bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
National Master Narrative: Vicissitudes of Method
Authors: Kasianov Georgiy
Published: February 2024

This article focuses on the historiographical, cultural and political phenomenon known
as the national master narrative. Its cognitive, interpretative and explicatory potential
is analysed together with its advantages and shortcomings. Drawing on Ukrainian historiography, the place of the national master narrative on the historiographical, cultural
and political map is discussed. Its influence on the writing of history in modern Ukraine
is also addressed.
Vitaliy Churkin. Trudnosti perevoda. Moskva: Abris, 2020
Authors: Gretskiy Igor
Published: February 2024

Book Review
Interview with Prof. Serhii Plokhii. The Traditions of Ukrainian Democracy May be Problematic, but Their Existence Is Undeniable
Authors: Prymachenko Yana
Published: February 2024

Interview with Prof. Serhii Plokhii on the Traditions of Ukrainian Democracy.
The ricochet of Leninopad and the second wave of desovietization of Lithuanian public space
Authors: Čepaitienė Rasa
Published: February 2024

The article analyses the influence of the desovietization of Ukrainian public space (known
as Leninopad), which started in 2014 as part of the ʻsecond wave’ of the dismantling of
Soviet monuments in Lithuania. Two well-known cases that have sparked the most debate
among experts and the public are discussed in detail: the removal of the socialist-realist
sculptures from the Green Bridge in Vilnius in 2015, and the removal of a monument to
the writer Petras Cvirka in 2021. The conclusion is that in the post-Soviet and post-socialist region, in response to Russia’s increasingly aggressive foreign policy, shifts in the politics of history have become a pretext not only for attempts to cleanse public spaces of
the remnants of the Soviet symbolic landscape, but also for solving local political problems, or for the need for decommunization as a pretext for the economic development of vacant urban areas.
‘Eternal Russian-Ukrainian friendship’ – a case study of how a political concept was memorialized and is dememorialized
Authors: Gaidai Oleksandra
Published: February 2024

The article touches on a concept that was in the very essence of imagining relations between Ukraine and Russia: ‘The Friendship of People’. The historical imagination had
a tangible impact on Russian politics, and no political concept has ever been so damaging for Ukraine as this one. This concept undermined Ukraine’s subjectivity and led to
the ‘rewriting’ of Ukrainian history. Monuments dedicated to the ‘friendship’ of these two
peoples reveal the centrality of this notion in Soviet politics toward Ukraine. Notably,
these monuments appeared only in Ukraine – there are none in Russia.
The article analyses the erection of these monuments and how they have been dealt with
since the start of the Russian war in Ukraine in 2014. It also shows how monumental art
is used to foster specific interpretations of the past to define the present and future, and
how this particular story of monuments and narratives has always been problematic in
Ukraine. The article questions the homogeneity of Soviet political monumental heritage,
presenting the complexity of monuments that depict national and Soviet narratives. These
monuments and their interpretations should be discussed in the framework of a political campaign aimed at tying Ukraine to Russia. Therefore, the Ukrainian perspective on
the notion of ‘friendship’and its memorialization is fundamental.
“Impudent Provocation by Finnish Warmongers” The Shelling of Mainila (1939) in the Context of Soviet/Russian Propaganda and Information Warfare
Authors: Parppei Kati
Published: February 2024

The shelling of Mainila in November 1939 was used as a pretext by the Soviet Union to
start a war against Finland and is often presented in military history as a classic case
of a false-flag operation. This article examines this incident in the context of Soviet propaganda, post-Soviet history politics, and contemporary Russian war propaganda and
rhetoric. It argues that the same strategies – blaming others for provocation, “accusation
in a mirror”, and systematically emphasizing one’s innocence –applied by Soviet newspapers to their reportage of this “provocation” are applied by Russian propagandists in the contemporary domestic and international media environment.
The Trubeckoj Massacre in Mscislaŭ – Centuries Later
Authors: Sahanovič Henadź
Published: February 2024

The article is devoted to an episode in the 1654–1667 war between Muscovy and
the ­Polish-Lithuanian Commonwealth: the capture of Mscislaŭ by the Tsarist army,
accompanied by the mass murder of its defenders and inhabitants. On the basis of published sources and literature on the subject, the author has tried to trace the functioning of
the tragic events in the memory of the local population, as well as show how the Trubeckoj
Massacre is represented in the historiography of Belarus and Russia. The author disagrees with the thesis of some Russian historians regarding the complete conformity of
the massacre with the “laws of war” that were generally accepted in early modern Europe
and believes that in Russian interpretations of the events one can see the desire to justify
the Tsar’s policy and the unwillingness to admit inconvenient facts.
Podróż przez rzeczywistość
Authors: Woźniak Maciej D.
Published: February 2024

Popularna monografia poświęcona twórczości Marka Nowakowskiego przedstawia biogram autora, ogólną charakterystykę jego twórczości oraz szczegółową interpretację opowiadań: Śmierć żółwia, Raport o stanie wojennym. Publikacja zawiera także czternaście opowiadań w wyborze Macieja Woźniaka.
Nostalgiczna pieśń powrotu
Authors: Subocz-Białek Paulina , Staroń Ireneusz
Published: February 2024

