bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
KADININ BEKLEME SÜRESİ İLE İLGİLİ AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNİN VERMİŞ OLDUĞU BAYRAKTAR/ TÜRKİYE KARARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Authors: Durak Yasemin
Published: October 2024

Kadın için bekleme süresi Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesinde evliliğin olumsuz şartları/ evlenme engelleri arasında düzenlenmiştir. Hükme göre “Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.” Ancak bu hüküm kesin evlenme engeli oluşturmadığı için üç yüz günlük bekleme süresine uyulmadan yapılan evlilikler geçerli olacaktır. Bu sürenin getirilmesindeki amaç gebe bir kadının yeniden evlenmesine engel olarak doğacak çocuğun soybağında karışıklık meydana gelmesine engel olmaktır.
Kadının bu süreye uymak zorunda olmadığı üç hal bulunmaktadır. Bunlardan ilki kadının doğum yapmasıdır. Doğum yapan kadın artık bir süreye tabi olmaksızın yeni bir evlilik yapabilir (TMK m. 132/II). İkinci bir durum ise kadının gebe olmadığının tespitidir. Gebe olmadığını ispatlayan kadın yeni bir evlilik yapar ve bir çocuk dünyaya gelirse soybağında karışıklık meydana gelmeyecektir. Son durum ise boşanan eşlerin tekrar evlenmek istemeleri halidir. İkinci ve üçüncü seçeneklerde üç yüz günlük bekleme süresinin kaldırılması için mahkeme kararına gerek bulunmaktadır.
Bekleme süresinin incelenmesinin sebebi TMK m. 132’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından kadın – erkek eşitliğine aykırı bulunmuş olmasıdır. AİHM Başvurucu’nun talebini haklı bularak bekleme süresini kadın erkek eşitliğine aykırı bulmuş; ayrıca kadının özel hayatının da ihlal edildiğine hükmetmiştir.
TMK m. 132 ihtiyaçlara cevap vermekle birlikte katı bir düzenlemedir. Zira bekleme süresinin kaldırılması için mahkeme kararına gerek olmamalıdır. Kadın boşandıktan sonra yeni bir evlilik yapmak isterse gebe olmadığının tespiti ile evlilik başvuruş yapması yeterli olmalıdır. Böylelikle mahkemelerin iş yükü de bu sayede artmayacaktır. Aynı kişi ile tekrar evlenme söz konusu olduğunda ise herhangi bir kısıtlamaya gerek bulunmamaktadır.
SDG’S and Emerging Synergy: Green Healthcare System for Sustainable Healthcare Delivery in Metropolitan Cities in India
Authors: Singh Monika , Srivastava Swati , Kumar Manjeet , Singh Dipti , Anupriya  , Sahu Praveen Kumar , Chaturvedi Anamika
Published: October 2024

Objectives: This research paper explores the intricate landscape of healthcare delivery in metropolitan cities, focusing on addressing challenges such as environmental impact, resource management, and patient accessibility.
 
Theoretical Framework: This paper investigates the integration of Green Healthcare System principles with Healthcare 4.0 technologies in metropolitan cities The study applies concepts of sustainability from Green Healthcare Systems and technological advancements from Healthcare 4.0 to explore their synergy in enhancing urban healthcare delivery.
 
Method: Using NVivo Pro 12, the research employs qualitative analysis of interviews and field observations to identify key factors, challenges, and opportunities associated with implementing these systems in metropolitan settings. Findings reveal that leadership commitment, stakeholder collaboration, financial resources, and regulatory frameworks are crucial for successful integration.
 
Results and Discussion: The findings reveal the transformative potential of combining green healthcare practices with digital technologies, underscoring the importance of stakeholder collaboration, leadership, and supportive policies in realizing sustainable healthcare delivery. The integration offers a comprehensive approach to meeting Sustainable Development Goals (SDGs) and advancing urban healthcare systems.
 
Research Implications: The research contributes to understanding sustainable healthcare practices in urban environments and provides a roadmap for integrating green initiatives with advanced technologies to enhance healthcare accessibility and quality.
Originality/Value: This study enriches the literature on sustainable healthcare by exploring synergies between Green Healthcare System and Healthcare 4.0, offering valuable insights for researchers and practitioners in metropolitan settings.
Alternatives Methods for Treatment of Allergic Rhinitis, Alzheimer’s disease and Hypertension
Authors:   Satriwithaya School, Boonyong Pawarisa , Chatkaewpaisal Taechin ,   Suankularb Wittayalai School, Phoompuang Jirakit ,   Suankularb Wittayalai School
Published: October 2024

In Thailand, there are a variety types of Thai herbs. After gathering the information of the extraction methods and properties of herbs, it can be seen that some herbs can be used in treating and inhibiting diseases that have high incidence rate in Thailand such as allergies, Alzheimer’s diseases and hypertension. The extraction of herbs including ginger, fingerroot, red galingale, spinach, garlic and hibiscus have abilities to treat and inhibit diseases that include high incidence rate in Thailand. The article provides information about chronic diseases and medications for treatment, including data on prices, types and their mechanisms of action. Additionally, it outlines details on herbal extracts, highlighting the effects of extraction on patient’s’ symptoms. Finally, the article offers recommendations for patients to select the best treatment method by presenting the advantages and disadvantages of both medications and herbal extracts. Overall, the article emphasizes the importance of choosing the best treatment option for the well-being of the patients’ body system.
Design and Application of Augmented Reality in Science Education to Develop Students' Critical Thinking Skills
Authors:   Universitas Negeri Gorontalo, Gorontalo, Indonesia, Gela Hapri Setya Rini , Latjompoh Masra ,   Universitas Negeri Gorontalo, Gorontalo, Indonesia, Dama Lilan ,   Universitas Negeri Gorontalo, Gorontalo, Indonesia, Kandowangko Novri Youla ,   Universitas Negeri Gorontalo, Gorontalo, Indonesia, Utina Ramli ,   Universitas Negeri Gorontalo, Gorontalo, Indonesia, Damopolii Insar ,   Universitas Papua, Papua Barat, Indonesia
Published: October 2024

