Στάσεις και πεποιθήσεις σχετικά με την μαστογραφία γυναικών μέσης ηλικίας και ιατρών στην Κρήτη
Authors: Τριγώνη Μαρία 
Published: January 2014

Διεθνώς ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες και θεωρείται η συχνότερη αιτία θανάτου. Παρόλο που η χρήση της μαστογραφία φαίνεται να είναι αποτελεσματική στην μείωση της θνησιμότητας, και αρκετή συζήτηση γίνεται στην βιβλιογραφία για την σημασία προγραμμάτων ομαδικού προσυμπτωματικού ελέγχου στην Ελλάδα σημειώνεται απουσία ενός εθνικού προγράμματος ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού για τις γυναίκες, παρά μόνο μεμονωμένες τοπικές δραστηριότητες και όπου αυτό ακολουθείται είναι μικρής έκτασης και πληθυσμού. Ιδιαίτερα στην ΠΦΥ ο βαθμός συμμετοχής των γυναικών σε τέτοιου είδους προγράμματα μοιάζει να είναι μικρός και δεν υπάρχουν στατιστικά δεδομένα που να αναδεικνύουν το ποσοστό των γυναικών που υποβάλλονται σε περιοδικό μαστογραφικό έλεγχο. Αν και γίνονται προσπάθειες να βελτιωθούν οι γνώσεις και οι δεξιότητες των επαγγελματιών υγείας και να σχεδιαστούν και εφαρμοστούν προγράμματα πρόληψης καρκίνου μαστού στην ΠΦΥ, η ελληνική πραγματικότητα απέχει αρκετά από τη συστηματική εφαρμογή κατευθυντήριων οδηγιών για την πρώιμη διάγνωση του καρκίνου μαστού. Στην Κρήτη δεν έχουν μέχρι σήμερα διερευνηθεί οι παράγοντες που επηρεάζουν την χρήση της μαστογραφίας. Ο σκοπός της μελέτης μας ήταν: Η διερεύνηση στάσεων και απόψεων ιατρών και γυναικών μέσης ηλικίας στην Κρήτη για την μαστογραφία. Η καταγραφή και αποτύπωση προτεραιοτήτων γυναικών προκειμένου να χρησιμοποιήσουν ή μη την μαστογραφία καθώς και τις πηγές ενημέρωσής τους. Η διερεύνηση πρακτικών των ιατρών για την εφαρμογή κατευθυντήριων οδηγιών και ο ρόλος τους στην απόφαση της γυναίκας. Τέλος η αποτύπωση παραγόντων που επηρεάζουν την χρήση της και εμποδίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή πρακτικών πρόληψης για τον καρκίνο του μαστού και εξέτασε τις δυσκολίες που συναντούν οι γυναίκες μέσης ηλικίας από αγροτικές κυρίως περιοχές της Κρήτης για την διενέργειά της. Στόχοι της μελέτης ήταν: 1. Να εξεταστούν οι στάσεις, οι πεποιθήσεις, οι γνώσεις γυναικών μέσης ηλικίας στην Κρήτη για την χρήση και την αξία της μαστογραφίας. 2. Να διερευνηθεί σε ποιο βαθμό οι διαφορετικοί κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν τις γνώσεις, τις στάσεις και τις πρακτικές των γυναικών αυτών στη χρήση της μαστογραφίας. 3. Να καταγραφούν οι λόγοι που προβάλλονται συχνότερα από τις γυναίκες για την άρνηση διενέργειας της μαστογραφίας και μπορεί να επηρεάζουν τις απόψεις τους. 4. Να διατυπωθούν οι λόγοι που θεωρούν οι επαγγελματίες υγείας ως υπεύθυνους για την άρνηση διενέργειας της μαστογραφίας και σε ποιο βαθμό αυτοί μπορούν να επηρεάσουν. 11 5. Να εξεταστεί σε ποιο βαθμό οι ιατροί ακολουθούν τις οδηγίες για την χρήση της μαστογραφίας και ποιες πρακτικές ακολουθούν για να επηρεάσουν τις γυναίκες. 6. Να διερευνηθεί σε ποιο βαθμό ενημερώνουν οι ιατροί τις γυναίκες για τα οφέλη και τους κινδύνους από τη χρήση ή μη της μαστογραφίας. Μέθοδος: Διενεργήθηκαν συνεντεύξεις με δύο ημιδομημένα ερωτηματολόγια (ιατρών και γυναικών). Επίσης χρησιμοποιήθηκε ένα αμερικάνικης προέλευσης ερωτηματολόγιο με το όνομα “Cancer control practices in Western New York” το οποίο επιλέχτηκε και μετά την μετάφρασή του και την πολιτισμική προσαρμογή του εφαρμόστηκε για την καταγραφή των γνώσεων των ιατρών. Τόπος διεξαγωγής έρευνας: Η μελέτη διεξήχθη και στα 14 Κέντρα Υγείας (Κ.Υ) της Κρήτης και τα τακτικά ιατρεία του ΠΑΓΝΗ. Πληθυσμός μελέτης: Στα Κέντρα Υγείας: Α. Συνεντεύξεις Την περίοδο Μαρτίου - Ιουνίου 2004 · Τριάντα γυναίκες, ηλικίας 45-65 ετών, μόνιμοι κάτοικοι της περιοχής ευθύνης του Κ.Υ, είχαν προγραμματισμένο ραντεβού με Γεν. ιατρό ή παθολόγο του Κ.Υ. · Είκοσι οχτώ ιατροί γενικής ιατρικής (Γ.Ι) και παθολογίας, τυχαία επιλεγμένοι από τα πρωινά τακτικά ιατρεία, οι οποίοι υπηρετούσαν μόνιμα στα Κ.Υ. την περίοδο της μελέτης. Β. Ερωτηματολόγιο · Όλοι οι ιατροί (ν=151), (γενικής ιατρικής ν=91 και παθολογίας ν=15) των 14 Κ. Υ. της Κρήτης που εργάζονταν μόνιμα από την 1η Οκτωβρίου ως τέλος Νοεμβρίου 2004. Επίσης συμμετείχαν 45 ιατροί υπόχρεοι υπηρεσίας υπαίθρου, οι οποίοι εργάζονταν σε περιφερειακά ιατρεία των Κ.Υ μετά από τυχαία επιλογή. Στο ΠΑΓΝΗ: Α. Συνεντεύξεις Την περίοδο από 8 Απριλίου 2005 ως 28 Ιουνίου 2005 · Τριάντα γυναίκες μέσης ηλικίας 45-65 ετών, μόνιμοι κάτοικοι της πόλης του Ηρακλείου με τακτικό ραντεβού στα ιατρεία ΠΑΓΝΗ, κλήθηκαν να συμμετάσχουν επιλεγμένες από τυχαία από την λίστα των ραντεβού. · Δεκαέξι ιατροί, μόνιμοι σε κλινικές του ΠΑΓΝΗ, μετά από τυχαία επιλογή, μέσα από λίστα ονομάτων από τις αντίστοιχες κλινικές. Β. Ερωτηματολόγιο · 8 ιατροί για το pilot test · Όλοι οι ειδικ. Γεν. Ιατρικής (19) για το test re-test Αποτελέσματα α. Στάσεις και πρακτικές ιατρών και γυναικών Σύμφωνα με τα αποτελέσματα στα ΚΥ, από τις 30 γυναίκες οι 15 δεν είχαν 12 χρησιμοποιήσει ποτέ την μαστογραφία και ελάχιστες από αυτές αποφάσιζαν την πραγματοποίησή της μετά από επαρκή πληροφόρηση από τον ιατρό τους...