Αξιολόγηση της απόδοσης και της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας από τα Κέντρα Υγείας της Ελληνικής Επικρατείας
Authors: Σμπαρούνη Βασιλική 
Published: June 2022

Σκοπός: Κινητήριο ερέθισμα για την πραγματοποίηση της παρούσας διατριβής, αποτέλεσε το έλλειμμα στην αποτίμηση και αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στη χώρα μας σε αντίθεση με την διεθνή πρακτική. Φιλοδοξεί να συμβάλλει στην έναρξη μιας συζήτησης για το πώς ένας καλύτερος προγραμματισμός υγείας μπορεί να διαχειριστεί τα υφιστάμενα προβλήματα και τις ανάγκες που έχουν αναδυθεί, μέσω μιας αποτελεσματικής και ευέλικτης σύνδεσης της πρωτοβάθμιας φροντίδας της υγείας και της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα. Σε αυτό το πλαίσιο, βασικός στόχος της αποτέλεσε η αξιολόγηση των υπηρεσιών ΠΦΥ που παρέχονται αγροτικές περιοχές της Ελλάδας, καθώς θεωρείται το πρώτο βήμα για να περιγραφούν οι τρέχουσες συνθήκες που θα επιτρέψουν την επικαιροποίηση σε μια συναφή και αποτελεσματική μεταρρύθμιση της παρεχόμενης φροντίδας της υγείας, ιδιαίτερα στην παρούσα περίοδο της νέας και παγκόσμιας κρίσης. Πληθυσμός μελέτης και μέθοδοι: Συλλέχθηκαν στοιχεία από δύο γεωγραφικές και διοικητικές περιοχές που αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές περιφέρειες, όπου παρατηρούνται διαφορές ως προς την οικονομική κατάσταση, αλλά και την πληθυσμιακή συχνότητα. Η Κρήτη και η Ήπειρος, στις αρχές της οικονομικής κρίσης, αποτέλεσαν τις περιοχές μελέτης. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε από τον Δεκέμβριο του 2008 έως τον Ιούνιο του 2009 και αποτέλεσε μέρος ενός συνεχιζόμενου μεγαλύτερου έργου που ξεκίνησε από την Κλινική Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης (ΚΚΟΙ, ΠΚ) σε συνεργασία με το Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΠΚ και την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) της Ελλάδας με γενικό στόχο τη λεπτομερή χαρτογράφηση των υπηρεσιών των Κέντρων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΚΠΦΥ) που παρέχονται στην Ελλάδα. Η μελέτη διεξήχθη σε 21 Κέντρα Υγείας (ΚΥ) και στους πληθυσμούς αναφοράς τους, στις περιφέρειες της Ηπείρου και της Κρήτης, στην Ελλάδα (ΚΥ. Ηπείρου, ΚΥ Κρήτης). Για τη διενέργεια της, έγινε χρήση μεθοδολογίας με ποιοτικά άλλα και ποσοτικά χαρακτηριστικά, με σκοπό: α) Να καταγραφούν οι δραστηριότητες και οι παρεχόμενες υπηρεσίες από τα ΚΥ της Ελληνικής Επικράτειας ως προς τη βασική υποδομή, την οργάνωση της μονάδας, τις παρεχόμενες υπηρεσίες, την αγωγή υγείας, την εκπαίδευση, την έρευνα, τις παραπομπές και τη διασύνδεση με το νοσοκομείο και την συνεργασία με φορείς β) να καταγραφούν οι ανάγκες σε ηλεκτρομηχανολογικό, ξενοδοχειακό και βιοϊατρικό εξοπλισμό των ΚΥ. γ) να καταγραφούν οι στάσεις απέναντι στην κλινική διακυβέρνηση και την υλοποίησή της σε μονάδες της ΠΦΥ, καθώς και οι ανάγκες συνεχιζόμενης εκπαίδευσης. δ) να μετρηθεί η κλινική αποτελεσματικότητα των ΚΥ σε επιλεγμένα χρόνια νοσήματα. ε) να εκτιμηθεί το επίπεδο ποιότητας σε επιλεγμένα πεδία οργάνωσης, διοίκησης και λειτουργίας των υπηρεσιών των ΚΥ και τέλος ζ) να εκτιμηθεί έμμεσα η απόδοση των υπηρεσιών των ΚΥ. Πιο συγκεκριμένα, τα εργαλεία της μελέτης, που χρησιμοποιήθηκαν, ήταν ένα σταθμισμένο ημιδομημένο ερωτηματολόγιο, πλαίσια αποτίμησης της ποιότητας και μέθοδοι ποιοτικής έρευνας.Αποτελέσματα: Συγκεντρώθηκαν τα στοιχεία τόσο ποσοτικής όσο και ποιοτικής ανάλυσης. Τα κυριότερα αποτέλεσαν η υπάρχουσα στελέχωση έμψυχου δυναμικού (νοσηλευτικού, άλλων επαγγελμάτων υγείας και διοικητικού προσωπικού) των ΚΥ που αναδεικνύει τις ελλείψεις σε εκπαιδευτικό επίπεδο καθώς, όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, μόνο ένας στους δύο από το προσωπικό υποδοχής έχει τις γνώσεις να διαχειριστεί σε επίπεδο ροών επείγοντα περιστατικά. Η ποιοτική μελέτη αξιολόγησης των υπηρεσιών ΠΦΥ στις δύο ξεχωριστές περιφέρειες της Ελλάδας κατέγραψε τις σχετικές απόψεις των παρόχων και των διευθυντών ΠΦΥ. Οι συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν στα ιατρεία έδειξαν ότι οι επαγγελματίες της πρωτοβάθμιας φροντίδας έχουν διάφορες απόψεις σχετικά με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, αν και η μεγάλη πλειοψηφία εντόπισαν παρόμοια εμπόδια για την παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών ΠΦΥ. Η θετική στάση των παρόχων ΠΦΥ στην έρευνα αξιολόγησης της ποιότητας των υπηρεσιών ΠΦΥ θα πρέπει να ενισχυθεί με την υπέρβαση των εντοπισμένων εμποδίων, ενώ θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι αναφερθείσες ανησυχίες σχετικά με τη μελλοντική ανάπτυξη ιδιωτικών ΚΠΦΥ, προκειμένου να αποφευχθεί μια σοβαρή συρρίκνωση των υπηρεσιών ΠΦΥ που χρηματοδοτούνται από το κράτος. Τέλος, η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε σε αυτή την ποιοτική μελέτη κρίθηκε κατάλληλη για την αξιολόγηση των απόψεων των παρόχων σχετικά με την ποιότητα και την απόδοση των υπηρεσιών ΠΦΥ και θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες πραγματοποιούνται μεταρρυθμίσεις της ΠΦΥ ή οι οποίες αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις.Συμπεράσματα: Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε σ’ αυτή τη μελέτη αποδείχθηκε κατάλληλη για την εκτίμηση των απόψεων των παρόχων σε σχέση με την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εφαρμόζονται ανάλογες μεταρρυθμίσεις των ΠΦΥ ή οι οποίες αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις