Μελέτη του ρυθμού μεταβολής της αρτηριακής πίεσης σε υποομάδες ασθενών με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
Authors: Ζής Παναγιώτης 
Published: September 2021

ΕισαγωγήΤα τελευταία χρόνια, η 24ωρη αυτοματοποιημένη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως ένα σημαντικό εργαλείο για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και τον καθορισμό της θεραπευτικής προσέγγισης των ασθενών. Η ταχύτητα μεταβολής της ΑΠ είναι ένας νέος σχετικά δείκτης που υπολογίζεται από τις μετρήσεις της 24ωρης καταγραφής και αποτυπώνει την ταχύτητα των διακυμάνσεων της ΑΠ. Ο δείκτης αυτός, που πιθανώς σχετίζεται με βλάβες σε όργανα – στόχους και συνδέεται με την πρόγνωση των ασθενών, έχει σχετιστεί με το πάχος του έσω-μέσου χιτώνα της κοινής καρωτίδας αρτηρίας, το μέγεθος της αριστερής κοιλίας, τη νεφρική λειτουργία και και την αθηροσκλήρυνση των στεφανιαίων αγγείων.Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι να μελετηθεί η παθοφυσιολογία της ταχύτητας μεταβολής της ΑΠ στις υποομάδες ασθενών με οξύ αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) και να μελετηθεί η προγνωστική αξία της ταχύτητας μεταβολής της ΑΠ ως προς την έκβαση των ασθενών στο 1 έτος μετά το επεισόδιο. ΜεθοδολογίαΜεταξύ Ιουλίου 2007 και Αυγούστου 2010, 241 ασθενείς με πρωτοεμφανιζόμενο ΑΕΕ εισήχθησαν και νοσηλεύτηκαν στο τμήμα ΑΕΕ της Α΄Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο εντός 24 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων τους. Σε 109 ασθενείς, που πληρούσαν τα κριτήρια εισόδου, πραγματοποιήθηκε 24ωρη αυτοματοποιημένη καταγραφή της ΑΠ. Η ταχύτητα μεταβολής της ΑΠ υπολογίστηκε ως η μέση τιμή των απόλυτων λόγων των διαφορών μεταξύ συνεχόμενων μετρήσεων ΑΠ και των λεπτών μεταξύ τους.Οι ασθενείς επανεξετάστηκαν στο τμήμα Εξωτερικών Ιατρείων, 1 χρόνο μετά το ΑΕΕ. Βάσει της βαθμολογίας τους στην τροποποιημένη κλίμακα κατά Rankin (mRS) χωρίστηκαν σε 2 ομάδες: ασθενείς με καλή έκβαση (n=73, mRS score 0 – 2) και ασθενείς με κακή έκβαση (n=36, mRS score 3 – 6). ΑποτελέσματαΟ πληθυσμός της μελέτης αποτελούταν από 94 (86,2%) ασθενείς με ισχαιμικό ΑΕΕ και 15 (13,8%) με ενδοεγκεφαλική αιμορραγία. Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές σε ό,τι αφορά τους δημογραφικούς παράγοντες και τους παράγοντες κινδύνου μεταξύ των δύο ομάδων. Κατά την πρωινή περίοδο η ταχύτητα μεταβολής της συστολικής ΑΠ (ΣΑΠ) ήταν υψηλότερη στους ασθενής με ενδοεγκεφαλική αιμορραγία (0.774mmHg/min; 95% CI 0.592-0.682) σε σχέση με τους ασθενείς με ισχαιμικό ΑΕΕ (0.615mmHg/min; 95% CI 0.468-0.538), σε βαθμό στατιστικά σημαντικό. Οι δύο ομάδες δε διέφεραν σε βαθμό στατιστικά σημαντικό σε ό,τι αφορά την ταχύτητα μεταβολής της διαστολικής ΑΠ (ΔΑΠ).