Εκπαίδευση ασθενών για τη χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής μετά από αντικατάσταση βαλβίδας
Authors: Ελθίνι Ροκέια 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η αναποτελεσματική χορήγηση από του στόματος αντιπηκτικής αγωγής (ΑΑΣ) έχει συσχετιστεί με αρνητικά αποτελέσματα φροντίδας υγείας στους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε αντικατάσταση βαλβίδας (ΑΒ) και φαίνεται να αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα για αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σημαντικό μέρος της μετεγχειρητικής φροντίδας του ασθενούς και της οικογένειάς του αποτελεί η εκπαίδευσή τους για τον καθορισμό σχεδίου φροντίδας για το σπίτι, μετά την έξοδό τους από το νοσοκομείο.Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της συσχέτισης της εκπαίδευσης για την ορθή χορήγηση της ΑΑΣ με αποτελέσματα φροντίδας υγείας ασθενών που έχουν υποβληθεί σε ΑΒ.Υλικό και Μέθοδος: Επρόκειτο για οιονεί πειραματική μελέτη, με χειρισμό ανεξάρτητης μεταβλητής (εκπαίδευση ασθενών για τη χορήγηση ΑΑΣ την 4η, 5η, 6η ΜΤΧ ημέρα) και δημιουργία ομάδα ελέγχου. Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 200 ασθενείς, οι οποίοι εισήχθησαν με τυχαία χρονολογική σειρά, από τον Μάρτιο του 2013 μέχρι και τον Νοέμβριο του 2014, στην καρδιοχειρουργική κλινική ενός γενικού νοσοκομείου της Αττικής, μετά από ΑΒ. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ένα ειδικά σχεδιασμένο έντυπο συλλογής δημογραφικών και κλινικών χαρακτηριστικών των ασθενών, το λογιστικό EuroSCORE για την εκτίμηση του περιεγχειρητικού κινδύνου, ένα έντυπο πληροφοριών και οδηγιών για τη σωστή λήψη της ΑΑΣ και ένα ερωτηματολόγιο για έλεγχο επιπέδου γνώσεων των ασθενών σχετικά με ΑΑΣ, το οποίο δόθηκε τον 1ο, τον 3ο και τον 6ο μήνα παρακολούθησης. Για τη στατιστική επεξεργασία χρησιμοποιήθηκε το πρόγραμμα SPSS 19.0, για τη σύγκριση αναλογιών χρησιμοποιήθηκε το Pearson’s x2 test ή το Fisher’s exact test όπου ήταν απαραίτητο. Τα επίπεδα σημαντικότητας είναι αμφίπλευρα και η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο 0,05 (p-value ≤ 0.05).Αποτελέσματα: Οι ασθενείς που συμπεριελήφθησαν στη μελέτη ήταν 200 (100 στην ομάδα παρέμβασης και 100 στην ομάδα ελέγχου), η μέση ηλικία των ασθενών της ομάδας ελέγχου ήταν 65,0 έτη (SD=11,5 έτη) και της ομάδας παρέμβασης ήταν 65,4 έτη (SD=11,3 έτη). Η πλειοψηφία και των δύο ομάδων ήταν άντρες, υπέρβαροι, με πρωτοβάθμια εκπαίδευση, μηνιαίο εισόδημα 500-1000 ευρώ και κάτοικοι της Αθήνας. Οι διαιτητικές συνήθειες, το αλκοόλ, η άσκηση και το κάπνισμα δεν βρέθηκε να διαφέρουν μεταξύ των δύο ομάδων. Οι δύο ομάδες δεν διέφεραν ως προς τα δημογραφικά τους στοιχεία.