Η διαγνωστική και προγνωστική αξία των μεταβολών του επιγενετικού προτύπου μεθυλίωσης στο νεφροκυτταρικό καρκίνο
Authors: Κουδώνας Αντώνιος 
Published: November 2022

Σκοπός:Η μεθυλίωση του DNA αποτελεί έναν από τους κύριους μηχανισμούς εξέλιξης του καρκίνου και έχει επιδείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα στη διάγνωση και τον καθορισμό της πρόγνωσης του νεφροκυτταρικού καρκίνου. Στην παρούσα μελέτη διερευνήθηκε η παρουσία μεταβολών μεθυλίωσης του υποκινητή των γονιδίων PCDH17, NEFH, RASSF1A, FHIT στον καρκινικό ιστό συγκριτικά με τον παρακείμενο μακροσκοπικά φυσιολογικό ιστό, και η συσχέτιση των μεταβολών αυτών με την πρόγνωση ασθενών με μη μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνο.Υλικά και μέθοδοι:Τεμάχια καρκινικού και παρακείμενου, μακροσκοπικά φυσιολογικού νεφρικού ιστού από παρασκευάσματα νεφρεκτομής 41 ασθενών υποβλήθηκαν σε εργαστηριακή επεξεργασία προς απομόνωση και τροποποίηση του DNA. Η κατάσταση μεθυλίωσης των υποκινητών των γονιδίων PCDH17, NEFH, RASSF1A, FHIT διερευνήθηκε με την εφαρμογή ποσοτικής ειδικής για τη μεθυλίωση PCR και σε συνδυασμό με το γονίδιο ελέγχου ACTB. Για την κατά ζεύγη σύγκριση της κατάστασης μεθυλίωσης μεταξύ καρκινικών- φυσιολογικών ιστών χρησιμοποιήθηκε η στατιστική δοκιμασία Wilcoxon signed- rank, ενώ για τη συσχέτιση της κατάστασης μεθυλίωσης με τα κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών και της νόσου τους χρησιμοποιήθηκε η μονοπαραγοντική γραμμική παλινδρόμηση και η στατιστική δοκιμασία Mann- Whitney. Τα δεδομένα από την κλινική παρακολούθηση των ασθενών, μέγιστης διάρκειας 117 μηνών, και τα αποτελέσματα μεθυλίωσης εισήχθησαν στις αναλύσεις επιβίωσης προς αναζήτηση συσχέτισης της κατάστασης μεθυλίωσης με την πρόγνωση, μέσω του μοντέλου παλινδρόμησης Cox και των καμπύλων Kaplan Meier.Αποτελέσματα:Η κατά ζεύγη σύγκριση μεταξύ καρκινικών- φυσιολογικών ιστών έδειξε την παρουσία υπερμεθυλίωσης στον καρκινικό ιστό για τα γονίδια PCDH17 (Ρ<0,001), NEFH (Ρ<0,001), RASSF1A (Ρ=0,032). Σχετικά με τα κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών, η ηλικία φάνηκε να συσχετίζεται με τη μεθυλίωση των γονιδίων PCDH17 (Ρ<0,001), RASSF1A (Ρ<0,001), FHIT (Ρ<0,001) στους φυσιολογικούς ιστούς. Υπερμεθυλίωση του γονιδίου PCDH17 βρέθηκε στον διαυγοκυτταρικό ιστολογικό υπότυπο (Ρ=0,015) και στους όγκους υψηλού βαθμού πυρηνικής ατυπίας (Ρ=0,013), ενώ το γονίδιο NEFH βρέθηκε υπερμεθυλιωμένο στους τοπικά εκτεταμένους όγκους (Ρ=0,032). Η υπερμεθυλίωση του γονιδίου PCDH17 στους καρκινικούς και φυσιολογικούς ιστούς συσχετίστηκε με συντομότερη ειδική για τη νόσο επιβίωση (Ρ=0,026 και Ρ=0,004 αντίστοιχα) και με συντομότερη ελεύθερη νόσου επιβίωση (Ρ=0,004 και Ρ=0,019 αντίστοιχα). Επιπρόσθετα, η υπερμεθυλίωση του γονιδίου NEFH στους καρκινικούς ιστούς συσχετίστηκε με συντομότερη ειδική για τη νόσο επιβίωση (Ρ=0,032). Η διευρυμένη μεταβολή μεθυλίωσης του γονιδίου NEFH έδειξε να συσχετίζεται με συντομότερη ειδική για τη νόσο (Ρ=0.041) και ελεύθερη νόσου επιβίωση (Ρ=0,020), ενώ για το γονίδιο PCDH17 η αντίστοιχη παράμετρος συσχετίστηκε με συντομότερη ελεύθερη νόσου επιβίωση (Ρ=0,014). Οι καμπύλες Kaplan Meier για τα αποτελέσματα μεθυλίωσης στον καρκινικό ιστό έδειξαν σημαντικά διαφορετική κλινική πορεία των ασθενών με υπερμεθυλίωση του γονιδίου PCDH17 (Ρ=0,017) και NEFH (Ρ=0,023) αναφορικά με την ειδική για τη νόσο επιβίωση, και των ασθενών με υπερμεθυλίωση του γονιδίου PCDH17 (Ρ=0,001) αναφορικά με την ελεύθερη νόσου επιβίωση.Συμπέρασμα:Η παρούσα μελέτη επιδεικνύει τις διαγνωστικές δυνατότητες του προσδιορισμού της μεθυλίωσης των υποκινητών των γονιδίων PCDH17, NEFH, RASSF1A και την προγνωστική αξία της μεθυλίωσης των γονιδίων PCDH17, NEFH στους καρκινικούς ιστούς. Ακόμα περισσότερο αξιοσημείωτη κρίνεται η εύρεση συσχέτισης της κατάστασης μεθυλίωσης στους φυσιολογικούς ιστούς και του εύρους μεταβολής μεθυλίωσης των γονιδίων PCDH17, NEFH μεταξύ των δύο κατηγοριών ιστών με την πρόγνωση. Το παραπάνω εύρημα δύναται να συντελέσει στην ακριβέστερη προγνωστική κατηγοριοποίηση των ασθενών και δημοσιεύεται για πρώτη φορά στην αντίστοιχη βιβλιογραφία του νεφροκυτταρικού καρκίνου.