The goal of this project is to create instructional materials based on augmented reality (AR) that will enhance students’ critical thinking abilities. There were 25 pupils enrolled in the public junior high school where the study was done. The ADDIE approach is being used in this development research study. The resulting product is AR-based media equipped with learning devices consisting of a Learning Implementation Plan, Student Worksheets, test instruments. Data collection was carried out using validation sheets, learning implementation sheets, student activity sheets, critical thinking tests and student response questionnaires. The percentage of each score attained was calculated in order to analyse the data. The findings indicated that the student worksheet’s validity scored 85.3 in the very valid category, the learning implementation plan’s validity scored 87.3 in the same area, and the learning outcome test’s average validity score was 90 very valid. With an average of 93.6%, learning implementation indicated very good outcomes; student activities in learning showed very good results with an average of 94.3%; and 88% of student responses fell into the very good category. The critical thinking test’s findings indicated that the critical thinking indicators of interpretation, analysis, and explanation had the biggest increases, and the conclusion indicator saw the lowest. The study’s conclusion is that teachers can use the augmented reality-based learning tool to teach the Life Organization System’s content since it is valid, practical, and effective.
Negative Effects of Business-Driven Influence and Sequences in Vocational Education
Authors:   Sofia university- Bulgaria, Faculty of Pedagogy ORCID: 0009-0008-0863-1516, Vasilev Iliyan
Published: October 2024

Under the plausible pretext that vocational education should serve local businesses, certain negative effects are observed over time, especially where business has an extremely powerful influence on it. Problems detected are often defined as “brood parasitism” with mechanisms of hijacking the curriculum and pseudo technical and pseudo practical training, designed to serve employers’ needs. Thus, the VET lacks a significant amount of flexibility or transferability curriculum, dominated by concrete specific over the broad branch(sector) training, lacking broader theoretical vocational knowledge to enable participants transferable skills, than just knowing only a particular profession well-presented on the market. The combination of employer-centered curricula and students from low socioeconomic backgrounds, the system of VET acts as a mechanism for the reproduction of social inequality with subsequent socio-economic imbalances, and even to some extent to spiritual degenerate tendencies with ambivalent manifestations.
Empowering Financial and Digital Literacy to Build Resilience of MSMEs: Proposed Implementation in Bandung City
Authors:   School of Business and Management, Institut Teknologi Bandung, Indonesia, Rizki Ana , Hendarman Achmad Fajar ,   School of Business and Management, Institut Teknologi Bandung, Indonesia
Published: October 2024

This study investigates the factors that influence financial and digital literacy among MSMEs in Bandung. Through semi-structured interviews with 5 key stakeholders, including banks, the MSMEs Agency, entrepreneurs, business incubators, and Financial Services Authority (OJK), the research revealed significant gaps in financial literacy, particularly in financial management and reporting, which hinder MSMEs’ access to credit and growth. Many entrepreneurs rely on simple calculations and struggle to create accurate financial reports. Digital literacy challenges, such as limited adoption of digital technology and uneven internet access, also hinder MSMEs participation in the digital economy. Key barriers include difficulty changing financial habits, limited mentorship, and limited budgets to support the program. The study emphasises the importance of financial education, noting that businesses with large lines of credit often lack comprehensive financial literacy. Based on these findings, targeted interventions are proposed, including comprehensive financial education program and digital skills training. The study emphasised the need for collaboration between the government and financial institutions to improve financial inclusion and literacy. The study proposes a Digital Creative Academy that aims to improve the digital marketing capabilities of MSMEs, particularly in video content creation and live streaming on e-commerce platforms. The program targets 750 micro-entrepreneurs in 30 sub-districts, addressing the need for digital skills in a growing market. This research contributes to understanding the challenges of MSMEs development in Indonesia and offers practical recommendations for policymakers and educators to strengthen MSMEs resilience in the digital age.
Study of Histopathology of Rat Liver under the Effects of Dexmedetomidine during Experimental Sepsis
Authors: Shamsa Mohsin  , Fatima Inam  , Munazza Sardar  , Nadia Majeed  , Humaira Gul  , Rukhsana Jabeen
Published: October 2024

Introduction: The Food and Drug Administration Authority has approved a new antidepressant dexmedetomidine for use in critical care units. Dexmedetomidine is an imidazole compound with a high affinity for alpha-2 adrenoceptors, known for its anti-anxiety effect and minimal respiratory difficulty. Patients admitted to critical care units need prolonged sedation and require agents like dexmedetomidine. The leading cause of death in hospitals is sepsis which is a disorder resulting from the response of the host to infectious substances.
Aims and Objectives: The aim of the study is to identify the histopathological changes in rat liver on administering dexmedetomidine during septicemia.
Place and Duration of study: The study was conducted in the animal house of the Postgraduate Medical Institute, Lahore over 4 weeks.
Material and Methods: Ethical approval was obtained from the Ethical Committee at Postgraduate Medical Institute, Lahore. Female rats weighing 200-250 grams were taken for 4 weeks. One week before the experiment, animals were adapted in the lab maintained at 22 ± 2°C, with a continuous 12-hour light/dark cycle.. Data was entered and analyzed using SPSS version 25. P value of < 0.05 was considered statistically significant.
Results: The control group did not show any significant changes. Three mortalities were observed in the toxic groups Total scoring of pathological alterations in the liver was done. The hepatic tissue scoring of the control group was 0.4±0.52. In the septic group, it was 1.5±0.80 & in the dexmedetomidine groups it was 4.5±0.9. The differences in variations of tissues were statistically significant.
Conclusion: The study concludes that dexmedetomidine induces beneficial changes in the histopathology of rat liver during sepsis.
A Case Study: Left Atrial Mural Vegetations in a Patient with Infective Endocarditis Complicated by Septic Embolism
Authors: Arish Muhammad , Butt Nauman Ismat , Iqbal Mudassar , Ghoauri Muhammad Sohail Ajmal , Tariq Afrayshum , Uddin Nizam
Published: October 2024