Niniejsza publikacja stanowi próbę opracowania życia i twórczości Floriana Czarnyszewicza (1900 – 1964). Badania nad pisarskim dorobkiem autora Nadberezyńców ujęto w aspektową monografię będącą syntezą dystynktywnych wyznaczników ideowo‑ estetycznych czterech powieści: Nadberezyńców (1942), Wicika Żywicy (1953), Losów pasierbów (1958) oraz Chłopców z Nowoszyszek (1963).W pierwszej części pracy omówiono chronologiczno-problemowe dominanty biografii twórcy. Jedną z głównych metod badawczych zastosowanych w analizie fragmentów powieści było modelowanie, to jest zastosowanie uogólnień celem objaśnienia wybranych problemów semantycznych i artystycznych. Ponadto wiele aspektów prozy poddano analizom strukturalnej i genetycznej, pozwalającym badać techniki narracyjno-kompozycyjne oraz funkcje estetyczne tekstu w powiązaniu z walorami ideowymi, dydaktycznymi i poznawczymi. Przydatne w opracowaniu twórczości autora Chłopców z Nowoszyszek okazały się perspektywy: regionalistyczna, historyczna, geograficzna i biograficzna. Powtarzające się w prozie Czarnyszewicza wątki (etos rycerski, etos gospodarności, wątek patriotyczno‑ bohaterski), motywy i obrazy pozwoliły na szersze ujęcie tematologiczne, a przede wszystkim na objęcie prezentowanego dorobku refleksją z zakresu antropologii wyobraźni twórczej. Rozdziały omawiające poszczególne powieści zawierają zarys fabuły i problematyki dzieła, a także analizę wybranych aspektów formalnych. Nadberezyńców usytuowano na tle szerszej tradycji epopeicznej (między innymi kontekst homerycki, „Pan Tadeusz XX wieku” oraz staropolska realizacja toposu Odyseusza) i epickiej (żywioł wody jako główna figura wyobraźni w kontekście mitu kresowej Atlantydy, synkretyczna powieść gatunkowa). Wicika Żywicę ukazano jako powieść programową (polsko-białoruska próba odbudowy dawnej Rzeczypospolitej), awanturniczą oraz kryminalną z elementami dziewiętnastowiecznej epiki tendencyjnej reinterpretowanej w duchu eseizacji powieści. Z kolei Losy pasierbów stanowią metafizyczny moralitet osadzony w kręgu Polonii argentyńskiej, w którym elementy baśniowo-westernowe wpisują się w topikę odwiecznej walki dobra ze złem. Chłopców z Nowoszyszek przedstawiono zaśjako literacki zapis gwary dawnej Wileńszczyzny. Wykazano, że ostatnia książka Czarnyszewicza spełnia gatunkowe wyznaczniki tak zwanej powieści rozwojowej (Bildungsroman), powieści o edukacji sytuującej się w tradycji mitu dzieciństwa w prozie.W części analitycznej znajdują się interpretacje wybranych passusów powieści Nadberezyńcy. Na podstawie konkretnych przykładów omówiono tutaj etos gospodarności, etos rycerski, zagadnienie poetyzacji (liryzacji prozy) oraz kreację bohaterskiej śmierci.Prezentowana w drugiej części książki antologia zawiera reprezentatywne fragmenty czterech powieści Czarnyszewicza.
Wierzyński. Sens ponad klęską.
Authors: Wencel Wojciech
Published: February 2024

Pierwsza na rynku wydawniczym biografia Kazimierza Wierzyńskiego to opowieść o jednym z najwybitniejszych pisarzy II Rzeczypospolitej, ulubionym poecie żołnierza polskiego w latach drugiej wojny światowej i wieszczu niepodległościowej emigracji, który wskutek działań komunistycznej cenzury pozostaje „źle obecny” w polskiej kulturze. Wbrew ukształtowanym w okresie PRL stereotypom autor przekonuje, że szczytowym osiągnięciem Wierzyńskiego są wydane w latach 30. i 40 XX wieku tomy poetyckie o tematyce historiozoficznej: Wolność tragiczna, Ziemia-Wilczyca, Krzyże i miecze. Plauoszczególne rozdziały ukazują poetę między innymi jako potomka niemieckich osadników w Galicji Wschodniej, miłośnika wielokulturowych miasteczek i karpackich szlaków, uczestnika pierwszej wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej, skamandrytę, redaktora „Przeglądu Sportowego”, laureata konkursu sztuki i literatury podczas Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie, „lwa salonowego” II Rzeczypospolitej, współtwórcę mitu Józefa Piłsudskiego, wychodźcę 1939 roku, kronikarza wysiłku zbrojnego Polaków podczas drugiej wojny światowej, świadka zdrady „sprawy polskiej” w Teheranie i Jałcie, wreszcie emigranta politycznego w USA i Europie Zachodniej. Szeroki kontekst historyczny pozwala czytelnikowi w pełni zrozumieć wojenny i powojenny dramat mieszkańców Kresów Wschodnich, polskiego ziemiaństwa, inteligencji, elit państwowych i wojskowych. Autor szczegółowo przedstawia motywacje obozu niezłomnych, z którym Wierzyński był związany na emigracji, opisuje relacje łączące poetę z jego przyjaciółmi i autorytetami politycznymi: IgnacymMatuszewskim i Janem Lechoniem, kreśli historię sporu między środowiskiem londyńskich „Wiadomości” a środowiskiem paryskiej „Kultury”. Narracja tej części biografii prowadzona jest z perspektywyemigracji niepodległościowej, na podstawie tekstów źródłowych, bez uwzględniania opracowań wytworzonych w okresie PRL. Książka powstała dla uczczenia przypadającej na rok 2019 pięćdziesiątej rocznicy śmierci Kazimierza Wierzyńskiego.
Anegdota o istnieniu
Authors: Suwiński Bartosz
Published: February 2024

Monografię poświeconą twórczości Haliny Poświatowskiej rozpoczyna biogram autorki, który jest ważnym kontekstem dla zrozumienia jej dorobku. Następnie zostaje przedstawiona ogólna charakterystyka twórczości poetki z naciskiem na wyeksponowanie najważniejszych dla niej tematów. Celem publikacji jest wskazanie najistotniejszych elementów budujących tożsamość autorki (i bohaterki) tych wierszy oraz przedłożenie czytelnikom szczegółowej interpretacji wybranych utworów: Bilans, Veritas i *** [ptaku mojego serca].
Wierszem zbawić ludzkość
Authors: Małczyński Bartosz
Published: February 2024

Popularnonaukowa monografia poświęcona poezji Anny Świrszczyńskiej zawiera rys biograficzny autorki, charakterystykę jej twórczości lirycznej oraz interpretację wybranych wierszy. Osiemdziesiąt osiem utworów poetyckich, pochodzących ze wszystkich tomików autorki, wybrał dla potrzeb niniejszej publikacji Bartosz Małczyński.
Wilcze tropy
Authors: Krajewska Monika
Published: February 2024

