Βασικοί άξονες εργατικού ποινικού δικαίου
Authors: Κομπατσιάρη Ελίζα 
Published: March 2023

Η διατριβή μελετά συγκεκριμένα σημεία τομής μεταξύ εργατικού και ποινικού δικαίου και, ειδικότερα, την ποινική προστασία των εργαζομένων από εγκλήματα που διαπράττονται από τον εργοδότη τους ή εκπρόσωπούς του, στο πλαίσιο της εξαρτημένης εργασίας και σχετικά με τους όρους αυτής. Υπό αυτή την έννοια, καταλαμβάνει ολόκληρο σχεδόν το εργατικό δίκαιο, ασχολούμενη με την ποινική προστασία κατά παραβιάσεων των μέτρων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και των χρονικών ορίων εργασίας, της μη εμπρόθεσμης καταβολής των αποδοχών τους, της άρνησης πραγματικής απασχόλησης των άκυρα απολυθέντων εργαζομένων, και κατά παραβιάσεων της συνδικαλιστικής τους ελευθερίας. Ξεκινά με μια πλήρη κατά το δυνατό παρουσίαση των εκατοντάδων διατάξεων του εργατικού ποινικού δικαίου από τη γέννησή του, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, μέχρι και σήμερα. Στη συνέχεια, επιχειρεί να ξεκαθαρίσει το ιδιαίτερα θολό τοπίο σχετικά με την αναζήτηση των σήμερα ισχυουσών διατάξεων του εργατικού ποινικού δικαίου. Η συμβολή αυτή λαμβάνει υπόψη τόσο τη χαοτική κατάσταση της σχετικής νομοθεσίας όσο και το ζήτημα της αοριστίας κάποιων από τις διατάξεις αυτές, στο πλαίσιο της ευρύτερης προβληματικής των λευκών ποινικών νόμων. Η σύζευξη αυτή, όμως, του ποινικού με το εργατικό δίκαιο αναδεικνύει περαιτέρω μεθοδολογικά προβλήματα ως προς την πιθανή σύγκρουση αρχών των δύο αυτών πεδίων του δικαίου σχετικά με την ερμηνεία των διατάξεων του εργατικού ποινικού δικαίου και απαιτεί τη διερεύνηση του κατά πόσο το εργατικό ποινικό δίκαιο οφείλει να εναρμονίζεται με το εργατικό. Το ίδιο ερώτημα προβάλλει και κατά την ερμηνεία του "εργαζομένου" και του "εργοδότη" στο εργατικό ποινικό δίκαιο. Τα σχετικά κεφάλαια εκκινούν με τη διερεύνηση του κατά πόσο προϋποτίθενται πράγματι οι έννοιες αυτές στο εργατικό ποινικό δίκαιο, για να φτάσουν στη συνέχεια να εμβαθύνουν σε ειδικότερες εργασιακές σχέσεις, όπου υπάρχουν εξαιρέσεις στην προστασία των εργαζομένων ή εμφανίζονται περισσότεροι από ένας υποψήφιοι εργοδότες, όπως στο δανεισμό των εργαζομένων, τις συμβάσεις outsourcing και τη μεταβίβαση επιχειρήσεων. Επιπλέον, σε χωριστό κεφάλαιο περιλαμβάνεται η εξέταση του ειδικότερου προβλήματος της ποινικής αντιμετώπισης της πλάνης του εργοδότη σχετικά με κανόνες της εργατικής νομοθεσίας που συμπληρώνουν το αξιόποινο. Τέλος, πλάι στα ειδικά προβλήματα ερμηνείας που προσεγγίζονται στο τελευταίο μέρος της διατριβής ξεχωριστά για καθένα από τα εγκλήματα του εργατικού ποινικού δικαίου, διερευνάται κατά πόσο πρόκειται πράγματι για μια ειδική προστασία των εργαζομένων, ακόμα και υπό την έννοια της θεώρησης της εξαρτημένης εργασίας ως του καθολικά προστατευόμενου έννομου αγαθού των εγκλημάτων του ατομικού εργατικού ποινικού δικαίου, και κατά πόσο αυτό είναι συμβατό ιδίως με την εμπειρική προσέγγιση του αδίκου και την αρχή της θεώρησης του ποινικού δικαίου ως ultima ratio. Με τα παραπάνω, η διατριβή φιλοδοξεί να φέρει στο προσκήνιο το αίτημα της (επαν)αξιολόγησης της σημασίας του εργατικού ποινικού δικαίου. Πρόκειται για διατάξεις που καλώς υπάρχουν ή δικαιολογημένα πολλές έχουν υποπέσει σε αχρησία; Και, τελικά, το εργατικό ποινικό δίκαιο συγκρούεται με αρχές του ποινικού δικαίου ή με την εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικο-οικονομικών επιλογών;