Η προσβολή του φυτικού νευρικού συστήματος στη χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική πολυριζονευροπάθεια
Authors: Κατσαρός Νικόλαος 
Published: August 2021

Στα πλαίσια εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής διερευνήσαμε τη λειτουργικότητα των αντανακλαστικών τόξων του αυτόνομου νευρικού συστήματος καθώς επίσης ανιχνεύσαμε και την παρουσία συμπτωμάτων αυτόνομης δυσλειτουργίας στους ασθενείς με χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική πολυνευ- ροπάθεια.Μελετήσαμε 20 ασθενείς με ιδιοπαθή CIDP και εκτιμήσαμε τα αποτελέσματα συγκριτικά με τα ανάλογα 20 υγιών εθελοντών ως ομάδα ελέγχου. Για τη μελέτη μας χρησιμοποιήσαμε 6 διεθνώς αποδεκτές δοκιμασίες της αυτόνομης δραστηριότητας. Η παρασυμπαθητική δραστηριότητα εκτιμήθηκε με τις δοκιμασίες:1. Δοκιμασία εκτίμησης της διακύμανσης του R-R διαστήματος κατά τη βαθιά αναπνοή (I/E difference)2. Λόγος Valsalva3. Δοκιμασία εκτίμησης της μεταβλητότητας του καρδιακού ρυθμού κατά την ενεργητική ορθοστάτηση (λόγος 30/15)Η συμπαθητική δραστηριότητα εκτιμήθηκε με τις δοκιμασίες:1. Δοκιμασία εκτίμησης της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού κατά την παθητική ορθοστάτηση (Tilt test)2. Δοκιμασία εκτίμησης της μυϊκής συμπαθητικής δραστηριότητας (Gandrip test)3. Δοκιμασία εκτίμησης της χολινεργικής αδρενεργικής δραστηριότητας (Sympathetic Skin Response, SSR)Οι 13 από τους 20 εξετασθέντες ασθενείς ανέφεραν συμπτώματα από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, όπως μειωμένη εφίδρωση στα άκρα (10 ασθενείς), διαταραχές σεξουαλικής λειτουργίας στους άνδρες (8 ασθενείς), αίσθημα "ζάλης" κατά την ορθοστάτηση (7 ασθενείς), ξηροστομία (5 ασθενείς), διαταραχές ούρησης (4 ασθενείς). Τουλάχιστον μια παθολογική δοκιμασία εμφάνισαν οι 15 από τους 20 ασθενείς. Εξι ασθενείς παρουσίασαν παθολογικές μόνο τις δοκιμασίες της παρασυμπαθητικής δραστηριότητας (4 ασθενείς με παθολογικό το λόγο 30/15, 1 ασθενής με παθολογικό το λόγο Valsalva και 1 ασθενής με παθολογικά τόσο το λόγ ο30/15 όσο και το λόγο Valsalva). Πέντε ασθενείς εμφάνισαν παθολογικές μόνο τις δοκιμασίες της συμπαθητικής δραστηριότητας και συγκεκριμένα την Tilt-test. Τέσσερις δε ασθενείς παρουσίασαν μικτή βλάβη τόσο της συμπαθητικής και παρασυμπαθητικής δραστηριότητας. Το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό σύστημα φάνηκε να προσβάλλονται με την ίδια συχνότητα. Το Tilt-test ήταν παθολογικό συνολικά σε 9 ασθενείς, ενώ ακολούθως ο λόγος 30/15 ήταν παθολογικός σε 7 ασθενείς και ο λόγος Valsalva σε 4 ασθενείς. Το συμπαθητικό δερματικό δυναμικό ήταν παθολογικό -δεν εκλήθη- σε 1 ασθενή. Σημαντικό εύρημα αποτέλεσε ότι 3 ασθενείς εδήλωσαν ορθοστατική υπόταση με απώλεια του επιπέδου συνείδησης στην παρατεταμένη ορθοστάτηση στο 12°, 14° και 15° λεπτό της δοκιμασίας Tilt, ο ένας εκ των οποίων εμφάνισε και αύξηση του καρδιακού του ρυθμού κατά 33 χτύπους.Οι αποκλίσεις των πιέσεων και του καρδιακού ρυθμού μετά το 5° και 10° λεπτό της ορθοστάτησης, ήταν μεγαλύτερες σε ένα στατιστικά σημαντικό επίπεδο στους ασθενείς συγκρινόμενους με την ομάδα ελέγχου. Οι μεγαλύτερες αποκλίσεις της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού παρουσιάστηκαν 10 λεπτά μετά την έναρξη της παθητικής ορθοστάτησης.Επιπλέον, σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο ήταν οι αποκλίσεις των αρτηριακών πιέσεων κατά τη διάρκεια του πρώτου λεπτού της παθητικής ορθοστάτησης μεταξύ των ασθενών και της ομάδας ελέγχου. Οι μέσες τιμές από το τεστ Valsalva και το τεστ I/E difference δεν έδειξαν στατιστικά σημαντικές αποκλίσεις. Αντιστρόφως, οι ασθενείς είχαν μικρότερες τιμές του λόγου 30/15 σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο. Οι συσχετίσεις μεταξύ της διάρκειας της νόσου των NDS, FDS, της κλινικής πορείας της νόσου των ANSS και των παθολογικών τεστ δεν έδειξαν στατιστική σημαντικότητα.Η προσβολή του αυτόνομου νευρικού συστήματος στη χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική πολυνευροπάθεια είναι συχνή, όπως αυτό προκύπτει από τη συχνή παρουσία συμπτωμάτων αυτόνομης δυσλειτουργίας και επιβεβαιώνεται από την αυξημένη συχνότητα εμφάνισης παθολογικών δοκιμασιών εκτίμησης της αυτόνομης δραστηριότητας. Η προσβολή του αυτόνομου συστήματος αφορά με την ίδια συχνότητα τόσο το παρασυμπαθητικό καρδιαγγειακό σύστημα όσο και τις συμπαθητικές αγγειοκινητικές ίνες και δύναται σε παρατεταμένη ορθοστάτηση ή σε καταστάσεις ορθοστατικής καταπόνησης-stress να οδηγήσει σε επεισόδια απώλειας της συνειδήσεως.Η μελέτη μας αποδεικνύει τη μεγάλη συχνότητα προσβολής του αυτόνομου νευρικού συστήματος στη χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική πολυνευρο- πάθεια σε αντίθεση με την έως σήμερα επικρατούσα άποψη, καθώς επίσης για πρώτη φορά αναδεικνύει την παρουσία συμπτωμάτων, όπως τη συγκοπτική προσβολή η οποία οφείλεται σε προσβολή των ινών του αυτόνομου νευρικού συστήματος και στην πιθανή διαταραχή του Belzold-Jarich αντανακλαστικού που εξυπηρετείται από ανασταλτικούς υπενδοκάρδιους τασεοϋποδοχείς εντός του κατώ- τερου-οπίσθιου τοιχώματος της αριστερής κοιλίας οι οποίοι προσάγουν με αμύε- λες-C ίνες του αυτόνομου, διαμέσου του πνευμονογαστρικού νεύρου.