Επίδραση του ισοζυγίου ψευδαργύρου στην εξέλιξη της πειραματικά επαγώμενης ηπατικής ίνωσης
Authors: Σταμούλης Ιωάννης 
Published: January 2014

Η κίρρωση αποτελεί μια σημαντική νοσηρή κατάσταση που συνήθως οφείλεται στην αυξημένη κατανάλωση αλκοόλης και στην χρόνια ιογενή ηπατίτιδα. Στην εμφάνιση της εμπλέκονται διάφοροι μηχανισμοί, όπως: η απόπτωση, το οξειδωτικό stress, η φλεγμονή, η ίνωση και η αναγέννηση, πλήθος χημειοκινών (TNF, IL-6, INF-γ), αντιγραφικών παραγόντων (NFκB, STAT3, AP-1) και αυξητικών παραγόντων (TGF-β1, PDGF, CTGF, HGF,EGF, TGF-α), καθώς και διάφορα ηπατικά και εξωηπατικά κύτταρα (HSC, Kupffer, stem-progenitor cells). Νεώτερα δεδομένα στηρίζουν την άποψη ότι η ηπατική ίνωση είναι αναστρέψιμη υπό ορισμένες συνθήκες. Το όριο στο οποίο μπορεί να υποστραφεί δεν είναι γνωστό έχει όμως σχέση με την ποσότητα και τον τύπο του κολλαγόνου που επικρατεί στη θεμέλια ουσία και την χρονιότητα της ίνωσης (λόγω αυξημένης διασύνδεσης μεταξύ των πρωτεϊνών). O τύπος Ι κολλαγόνου αντιστέκεται στην αποδόμησή του από τις MMPs. Θεραπευτικά λοιπόν είναι σημαντική η προφύλαξη και η πρώιμη χορήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων ανάλογα με το αίτιο της ηπατοκυτταρικής βλάβης (π.χ. αντιιϊκά). Δεδομένου όμως του πλήθους των παραγόντων που βλάπτουν το ήπαρ και είναι πιθανά αίτια ηπατικής κίρρωσης, το ερευνητικό ενδιαφέρον κατευθύνεται προς τους μηχανισμούς που μεσολαβούν στην ανάπτυξή της, οι οποίοι μοίαζουν να αναπαραγάγονται αρκετά σταθερά. Για την μελέτη των μηχανισμών της ηπατοτοξικότητας υπάρχουν αρκετά γνωστά πειραματικά μοντέλα οξείας και χρόνιας ηπατικής βλάβης. Το μοντέλο της ΤΑΑ στους επίμυς είναι ένα γνωστό μοντέλο ηπατικής ίνωσης με αρκετά πλεονεκτήματα, που αναπαραγάγει σε σημαντικό βαθμό τα χαρακτηριστικά της κίρρωσης από ιογενή ηπατίτιδα στον άνθρωπο. Ο Zn είναι ένα από τα κυριότερα ιχνοστοιχεία με σημαντικές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμωνώδεις και αντιαποπτωτικές ιδιότητες. Επηρεάζει την ανάπτυξη και συμμετέχει σε διαδικασίες όπως η γήρανση και η καρκινογένεση. Το ήπαρ είναι σημαντικό για την ομοιοστασία του, ενώ ο Zn είναι απαραίτητος για την καλή ηπατική λειτουργία. Τα επίπεδα του μειώνονται σε οξείες και χρόνιες ηπατικές νόσους, ενώ η έλλειψή του έχει συσχετισθεί με την παθογένεια κάποιων ηπατικών νόσων. Η χορήγησή του προσέφερε προστασία σε πειραμaτικά μοντέλα οξείας και χρόνιας ηπατικής βλάβης, αλλά αυτές οι δράσεις του Zn δεν έχουν πλήρως διαλευκανθεί. Πιστεύεται ότι ο Zn θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν ένα απλό και κοινό προφυλακτικό μέσο ενάντια στην ηπατοκυτταρική βλάβη από διάφορα αίτια, αν και οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί στους οποίους παρεμβαίνει και αφορούν στην αλληλεπίδραση του με το ήπαρ χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Στην δική μας πειραματική μελέτη επιτύχαμε μέσω της χορήγησης διαφορετικών επιπέδων Zn στην δίαιτα να δημιουργήσουμε επίμυς με τρία διαφορετικά επίπεδα Zn (χαμηλά, κανονικά, αυξημένα). Στους επίμυς αυτούς η χορήγηση ΤΑΑ προκάλεσε προοδευτικά την ανάπτυξη ηπατικής ίνωσης, η οποία ήταν σημαντικά μικρότερη και εμφανίσθηκε αργότερα, όσο αύξανε η πρόσληψη του Zn με την δίαιτα. Η χορήγηση επομένως Zn κατά την ανάπτυξη της κίρρωσης έχει προφυλακτική δράση και θα μπορούσε ο Zn να χορηγείται, προφυλακτικά, σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο για την ανάπτυξη κίρρωσης, όπως για παράδειγμα σε ασθενείς με ιογενή ηπατίτιδα. Η προστασία που ασκεί ο Zn στην ανάπτυξη της ίνωσης ίσως να σχετίζεται με την επίδραση του στην ομοιοστασία του Cu.