ЕРЕСЕКТЕРДЕГІ ЦЕЛИАК АУРУЫ ТУРАЛЫ ЗАМАНАУИ ТҮСІНІК
Authors: SAIRANKYZY S. , ISMAILOVA D. , KINAYATOVA I. , ZHUMATOVA A. , OTEGENOVA A. 
Published: June 2024

Celiac disease is a condition that causes inflammation and damage to the mucosa of the small intestine due to the activation of the immune system by gluten peptides in genetically susceptible individuals. It affects approximately 1% of the world's population and is characterized by symptoms such as diarrhoea, abdominal pain, and fatigue. If left untreated, it can lead to long-term complications such as malnutrition and an increased risk of developing other autoimmune diseases. The diagnosis of celiac disease requires a combination of serological tests and intestinal biopsy. This text is based on a literature review of celiac disease, which involved reviewing 35 articles from the PubMed database. The key search terms used were 'celiac disease', 'causes of celiac disease', 'diagnostic methods', and 'prevention of celiac disease'. The only known treatment for celiac disease is a lifelong gluten-free diet, which can alleviate symptoms and prevent complications. There is a lack of research on celiac disease in Kazakhstan, leaving the prevalence and burden of the disease in the country unknown. This study aims to investigate the current understanding of celiac disease in adults, including its prevalence, clinical manifestations, diagnostic methods, and potential implications for patient management. The study is relevant and evaluates various characteristics of celiac disease. Genetic factors, specifically susceptibility to DQ8 and DQ2 at the second HLA locus, are significant in the development of CD. Additionally, the use of antibiotics in early childhood may also be a contributing factor. As there is a lack of data on celiac disease in Central Asia, including Kazakhstan, a comprehensive study of this topic in Kazakhstan would provide a better understanding of the prevalence of celiac disease.

Целиак ауруы - генетикалық сезімтал адамдарда глютен пептидтерінің иммундық жүйені белсендіруіне байланысты аш ішектің шырышты қабығының қабынуы мен зақымдалуын тудыратын ауру. Бұл ауру планета халқының шамамен 1% -. әсер етеді және диарея, іштің ауыруы және шаршау сияқты белгілермен сипатталады. Егер ауру емделмеген болса, ол ұзақ мерзімді асқынуларға әкелуі мүмкін, мысалы, дұрыс тамақтанбау және басқа аутоиммунды аурулардың даму қаупінің жоғарылауы. Целиак ауруын диагностикалау үшін серологиялық сынақтар мен ішек биопсиясының комбинациясы қажет. Бұл мәтін целиак ауруы туралы әдебиеттерге шолуға негізделген, оның барысында PubMed дерекқорынан 35 мақала талданған. Негізгі іздеу терминдері ретінде "целиак ауруы", "целиак ауруының себептері", "диагностикалық әдістер" және "целиак ауруының алдын алу"қолданылды. Целиак ауруын емдеудің жалғыз белгілі әдісі-симптомдарды жеңілдететін және асқынулардың алдын алатын өмір бойы глютенсіз диета. Қазақстанда целиак ауруы бойынша зерттеулер жетіспейді, сондықтан елде аурудың таралуы мен ауыртпалығы белгісіз. Бұл зерттеудің мақсаты-ересектердегі целиак ауруы туралы заманауи идеяны, оның таралуын, клиникалық көріністерін, диагностикалық әдістерін және пациенттерді басқарудың ықтимал салдарын зерттеу. Зерттеу өзекті болып табылады және целиак ауруының әртүрлі сипаттамаларын бағалайды. Генетикалық факторлар, атап айтқанда HLA-ның екінші локусындағы DQ8 және DQ2 сезімталдығы целиак ауруының дамуында маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, ерте балалық шақта антибиотиктерді қолдану аурудың дамуына ықпал ететін фактор болуы мүмкін. Орталық Азияда, соның ішінде Қазақстанда целиак ауруы туралы деректер болмағандықтан, Қазақстанда бұл тақырыпты кешенді зерттеу целиак ауруының таралуын жақсы түсінуге мүмкіндік береді.

Целиакия - это заболевание, вызывающее воспаление и повреждение слизистой оболочки тонкой кишки вследствие активации иммунной системы пептидами глютена у генетически восприимчивых людей. Это заболевание поражает около 1 % населения планеты и характеризуется такими симптомами, как диарея, боль в животе и усталость. Если не лечить заболевание, оно может привести к долгосрочным осложнениям, таким как недоедание и повышенный риск развития других аутоиммунных заболеваний. Для диагностики целиакии необходимо сочетание серологических тестов и биопсии кишечника. Данный текст основан на обзоре литературы по целиакии, в ходе которого было проанализировано 35 статей из базы данных PubMed. В качестве ключевых поисковых терминов использовались "целиакия", "причины целиакии", "методы диагностики" и "профилактика целиакии". Единственным известным методом лечения целиакии является пожизненная безглютеновая диета, которая может облегчить симптомы и предотвратить осложнения. В Казахстане не хватает исследований по целиакии, поэтому распространенность и бремя заболевания в стране неизвестны. Цель данного исследования - изучить современное представление о целиакии у взрослых, включая ее распространенность, клинические проявления, методы диагностики и потенциальные последствия для ведения пациентов. Исследование является актуальным и оценивает различные характеристики целиакии. Генетические факторы, в частности восприимчивость к DQ8 и DQ2 во втором локусе HLA, играют важную роль в развитии Ц. Кроме того, использование антибиотиков в раннем детстве также может быть фактором, способствующим развитию заболевания. Поскольку данные о целиакии в Центральной Азии, включая Казахстан, отсутствуют, комплексное исследование этой темы в Казахстане позволило бы лучше понять распространенность целиакии.