Infective Endocarditis (IE) is associated with severe complications including cardiac failure, septic embolisation to distant organs, and significant mortality, if not promptly diagnosed and treated. It is therefore pertinent to perform diagnostic echocardiography in patients who have clinical suspicion of IE as it can reveal size and location of vegetations along with the extent of infection in the surrounding tissue and aid in confirming a therapeutic response. Vegetations in IE usually involve the valves but rarely may be located in the ventricles. Left atrial mural vegetation is a very rare condition. The common pathogen causing IE is Staphylococcus Aureus seen in more than half of the cases. Streptococcus Viridans is a less virulent organism, found as a part of normal oral, respiratory, gastrointestinal and genital bacterial flora but has the potential to cause invasive bacteremia and infections. A 20-year-old female presented with fever, palpitations, and shortness of breath on exertion for last 4 months. She then had developed sudden onset left sided body weakness and facial weakness. She had an ill-sustained heaving apex beat with grade 4 pan-systolic murmur at mitral area. There was upper motor left-sided uncrossed hemiplegia. Transesophageal echocardiography revealed anterior mitral leaflet vegetation along with 2 vegetations attached to the posterior left atrial wall and the jet of mitral valve regurgitation was directed to the posterior wall of the left atrium towards the vegetations. Blood cultures revealed gram-positive Streptococcus Viridians sensitive to vancomycin which was continued. MRI Brain revealed hypodense T1WS and hyperdense T2WS/FLAIR area in the right lentiform nucleus. The final diagnosis was Infective Endocarditis with left atrial mural vegetations due to Streptococcus Viridians, complicated by septic embolisation causing stroke. At 6-week follow up, she was clinically asymptomatic and a repeat echocardiography demonstrated resolution of the vegetations.
Development of Heat Conduction Equation using a Heat Propagation Model on ERK Solar Dryer Plates
Authors: Ruhiat Yayat , Suherman Suherman
Published: October 2024

The heat conduction equation is a combination of first-order and second-order differential
equations. Solving first-order differential equations is necessary to examine temperature as a
function of time. Meanwhile, solving second-order differential equations is needed to examine
temperature as a function of space. The heat flux equation is based on Fourier's law, which
shows that temperature is a function of time and space. Understanding heat conduction can be
improved by building a heat propagation model on the Solar ERK dryer plate. Analysis of heat
propagation on the drying plate used the Finite Difference Approach (FDA) method with
explicit and implicit schemes. With an explicit scheme, the FDA method calculates the
temperature (T) at a point on the spatial derivative term, when T is at time t, while the implicit
scheme calculates T at a point on the space derivative term when T is at time t+Δt. Heat
propagation at each time change was analyzed by developing a program using the MATLAB 17 application. The results of the analysis show that there are differences in heat propagation
between the explicit and implicit schemes. The convergence and stability of calculations in
explicit schemes are unstable, causing problems at the time step. Meanwhile, the implicit
scheme is carried out simultaneously on all nodes so that convergence and stability are easily
maintained, and there are no time-step limitations.
Assessment of Radon Concentration in some Selected Water Sources at Kiyawa Town, Kiyawa, Jigawa State, Nigeria
Authors: Shuaibu Haruna Y , Shuaibu Yusuf , Dankawu Umar M , Yakubu Ali , Mohammed Yakubu , Olaide Abdulhaqq A , Isyaku Sabo , Adamu Gaima K D , Ibrahim Usman M , Ahmadu Musa , Maitama Aminu , Bukar Muhammad I
Published: October 2024

In this study, an assessment of Radon concentration in some selected water sources from
Kiyawa town, Kiyawa local Government area, Jigawa state, Nigeria was conducted. The results
obtained show that the concentrations of Radon in the water samples ranged from 32.152 to
43.891 Bq/L, with mean values of 37.78 Bq/L and 35.13 Bq/L for well and borehole water
respectively. These results were compared with the world average Maximum Contaminant
Level (MCL) of 10 Bq/L set by the World Health Organization (WHO), and it was observed
that 60% of the recorded Radon concentrations, alongside the mean values for both water types,
exceeded the WHO's recommended MCL of 10 Bq/L, as well as the MCL of 11.1 Bq/L set by
the United States Environmental Protection Agency (USEPA) in 1991. However, all mean
values were below the recommended action level of 100 Bq/L set by the European Commission
(2001/928/Euratom) for public water supplies, and WHO in 2008. Also, all the mean values of
the annual effective doses exceeded the recommended level of 0.1 mSv/year set by the WHO.
Consequently, it is recommended that the inhabitants of Kiyawa town boil their water,
regardless of its source, before drinking to reduce Radon concentrations in the water.
Armenian-Kypchak Monument Prayer Book“Algysh Bitigi”: Phonetic and Some Grammatical Features
Authors:   Al-Farabi Kazakh National University, Serikkazykyzy А. , Avakova R.A. ,   Al-Farabi Kazakh National University
Published: October 2024

