bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
De blinde roerganger en zijn deemoedige dienaar: een essay omtrent beleid en technologisch effectenonderzoek
Authors: Baert Patrick
Published: May 2023

Het centrale uitgangspunt is de vaststelling dat enerzijds vanuit een intern-rationeel wetenschappelijk uitgangspunt, het technologisch determinisme als een "gedegenereerd onderzoeksprogramma" (Lakatos) dient beschouwd te worden, en dat anderzijds diezelfde deterministische optie vervat blijkt in een hele reeks van beleidsgerichte researchnota's. Uitgaande van die paradox, wordt aandacht besteed aan de ideologische manifestaties van het technologisch determinisme, alsook aan een mogelijke verklaringsgrond voor haar recente opflakkering in het beleidsgericht onderzoek. Vervolgens wordt deze trend in het technologie-onderzoek beschouwd als een indicator voor de teloorgang van de idee van "cognitief-rationale beheersing" in de sociologie. Onder visie verstaan, waarbij de nadruk wordt gelegd op de wetenschappelijk gefundeerde controle van toekomstige maatschappelijke processen, en dit in functie van het bereiken en verwezenlijken van een collectief doel. Deze waarde (en toekomstvisie) betekende een belangrijke negentiende eeuwse culturele innovatie, waarvan de eerste generatie sociologen een duidelijke exponent vormen.
Werken in een netwerk: convergenties en divergenties in de arbeidsmarkt
Authors: Van der Auwera Frank
Published: May 2023

Dit eerder verkennend artikel behandelt de kernvraag in welke mate percepties van arbeidskwaliteit verschillen, naargelang het een groep terminalbedienden uit het hoofdkwartier (Case A) dan wel uit een agenschap (Case B) betreft. Beide gevallenstudies grepen plaats binnen één financiële instelling en bevatten louter uitvoerende bedienden zonder formele supervizing power. Alhoewel het gepresenteerde onderzoeksmateriaal in dit stadium nog vrij disperaat en het staal kleinschalig is, kan toch worden geconcludeerd dat de positionering binnen een telematicanetwerk-omstandigheden een factor van belang lijkt: de taakopbouw en de sociale relaties worden over het algemeen positiever gewaardeerd in Case B dan in Case A. Beide groepen vinden zich nochtans in hun uitgesproken negatieve waardering van promotiekansen of skillbenutting. Overigens blijkt ook dat er in deze onderzoekspopulatie niet echt sprake is van een negatieve attitude versus technologische vernieuwing, vooral omdat in deze sample de jobzekerheid voorlopig niet in het gedrang komt.
Het sociale substraat van de tijd
Authors: Elchardus Mark
Published: May 2023

Als zij de tijd niet volkomen verwaarlozen, benaderen de sociale wetenschappen hem als een vector waarop de gebeurtenissen kunnen worden opgetekend of als een middel waarvan het gebruik onderworpen is aan normen en gericht op een doel. Deze benaderingswijzen leiden echter regelrecht naar een cirkelredenering waarin het temporele karakter van de sociale orde, dat moet worden verklaard, als gegeven wordt beschouwd. Dat temporele karakter dient immers te worden verondersteld om de conceptie van normen, doelen, verandering en continuïteit, mogelijk te maken. In deze bijdrage wordt de tijd niet langer benaderd als een conditie van de sociale orde en wordt het temporele karakter van die orde niet meer als een gegeven beschouwd. De tijd wordt daarentegen gezien als een sociale constructie of als een kenmerk van de sociale orde, meer bepaald als een abstracte voorstelling van de relatieve invariantie en de sequentiële orde die door de sociale organisatie worden verwezenlijkt. Deze benaderingswijze van de tijd wordt uitgewerkt op basis van de bevindingen van de sociologie van de tijd, en wordt aan een eerste toets onderworpen in een secundaire analyse van de concepties van de tijd die in het Westerse denken richtinggevend zijn geweest.
Bedevaarten in Wallonië
Authors: Pirotte Jean
Published: May 2023

Sociologists and historians have already investigated the anthropological wealth of pilgrimages. Some further inquiries are suggested as a result of a few examples drawn from Wallonia. An undefined but genuine religious feeling looms in the famous military, processions of the 'Entre-Sambre-et-Meuse': these seasonal rites help to solemnize the life of rural communities. But, on the other hand, pilgrimage is also permeating everyday life; such a diffusion appears in a map of the monumental or modest copies of the most renowned sanctuaries (numberless copies of Lourdes in the 'Basse-Semois'). In addition, besides the physical pilgrimage, religous elites have cultivated an attraction for the inner pilgrimage, with composite forms which came into vogue: the spirituality of the road at the time of the flourishing "Action catholique"; at the present time, gatherings of young people in Taizé, which are the manifestation of a quest. But now, are pilgrimages on the wane? The progress of medical Sciences, the break-up of the traditional way of life in the country, and the turn of mind now prevailing in the Church are promoting neither local devotions nor thaumaturgical saints. On the other hand, modern transport and advertising by travel agencies are strengthening the concentration of pilgrims in international sanctuaries. Lastly, at the, present time, other factors , are favouring old pilgrimages or the emergence of new places: the charismatic renewal; the rise of integrist protest; the eschatological predictions.
Verstrengeling van het godsdienstige en het wereldlijke in de Belgische Joodse milieus
Authors: Bok Willy
Published: May 2023

