Επαυξημένη πραγματικότητα και ειδική αγωγή και εκπαίδευση
Authors: Δελημήτρος Μιχαήλ 
Published: November 2023

Συμβολή της διατριβής. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη των δυνατοτήτων της Επαυξημένης Πραγματικότητας (ΕΠ) για την πληρέστερη αξιοποίηση των μοναδικών χαρακτηριστικών – παροχών της στο πεδίο της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΕΑΕ). Για την υλοποίηση αυτού του σκοπού προτείνεται ένα πλαίσιο σχεδίασης για τη δημιουργία σχετικών εφαρμογών, βασισμένο στη βιβλιογραφία. Με βάση το μοντέλο σχεδιάστηκαν και αναπτύχθηκαν δύο εφαρμογές Επαυξημένης Πραγματικότητας για το σύστημα MagicLeap (γυαλιά ΕΠ) και την αξιοποίησή τους σε δύο περιοχές της ΕΑΕ: 1. Στην ήπια Νοητική Αναπηρία (ΝΑ) με παράδειγμα εφαρμογής τη διδασκαλία Φυσικής και συγκεκριμένα τη δομή της ύλης (εφαρμογή ARTeach). 2. Στη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) με στόχο την ενίσχυση της ενσυναίσθησης των ατόμων που εμπλέκονται με παιδιά με ΔΑΦ (εφαρμογή ARFeel). Οι άξονες διερεύνησης στις μελέτες που διενεργήθηκαν με τις δύο εφαρμογές αφορούσαν: 1. Την αίσθηση της παρουσίας των χρηστών όταν χρησιμοποιούν τις δύο εφαρμογές. 2. Τον βαθμό αποδοχής της σχετικής τεχνολογίας. 3. Τη νόσο προσομοίωσης που μπορεί να νιώθουν οι χρήστες. Υλοποιήθηκαν δύο πιλοτικές και αντίστοιχα δύο κύριες εμπειρικές μελέτες. Στη μία πιλοτική μελέτη που αφορούσε την εκπαίδευση ατόμων με Νοητική Αναπηρία συμμετείχαν 11 άτομα ενώ στη δεύτερη για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης στο περιβάλλον των παιδιών με ΔΑΦ 70 άτομα. Στις κύριες μελέτες που ακολούθησαν συμμετείχαν τρεις ομάδες χρηστών: 1. Πενήντα τέσσερις (54) εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που είχαν διδάξει το αντικείμενο «Καταστάσεις της Ύλης» και εκπαιδευτικοίδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του κλάδου ΠΕ04.01(Φυσικής) για την εκπαίδευση παιδιών με ΝΑ στη μελέτη της δομής της ύλης. 2. Εκατόν οκτώ (108) εν ενεργεία εκπαιδευτικοί διαφόρων ειδικοτήτων στη μελέτη της ενσυναίσθησης. 3. Πενήντα πέντε (55) τελειόφοιτοι Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης που συμμετείχαν και στις δύο μελέτες.Δομή της διατριβής. Η παρούσα διατριβή δομείται σε 8 κεφάλαια, τα οποία περιγράφονται συνοπτικά παρακάτω: Στην Εισαγωγή περιγράφονται συνοπτικά ο σκοπός της διατριβής, η δόμησή της σε κεφάλαια, οι δημοσιευθείσες εργασίες που προέκυψαν και οι σχετικές λέξεις-κλειδιά. Στο 1ο Κεφάλαιο (Η Επαυξημένη Πραγματικότητα) παρουσιάζονται ορισμοί, γίνεται μια ιστορική αναδρομή, παρουσιάζονται τύποι, συσκευές και εφαρμογές Επαυξημένης Πραγματικότητας καθώς και τα πλεονεκτήματά της στον χώρο της εκπαίδευσης και ειδικά στην ΕΑΕ. Στο 2ο Κεφάλαιο (Μελέτη σχεδιαστικών πρακτικών) δίνονται ορισμοί και βασικά χαρακτηριστικά της Νοητικής Αναπηρίας και της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος και παρουσιάζεται η έννοια της ενσυναίσθησης. Πρόσθετα, παρουσιάζεται η βιβλιογραφική επισκόπηση σχετικά με την αξιοποίηση της Ψηφιακής Τεχνολογίας αφενός σε παρεμβάσεις για άτομα με ΝΑ και αφετέρου με στόχο την αύξηση της ενσυναίσθησης ατόμων σχετικά με τη ΔΑΦ. Στο 3ο Κεφάλαιο (Τεχνολογίες Εμβύθισης και Καθολικός Σχεδιασμός για τη Μάθηση) παρουσιάζεται το Model for the design of Immersive Learning Enactments for Students with Disabilities (MILES-D) ένα θεωρητικό μοντέλο που συνδυάζει τις παροχές των τεχνολογιών εμβύθισης με τις αρχές του Καθολικού Σχεδιασμού για τη Μάθηση. Στο 4ο Κεφάλαιο (Μεθοδολογία και Εργαλεία) περιγράφονται η Βασισμένη