Μελέτη του πολυμορφισμού C1858T του γονιδίου της πρωτεϊνικής τυροσινικής φωσφατάσης 22 σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι
Authors: Γκίζα Στυλιανή 
Published: August 2021

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1) είναι η πιο συχνή αυτοάνοση πάθηση της παιδικής ηλικίας. Στην παθοφυσιολογία του εμπλέκεται το γονίδιο της πρωτεϊνικής τυροσινικής φωσφατάσης μη υποδοχέα τύπου 22 (PTPN22), το οποίο κωδικοποιεί τη λεμφοειδική φωσφατάση (Lyp). Η Lyp διαδραματίζει ρόλο στην αρνητική ρύθμιση της σηματοδότησης του υποδοχέα των Τ λεμφοκυττάρων. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διεξαγωγή μελέτης γενετικής συσχέτισης του PTPN22 C1858Τ πολυμορφισμού σε πληθυσμό παιδιών και εφήβων ελληνικής καταγωγής σε σχέση με το ΣΔ1. Μελετήθηκαν 130 παιδιά και έφηβοι με ΣΔ1 ελληνικής καταγωγής, ηλικίας 1.30-18.16 ετών. Ως ομάδα ελέγχου επιλέχθηκαν τυχαία 135 φαινοτυπικά υγιή άτομα ελληνικής καταγωγής, ηλικίας 10-40 ετών. Το τμήμα του ΡΤΡΝ22 γονιδίου το οποίο περιλαμβάνει τον πολυμορφισμό ενισχύθηκε με την αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης και τη χρήση ειδικά σχεδιασμένων εκκινητών. Ο PTPN22 C1858Τ γονότυπος ήταν πιο συχνός στους ασθενείς συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, αλλά δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των συχνοτήτων. Ο PTPN22 Τ1858Τ γονότυπος εντοπίστηκε σε ένα μόνο ασθενή αλλά όχι στην ομάδα ελέγχου. Το PTPN22 1858T αλληλόμορφο εντοπίστηκε πιο συχνά στους ασθενείς συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, αλλά η διαφορά στη συχνότητα δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην κατανομή των ΡΤΡΝ22 C1858T γονότυπων και αλληλόμορφων μεταξύ αρρένων και θηλέων. Σε ό,τι αφορά τη συννοσηρότητα του ΣΔ1 με τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto ή την κοιλιοκάκη, δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις. Δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ φορέων και μη του ΡΤΡΝ22 1858T αλληλόμορφου ως προς το γλυκαιμικό έλεγχο. Τα επίπεδα ολικής χοληστερόλης (TC), χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (LDL) και απολιποπρωτεΐνης Β (ApoB) ήταν παρόμοια στις δύο ομάδες ασθενών. Στους φορείς συγκριτικά με τους μη φορείς του ελάσσονος αλληλόμορφου διαπιστώθηκαν τάση υψηλότερων επιπέδων τριγλυκεριδίων (TG) και απολιποπρωτεΐνης Α1 (ApoA1) και χαμηλότερων επιπέδων υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (HDL) και λιποπρωτεΐνης (a) [Lp(a)] καθώς και τάση μεγαλύτερου αριθμού ατόμων με παθολογικά επίπεδα ApoA1. Σε ό,τι αφορά την ApoB/ApoA1 αναλογία, παρουσίαζε υψηλότερα επίπεδα στους φορείς έναντι των μη φορέων αλλά σε μη στατιστικά σημαντικό επίπεδο. Ωστόσο, όταν συγκρίθηκε ο αριθμός των ατόμων με παθολογικά επίπεδα μεταξύ των δύο ομάδων, βρέθηκε στατιστικά σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός ατόμων στους φορείς συγκριτικά με τους μη φορείς. Σχετικά με τους προθρομβωτικούς παράγοντες, αντιγόνο του παράγοντα von Willebrand (vWF-Ag), αντιγόνο του αναστολέα 1 του ενεργοποιητή του πλασμινογόνου (PAI-1-Ag) και ινωδογόνο, δεν αναδείχτηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ασθενών. Δεν αναδείχτηκε στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση του ΡΤΡΝ22 C1858T πολυμορφισμού και των HLA-DRB1 και HLA-DQB1 αλληλόμορφων στο ΣΔ1. Η ανεύρεση αυξημένης συχνότητας του ΡΤΡΝ22 1858Τ αλληλόμορφου στους ασθενείς με ΣΔ1 συγκριτικά με τους μη πάσχοντες συμφωνεί με τα αποτελέσματα παρόμοιων μελετών σε άλλους πληθυσμούς. Η αδυναμία ανίχνευσης στατιστικά σημαντικής διαφοράς ενδεχομένως οφείλεται στη μικρή συχνότητα του ελάσσονος αλληλόμορφου στον ελληνικό πληθυσμό. Τα ευρήματα σε ό,τι αφορά το λιπιδαιμικό έλεγχο ενισχύουν το ρόλο του ΡΤΡΝ22 C1858T πολυμορφισμού στην ανάπτυξη πρώιμης αθηροσκλήρωσης στους ασθενείς με ΣΔ1, ο οποίος διερευνάται για πρώτη φορά.