption capacity, which causes increased consumption. There was a need to obtain activated sorbents with a higher sorption capacity from the natural mineral raw material bentonite for development technologies of advanced treatment of industrial effluents containing heavy metals (Zn2+, Pb2+, Cu2+).
Անգլերեն «Հագուստ» բառիմաստային խմբի լեզվամշակութային վերլուծություն / Linguo-cultural Analysis of Lexico-Semantic Group ''Clothes'' in English
Authors: MUSEYAN RUZAN
Published: January 2025

This article focuses on the linguo-cultural analysis of the lexico-semantic
group "clothes" in English. Its primary aim is to examine and analyze the
semantic features of the linguistic sign "clothes," including its synonymic set
and distinguishing characteristics.
The lexico-semantic group is considered a central concept in modern
semantics and a fundamental unit within the lexical paradigm. Thw study of
this group provides an insight into cultural layers and identity markers within
British linguo-culture, highlighting how language reflects cultural norms,
values, and social identity.
Կառավարումը որպես միջգիտակարգային ուսումնասիրության հիմնախնդիր / Management as an Object of Interdisciplinary Research
Authors: LACHINYAN LILIT
Published: January 2025

Management research focuses on exploring interdisciplinary challenges,
particularly in areas such as organizational behavior, information technology,
engineering, innovative management, legal and ethical issues, financial and
economic resource management, as well as the socio-psychological aspects of
developing and promoting communication tools and marketing strategies. As
a result, management issues are examined through interdisciplinary
approaches, with theoretical and methodological foundations grounded in
fields such as management, economics, and psychology. From this
perspective, we can identify two forms of cross-disciplinary interaction: first,
the integration of knowledge systems from these disciplines, and second, the
examination of diverse perspectives from researchers addressing the same
issue.
In this article, we emphasize the importance of studying management
issues from the perspective of interdisciplinary knowledge integration and the
communication barriers that arise when different scientific disciplines bring
their own concepts and methodologies to address the process of
interdisciplinary cooperation in management and its organization.
Պատերազմի մասնակից զինծառայողների էթնիկական նույնականության տեսակի և սթրեսակայունության փոխադարձ կապը / The Relationship Between the Type of Ethnic Identity and Stress Resistance of War Participants
Authors: HOVAKIMYAN GARIK , STEPANYAN LILIT , SARGSYAN LEVON
Published: January 2025

The article presents the results of a comparative analysis of the
relationship between the type of ethnic identity and stress resistance of the
Armenian, Assyrian, and Yezidi soldiers participating in the war. The
theoretical and methodological basis of the work was the psychological
theories and concepts related to the ethnic identity and stress resistance of
the person, on the basis of which appropriate research methods and
methodologies were chosen. Correlational analyzes of the obtained results
show that in emergency situations, the servicemen participating in the war
with a high level of stress resistance are able to maintain their sense of
national identity, and on the contrary, at a low level of stress resistance, the
manifestations of national identity weaken. The results of the study support
the assumption that there is a direct correlation between positive ethnic
identity and the level of stress resistance. The strong positive association
between ethnic identity and stress resilience among combatants may be
explained by the fact that servicemen who have a strong positive ethnic
identity find support from members of the primary group, which also
contributes to the levels of stress resilience. In the conditions of war, the
support of the primary group becomes more important, because in stressful
conditions, the ethnic identity with the group is manifested as a psychological
defense mechanism.
Դարձվածային միավորների ընտրության չափանիշներն ու սկզբունքները ֆրանսերենի մասնագիտական դասընթացում / Criteria and principles for the selection of phraseological units in the professional French language course
Authors: GYURJINYAN ASHKHEN
Published: January 2025

This article examines the criteria and principles for selecting units of
the French language, considering the goals and objectives of a professional
French language course. The analysis of criteria and principles for selecting
French idiomatic units is supported by relevant typical examples.
The article addresses the issue of structural-semantic equivalence and
the mismatch between the native and target languages. When selecting
principles for choosing idiomatic expressions, difficulties encountered in the
process of studying and mastering them were considered. Special attention is
given to colloquial vocabulary, as it is the primary source of idioms.
In the course of teaching idiomatic expressions, the challenge arises not
only in mastering language units but also in understanding mental and
conceptual units. In this context, idiomatic concepts come to the forefront.
Emphasis is placed on using a conceptual approach in the analysis of idioms,
as it enables the examination of French idioms within their semanticassociative field.
It is emphasized that the system of teaching French idioms has both
communicative and analytical orientation. An attempt is made to correlate the
idiomatic minimum with grammatical, lexical, thematic-situational, and
country studies minimums.
An attempt is made to identify the substantive and logical connections
of the main criteria and principles for selecting French idioms.
Racionalidad, ciencia, sociedad y acción humana. Los límites del conocimiento y la racionalidad científica
Authors: Zetino Duarte Mario
Published: January 2025

