Benodigde ziekenhuiscapaciteit in 2025 en criteria voor aanbodbeheersing van complexe kankerchirurgie, radiotherapie en materniteit
Authors: Van de Voorde Carine , Van Den Heede Koen , Beguin Claire , Bouckaert Nicolas , Camberlin Cécile , De Bekker Piet , Defourny Noémie , De Schutter Harlinde , Devos Carl , Gerkens Sophie , Jeurissen Patrick , Kruse Florien Margareth , Lefevre Mélanie , Lievens Yolande , Mistiaen Patriek , Vaandering Aude , Van Eycken E. , van Ginneken Ewout 
Published: January 2025

VOORWOORD.1 -- SYNTHESE2 -- 1. ACHTERGROND 7 -- 1.1. HUIDIGE SAMENWERKING TUSSEN DE BELGISCHE ZIEKENHUIZEN LEIDT NIET TOT BETERE TAAKVERDELING 7 -- 1.2. NAAR EEN HERVORMING VAN HET ZIEKENHUISLANDSCHAP.8 -- 1.2.1. KCE rapport van 2014: een kader voor een hervormd ziekenhuislandschap 8 -- 1.2.2. Hervormingsplannen van de huidige minister: van Plan van Aanpak naar een concrete Conceptnota.8 -- 1.2.3. De rol van programmatie in de huidige ziekenhuishervorming 9 -- 1.2.4. Opdracht van deze studie: berekening benodigde ziekenhuiscapaciteit en bepalen van programmatiecriteria voor een selectie van zorgopdrachten 10 -- 2. CAPACITEITSPLANNING AAN DE HAND VAN EEN TRENDANALYSE.10 -- 2.1. CAPACITEITSPLANNING: AFSTEMMING OP DE BEHOEFTEN VAN DE BEVOLKING IS NODIG10 2.2. CAPACITEITSPLANNING MET BEHULP VAN EEN TRENDANALYSE .11 -- 2.2.1. Trends leren ons wat in het verleden gebeurde en wat we in de toekomst kunnen verwachten 11 -- 2.2.2. Wat als scenarios zijn nodig om opkomende trends en eenmalige veranderingen te vatten 11 -- 3. HUIDIGE TRENDS EN VOORSPELLINGEN VOOR 2025 12 -- 3.1. TRENDANALYSE: DEMOGRAFISCHE EN ANDERE ONTWIKKELINGEN 12 -- 3.2. DE BEVOLKINGSGROEI EN DE VERGRIJZING ZULLEN HET AANTAL KLASSIEKE ZIEKENHUISVERBLIJVEN MET BIJNA 12% DOEN TOENEMEN 13 -- 3.3. GEMIDDELDE VERBLIJFSDUUR BLIJFT VERDER INKRIMPEN 13 -- 3.3.1. Jaarlijkse vermindering met 1,5% of met 1 dag op 10 jaar tijd13 -- 3.3.2. voor bijna alle aandoeningen . 13 -- 3.3.3. Een snellere inkorting van de verblijfsduur bij de minder ernstige gevallen 14 -- 3.4. EEN AFNAME VAN HET AANTAL VERPLEEGDAGEN MET 5%, MET EEN VERSCHUIVING VAN ACUTE NAAR CHRONISCHE ZORG 15 -- 3.4.1. Door verblijven in te korten, kan men capaciteit voor een groter aantal verblijven creëren .15 -- 3.4.2. Minder verpleegdagen voor 2 op de 3 pathologiegroepen, met een verschuiving van acute -- naar chronische zorg . 17 -- 3.5. GROTE TOENAME VAN DAGOPNAMES 17 -- 3.6. DEMOGRAFISCHE VERSCHILLEN TUSSEN DE REGIOS VRAGEN EEN AANGEPASTE BENADERING 18 -- 3.6.1. Sterkere vergrijzing in Vlaanderen en Wallonië 19 -- 3.6.2. Meer dagopnames in Vlaanderen . 