The prayer book “Benefactor” which has become the subject of the article's research is known in the world of science as the first printed book in Turkish. The book “Algysh bitigi”, written for the Armenian-Kipchaks, whose native languages were Kipchaks, is a valuable relic of the written culture of the Turkic peoples in Turkology. The purpose of the article is to provide a scientific and theoretical examination of the phonetic and grammatical features of the prayer book “Algysh bitigi”, which informs about the religious beliefs of the Armenian-Kipchaks. The relevance of the article lies in the fact that this written monument was studied in Turkey by Nadezhda Ozakda Chirli, but has never been deeply appreciated in Kazakh linguistics as an object of fundamental research. The novelty of the article lies in the fact that during the analysis of applications and cases used in the prayer book “Algysh bitigi”, their similarity with applications used in the Turkic languages of the Kipchak and Mamluk, ancient Turkic and Altyn-Horde periods is revealed. This, in turn, indicates that this monument is an important object of studying the history of the Kipchak language. The article uses methods of comparative historical, content analysis, stylistic analysis, mathematical and statistical analysis. The results of the research of the article can be used in scientific research in the field of Oriental studies, Turkology, Kipchak studies, in compiling an information fund of written monuments of the Middle Ages.
Comparison of Voice Categories in Kazakh and English
Authors:   Al-Farabi Kazakh National University, Taubeyeva A.
Published: October 2024

The primary aim of the study, presented in this article, is to identify the functional connections between the categories of voice in Kazakh and English through comparative analysis. The significance of the article lies in the comparative examination of the semantic and functional aspects of voice categories in both languages; exploring the roles of active and passive voice within the language structure and contributing to the formation of new knowledge in the field of linguistics. The article addresses the issue of reintegrating the active voice into modern Kazakh linguistics. Its functional significance within sentences is elucidated by comparing it with the “active voice” in English. It is demonstrated that the semantic aspects of the active voice in both languages are equally capable of conveying emotional impact to the reader and deepening thematic development. The functionality of the passive voice is strategically used in texts of both languages to highlight the consequences of actions and emotional depth. The results of the research enable the formation of new knowledge in linguistics, clearly demonstrate functional connections in language structure, and enhance understanding of language development dynamics. The semantics of the passive voice allow for a deeper insight into the internal world of the actors, as evidenced by the analysis in the article. Comparing the categories of voice in Kazakh and English underscores the need for a comprehensive analysis of linguistic phenomena in the applied specialization of the Kazakh language. These studies contribute to the development of theoretical and methodological foundations in the field of linguistics. The findings reveal the functional and semantic aspects of voices in both languages, highlighting their importance in the field of linguistics. The research methods of the article align with the goals and objectives of the study in linguistics, and the analysis of examples taken from texts in Kazakh and English enables an investigation into the use of voice categories. The semantic meanings of the voices are determined. Comparing the voice categories in Kazakh and English provides an opportunity to better understand the grammatical and semantic connections between languages and contributes to linguistics.
The World's Leading Examples of Explanatory Dictionary Development
Authors:   Institute of State Language Development, Kapalbek B.S. , Nurzhanova B.N. ,   Kazakh National Women's Teacher Training University
Published: October 2024

The article discusses the world’s best examples of Explanatory Dictionary development. The formation of an Explanatory Dictionary is a very relevant issue for linguists around the world today. The vocabulary of the language of a particular nation is fully collected and drawn into the alphabetical system. Each word is marked with grammatical, and stylistic features, and their meanings are determined. Regular expressions will also be collected in one place and their Meanings will be revealed. Thus, the structure of the language, lexical-grammatical, phraseological, semantic, stylistic features are shown, their linguistic analysis is carried out, and scientific descriptions of language units are given. On this basis, the types of development of an Explanatory Dictionary in a scientific article are indicated and analyzed. The Explanatory Dictionary of a particular language should be scientifically supplemented and qualitatively developed by the requirements of these three groups. Then for those who know the national language well, the Explanatory Dictionary will become the main pillar of Kazakh linguistics. Then it means that it performs the function of scientific work. Looking at the Explanatory Dictionary, you can judge the level of development of each nation's language. The Explanatory Dictionary should not only be a scientific work that serves as a reference or teaching aid, but it should also be a didactic tool. In the course of the study, methods of comparison, analysis, and compilation were used. As a result, the position of foreign explanatory dictionaries, including the dictionary in the lexicography of a European country, to be common to all people and accessible so that it can be used by the general population, was demonstrated and theoretically proved.
Network Communication CultureImpact on the Lifelong Learningof Future Teachers
Authors:   K. Zhubanov Aktobe Regional University, Kerimbayeva B.T. , Kerimbekov Y.R. ,   Zhanibekov University, Satbai Zh.I. ,   K. Zhubanov Aktobe Regional University
Published: October 2024

Currently, the influence of network communicative culture on future teachers in the context of lifelong learning is a relevant direction in educational practice. The article explores not only the impact of external factors but also the methodology of self-development for future educators within the framework of lifelong learning. The research aims to determine that the formation of a network communicative culture directly depends on the level of activity in the educational and cognitive activities of future teachers. The article also examines the possibility of forming and assessing informational needs, processing existing information resources, and creating new ones. For this purpose, a remote survey was conducted among more than 400 first- and second-year students of K. Zhubanov Aktobe Regional University and O. Zhanibekov South Kazakhstan Pedagogical University. The survey results showed that digital technologies facilitate access to up-to-date information about the latest trends and innovations in Lifelong learning. Additionally, as methodological support, instructions for organizing and conducting video conferences, as well as for project methods are provided to future teachers through online chatbots. Thus, network communicative culture has a significant impact on the development of professional skills of future teachers, contributes to the creation of an effective learning environment, and helps them keep up with modern trends.
PARTY AND POLITICAL SYSTEM OF THE FIFTH REPUBLIC AND PROBLEMS OF INTEGRATION IN EUROPE (50-60 YEARS. XX CENTURY)
Authors: Koltsov Pyotr , Koltsova Kermen
Published: October 2024

