Ιστοειδική έκφραση ανοσορυθμιστικών μεσολαβητών σε πνευμονικό ιστό ασθενών με Χ.Α.Π. και συσχέτιση με γενετική αστάθεια στο Μικροδορυφορικό DNA
Authors: Βλαχάκη Ελένη 
Published: January 2014

Ο επιφανειοδραστικός παράγοντας των πνευμόνων (surfactant) αποτελείται από ένα πολύπλοκο μείγμα λιπιδίων και ειδικών πρωτεϊνών και καλύπτει την κυψελιδική επιφάνεια του πνεύμονα. Η κύρια λειτουργία του είναι η διατήρηση χαμηλής επιφανειακής τάσης στον κυψελιδο-αρτηριακό φραγμό και η πρόληψη της κυψελιδικής κατάρρευσης κατά την εκπνοή. Επίσης, έχει σημαντικό ρόλο στο σύστημα της φυσικής ανοσίας του πνεύμονα. Τέσσερις ειδικές πρωτεΐνες (Surfactant Proteins) έχουν ταυτοποιηθεί μέχρι σήμερα, η πρωτεΐνη A (SP-A), η B (SP-B), η C (SP-C), και η D (SP-D). Τα τελευταία χρόνια πολλές μελέτες υποστηρίζουν τις ανοσορυθμιστικές ιδιότητες της υδρόφιλης πρωτεΐνης SP-A και SP-B και γίνονται πολλές έρευνες για το ρόλο τους στην παθολογία του πνεύμονα. Ο ρόλος της SP-A και SP-B σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.) έχει ελάχιστα διερευνηθεί. Πρόσφατες έρευνες για τη μοριακή βάση της Χ.Α.Π. ανέδειξαν σωματικές μεταλλάξεις του τύπου της αστάθειας του μικροδορυφορικού DNA (Microsatellite DNA Instability (MSI)) στον σημαντή G29802 (10q22) παρακείμενο στο γονίδιο της πρωτεΐνης SP-A σε ασθενείς με Χ.Α.Π.. Ετέθει λοιπόν η υποψία ότι και η έκφραση της πρωτεΐνης SP-A ίσως είναι διαφοροποιημένη σε αυτούς τους ασθενείς. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω που υποστηρίζουν ότι ο επιφανειοδραστικός παράγοντας και κυρίως η ανοσορυθμιστική πρωτεΐνη SP-Α θα μπορούσε να 2 έχει ρόλο στην παθογένεια της ΧΑΠ ερευνήσαμε :1) τα επίπεδα έκφρασης της SP-Α ( με στύπωμα κατά Western και ανοσοϊστοχημεία) σε πνευμονικό ιστό ασθενών με ΧΑΠ σε σύγκριση με καπνιστές χωρίς ΧΑΠ με παρόμοιο ιστορικό καπνίσματος, και σε μη-καπνιστές ως ομάδα ελέγχου, 2) τη σχέση μεταξύ του επιπέδου έκφρασης της SP-Α και του βαθμού απόφραξης των αεραγωγών. Διενεργήθηκε στύπωμα κατά Western (Western blots) σε τεμαχίδια πνευμονικού ιστού 60 ατόμων (32 ασθενείς με Χ.Α.Π., 18 καπνιστές χωρίς Χ.Α.Π. και 10 μη καπνιστές ως ομάδα ελέγχου) για την πρωτεΐνη SP-A . Επίσης, με ανοσοϊστοχημεία καθορίστηκε η έκφραση της SP-A σε ιστό που έχει εμπεδωθεί σε παραφίνη μετά από μονιμοποίηση σε φορμόλη, των ίδιων ατόμων. Το στύπωμα κατά Western έδειξε μειωμένα αν και όχι στατιστικά σημαντικά επίπεδα της SP-A σε ασθενείς με Χ.Α.Π. (0.6±0.7) σε σύγκριση με τους καπνιστές χωρίς Χ.Α.Π. (2.4±0.9), (p=0.12). Αντίθετα τα επίπεδα της SP-A στην ομάδα ελέγχου μη καπνιστών ήταν σημαντικά υψηλότερα (4.8±0.05), (p>0.05). Η ανοσοϊστοχημεία έδειξε αυξημένο συνολικό αριθμό πνευμονοκυττάρων τύπου ΙΙ στους ασθενείς με Χ.Α.Π. αλλά μειωμένη αναλογία των θετικών SP-A πνευμονοκυττάρων τύπου ΙΙ προς τα συνολικά πνευμονοκύτταρα τύπου ΙΙ σε σύγκριση με τους καπνιστές χωρίς Χ.Α.Π. (p=0.001). Η αναλογία αυτή συσχετίστηκε με την FEV1 (%pred), (r=0.490, p=0.001). Ο συνολικός αριθμός των κυψελιδικών μακροφάγων ήταν σημαντικά υψηλότερος στους ασθενείς με Χ.Α.Π. σε σύγκριση με τους καπνιστές χωρίς Χ.Α.Π. (p=0.001). Η 3 ποσοστιαία αναλογία των θετικών για SP-A κυψελιδικών μακροφάγων ήταν σημαντικά υψηλότερη στους ασθενείς με Χ.Α.Π. σε σύγκριση με τους καπνιστές χωρίς Χ.Α.Π. (p=0.002) και συσχετίστηκε με την απόφραξη των αεραγωγών (FEV1% pred), (r=0.281, p=0.04). Συμπερασματικά, τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η διαφοροποιημένη έκφραση της SP-A θα μπορούσε να είναι άλλος ένας κρίκος στην κατανόηση της παθογένειας της Χ.Α.Π. και τονίζει την ανάγκη παραπάνω έρευνας του επιφανειοδραστικού παράγοντα στη Χ.Α.Π..