Most Jewish ideological trends are represented in Belgian Jewry, whose numbers are estimated at 35,000. Political and religious attitudes tend to be polarized according to regional distribution. Antwerp Jews are a close-knit orthodox-centred community, stimulated by an active Hassidic movement. In Brussels and the other smaller communities, Jewish involvement means individua! participation in religious or secular institutions. Since the arrival of East European Jews in the second decade of the century, the original character of the Napoleonic Consistory (the overarching religious institution), has changed. Due to the growing influence of the Orthodox Jews, the Consistory has become traditional and Israel-oriented. In 1971, a council of Jewish organizations — mainly ethnic or peoplehood-oriented — was founded with the aim of becoming the political representative institution of Belgian Jewry. However, many Jews looked upon its ambition to represent the - 497 entire community as an objective definition of Jewish identity, which they could not 'accept. The position of the renewed Consistory now appears to be stronger than before because many prefer to be represented by a religious institution as evidenced by the attitude even of those who claim or have claimed to be secularist.
Ideologie en sociale werkelijkheid: bouwstenen voor een sociologische ideologietheorie
Authors: Laermans Rudi
Published: May 2023

Het ideologiebegrip bezit in de sociaal-wetenschappelijke literatuur geen eenduidige betekenis. Met het gebruik van dit “fuzzy concept” zijn echter een aantal vragen en thema's verbonden waarin wel enige samenhang valt te onderkennen. Na een bondig overzicht van deze zogenaamde ideologie problematiek, wordt in het spoor van een aantal recente ontwikkelingen binnen het ideologiedebat gepleit voor een legitimatietheoretische benadering. Het ideologiebegrip verwijst dan naar die “anonieme organisatorische vertogen” (“discours”) waarin “goede redenen” of argumenten worden aangebracht voor ofwel de instandhouding, ofwel de herschikking van een gegeven heerschappij-orde. Als strikt-argumentatief opgebouwde vertogen verschillen ideologieën primair van pre-moderne legitimatiekaders. Traditionele en religieuze wereldbeelden halen hun legitimerende kracht immers niet uit rationele argumenten, maar stoelen op pre-reflexieve gezagsbronnen of “auctoritas” (openbaring, profetieën,...). Voor een mogelijke verklaring van het onderscheid tussen de traditionele en de modem¬ ideologische wijze van machtslegitimatie, wordt verwezen naar de evolutietheorie van J. Habermas (in het bijzonder de zogenaamde rationalisering van de leefwereld). Het door Habermas gebezigde analyse-model levert tevens de nodige aanknopingspunten voor de identificatie van de toonaangevende ideologische vertogen binnen een moderne samenleving. Aan de hand van enkele voorbeelden worden tenslotte ook de mogelijke methodologische merites van een vertooganalystische benadering van ideologieën gesignaleerd.
Gezinsvorming- en ontbinding: de twee transities
Authors: Lesthaeghe Ron
Published: May 2023

Het artikel verdedigt de stelling die achter de daling van de vruchtbaarheid en de veranderingen in gezinsvorming en -ontbinding twee onderscheiden transities ziet. De eerste transitie, gedragen door de generaties geboren tussen 1870 en 1940, is een uiting van de versterking van kwalitatieve doelstellingen inzake kindgerichtheid binnen het kerngezin, terwijl de tweede transitie, op gang gebracht door de naoorlogse generaties, een uiting is van versterkt en geseculariseerd individualisme en preoccupatie met zeltontplooiing. Hiermee wordt grotendeels de these van de Franse historicus Ph. Ariès onderschreven.
Gezinspolitiek in België
Authors: Dumon Wilfried
Published: May 2023

Er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen de Europese en de Amerikaanse gezinspolitiek. De Belgische gezinspolitiek is een schoolvoorbeeld van de Europese. In de ontwikkeling van de gezinspolitiek kunnen drie perioden worden onderkend. Een eerste, ontstaan na de eerste wereldoorlog, met een dubbele opzet: vooreerst de economische ondersteuning van de gezinnen, d.w.z. een horizontale herverdeling van de inkomens. Ten tweede, het sorteren van een demografisch effect. Na de tweede wereldoorlog werd deze politiek drastisch verouderd. De nieuwe politiek bestond erin niet enkel het materiele maar het gehele welzijn van het gezin te bevorderen. Deze politiek stond in vele opzichten haaks op de eerste en werd toch simultaan doorgevoerd. In de meest recente période kennen wij een omvorming in de gezinspolitiek omdat meer en meer een element van verticale herverdeling doorspeelt in de economische ondersteuning van gezinnen, terwijl een aantal diensten door collectieve voorzieningen verzorgd, althans partieel, worden afgewenteld op het gezin.
De meegedragen tijd: een bibliografisch essay over de temporele aspecten van culturele identiteit en migratie
Authors: Elchardus Mark , Glorieux Ignace , Scheys Micheline
Published: May 2023

In dit artikel trachten de auteurs de relevantie te illustreren van de sociologie van de tijd voor de Studie van de migratieprocessen en van de interculturele relaties die daaruit resulteren. Ze doen dit meer specifiek door de relatie te onderzoeken tussen, enerzijds de tijdsconcepties en -perspectieven, de attitudes t.o.v. en de gebruiken m.b.t. de tijd en, anderzijds de culturele, ethnische en religieuze identiteit. Met betrekking tot de internationale migratie, lijkt deze relatie door minstens zes verschillende factoren te worden beïnvloed: (1) de plotse overgang van een rurale naar een urbane en geïndustrialiseerde omgeving; (2) het perspectief van de terugkeer naar het land van herkomst; (3) de confrontatie met de cultuur van het gastland en met andere immigrantenculturen; (4) de religieuze, ideologische en politieke ontwikkelingen in het land van herkomst; (5) de reaches van het gastland en de Problemen die daaruit resulteren; (6) de minderheidspositie van de migranten.
Robert K. Merton : Wetenschap, technologie en maatschappij in het 17de-eeuwse Engeland
Authors: Vranken Jan
Published: May 2023