Η ομάδα των ασθενών με ισχαιμικό ΑΕΕ χωρίστηκε περαιτέρω σε τρεις υποομάδες: ασθενείς με αθηροθρομβωτικό ΑΕΕ (n=16, 17.0%), ασθενείς με κενοχωριώδες ΑΕΕ (n=52, 55,3%) και ασθενείς με ΑΕΕ αδιευκρίνιστης αιτιολογίας (n=26, 27.7%). Δυσλιπιδαιμία παρατηρείται συχνότερα σε ασθενείς με αθηροθρομβωτικό ΑΕΕ σε σχέση με ασθενείς με κενοχωριώδες ή αδιευκρίνιστης αιτιολογίας ΑΕΕ, σε βαθμό στατιστικά σημαντικό. Δεν παρατηρήθηκαν άλλες στατιστικά σημαντικές διαφορές σε ό,τι αφορά δημογραφικούς παράγοντες και παράγοντες κινδύνου μεταξύ των δύο ομάδων. Συνολικά στο 24ωρο, η ταχύτητα μεταβολής της ΣΑΠ ήταν υψηλότερη στους ασθενής με αθηροθρομβωτικό ΑΕΕ (0.692mmHg/min; 95% CI 0.627-0.757) σε σχέση με τους ασθενείς με κενοχωριώδεςΑΕΕ (0.609mmHg/min; 95% CI 0.579-0.640) ή ΑΕΕ αδιευκρίνιστης αιτιολογίας (0.586mmHg/min; 95% CI 0.522-0.649), σε βαθμό στατιστικά σημαντικό. Οι δύο ομάδες δε διέφεραν σε βαθμό στατιστικά σημαντικό σε ό,τι αφορά την ταχύτητα μεταβολής της ΔΑΠ.Ένα έτος μετά το ΑΕΕ, 73 ασθενείς είχαν καλή έκβαση. Οι ασθενείς με κακή έκβαση (n=36) παρουσίαζαν υψηλότερες βαθμολογίες στην κλίμακα NIHSS κατά την εισαγωγή, υπέφεραν κυρίως από ενδοεγκεφαλική αιμορραγία και είχαν περισσότερο συχνά ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη. Ακόμη, οι ασθενείς αυτοί παρουσίαζαν μεγαλύτερη καρδιακή συχνότητα, μεγαλύτερη μεταβλητότητα ΣΑΠ και μεγαλύτερη ταχύτητα μεταβολής ΣΑΠ στις περισσότερες περιόδους της αυτοματοποιημένης 24ωρης καταγραφής ΑΠ. Οι παρακάτω ανεξάρτητες μεταβλητές εισήχθησαν σε ένα μοντέλο λογιστικής παλινδρόμησης με εξαρτημένη μεταβλητή την κακή έκβαση: σακχαρώδης διαβήτης, αιμορραγικό ΑΕΕ, 24ωρη καρδιακή συχνότητα, 24ωρη μεταβλητότητα ΣΑΠ, 24ωρη ταχύτητα μεταβολής ΣΑΠ και βαθμολογία ΝΙΗSS κατά την είσοδο στο νοσοκομείο. Το ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη αυξάνει κατά 2.77 φορές την πιθανότητα κακής έκβασης (95% διαστήματα εμπιστοσύνης 1.04 – 7.37), στο αιμορραγικό ΑΕΕ αυξάνεται κατά 3.67 φορές η πιθανότητα κακής έκβασης (95% διαστήματα εμπιστοσύνης 1.01 – 13.38), κάθε επιπλέον βαθμός στην κλίμακα NIHSS κατά την εισαγωγή αυξάνει κατά 1.15 φορές τη πιθανότητα κακής έκβασης (95% διαστήματα εμπιστοσύνης 1.01 – 1.31) και κάθε αύξηση κατά 0.1mmHg/min στον 24ωρη ταχύτητα μεταβολής ΣΑΠ αυξάνει κατά 1.96 φορές την πιθανότητα κακής έκβασης (95% διαστήματα εμπιστοσύνης 1.16 – 3.32). ΣυμπεράσματαΗ ταχύτητα μεταβολής της ΑΠ παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ υποομάδων ασθενών με ΑΕΕ στην οξεία φάση του επεισοδίου και συνδέεται με την έκβαση στο 1 έτος. Η μείωση της ταχύτητας μεταβολής της ΑΠ, στην οξεία φάση, πιθανώς να προσφέρει καλύτερη έκβαση σε ασθενείς με ΑΕΕ.