Modern France is a republic of a mixed parliamentary-presidential type. The Fifth French Republic's political system has several advantages and disadvantages, but it has proven its viability in modern times. France is one of the leading countries in the European Union, disputing the leadership of neighboring Germany. Interestingly, the mixed form of government was combined in the history of France with bright leaders, and the founder of the Fifth Republic was Charles de Gaulle. Historical development predetermined a strong presidential power in France - the president has significant constitutional rights, and he forms the government, which, however, cannot function normally without the support of the National Assembly. In general, despite the mixed type of republic, the advantage of the president of the country is obvious. An appeal to the history of France, therefore, is an important point in understanding the transformation of the party-political system in the context of European integration.
The article considers the party-political system of the Fifth Republic and the problems of integration in Europe (50-60s of the XX century) in the context of European integration and civilizational features of Western Europe. It also presents the party-political system of France in the context of the new system of international relations, as one of the main participants in the process of European integration. At the same time, the development and expansion of European construction influence the dynamics of systemic transformations in France and change its political system.
ЗАМАНУИ ЦИФРЛАНДЫРУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫНЫҢ
МУЗЕЙ ЭКСПОЗИЦИЯЛЫҚ ЖҰМЫСЫНДА ҚОЛДАНЫЛУЫ ЖӨНІНДЕ
Authors: Temirton Galiya
Published: October 2024

Мақалада музей объектілерін көркем-бейнелеу бейімдеудің өзектілігі, сондай-ақ заманауи мультимедиялық және заманауи ақпараттық-техникалық жабдықтардың музейлік ғылыми-зерттеу бағдарламаларын атқарудағы шығармашылық және кәсіби білімнің дамуын қамтамасыз етудегі жаңа тәсілдерін енгізуінің өзектілігі қарастырылады. Музей қызметтерінің айтарлықтай артықшылығы бар жаңа өзекті, инновациялық интерактивті түрлерін ұсыну бойынша сұраныс-ұсыныс мәселелерін тиімді шешу қажеттігі, сонымен қатар, елдік туристік кластерлерге кіретін музейлердің мәртебесін және бәсекеге қабілеттілігін қолдау шараларын арттыру да назарға алынды.
Музей экспозициялық кеңістігіне цифрландыру технологияларын енгізу және интерактивті «тірі» экспозицияларды жасау музей кеңістігінде замануи инфрақұрылым жасау жөніндегі бастамаларды, сондай-ақ жалпы мәдениет саласында креативті индустрияны дамытуды қолдау тәсілі ретінде айқындалатындығы дәлелденген.
Ғылыми мақалада тарихи профильді бағыттағы музейде дәстүрлі мәдениет пен өнер заттарын пайдалана отырып, заманауи музей технологияларын енгізу процесінің ерекшелігін көрсету және оларды іске асыру контекстінде қарастыру болып табылады.
Бүгінгі күні интерактивтілік, қосымша виртуалды шындық, жасанды интеллект және экспонаттардың 3D проекциялары музейге деген қызуғушылықты жандандырады. Сонымен қатар, жаңа технологиялар музей келушілері үшін экспонаттардың мағынасын «терең» ашуға көмектеседі. Көптеген музейлер әлі күнге дейін инверсиядан, яғни музей тәжірибесінің әдеттегі тәртібін өзгертуден сақ болғанымен, бұл процесті ендігі тоқтатуға қиын болатынын мойындау керек. Осыған байланысты мақалада музей аясында технологиялық жабдықтардың қолдану барысында музей заттарының өзіндік тарихи-мәдени маңыздылығын дұрыс қабылдауға кедергі келтірмейтіндігіне де назар аударуына мән берілген.
ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫНДАҒЫ БАЙЛАР ИНСТИТУТЫ (XIX-XX ғғ.)
Authors: Kenzhebaev Gabit , Yensenov Kanat , Maden Assilbek
Published: October 2024

Ғылыми-зерттеу мақаласында Қазақ қоғамындағы байлар институтының XIX-XX ғасырлардағы қалыптасуы, дамуы және қызметі қарастырылған. Қазақ хандығы кезеңінде де байлар болған. Ол дәстүрлі қазақ қоғамның әлеуметтік жіктерінің бір тобын құраған. Яғни, әлеуметтік категория болып табылады. Ауқатты байлар қазақ даласында әр ғасырда өмір сүрді. Олар өздерінің іскерлігімен, ақыл-парасатымен ел басқаруға араласқан, аймақты немесе ауылды ұйымдастырып жүретін қабілетті адамдар болды. Әр кезеңде өмір сүрген байлар заманына қарай еңбек еткен, табыс тапқан және қарамағындағы халыққа көмектескен. Тұрғындарды шаруашылықты дамытуға ұйымдастырған, мемлекетке салық төлеген. Тарихқа назар аударсақ, олар дәстүрлі қазақ қоғамында Қазақ хандығы құрылғаннан бері XV-XVIII ғасырлар аралығында әлеуметтік топ өзгеріссіз дамыған. Олардың статусы мен сословиесінде елеулі өзгеріс XIX-XX ғасырларда болған. Бұл Патшалық Ресей империясының әкімшілік басқаруы кезеңінде өзгеріске түсті. Одан кейін Кеңес үкіметінің 1930 жылы «Байларды тап» ретінде қуғындап жою қаулысы шықты. Демек, қазақ халқының дәстүрлі қоғамдық құрылысы өзгеріске ұшырады және бұзылды. Осы аталған қазақ қоғамындағы байлар институтын әлеуметтік құрылым ретінде қарастыру үшін Отандық және шетелдік авторлардың еңбектері пайдаланылды және архив деректері, құжаттар жинағы ғылыми айналымға тартылды.
STUDY OF THE INFLUENCE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE TECHNOLOGIES ON THE INDEPENDENT FORMATION OF INFORMATION CULTURE IN TEENAGERS WITH VISUAL IMPAIRMENTS
Authors: Dikici Hidayet , Sikinbayev Bauyrzhan
Published: October 2024

