Η ζωντανή εμπειρία του μαθήματος της φυσικής αγωγής στο δημοτικό σχολείο
Authors: Παπαγεωργάκη Ζωή 
Published: September 2021

Η παρούσα ερευνητική μελέτη αφορά σε παιδαγωγικό ενδιαφέρον του μαθήματος της φυσικής αγωγής στο δημοτικό σχολείο. Με επίκεντρο πέντε διδακτικές ώρες έτσι όπως δόθηκαν στην εμπειρία για λογαριασμό δύο γυμναστριών και έξι παιδιών στο πλαίσιο του μαθήματος της φυσικής αγωγής σε δύο δημοτικά σχολεία, η παρούσα μελέτη επιδιώκει να αποκαλύψει ενοράσεις χρήσιμες για τον κάθε ένα και την κάθε μία που φέρει παιδαγωγικές ευαισθησίες τόσο ως πρόσωπο αλλά και ως επαγγελματίας της πράξης. Σκοπός είναι οι ενοράσεις αυτές να καταστήσουν τους ενηλίκους ικανούς να στέκονται με περισσότερη περίσκεψη και διάκριση σε σχέση με το κάθε παιδί που συναντούν σε συγκεκριμένες συνθήκες στη ζωή και στο επάγγελμά τους. Εκκινώντας από φαινομενολογικές παραδοχές η παρούσα έρευνα ακολούθησε τις μεθοδολογικές προτάσεις του Max van Manen (1990; 2014). Υιοθετήθηκαν η φιλοσοφική μέθοδος της αναγωγής, η φιλολογική μέθοδος της κλητικής διάστασης και οι εμπειρικές μέθοδοι της εγγύς παρατήρησης και της φαινομενολογικής συνέντευξης εν είδει συζήτησης. Πραγματοποιήθηκε παρατήρηση πέντε διδακτικών ωρών του μαθήματος της φυσικής αγωγής σε δύο δημοτικά σχολεία όπου συμμετείχε μαζί με τα παιδιά και η ερευνήτρια. Κατόπιν δύο γυμνάστριες και έξι παιδιά από τα μαθήματα αυτά παραχώρησαν συνεντεύξεις σχετικά με το πώς βίωσαν την εμπειρία της συμμετοχής τους σε αυτά. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε ερωτήσεις έτσι ώστε να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο το μάθημα της φυσικής αγωγής συνιστούσε ζωντανή εμπειρία για λογαριασμό των συμμετεχόντων και των συμμετεχουσών. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία κινήθηκε με βάση τις πέντε υπαρξιακές κατηγορίες του ζωντανού χώρου, του ζωντανού χρόνου, του ζωντανού σώματος, των ζωντανών σχέσεων και της ζωντανής ύλης. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας αναδεικνύουν μοναδικές παιδαγωγικές πτυχές του μαθήματος της φυσικής αγωγής που μπορούν να στηρίξουν καθολικά τους ενηλίκους που φέρουν παιδαγωγικό ρόλο τόσο στο σχολείο όσο και αλλού. Το τελικό κείμενο που συντάχθηκε περιλαμβάνει ένα μέρος όπου παρουσιάζονται οι ζωντανές περιγραφές των εν λόγω μαθημάτων της φυσικής αγωγής. Περιλαμβάνει επίσης δύο μέρη ερμηνευτικών αναλύσεων σχετικά με το πώς η ζωντανή εμπειρία του μαθήματος της φυσικής αγωγής παρέχει το ιδιαίτερο εκείνο είδος παιδαγωγικής κατανόησης όταν οι ενήλικοι θεωρούν τους εαυτούς τους υπεύθυνους για τα παιδιά ενώ συχνά απορούν για το τι συνιστά το καλό για εκείνα. Μέσα από μια προσπάθεια φαινομενολογικού ύφους γραφής το τελικό κείμενο αποκαλύπτει ερμηνείες ουσιαστικές ως προς τον παιδαγωγικό τους χαρακτήρα που αναδεικνύουν οι ιδιαίτερες συνθήκες του μαθήματος της φυσικής αγωγής. Αυτές παρουσιάζονται σε αναφορά με την κάθε μία από τις πέντε υπαρξιακές κατηγορίες. Επίσης δεδομένου ότι οι υπαρξιακές κατηγορίες δεν υπάρχουν αυτόνομα αλλά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, παρουσιάζονται φαινομενολογικά και δύο ουσιαστικά παιδαγωγικά θέματα έτσι όπως αποκαλύφθηκαν στο πλαίσιο του μαθήματος της φυσικής αγωγής: Το παιχνίδι και η φροντίδα. Προσανατολισμένοι στο μέλλον οι προτάσεις που προκύπτουν από την παρούσα έρευνα επικεντρώνουν στη συμπληρωματική λειτουργία μεταξύ του φαινομενολογικού μεθοδολογικού σχεδιασμού και οποιουδήποτε άλλου ερευνητικού μεθοδολογικού σχεδιασμού στοχεύοντας στην καθολική κατανόηση των φαινομένων που μας περιβάλλουν. Επίσης οι προτάσεις αφορούν και σε πολιτικές αποφάσεις προκειμένου για την ευρύτερη αποδοχή και αναγνώριση της Επιστήμης της Φυσικής Αγωγής ως μία από τις Επιστήμες της Αγωγής στην κοινωνία.