This text analyzes the role of rationality and science in modern society and its limits on human action. Karl Marx argues that rationality, both in scientific knowledge and practice, is a key element to social change and progress, highlighting the relation between knowledge and power. Max Weber characterizes modernity in terms of rationalization which, although it fosters an optimal social action, it limits freedom and individual creativity due to bureaucratization. Weber also discriminates technical rationalization of subjective rationalization, pointing at the limits of scientific rationalization. Meanwhile, Norbert Elias considers civilization as the result of human interactions and not as a product of pure rationality. He maintains that science must point at what is possible, leaving the responsibility of decisions in the hands of the individual. He also warns against the illusion that social sciences can exempt the individual from his or her responsibility. This analysis provides a critical comprehension on how rationality and science influence social development and individual autonomy.
Realidad: Revista de Ciencias Sociales y Humanidades No. 165, 2025: 8-32.
Formulación biológica: ¿necesitamos un nuevo paradigma de razonamiento clínico en psiquiatría?
Authors: Millán-González Ricardo
Published: January 2025

Objetivo: replantear el modelo de razonamiento clínico utilizado al día de hoy durante el abordaje de los pacientes con enfermedad psiquiátrica e identificar estrategias semiológicas que puedan guiar hacia una atención integrativa.
Método: revisión bibliográfica dirigida y exposición del concepto de formulación biológica en la práctica clínica de la psiquiatría integrativa.
Resultados: se justifica la necesidad de un replanteamiento del modelo de razonamiento clínico, se define la necesidad de establecer una guía semiológica ¾formulación biológica¾ y se identifican las preguntas clave para la detección de los desbalances fisiológicos o la integración de la enfermedad física en la comprensión de la patología psiquiátrica. Algunas de estas preguntas son: (1) ¿cuál es la causa o las causas del desbalance fisiológico/sobrecarga alostática/respuesta inflamatoria en este paciente? (2) ¿Cuál es la raíz común que comparte la enfermedad física de este paciente con la sintomatología psiquiátrica? (3) En lugar de “excluir las causas médicas” de enfermedad psiquiátrica, ¿cuál es el rol y cómo se puede integrar la enfermedad física o desbalance fisiológico en la comprensión del síndrome psiquiátrico? (4) ¿Cuáles son los círculos viciosos que perpetúan la interacción entre el desbalance fisiológico/sobrecarga alostática/respuesta inflamatoria/enfermedad física y la patología psiquiátrica? (5) ¿Cómo y con cuáles mecanismos interfiere la condición física en la sintomatología psiquiátrica? (6) ¿Cómo se procede a corregir estas alteraciones, de modo que el organismo ¾y, consecuentemente, el cerebro¾ cuente  con una mayor capacidad adaptativa ante los distintos estresores?
Conclusión: en psiquiatría, los modelos tradicionales resultan insuficientes en muchos de los casos. Los abordajes integrativos, guiados por una formulación biológica, que consideren la comprensión de la interacción entre la reserva fisiológica, las condiciones físicas y la patología psiquiátrica, son capaces de detectar mecanismos fisiopatológicos que en caso de no ser considerados podrían asociarse con respuestas inadecuadas a las intervenciones clínicas, y, por lo tanto, a resistencia no farmacológica al tratamiento.
Konjenital Göğüs Duvarı Deformiteleri El Kitabı
Authors:   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Demirkaya Ahmet ,   Acıbadem Atakent Hastanesi, Göğüs Cerrahisi Bölümü, İstanbul, Türkiye, Yıldız Armanç ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Erşen Ezel ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Özçıbık Işık Gizem ,   Bolu İzzet Baysal Devlet Hastanesi, Göğüs Cerrahisi Bölümü, Bolu, Türkiye, Güler Gökberk ,   İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Kaynak Kamil ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Chikvaidze Levani ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Ağkoç Melek ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Sağlam Ömer Faruk ,   Tokat Devlet Hastanesi, Göğüs Cerrahisi Bölümü, Tokat, Türkiye, Turan Tolunay ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Khoraki Yaman ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Hajiyev Zahid ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Konjenital göğüs duvarı deformiteleri, doğuştan gelen ve bireylerin ve ailelerin sosyal yaşam kalitesini
