ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА ПРИВЕРЖЕННОСТЬ К АНТИГИПЕРТЕНЗИВНОЙ ТЕРАПИИ У ПАЦИЕНТОВ С АРТЕРИАЛЬНОЙ ГИПЕРТЕНЗИЕЙ В ВОСТОЧНОМ КАЗАХСТАНЕ
Authors: А.Е. Мусина , Р.Е. Тулеутаева 
Published: November 2024

Цель исследования – анализ влияния социально-экономических, клинических и фармакоэпидемиологических факторов на приверженность к медикаментозной терапии артериальной гипертензии в популяции Восточного Казахстана. Материалы и методы:Дизайн исследования – одномоментное поперечное исследование. В исследование включены 2346 больных артериальной гипертензией в возрасте от 25 до 80 лет, в том числе 1281 мужчин (54,6%) и 1065 женщин (45,4%). Средний возраст 55,2±1,1 года. Осуществлена оценка приверженности больных к медикаментозной терапии артериальной гипертензии. В зависимости от степени приверженности обследованные распределены на 3 группы: «нет»; «частичная»; «полная». В качестве факторов, влияющих на приверженность, рассматривались: пол; возраст; экономический статус; степень повышения АД (включая вариант изолированной систолической АГ); наличие осложнений со стороны сердца и сосудов; наличие сопутствующих заболеваний (ИБС, сахарный диабет); вариант медикаментозной терапии. Результаты исследования: Полная приверженность к медикаментозной терапии определена в 41,1% случаев, отсутствие приверженности – в 26,9% случаев. Наиболее низкая приверженность была определена у молодых лиц (25-40 лет) – различия со средним по всей группе показателем были значимыми у мужчин (для полной приверженности р=0,003). Высокий уровень приверженности был определен у пациентов с АГ IIIстепени, он значимо превосходил соответствующий показатель во всех остальных группах по степени повышения АД. При наличии сопутствующих ИБС, СД и их сочетаний полная приверженность наблюдалась значимо чаще, чем при отсутствии (ИБС - р<0,001, СД - р=0,003). Высокий показатель полной приверженности определен у лиц, перенесших инфаркт миокарда. Различия с пациентами, не имевшими в анамнезе осложнений АГ, были значимыми (р<0,001). Значимое превышение было выявлено по показателю полной приверженности у лиц с высоким и удовлетворительным экономическим статусом над подгруппой с низким (р=0,002, р=0,001 соответственно). Наиболее высокая частота полной приверженности определялась при применении фиксированных комбинаций антигипертензивных препаратов. Далее последовательно идет монотерапия бета-адреноблокаторами, антагонистами кальция, сочетания отдельных лекарственных форм, АИР, блокаторы ангиотензиновых рецепторов. Более низкие показатели частоты полной приверженности были выявлены у ИАПФ, диуретиков, препаратов прочих фармакологических групп. Роль варианта медикаментозной терапии в формировании приверженности в наибольшей степени проявляется при артериальной гипертензии IIIст. и ИСАГ. Выводы: 1. Основным фактором, определяющим приверженность к медикаментозной фармакотерапии артериальной гипертензии, оказалась степень повышения АД. Роль экономического фактора и сопутстствующих заболеваний была умеренной. 2. Среди регулируемых факторов наибольшее влияние на приверженность оказывал вариант проводимой медикаментозной терапии. 3. Лучшие результаты были получены при применении фиксированных комбинаций препаратов.

Aim of research – to analyse influence of social-economical, clinical and pharmaco-epidemiological factors to patients’s compliance on the treatment in population of East Kazakhstan. Materials and methods: Study design – cross-sectional study. The study included 2346 patients with arterial hypertension aged 25 to 80 years, including 1281 men (54,6%) and 1065 women (45,4%). The average age is 55,2 ± 1,1 years. Carried out estimation of compliance to medical therapy at patients with arterial hypertension. Depending on the degree of compliance, estimated patients divided on three groups: «no compliance»; «partial»; «full». As factors influencing on compliance, considered: gender; age; economic status; the degree of BP increase (including the option of isolated systolic hypertension); the presence of complications from the heart and blood vessels; presence of concomitant diseases (IHD, diabetes mellitus); a variant of drug therapy. Results: Complete compliance to drug therapy defined in 41,1% of cases, lack of commitment - in 26,9% of cases. The lowest compliance was determined in young people (25-40 years old) - the differences with the mean for the whole group were significant (for complete compliance in men, p=0.003). A high level of compliance was determined in patients with AH III degree, it significantly exceeded the corresponding index in all other groups in terms of the degree of BP increase. In the presence of concomitant IHD, diabetes, and their combinations, full compliance was observed significantly more often than in the absence (IHD - p <0,001, diabetes - p = 0,003). A high indicator of total compliance defined in people who underwent myocardial infarction. Differences with patients who did not have a history of AH complications were significant (p<0,001). A significant excess was revealed by the indicator of total compliance in individuals with a high and satisfactory economic status over a subgroup with a low (p = 0,002, p = 0,001). The highest frequency of complete compliance was determined with the use of fixed combinations of antihypertensive drugs. Then sequentially monotherapy beta-blockers, calcium antagonists, a combination of separate dosage forms, AIR, angiotensin receptor blockers. Lower rates of complete compliance found in ACE inhibitors, diuretics, drugs of other pharmacological groups. The role of the variant of drug therapy in the formation of compliance is most pronounced in arterial hypertension III st. and ISAH. Conclusion: 1. Extent of increase blood pressure was the major factor defining commitment to medicamentous pharmacotherapy of arterial hypertension. The role of economic factor and the accompanied diseases was moderate. 2. The greatest influence on compliance provided by the option of ongoing medical therapy. 3. The best results obtained with the use of fixed combinations of drugs.