Ścieżka życia Mariusza Wilka w różnych miejscach się plecie, od Wrocławia przez Gdańsk, Stany Zjednoczone, Rosję, Włochy… Droga do tropy, pierwszy rozdział niniejszego opracowania, przybliża tę ścieżkę znaczoną wymienionymi punktami i częściowo odbitą w dwóch pierwszych książkach pisarza – w napisanej we współautorstwie Konspirze. Rzeczy o podziemnej „Solidarności” oraz w Black’n Red, będącej śladem pobytu Wilka w Ameryce.Gdy autor przenosi się na północ Rosji, ścieżka zyskuje miano tropy. Jej doświadczanie, w tym zgłębianie samego siebie i poznawanie otaczającego świata, odzwierciedlone zostało w północnym cyklu (Wilczy notes, Wołoka, Dom nad Oniego, Tropami rena, Lotem gęsi i Dom włóczęgi). Cyklowi temu poświęcono drugi rozdział opracowania – Północna tropa w słowach wydeptana. Zapiski pisarza, od połowy Wołoki zespolone wspólnym tytułem (Dziennik północny), układają się w swoistą sinusoidę, wyznaczoną przez części dziennika dotyczące zamieszkiwania nowej przestrzeni i części pisane w drodze lub o niej traktujące. Sinusoida ta stanowi odbicie konfliktu, który według autora tkwi w każdym z nas – jest to konflikt między człowiekiem osiadłym i koczownikiem.Północne utwory z czasem zaczęły „podążać swoimi drogami”, stając się prologiem nowych ścieżek, wydeptywanych już w innych językach. Ze względu na specyfikę północnego cyklu najciekawsze w tym kontekście wydało się spojrzenie na opinie Rosjan oraz przekłady na język rosyjski. Na tym tle jeszcze łatwiej dostrzec antynomię swój–obcy: pozycja pisarza – z jednej strony swojego, zanurzonego w opisywanym świecie, z drugiej – obcego, stojącego z boku obserwatora.Żanr dziennika, jak podkreśla Mariusz Wilk, powoduje, że na dobrą sprawę ciągle piszemy jedną i tę samą książkę w kolejnych jej tomach. Pewne spostrzeżenia, myśli powtarzają się więc bądź są rozwijane w całym cyklu. W rozdziale trzecim, Tropami Wilka, wskazano te właśnie powracające co jakiś czas wątki: od kluczowej dla pisarza tropy przez zagadnienie języka, motyw domu, temat ojcostwa, lektur aż do obrazów przyrody i naszkicowanych w słowach portretów bliższych i dalszych sąsiadów.Po przeprowadzce do Włoch autor rozpoczął włóczęgę po nowym szlaku. Niniejsze opracowanie jest zatem próbą całościowego spojrzenia na szlak poprzedni, na północną tropę. To swego rodzaju podsumowanie zamkniętego już etapu. Jego śladem są przedstawione w antologii fragmenty północnego cyklu.
W klinczu ze światem
Authors: Woźniak Marcel
Published: February 2024

Opracowanie W klinczu ze światem. O twórczości Leopolda Tyrmanda stanowi syntezę wiedzy o życiu i twórczości pisarza, który zapisał się w historii polskiej kultury jako autor utworów Zły i Dziennik 1954, a także jako przeciwnik ustroju komunistycznego i aktywny działacz jazzowy. Był znany jako postać barwna, ale i kontrowersyjna. Zaprezentowana publikacja podzielona jest na część analityczną oraz antologię, wybór tekstów prozatorskich Tyrmanda.W pierwszym rozdziale pierwszej części czytelnicy mają możliwość zaznajomienia się z biografią urodzonego w 1920 roku w Warszawie twórcy. Śledzimy młodość i losy wojenne Tyrmanda, następnie jego karierę dziennikarską na przełomie lat 40. i 50. Szczegóły z życia pisarza pozwalają poznać tło wydarzeń, które złożyły się na jego literacki sukces, ale wpłynęły także na wydawnicze problemy, których doświadczał w latach 50. Rozdział poświęcony biografii kończy okres wyjazdu pisarza z Polski w 1965 roku i pobytu w USA, aż do śmierci w 1985 roku. Drugi rozdział pierwszej części opracowania omawia dorobek literacki Tyrmanda ze szczególnym uwzględnieniem wartości, które współczesny czytelnik może w tej twórczości odnaleźć. Analizie zostają poddane poniższe utwory: antysocrealistyczny Zły – łotrzykowska powieść o odkupieniu i epos na cześć stolicy; Dziennik 1954 – autobiograficzny filtr na absurdy komunizmu; Filip – inicjacyjna powieść o afirmacji życia; Siedem dalekich rejsów – współczesny romans z poszukiwaniem skarbów w tle; Życie towarzyskie i uczuciowe opisujące zepsuty świat komunistycznych elit; U brzegów jazzu – ważne dla antropologii kultury opracowanie na temat jazzu; opisujące Amerykę Zapiski dyletanta oraz Cywilizacja komunizmu – pamflet na komunizm. W trzecim rozdziale pierwszej części opracowania szczegółowo zanalizowano cztery utwory Tyrmanda: Dziennik 1954, Zły, Filip i Siedem dalekich rejsów.Druga część publikacji zawiera antologię fragmentów utworów autorstwa Leopolda Tyrmanda, których wyboru dokonał autor analizy.
Wyobraźnia. Osoba. Teodramat.
Authors: Komorowska Agnieszka
Published: February 2024

