Συμβολή στη μελέτη της διεργασίας της απόπτωσης του αθηρώματος της καρωτίδας αρτηρίας
Authors: Καρανικόλα Ευρυδίκη 
Published: January 2014

Σκοπός: Η εντόπιση των αποπτωτικών κυττάρων στην αθηρωματική πλάκα της καρωτίδας αρτηρίας στα τμήματα του αθηρώματος, τα οποία περιέχουν μακροφάγα και λεία μυϊκά κύτταρα (ΛΜΚ) ή συνδυασμό αυτών, σε σχέση με το στάδιο της αθηροσκληρωτικής βλάβης και τη συνύπαρξη επιβαρυντικών παραγόντων ( υπέρταση, κάπνισμα, δυσλιπιδαιμία και σακχαρώδης διαβήτης ). Υλικά και μέθοδοι: Εξετάσαμε με ανοσοϊστοχημικές τεχνικές πενήντα πέντε παρασκευάσματα ανθρώπινης καρωτιδικής αθηρωματικής πλάκας που λήφθηκαν μετά από ενδαρτηριεκτομή και 20 νεκροτομικά δείγματα καρωτίδων αρτηριών, (ως ομάδα ελέγχου). Μελετήθηκε η απόπτωση με ανοσοϊστοχημική εντόπιση των πρωτεϊνών BAX και BCL-2 και την παρουσία TUNEL+ κυττάρων και τα αποτελέσματα συσχετίσθηκαν με την συνύπαρξη επιβαρυντικών παραγόντων. Παράλληλα, εντοπίστηκαν τα τμήματα του αθηρώματος, που περιέχουν μακροφάγα ή/και ΛΜΚ σε σχέση με τα αποπτωτικά κύτταρα με ανοσοϊστοχημική εντόπιση των αντιγόνων CD 68 και α SMC ακτίνης. Αποτελέσματα : Έκφραση του γονιδίου BAX και των TUNEL+ κυττάρων βρέθηκε σε 15 (27,3%) και 21 (38,2%) αντίστοιχα από το σύνολο των 55 καρωτιδικών πλακών που μελετήθηκαν, ενώ στις καρωτίδες-μάρτυρες δεν διαπιστώθηκε έκφραση του γονιδίου ή των TUNEL+ κυττάρων. Σε όλες τις αθηρωματικές πλάκες που είχαμε έκφραση του BAX είχαμε και ανίχνευση TUNEL+ κυττάρων. Σε καμιά από τις εξεταζόμενες καρωτίδες δεν βρέθηκε έκφραση του γονιδίου BCL-2. Βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση της έκφρασης του γονιδίου BAX, αλλά όχι της παρουσίας TUNEL+ κυττάρων, και της υπέρτασης. Από τις 15 καρωτιδικές πλάκες στις οποίες διαπιστώθηκε έκφραση του γονιδίου BAX οι 13 (86,7%) ανήκαν σε ασθενείς υπερτασικούς υπό αγωγή (ενώ η υπέρταση ήταν παρούσα στις 14 από τις 40 πλάκες που δεν εξέφραζαν το γονίδιο BAX, p<0,01). Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της έκφρασης του γονιδίου BAX ή των TUNEL+ κυττάρων και των άλλων παραγόντων κινδύνου. Στα στάδια της πάχυνσης του έσω χιτώνα και των λιπωδών ταινιών, που θεωρούνται «πρώιμη» αθηροσκλήρυνση δεν διαπιστώσαμε αποπτωτικά κύτταρα και κατακερματισμό του DNA με τη μέθοδο TUNEL. Στις προχωρημένες αθηροσκληρυντικές βλάβες, η αποπτωτική διαδικασία βρέθηκε σε υψηλά επίπεδα, σε περιοχές με μεγάλη διήθηση με μακροφάγα. Επισημαίνουμε, ότι διαπιστώσαμε έκφραση του γονιδίου BAX σε περιοχές που ανήκαν στο στάδιο των λιπωδών ταινιών ενώ αυτό δεν κατέστη δυνατό σε περιοχές πάχυνσης του έσω χιτώνα . Αντιθέτως, και στα δύο αυτά πρώιμα στάδια της αθηρογένεσης, δεν διαπιστώσαμε την παρουσία TUNEL+ κυττάρων. Τα ΛΜΚ που εξέφραζαν το γονίδιο BAX, περιείχαν λιποειδή κενοτόπια, εύρημα που υποδεικνύει την πιθανή συσχέτιση μεταξύ της συγκέντρωσης του λίπους στο κυτόπλασμα των ΛΜΚ και της έκφρασης του γονιδίου BAX. Επομένως, είναι πιθανόν η συγκέντρωση του λίπους στο κυτόπλασμα των ΛΜΚ να τα καθιστά επιρρεπή στην απόπτωση. Συμπεράσματα: Η έκφραση του γονιδίου BAX και η παρουσία των TUNEL+ κυττάρων σε σημαντικό βαθμό στο αθήρωμα της καρωτίδας αρτηρίας και ιδιαίτερα στα προχωρημένα στάδια της αθηροσκλήρυνσης οδηγεί στο συμπέρασμα ότι εκτός από τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων του αγγειακού τοιχώματος, η απόπτωση συμμετέχει στην παθογένεια της αθηροσκλήρωσης...