Συσχέτιση του βαθμού βαρύτητας της περιοδοντικής νόσου με τον αποικισμό στόματος και στομάχου από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. Pylori)
Authors: Τσιμπιρής Αθανάσιος 
Published: May 2022

Ιστορικό & Στόχοι: Η περιοδοντίτιδα είναι η κύρια αιτία απώλειας δοντιών ενώ η προχωρημένη περιοδοντίτιδα είναι η έκτη συχνότερη ασθένεια παγκοσμίως, με επιπολασμό 10,8% με 11,2%. Πρόκειται για μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο των περιοδοντικών ιστών λόγω αναερόβιων gram (-) βακτηρίων. Η προχωρημένη μορφή της νόσου χαρακτηρίζεται από προοδευτική καταστροφή του φατνιακού οστού με αποτέλεσμα το σχηματισμό περιοδοντικού θυλάκου και την υφίζηση των ούλων. Η περιοδοντίτιδα μπορεί να θεωρηθεί ως διαταραχή των ομοιοστατικών μηχανισμών μεταξύ στοματικής μικροχλωρίδας και τοπικής άμυνας, ενώ έχει συσχετιστεί με καρδιαγγειακές ασθένειες, ορισμένους τύπους καρκίνου, διαβήτη τύπου 2, νεφρική νόσο, αναπνευστικές ασθένειες και επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη.Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. pylori), η μελέτη του οποίου ξεκίνησε το 1983, είναι ένα μικροαεροφιλικό gram (-) σπειροειδές-ελικοειδές βακτήριο προσαρμοσμένο να επιβιώνει στο γαστρικό όξινο περιβάλλον εξουδετερώνοντας το, απελευθερώνοντας ουρεάση. Παρόλο που η γαστρική H. pylori λοίμωξη παρουσιάζει παγκόσμιο επιπολασμό 44,3%, φαίνεται πως υπάρχουν υψηλότερα ποσοστά της νόσου στις αναπτυσσόμενες χώρες (50,8%) σε σύγκριση με τις ανεπτυγμένες (34,7%). Η λοίμωξη του γαστρικού βλεννογόνου με H. pylori έχει συσχετιστεί με γαστρίτιδα, γαστρικά και δωδεκαδακτυλικά έλκη και γαστρικό καρκίνο. Επιπλέον, η H. pylori λοίμωξη έχει συσχετιστεί με διάφορες μη πεπτικές ασθένειες, όπως στεφανιαία νόσος και καρδιαγγειακές παθήσεις, σιδηροπενική αναιμία, σακχαρώδης διαβήτης, νευρολογικές ασθένειες, επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη, δερματικές ασθένειες και οφθαλμολογικές παθήσεις. Τέλος, η ελικοβακτηριδιακή λοίμωξη έχει συσχετιστεί με στοματικές νοσολογικές οντότητες, όπως η υποτροπιάζουσα αφθώδης στοματίτιδα, η χαλίτωση, η στοματική καυσαλγία, η γλωσσική υπερπλασία και ο στοματικός ομαλός λειχήνας.Η θεραπεία της H. pylori λοίμωξης συνίσταται σε συνδυασμούς αντιβιοτικών μαζί με αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPI) που λαμβάνονται ταυτόχρονα ή διαδοχικά για 7 έως 14 ημέρες. Ωστόσο, στην κλινική πρακτική, καμία θεραπεία δεν εγγυάται την εξάλειψη του γαστρικού ελικοβακτηριδίου. Οι υψηλοί ρυθμοί επανεμφάνισης της λοίμωξης προέτρεψαν τους ερευνητές να μελετήσουν το κατά πόσο και αν η στοματική κοιλότητα αποτελεί μια εξωγαστρική δεξαμενή του βακτηριδίου, καθώς τα συστηματικά χορηγούμενα αντιμικροβιακά έναντι της H. pylori λοίμωξης αποτυγχάνουν να διαταράξουν τον προστατευτικό για τα στοματικά μικρόβια βιοϋμένα. Μελέτες κατέδειξαν τον ευνοϊκό ρόλο της παρουσίας χρόνιας περιοδοντικής νόσου στον αποικισμό της στοματικής κοιλότητας και της γαστρικής μόλυνσης από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού.Ο στόχος της παρούσας μελέτης είναι: 1) να αξιολογήσει τον επιπολασμό της H. pylori λοίμωξης σε σάλιο και στόμαχο σε ασθενείς με και χωρίς περιοδοντίτιδα, 2) να αξιολογήσει τον επιπολασμό της λοίμωξης σε ασθενείς με περιοδοντίτιδα σύμφωνα με την κλινική βαρύτητα της νόσου, 3) να αξιολογήσει την επίδραση της περιοδοντικής θεραπείας σε ασθενείς με ή χωρίς γαστρική ελικοβακτηριδιακή λοίμωξη και 4) να αξιολογηθεί εάν η θεραπεία εκρίζωσης της γαστρικής λοίμωξης από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού σε συνδυασμό με την περιοδοντική θεραπεία επηρεάζει τα κλινικά αποτελέσματα της τελευταίας.