Εταιρική κοινωνική ευθύνη, κοινωνική οικονομία και κοινωνική επιχειρηματικότητα
Authors: Μπάρδα Ελένη 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή έχει διπλό στόχο : να συμβάλλει στη θεωρητική τεκμηρίωση της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και γενικότερα του τρίτου τομέα και να προσεγγίσει εμπειρικά μια διακριτή οικογένεια νέων μορφωμάτων εντός της : τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (Κοιν.Σ.Επ.). Στο πρώτο μέρος, γίνεται μια κριτική επισκόπηση των εννοιών που συναντώνται και χρησιμοποιούνται στη διεθνή βιβλιογραφία και γίνεται μια προσπάθεια να τεκμηριωθεί η έννοια εταιρική κοινωνική ευθύνη μέσα από τα διεθνή δεδομένα, και σε συνέχεια αυτής η κοινωνική οικονομία, ο τρίτος τομέας. Η ιδιαιτερότητα των παραδειγμάτων της κοινωνικής οικονομίας, ως δομών πρωτοποριακών που προωθούν το μετασχηματισμό των κυρίαρχων πολιτικών και ταυτόχρονα η βαθιά οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση που διανύει η Ευρώπη γενικότερα. Αξιολογώντας αυτή την εμπειρία και την πορεία των διεθνών και ευρωπαϊκών δεδομένων εξετάζονται οι κοινωνικές επιχειρήσεις με ιδιαίτερη έμφαση στις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις που κάνουν αισθητή την παρουσία τους με δειλά βήματα στον ελλαδικό χώρο. Αντιμετωπίζοντας την προσπάθεια αυτή με κριτική ματιά, γίνεται μια αναφορά στις αρχές που διέπουν τόσο τη στρατηγική της ΕΚΕ όσο και το πνεύμα της Κοινωνικής Οικονομίας, της κοινωνικής ευημερίας και της γενικότερης συνεργασίας, ειδικά στον τομέα των Κοιν.Σ.Επ. Με αυτό το θεωρητικό πλαίσιο χαρτογραφείται ο πληθυσμός των μορφωμάτων που έχουν δημιουργηθεί και ενταχθεί στην κοινωνική επιχειρηματικότητα σε Ευρώπη και Ελλάδα και αντιπαραθέτονται τα ερωτήματα που έχουν τεθεί αρχικά. Η αντιπαραβολή αυτή οδηγεί στο συμπέρασμα πως το πεδίο των Κοιν.Σ.Επ. που γεννάται θέλει υποστήριξη, βοήθεια οικονομική κυρίως και στήριξη πολιτικά ενεργή. Για την πραγματοποίηση της έρευνας πεδίου καταρτίστηκε ένα ερωτηματολόγιο για το προφίλ των ενδιαφερομένων για την ίδρυση των πρώτων Κοιν.Σ.Επ. στο Ν.Μαγνησίας. Μετά τη συλλογή και ανάλυση των δεδομένων, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των πρώτων Κοιν.Σ.Επ. Αυτά αναλύονται ως προς το προφίλ των ενδιαφερομένων, των δραστηριοτήτων που επιλέγουν τελικώς να αναπτύξουν, τον τρόπο συνεργασίας μεταξύ των ωφελούμενων του Έργου και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν στην έναρξη τους.Τα αποτελέσματα δείχνουν πως η πολυεταιρικότητα των Κοιν.Σ.Επ. είναι θεσμική επιταγή. Νέοι άνθρωποι όλων των ηλικιακών βαθμίδων με κοινό χαρακτηριστικό την ανεργία, μακρόχρονη και μη, προσπαθούν να συνεργαστούν για να δημιουργήσουν ένα νέο αύριο στα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα. Γενικότερα, οι Κοιν.Σ.Επ. έχουν βασικά προβλήματα οικονομικής βιωσιμότητας, καθώς για να ξεκινήσουν μια σοβαρή προσπάθεια λειτουργίας εξαρτώνται από τις επιδοτήσεις είτε από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας είτε από το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης, καθώς και από χρηματοδοτήσεις από το ευρύτερο δημόσιο. Η σημασία του δημόσιου τομέα είναι ουσιαστικότατη, καθότι οποιαδήποτε χρηματοδότηση στις Κοιν.Σ.Επ. αποτελεί ανάσα, ώστε να εξασφαλιστούν κάποια μικρά έσοδα για την αυτόνομη λειτουργία τους. Οι περισσότερες Κοιν.Σ.Επ. απασχολούν ανέργους, οι οποίοι αποτελούν και τα ιδρυτικά μέλη. Το κεφάλαιο που μπορούν να διαθέσουν είναι μηδαμινό έως ελάχιστο για να ξεκινήσουν μια σοβαρή και στοχευμένη προσπάθεια. Εντούτοις με την κρατική βοήθεια μπορούν να ανοίξουν και να διατηρήσουν μια πόρτα στην αγορά εργασίας με δίκαιη απασχόληση, ασφάλιση και προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Αυτή η προσπάθεια ενισχύεται μέσα από τα Τοπικά Προγράμματα Απασχόλησης Ανέργων, και καλό θα ήταν να μην αναπαραχθούν οι Κοιν.Σ.Επ. σε φορείς αδράνειας και αναποτελεσματικότητας του ελληνικού κοινωνικού κράτους. Με δεδομένη την παρούσα οικονομικο-πολιτικο-κοινωνική κρίση το μέλλον τους δε διαγράφεται αισιόδοξο, στο βαθμό που δεν οικοδομήσουν τους μεταξύ τους δεσμούς και τη συνεργασία, ώστε να αποκτήσουν συλλογική ταυτότητα, να μπορούν να διεκδικούν και να συνεργάζονται μαζί με τα νέα μορφώματα που αναδεικνύονται στον τρίτο τομέα για την προαγωγή της κοινωνικής ευημερίας.