Το παιδί στην ελληνική πόλη της παγκοσμιοποίησης
Authors: Μανιού Μαγδαληνή 
Published: January 2014

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι να διερευνήσει πτυχές της ζωής των παιδιών που ζουν και αναπτύσσονται μέσα στο νέο τύπου κόσμο που διαμορφώνεται υπό την επίδραση της παγκοσμιοποίησης. Πιο συγκεκριμένα, αποβλέπει στον εντοπισμό, την κωδικοποίηση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων της παγκοσμιοποίησης στα παιδιά της σύγχρονης ελληνικής πόλης. Ιδιαίτερα εστιάζει το ενδιαφέρον της στο πώς διαμορφώνεται η σχέση των παιδιών με την πόλη που κατοικούν, υπό το πρίσμα των νέων συνθηκών. Η ιδιαιτερότητα του θέματος της διατριβής έχει να κάνει με το ότι και οι τρείς βασικοί εννοιολογικοί άξονες της (παγκοσμιοποίηση - πόλη - παιδί) αποτελούν στοιχεία μιας πραγματικότητας υπό εξέλιξη. Δεν έχουν μια παγιωμένη φυσιογνωμία, αφού η παγκοσμιοποίηση βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης, χωρίς οριστικά και τετελεσμένα χαρακτηριστικά. Το μεθοδολογικό εργαλείο που επιλέχθηκε είναι η έρευνα με χρήσηερωτηματολογίου. Ο πληθυσμός αφορά σε παιδιά προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας, 12 έως 15 χρονών καθώς στην ηλικία αυτή ξεκινάει (ή θα έπρεπε να ξεκινάει) για τα παιδιά η πιο προσωπική γνωριμία, σχετικά αυτονομημένη από τους ενήλικες, με το χώρο που τα περιβάλλει. Συνελέγησαν συνολικά 937 ερωτηματολόγια. Τα 686 προέρχονται από 11 σχολεία του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος της πρωτεύουσας και 251 από 4 σχολεία της επαρχίας. Από τη συστηματική παρακολούθηση της διεθνούς βιβλιογραφίας προκύπτει ότι η διατριβή είναι η πρώτη εργασία που μελετά με πρωτογενή έρευνα την επίδραση της παγκοσμιοποίησης στο παιδί μέσω των αλλαγών που αυτή επιφέρει στις σύγχρονες πόλεις και στο δημόσιο χώρο. Επιπρόσθετα, δίνει νέα στοιχεία για τον χαρακτήρα της παγκοσμιοποίησης στην Ελλάδα και τις αλλαγές στη πόλη. Η κοινωνική έρευνα έδωσε τη δυνατότητα να διερευνηθεί και αποκαλυφθεί η σχέση μεταξύ τάσεων που εκ του μακρόθεν φαίνονται αντίρροπες και αντιφατικές, όπως η ομογενοποίηση συμπεριφορών, επιθυμιών και αντιλήψεων σε σχέση με το βαθύτερο διαχωρισμό, την τοξικότητα στη φύση της παγκοσμιοποίησης. Η έρευνα δίνει πλήθος στοιχείων για την ταυτόχρονη παρουσία των δύο διαδικασιών και την αλληλεπίδρασή του. Αποδείχθηκε η επίδραση πέντε κρίσιμων παραγόντων που επηρεάζουν σημαντικά το βαθμό προώθησης των προτύπων της παγκοσμιοποίησης: η τοπικότητα, η ταξικότητα, το φύλο, η ηλικία και τα πολιτιστικά πρότυπα. Προέκυψαν επίσης από την έρευνα ευρήματα όπως: Η επικράτηση του άκρατου ατομισμού και ανταγωνισμού (πλευρά της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας και πολιτικής) διαλύει τη ξεγνοιασιά της παιδικής ηλικίας, ωθεί τα παιδιά σε ένα ατέλειωτο και ψυχοφθόρο «κυνήγι προσόντων». Ο φόβος, ως χαρακτηριστικό της κοινωνίας που σφυρηλατείται στο αμόνι της παγκοσμιοποίησης έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματικό έδαφος για την εκμετάλλευση των οικογενειών και την κερδοφορία των επιχειρήσεων και συμβάλλει στην απελπιστική συρρίκνωση του δημόσιου χώρου, στον περιορισμό, στην ελεύθερη κίνηση των παιδιών και εφήβων. Η παγκοσμιοποίηση προκαλεί διαρκείς εσωτερικές μετακινήσεις, διαδικασία με σημαντικές συνέπειες στην ταυτότητα και στην αίσθηση του ανήκειν των παιδιών. Τέλος, σημαντικό εύρημα της εργασίας αποτελεί η τεκμηρίωση της ζωτικής σημασίας που έχει ο έλεγχος των παιδιών και νέων για την ίδια την προώθηση της παγκοσμιοποίησης. Τα παιδιά μαθαίνουν να αγαπούν ότι προωθεί την παγκοσμιοποίηση και με τον τρόπο αυτό γίνονται οι πιο αποτελεσματικοί «σκαπανείς» της. Διαμορφώνεται έτσι ο άνθρωπος- υποκείμενο της παγκοσμιοποίησης, ο οποίος όχι μόνο δεθα προβάλει αντίσταση στη σαρωτική επέλασή της, αλλά θα παλέψει γι’ αυτήν, ως ιδανικό ζωής.