Σχετικά με τα κλινικά χαρακτηριστικά, το 27,0% των ασθενών της ομάδας ελέγχου και το 23,0% της ομάδας παρέμβασης έπασχαν από χρόνιο νόσημα. Επίσης, το μέσο αθροιστικό EuroSCORE ήταν 5,67 μονάδες (SD=2,69 μονάδες) για την ομάδα ελέγχου και 5,20 μονάδες (SD=2,51 μονάδες) για την ομάδα παρέμβασης. Οι μισοί από τους ασθενείς και των δύο ομάδων υποβλήθηκαν σε αντικατάσταση αορτικής. Η πλειοψηφία των επεμβάσεων ήταν προγραμματισμένες με τα ποσοστά να είναι 84,7% για την ομάδα ελέγχου και 90,7% για την ομάδα παρέμβασης. Θεραπευτικές τιμές INR/APTT είχαν οι περισσότεροι ασθενείς κατά την έξοδό τους από τη μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ), ενώ το 42.0% και 48.0% των ασθενών της ομάδας ελέγχου και παρέμβασης αντίστοιχα, είχαν χαμηλές θεραπευτικές τιμές επιπέδων INR/APTT κατά την έξοδό τους από το νοσοκομείο. Επίσης, η μέση διάρκεια νοσηλείας στη ΜΕΘ ήταν 2,33 ημέρες (SD=1,46 ημέρες) για την ομάδα ελέγχου και 2,40 ημέρες (SD=0,98 ημέρες) για την ομάδα παρέμβασης, χωρίς ωστόσο να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Η μέση ΜΤΧ διάρκεια νοσηλείας ήταν 8,72 ημέρες (SD=3,99 ημέρες) για την ομάδα ελέγχου και 9,07 ημέρες (SD=3,02 ημέρες) για την ομάδα παρέμβασης, χωρίς να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους.Στον 3ο μήνα το ποσοστό αιμορραγικών επεισοδίων ήταν σημαντικά χαμηλότερο στην ομάδα παρέμβασης συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Στον 1ο και στον 6ο μήνα δε σημειώθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων. Επίσης, στην ομάδα ελέγχου το ποσοστό των αιμορραγικών επεισοδίων τον 6ο μήνα ήταν σημαντικά χαμηλότερο συγκριτικά με αυτό του 1ου και του 3ου. Τα επίπεδα INR διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων σε όλη τη διάρκεια παρακολούθησης. Συγκεκριμένα, τα ποσοστά θεραπευτικών επιπέδων INR ήταν υψηλότερα στην ομάδα παρέμβασης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.Το 37,0% των ασθενών της ομάδας ελέγχου έμειναν ικανοποιημένοι από τη ενημέρωση ενώ το αντίστοιχο ποσοστό της ομάδας παρέμβασης ήταν σημαντικά υψηλότερο και ίσο με 80,0%.Όσον αφορά το επίπεδο γνώσεων των ασθενών, στον 1ο μήνα τα ποσοστά σωστών απαντήσεων του ερωτηματολογίου ήταν σημαντικά υψηλότερα στην ομάδα παρέμβασης συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (p<0.050). Στον 3ο μήνα, διαφορές στα ποσοστά σωστών απαντήσεων μεταξύ των ομάδων βρέθηκαν σε λιγότερες ερωτήσεις και στον 6ο σε ακόμα λιγότερες (p<0.050). Διενεργήθηκε ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης με εξαρτημένη μεταβλητή τη μεταβολή στη βαθμολογία γνώσης, δεν βρέθηκε καμία επιρροή στη μεταβολή της γνώση από τους δημογραφικούς και κλινικούς παράγοντες.Συμπεράσματα: Η συσχέτιση της μετεγχειρητικής εκπαίδευσης των ασθενών με θετικά αποτελέσματα φροντίδας υγείας μέσω της χρησιμοποίησης μιας ασφαλούς και αποτελεσματικής μεθόδου καταδεικνύει τη σημαντικότητα του ιατρονοσηλευτικού έργου και τη συνεισφορά της επιστημονικής άσκησης της νοσηλευτικής στην προαγωγή της υγείας του ασθενούς.Η παραπάνω συσχέτιση συμβάλει στη λήψη αποφάσεων για την πρόβλεψη, αλλά και τη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών ελαχιστοποίησης των αρνητικών αποτελεσμάτων, συμβάλλοντας στην αύξηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.Λέξεις ευρετηρίου: εκπαίδευση ασθενών , αντικατάσταση βαλβίδας, από του στόματος αντιπηκτική αγωγή, ερωτηματολόγιο γνώσης αντιπηκτικής αγωγής, αιμορραγικά και θρομβοεμβολικά επεισόδια, έλεγχος αντιπηκτικής αγωγής