Vertaling van: Science, Technology and Society in Seventeenth Century England, oorspronkelijk gepubliceerd als Boekdeel IV, Deel 2 van Studies on the History and Philosophy ofSience and on the History ofLearning and Culture
De groei van de publieke sector in België onder centrum-rechtse en centrum-linkse regeringen, 1960-1983
Authors: De Grauwe Paul
Published: May 2023

In dit artikel wordt de vraag gesteld of de toename en de samenstelling van de overheidsuitgaven en -belastingen in België gedurende de periode 1960-83 in verband kan gebracht worden met de ideologische preferenties van centrum-rechtse en centrum-linkse regeringen. Het antwoord is negatief. Tevens wordt onderzocht of de ontwikkeling van inflatie en werkloosheid beïnvloed werd door de ideologische voorkeuren van centrum-rechtse en centrum-linkse regeringen. Ook hier is het antwoord negatief. Het blijkt dus dat variabelen zoals uitgaven, belastingen, inflatie en werkloosheid niet beïnvloed worden door de verschillende ideologische opties die centrum-rechtse en centrum-linkse regeringen gedurende die periode afficheerden.
Omgevingsbesef van binnen en naar buiten bezien
Authors: Nelissen Nico , Scheepers Peer
Published: May 2023

In dit artikel worden de resultaten gepresenteerd van een onderzoek naar het omgevingsbesef van de Nederlanders anno 1985 (N=1799). Daarbij wordt het omgevingsbesef naar twee aspecten bezien: 1. van binnen: door aandacht te schenken aan de verschalende dimensies waaruit het omgevingsbesef is opgebouwd; en 2. naar buiten: door na te gaan hoe het omgevingsbesef samenhangt met een aantal sociaal-culturele waarden. Al met al blijkt dat er op basis van het omgevingsbesef enkele goed van elkaar te onderscheiden typen Nederlanders te onderkennen zijn. leder van die typen wordt gekenmerkt door een her kenbaar patroon van sociaal-culturele waarden.
Tussen beeld en enquête-formulier: ontwikkelingen binnen de naoorlogse jeugd in Vlaanderen en België
Authors: Laermans Rudi
Published: May 2023

Tijdens de naoorlogse periode werden twee beelden van 'de jeugd van tegenwoordig' dominant: enerzijds gewaagden “Jeugdduiders” (journalisten, pedagogen, jeugdsociologen,...) van diepgaande generatie-verschillen tussen de opeenvolgende leeftijdscohortes, anderzijds ontwaarde men de komst van een uniforme massajeugd. Beide beeiden worden geconfronteerd met de resultaten van het tijdens de naoorlogse periode in Vlaanderen c.q. België verrichte jeugdonderzoek. Voor beide voorstellingen worden zowel ondersteunende als ontkennende gegevens gevonden, wat tot een meer genuanceerd oordeel over de verschuivingen in het naoorlogse Jeugdlandschap verplicht. Zo blijkt er tussen de diverse leeftijdscohortes een grote continuïteit te bestaan inzake de hogere waardering van de privé-sfeer (liefde, gezin, vriendschap,...) boven de publieke rollen van burger of werknemer; tegelijk kan men aanduidingen vinden voor een zekere discontinuïteit tussen de verschillende generaties: het Jeugdige waardenpatroon wordt mettertijd meer postmaterialistisch. Op eenzelfde wijze kan men, conform de massajeugd-théorie, op empirische gronden gewagen van een groeiende uniformisering van de jeugdige smaak, i.h.b. inzake muziekvoorkeuren; op een dieperliggend niveau worden de sexe en klassenverschillen echter gereproduceerd.
In illo tempore…: de ramp van Lissabon (1755) en de tijdsbeleving van portugese pastoors en de plattelandsbevolking
Authors: Rentes Florêncio A.
Published: May 2023

Op 20 januari 1756 gelastte Markies van Pombal alle Portugese pastoors tot het schriftelijk beantwoorden van 13 vragen m.b.t. de schadelijke gevolgen van de Grote Aardbeving van 1 November 1755. Lissabon was half verwoest, maar hoe was de toestand op het platteland? De auteur, die geïnteresseerd is in de structuur en inhoud van de wereldbeelden van die priesters en hun parochianen, keek vooral naar de antwoorden die betrekking hebben op de 'wanneer'-aspecten van de ramp. Hij vroeg zich met name af  - Waarmee (hemellichaam, mechanische klok...) wordt het tijdstip van de schokken vastgesteld? - In termen waarvan (gebed, minuten...) wordt de duur van de schokken uitgedrukt? - Welke gebeurtenis (Bijbels verhaal, de grote ramp zelf...) markeert de lange tijdreeks van de opgesomde bevingen en naschokken?  In de overtuiging dat een wereldbeeld niet alleen oplossingen biedt voor een "wanneer?” maar ook voor een "waar?" en een "waarom?", bestudeerde de auteur vervolgens de indicaties die betrekking hebben op de ruimtelijke kaders en de oorzaken van de ramp, zoals de betrokkenen die zich voorstelden. Het verzamelde materiaal is bijzonder rijk. Uit de analyse blijkt o. a.  - dat de sociale constructie van temporaliteit als onderdeel van een bredere discursieve activiteit mag worden gezien, waarbij ruimte-voorstellingen worden gekoppeld aan noties van oorzaak/effect;  - dat het nauwelijks zin heeft om het begrip wereldbeeld (of mentaliteit) te gebruiken in verband met brede categorieën van sociale actoren; - dat het zeer incorrect is om te veronderstellen dat de (Portugese) geestelijkheid van de tweede helft van de XVIII eeuw totaal geen weet zou hebben van of grote moeite zou hebben met de verlichte opvattingen van het despotisme en/of van de philosophes.
Variaties in de behandeling van dialysepatienten: empirische toetsing van een model van institutionele ziekenhuiszorg
Authors: Hermans Hildegard , Meulemans Herman , Van Hove Erik
Published: May 2023

