Δυναμική της αλιευτικής παραγωγής στα κυπριακά χωρικά ύδατα από την παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας και από την αλιεία με τράτα βυθού την περίοδο 1980-2006
Authors: Ιωσηφίδης Μάριος 
Published: August 2021

Στη συγκεκριμένη διδακτορική διατριβή αναλύθηκαν χρονοσειρές Παραγωγής ανά μονάδα Αλιευτικής Προσπάθειας (ΠΑΜΑΠ) στα χωρικά ύδατα της Κύπρου, από δύο κατηγορίες αλιείας (παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας και τράτα βυθού) και τέσσερις περιοχές χρησιμοποιώντας μηνιαία δεδομένα που καλύπτουν την περίοδο 1980-2006. Παράλληλα διερευνήθηκε η πιθανή στατιστική εξάρτηση αυτής της μεταβλητής με 5 μετεωρολογικές μεταβλητές που είναι η βροχόπτωση, η μέση θερμοκρασία, η σχετική υγρασία, η ατμοσφαιρική πίεση και η ένταση του ανέμου. Η τυποποίηση (standardization) των τιμών της ΠΑΜΑΠ και για τις δυο κατηγορίες αλιείας, πραγματοποιήθηκε με τη χρήση Γενικευμένων Γραμμικών Μοντέλων (GLM), μέσω της ανάπτυξης γραμμικών σχέσεων μεταξύ της λογαριθμημένης ΠΑΜΑΠ (LnΠΑΜΑΠ) και των μεταβλητών του έτους, μήνα, περιοχής και αλληλεπιδράσεων τους. Το τελικό ΠΑ-GLM-3 περιγραφής της LnΠΑΜΑΠ για την παράκτια αλιεία έδειξε ότι η μεταβλητή της περιοχής (Π) είναι η πιο σημαντική στην επίδραση της ΠΑΜΑΠ παράκτιας αλιείας, περιγράφοντας το πολύ ψηλό ποσοστό 26.7% της μεταβλητότητας. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε αύξηση της ΠΑΜΑΠ από ανατολικά προς δυτικά της Κύπρου. Με την ανάπτυξη των Μεικτών Αθροιστικών Μοντέλων (GAMM) για αντιμετώπιση της μη- γραμμικότητας στις εξαρτήσεις της ΠΑΜΑΠ καθώς και της αυτοσυσχέτισης στις χρονοσειρές, διαφάνηκε μια διαχρονική μείωση της ΠΑΜΑΠ στις δυτικές περιοχές της Κύπρου. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει μια διαχρονική εξασθένηση των αποθεμάτων στις δυτικές περιοχές από πιθανή υπεραλίευση, αλλά ίσως και από τη διαχρονική μείωση της εισροής ποτάμιου νερού στη θάλασσα, έχοντας υπόψη ότι θεωρούνται οι αποδοτικότερες λεκάνες απορροής στο νησί. Τα αποτελέσματα της έτερο-συσχέτισης (CCF) και ανάλυσης κυματιδίων (wavelet analysis), έδειξαν τη βροχόπτωση να έχει θετική καθοδήγηση στην ΠΑΜΑΠ με μια χρονική υστέρηση ενός έτους όπου πιθανότατα να οφείλεται στη διέγερση της πρωτογενούς παραγωγής όπως διαπιστώνεται και από δορυφορικές εικόνες εξάπλωσης της χλωροφύλλης. Η ένταση του ανέμου έδειξε επίσης να καθοδηγεί θετικά την ΠΑΜΑΠ με χρονική υστέρηση ενός έτους στις νοτιοδυτικές περιοχές της Κύπρου και μάλιστα από τιμές των καλοκαιρινών μηνών, κάτι που υποδηλώνει ότι οι παράκτιες αναβλύσεις που λαμβάνουν χώρα το καλοκαίρι στις ίδιες περιοχές εξαιτίας των επικρατούντων βορειοδυτικών ανέμων, είναι ευεργετικές για την αλιευτική παραγωγικότητα. Μονοδιάστατα εποχικά μοντέλα ARIMA, έχουν αναπτυχθεί για σκοπούς πρόγνωσης της ΠΑΜΑΠ. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά για βραχυπρόθεσμο επίπεδο με διάρκεια πρόγνωσης ενός έτους, κυρίως για τις νοτιοδυτικές περιοχές αφού το τυπικό σφάλμα της πρόγνωσης κινείται σε χαμηλά ποσοστά (1.6-6.4%) και για τις δύο κατηγορίες αλιείας (παράκτια αλιεία και τράτα βυθού). Τα μοντέλα βιομάζας στο τέλος, έδειξαν την αυξητική τάση που έχει ο ρυθμός αλίευσης στην παράκτια αλιεία και την πτωτική πορεία που αποκτούν οι υπολογισμένες τιμές του αποθέματος στο χρόνο, κάτι που επιβεβαιώνει την κατάσταση υπεραλίευσης. Η εκθετική μείωση των αποθεμάτων στην ανατολική περιοχή της Κύπρου, καθιστά αναγκαία τη λήψη μέτρων για την προστασία και τη βιώσιμη εκμετάλλευση τους. Τα μοντέλα εξάντλησης του αποθέματος, έχουν αποδώσει στα δεδομένα ΠΑΜΑΠ για τράτα βυθού, δείχνοντας την μείωση της με το αθροιστικό αλίευμα αλλά και διαδοχικά στο χρόνο.