önemli ölçüde etkileyebilen anatomik bozukluklardır. Bu el kitabı, konjenital göğüs duvarı deformiteleri,
tanı, tedavi ve yönetim süreçlerine dair bir rehber olmayı amaçlamaktadır. Cerrahi müdahalelerden
rehabilitasyon yöntemlerine kadar geniş bir yelpazede bilgi sunan bu kitap, hem sağlık profesyonelleri
hem de hastalar için değerli bir kaynak olacaktır. Amacımız, bu karmaşık durumların anlaşılmasını
kolaylaştırmak ve en iyi tedavi yaklaşımlarını belirlemek, mevcut ve gelecekteki gelişme ve bilimsel
çalışmalara yardımcı olmaktır.
Mikst Göğüs Duvarı Deformiteleri
Authors:   İstanbul Üniversitesi CerrahpaşaCerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Güler Gökberk , Demirkaya Ahmet ,   Acıbadem Atakent Hastanesi, Göğüs Cerrahisi Bölümü, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Pektus arkuatum ifadesi dalga benzeri bir deformiteyi tanımlamakta olup pektus ekskavatum
ve pektus karinatum deformitelerinin özelliklerini içeren miks bir deformitedir. Tanıda
temel standart bilgisayarlı tomografi (BT) dir. Farklı malformasyonlarla karşımıza geldiği için
tedavisinde birçok yöntem kullanılmaktadır
İfade Geçerlilik Analizi ve Kriter Bazlı İfade Analizi
Authors:   Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Deneysel Psikoloji Ana Bilim Dalı, İzmir, Türkiye, Ergönül Hürman İpek , Ziyalar Neylan ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Tanık ifadelerinin değerlendirmesinde cevaplandırılması gereken en önemli soru; ifadenin doğru olup olmadığı (ne kadar doğru olduğu) ve sorgulanan olayın doğru tarif edilip edilmediğidir.
Bu soruyu cevaplamak için öncelikle hatalı beyanların potansiyel kaynaklarını belirlemek gerekir. Bu bilgiye dayanarak ifadenin doğru olma olasılığını değerlendirmede uygun tanı prosedürü
ve teknikler uygulanabilir. “Undeutsch Hipotezi”ne göre öznel olarak gerçek yaşantıya dayalı beyanlar, aslında deneyimlenmemiş ve üretilmiş olayların olaylara ilişkin beyanlara göre,
“gerçeklik kriteri” bazında, kalitatif olarak birçok yönden farklılık gösterir. İfade Geçerlilik Analizi, verilen ifadenin kaynağında yer alan hipotezi test eden ve hipotez yaratan kapsamlı bir
prosedürdür. Kanıtlanmamış hipoteze ilişkin uygun bilgi toplama tekniklerini, bu toplanan bilgilerin analiz tekniklerini ve başlangıçtaki hipoteze ilişkin sonuca varma kılavuzunu içerir. İfade
Geçerlilik Analizinin en önemli ve en ciddi bileşeni verilen ifadenin kaynağı hakkında dikkatli bir
şekilde hipotez oluşturulmasıdır. İfade Analizinin ikinci kısmını yarı yapılandırılmış görüşme
oluşturur. Kriter Bazlı İfade Analizinin geçerlilik ve güvenilirliğine ilişkin çok sayıda bilimsel
araştırma mevcuttur. Ancak bir suçun tespitinde Kriter Bazlı İfade Analizinin tek başına değil;
tanık ifadeleri, fiziksel deliller, adli tıbbi muayene sonuçları gibi suçu aydınlatmaya yönelik tüm
yöntemlerle bir arada ele alınması gerekliliği de unutulmamalıdır.
Kadın Suçluluğunu Yeniden Düşünmek: Geleneksel Kriminolojik Paradigmanın Kısa Bir Eleştirisi
Authors:   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Çalıcı Can , Ildırım Ezgi ,   İstinye Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimler Fakültesi, Psikoloji Bölümü İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Tarih boyunca toplumsal normlara ve yasalara aykırı hareket eden kız çocuklarıyla kadınların
denetimi, erkeklerin denetiminden farklı bir seyir izlemiş ve bu denetimin doğrudan ve özellikle
kadının cinsel davranışlarıyla ilgili olduğu gözlemlenmiştir. Literatürde ve istatistiklerde sıklıkla vurgulandığı üzere şiddet içeren suçlar ezici bir çoğunlukla erkekler tarafından işlenmektedir. Kadınların şiddet içeren suçlara nispeten daha az karışmaları, kadın suçluluğu hakkında
daha az araştırma yapılmasına ve suç üzerine erkek egemen bir akademik literatür oluşmasına
neden olmuştur. Kadınlar suç araştırmalarında özne olarak yeterince temsil edilmedikleri gibi
kadınların sapma davranışı da ana akım kriminolojide oldukça cinsiyetçi bir yaklaşımla ve biyolojik indirgemecilikle ele alınmıştır. Kadın suçluluğuna dair geleneksel kriminolojik teorilerin
ana hatlarıyla ele alındığı bu kitap bölümünde söz konusu teorilerin kısa bir eleştirisi yapılmaktadır
Temaruz
Authors:   Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Cantürk Gürol , Cantürk Nergis ,   Ankara Üniversitesi, Adli Bilimler Enstitüsü, Kriminalistik Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp AD, Ankara, Türkiye, Özçelik Elif Asena ,   Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye
Published: January 2025

