Advancing the understanding of ruminal acidosis
Authors: Βουλγαράκης Νικόλαος 
Published: July 2024

H διατριβή εξετάζει την Υποκλινική Δυσπεπτική Οξέωση [Subacute Ruminal Acidosis (SARA)] των μηρυκαστικών. Η SARA επηρεάζει σημαντικά την υγεία, την ευζωία και τις αποδόσεις των ζώων και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην εντατική κτηνοτροφία, προκαλώντας επιπλοκές όπως αποστήματα στο ήπαρ, μείωση της λιποπεριεκτικότητας του γάλακτος, μείωση της γαλακτοπαραγωγής και πρόωρη αξιοποίηση των ζώων. Η διατριβή περιλαμβάνει τρία κεφάλαια: μία βιβλιογραφική ανασκόπηση και δύο ερευνητικές μελέτες. Η βιβλιογραφική ανασκόπηση εστιάζει στον ορισμό, τους τύπους, την επιδημιολογία, τις οικονομικές επιπτώσεις, τις συνέπειες για την ευζωία, τη διάγνωση, την πρόληψη και τη θεραπεία της δυσπεπτικής οξέωσης. Η πρώτη ερευνητική μελέτη εξετάζει τη χρήση της ψηφιακής χρωματομετρίας του βλεννογόνου της μεγάλης κοιλίας, ως ένα νέο διαγνωστικό εργαλείο για τη διάγνωση της SARA. Η μελέτη αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της ψηφιακής χρωματομετρίας της μεγάλης κοιλίας σε παχυνόμενα βοοειδή. Για ένα χρόνο, 75 βοοειδή ηλικίας 8-10 μηνών από πέντε εκτροφές παρακολουθούνταν περιοδικά με μετρήσεις του pH της μεγάλης κοιλίας. Κατά τη σφαγή των ζώων, δείγματα του τοιχώματος της μεγάλης κοιλίας ελήφθησαν για ιστολογικές και χρωματομετρικές εξετάσεις. Η έρευνα διαπίστωσε ότι η SARA προκαλούσε σκούρο χρωματισμό στο επιθήλιο της μεγάλης κοιλίας. Ο σκούρος χρωματισμός αφορούσε το κερατινοποιημένο στρώμα του επιθηλίου και αποδόθηκε στην επίδραση του όξινου pH στην επιφάνεια του επιθηλίου. Επιπλέον, παρατηρήθηκε αύξηση στο πάχος των στρωμάτων του επιθηλίου της κοιλίας, ιδιαίτερα του μη κερατινοποιημένου και του συνολικού επιθηλίου, σε ζώα με ιστορικό SARA. Είναι πιθανό ότι το χαμηλότερο pH της μεγάλης κοιλίας να αυξάνει τον ρυθμό αντικατάστασης του κερατινοποιημένου επιθηλίου, με αποτέλεσμα το μη κερατινοποιημένο επιθήλιο να πολλαπλασιάζεται για να αντισταθμίσει τη συχνότερη ανάγκη παραγωγής κερατινοποιημένων στρωμάτων. Συμπερασματικά, η ψηφιακή χρωματομετρία του βλεννογόνου της μεγάλης κοιλίας φαίνεται να είναι μια αξιόπιστη μέθοδος για τη διαχείριση της SARA σε εκτροφές βοοειδών, μέσω εκτίμησης της εικόνας των ζώων στο σφαγείο. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της μεθόδου στην ανίχνευση της SARA στα ζώντα ζώα. Η δεύτερη ερευνητική μελέτη αφορά τη διερεύνηση της SARA σε εκτροφές γαλακτοπαραγωγικών προβάτων στη χώρα μας. Αυτή η μελέτη διερευνά τη συχνότητα της SARA στις εκτροφές αυτές και εξετάζει τη χρήση της ψηφιακής χρωματομετρίας του βλεννογόνου της μεγάλης κοιλίας ως εργαλείο διαχείρισης της SARA. Σαράντα δύο εκτροφές γαλακτοπαραγωγικών προβάτων συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα όπου παρακολουθούνταν τακτικά το pH της μεγάλης κοιλίας των ζώων, η γαλακτοπαραγωγή και η σύνθεση του παραγόμενου γάλακτος για το σύνολο της αρμεκτικής περιόδου, διάρκειας περίπου 9 μηνών. Επίσης, λήφθηκε βλεννογόνος της μεγάλης κοιλίας από 280 προβατίνες των παραπάνω εκτροφών, οι οποίες αντικαταστάθηκαν λόγω ηλικίας και αξιοποιήθηκαν στο σφαγείο. Στα δείγματα μεγάλης κοιλίας εφαρμόστηκε ψηφιακή χρωματομετρία και επιπλέον έγιναν ιστολογικές εξετάσεις. Περιπτώσεις SARA εντοπίστηκαν σε 19 εκτροφές (45%, n=42). Οι εκτροφές με SARA είχαν χαμηλότερα επίπεδα λιποπεριεκτικότητας γάλακτος, αν και η γαλακτοπαραγωγή ήταν υψηλότερη σε αυτές τις εκτροφές, ενώ τα επίπεδα πρωτεΐνης στο γάλα δεν διέφεραν βάσει της συχνότητας SARA. Στις σφαζόμενες προβατίνες, το χρώμα του βλεννογόνου της μεγάλης κοιλίας επηρεάζονταν σημαντικά από τη συχνότητα SARA στις εκτροφές προέλευσης. Επιπλέον, οι προβατίνες από εκτροφές με υψηλότερο ποσοστό SARA παρουσίαzαν αύξηση στο πάχος των στρωμάτων του επιθηλίου της μεγάλης κοιλίας, ιδιαίτερα του μη κερατινοποιημένου και του συνολικού επιθηλίου. Συμπερασματικά, η SARA είναι μια συχνή κατάσταση στην ελληνική γαλακτοπαραγωγική προβατοτροφία και προκαλεί μείωση της λιποπεριεκτικότητας του γάλακτος. Ακόμη, προτείνεται ότι η ψηφιακή χρωματομετρία του επιθηλίου της μεγάλης κοιλίας σε ηλικιωμένες προβατίνες που αντικαθίστανται μπορεί να αξιοποιηθεί στη διαχείριση της SARA στις εκτροφές γαλακτοπαραγωγικών προβάτων.