Praca Antropologia poetycka w dramatach Cypriana Norwida i Karola Wojtyłyjest interdyscyplinarnym i komparatystycznym studium nad dramatemodczytywanym przez pryzmat toposu theatrum mundi. Interdyscyplinarnym –ponieważ sięga zarówno po narzędzia filologiczne i teatrologiczne, jak filozoficzneoraz teologiczne. Komparatystycznym – ponieważ dramaturgia tytułowychautorów odczytywana jest w swoistym dialogu, w którym obie strony wzajemotwierają dla siebie nowe płaszczyzny sensu. Bogate instrumentarium metodologiczneprowadzić ma w rezultacie do wydobycia aksjologicznych podstawwizji człowieczeństwa wpisanej w dramaty.Dramaturgia odczytywana jest „w perspektywie chrześcijańskiej wyobraźni”– tak został nazwany rozdział metodologiczny. Za „summę” tej wyobraźniautorka uznaje dzieło Hansa Ursa von Balthasara Teodramatyka, w którymhistorię świętą ujmuje się w kategoriach teatralnych, i stara się uchwycić wątkiszczególnie cenne dla badań nad dramaturgią.Kolejny rozdział pracy ukazuje bogactwo doświadczeń teatralnych CyprianaNorwida i Karola Wojtyły, ich rozeznanie w konwencjach teatralnych swoichczasów oraz osobistą ocenę tych trendów. Szczególny akcent położony zostajena wizję teatru, jaką można odnaleźć w pismach obu autorów – jako sztukiodzwierciedlającej dramatyzm rzeczywistości, a zarazem mającej ścisły związekz sakralnością.Rozdział poświęcony poetyce dramatów jest już wstępem do rozważań nadich antropologią poetycką. Przedstawia środki, które służą ukazaniu określonejwizji człowieczeństwa, w tym zabiegi mniej „oczywiste”: dłuższe milczenie, monologi,kontemplacyjne „zatrzymania” akcji, medytacyjność. Przede wszystkimpodjęty zostaje temat prymatu słowa, w dalszej kolejności czasowość dramatów,na koniec zagadnienia genologiczne.Rozdział antropologiczny został podzielony na dwie części, z którychpierwsza poświęcona jest „grze wolności”. W perspektywie teodramatycznejkażdy człowiek staje przed wyborem sposobu, w jaki rozegra swoją wolność:na sposób dramatyczny bądź niedramatyczny. Przekonanie to ilustrują liczneprzykłady z dramatów obu autorów, obfitujące w momenty „otwierające” bohaterówna nowy wymiar wolności. Druga część tego rozdziału jest kulminacyjna.Konkretne postaci ukazane są w niej jako „osoby” w sensie teo-dramatycznym,to znaczy w odniesieniu do jednostkowej misji, jaką mają wypełnić, „definiującsię” w działaniu, a zarazem włączając w „jedyny dramat” Boga-Człowieka.Rozdział piąty jest konkretną propozycją komparatystycznej interpretacjiKrakusa Cypriana Norwida i Promieniowania ojcostwa Karola Wojtyły w świetleTeodramatyki, a także przy uwzględnieniu zbieżności w prezentowanym przezobu autorów artystycznym odniesieniu do Biblii.W miejsce zakończenie proponuje się inną paralelną interpretację dwuutworów, tym razem w świetle źródeł personalizmu i myślenia o człowieku jakoosobie. Celem jest nie tylko ukazanie różnic w podejściu personalistycznymoraz teodramatycznym, lecz także wskazanie na interesującą zbieżność źródeł,z jakich czerpią oba możliwe narzędzia do badania antropologii w dramacie.
Czułość i ślad
Authors: Nowosielski Kazimierz
Published: February 2024

Czułość i ślad. O tym, co kto pokochał to zbór szkiców, esejów, a w końcowej partii książki również luźnych notatek, które przenika i łączy problematyka na rozmaity sposób doświadczanej oraz wyrażanej miłości. Autor bada i rozważa jej sens, pochylając się nad artystycznymi świadectwami takich poetów i poetek, jak Bolesław Leśmian, Czesław Miłosz, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Julian Przyboś czy Jan Bolesław Ożóg. Sięga także po utwory dziś nieco zapomnianych, a niewątpliwie zasługujących na baczniejszą uwagę pisarzy i pisarek, spośród których warto wymienić choćby Aleksandra Majkowskiego, Zofię Kossak, Stanisława Marię Salińskiego, Jana Parandowskiego, Karola Olgierda Borchardta, Janusza Stycznia i Kazimierza Ratonia. Kazimierz Nowosielski pyta o to, czym jest dla tych pisarzy obecność miłości, a czym jej brak. Co się dzieje, kiedy bywa traktowana partykularnie i wybiórczo? Pyta też o to, gdzie w niej Bóg, Ojczyzna, drugi człowiek i miłość własna człowieka. Jakie pisarz znajduje dla nich słowo? Docieka związków między nimi i stara się określić ich artystyczny charakter. We wstępie do Czułości i śladu czytamy: „Powiem po latach obcowania i zmagania się ze sztuką, iż w rzeczy samej równie istotne dla dobrego imienia artysty, dla jego wielkości i znaczenia, jest nie tylko to, co zostawił, ale i to, co pokochał – i czego w trudzie oraz natchnieniu doświadczył, i co zdołał wyrazić”. Ślady owego przeświadczenia dają się odnaleźć w wielu zamieszczonych tu tekstach.
Znalazłem ciszę…
Authors: Halkiewicz-Sojak Grażyna
Published: February 2024

W opublikowanym w 2002 roku szkicu zatytułowanym "To, co zostało z nienapisanej książki o Norwidzie", Tadeusz Różewicz wyznał, że czyta autora Vade-mecum od wczesnej młodości, a więc od przeszło sześćdziesięciu lat. Ślady tej lektury są szczególnie widoczne w jego późnej liryce – od czasu ukazania się w 1991 roku zbioru "Płaskorzeźba". Autorkę interesuje jednak ich obecność od poetyckiego debiutu: partyzanckich "Ech leśnych" i "Niepokoju" aż po ostatnie wiersze Różewicza. W pierwszej części studium rekonstrukcja inspiracji Norwidem ma charakter pośredni; interpretacje odsłaniają podobieństwo motywów, współbrzmienie dźwięków poetyckich wynikające z poszukiwania ascetycznej formy wyrazu i aksjologiczny niepokój związany z przenikliwym postrzeganiem wartości zagrożonych w czasach współczesnych każdemu z poetów. W drugiej części, dotyczącej ostatniego ćwierćwiecza twórczości Różewicza, perspektywa jest nieco inna ze względu na to, że Norwid stał się wówczas jednym z bohaterów lirycznych wierszy oraz autotematycznych rozważań młodszego poety. W kolejnych tomikach: "nożyku profesora", "szarej strefie", "Wyjściu" pojawiły się liczne nawiązania do twórczości Norwida – także w formie cytatów i parafraz. Interpretatorka skupia więc uwagę nie tyle na ich odkrywaniu, ile na rekonstruowaniu poetyckiego dialogu Różewicza z poprzednikiem i deklarowanych lub sugerowanych celach tej rozmowy. Ważnym kontekstem stają się aspekty biograficzne i historyczne. Konkluzje wskazują przesłanki prowadzące do odpowiedzi na pytania, dlaczego projektowana przez Różewicza książka o Norwidzie nie powstała oraz jakie artystyczne i egzystencjalne pożytki wyniknęły z nieukończonej nad nią pracy.
Pisarz idei
Authors: Woźniak Maciej
Published: February 2024