Temaruz, istemli olarak doğru olmayan ya da abartılı fizik ya da psikolojik semptomlar sergilemeyle karakterize, kişinin kendisini hasta olarak gösterme amacı taşıyan davranıştır. “He-kimi
yanıltıcı davranış” olarak da tanımlanmaktadır. Yalandan hastalık uydurma şeklinde tanımlayan kaynaklar da bulunmaktadır.
Aldatma insan doğasının yaygın, sık rastlanan ve her yerde görülebilen bir kompo-nentidir. İnsanlar tıbbi değerlendirmelerin haricinde de sıklıkla aldatıcı davranışlar sergilerler. Temaruz
tıbbi bir teşhis değildir ve tanımı konusunda çok az fikir birliği vardır Amerikan Psikiyatri
Birliği’nin tanımına göre; temaruz; “dış etkenler tarafından motive edilen yanlış veya aşırı derecede abartılı fiziksel veya psikolojik semptomların kasıtlı üretilmesi” dir.
Temaruzun başlıca özelliği, askere gitmeme ya da askeri bir görevi üstlenmekten kaçma, işten
kaçma, maddi tazminat alma, cezai takibattan kurtulma ya da ilaç elde etme gibi dış uyaran-lar
nedeniyle yapılmasıdır. Bu amaçlarla, istemli olarak, doğru olmayan ya da abartılı fizik ya da
psikolojik semptomlar çıkartmadır. Temaruza başvuran kişiler ya geçirdikleri bir hastalığı taklit
ederler ya da çevrelerindeki hastalardan öğrendiklerini yapmaya çalışırlar. Çok defa akıl hastalıklarının bazı belirtileri taklit edilmek istenir. Sıklıkla epilepsi nöbeti, ajitasyon, depresyon ya
da mutizm hali ve tavırları taklit edilir.
Ruhsal bozukluğu olanları tespit etmeye yönelik değerlendirmede; kişinin ileri sürdüğü şikayeti
diğer kaynaklardan elde edilen verilerle mukayese edilerek kişinin kendisini savunma mantığı
ve açıklamaları incelenmeli, ruhsal sorunun gelişimi, başlangıcı ve geçmişi değer-lendirilerek
psikiyatrik muayene yapılmalı, gerektiğinde yeniden muayene ile fizik muayene yapılarak ihtiyaç
halinde görüntüleme ve laboratuvar tetkikleri ile psikolojik testler uygulanarak gerektiğinde
yatırma ve gözlem altına alma aşamaları ile dava dosyasındaki tüm tıbbi ve adli belgeler değerlendirilmelidir.
Adli Psikiyatrik Değerlendirmelerde; Tehlikelilik Kavramına, Güvenlik Tedbiri Kararlarında Yasal Kısıtlılık ve Zorunlu Yatışlara Evrensel Bakış
Authors:   Giresun Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı, Giresun, Türkiye, Aydoğdu Halil İlhan , Saka Naile Esra ,   Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Tekirdağ, Türkiye
Published: January 2025

