ДЕРЕКТЕРДІ ҚЫСУ АРҚЫЛЫ РАДИОТЕХНИКАЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДЕ АҚПАРАТТЫ ӨҢДЕУДІҢИНВЕРСИЯЛЫҚ ӘДІСТЕРІН ҚОЛДАНУ
Authors: Есмагамбетов Б.С. , Ахметов Б.С. , Умбетов А.Ж. , Маханбетов А.Ж. , Шаймахамбет А.Г. 
Published: May 2024

При обработке информации в радиотехнических системах связи широко используются различные методы сжатия данных. Наиболее употребительными являются методы квазиобратимого сжатия данных, применяемые, например, при обработке радиотелеметрической информации. Такие методы является наиболее эффективными при обработке медленно меняющихся сигналов. Для обработки широкополосных сигналов такие методы оказываются мало пригодными в силу того, что не позволяют получить приемлемый коэффициент сжатия. Поэтому для обработки широкополосных (быстроменяющихся) сигналов необходимо использовать другие методы обработки, позволяющие существенно сократить избыточность передаваемых по каналам связи данных. Статья посвящена методам обработки данных на основе информационного пространства инверсий. Такие методы позволяют обрабатывать широкополосные сигналы и достигать при этом достаточных коэффициентов сжатия данных при передаче информации по каналам связи. Особенно это важно при обработке нестационарных широкополосных сигналов в бортовых система космических летательных аппаратов. Особенностью таких систем является необходимость обработки информации в реальном темпе времени в условия априорной неопределенности о виде статистических свойств измеряемых процессов. В статье дается понятие элементарных инверсий, инверсионных ключей отношений. В статье приводятся результаты исследований методов сжатия данных на основе информационного пространства инверсий.

Радиотехникалық байланыс жүйелерінде ақпаратты өңдеу кезінде деректерді сығудың әртүрлі әдістерікеңінен қолданылады. Ең көп қолданылатыны-деректерді квази-қайтымды қысу әдістері, мысалы, радиотелеметриялық ақпаратты өңдеу кезінде қолданылады. Мұндай әдістер баяу өзгеретін сигналдарды өңдеуде ең тиімді болып табылады. Кең жолақты сигналдарды өңдеу үшін мұндай әдістер қолайлықысу коэффициентін алуға мүмкіндік бермейтіндіктен аз жарамды болып шығады. Сондықтан кең жолақты (жылдам өзгеретін) сигналдарды өңдеу үшін байланыс арналары арқылы берілетіндеректердің артықтығын едәуір азайтуға мүмкіндік беретін өңдеудің басқа әдістерін қолдану қажет.Мақала инверсияның ақпараттық кеңістігіне негізделген деректерді өңдеу әдістеріне арналған. Мұндай әдістеркеңжолақты сигналдарды өңдеуге және байланыс арналары арқылы ақпарат беру кезінде деректерді қысудың жеткілікті коэффициенттеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл әсіресе борттағы стационарлық емес кең жолақты сигналдарды өңдеу кезінде өте маңызды ғарыштықұшу жүйесі. Мұндай жүйелердің ерекшелігі өлшенетін процестердің статистикалық қасиеттерінің түрі туралы априорлық белгісіздік жағдайында нақты уақыт режимінде ақпаратты өңдеу қажеттілігі болып табылады. Мақалада қарапайым инверсиялар, қатынастардың инверсиялық кілттері туралы түсінік берілген. Мақалада инверсияның ақпараттық кеңістігіне негізделген деректерді қысу әдістерін зерттеу нәтижелері келтірілген.

Various data compression methods are widely used in the processing of information in radio communication systems. The most commonly used methodsare quasi-reversible data compression, used, for example, in the processing of radio telemetry information. Such methods are most effective in processing slowly changing signals. For processing broadband signals, such methods are of little use due to the fact that they do not allow to obtain an acceptable compression ratio. Therefore, for processing broadband (fast-changing) signals, it is necessary to use other processing methods that can significantly reduce the redundancy of data transmitted over communication channels. The article is devoted to data processing methods based on the inversion information space. Such methods make it possible to process broadband signals and at the same time achieve sufficient data compression coefficients when transmittinginformation over communication channels. This is especially important when processing non-stationary broadband signals in the onboard system of spacecraft. A feature of such systems is the need to process information in real time in conditions of a prioriuncertainty about the type of statistical properties of the measured processes. The article gives the concept of elementary inversions, inversion keys of relations. The article presents the results of research on data compression methods based on the inversion information space.