Ο έλεγχος του νου (mindcontrol) στις ένοπλες δυνάμεις
Authors: Τσαρούχας Δημήτριος 
Published: September 2021

Η ανθρώπινη συμπεριφορά, λόγω του δυναμικού της χαρακτήρα, έχει σοβαρό αντίκτυπο σε ατομικό, αλλά και σε ομαδικό επίπεδο, όχι μόνο στον καθημερινό τρόπο ζωής, αλλά και στον εργασιακό χώρο, επηρεάζοντας θετικά ή αρνητικά τη λειτουργία μιας υπηρεσίας. Γι’ αυτό τον λόγο αποτελεί σημαντικό αντικείμενο μελέτης, ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι, ωστόσο, προφανές ότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί να είναι το αποτέλεσμα επηρεασμού ή «καθοδήγησης» ή «Ελέγχου του Νου», σε μια πιο εξελιγμένη μορφή, ιδιαίτερα δε σε «διαβαθμισμένα» περιβάλλοντα εργασίας. Ο χώρος των Ενόπλων Δυνάμεων αποτελεί ένα τέτοιο περιβάλλον, αφού χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένους κανόνες και αρχές, με ιδιαίτερες αντιλήψεις, διαφέροντας σημαντικά από άλλους εργασιακούς χώρους.Παρ’ όλα αυτά, ελάχιστες είναι οι δημοσιευμένες μελέτες διερεύνησης του φαινομένου του «Ελέγχου του Νου» στις Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ), όχι μόνο σε ελληνικό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Δεδομένου, λοιπόν, ότι ελάχιστα στοιχεία είναι γνωστά για το αν η συμπεριφορά των υπηρετούντων στελεχών είναι αποτέλεσμα συστηματικής προσπάθειας καθοδήγησης του τρόπου σκέψης, σκοπός της παρούσας διατριβής, μετά από εκτενή μελέτη της κείμενης διεθνούς βιβλιογραφίας, ήταν η διερεύνηση του βαθμού επίδρασης της εν υπηρεσία ζωής και της έντασης αυτής στην ιδιοσυγκρασία του κάθε στελέχους και ο προσδιορισμός ή μη φαινομένων προσπάθειας επηρεασμού της σκέψης και της συμπεριφοράς. Για τον σκοπό αυτό διανεμήθηκε ένα ερωτηματολόγιο σε 120 υπηρετούντες (άνδρες n=87 – 72,5% - γυναίκες n=33 – 27,5%) των τριών κλάδων των ΕΔ (Στρατός Ξηράς n=70- 58,3%, Πολεμικό Ναυτικό n=23- 19,2%, Πολεμική Αεροπορία n=27- 22,5%), το οποίο ήταν δομημένο σύμφωνα με στοιχεία της βιβλιογραφίας και διαβαθμισμένο κατά την κλίμακα Likert (Διαφωνώ Απόλυτα – Διαφωνώ - Ούτε Διαφωνώ Ούτε Συμφωνώ – Συμφωνώ - Συμφωνώ Απόλυτα). Ειδικότερα, η έρευνα αφορούσε στην καταγραφή της άποψης των ατόμων που εργάζονται στο συγκεκριμένο εργασιακό περιβάλλον και στη διερεύνηση αυτής με βάση ατομικά βιογραφικά και εργασιακά χαρακτηριστικά (ηλικία, φύλο, οικογενειακή κατάσταση, πνευματικό επίπεδο, κόστος διαβίωσης, χρόνια υπηρεσίας, κλάδος κ.α.), ώστε να προκύψουν συνολικά συμπεράσματα μέσα από την ομαδοποίηση των απαντήσεων.Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι παρατηρείται στατιστικώς σημαντική διαφορά στον τρόπο σκέψης και αντίληψης του εργασιακού καθεστώτος, όσον αφορά κυρίως:•στην ηλικία και στα έτη υπηρεσίας, όπου παρατηρήθηκε ότι όσο το άτομο μεγαλώνει μέσα στο συγκεκριμένο εργασιακό περιβάλλον αισθάνεται μεγαλύτερο πάνω του το βάρος της διοίκησης, κατάσταση που επιφέρει αρνητικές, κυρίως, επιπτώσεις όχι μόνο στην επαγγελματική, αλλά και στην προσωπική – οικογενειακή του ζωή, ενώ παράλληλα μειώνεται και η επαγγελματική του ικανοποίηση.•στον κλάδο, όπου διαφαίνεται ότι οι υπηρετούντες στον Στρατό Ξηράς υφίστανται μεγαλύτερη εργασιακή πίεση σε σχέση με τους υπηρετούντες του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας. •στο φύλο, όπου τα ευρήματα έδειξαν ότι η συμπεριφορά των ανδρών επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από το εργασιακό περιβάλλον, σε σύγκριση με τις γυναίκες συναδέλφους τους, έχοντας επιπτώσεις στην ψυχολογία τους.•στο μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων και των γονέων τους, όπου συμπεραίνεται ότι όσο αυξάνει το μορφωτικό επίπεδο τόσο περισσότερο φαίνεται ότι η συγκεκριμένη εργασιακή επιλογή έγινε συνειδητά για λόγους επαγγελματικής αποκατάστασης.•στον τόπο καταγωγής (αστικό κέντρο - χωριό), όπου οι ερωτηθέντες που μεγάλωσαν σε πόλη δηλώνουν ότι η παρούσα επαγγελματική ενασχόληση επιλέχθηκε για καθαρά βιοποριστικούς λόγους, χωρίς να εκπληρώνει τα όνειρα και τις φιλοδοξίες τους, αντίθετα με τους υπηρετούντες που προέρχονται από χωριά, για τους οποίους η κατάταξη στις ΕΔ προκαλεί μεγάλη προσωπική ικανοποίηση. •στην οικογενειακή κατάσταση, όπου παρατηρήθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά στη μόνιμη επιρροή, η οποία εντοπίστηκε μεταξύ των άγαμων και των έγγαμων.•Αντίθετα, το αξίωμα δε φάνηκε να αποτελεί παράγοντα επηρεασμού του τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς των υπηρετούντων στελεχών.Η παρούσα μελέτη, ωστόσο, έδειξε ότι στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις η έννοια του Ελέγχου του Νου δεν υφίσταται. Παρόλα αυτά, παρατηρούνται σημάδια του φαινομένου της επαγγελματικής εξουθένωσης (bourn out) ή της μειωμένης επαγγελματικής ικανοποίησης, πιθανώς λόγω χρόνιου εργασιακού άγχους. Αναμφίβολα, τα ανωτέρω χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης, αφού δύνανται να επηρεάσουν δυσμενώς το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων στην απόδοση, τη δέσμευση, τη συνοχή και τη συνολική υγεία – σωματική και ψυχική- τόσο σε καιρό ειρήνης όσο και σε καιρό πολέμου.