Regionale variaties in behandeling en ziekenhuisgebruik van dialysepatiënten staan centraal in deze onderzoeksnota. Er wordt gepoogd een algemeen verklaringsmodel van institutionele ziekenhuiszorg uit te tekenen dat deze variaties aan de hand van verschillende determinanten verklaart. Hiertoe werden 363 dialysepatiënten in Antwerpen en Luik ondervraagd en werden hun medische gegevens genoteerd. De resultaten bevestigen het belang van de klinische en socio-demografische situatie en het ziektegedrag van de patiënt, alsmede van de omgeving waarin de behandeling plaatsvindt. De resterende onverklaarde variaties hebben tenslotte de aandacht getrokken op de praktijkstijl van de behandelende geneesheren, een verklaringsfactor waarvan vrijwel geen indicatoren in de vragenlijst opgenomen werden. Het belang van deze factor is eveneens op indirecte wijze tot uiting gekomen in de onderzoeksresultaten.
Na de mijnsluiting: loopbaanontwikkeling van jonge Turkse, Belgische en Italiaanse ex-mijnwerkers uit Genk
Authors: Denolf Lieven , Martens Albert
Published: May 2023

Na de mijnsluiting bij de Kempense Steenkolenmijnen (K.S.) in Limburg werden jonge (-25 Jarige) Turkse, Belgische en Italiaanse ex-mijnwerkers uit Genk onderzocht naar hun arbeidsmarktpositie anderhalf jaar naar de afvloeiing. Bij de K.S. hadden alle mijnwerkers zonder onderscheid van nationaliteit een gunstige arbeidsmarktpositie, die zich uitdrukte in een hoog loon met veel extra-legale voordelen, werkzekerheid en een ruime arbeidsautonomie. Het waren zelfs de Turken die gemiddeld het meest verdienden van de drie bevolkingsgroepen. Na de afvloeiing hebben enkel de Belgen die gunstige arbeidsmarktpositie kunnen behouden of versterken, terwijl dit bij de migranten niet het geval is. De Belgen hebben bijna allemaal werk gevonden. Zij die werken hebben meestal een contract van onbepaalde duur, werken meer dan de (werkende) migranten in een groot bedrijf en verdienen gemiddeld meer dan dat ze bij de K.S. verdienden. De migranten bevinden zich in een minder gunstige arbeidsmarktpositie. Toch is er een verschil te merken tussen de Turken en de Italiaanse bevolkingsgroep. Bij de Turken heeft bijna niemand werk gevonden na de afvloeiing. Bij de Italianen is dat toch meer dan de helft. De arbeidsvoorwaarden van de nieuwe tewerkstelling van de Italianen zijn echter minder gunstig dan deze van de Belgen: meer een contract van bepaalde duur, werken in kleinere bedrijven en in meer conjunctuurgevoelige sectoren (bouwnijverheid). Bovendien verdienen de Italianen gemiddeld minder dan wat ze bij de K.S. verdienden en ook minder dan de Belgen.
De Italiaanse migrantengemeenschap in België: geïntegreerd (ma non troppo) maar machteloos
Authors: Martiniello Marco
Published: May 2023

Dit artikel verdedigt de Stelling dat de Italiaanse bevolkingsgroep in België, hoewel geïntegreerd in de Belgische samenleving, lijdt aan chronische machteloosheid. Aangetoond wordt dat de Italianen in België globaal gezien een inferieure positie bezetten ten opzichte van de Belgen, doch ook een betere dan die van de recentere migranten van niet-Europese origine. Deze inferioriteit blijft bestaan, ondanks de opkomst van een Italiaans-Belgische economische en intellectuele elite. De verschillen nemen weliswaar af, maar niet als gevolg van enige collectieve actie van de Italianen. In de mate waarin de groep steeds onbekwaam bleef om de nadelen van zijn positie weg te werken, kan men van chronische machteloosheid spreken. Het artikel pleit derhalve voor een analyse van de inpassingsprocessen van migranten in termen van macht en onmacht, eerder dan in termen van integratie.
Kan empirisch beoefende sociologie inzicht in maatschappelijke problemen verschaffen?: een bezinning op de eisen van sociologische empirie
Authors: Hoefnagels Harry
Published: May 2023

Een positivistische methodologie wordt in de sociologie nog door velen als de enig aanvaardbare methode beschouwd om wetenschappelijke kennis te vergaren. Deze methoden laten echter niet toe een zicht te krijgen op de door de mensen ervaren sociale realiteit. In plaats van het object van onderzoek aan te passen aan de eisen van een natuurwetenschappelijke methodologie, moeten de methoden aangepast worden aan het object van onderzoek. Hiertoe moet een méthodologie worden gevolgd die zich spiegelt aan de werkwijze van de klassieke sociologen, maar haar gebreken overstijgt. Zij moet namelijk de samenleving niet als een gekend fenomeen benaderen, maar trachten te ontsluieren hoe de mensen de samenleving ervaren. Hoe dit concreet moet gebeuren, wordt geïllustreerd aan de hand van de studie van twee belangrijke maatschappelijke problemen, nl. de milieuproblematiek en het ontwikkelingsvraagstuk. Om deze problemen op te lassen volstaat het niet op een positivistische wijze feitenmateriaal te verzamelen, men moet ook een visie ontwikkelen die toelaat een greep te krijgen op de sociale werkelijkheid. Deze visie sluit aan bij een mensbeeld dat de mens ziet als een sociaal wezen dat de door het normatieve begrip ’sociaal’ van de omgangstaal aangeduide kwaliteit aan zijn leven wil geven en dat dit niet minder belangrijk is dan materiële welvaart en geestelijk welzijn.
De Vlaamse jeugd en haar minderheden
Authors: Waege Hans
Published: May 2023