Зерттеу мақсаты – Шығыс Қазақстан тұрғындары популяциясында артериалды гипертензиямен ауыратын науқастардың медикаментозды терапияға бейімділігіне әлеуметтік-экономикалық, клиникалық және фармакоэпидемиологиялық факторлардың әсер ету анализі. Материалдар мен әдістер:Зерттеу дизайны – бірмезеттік көлденең зерттеу. Зерттеуге 25-80 жас аралығындағы артериалды гипертензиямен ауыратын 2346 науқас алынған, соның ішінде1281 ер адам(54,6%) және 1065 әйел адам (45,4%). Орташа жас 55,2±1,1 жыл. Артериалды гипертензиямен ауыратын науқастардың медикаментозды терапияға бейімділігі бағаланды. Бейімділіктің дәрежесіне байланысты зерттелгендер 3 топқа бөлінді: «жоқ», «жартылай», «толық». Бейімділікке әсер ету факторлары ретінде: жыныс, жас,экономикалық статус, АҚҚ жоғарылау дәрежесі(шектелген систолиялық АГ вариантын қосқанда), жүрек және қантамыр жүйесі жағынан асқынулардың болуы,қосалқы аурулардың болуы (ЖИА, қантты диабет), медикаментозды терапия варианты. Зерттеу нәтижелері: Медикаментозды терапияға толық бейімділік41,1% жағдай, бейімділіктің жоқтығы 26,9% жағдай. Ең төменгі бейімделу жас адамдарда (25-40 жас) – барлық топтағы орташа көрсеткіш айырмасы жоғары( толық бейімделу үшін ер адамдардар=0,003). Жоғары бейімділік АГIII дәрежесімен ауыратын науқастарда байқалды, ол АҚҚ жоғарылауы бойынша басқа топтың сәйкес көрсеткіштерінен жоғары болды.ЖИА, ҚД сияқты қосалқы аурулары бар және екеуі де бар науқастарда толық бейімділік ол аурулардың жоқ кездегісінен жиірек байқалды (ЖИА - р<0,001, ҚД - р=0,003). Толық бейімділіктің жоғары көрсеткіші миокард инфарктын басынан өткергендерде анықталды. Анамнезінде АГ асқынулары жоқ науқастармен айырмасы көп (р<0,001). Жоғары бейімділік көрсеткіші жоғары және қанағаттанарлық экономикалық статустағы адамдарда қарапайым адамдарға қарағанда жоғары (р=0,002, р=0,001). Толық бейімділіктің ең жоғары жиілігі антигипертензивті препараттардың бекітілген комбинациясын қолданғанда байқалды. Ары қарай бета-адреноблокаторлармен, кальций антогонистерімен монотерапия, жеке дәрілік заттардың байланыстары, АИР, ангиотензиндік рецепторлардың блокаторлары тұр. Толық бейімділіктің төмен көрсеткіштері АПФ ингибиторлары, диуретиктер, басқа фармакологиялық топ препараттырнда байқалды. Бейімділік дамуында медикаментозды терапия вариантының ролі көп дәрежеде III дәрежелі АГ жәнеИСАГ кезінде көрінеді. Қорытынды: 1. Артериялды гипертонияның фармакотерапиясының бейімділігін анықтайтын негізгі факторы қан қысымының жоғарлау дәрежесі болды. Экономикалық фактордың және ілеспелі аурулардың рөлі қалыпты болды. 2. Бейімділікке ең көп әсерді жүргізілген медикаментозды терапия варианты көрсетті. 3. Ең жақсы нәтиже препараттардың бекітілген комбинациясын қолдану кезінде байқалды.