Αξιολόγηση των επιπέδων των μεταλοπρωτεινασών στο σπερματικό πλάσμα νορμοζωοσπερμικών, ολιγοτερατοζωοσπερμικών και αζωοσπερμικών ανδρών
Authors: Πασαδάκη Θεοκτίστη 
Published: August 2021

Οι μεταλλοπρωτεΐνάσες (MMPs), όπως επίσης το σύστημα της πρωτεΐνης FAS και του συνδέτη της (FAS Ligand - FASL) έχουν αποδειχθεί ότι παίζουν έναν ιδιαίτερα κομβικό ρόλο στον κυτταρικό θάνατο, διατηρώντας το ανοσοποιητικό σύστημα των όρχεων σε ισορροπία. Οι μεταλλοπρωτεϊνάσες αποτελούν μια οικογένεια πρωτεασών με την ικανότητα να ανασχηματίζουν ιστούς. Ένας από τους ρόλους τους είναι η απελευθέρωση και η ενεργοποίηση αυξητικών παραγόντων και κυτταροκινών. Στο σπερματικό πλάσμα έχει αποδειχθεί ότι οι MMPs ενεργοποιούν την λειτουργία αποπτωτικών παραγόντων, όπως ο FASL. Ο FASL εκφράζεται από τα κύτταρα Sertoli με σκοπό να εξαλείψει τα ενεργοποιημένα Τ λεμφοκύτταρα που εκφράζουν FAS. Με αυτόν τον τρόπο, οι γαμέτες προστατεύονται από τις αντιδράσεις απόρριψης που μπορούν να προκληθούν από το ανοσοποιητικό σύστημα. Επιπρόσθετα, έχει περιγραφεί ότι το σύστημα FAS-FASL στους όρχεις ενεργοποιεί την απόπτωση κατά τη σπερματογένεση, μειώνοντας τον αριθμό των ανώμαλων γαμετών και του συνολικού πληθυσμού τους.Δεδομένου του σημαντικού αυτού ρόλου των μεταλλοπρωτεΐνασών και του συστήματος FAS/FASL, η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε ως σκοπό να διερευνήσει την παρουσία των ΜΜP-2 και MMP-9, όπως επίσης και των διαλυτών μορφών της πρωτεΐνης FAS και του FASL στο σπερματικό υγρό και να τη συσχετίσει με την ανδρική υπογονιμότητα. Για το σκοπό της παρούσας μελέτης αναλύθηκαν 72 δείγματα ασθενών. Αρχικά πραγματοποιήθηκε σπερμοδιάγραμμα σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και στη συνέχεια απομονώθηκε το σπερματικό υγρό. Τα επίπεδα των MMP-2, MMP-9, και των διαλυτών μορφών των FAS και FASL μετρήθηκαν με τη διαγνωστική ανοσοενζυμική μέθοδο ELISA και στη συνέχεια συσχετίστηκαν με τα αποτελέσματα του σπερμοδιαγράμματος. Σύμφωνα με το σπερμοδιάγραμμα, 24 δείγματα χαρακτηρίσθηκαν ως φυσιολογικά και 48 μη φυσιολογικά. Από τα μη φυσιολογικά τα 6 ήταν ολιγοζωοσπερμικά, τα 6 ασθενοσπερμικά, 1 τερατοζωοσπερμικό, 5 ολιγοασθενοτερατοζωοσπερμικά, 1 ασθενοτερατοζωοσπερμικό, 14 ολιγοασθενοζωοσπερμικά, 2 ολιγοτερατοζωοσπερικά, 6 αζωοσπερικά και 7 με χαμηλή ζωτικότητα. Όσον αφορά στις MMPs, ανιχνεύθηκαν ποιοτικά και οι δύο, ωστόσο μόνο για τη MMP-9 κατέστη ικανή η ποσοτική ανίχνευσή της. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά των επιπέδων MMP-9 ανάμεσα στα φυσιολογικά και μη δείγματα, ωστόσο δείχθηκε μια τάση να είναι υψηλότερα στα μη φυσιολογικά. Ανάλυση συσχέτισης έδειξε ότι μόνο στα μη φυσιολογικά δείγματα βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις της με τη ζωτικότητα, τη μη προωθητική κίνηση, το ποσοστό των ακίνητων σπερματοζωαρίων και το χρόνο ρευστοποίησης. Όσον αφορά στο σύστημα FAS/FASL, σε όλα τα δείγματα ανιχνεύθηκαν οι μορφές sFAS και sFASL. Σε όλα τα μη φυσιολογικά δείγματα τα επίπεδα τους ήταν ελαφρώς αυξημένα, ωστόσο όχι στατιστικά σημαντικά. Ανάλυση συσχέτισης έδειξε επίσης ότι η πρωτεΐνη sFAS συσχετίζεται αρνητικά με το pH τόσο σε φυσιολογικά, όσο και σε μη φυσιολογικά δείγματα. Σε φυσιολογικά δείγματα η sFAS συσχετίστηκε με τη συγκέντρωση του σπέρματος. Επιπροσθέτως, στα μη φυσιολογικά δείγματα,η συγκέντρωση της sFAS συσχετίστηκε με τη συγκέντρωση του sFASL.