Bij een jongerenpopulatie werd onderzocht of het mogelijk is om te komen tot een typologie van waarden en persoonlijkheidskenmerken (autoritarisme, rechts-racisme, maatschappelijke desintegratie, post-materialisme, linkse economische houding) van de jongere. Via een clusteranalyse bekomen we uiteindelijk zes types. In een tweede deel wordt de migrantenproblematiek aangesneden. Vanuit de Vlaamse wetenschappelijke wereld wordt erop gewezen dat dit beleid moet kaderen binnen een algemeen minderhedenbeleid. De vraag die we ons stellen is of er een samenhang bestaat tussen de houding ten opzichte van migranten, langdurig werklozen en homoseksuelen. De correspondentie-analyse laat zien dat er een dergelijk verband bestaat. Een negatieve houding tegenover migranten gaat dikwijls samen met een negatieve houding ten opzichte van langdurig werklozen en homoseksuelen. Ook de samenhang tussen houdingen en de typologie is opmerkelijk. In een derde deel bekijken we deze clusters naar een aantal achtergrondskenmerken. Zowel voor de beroepsgroep van de ouders als het opleidingsniveau, de objectieve deprivatie het onderwijsnet en de vriendenbanden van de jongere werd een significante relatie vastgesteld. Vanuit deze bevindingen besluiten we dat een beleid gericht op één minderheidsgroep geen oplossing is. Er moet veeleer gewerkt worden aan een algemeen tolerantiebeleid dat zowel op de structurele als op de culturele factoren inwerkt.
Gezin en Kerk: analyse van de spanningsvelden inzake de kerkelijke leer over gezin, huwelijk en seksualiteit
Authors: Peeters Pascale
Published: May 2023

Vele leden van de katholieke Kerk hebben zware kritiek op de huwelijks- en seksualiteitsmoraal van Rome. Hieruit groeide de onderzoeksvraag waarom deze mensen zich niet (massaler) afwenden van het katholicisme. Katholicisme werd daarbij opgevat in een ruime betekenis zodat het niet alleen de zogenaamde kerkelijkheid omvat maar ook de katholieke zuil. Antwoorden op deze vraag werden enerzijds gevonden in het werk van godsdienstsocioloog Karel Dobbelaere. Zijn verklaring heeft als basis de secularisatie van onze samenleving die ook op het individuele vlak heeft toegeslagen. Anderzijds werd door de auteur zelf een onderzoek uitgevoerd waarin de probleemstelling werd beperkt tot de vraag of de “geseculariseerde” leken hun - afwijkende - ideeën inzake huwelijk en seksualiteit terugvinden in de gezinswerking van vier socio-culturele verenigingen uit de katholieke zuil in Vlaanderen. Hieruit bleek dat deze organisaties zich goed hebben aangepast aan de secularisatie. Ze vertonen eenzelfde afwijking van de kerkelijke leer als de ’geseculariseerde, leken. De door Karel Dobbelaere aangehaalde factoren die de stabiliteit en de bloei van de zuil verklaren, werden expliciet aangetroffen in hun gezinswerking - zij het met een kleine nuancering bij de tweede factor en dit inzake de gedeconfessionaliseerde, evangelische visie.
De erkenning en institutionalisering van de islam in België, Groot-Brittannië en Nederland
Authors: Rath Jan , Groenendijk Kees , Penninx Rinus
Published: May 2023

In dit artikel betogen de auteurs dat de historisch specifieke wet- en regelgeving met betrekking tot religieuze groeperingen in België, Groot-Brittannië en Nederland leidt tot andersoortige reacties van die samenlevingen op de aanwezigheid van moslims. Het ideologische discours rondom moslims lijkt in ieder geval ten dele ook weer beïnvloed door die wet- en regelgeving. Het omgekeerde proces, waarbij politiek-ideologische mobilisatie binnen de ontvangende samenleving leidt tot nieuwe vormen van wet- en regelgeving of verandering in de bestaande, is eveneens waarneembaar. Het beleid is hier echter minder duidelijk. Soms worden initiatieven genomen tot nieuwe wet- en regelgeving die bepaalde normen en waarden van de ontvangende samenleving expliciet verankeren ont daarmee ongewenst geacht gedrag van moslims te bestrijden. Soms ook wordt de bestaande wet- en regelgeving veranderd of ontdoken om moslims meer mogelijkheden te bieden tot institutionalisering. De ideologische voorstelling van moslims dramt overigens niet noodzakelijk om religieuze kenmerken, maar bijvoorbeeld ook om etnische of sociaal-culturele kenmerken.
Recht als omgang: over de specificiteit van de rechtsnorm
Authors: Vandekerckhove Lieven
Published: May 2023