Choć Bronisław Wildstein to postać powszechnie znana, kojarzony jest przede wszystkim z dziennikarstwem i publicystyką, z działalnością dawnej opozycji antykomunistycznej i z krakowskim Studenckim Komitetem Solidarności. Jednak Wildstein jest również pisarzem, i to niezwykle płodnym. Wydał łącznie siedem powieści i dwa zbiory opowiadań (począwszy od 1989 roku i debiutanckiej książki Jak woda). Jego debiut prozatorski został uhonorowany Nagrodą Fundacji im. Kościelskich, jednym z najbardziej prestiżowych polskich laurów literackich. Z kolei za Dolinę Nicości otrzymał autor Nagrodę Literacką im. Józefa Mackiewicza. Wśród innych najważniejszych utworów Wildsteina można wskazać Czas niedokonany, Mistrza czy też dzieła, których fragmenty znalazły się w tej książce: Ukrytego i tom opowiadań O zdradzie i śmierci.Co łączy wszystkie prozatorskie dokonania Wildsteina? Wykorzystywanie rozmaitych konwencji gatunkowych (od powieści psychologicznej przez esej historyczny i sagę rodzinną aż po kryminał) w celu ukonstytuowania filozoficznego dyskursu traktującego o uniwersalnych problemach etycznych oraz historiozoficzna refleksja dotycząca naszej współczesnej rzeczywistości.Problem zdrady i jej wpływu na moralną koherentność człowieka. Nihilizm trawiący naszą cywilizację i usuwający ze współczesnego języka pojęcia dobra i zła. Manipulacje mediów i intrygi ludzi u szczytów władzy wpływające na nasze postrzeganie świata. To tylko niektóre z tematów podejmowanych w prozie Wildsteina. Nie stanowi ona jedynie artystycznej kontynuacji jego felietonistyki, choć twórczość beletrystyczną i publicystyczną autora łączy jednia powtarzających się idei. Omawiana w niniejszej książce fikcja literacka to jednak oddzielny byt. Świat idei i gatunków prozatorskich. Świat, do którego warto wkroczyć.
Miasto potencjalne
Authors: Prachnio Piotr
Published: February 2024

Niniejsza książka została poświęcona powojennej Warszawie z lat 1945–1980, a ściślej temu, w jaki sposób uobecniła się ona w tekstach prozatorskich (wybranych utworach Leopolda Tyrmanda, Stefana Kisielewskiego, Mirona Białoszewskiego, Pawła Hertza, Marii Dąbrowskiej, Tadeusza Konwickiego i Edmunda Niziurskiego). Praca ma układ problemowy i składa się z siedmiu rozdziałów. Pierwszy z nich, recepcyjny, przybliża główne kierunki w rodzimych badaniach nad przestrzenią w literaturze i związany z nimi proces ,,specjalizacji poetyk”, a ponadto opisuje wiodące sposoby konceptualizacji powojennej Warszawy w pracach literaturoznawczych (m.in. „mit utraconego miasta” i „miasto na ruchomych piaskach”). Rozdział drugi zestawia opowieści o Warszawie Białoszewskiego i Herza. Zaproponowana interpretacja zakłada, że występującą w nich opozycję przedwojenne/powojenne regulują w utworach psychologiczne mechanizmy związane z utratą i żałobą – inkorporacja oraz introjekcja. Z rozdziału trzeciego – będącego komparatystyczną lekturą dzienników Dąbrowskiej, Tyrmanda i Kisielewskiego – wyłania się polityczny obraz powojennej Warszawy oraz koncepcja ,,geowładzy”.Rozdziały drugi i trzeci wyodrębniają również z tekstów wybranych autorów ogólną wizję stolicy. Główna teza zakłada, że w przeanalizowanych dziełach literackich Warszawa jest swoistą ,,przestrzenią potencjalną”, zawieszoną między byciem a nie-byciem. Rozdział czwarty jest próbą zarysu problematyki etyki wobec przestrzeni; zaprezentowany wywód przybliża główne idee etyczne przyświecające myśleniu pisarzy na temat tego, jak ,,powinna” lub ,,nie powinna” być zagospodarowywana przestrzeń powojennej Warszawy, oraz – z perspektywy metaetycznej – określa zasadność przedstawionych przezeń postulatów w perspektywie dobra mieszkańców i/lub wspólnoty narodowej. Rozdział piąty charakteryzuje strategie tekstowe (zastosowane w powieściach kryminalnych Tyrmanda, Kisielewskiego i Niziurskiego) służące przedstawieniu związanych z wizerunkiem powojennej Warszawy detali i wątków historyczno--kulturowych oraz politycznych. W analizach powieści zastosowanie znalazła metafora interpretacyjna zainspirowana fabułą opowiadania Edgara Allana Poego Skradziony list, opierająca się na mechanizmie ukrycia poszukiwanej rzeczy przez zmianę jej wyglądu. Rozdział szósty opisuje proces indywidualizacji przez ubiór w prozie Tyrmanda; zaprezentowany wywód sytuuje problematykę mody na przecięciu czynników psychologicznych, historycznych i społecznych, przedstawia konotowane przez strój znaczenia, a także określa rolę ubioru i mody w narracji utworów oraz w perspektywie życia i zainteresowań samego pisarza. Ostatni rozdział stanowi klasyczną interpretację figuralną, zakładającą, że kluczem do zrozumienia powieści warszawskich Konwickiego jest legenda Żyda Wiecznego Tułacza z typową dla niej melancholią za rajem utraconym, motywami oczekiwania i błądzenia w przestrzeni.
Reporter rzeczywistości
Authors: Wróbel Elżbieta
Published: February 2024

