ИСТОРИЯ ТАТАР (ТЮРКО-МОНГОЛОВ) С ДРЕВНЕЙШИХ ВРЕМЕН ДО СРЕДНЕВЕКОВЬЯ В РАБОТАХ ИССЛЕДОВАТЕЛЕЙ ЕВРОПЫ НАЧАЛА ХVІІІ-ХХ ВЕКОВ (ИЗ ИСТОРИИ ЭТНОСОЦИАЛЬНОГО РАЗВИТИЯ)
Authors: Қарасаев Ғ.М. 
Published: October 2023

Мақалада батыс зерттеушілерінің, XVIII ғасырдың соңғы ширегі мен XIX ғасырдың басындағы саяхатшылардың тарихи деректері негізінде түркі және моңғол тайпаларының ұлт ретінде қалыптасуының уақыты мен кезеңдері сипатталған, сондай-ақ олардың Еуразия аумағына қоныстандыру туралы да айтылады. Көрші елдермен және халықтармен қарым-қатынастарын ашып көрсеткен. Дереккөздерде осы халықтардың өмірі, әдет-ғұрыптары, мәдениеті, діни нанымдары сипат- талған. Нақтырақ айтатын болсақ, "татар" сөзінің шығу тарихы ертедегі скиф тайпаларымен байланысы барын көрсетеді. мақалада, батыс зерттеушілердің еңбектерінен қазақ тарихының XVIII- ХХ ғғ. туралы деректерін түркі-моңғол тайпаларымен байланыстырған. Осы кезеңнің тарихи сипатын ашуға, ақтаңдақтар бетін толықтыруға алғышарт бола алады. Еркін көзқараста зерттелген қазақ тарихының осы кезеңі батыс зерттеушілері тарапынан мол, тың мағұлмат береді. Сонымен қатар, ежелгі сібір тайпалары туралы дерек қалдырған ХІХ ХХ ғғ. Ресей тарихшы- ларының жазбаларынан да түркі-моңғол тайпаларының тұрмыс-тіршілігі туралы біле аламыз. Тірек сөздер: түрік-моңғол тайпалары, тұрмыс-тіршілігі, этникалық қалыптасуы, дереккөздер, мәлімет, көшпелілер, шаруашылық.

В статье на основе исторических данных западных исследователей, путешественников последней четверти ХVІІІ и начала ХІХ вв. описывается время и этапы становления тюркских и монгольских племен как народность. Также, повествуется о расселении их на территории Евразии. Раскрыты разносторонние отношения с соседними странами и народами. В источниках охарактеризованы быт, обычаи, культура, религиозные верования этих народов. Если говорить более конкретно, то происхождение слова "татарин" свидетельствует о его связи с ранними скифскими племенами. в статье, из трудов западных исследователей XVIII-XX вв. данные о тюрко-монгольских кочевых племен туркестана. Может служить предпосылкой к раскрытию, дополнению исторического характера этого периода. Этот период казахской истории, исследованный в свободном доступе, дает огромный, полный энтузиазма со стороны западных исследователей. Кроме того, сохранились сведения о древних сибирских племенах ХІХ-ХХ вв. О быте тюрко- монгольских племен мы можем узнать и в трудах российских историков. Ключевые слова: тюрко-монгольские племена, быт, этническое образование, источники, сведения, кочевники, хозяйство

In the article on the basis of historical data of western researchers, travellers of the last quarter of ХVІІІ and beginningof ХІХ cc. time and stages of becoming of turkic and mongolian tribes as nationality are described. Also, it is narrated about their settling on territory of Eurasia. Scalene relationships with nearby countries and nations are exposed. The way of life, customs, culture, religious beliefs of these nations are described in sources. More specifically, the origin of the word "Tatar" indicates its connection with the early Scythian tribes. in the article, from the works of Western researchers of the XVIII-XX centuries. data on the Turkic-Mongolian nomadic tribes of Turkestan. It can serve as a prerequisite for the disclosure, addition of the historical character of this period. This period of Kazakh history, studied in free access, gives a huge, full of enthusiasm on the part of Western researchers. In addition, information about the ancient Siberian tribes of the XIX-XX centuries has been preserved. We can also learn about the life of the Turkic-Mongolian tribes in the works of Russian historians. Keywords: Turkic-Mongolian tribes, life, ethnic education, sources, information, nomads, economy