Gegeven dat de sociale organisatie van het handelen kan gezien worden als een complex van instituties, waarbinnen ’juridische’ en ’niet-juridische’ normen door elkaar opereren, kan de vraag gesteld worden waarin de sociologische relevantie ligt van het onderscheid tussen deze twee categorieën van normen. Traditioneel - en dat wil zeggen : door rechtsgeleerden en rechtsfilosofen - wordt de juridische van de niet-juridische norm onderscheiden op grond van de afdwingbaarheid : juridisch is dan deze norm waarvan de naleving met behulp van het geweld der politiek georganiseerde samenleving kan worden afgedwongen. Voor het sociologisch perspectief, dat namelijk de systematiek in het sociale handelen wil vatten, lijkt het ons vruchtbaarder om een dynamisch, niet-taxonomisch rechtsbegrip te hanteren, dat namelijk het recht niet definieert in termen van zijn intrinsieke kenmerken, doch in termen van zijn werkzaamheid. Het recht wordt dan niet gezien als een pakket van gecodificeerde levensvoorwaarden, maar als een welbepaald kenmerk van het gemeenschapsleven : het is de neiging die in mindere of in meerdere mate in de gemeenschap bestaat om juridisch te handelen, d.w.z. om iedere negatie of betwisting van de verdeling der wederzijdse rechten en plichten ter beslechting voor een gezaghebbende en onpartijdige instantie te brengen. Juridisch is dan elke norm in de mate dat hij aanleiding geeft tot juridisch handelen. Recht kan dus sociologisch worden gezien als een bepaalde manier van omgaan met elkaar.
Alternatieve motorbrandstoffen in België
Authors: Craps Renilde
Published: May 2023

De eerste demonstraties met alternatieve brandstoffen kondigen zich aan in België. Beweegredenen voor de introductie van deze nieuwe brandstoffen zijn de positieve verwachtingen qua milieu-impact, vooral op het stedelijk leefmilieu. Naast de klassieke brandstoffen (benzine, diesel) zal er op korte termijn ruimte zijn voor LPG, aardgas, bio-diesel en elektrisch aangedreven voertuigen. LPG is de meest bekende alternatieve brandstof met een goed uitgebouwd verdeelnet, toch wordt een grootschalige doorbraak niet verwacht. Er -wordt zelfs een verminderde verkoop van LPG voor Personenwagens vastgesteld. De grote concurrent is aardgas, voornamelijk omwille van de zeer sterke lobbying. Aardgasbussen worden in 1993 een realiteit in België. Diversificatie binnen de landbouwsector laat toe bio-diesel (koolzaadolie) als motorbrandstof te gebruiken. Bio-diesel vertoont zeer veel gelijkenis met de klassieke diesel; de eerste evaluatie-demonstraties zijn in uitvoering. Elektrische aandrijvingen zijn niet echt onbekend meer. Een echte doorbraak wordt niet verwacht. Wei is de demonstratie van diesel-elektrobussen aangekondigd. Alternatieven op langere termijn zijn te vinden bij de waterstofaangedreven voertuigen. De Belgische initiatieven hebben tot doel de toepasbaarheid van waterstof als motorbrandstof in de bus te bewijzen. De ontwikkeling van alternatieve brandstoftechnologieën is een langdurig proces dat jaren intensief werk vraagt. De marktpenetratie zal dan ook zeer geleidelijk gebeuren. Evaluaties van alternatieve brandstoffen dienen grondig, vanuit een totaalconcept, te gebeuren. Onderzoeksinstellingen kunnen bij deze totaalaanpakbenadering een belangrijke rol spelen.
Jongeren en beelden over migranten
Authors: Loosveldt Geert
Published: May 2023

This paper examines whether any change can be observed in the attitude of young people towards immigrants. The data were collected in Flanders at three points in time (spring 1991,1992 and 1994) among 20-21-year-olds. A general analysis of the social context plus findings from earlier research are not sufficient to enable a clear projection to be formulated regarding such a change in attitude. The analysis was carried out using simultaneous latent class analysis. According to the results of this analysis there are few indications of any change having taken place in the attitude of young people. The level of education of the young people interviewed is the feature which exhibits the strongest correlation with their attitude to immigrants.
Een nieuwe klasse-divisie in de welvaartsstaat?
Authors: Gijselinckx Caroline , Marx Ive
Published: May 2023

It is feared that growing numbers are unable to earn a decent living in increasingly skill-driven Western economies. International competition, technological change and deindustrialisation are thought to conspire against the low-skilled. The alleged growth in labour market inequalities is seen to pose a fundamental threat to social cohesion and the sustainability of the social contract. We test, using household survey data for Belgium, the hypothesis that increasing numbers are becoming unable to secure a decent standard of living in the labour market and that chronic dependence on redistribution is on the increase. The exploratory bivariate and causal multivariate analysis does suggest an economic polarisation on the educational dimension. Poverty and pretransfer-poverty in particular became increasingly concentrated among the low- skilled in the period 1985-1992. This result remains very much of a preliminary nature, given the relatively short time period for which data is available. However, our findings are not inconsistent with the fear that need at working age is becoming of a more structural nature.
Klasse, prestige, gezag en persoonlijkheid
Authors: Claeys Joke
Published: May 2023

Using a sample of lawyers, this article examines the explanatory power of some operationalisations of stratification, namely Wright’s class model, a prestige scale, a continuous measure of authority and the ownership relation. The data show that, even when control variables are included, class has a stronger impact upon the investigated personality traits and work attitudes than prestige, The effects of the continuous authority measure are similar to those of class, albeit somewhat less strong. Contrary to prestige, class and authority do explain a small fraction of the personality traits and a more extensive portion of the work attitudes. When immediate working conditions are introduced, the relationships found are for the most part maintained. Tire importance of the factor ‘authority’ in social stratification is highlighted.
Aanraakbaar: het openbare domein in Bombey
Authors: Brunt Lodewijk
Published: May 2023

