Анализ барьеров к аккредитации государственных лабораторий организаций здравоохранения Кыргызской Республики по ИСО 15189
Authors: Темиралиева Р.А. , Цопова И.А. , Адылбаева В.А. 
Published: February 2025

Введение. В данной статье сформулированы выводы и рекомендации, которые могут быть использованы при подготовке лабораторий к аккредитации по международному стандарту ИСО 15189, а также помогут руководителям организаций здравоохранения принять участие в этом сложном процессе совместно с лабораторными специалистами. Целью исследования, проведенного в рамках Глобальной программы лидеров лабораторий (GLLP), разработанной ВОЗ и реализуемой в КГМИПиПК им. С. Б. Даниярова, стал анализ барьеров, препятствующих лабораториям организаций здравоохранения соответствовать требованиям нормативной документации национальной системы аккре дитации и аккредитоваться по ИСО 15189, а также тормозящих полноценное внедрение системы менеджмента в лабораториях Кыргызской Республики. Материалы и методы. Анализ международных документов, нормативных актов для лабораторий МЗ КР и документов Кыргызского центра аккредитации, на основе которого разработана анкета\чек-лист. Статистический анализ с использованием формул и диаграмм Excel-2020, чек-листов, заполненных представителями администрации организаций здравоохранения КР и сотрудниками лабораторий. Результаты и обсуждение. Все лаборатории Кыргызской Республики следуют международному стандарту ИСО 15189. Однако возможности аккредитоваться у лабораторий, которые стремятся к этому и находятся в структуре организаций здравоохранения, неодинаковы. Поэтому воз никают препятствия к аккредитации, обусловленные тем, что в Кыргызстане нет документов, обязывающих лаборатории аккредитовываться по ИСО 15189, а сами лаборатории организаций здравоохране ния крайне медленно и неохотно адаптируют требования международного стандарта в работу. Для улучшения оказания лабораторных услуг, обеспечения их доступности для различных категорий населения все участники анкетирования указали, что готовы активизировать деятельность по внедрению международного стандарта 15189 во всех лабораториях КР. Вывод. В Кыргызской Республике нет страновых документов, обязывающих лаборатории аккредитовываться по ИСО, а проходить лицензирование\сертификацию должны лишь частные лаборатории. Отсутст вуют механизмы финансовых поощрений сотрудникам аккредитованных лабораторий. Недостаточно знаний об аккредитации и обучении по ИСО у администрации ОЗ и частично у персонала лабораторий со стажем работы до 3 лет.

Киришүү. Биз ИСО 15189 эл аралык стандарты боюнча лабораторияларды аккредитациялоого даярдоодо колдонула турган корутундуларды жана сунуштарды иштеп чыктык, ошондой эле саламаттык сактоо уюмдарынын жетекчилерине лабораториялык адистер менен биргеликте бул татаал процесске катышууга жардам берет. Иштин максаты, бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму тарабынан иштелип чыккан жана С.Б. Данияров атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык квалификацияны жогорулатуу жана кайра даярдоо институтунда ишке ашырылган Глобалдык лаборатория лидерлери программасынын (ГЛЛП) алкагында, саламаттыкты сактоо уюмдарынын лабораторияларынын улуттук аккредитация тутумунун ченемдик документтеринин талаптарын аткаруусуна жана ИСО 15189 боюнча аккредитацияланышына тоскоол болгон жана Кыргыз Республикасынын лабораторияларында менеджмент системасын толук ишке киргизүүгө тоскоолдук кылган тоскоолдуктарды талдап чыкты. Материалдар жана методдор. Эл аралык документтерди, Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин лабораториялары үчүн жоболорду жана Кыргыз аккредитациялоо борборунун документтерин талдоо, анын негизинде анкета/текшерүү баракчасы иштелип чыккан. Формулаларды жана EXCEL диаграммаларын колдонуу менен статистикалык талдоо, Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо уюмдарынын администрациясынын өкүлдөрү жана лаборатория кызматкерлери тарабынан толтурулган 2020 текшерүү баракчалары. Натыйжалар жана талкуулар. Кыргыз Республикасындагы бардык лабораториялар ISO 15189 эл аралык стандартын карманышат. Бирок саламаттыкты сактоо уюмдарынын структурасында буга умтулган бардык лабораториялар үчүн аккредитациядан өтүү мүмкүнчүлүктөрү бирдей эмес. Демек, Кыргызстанда ISO 15189 «Медициналык лабора ториялар. Сапатка жана компетенттүүлүккө талаптар» боюнча лабораторияларды аккредитациялоого милдеттендирген документтер жок болгондуктан, аккредитацияга тоскоолдуктар келип чыгууда. Лабораториялык кызматтарды көрсөтүүнү жакшыртуу жана калктын ар кандай категориялары үчүн алардын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу үчүн сурамжылоонун бардык катышуучулары Кыргыз Республикасынын бардык лабораторияларында 15189 Эл аралык стандартын кир гизүү боюнча аракеттерди активдештирүү үчүн даяр. Жыйынтыгы. Кыргыз Республикасында лабораторияларды ИСО тарабынан аккредитациялоого милдеттендирген бир дагы өлкө документтери жок жана жеке лабораториялар гана лицензиялоодон/сертифи кациядан өтүшү керек. Аккредитацияланган лабораториялардын кызматкерлерин материалдык жактан стимулдаштыруу механизмдери жок. Саламаттык сактоо мекемелеринин администрациясынын жана жарымжартылай 3 жылга чейинки иш тажрыйбасы бар лабораториялык кызматкерлердин аккредитация жөнүндө билими аз жана ИСО боюнча окутуу жетишсиз.

Introduction. We have formulated conclusions and recommendations that can be used in preparing laboratories for accreditation according to the international standard ISO 15189, and will also help managers of healthcare organizations take part in this complex process together with laboratory specialists. The purpose of the work carried out within the framework of the Global Laboratory Leaders Program (GLLP), developed by WHO and implemented at the S.B. Daniyarov analyzed the barriers that prevent laboratories of healthcare organizations from meeting the requirements of regulatory documentation of the national accreditation system and being accredited according to ISO 15189 and hindering the full implementation of the management system in laboratories of the Kyrgyz Republic. Results and discussions. All laboratories in the Kyrgyz Republic are committed to the international standard ISO 15189. However, the opportunities for accreditation for all laboratories striving for this within the structure of healthcare organizations are not the same. Therefore, obstacles to accreditation arise, mediated by the fact that in Kyrgyzstan there are no documents obliging laboratories to be accredited according to ISO 15189, and laboratories of healthcare organizations are extremely slow and reluctant to adapt the requirements of the international standard to their work. To improve the provision of laboratory services and ensure their accessibility for various categories of the population, all survey participants indicated that they were ready to intensify activities to implement International Standard 15189 in all laboratories of the Kyrgyz Republic. Conclusion. In the Kyrgyz Republic there are no country documents obliging laboratories to be ISO accredited, and only private laboratories must undergo licensing/certification. There are no financial incentive mechanisms for employees of accredited laboratories. There is insufficient knowledge about accreditation and ISO training among the administration of the healthcare facility and, in part, among laboratory personnel with up to 3 years of work experience, and there is also a lack of commitment.