In this regard, this study aims to investigate the peculiarities of the influence of artificial intelligence technologies on the process of independent formation of information culture in adolescents with visual impairment. To achieve the goal, the methods of analysis, deduction, classification, and systematization were used, and an experiment was conducted regarding the influence of artificial intelligence on the education of teenagers with visual impairments in schools in Kazakhstan. This paper reveals the technologies of artificial intelligence and describes the social necessity of providing equal access to education and information for persons with disabilities. The practical part reveals the importance of developing methods and ways to meet the needs related to social interaction and information culture. The study included a questionnaire aimed at understanding the individual experience of visually impaired teenagers in the use of artificial intelligence technologies. The total sample was 30 students aged between 13 and 17 years old. The paper showed an analysis of the impact of technology on visually impaired adolescents and presented statistics on the use of these technologies in children's learning. In addition, the experience of using artificial intelligence technologies was identified and the impact of artificial intelligence technologies on the development of analytical and critical skills of adolescents was investigated. The work revealed possible problems and ways to improve social adaptation and proposed practical recommendations for educational institutions and specialists working with adolescents with visual impairments. The research materials are of practical and theoretical value for pedagogy, typhlo pedagogy, psychology, and sociology, as they help to reveal the prospects of teaching blind or visually impaired children.
ПРОБЛЕМЫ ТЬЮТОРСКОГО СОПРОВОЖДЕНИЯ В АДАПТИВНОМ СПОРТЕ: ЭКСПЕРТНЫЕ ОЦЕНКИ МЕТОДОВ ИНТЕГРАЦИИ ДЕТЕЙ С РАССТРОЙСТВАМИ АУТИСТИЧЕСКОГО СПЕКТРА
Authors: Aubakirova Saule , Abenova Nargiz
Published: October 2024

В статье рассматриваются проблемы научно-методического обеспечения тьюторов при интеграции детей с расстройствами аутистического спектра (РАС) в общество посредством адаптивного спорта, что было проанализировано на основе экспертного опроса специалистов данного сектора. Исследование основано на качественном методе анализа, при котором были проведены экспертные интервью с профессионалами, работающими с детьми с РАС в специализированных спортивных и коррекционных центрах. Для обработки собранных данных использовался метод тематического анализа, что позволило детально выявить ключевые темы и проблемы, связанные с тьюторским сопровождением детей с РАС. Внимание уделено отсутствию унифицированных теоретических подходов к обучению таких детей, а также необходимости разработки более эффективных и адаптивных методик, ориентированных на возраст и уровень развития каждого ребенка. Результаты исследования подчеркивают важность комплексного подхода к каждому ребенку, необходимость активного сотрудничества родителей и тьюторов, а также значение сенсорной интеграции, как важного компонента в предотвращении профессионального выгорания тьюторов. Практическая значимость исследования заключается в предложении рекомендаций по совершенствованию подготовки тьюторов и созданию новых методик, ориентированных на детей с РАС, что способствует их успешной социализации и развитию.
МОТИВАЦИОННО-КОГНИТИВНЫЙ КОМПОНЕНТ ФОРМИРОВАНИЯ ЛИЧНОГО БРЕНДА УЧИТЕЛЯ У СТУДЕНТОВ ПЕДАГОГИЧЕСКОГО ВУЗА
Authors: Aspanova Gulmira , Turgunbayeva Botagul , Zhaparova Baglan , Zhandilova Aizhan
Published: October 2024

В условиях повышения обществом требований к личности педагога актуализируется проблема личного бренда учителя. Статья посвящена анализу основных источников по данному вопросу и формированию личного бренда учителя в условиях профессиональной подготовки будущих учителей. Авторами выделяют следующие ключевые факторы в решении данного вопроса: мотивационно-когнитивный, деятельностный и рефлексивный компоненты формирования личного бренда учителя.
Цель статьи – изучение процесса формирования личного бренда учителя у студентов педагогического вуза с учетом мотивационно-когнитивного компонента.
В статье определены и содержательно наполнены мотивационный, познавательный и эмоциональный критерии данного компонента.
Особое внимание уделено анализу анкеты по выявлению уровня сформированности у студентов педагогического университета показателей мотивационно-когнитивного компонента. Анкетирование носило анонимный характер и проводилось на базе сервиса Google-форм. Предложенные в анкете вопросы были направлены на изучение сформированности у студентов педагогического вуза мотивации к формированию у них личного бренда учителя, психоэмоционального отношения к феномену «личный бренд учителя» и процессу его формирования, понимание значимости и роли личного бренда в профессиональной деятельности учителя, сформированности знаний о личном бренде и путях его формирования. Результаты позволили выявить основные причины недостаточной развитости у студентов формироваания затрагиваемого в данной публикации компонента, предложено перспективное направление работы со студентами.
Рассматриваемая авторами проблема мало изучена и требует всестороннего исследования. Статья будет полезна учителям общеобразовательных школ, студентам, магистрантам педагогических вузов, ученым, занимающимся данной исследовательской проблемой.
ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ТЕХНОЛОГИИ ГЕЙМИФИКАЦИИ ПО ДИСЦИПЛИНЕ «ИНФОРМАТИКА»
Authors: Tokzhigitova Nurgul , Sadykova Anar , Tokzhigitova Ainur , Ospanova Nazira
Published: October 2024