Authors such as Sennett, Lofland and Zijderveld suggest that urban culture bas a long-term tendency towards increasing monotony, impersonality, tactile sterility and emotional poverty, This essay argues that this assumed tendency should by no means be generalised. Anthropological evidence gathered during the author's stay in Bombay clearly shows that the 'linear' model of urban cultural development has no universal meaning, As the case of Bombay illustrates, not only should different models of urban cultural development be distinguished, but these models may be coexisting within one city as well.
Putnam interpreteren vanuit een Italiaanse context
Authors: Huysseune Michel
Published: May 2023

Robert D. Putnam's Making Democracy Work has stimulated an important scientific debate among social scientists researching on Italy, In this debate scholars proposed significant critiques, that problematise three aspects of Putnam's research: the representation and interpretation of regional cultural contexts, the relevance of path dependence to explain regional differences, and finally the controversial role of the Italian state, which is largely neglected by Putnam. These 'Italianist' critiques on Making Democracy Work have an international relevance, since they problematise the interaction between civil society, social capital and governmental efficiency.
Is de actieve sportbeoefening in Vlaanderen gedemocratiseerd?: over de sociale gelaagdheid van de sportdeelname gedurende de periode 1969-1999
Authors: Scheerder Jeroen , Vanreusel Bart , Taks Marijke , Renson Ronald
Published: May 2023

This article provides substantial empirical evidence that significant social differences exist in sport involvement in Flanders. A 30-year follow-up study of social stratification in sports was carried out to find out (i) if sports participation in Flanders is still socially stratified, and (ii) if social changes occur in the status sport pyramid over the years of investigation. Based upon the socio-educational status, the socio-professional status and the socio-geographical status of male and female adults in Flanders a social stratification pyramid in sports was set up for 1969, 1979, 1989 and 1999. Although the amount of sports participation from 1969 until 1999 has increased for each socio-professional status, a significant difference persists between the high and the low professional levels (x2 test for trend - 85.90; p<0.0001; df=1). The 1999 social sport pyramid continues to be socially stratified, and therefore confirms that sports participation still depends on socio-professional status.
De relatie tussen sociologie en evolutie-biologie: een analyse en een agenda voor verdere wisselwerking
Authors: Thienpont Kristiaan
Published: May 2023

The relationship between sociology and the natural Sciences is one of contention and debate. Especially with reference to the potential interaction with sociobiology, discussions have run high. In the course of its development, sociobiology gained from theoretical evolutions in behavioural ecology and evolutionary psychology, resulting in a fairly comprehensive evolutionary-biological model of human social behaviour. In a relatively short time span, developments in this paradigm resulted in many data and insights concerning fields as social networks, power relations, sociodemographic phenomena, social interaction, ... At the same time, both anthropology and psychology encourage interaction with evolutionary biology. This is the background for a discussion on the relationship between sociology and the evolutionary biology of social behaviour. First, we assert the reasons for the lack of interdisciplinarity, despite a number of attempts in this direction. After an exposition on the nature of the evolutionary paradigm on social behaviour, we identify the fundamental conceptual differences between sociology and evolutionary biological frameworks. This, among other things, is basis then, for a plea in favour of clearly structured and defined interdisciplinary research program. This can be based on a hierarchically structured theoretical program.
De digitalisering van de cultuur
Authors: Verschraegen Gert
Published: May 2023

This article examines the effects and implications of the new media for cultural communication. Drawing on an already large literature in the field of sociology and 'medium theory', it is argued that the computer media revolution affects all stages of cultural communication, (acquisition, manipulation, storage, distribution) and all types of media (text, images, moving images, sound). The specific characteristics of new media and their cultural effects are analysed via a historically informed comparison between traditional media (printing press, photography, etc.) and new computerised media. It tums out that a lot of the commonly held characteristics of new media can already be found in traditional media. One can however distinguish some general tendencies of a culture undergoing computerisation, such as increasing possibilities for modulation and transformation of data, the variability of new media objects and a tendency towards de-centralisation. From a sociological point of view however, the most important tendency is the 'individualisation' of mass communication, The new media create a segmented, differentiated audience that, although massive in terms of numbers, is no longer a mass audience in terms of simultaneity and uniformity of the messages it receives. Because computers can intervene actively on the contents they diffuse and present them at any point in time in the format corresponding to the interests and needs of the individual user.
Werken aan de werkelijkheid: een casestudie over de inplanting van een asielcentrum
Authors: Van Gorp Baldwin
Published: May 2023

In a case study about the establishment of an open asylum centre in a Belgian rural village will be explored how the mass media produce a coherent version of reality. Narrative concepts and the notion 'frame' are used as theoretical framework. Techniques for qualitative-interpretative research are applied to analyze the events, which were observed during an ethnographic preliminary phase, as well as the related media coverage. In the paper is dealt with four dominating frames: the Nimby-frame, the 'All-the-politicians-are-corrupt’-frame, the ’Innocent-victim'-frame and the Abstraction-frame. The comparison of the coverage in the national and in the local media is demonstrating how the events gained a different meaning according to the applied frame. Further, a shift of frames was determined, which also affected the criteria of news selection in the connecting period.
Leven voor het scherm: het belang van televisiekijken voor ouderen in een maatschappelijk en persoonlijk ontwikkelingsperspectief
Authors: Eggermont Steven , Vandebosch Heidi
Published: May 2023

