Διερεύνηση της εμπλοκής γονιδιακών πολυμορφισμών στους παθογενετικούς μηχανισμούς της ψωρίασης
Authors: Μιχαηλίδης Χαράλαμπος 
Published: August 2021

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα, ερυθηματολεπιδώδης, φλεγμονώδης δερματοπάθεια με γενετικό υπόβαθρο. Η νόσος εμφανίζεται στο 2-3% του πληθυσμού παγκοσμίως και παρά το γεγονός ότι είναι σπανίως απειλητική για τη ζωή των ασθενών, έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής τους. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της εμπλοκής γονιδιακών πολυμορφισμών στους παθογενετικούς μηχανισμούς της ψωρίασης. Ως γονιδιακός πολυμορφισμός ορίζεται η εντός ενός πληθυσμού ύπαρξη πολλαπλών αλληλομόρφων σε έναν γενετικό τόπο, όπου τουλάχιστον δύο αλληλόμορφα εμφανίζονται με συχνότητες μεγαλύτερες του 1%. Τα γονίδια τα οποία απετέλεσαν το αντικείμενο της έρευνάς μας ήταν τα Notch2 και Notch4, που ανήκουν στην οικογένεια των γονιδίων Notch (κωδικοποιούν πρωτεϊνικούς υποδοχείς που συμμετέχουν στο σηματοδοτικό μονοπάτι Notch), και το γονίδιο της απολιποπρωτεΐνης Ε (ApoE). Μέχρι και 305 ασθενείς που πάσχουν από κοινή ψωρίαση (psoriasis vulgaris) συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη και γενοτυπήθηκαν είτε με ποσοτική PCR πραγματικού χρόνου είτε με PCR-RFLP. Παρατηρήσαμε για τον πολυμορφισμό του Notch2 στατιστικά σημαντική επικράτηση του γενοτύπου T/C στους άρρενες ασθενείς (p=0,037), για τον πολυμορφισμό SNP1 του Notch4 σημαντικά υψηλότερη συχνότητα του γενοτύπου T/T (p=0,039) σε θήλεις ασθενείς και για τον πολυμορφισμό SNP2 του Notch4 σημαντική επικράτηση των γενοτύπων G/G και A/G (p=0,014) σε θήλεις ασθενείς και ιδιαίτερα στην ομάδα των θηλέων ατόμων με όψιμη έναρξη (late onset) της νόσου (p=0,001). Αναφορικά με την ηλικία εμφάνισης της νόσου, οι ασθενείς χαρακτηρίστηκαν ως όψιμης έναρξης (late onset), αν η πρώτη διάγνωση τοποθετείται μετά την ηλικία των 40. Σχετικά με τον πολυμορφισμό της ApoE, στους ασθενείς με ψωρίαση το αλληλόμορφο e2 παρουσίασε υψηλότερη συχνότητα (p=0,021) σε σύγκριση με τους μάρτυρες. Το παραπάνω δεδομένο διαπιστώθηκε και στους άρρενες ασθενείς (p=0,031), καθώς επίσης στους ασθενείς με κοινή ψωρίαση όψιμης έναρξης (late onset) (p=0,029). Περαιτέρω, επιχειρήσαμε να μετρήσουμε τη σχετική έκφραση, σε επίπεδο mRNA, των τεσσάρων γονιδίων Notch (1-4) σε δείγματα ιστού δέρματος ψωριασικών ασθενών συγκριτικά με την έκφραση σε αντίστοιχους ιστούς υγιών ατόμων, με τη μέθοδο της συγκριτικής ποσοτικοποίησης PCR πραγματικού χρόνου, προκειμένου να διαπιστώσουμε κατά πόσον η εμπλοκή του Notch στην ψωρίαση γίνεται σε μεταγραφικό επίπεδο. Εξετάσαμε έξι δείγματα επιδερμίδας από έξι διαφορετικά άτομα με ψωρίαση και έξι δείγματα επιδερμίδας υγιών ατόμων και διαπιστώσαμε ότι οι τιμές έκφρασης των τεσσάρων γονιδίων Notch ήταν χαμηλότερες στο σύνολο των ασθενών με ψωρίαση σε σύγκριση με τους υγιείς μάρτυρες. Οι παρατηρούμενες διαφορές ήταν στατιστικά σημαντικές μόνο για την έκφραση των γονιδίων Notch1 και Notch3, με τιμές p μικρότερες της τιμής 0,05 και ιδιαίτερα χαμηλή για το γονίδιο Notch1 (p=0,005). Συμπερασματικά, η μελέτη μας υποστηρίζει την εμπλοκή του σηματοδοτικού μονοπατιού Notch και της απολιποπρωτεΐνης Ε στην παθογένεση της κοινής ψωρίασης. Επιβεβαιώνεται ο ισχυρισμός ότι η πρώιμη και όψιμη έναρξη ψωρίασης είναι δύο γενετικά ευδιάκριτοι τύποι της ασθένειας και διαπιστώνεται η πιθανή εμπλοκή των φυλετικών ορμονών στην ψωρίαση.