Эта статья представляет важную тенденцию в современном образовании, особенно в контексте информатики. Геймификация не только привлекает внимание учеников к учебному процессу, но и способствует их активному участию и вовлеченности. Исследование влияния геймификации на обучение информатике позволяет понять, какие методы и подходы могут быть наиболее эффективными для достижения образовательных целей.
Анализ существующих инструментов геймификации и рассмотрение их структуры помогает выявить основные принципы, лежащие в основе успешной интеграции игровых элементов в учебный процесс. Это позволяет преподавателям информатики выбирать наиболее подходящие инструменты для своих учеников и целей обучения. Исследование воздействия геймификации на процесс обучения информатике позволяет выявить не только эффективность этого метода, но и понять, какие конкретные аспекты и элементы игрового подхода оказывают наибольшее влияние на учеников.
Кроме того, упоминание предыдущих исследований в области геймификации в образовании информатики добавляет контекста и позволяет провести обширный анализ текущей ситуации. Рекомендации, вынесенные в результате исследования, могут стать основой для дальнейших практических действий в области образования, способствуя улучшению процесса обучения и развитию учебных программ.
Данное исследование выполняется в рамках грантового финансирования проекта (грант № AP19677291) Комитетом науки Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан.
МОДЕЛЬ ОРГАНИЗАЦИИ ПРОЦЕССА ДИСТАНЦИОННОГО
ОБУЧЕНИЯ УЧИТЕЛЕЙ МАЛОКОМПЛЕКТНОЙ ШКОЛЫ
Authors: Abykanova Bakytgul , Kussainov Gabit , Bekova Guldana , Salykbayeva Zhadyra
Published: October 2024

В статье рассматривается организация дистанционного обучения учителей малокомплектных школ (МКШ) с использованием платформы Discord, ее преимущества и недостатки, проанализировано современное состояние дистанционного обучения в МКШ и выявлена необходимость педагогической модели эффективного профессионального развития учителей. В итоге установлено, что в научной литературе существует много исследований по данной теме, но предлагаемое исследование отличает новый подход к решению проблемы, который обеспечит доступность для учителей и обучающихся в отдаленных сельских школах, имеющих ограниченные ресурсы и возможности для реализации дистанционного обучения, и способствует реализации важной социально-экономической проблемы. В то же время существующие противоречия в организации учебного процесса МКШ препятствуют его эффективности. В связи с этим возникает актуальность разработки педагогических условий для качественного профессионального обучения педагогов, которые должны обладать навыками организации такого обучения и уметь решать возникающие при этом проблемы.
В ходе реализации проекта проведен опрос учителей МКШ для выявления их потребностей в повышении квалификации с использованием дистанционных технологий на платформе Discord с созданием специального канала. Результаты апробации модели показали, что дистанционное обучение может эффективно осуществляться в синхронном и асинхронном режиме, способствует повышению мотивации, качества знаний и навыков обучающихся и т.д. Предлагаемые рекомендации могут быть использованы для разработки новых продуктов или услуг.
STEM ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ЖӘНЕ ДАМЫТУДА ФИЗИКА МҰҒАЛІМДЕРІНІҢ ДАЙЫНДЫҒЫН ЗЕРТТЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Authors: Zhusupkalieva Galiya , Kuanbayeva Bayan , Rakhmetov Maxot
Published: October 2024

Мақалада әлемдік білім беру үдерістердің бірі – STEM технологиясын жүзеге асырудағы физика пәнінің мұғалімдерінің тәжірибелері зерттеледі. STEM білім беру – пәндердің интеграциясын білдіреді және оқушыға ғылым мен техниканы күнделікті өмірде қалай қолдану керектігін көрсетеді.
Білім алушылардың математика, информатика және жаратылыстану ғылымдарын меңгеру арқылы өмірлік және технологиялық мәселелерді шешудің жобалау әдістерін меңгеруі, интеграцияланған білімді практикалық қолдануды жоғары деңгейге жеткізуі үшін мектеп мұғалімдерінің тиісті дайындыққа деген қажеттіліктері қарастырылады.
Авторлар мемлекетімізге STEM технологияларын енгізудің негізгі өзекті мәселелерін анықтап көрсетеді: жоғары білікті кадрларды даярлау жүйесінде тұжырымдамалық негіздерді дамыту; мұғалімдердің біліктілігін арттырудың тәжірибеге бағытталған курстарын ұйымдастыру; бакалавриат және магистратура бағдарламаларын қамтамасыз ету үшін технологиялық және инженерлік білімі бар мамандарды кеңінен тарту қажеттілігі.
STEM технологияны қолдану жағдайын анықтау мақсатында авторлар Қазақстанның батыс аймағының қалалары бойынша мектеп мұғалімдерімен эмпирикалық зертеулер жүргізген. STEM технологиясын енгізу кезінде мұғалімдер әдістемелік көмек пен қолдау қажет ететіндіктері анықталды. Мұғалімдер білім беру жүйесіндегі жаңашылдықтарға дайын, тәжірибеге бағдарланған және жобалық оқытуды іске асыру олардың қызығушылықтарын тудырады. STEM білім беру практикасымен айналысатын педагогтарды желілер мен қауымдастықтарға қосу және тәжірибе алмасу қажеттілігі анықталған.
ECONOMIC ASPECTS OF CULTURAL INDUSTRIES
IN AZERBAIJAN
Authors: Mammadov Jamaladdin , Hasanov Parviz
Published: October 2024