20 -- 3.6.3. Groot verschil in gemiddelde verblijfsduur . 20 -- 4. VEREISTE BEDCAPACITEIT VOOR 2025 20 -- 4.1. HET CONCEPT NORMATIEVE BEHOEFTE AAN BEDCAPACITEIT 20 -- 4.2. MINDER BEHOEFTE AAN KLASSIEKE ZIEKENHUISBEDDEN, MAAR MEER PLAATSEN VOOR DAGOPNAMES NODIG. 22 -- 4.3. OVERAANBOD IN MATERNITEITEN EN CHIRURGISCHE BEDDEN 23 -- 4.4. HET BELANG VAN DEMOGRAFIE EN MOBILITEIT VAN PATIËNTEN TUSSEN DE REGIO'S 23 -- 4.5. VERSNELDE VERSCHUIVING NAAR DAGOPNAMES 24 -- 4.6. VERSNELDE VERGRIJZING VANAF 2030 24 -- 4.6.1. 75-plussers zullen 28% van het aantal ziekenhuisopnames innemen .24 -- 4.6.2. Scenario van versnelde veroudering 24 -- 4.6.3. Ziekenhuisactiviteit neemt sterk toe . 25 -- 4.6.4. Meer langdurige klassieke verblijven en grotere behoefte aan G- en S-bedden 25 -- 4.7. GERIATRISCHE BEDDEN: DEMENTIE ALS VOORBEELD 25 -- 4.7.1. Waarom deze groep? 25 -- 4.7.2. Capaciteitsproblemen bij geriatrie: een reeds lang bestaand probleem dat wordt aangepakt 25 -- 4.7.3. Patiënten met dementie worden vaker gehospitaliseerd 26 -- 4.7.4. Patiënten met dementie verblijven langer in het ziekenhuis dan hun niet-demente -- leeftijdsgenoten 27 -- 4.7.5. Ziekenhuisopname niet altijd nodig 27 -- 4.7.6. Interventies om het ziekenhuisgebruik te verminderen worden uitvoerig beschreven en -- getest: maar werken ze? 28 -- 5. DE ROL VAN EVIDENCE-INFORMED PROGRAMMATIE 29 -- 5.1. TYPERING VAN ZORGOPDRACHTEN 29 -- 5.2. HET CONCEPT VAN WETENSCHAPPELIJK GEÏNFORMEERDE PROGRAMMATIE.30 -- 5.2.1. Informatie om beleidsbeslissingen te ondersteunen: weegt de mening van experten even zwaar als wetenschappelijk bewijsmateriaal? 31 -- 5.2.2. Een wetenschappelijk geïnformeerd besluitvormingsproces 32 -- 6. COMPLEXE CHIRURGIE BIJ KANKER VAN DE PANCREAS, SLOKDARM EN LONG33 -- 6.1. HET CENTRALISEREN VAN ZELDZAME EN COMPLEXE ZORG IN REFERENTIECENTRA IS INTERNATIONAAL DE STANDAARD 33 -- 6.2. SCOPE EN DOEL VAN HET ONDERZOEK 33 -- 6.3. HET VOORBEREIDENDE WERK IS AL GEBEURD 34 -- 6.4. PANCREASKANKER 34 -- 6.4.1. Pancreaskanker in België: een versnipperde expertise. 34 -- 6.4.2. Minimale volumecriteria per ziekenhuis en per chirurg 36 -- 6.4.3. 2 tot 13 referentiecentra voldoen aan de minimale volumecriteria 36 -- 6.4.4. 10 referentiecentra moeten het stijgend aantal patiënten kunnen opvangen 38 -- 6.4.5. Jaarlijkse toename van 36 tot 39 patiënten per centrum 38 -- 6.5. SLOKDARMKANKER . 38 -- 6.5.1. Slokdarmkanker in België: een versnipperde expertise. 38 -- 6.5.2. Minimale volumecriteria per ziekenhuis en per chirurg 39 -- 6.5.3. 