Στο Σχεδιασμό Έρευνα και ο Συμμετοχικός Σχεδιασμός και παρουσιάζονται τα τεχνολογικάεργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη των εφαρμογών καθώς και τα ερωτηματολόγια που αξιοποιήθηκαν στις εμπειρικές μελέτες. Στο 5ο Κεφάλαιο (Οι πιλοτικές μελέτες) περιγράφονται οι δύο πιλοτικές μελέτες. Στο 6ο Κεφάλαιο (Περιγραφή των εφαρμογών – Διαδικασία) περιγράφονται αναλυτικά οι δύο εφαρμογές καθώς και η πειραματική διαδικασία που ακολουθήθηκε. Στο 7ο Κεφάλαιο (Αποτελέσματα) περιγράφονται τα αποτελέσματα της στατιστικής επεξεργασίας των εμπειρικών δεδομένων της κύριας έρευνας καθώς και η αξιολόγηση των σχολίων των συμμετεχόντων. Τέλος στο 8ο Κεφάλαιο (Συμπεράσματα – Περιορισμοί - Προοπτικές) παρουσιάζονται τα συμπεράσματα, οι περιορισμοί της διατριβής και οι προτάσεις για περαιτέρω έρευνα.Μετά το κύριο σώμα της εργασίας παρατίθενται σε μορφή παραρτήματος τα αποτελέσματα των πιλοτικών μελετών, το σενάριο που υλοποιήθηκε για τη μελέτη της ενσυναίσθησης, τα ερωτηματολόγια όπως δόθηκαν στους συμμετέχοντες και κάποιες χαρακτηριστικές φάσεις από την ανάπτυξη των τεχνολογικών περιβαλλόντων που υλοποιήθηκαν. Δημοσιευθείσες εργασίες. Κατά την πορεία αυτής της εργασίας προέκυψαν οι παρακάτω σχετικές δημοσιεύσεις:● Mikropoulos, T.A., Delimitros, M., Gaintatzis, P., Iatraki, G., Stergiouli, A., Tsiara A., Kalyvioti, K. (2020). Acceptance and User Experience of an Augmented Reality System for the Simulation of Sensory Overload in Children with Autism. In Economou, D., Klippel, A., Dodds, H., Peña-Rios, A., Lee, M. J. W., Beck, D. E., Pirker, J., Dengel, A., Peres, T. M., & Richter, J. (eds.), 6th International Conference of the Immersive Learning Research Network (iLRN 2020) (pp. 86-92). Immersive Learning Research Network, IEEE.● Vrellis, I., Delimitros, M., Chalki, P., Gaintatzis, P., Bellou, I., Mikropoulos, T.A. (2020). Seeing the unseen: user experience and technology acceptance in Augmented Realityscience literacy. In M. Chang, D. G. Sampson, R. Huang, D. Hooshyar, N-S. Chen, Kinshuk, M. Pedaste (eds.), 20th IEEE International Conference on Advanced Learning Technologies – ICALT2020 (pp 333-337). CA: IEEE● Βρέλλης, Ι., Γκαϊντατζής, Π., Δελημήτρος, Μ., Ιατράκη, Γ., Μικρόπουλος, Α., Μπέλλου, Ι., Στεργιούλη, Α., Τσιάρα, Α.,Χαλκή, Π. (2019). «Βιώνοντας» το αόρατο και το διαφορετικό: επαύξηση της πραγματικότητας στη γενική και ειδική εκπαίδευση. Στο Α. Τζιμογιάννης & Π. Τσιωτάκης (επ.) Περιλήψεις εργασιών, 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι και Ηλεκτρονική Μάθηση (σ. 8). Κόρινθος, http://eprl.korinthos.uop.gr/eloer2019/?page_id=214● G. Iatraki, M. Delimitros, I. Vrellis and T. A“ Mikropoulos, "Augmented and virtual environments for students with intellectual disability: design issues in Science Education," 2021 International Conference on Advanced Learning Technologies (ICALT), 2021, pp. 381-385, doi: 10.1109/ICALT52272.2021.00122.● T. A. Mikropoulos, M. Delimitros and G. Koutromanos, "Investigating the Mobile Augmented Reality Acceptance Model with Pre-Service Teachers," 2022 8th International Conference of the Immersive Learning Research Network (iLRN), 2022, pp. 1-8, doi: 10.23919/iLRN55037.2022.9815972.● Delimitros, M., Stergiouli, A., Iatraki, G., Mikropoulos, T.A. Koutromanos, G. ” A model for the design of immersive learning enactments for students with disabilities”, the 10th International Conference on Software Development and Technologies for Enhancing Accessibility and Fighting Info-exclusion, DSAI 2022