Książka Reporter rzeczywistości. O międzywojennej prozie Jalu Kurka została poświęcona twórczości prozatorskiej Jalu Kurka, która jest najmniej znaną częścią bogatego dorobku literackiego tego pisarza. Autorka skoncentrowała się na omówieniu sześciu jego powieści wydanych w latach 1926–1939, a obranym przez nią kluczem odczytania tych utworów stał się chwyt reportażowy. Proza Kurka jest przypadkiem szczególnym, co zgodnie odnotowali wszyscy badacze zajmujący się jego utworami (między innymi Elżbieta Cichla-Czarniawska, Wojciech Tomasik, Izabella Adamczewska i Aleksander Wójtowicz). Pisarz wyjątkowo konsekwentnie łączył elementy reportażu z fikcją literacką, dlatego omówienie jego prozy pozwala ukazać interesujące i chwilami zaskakujące aspekty tego charakterystycznego dla beletrystyki międzywojennej procesu.W pierwszym rozdziale książki autorka podjęła się próby zrekonstruowania dyskursu krytycznego dotyczącego zjawiska reportażowości w twórczości Jalu Kurka. Przytoczyła opinie czołowych osobistości międzywojennej krytyki – w których dominowały negatywne oceny procesu łączenia w obrębie jednego tekstu literackiego fikcji z elementami szeroko rozumianych form dokumentarnych, z reportażem na czele – a także wskazała najważniejsze teksty międzywojenne zaliczane do powieści reportażowych. W drugim rozdziale książki omówione zostały powieści Jalu Kurka z lat 20. XX wieku: Kim był Andrzej Panik? Andrzej Panik zamordował Amundsena… (1926) i S.O.S. (Zbaw nasze dusze!) (1927) oraz Mount Everest 1924 (1933) – utwór w interpretacji autorki przełomowy dla twórczości prozatorskiej Kurka. Na podstawie analizy tych powieści autorka wykazała inne niż u pozostałych prozaików zaplecze artystyczne i ideowe chwytu reportażowego w pisarstwie omawianego twórcy. Następnie autorka omówiła kolejne powieści Kurka: Grypa szaleje w Naprawie (1934), Woda wyżej (1935) oraz Młodości, śpiewaj! (1939), podkreślając, że w tym okresie twórczości stał się on pisarzem rozliczającym polską państwowość. Głównym tematem jego powieści były wówczas źle funkcjonujące instytucje państwowe – na tle losów głównych bohaterów Kurek ukazywał paradoksy i niesprawiedliwości machiny biurokratycznej. Utwory te służyły zatem dziennikarskiej interwencji i były swego rodzaju literacką reakcją na dylematy oraz problemy trudnych, kryzysowych lat 30. Książkę zamyka rozdział, w którym autorka omówiła najistotniejsze kwestie związane z poetyką powieści Kurka: specyficzny rodzaj narracji i rozluźnienie zależności fabularnych, będące wynikiem wpływu narzędzi reportażowych na fabułę i kompozycję powieści. Dominacja podmiotu mówiącego w tekście powieści umożliwiła, według autorki, wprowadzenie w obręb utworu elementów lirycznych, objawiających się w charakterystycznym dla pisarza języku. Kontekstem dla rozwiązań językowych stosowanych przez Kurka autorka uczyniła założenia współczesnych reportażystów. Punktem odniesienia omawianych powieści stała się także dziewiętnastowieczna powieść tendencyjna, gdyż pisarz realizował założenia bliższe publicystyce niż działalności stricte literackiej.
Żywe ryby na piasku
Authors: Sikora Jerzy
Published: February 2024

Popularna monografia poświęcona twórczości poetów londyńskich „Kontynentów” przedstawia ich w podwójnym ujęciu: wcześniejszym grupowym i późniejszym indywidualnym. Byli pierwszymi w dziejach polskiej literatury emigrantami debiutującymi na obczyźnie – w Londynie na przełomie lat 50. i 60. ubiegłego wieku. Najwybitniejsi – Andrzej Busza, Bogdan Czaykowski, Adam Czerniawski, Jan Darowski i Florian Śmieja – są głównymi bohaterami książki. Przedstawia ona ich biogramy, ogólną charakterystykę twórczości i interpretację wybranych utworów. Zawiera także antologię, na którą składa się łącznie pięćdziesiąt wierszy – po dziesięć każdego z poetów. Oprócz „pierwszej piątki”, przy charakterystyce grupy uwzględnieni są jeszcze czterej inni poeci, którzy mieli istotny wpływ na jej organizacyjne i artystyczne oblicze. Są to: Janusz Ihnatowicz, Zygmunt Ławrynowicz, Jerzy Sito i Bolesław Taborski. Przyglądamy się również ich portretom biograficznym.
Dramaty wybrane
Authors: Kochan Marek
Published: February 2024

Nawet pobieżne prześledzenie utworów Marka Kochana upewnia w przekonaniu, że interesują go zjawiska i przemiany społeczne zachodzące w naszym kraju, a czasem szerzej, w Europie. Jest krytykiem współczesnej cywilizacji, dostrzega prawne matactwa, medialne manipulacje, polityczną poprawność i dominację wartości liberalno-lewicowych, często postrzeganych jako jedyny dopuszczalny punkt widzenia. Dzisiejszy polski teatr co prawda zajmuje się żywo przemianami społecznymi, ale odczytuje je wedle tego jednego kodu, nieustannie walcząc o prawa rozmaitych mniejszości. Dramaty i powieść Kochana dowodzą, że można dostrzegać inne problemy i rozumieć rzeczywistość inaczej. To utwory cenne i unikalne, więcej w nich samodzielności w ocenie zdarzeń, mniej ideologii.
Great Evacuation of Vilnius in 1915
Authors: Buika Marek
Published: February 2024

Due to the threat of Vilnius being captured by the approaching German troops, the tsarist authorities decided to hastily move to the empire not only government administration units, industrial plants, and educational and financial institutions, but also the most valuable resources of cultural institutions, movable sacred objects, and Russian monuments. The population leaving the city also took with them valuable items, including objects of historic and commemorative value, as well as works of art. At the time, the former capital of the Grand Duchy of Lithuania suffered colossal losses of movable cultural heritage objects collected over several centuries. Thanks to the dignified attitude of the local community remaining in Vilnius, it was possible to partially secure and save many items of cultural property from being exported, destroyed or dispersed.
Spinopelvic Alignment and Sagittal Balance in Adolescent Pa-tients with Structural Hyperkyphosis
Authors: Buyukaslan Ahsen , Abul Kadir , Yilmaz Hurriyet
Published: February 2024