Şiddete eğilim açısından belirli risk faktörleri tanımlanmış ve şiddeti önleme çalışmaları da bu
risk faktörüne sahip kişilere odaklanmıştır. Kimi yazarlara göre; tehlike ve yeniden suç işleme
riskinin değerlendirilmesi, her suç sisteminin ayrılmaz bir parçasıdır, yasal bir gerekliliktir ve
adli psikiyatristlerce testler, nöro belirteçler ve hatta görüntüleme yöntemleri kullanılarak bu
değerlendirme yapılmalıdır. Zorunlu yatışın temel nedenleri arasında; bireyin kendisine veya
başkalarına yönelik “tehlikeli” davranışlar sergilemesi, şiddet içeren eylemler gerçekleştirmesi, intihar girişimleri veya yaşamını riske atacak başka davranışlar sergilemesi yer almaktadır.
Günümüzde birçok ülkede zorunlu psikiyatrik tedavinin nedenine göre farklı uygulamalar
söz konusudur. Güncel psikiyatri pratiğinde sıkça karşılaşılan bir durum olan “zorunlu tedavi/yatış”ın tartışılması gereken tıbbi, etik ve hukuki yönleri vardır. En önemli nokta; hastanın
zorla tedavi yöntemi ile kısıtlanmasını gerektiren sebeplerin tıbbi ve etik yönden açıklanabilir
olmasıdır. Ruhsal hastalığı olan kişilerin tarihsel-kültürel tutumlar nedeniyle ve olumsuz önyargılarla “toplum için tehlikeli” olarak “damgalandıkları” bir gerçektir. Tehlikelilik kavramı, zorunlu yatış kararı ve kişilerin kısıtlanması kararı hem yasal hem etik yönden üzerinden dikkatle
çalışılması gereken konulardır.
Çocuğun Cinsel İstismarı
Authors:   Kırıkkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı, Kırıkkale, Türkiye, Eke Salih Murat , Sonkaya Murat ,   Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ÇİM Adli Tıp Uzmanı, Aksaray, Türkiye, Alan Ömer ,   Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ÇİM Adli Tıp Uzmanı, Ankara, Türkiye
Published: January 2025

Çocuk istismarı türleri arasında saptanması en zor olan istismar türü çocuğun cinsel istismarıdır ve saptanmasının zorluğu yanında delillerin toplanmasında, failin yakalanmasında ve
yargılanarak cezalandırılmasında da güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Olguların bir kısmı olayın
üzerinden biyolojik kanıtların elde edilebileceği süreden daha uzun bir zaman sonra yasal mercilere intikal etmektedir. Bu nedenle cinsel istismar iddiası olan çocukların muayenesinde var
olması beklenen genital ve anal bulgulara sıklıkla rastlanılmamaktadır. Sanığın suçunu çoğu
kere inkâr etmesi de yargılamada bir zorluk olarak ortaya çıkmakta ve sanığın cezalandırılması
için hüküm tesisini güçleştirmektedir. Bunun yanı sıra çoğu olguda cinsel istismarı doğrudan
gören bir görgü şahidi de yoktur. Yargılama çoğu kez şüphelinin beyanlarının çelişkisine ve
çocuğun beyanlarına dayanmaktadır.
Ceza muhakemesinin temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkartılmasında delillerin hukuka
uygun elde edilmesi gerektiği gerçeği göz önüne alındığında delil olarak kullanılacak küçüğün
beyanlarının yönlendirici sorular sorulmadan alınmasının lüzumu aşikar hale gelmektedir. Bu
amaçla çocuklarla yapılan görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme tekniklerine sadakatle
bağlı kalınmalıdır.
Bu bölümde çocuk istismarı ve çocuk cinsel istismarının bildirimiyle başlayan yasal süreç üzerinde durulmuştur. Ayrıca mağdur çocukla görüşmede kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme
teknikleri hakkında bilgi verilmiş ve cinsel istismara uğrayan çocuğun beyanlarının gerçekte
yaşanmış olaylara ait olup olmadığının değerlendirilmesinde kullanılan İfade Geçerlilik Analizi
yöntemi sunulmuştur.
Adli Sistemde Psikolojik Testler
Authors:   Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Uygulamalı Psikoloji, Antalya, Türkiye, Bayraktar Seda
Published: January 2025

Psikolojik testlerin kullanımı Antik Yunan’a kadar uzanmaktadır. Kavram olarak test, sınama
anlamı taşıdığından yaşamın her alanında kullanılmakta olup, özellik arz eden bazı psikolojik
testlerin kullanımı ve değerlendirilmesi kendi alanında uzmanlık gerektirmektedir. Adli psikologlar, hukuk sistemi içinde danışmanlık ve karar verme konusunda psikolojik bilgi, yöntem
ve araçları kullanarak adli sistemin işleyişinde katkı sağlamaktadır. Adli sistemde kullanılan
psikolojik testler, kişilik testleri, projektif testler, zekâ testleri ve nöropsikolojik testler olmak
üzere dört grup altında toplanabilir. Bu bölümün amacı; mevcut psikolojik testlerin adli sistem
içindeki kullanımları hakkında genel bilgi vermektir.