Η κλινική σημασία της ανίχνευσης κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων με multiplex PCR σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστης
Authors: Λεωτσάκος Ιωάννης 
Published: September 2021

O καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι η πιο κοινή κακοήθεια του ουροποιητικού συστήματος και αποτελεί κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας του από καρκίνο.Η τυπική διάγνωση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης πραγματοποιείται με την κυστεοσκόπηση σε συνδυασμό με την κυτταρολογική εξέταση. Η κυστεοσκόπηση είναι μια επεμβατική και υψηλού κόστους μέθοδος και, αν και θεωρείται μια εδραιωμένη διαγνωστική εξέταση (gold standard) για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση των όγκων της ουροδόχου κύστης, παρουσιάζει χαμηλή ευαισθησία. Από την άλλη, η κυτταρολογική εξέταση είναι επίσης μια μέθοδος χαμηλής ευαισθησίας και σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενη από τον παρατηρητή.Υπάρχει επιτακτική ανάγκη ανέυρεσης ευαίσθητων και ειδικών δείκτών, οι οποίοι να ανιχνεύονται με μη επεμβατικές μεθόδους, γεγονός που θα μπορούσε δυνητικά να μειώσει τόσο τον αριθμό των κυστεοσκοπήσεων, όσο και το κόστος. Αρκετοί δείκτες είναι διαθέσιμοι στο εμπόριο, αλλά κανένας από αυτούς δεν παρουσιάζει ταυτόχρονα υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα. Ένα ιδανικός δείκτης καρκίνου της ουροδόχου κύστης θα πρέπει να έχει υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα, θα πρέπει να είναι μη επεμβατικά ανιχνεύσιμος και εύκολα ερμηνεύσιμος.Η παρουσία των κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων (CTCs) στο περιφερικό αίμα αναφέρθηκε για πρώτη φορά από Ashworth το 1869. Τα κακοήθη κύτταρα αποσπώνται από τον πρωτοπαθή όγκο και μπορούν στη συνέχεια να εισέλθουν στο αίμα ή στη λεμφική κυκλοφορία. Η εξαγγειώση τους από την κυκλοφορία μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός δευτερεύοντος όγκου σε άλλο όργανο μακριά από τον πρωτοπαθή όγκο. Η ανίχνευση των CTCs έχει τεκμηριωθεί σε πολλές άλλες κακοήθειες και θα μπορούσε να συμβάλει στη διάγνωση των όγκων και τον εντοπισμό ασθενών με προχωρημένο καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) είναι μια ταχεία και χαμηλού κόστους μέθοδοςγια την ανίχνευση των CTCs.Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν αρχικά να αναπτυχθεί μια πολλαπλή PCR για την ανίχνευση κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων, χρησιμοποιώντας εκκινητές για τις κυτοκερατίνες CK19 και CΚ20 και τον υποδοχέα του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR) σε δείγματα αίματος και εκκινητές για SURVIVIN (μια πρωτεΐνη που ανήκει στις πρωτεΐνες-αναστολείς της απόπτωσης), για ανθρώπινη τελομεράση (hTERT) και για κυτοκερατίνη CΚ20 σε δείγματα ούρων. Στη συνέχεια αξιολογήθηκε η κλινική σημασία και οι κλινικές εφαρμογές αυτών των δεικτών σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Με μια σημαντική περίοδο παρακολούθησης, ήμασταν σε θέση να εκτιμήσουμε αρκετές στατιστικές παραμέτρους (ευαισθησία, ειδικότητα, θετική προγνωστική αξία, αρνητική προγνωστική αξία, επιβίωση χωρίς εξέλιξη και χωρίς υποτροπή) και να εκτιμηθεί η κλινική και προγνωστική σημασία τους.Ένα σύνολο 208 ασθενών (177 άνδρες και 31 γυναίκες) συμμετείχαν στη μελέτη. Κατηγοριοποιήθηκαν σε τρείς ομάδες. Στην πρώτη ομάδα συμμετείχαν ασθενείς με πρώτη διάγνωση καρκίνου της ουροδόχου κύστης (n = 105), η δεύτερη ομάδα περιελάμβανε ασθενείς με ιστορικό καρκίνου της ουροδόχου κύστης (n = 64), και η τρίτη ομάδα περιελάμβανε υγιείς εθελοντές (n = 39).Η δοκιμασία πολλαπλής RT-PCR μπορεί να παρέχει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το στάδιο του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, το βαθμό κακοήθειας και την επιβίωση ελεύθερη εξέλιξης και υποτροπής. Ο συνδυασμός των δεικτών mRNA σε μία μόνο αντίδραση θα μπορούσε να είναι ωφέλιμος στην πρώιμη ανίχνευση της υψηλού βαθμού (κλινικά σημαντικής) κακοήθειας και την παρακολούθηση των ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης (κυρίως εκείνων με μεγάλη πιθανότητα για εξέλιξη ή υποτροπή), όπως άλλωστε έχει προηγουμένως τεκμηριωθεί και σε άλλες κακοήθειες.