Abstract: Sagittal spinopelvic configuration and global alignment have previously been investi-gated in healthy children, adolescents, and adults to understand biomechanics or to guide fusion surgery. However, no studies were found in the literature assessing patients with structural hyperkyphosis (HK) from the perspective of global alignment and spinopelvic parameters. The research question is: How does structural HK affect spinopelvic parameters, global tilt(GT), global alignment, and proportion (GAP) score in skeletally immature adolescents? This was a retrospective analysis of prospectively col-lected data. Thirty-two structural HK patients(19 male, 13 female) with a mean age of 13.8 years and an initial curve magnitude between 55-75° were included in the study. Radiographic measurements including thoracic kyphosis(TK) angle, L1-S1 lumbar lordo-sis(LL) and L4-S1 lower arch lordosis angles, pelvic incidence, sacral slope, global tilt were measured from lateral spine radiographs by a blinded orthopedic spine surgeon at the first visit, and GAP score was calculated using these parameters. The mean TK was 59.5°, LL was 66.7°, and the mean GT was 7.2° at baseline. There was a correlation be-tween TK and LL, meaning that patients who have higher TK have also a higher degree of LL. There was also a correlation between PT and SS with the PI at baseline. Structural HK may affect pelvic development resulting in lower values of PI. Higher values of TK or thoracolumbar kyphosis may be sufficiently compensated by LL to maintain a neutral sagittal balance when PI has lower values. Clinicians should focus on global alignment to maintain the global sagittal balance rather than TK alone. Keywords: Scheuermann's disease, hyperkyphosis, global alignment, sagittal balance, spinopelvic configuration
The Secret of the Biochemical Reaction in the Abdomen of the Beetle: Bioluminescence of the Firefly
Authors: Marinko Katia , Tavčar Gašper , Jeran Marko
Published: February 2024

Abstract: Fireflies (Lampyridae) belong to a family of beetles that live widely in the humid tropical and subtropical regions of the world. They are best known for using a light organ in their abdomen to produce light, which they use to communicate with each other. Species can be distinguished by the pattern of light flickering that identifies members of a species. All larvae also glow to signal to predators that they are inedible. The light emitted by fireflies is produced by converting chemical energy into light. In this phenomenon, called bioluminescence, the substance luciferin reacts with oxygen in the presence of the enzyme luciferase. In addition, bioluminescence is difficult to study be-cause all animals stop glowing after they are captured. Bioluminescence is a very efficient process, converting up to 90% of energy into light, also called cold light. The complex process of bioluminescence is still not fully understood, so scientists are using interdisci-plinary methods (from theoretical to experimental approaches) to study the problem. Keywords: Firefly, bioluminescence, luciferin, luciferase, mechanism
Winner Takes it all or How Did Arena of International Law Fail to Decolonize the World in Versailles?
Authors: Mišič Jakob Jančar , Jeran Marko
Published: February 2024

Abstract: We are living in a time when there is no shortage of excuses to encroach on foreign terri-tories. This article deals specifically with the political and legal justifications for encroach-ments on other peoples' territories during the Peace of Versailles and the later created Man-date system. It systematically shows how the socio-political changes at the end of the 19th century and the development of international law led to the maturation of the idea of sov-ereignty and how it affected the empires of the Great Powers. It then shows in detail how the liberal mindset in international law is used to justify new colonial achievements and the expansion of empires even after the end of the First World War. Keywords: Mandate system, colonialism, level of civilisation, decolonization, mandate for Togoland, A. V. Dicey
Legal and Ethical Conundrums in the AI Era: A Multidisciplinary Analysis
Authors: Nweke Ogochukwu C. , Nweke Gordian I.
Published: February 2024

The article embarks on an investigative journey into the complex legal and ethical landscape shaped by the advent of Artificial Intelligence (AI). The research problem centres on the urgent need to understand and address the gap between evolving AI technologies and the existing legal and ethical frameworks. This gap poses significant challenges to societal norms, legal systems, and ethical principles, warranting a comprehensive multidisciplinary analysis.

The research objectives are twofold: firstly, to dissect the legal implications AI poses to existing regulatory structures, and secondly, to explore the ethical dilemmas emanating from AI's pervasive influence across various societal sectors. The study employs an eclectic research method, integrating doctrinal analysis with a qualitative examination of case studies and existing literature across disciplines like law, ethics, technology, and sociology. This approach facilitates a holistic understanding of the AI era's legal and ethical intricacies.

The key findings of this research underscore a dissonance between rapid technological advancements in AI and the slower evolution of legal and ethical norms. This disjunction leads to legal loopholes and ethical ambiguities in AI governance, privacy, accountability, and human rights. Furthermore, the study identifies a pressing need for adaptive legal frameworks and ethical guidelines that can keep pace with AI's transformative impact.

Implications of these findings are profound for both theory and practice. Theoretically, the article contributes to an enriched understanding of the intersection between law, ethics, and technology. Practically, it offers actionable insights for policymakers, technologists, and ethicists to collaboratively formulate responsive legal and ethical strategies. These strategies are essential for safeguarding societal values while embracing technological progress, ensuring AI's development is both legally sound and ethically responsible.
College Student Inventory Overall Risk and Persistence for First Year Students in College Discovery Program at Bronx Community College
Authors: Baéz Annecy , Rodríguez Víctor , Suárez-Espinal Cynthia
Published: February 2024

