Η διερεύνηση μιας χωροταξικής και πολεοδομικής πολιτικής για την ανάπτυξη των παραλιακών πόλεων μεσαίου μεγέθους μέσω του τουρισμού
Authors: Βρασίδα Μαρία 
Published: July 2014

Το κεντρικό αντικείμενο της διατριβής είναι ο συνδυασμός πολλών διαφορετικώνπαραγόντων στον ίδιο πάντα χώρο, που είναι οι παράκτιες πόλεις. Ο ευρύτερος παράκτιοςχώρος αποτελεί μέρος της φυσικής κληρονομιάς αλλά και έναν οικονομικο πόρο τουοποίου η αξία για την κοινωνία, ιδιαίτερα στην ελλάδα, είναι ανεκτίμητη . Η συντριπτικήπλειοψηφία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων είναι συγκεντρωμένες στην ευρύτερηπαράκτια ζώνη, ενώ ταυτόχρονα το μεγαλύτερο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμούκατοικεί στη ζώνη αυτή. Συγχρόνως πρέπει να αναφερθεί οτι το μεγαλύτερο μέρος τουπαγκόσμιου πληθυσμού, ιδιαίτερα στον αποκαλούμενο ανεπτυγμένο κόσμο, κατοικεί σεπόλεις, με τις μικρές και μεσσαίες πόλεις να προηγούνται σε προτίμιση. Επομένως οιπαράκτιες πόλεις, παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδειαφέρον γιατί συνδυάζουν τη φυσικήιδιαιτερότητα του παράκτιου χώρου και την πληθυσμιακή συγκέντρωση των πόλεων. Οτουρισμός στην παράκτια ζώνη, αλλά και στις παράκτιες πόλεις, αποτελεί ιδιαίτερασημαντική δραστηριότητα από οικονομικής πλευράς, ενώ ασκεί πιέσεις στο ευαίσθητοπεριβάλλον της περιοχής και διεκδικεί συνεχώς περισσότερη γη. Το κεντρικό ερώτημαπου διατρέχει τη διατριβή είναι η δυνατότητα ανάπτυξης των πόλεων με τηνεκμετάλλευση της οικονομικής συμβολής του τουρισμού, χωρίς όμως τις αρνητικέςσυνέπειες στο περιβάλλον.Οι πόλεις διαθέτουν καλά οργανωμένες δομές και εργαλεία διαχείρησης τωνδραστηριοτήτων και του χώρου τους. Η πολεοδομική πολιτική και τα εργαλεία εφαρμογήςτης, ρυθμίζουν τις σχέσεις των δραστηριοτήτων και των χρήσεων στο εσωτερικό τηςπόλης, ενώ μέσω της χωροταξικής πολιτικής και των εργαλείων εφαρμογής της δίνονταικατευθύνσεις για τη σχέση της πόλης με την περιφέρεια, στην οποία ανήκει, και τηνυπόλοιπη χώρα. Σημαντικό στοιχείο της διατριβής αποτελεί η ανάλυση του συστήματοςπολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού στην Ελλάδα, με έμφαση στην παράκτια ζώνηγενικότερα και τις παράκτιες πόλεις ειδικότερα, και η δυνατότητα ενσωμάτωσης καιδιαχείρισης του τουρισμού με χωρικούς όρους.Αρχικά δίνεται έμφαση στην παράκτια ζώνη, όπου γίνεται αναφορά στιςπεριβαλλοντικές αλλά και οικονομικο-κοινωνικές ιδιαιτερότητές της. Ο τουρισμόςivεμφανίζεται ως ένα πολύ σημαντικό ζήτημα της παράκτιας ζώνης, γιατί αποτελεί μια απότις βασικές οικονομικές δραστηριότητες ενώ ταυτόχρονα ευθύνεται για πολλά από ταπεριβαλλοντικά προβλήματα της περιοχής. Στη συνέχεια αναλύονται οι πόλεις, πουπροκύπτουν ως περιοχές της παράκτιας ζώνης όπου γίνεται μεγάλη συγκέντρωσηπληθυσμού και δραστηριοτήτων, και τα ιδιαίτερα μορφολογικά και λειτουργικάχαρακτηριστικά που τους προσδίδει το γεγονός οτι είναι παράκτιες. Ο τουρισμόςεμφανίζεται για ακόμα μία φορά ως ένα σημαντικό στοιχείο των παράκτιων πόλεων. Οτουρισμός στην Ελλάδα αναλύεται ως φαινόμενο με ιδιαίτερη έμφαση στις θετικές αλλάκαι στις αρνητικές του επιπτώσεις και στη χωρική τους έκφραση. Ακολουθεί μία ανάλυσητου θεσμικού πλαισίου πολεοδομικού, χωροταξικού και τουριστικού σχεδιασμού. Κατάτην ανάλυση του θεσμικού πλαισίου η έμφαση επικεντρώνεται στις παράκτιες πόλεις καιτον τουρισμό. Το βασικό ζητούμενο είναι να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο οι χωρικέςπολιτικές είναι σε θέση να καλύψουν τις ανάγκες που προκύπτουν από την ανάπτυξη τουτουρισμού. Σε δεύτερη φάση, κατά την ανάλυση του θεσμικού πλαισίου του τουρισμού,ζητούμενο είναι να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο αναγνωρίζεται το φαινόμενο ως μίαχωρική δραστηριότητα με θετικές και αρνητικές συνέπειες σε ολόκληρη την παράκτιαζώνη.Η ανάλυση γίνεται σε τρία διαφορετικά επίπεδα αναφοράς. Αρχικά, εξετάζεται ησχέση της πόλης με το θαλάσσιο μέτωπο και, εσωτερικά, ο μετασχηματισμός των ζωνώνχρήσεων, καθώς σε αυτές προστίθεται και αναπτύσσεται ο τουρισμός. Στη συνέχεια,εξετάζεται ο ρόλος της πόλης ως πύλης εισόδου και εξόδου ανθρώπων και αγαθών και ησχέση πόλης-ενδοχώρας και πόλης – περιφέρειας. Τέλος, εξετάζεται ο ρόλος τουτουρισμού, οι ανατροπές και οι πιέσεις που προκαλεί στις παράκτιες πόλεις και ηδυνατότητα των πόλεων να ανταποκριθούν στις προκλήσεις και να απορροφήσουν τιςαρνητικές συνέπειες, διαχέοντας στην ευρύτερη περιοχή μόνο τα θετικά στοιχεία τουτουρισμού.