Η επίδραση του οπισθοπεριτοναϊκού αιματώματος στην αιμοδυναμική των ενδοκοιλιακών σπλάγχνων
Authors: Δαδούκης Δημήτριος 
Published: January 2014

Εισαγωγή: Το σύνδρομο κοιλιακού διαμερίσματος χαρακτηρίζεται από οξεία αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης με λειτουργικές διαταραχές σε πολλά όργανα και συστήματα. Η οξεία ενδοκοιλιακή υπέρταση μπορεί να είναι συνέπεια σοβαρών κακώσεων στην κοιλιακή χώρα και την πύελο, ή μπορεί να εμφανισθεί μετά από βαριές κοιλιακές χειρουργικές επεμβάσεις, ή μετά εργώδη προσπάθεια ανάταξης ολιγαιμικής καταπληξίας ή υποογκαιμίας. Τα οπισθοπεριτοναϊκά αιματώματα που αποτελούν ένα όχι ευκαταφρόνητο τμήμα των κακώσεων της περιοχής της κοιλίας, έχουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του να συνδυάζουν την πρόκληση της οπισθοπεριτοναϊκής διόγκωσης και επομένως της αύξησης της πίεσης με την απώλεια αίματος. Σκοπός: Να διερευνηθεί ο βαθμός συμμετοχής μιας εκάστης των παραμέτρων, οπισθοπεριτοναϊκή πίεση, ενδοπεριτοναϊκή πίεση και αιμορραγία μεμονωμένα και σε όλους τους δυνατούς συνδυασμούς στην αιμάτωση των κοιλιακών σπλάγχνων, σε ένα μοντέλο προσομοίωσης οπισθοπεριτοναϊκής αιμορραγίας. Υλικό και μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν 30 άρρενα χοιρίδια. Στα 20 (ομάδες 1 και 2) μετά τη λήψη των βασικών μετρήσεων (φάση 1) αναπτύχθηκε οπισθοπεριτοναϊκή διόγκωση αμφοτερόπλευρα, με έγχυση 750mL μακρομοριακού διαλύματος υδροξυ–εθυλ–αμύλου (Voluven®, Fresenius–Kabi, Hellas) για την προσομοίωση αιματώματος. Στην ομάδα 2 ακολούθησε λαπαροτομία (άρση της ενδοπεριτοναϊκής πίεσης) και οι μετρήσεις επαναλήφθηκαν (φάση 2). Τέλος έγινε και στις δύο ομάδες ελεγχόμενη αφαίρεση ποσότητας αίματος (προσομοίωση αιμορραγίας), τόσης ώστε η αρτηριακή πίεση να μειωθεί κατά 50% (φάση 3). Στην ομάδα 3, μετά τις βασικές μετρήσεις (φάση 1), έγινε προσομοίωση αιμορραγίας, όπως και προηγουμένως (φάση 2) και ακολούθως διανοίχθηκε η περιτοναϊκή κοιλότητα (φάση 3). Σε κάθε φάση του πειράματος προσδιορίζονταν το αιμοδυναμικό προφίλ των πειραματοζώων, μετρώνταν οι πιέσεις στον οπισθοπεριτοναϊκό και τον ενδοπεριτοναϊκό χώρο και αξιολογούνταν η αιματική ροή των σπλάγχνων με τη μέθοδο των εγχρώμων μικροσφαιρών. Αποτελέσματα: Η πρόκληση διόγκωσης στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο οδήγησε σε σημαντική αύξηση της πίεσης τόσο σ’ αυτόν όσο και στον ενδοπεριτοναϊκό χώρο. Η λαπαροτομία συντέλεσε κυρίως σε μείωση της ενδοπεριτοναϊκής και λιγότερο της οπισθοπεριτοναϊκής πίεσης. Η αιμορραγία από μόνη της δεν είχε καμιά επίδραση. Η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση προκάλεσε σημαντικές αιμοδυναμικές μεταβολές: αυξήθηκαν η κεντρική φλεβική πίεση, η εξ ενσφηνώσεως πίεση στην πνευμονική αρτηρία, οι συστηματικές και πνευμονικές αντιστάσεις, ενώ ελαττώθηκε η καρδιακή παροχή. Οι μεταβολές αυτές ήταν ηπιότερες όταν αποσυμπιέστηκε η περιτοναϊκή κοιλότητα. Η αιμορραγία χαρακτηρίστηκε από αύξηση της καρδιακής συχνότητας, των συστηματικών και πνευμονικών αγγειακών αντιστάσεων και ελάττωση της μέσης αρτηριακής πίεσης, της κεντρικής φλεβικής και της εξ ενσφηνώσεως πνευμονικής πίεσης και της καρδιακής παροχής. Η αιμάτωση των σπλάγχνων μειώθηκε στατιστικά πολύ σημαντικά, ιδιαίτερα όταν η κοιλία ήταν κλειστή και επικρατούσαν υψηλές πιέσεις τόσο στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο όσο και στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Τη μεγαλύτερη μείωση υπέστη ο μυελός και τη μικρότερη ο φλοιός του νεφρού. Σε μικρότερο βαθμό, αλλά αναλογικά όμοια, επηρεάστηκε η αιμάτωση όταν υφίστατο αυξημένη πίεση μόνο στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο. Η αιμορραγία επέδρασε ως επιπρόσθετος επιβαρυντικός παράγοντας στη μείωση της αιμάτωσης των κοιλιακών σπλάγχνων. Συμπέρασμα: Η οξεία αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης και η σύγχρονη απώλεια αίματος, όπως μπορεί να συμβεί μετά μια οπισθοπεριτοναϊκή αιμορραγία, έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις αιμοδυναμικές παραμέτρους και στην αιμάτωση των ενδοκοιλιακών οργάνων. Η άρση της αυξημένης ενδοπεριτοναϊκής πίεσης με λαπαροτομία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη σπλαγχνική άρδευση.