The vision is to provide creative solutions to address persistence and retention. The purpose of this study was to determine the impact of the College Discovery Program (CD) on retention for of high risk, low income, and first year students at Bronx Community College. The study was a quantitative study of 281 freshmen students enrolled from the Fall of 2012 to the Fall of 2013. The College Student Inventory (CSI) of the Noel Levitz Retention System was used to collect data on student’s self-reported academic, personal and social experiences in three categories: Academic Motivation, General Coping Skills and Receptivity to Support Services. There were two major findings: The retention rate for Persisters, i.e., students who enrolled in the Fall semester and returned in the Spring semester, was 70.7% and 29.3% for Non-Persisters. The second important finding was the predictive power of the Overall Risk Index of the CSI. The Overall Risk Index significantly differentiated between many of the variables, such as High School GPA, Current Grades, Academic Factors, Sociability, and Receptivity to Personal and Financial Counseling, etc. The conclusion reached is that CD program and CSI were significant factors in improving retention for at-risk community college students.
¿Qué relación existe entre el aprovechamiento académico y el uso de portales sociales en los cursos de Escritura Rápida en Español e Inglés y Transcripción Integrada en Inglés y Español, del Departamento de Sistemas de Oficina de la Universidad de Puerto
Authors: Ocasio Pérez Aida R.
Published: February 2024

El propo?sito de esta investigacio?n es conocer la relacio?n que existe entre el aprovechamiento acade?mico y el uso de portales sociales en los cursos de Escritura Ra?pida en Espan?ol e Ingle?s y Transcripcio?n Integrada en Ingle?s y Espan?ol, del Departamento de Sistemas de Oficina de la Universidad de Puerto Rico en Aguadilla. El estudio considero? una muestra por disponibilidad y se disen?aron instrumentos especi?ficos para medir y relacionar las variables bajo estudio. La poblacio?n esta? compuesta por aquellos estudiantes del Departamento de Sistemas de Oficina que han tomado o esta?n tomando los siguientes cursos: SOFI 3215 Escritura Ra?pida en Espan?ol, SOFI 3315 Escritura Ra?pida en Ingle?s y SOFI 3020 Transcripcio?n Integrada Ingle?s y Espan?ol. Se recomienda que los estudiantes desarrollen te?cnicas para utilizar ma?s efectivamente su tiempo dando prioridades a sus actividades acade?micas. Puesto que el uso de redes sociales puede convertirse en una adiccio?n, se sugiere un estudio dirigido a medir el efecto de integrar estas redes sociales en el proceso de ensen?anza y aprendizaje.
“Si te ves muy bien, te sentís muy bien”: Instagram y la construcción de los tratamientos estéticos como tecnologías del yo
Authors: Barboza Romina Andrea , Arias Valentina
Published: February 2024

En el último tiempo, han alcanzado especial popularidad en Argentina los tratamientos estéticos mínimamente invasivos, como las inyecciones de ácido hialurónico y toxina botulínica para rellenar y modelar diferentes partes del rostro. También aparece extendido, entre lxs médicxs y las clínicas estéticas, el uso de la plataforma Instagram para la promoción de estos servicios. Así, esta red social se convierte en un espacio donde lxs profesionales muestran, describen, explican y alientan este tipo de procedimientos. Nuestra investigación tiene por objetivo analizar los sentidos que giran en torno a estos tratamientos, enfocándonos en la concepción del cuerpo que subyace en estas prácticas, los criterios estéticos que se ponen en juego, las formas de interpelación a las mujeres en tanto principales consumidoras de estos servicios y las transformaciones que prometen. A partir del análisis de cuatro cuentas de Instagram orientadas a la promoción de tratamientos estéticos en Mendoza y de cuatro entrevistas en profundidad a lxs médicxs responsables de estas cuentas, analizamos, en primer lugar, la concepción del cuerpo como un proyecto continuamente perfectible y las relaciones de tensión y complementariedad entre criterios estéticos clásicos y criterios contemporáneos; en segundo lugar, describimos la noción del alma como proyecto asintótico, con anclajes psíquicos y afectivos particulares y ciertas tensiones paradojales. Concluimos que los tratamientos estéticos se construyen como tecnologías de yo, convergentes con una est/ética propiciada por el ethos neoliberal.
Un cuerpo con tres cabezas. La CGT Córdoba, el perfil de los secretarios generales y su identidad colectiva en el momento de su formación (2004-2005)
Authors: Gerbaldo Juan
Published: February 2024

A finales de 2004, el espacio sindical en Córdoba cristalizó una nueva división que se manifestó con la formación de la CGT Chacabuco y la CGT Córdoba. El presente trabajo examina el momento de conformación de la CGT Córdoba e indaga cuáles fueron los puntos de encuentro que favorecieron su constitución. Para ello, reparamos en las trayectorias previas de sus tres secretarios generales. El principal objetivo de la investigación es comprender la forma en que un conjunto de dirigentes interpretó y orientó la participación político sindical en Córdoba durante la primera década del siglo XXI. Como hipótesis, argumentamos que la unidad e identidad colectiva de la central se sostuvo en dos consensos entrelazados: uno, vinculado con la idea de autonomía respecto del poder político; y otro, con una visión del mundo semejante en donde el sindicalismo debía revalorizar su protagonismo en el entramado social. Abordamos los aspectos expuestos desde las especificidades locales, articulando aportes de la historia social del trabajo con un procedimiento situado en el método biográfico. Reconstruimos los perfiles de la conducción de la CGT Córdoba a partir de testimonios de los actores involucrados y/o manifestaciones que ellos realizaron en medios gráficos de comunicación comercial y sindical. Al mismo tiempo, con el fin de hacer inteligible este examen, contrastamos los elementos que trazaron su interpretación de la realidad con los puntos básicos de dos documentos producidos por la central obrera durante sus primeros meses de vida.
¿Qué hacer con los datos? Aportes teórico-metodológicos al análisis materialista del discurso
Authors: Coviello Ramiro , Viedma Celeste
Published: February 2024

El artículo parte de un interrogante por el estatuto teórico-epistemológico de las condiciones de producción del discurso desde una perspectiva que combina el análisis materialista del discurso francés con la sociología de las problematizaciones. Propone tres modos de puesta en juego de las condiciones de producción, según el momento del proceso de investigación en que intervienen y el peso explicativo que revisten en el resultado: descriptivo, indiciario y estratégico. Establece la necesidad de dar cuenta de la multiplicidad de trayectorias, redes, dispositivos y prácticas que conforman las condiciones de producción del discurso, lo que conduce a una nueva pregunta por modos de re-anudar lo disperso. Finalmente, propone la figura de la “nebulosa” como un modo de presentación y exploración de los datos que no sacrifique su constitutiva heterogeneidad.