Παιδική ηλικία και ετερότητα στα σχολικά εγχειρίδια γλώσσας του δημοτικού από το 1982 ως το 2014
Authors: Γρηγορίου Νίκη 
Published: September 2021

Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι να ερευνηθεί αν υπάρχει μία καθολική και οικουμενική παιδική ηλικία και κατά πόσο αυτή επηρεάζεται και μεταβάλλεται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους από κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες καθώς και να εξετασθεί αν η σχέση παιδικής ηλικίας και ετερότητας είναι σταθερή ή μεταβαλλόμενη υπό την επιρροή των προαναφερθέντων παραγόντων. Χρησιμοποιείται το μεθοδολογικό παράδειγμα σύνθεσης ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης περιεχομένου του Mayring.Τα σχολικά εγχειρίδια Γλώσσας της δεκαετίας του 1980 και του 2006 δεν αναπαριστούν μία παιδική ηλικία, αλλά την αντιλαμβάνονται διαφορετικά, σύμφωνα με τις κοινωνικές αντιλήψεις και τις πολιτικές ιδεολογίες που επικρατούσαν τις δύο αυτές περιόδους. Το ίδιο ίσχυε για την έννοια της ετερότητας. Οι διαφορές ανάμεσά τους είναι μεγάλες, όπως μεγάλο είναι και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε για να αντικατασταθούν τα πρώτα από τα δεύτερα. Τα πρώτα απεικόνιζαν την παιδική ηλικία σε μια κλειστή ελληνική κοινωνία που εξερχόταν από δύο δεκαετίες πολιτικών αναταραχών και εισερχόταν στην περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από ένα σοσιαλιστικό κόμμα, το ΠΑΣΟΚ, που πρέσβευε την «Αλλαγή» και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων, κυρίως της μεσαίας αστικής τάξης. Οι καταγραφές της παιδικής ηλικίας πάλλονταν ανάμεσα σε αναφορές στο παρελθόν και σε εικόνες από το μέλλον, όπως το είχε οραματιστεί η νέα κυβέρνηση. Το παιδί του παρελθόντος ήταν συχνά αποκλεισμένο από την εκπαίδευση, νοσταλγούσε τους μετανάστες γονείς και τον ναυτικό πατέρα, θαύμαζε τα επιτεύγματα της τεχνολογίας και ταυτόχρονα βίωνε στην οικογένειά του την ισότητα των δύο φύλων, ζούσε στη φύση και την απολάμβανε, εικόνα που εξυπηρετούσε τον πολιτικό σκοπό της ενίσχυσης της επαρχίας, άρχιζε δειλά δειλά να έχει πρόσβαση σε υλικά αγαθά και τέλος, ήταν ελληνόπουλο και γερό στην υγεία του, εφόσον η ετερότητα δεν απασχόλησε στο ελάχιστο τα σχολικά εγχειρίδια του 1980. Τα σχολικά εγχειρίδια Γλώσσας του 2006 με τη σειρά τους αναπαράστησαν την παιδική ηλικία και την ετερότητα όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί μετά από δύο δεκαετίες κοσμοϊστορικών γεγονότων που άλλαξαν τα παγκόσμια δεδομένα και επηρέασαν την Ελλάδα. Η χώρα είχε δοκιμάσει οικονομική ευμάρεια, είχε βελτιώσει τις υποδομές της, είχε λειτουργήσει μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είχε ψηφίσει σειρά νόμων που την εναρμόνιζαν με τις διεθνείς τοποθετήσεις για την παιδική ηλικία και την ετερότητα, είχε αρχίσει να βιώνει την παγκοσμιοποίηση και να χρησιμοποιεί τις νέες τεχνολογίες. Η εικόνα της παιδικής ηλικίας στα εγχειρίδια της δεκαετίας του 1980 είχε ξεπεραστεί και αυτά του 2006 ήρθαν να δώσουν πιο επίκαιρες αναπαραστάσεις της . Με πλούσια έγχρωμη εικονογράφηση και έντονη παρουσία του παιδιού άνοιξαν ένα παράθυρο στον κόσμο και έφεραν «το μακρινό και διαφορετικό» μπροστά σε κάθε μαθητή. Το παιδί με ειδικές ανάγκες βρήκε τη θέση του δίπλα σε κάθε παιδί, ελληνόπουλο ή αλλοδαπό, πρόσφυγα ή μετανάστη και όλα μαζί εμφανίζονται να απολαμβάνουν την παιδική ηλικία στην περίοπτη θέση που την έχει τοποθετήσει η δυτική κοινωνία. Δικαιώματα του παιδιού και άκρατος καταναλωτισμός κλήθηκαν να συγκριθούν με αυτά που απολαμβάνουν τα παιδιά του μη δυτικού κόσμου στις αναπτυσσόμενες χώρες.