4 à 5 referentiecentra voldoen aan de minimale volumecriteria.39 -- 6.5.4. 5 referentiecentra moeten het stijgend aantal patiënten kunnen opvangen 40 -- 6.5.5. Jaarlijkse toename van 64 tot 82 patiënten per centrum 40 -- 6.6. LONGKANKER . 40 -- 6.6.1. Longkanker in België: een versnipperde expertise . 40 -- 6.6.2. Minimale volumecriteria per ziekenhuis en per chirurg 41 -- 6.6.3. 23 referentiecentra voldoen aan de minimale volumecriteria 42 -- 6.6.4. 23 referentiecentra moeten het stijgend aantal patiënten kunnen opvangen 42 -- 6.6.5. Jaarlijkse toename van 62 tot 84 patiënten per centrum 42 -- 6.7. KWALITEIT VRAAGT CONCENTRATIE, MAAR CONCENTRATIE MAG NIET LEIDEN TOT WACHTLIJSTEN 43 -- 7. RADIOTHERAPIE 43 -- 7.1. DOEL VAN DE STUDIE. 43 -- 7.2. 24 RADIOTHERAPIECENTRA OP 37 LOCATIES, NIET GELIJKMATIG VERSPREID OVER GRONDGEBIED 43 -- 7.3. GROTE VARIABILITEIT IN ACTIVITEIT TUSSEN RADIOTHERAPIECENTRA 46 -- 7.4. HET AANTAL BESTRAALDE KANKERPATIËNTEN LIGT LAGER DAN AANGEWEZEN VOLGENS DE BESCHIKBARE RICHTLIJNEN 46 -- 7.5. COMPLEXITEIT VAN DE BEHANDELINGEN NEEMT TOE 46 -- 7.6. AANTAL TOESTELLEN LIJKT MOMENTEEL VOLDOENDE . 47 -- 7.7. MAAR EEN UITBREIDING VAN DE CAPACITEIT ZAL NODIG ZIJN 49 -- 7.8. OPROEP TOT MEER CENTRALISATIE . 49 -- 7.9. OPENEN NIEUWE CENTRA VERMIJDEN EN OVERWEGEN OM KLEINERE TE SLUITEN50 -- 8. MATERNITEITEN. 50 -- 8.1. SCOPE EN DOEL VAN HET ONDERZOEK 50 -- 8.2. 111 MATERNITEITEN DIE ONGELIJKMATIG VERSPREID ZIJN. 50 -- 8.3. MATERNITEITEN ZIJN BELANGRIJK, ZEKER VOOR KLEINERE ZIEKENHUIZEN.52 -- 8.4. AANTAL GEBOORTEN STABIEL, MAAR VERBLIJFSDUUR VERMINDERT 52 -- 8.5. AANTAL BEVALLINGEN VERSCHILT STERK TUSSEN DE MATERNITEITEN EN REGIOS 52 -- 8.6. LAGE BEZETTINGSGRAAD, BEHALVE IN DE BRUSSELSE MATERNITEITEN 54 -- 8.7. DE HUIDIGE OVERCAPACITEIT ZAL NOG TOENEMEN IN DE TOEKOMST 55 -- 8.8. VRAAG EN AANBOD BETER OP ELKAAR AFSTEMMEN 55 -- 8.8.1. Aanpassen van de programmatiecriteria aan de huidige en toekomstige realiteit 55 -- 8.9. ENKEL HET AANTAL M-BEDDEN VERMINDEREN IS ONVOLDOENDE.56 -- 8.10. EEN SPECIFIEKE EVALUATIE VOOR DE MIC-BEDDEN 57 -- 9. DISCUSSIE.58 -- 9.1. VOLDOENDE ZIEKENHUISCAPACITEIT MAAR EEN GROTE NOOD OM MIDDELEN ANDERS IN TE ZETTEN 58 -- 9.1.1. Locoregionale netwerken: rationaliseren en heroriënteren van algemene en gespecialiseerde zorgopdrachten . 58 -- 9.1.2. Concentratie van zorg op supraregionaal niveau: implicaties voor kleine en grote -- ziekenhuizen . 60 -- 9.2. VISIE  GOVERNANCE  KENNIS OM HERVORMING OP DUURZAME WIJZE TE REALISEREN 60 -- AANBEVELINGEN 63 --