Η συνδυασμένη δράση της 2-θεϊικής μερκαπτοαιθάνης και των πολυακόρεστων ω-3 λιπαρών οξέων στην αντιμετώπιση της ελκώδους κολίτιδας
Authors: Τριανταφυλλίδης Ιωάννης 
Published: August 2021

Η ελκώδης κολίτιδα (ΕΚ) αποτελεί ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του παχέος εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από υπερπαραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου (ROS). Σε κλινικές και πειραματικές μελέτες καταδεικνύεται ο ρυθμιστικός ρόλος του πυρηνικού παράγοντα κΒ (NF-κΒ) στους ανοσολογικούς μηχανισμούς και στην φλεγμονώδη απάντηση στην ΕΚ, καθώς και η αυξημένη παραγωγή του νιτρικού οξειδίου (ΝΟ) και της επαγόμενης συνθετάσης του (iNOS). Η 2-θειική μερκαπτοαιθάνη (Mesna), αν και είναι γνωστή για την ουροπροστατευτική δράση της, έχει τεκμηριωμένες αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές και αντιαποπτωτικές ιδιότητες. Αρκετοί ερευνητές επικεντρώνονται στη μελέτη του ρόλου των ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (ω-3 PUFAs) στην αντιμετώπιση της ΕΚ. Ωστόσο, τα κλινικά οφέλη από την χορήγηση ω-3 PUFAs σε ασθενείς με ΕΚ δεν έχουν αποδειχτεί, ενώ, έχει αναφερθεί ότι ο διαιτητικός εμπλουτισμός αυτών των ασθενών με ω-3 PUFAs, μπορεί να είναι επιβλαβής. Η συγχορήγηση των ω-3 PUFAs με αντιοξειδωτικούς παράγοντες αποτελεί ενδιαφέρουσα στρατηγική για την αντιμετώπιση αυτής της ανεπιθύμητης ενέργειας. Στην παρούσα μελέτη ελέγθηκε η αποτελεσματικότητα της χορήγησης της αντιοξειδωτικής ουσίας Mesna και των ω-3 PUFAs - εικοσαπενταενοϊκό (ΕΡΑ) και εικοσιδυαεξαενοϊκό οξύ (DHA) - στην προκαλούμενη από το άλας του θειοδεξτρανικού νατρίου (DSS) κολίτιδα σε επίμυες. Χρησιμοποιήθηκαν 115 (εκατό-δεκαπέντε) αρσενικοί λευκοί επίμυες Wistar, ηλικίας 2-3 μηνών και σωματικού βάρους 230 – 280 gr. Οι επίμυες χωρίστηκαν τυχαία, σύμφωνα με το θεραπευτικό πρωτόκολλο, σε 10 ομάδες. Για την πρόκληση της κολίτιδας συγχορηγήθηκε το DSS στο πόσιμο νερό και σε συγκέντρωση 5% (w/v) για 7 ημέρες. Ακολούθως, χορηγήθηκαν (ενδογαστρικά–p.o, ενδοπεριτοναϊκά– i.p, ενδοορθικά–p.r) για 7 ή 14 ημέρες, η ουσία Mesna και τα ω-3PUFAs, μεμονωμένα ή σε συνδυασμούς (MESNA p.o, ω-3 p.o, MESNA+ω-3 p.o, MESNA p.r, ω-3 p.r, MESNA+ω-3 p.r, MESNA i.p, MESNA i.p+ω-3 p.o). Ανά τακτά διαστήματα προσδιοριζόταν ο δείκτης δραστηριότητας της νόσου (DAI). Μετά την ολοκλήρωση κάθε σταδίου της πειραματικής διαδικασίας ακολουθούσε πρωκτοκολεκτομή, μέτρηση του μήκος του παχέος εντέρου και αξιολόγηση των μακροσκοπικών αλλοιώσεων του κάθε παρασκευάσματος. Οι βλάβες του παχέος εντέρου και η φλεγμονή του, αξιολογήθηκαν και μικροσκοπικά. Επιπλέον, προσδιορίστηκε ανοσοϊστοχημικά η έκφραση της μυελοπεροξειδάσης (MPO), της κασπάσης-3, της iNOS και του ΝF-κB. Η Mesna και τα ω-3 PUFAs βελτίωσαν την κλινική έκβαση και τους μακροσκοπικούς δείκτες της κολίτιδας που προκλήθηκε από το DSS. Η μεμονωμένη ενδογαστρική ή ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση της Mesna, είχε ως αποτέλεσμα την σημαντική ελάττωση της ιστικής βλάβης του βλεννογόνου του παχέος εντέρου. Η συνδυασμένη ενδογαστρική χορήγηση των ω-3 PUFAs, λειτούργησε συνεργικά οδηγώντας σε σημαντική καταστολή της κολίτιδας, ήδη από την πρώτη εβδομάδα θεραπείας και αξιοσημείωτη επούλωση των βλεννογονικών βλαβών κατά την ολοκλήρωση της πειραματικής διαδικασίας. Παράλληλα με την βελτίωση της κολίτιδας, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική ελάττωση της δραστηριότητας της ΜΡΟ, υπερέκφραση της iNOS, αναστολή της ενεργοποίησης του NF-κΒ p65 και καταστολή της απόπτωσης του επιθηλίου, στον φλεγμαίνοντα βλεννογόνο των πειραματοζώων. Η συνδυασμένη χορήγηση της Mesna και των ω-3 PUFAs, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην ελάττωση του οξειδωτικού στρες, της φλεγμονής και της απόπτωσης στον βλεννογόνο του παχέος εντέρου, βελτιώνοντας την κολίτιδα που προκαλείται από το DSS, πιθανότατα μέσω μηχανισμών στους οποίους εμπλέκεται η αναστολή της ενεργοποίησης του NF-κB και η υπερέκφραση του iNOS.