Cultural areas are the cause of social and economic consequences as well as cultural consequences. That is why every country should pay special attention to the development of cultural areas. Thus, cultural fields are one of the industrial fields that influence economic activity by increasing the cultural level in the country. Cultural fields act as a driving force in economic development with unemployment, direct, and added value. In addition to all this, cultural fields act as one of the powerful means for implementing the country's political ideology.
As previously noted, the recognition of the significance of cultural sectors is particularly crucial for newly independent nations such as Azerbaijan, which, despite only gaining independence within the past 34 years, has made substantial progress across various domains. Beyond the preservation and transmission of national and moral values to future generations, cultural sectors hold the potential to contribute to the diversification of the economy, reducing unemployment, and enhancing political influence. These considerations have motivated my research into the role and development of cultural sectors within Azerbaijan.
Taking all this into account, I decided to investigate the economic aspects of cultural activities in Azerbaijan for the first time. The article contains statistical data. The conclusions reached are that cultural fields in Azerbaijan have undergone a wave of development since the country's independence, and certain developments have been observed in recent years. In addition to all this development, the development of cultural fields lags behind the international level, and various problems show their impact here.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КЕДЕЙЛІК ТЕРЕҢДІГІ КӨРСЕТКІШІНІҢ ЖҰМЫССЫЗДЫҚҚА ЫҚПАЛЫ
Authors: Sagynbay Asel , Kabylkairatkyzy Ryszhan , Dauliyeva Galiya , Kondybayeva Saltanat
Published: October 2024

Экономикалық дамудың көрінісі экономикалық өсумен сипатталады. Дегенмен, экономикалық өсудің қарқынды жылдамдығы елдегі кедейлік пен жұмыссыздықтың азаюына, халықтың әл-ауқатының жоғарылауы сынды әлеуметтік мәселелердің өздігінен шешілуіне кепіл бола алмайды. Қазақстан Республикасының қазіргі таңдағы кедейлік деңгейі - 5,3%, 1 млн 619 мың адам, ал жұмыссыздық деңгейі - 4,7%, 452,2 мың адамды құрайды. Кедейлік пен жұмыссыздық бір-бірінен айқыш байланысқа ие. Бір жағынан жұмыссыздық азаматтардың әлеуметтік жағдайын нашаралатып кедейшілікке әкелсе, екінші жағынынан, кедейшілік болашақта жақсы жұмыс табу, білім алу, даму сияқты сапалы адам капиталы үшін керек базалық қажеттіліктерді шектейді. Зерттеу жұмысының мақсаты – кедейлік тереңдігі, жалдамалы жұмысшылар және жұмыссыздықтың көрсеткіштері арасындағы байланысты зерттеп, көпфакторлы сызықтық регрессиялық модельді құру. Модель құру үшін пайдаланылған бағдарламалық жасақтама – Eviews. Зерттеу нәтижелері жұмыссыздық тәуелді айнымалы ретінде жалақыға жұмыс істейтін жұмыскерлер мен кедейшілік тереңдігі тәуелсіз айнымалыларымен тығыз байланысқа ие екенін көрсетті. Модель бойынша жұмыссыздықтың кедейшілік тереңдігі артқан сайын жоғарылайтынын, ал жалақылы жұмыскерлер саны артқан сайын азаятынын көрсетеді деген қорытынды жасауға болады. Зерттеуде жасалынған талдаулар негізінде өмір сүру сапасын арттырудың жолдары көрсетілді.
АТЫРАУ ОБЛЫСЫНДА АДАМИ КАПИТАЛДЫҢ КӨШІ-ҚОНЫ
Authors: Сабирова Рысты , Естурлиева Айгуль , Андабаева Гульмира , Бисалиева Шарбат
Published: October 2024

Шетелден адами капиталдың келуі ел немесе аймақтың экономикасы үшін оң жағдай болып есептелсе, адами капиталдың елден кетуі экономикаға құйылатын инвестицияның қысқаруымен тең деп қарастыруға болады. Сонымен, адами капиталдың кетуі бір елдің экономикасынан капиталдың алынуы және басқа бір елдің экономикасына қосылуы деген сөз.
Қазақстанда соңғы жылдары көші-қон ағынының серпіні жоғары білімді эмигранттардың санының өсуі мен елге келген жоғары білімді иммигранттар ағынының азаюымен сипатталады. 2022 жылы елге қоныс аударғандар санының алдыңғы он жыл көрсеткіштерімен салыстырғанда екі есеге қысқарғаны байқалады. Бұл елден кеткендердің көпшілігі білімі бар жастар мен білікті мамандар екенін, оның Қазақстан Республикасының адами капитал сапасына әсер ететіндігін көрсетеді.
Берілген мақалада Атырау облысының адами капиталының көші-қоны қарастырылып, өңірдің экономикалық дамуына, оның еңбек нарығына көші-қонның әсері анықталды. Зерттеудің басты мақсаты Атырау облысында адами капиталдың көші-қонын зерттеу, оның себептерін анықтау және өңірлік деңгейдегі көші-қонды реттеу шараларын жетілдіруді қарастыру.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы Атырау облысында көші-қон бойынша бірқатар мәселелер мен үдерістер бар екендігін нақтылау және осы мәселелерді шешуде ұсыныстар беру.