The dominant perspective underlying investigations into the media use of elderly regards 'old age' as a rather separate and problematic life stage, and media use as a coping tool. This rationale was tested in a face-to-face survey about TV viewing motivations and patterns among 284 Flemish elderly. Since the dominant perspective pays little attention to the continuity in people’s lives, and the link between one's personal history and current television use, an additional qualitative study was conducted to explore this 'historical and developmental' dimension of media use. The quantitative results reveal that a subcategory of elderly considers television viewing as a substitute for structuring activities and real life contacts. The semi-structured interviews indicate that past experiences, habits and mores influence this generation's media behavior and that elderly see mass media as part of societal evolutions.
Het internet en de informatie-samenleving: criteria voor de adoptie van nieuwe technologie
Authors: Beyers Hans
Published: May 2023

It's impossible to imagine our present-day information society without the internet. The coming of new media and new technologies has caused a blurring of the borders between the domains of communication media. In this article we make an effort to sketch the information society, her origin, her special features and key principles. At the same time, we will not be blind to the disadvantages and critical notices. The internet has its own particular character and applications, as a result of which it is not clear whether we can entitle the internet as a mass medium. Further, we consider the theories on innovation of new technologies and interactive media. According to these, the internet and especially the World Wide Web seem to show quite a few deviations. All of this causes the internet and predicting the future to be a widely employed, but difficult combination.
Trends in de katholieke godsdienstigheid eind 20ste eeuw: België vergeleken met West- en Centraal- Europese landen
Authors: Dobbelaere Karel
Published: May 2023

Beginning with a description of Belgian trends in weekly mass attendance, participation in rites of passage and acceptance of Catholic beliefs, this essay compares these trends with data from other West-European countries in order to establish whether Belgian trends are particular to that country or are rather similar to trends in other countries. To enable us to explain the trends, two prominent current theories in the sociology of religion — Rational Choice Theory and Secularization Theory — are used to analyse data on Catholics and former Catholics from eleven West European and Central European countries collected in the frame of the Religious and Moral Pluralism study, The outcome of this analysis allows us to elaborate a theoretical explanation of past trends based on Secularization Theory. Finally, we consider whether the secularization of European societies resulted on the individual level in a secularization of mind or compartmentalization. Starting from that point, we try to assess possible future trends for the laicization of the country and the consequences for the position of the Catholic Church in Belgium.
Het onderzoek naar participatie en collectieve actie
Authors: Hooghe Marc
Published: May 2023

In this essay, an overview is presented of the research on civic participation that was conducted in Belgium from the early 1960s onward. During the 1960s, Belgian researchers paid attention mainly to traditional social movements, to the study of pillarisation and the study of political apathy. While in the international research community interest in new social movements started to rise early in the 1970s, in Belgium this was the case only in the late 1980s. This late start, however, allowed Belgian academies to incorporate various perspectives on new social movements. In recent years, attention has shifted toward the study of civic engagement in general, and new social movements are now the topic of historical research, rather than of sociological research, In the closing part of this essay, two main problems for survey research on civic participation in Belgium are identified: a) the specific language situation in the country, which renders it more difficult to obtain good national samples; b) the fact that a public data archive is not available in the country.
Het populistisch appel: voorbij de populaire communicatiestijl en ordinaire democratiekritiek
Authors: Abts Koen
Published: May 2023

Populism is grown into a booming concept. In this article we attempt to specify the concept more detailed as well as to investigate the connection between populism and liberal democracy. First, populism is defmed as an unique mobilisation strategy, which uses a populist ideology and a typical political style. In this sense populism refers to a thin-centred ideology composed by an appeal to the monolithic people and a antagonistic conception of the established power stmetures and the dominant ideas and values. Second, we examine whether populism is a pathology or a challenge to the constitutional and representative democracy. Following Margaret Canovan, I shall suggest that populism is inherently coimected to the tensions at the heart of democracy, but at the same time I argue that populism is more than an ordinary critique about the functioning of the representative democracy. The liberal representative democracy is by itself at stake.
Was de schorsingsmaatregel artikel 80 een stimulans voor de herintrede van langdurig werkloze vrouwen?
Authors: De Lathouwer Lieve , Bogaerts Kristel , Van den Bosch Karel
Published: May 2023

The Belgian unemployment insurance is often blamed to discourage the labour supply due to the unemployment trap, generous length of the benefit entitlement and the passive nature of the benefits. One possible policy option to fight the disincentives of the benefit schemes, is the restriction of the (length of the) benefit entitlement. The impact of these ‘negative’ incentives on the re-entry behaviour is highly controversial, as well as in academic literature as in policy matters. This contribution evaluates the suspension measure article 80 in the unemployment insurance which imposes a time limit on benefits (through suspension) for the cohabiting long-term unemployed who are assumed no longer to be willing to work. We focus on the methodological background of the re search: the quasi-experimental survey design, the selection bias, the control group, the longitudinal perspective and the importance of these issues for the interpretation of data and results. The results indicate a fairly weak incentive effect of sanctions.
Relationele kenmerken en echtscheiding in België: een analyse op basis van de Panel Studie van Belgische Huishoudens
Authors: Snoeckx Laurent , Raeymaeckers Peter , Mortelmans Dimitri
Published: May 2023

In spite of the skyrocketing divorce rates in Belgium over the last decennia, empirical research on the determinants of marriage dissolution has remained relatively scarce. In this article, we want to gain greater insight into the relational determinants of divorce. Using data from the 1992-2002 Panel Study of Belgian Households, the influence of relational and fertility characteristics, like marital age and duration, premarital cohabitation and presence of children, are investigated. After controlling for the effects of general socio-demographic factors on the risk of marriage dissolution, our analysis endorses the positive effect of premarital cohabitation and the negative effect of duration of marriage. Also, it seems that relational determinants provide the most explanatory power in the prediction of the risk on divorce. Premarital childbirth and age of children show surprising effects however, indicating a possible disconnection between the institute of marriage and the fertility career.