Μέθοδοι: Τριάντα τρεις ασθενείς (ηλικίας 55,5 ± 12,4 έτη) με περιοδοντίτιδα σταδίου ≥2 υποβλήθηκαν σε ριζική απόξεση ανά τεταρτημόριο (QSRP) σε διάστημα 4 εβδομάδων. Ο δείκτης πλάκας (PI- παρουσία ή απουσία πλάκας χρησιμοποιώντας βασική φουξίνη ως χρωματικό παράγοντα), η παρουσία ή απουσία αιμορραγίας κατά την ανίχνευση (BOP), η ανίχνευση του βάθους θυλάκων (PPD-απόσταση από την παρυφή του ούλου ως το κατώτερο όριο του θυλάκου, σε mm) και το επίπεδο κλινικής πρόσφησης (CAL-απόσταση από την αδαμαντινοοστεϊνική ένωση ως το κατώτερο όριο του θυλάκου, σε mm) αξιολογήθηκαν σε 6 θέσεις ανά δόντι, προ-και 3 μήνες μετά την περιοδοντική θεραπεία. Οι ασθενείς με PPD ≥4 mm και / ή Cal ≥4 mm> 30% των επιφανειών μέτρησης και BOP> 10% ταξινομήθηκαν στην πειραματική ομάδα (n = 33), ενώ εκείνοι με BOP <10% και PPD ≤3 mm ταξινομήθηκαν στην ομάδα ελέγχου (n = 32). Σε όλους ερευνήθηκε η ύπαρξη του ελικοβακτηριδίου σε σάλιο και στόμαχο και στην περίπτωση γαστρικής λοίμωξης, έλαβαν θεραπεία εκρίζωσης για 10 ημέρες (διπλή θεραπεία που περιλαμβάνει PPI και αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα και για τα δύο για τις πρώτες 5 ημέρες ακολουθούμενη από τριπλή θεραπεία, που περιλαμβάνει PPI, κλαριθρομυκίνη 500 mg και μετρονιδαζόλη 500 mg δύο φορές την ημέρα για όλα, για τις υπόλοιπες 5 ημέρες). Στην ομάδα ελέγχου 32 περιοδοντικώς υγειών εθελοντών (ηλικίας 55,5 ± 1 13,4 ετών) επίσης ερευνήθηκε η ύπαρξη του ελικοβακτηριδίου σε σάλιο και στόμαχο. Τα δείγματα σάλιου αξιολογήθηκαν με αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (rtPCR). Το γαστρικό H. pylori ανιχνεύθηκε με δοκιμή αναπνοής ουρίας (UBT). Αποτελέσματα: Δεν υπήρξαν H. pylori θετικά δείγματα σάλιου. Γαστρικό H. pylori ανιχνεύθηκε σε 6 ασθενείς με περιοδοντίτιδα και σε 7 μάρτυρες (p> 0,05). H. pylori λοίμωξη υπήρξε σε ασθενείς με προχωρημένη περιοδοντίτιδα. Οι H. pylori (+) ασθενείς παρουσίασαν σοβαρότερη περιοδοντίτιδα υψηλότερου σταδίου (χ2 = 11.873, ρ = 0.003) και βαθμού (χ2 = 7.792, ρ = 0.02). Όλοι οι ασθενείς με ελικοβακτηριδιακή λοίμωξη υποβλήθηκαν σε επιτυχή θεραπεία εκρίζωσης. Όλοι οι κλινικοί δείκτες της περιοδοντίτιδας βελτιώθηκαν μετά την QSRP. Οι H. pylori (+) ασθενείς που έλαβαν QSRP θεραπεία ως συμπληρωματική της εκρίζωσης παρουσίασαν βελτίωση σε BOP (p <0,001), ΡΙ (ρ <0,013) και CAL (p <0,004) σε σύγκριση με τους H. pylori (-) ασθενείς που έλαβαν QSRP μόνο. Συγκεκριμένα οι H. pylori (+) ασθενείς παρουσίασαν: BOP: 82,18% βελτίωση έναντι 58,04% των H. pylori (-), PI: 76,72% βελτίωση έναντι 52,69% των H. pylori (-), PPD: 33,13% βελτίωση έναντι 24,43% των H. pylori (-) και CAL: 6,6% βελτίωση έναντι 0,22% των H. pylori (-).Συμπεράσματα: Η περιοδοντίτιδα δεν συσχετίστηκε με γαστρική H. pylori λοίμωξη και το στοματικό περιβάλλον (σάλιο) δεν αποδείχτηκε ως εξωγαστρική δεξαμενή του H. pylori. Η γαστρική H. pylori λοίμωξη συσχετίστηκε με προχωρημένα στάδια και βαθμούς της περιοδοντίτιδας όταν συνυπήρξαν οι δύο νοσολογικές οντότητες. Αν και οι περιοδοντικοί κλινικοί δείκτες βελτιώθηκαν μετά την περιοδοντική θεραπεία (QSRP) ανεξάρτητα από την ύπαρξη γαστρικής H. pylori λοίμωξης, BOP, PI και CAL βελτιώθηκαν περαιτέρω όταν συνδυάστηκαν με θεραπεία ελικοβακτηριδιακής εκρίζωσης. Περιοδοντική αξιολόγηση και θεραπεία σε συνδυασμό με τη θεραπεία εκρίζωσης συνιστώνται σε ασθενείς με γαστρική H. pylori λοίμωξη.