Η κατανομή του ιατρικού προσωπικού της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στα κέντρα υγείας της Θεσσαλίας
Authors: Κουκόσιας Νικόλαος 
Published: January 2014

Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας αποτελεί πυλώνα του συστήματος υγείας μιας χώρας. Η Π.Φ.Υ. αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του συστήματος υγείας στο οποίο ο γενικός γιατρός παίζει έναν σημαντικό και κεντρικό ρόλο. Τα επιδημιολογικά δεδομένα μπορεί να φανούν πολύ χρήσιμα στον σχεδιασμό νέων στρατηγικών πρόληψης, ειδικά στην Π.Φ.Υ. Εντούτοις, στη Ελλάδα υπάρχει έλλειψη τέτοιων δεδομένων. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αποτύπωση της νοσηρότητας, ο υπολογισμός επιπολασμού και νοσηρότητας βάσει των 17 συστημάτων του I.C.P.C. και των δέκα συχνότερων χρόνιων νοσημάτων στην πρωτοβάθμια φροντίδα στην περιοχή της Θεσσαλίας στην Κεντρική Ελλάδα σε ένα δείγμα ημιαστικού και αγροτικού πληθυσμού, και η κατάδειξη των διαφορών στην νοσηρότητα μεταξύ των φύλλων καθώς και μεταξύ νέων και γηραιότερων. Επιπρόσθετα η μελέτη φιλοδοξεί να καταδείξει την κατανομή των ιατρών της Π.Φ.Υ. που εργάζονται σε αυτά με απώτερο σκοπό το βαθμό πιθανής σχέσης νοσηρότητας και ανεπάρκειας ιατρικών ειδικοτήτων. Μελετήθηκε δείγμα 20.299 ατόμων, οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν κατά φύλο και ηλικιακή ομάδα (<65χρόνων >65χρόνων) οι περισσότεροι συμμετέχοντες ασθενείς ήταν ηλικιωμένες γυναίκες. Σε όλες τις ομάδες οι περισσότεροι υπέφεραν από 1 νόσο, εντούτοις υπάρχουν πολλές αποκλίσεις. Για παράδειγμα, τα άτομα >65 ετών και ειδικά οι γυναίκες είχαν δύο ή περισσότερους νόσους σε σημαντικό ποσοστό. Ως προς τον επιπολασμό του κάθε συστήματος και νόσου πιο συχνές νόσοι αφορούν κυκλοφορικές διαταραχές κατοίκους (η αρτηριακή υπέρταση και η στεφανιαία καρδιακή νόσος έχουν σημαντικό επιπολασμό). Άλλες συχνές νόσοι είναι αυτές του ενδοκρινικού συστήματος κατοίκους (ειδικά διαταραχές λιπιδίων και σακχαρώδης διαβήτης. Ταμυοσκελετικά νοσήματα κατοίκους, οι αναπνευστικές νόσοι κατοίκους και τα ψυχολογικά κατοίκους. Συγκρίνοντας διαφορές μεταξύ των δύο φύλλων στις νόσους πιο σημαντική διαφορά ως προς τα μυοσκελετικά νοσήματα αφορά στην οστεοπόρωση, καθώς οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 95,4% των περιπτώσεων αλλά και η οστεοαρθρίτιδα με ποσοστό 73,5%. Μια άλλη σημαντική διαφορά αφορά στα ψυχολογικά νοσήματα και ειδικά στην κατάθλιψη που πιο συχνά εντοπίζονται στις γυναίκες με ποσοστό 73,6% και το άγχος με 61,4%. Αναφορικά προς τις νόσους του κυκλοφορικού, οι γυναίκες τις παρουσιάζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό εν σχέσει με τους άντρες, εκτός της στεφανιαίας καρδιακής νόσου, η οποία είναι ελαφρώς συχνότερη στους άνδρες. Στα ενδοκρινικά - μεταβολικά, και πάλι οι γυναίκες είναι αυτές με τις περισσότερες νόσους, με ποσοστό 60,6% στις διαταραχές λιπιδίων και με ποσοστό 60,3% στον διαβήτη. Στα αναπνευστικά νοσήματα παρουσιάζονται περίπου ίδια ποσοστά, με τις γυναίκες να έχουν σε μεγαλύτερο ποσοστό άσθμα, ενώ οι άνδρες να πάσχουν από Χ.Α.Π. Κάνοντας σύγκριση στις ηλικιακές ομάδες γενικά σχεδόν όλες οι νόσοι είναι πιο συχνές στους γηραιότερους πληθυσμούς τόσο ανδρικούς όσο και γυναικείους, με μερικές εξαιρέσεις. Ειδικότερα στους νεότερους το ποσοστό σχεδόν όλων των νόσων είναι υψηλότερο στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Είναι σημαντικό ότι παρουσιάζεται διαφορά υπέρ των γυναικών σε αυτά τα ποσοστά όσον αφορά στις νόσους τους αίματος και του λεμφικού συστήματος, την αρτηριακή υπέρταση, την οστεοπόρωση, την κατάθλιψη, τις λιπιδιακές διαταραχές και τον διαβήτη. Στους γηραιότερους παρατηρείται ένα παρόμοιο μοτίβο για τις περισσότερες νόσους, καθώς αυτές είναι συχνότερες στις γυναίκες. Οι άνδρες πάσχουν συχνότερα από αναπνευστικά νοσήματα και αυτό οφείλεται στη διαφορά του επιπολασμού της Χ.Α.Π., ενώ τα ποσοστά ανδρών και γυναικών >65 ετών για τη στεφανιαία νόσο είναι ίσα. Οι ειδικότητες που είναι στελεχωμένα τα Κ.Υ. είναι αυτές της Γενικής Ιατρικής και της Παθολογίας, η πλέον αποδεκτή παγκοσμίως ειδικότητα του οικογενειακού ιατρού είναι αυτή της γενικής ιατρικής όμως στην χώρα μας ο αριθμός των γενικών ιατρών δεν μπορεί να καλύψει όλες τις ανάγκες, με αποτέλεσμα να συστήνεται και αυτή της παθολογίας, από την άποψη επιλογής και στελέχωσης με αυτές τις ιατρικές ειδικότητες κρίνεται ικανοποιητική και προς την σωστή κατεύθυνση. Από την έρευνά μας διαπιστώσαμε ότι υφίσταται ο θεσμός των ειδικοτήτων επισκεπτών ιατρών με κοινές ειδικότητες σε όλα τα Κ.Υ. και μάλιστα καλύπτει μεγάλο φάσμα νοσηρότητας και χρόνιων νοσημάτων, όπως παθολογίας, ορθοπεδικής, καρδιολογίας, ψυχιατρικής, γυναικολογίας, χειρουργικής και ακτινολογίας. Εκείνο όμως που πλέον δεν υφίσταται σήμερα είναι οι επισκέψεις αυτών στα Κ.Υ. Ουσιαστικά τα 8 από τα 10 χρόνια νοσήματα μπορούν να καλύπτονται από τις ειδικότητες των επισκεπτών ιατρών, που ήδη κατέχουν τις θέσεις αυτές, και οι οποίες πολύ σωστά επελέγησαν, χρειάζεται δε να προστεθούν αυτές του πνευμονολόγου και του ενδοκρινολόγου που συμπληρώνουν την λίστα των δέκα συχνότερων χρόνιων νοσημάτων στην Π.Φ.Υ., όπως επιβεβαιώνεται και από την δική μας έρευνα (από την οποία απορρέει μεγάλος αριθμός αναπνευστικών και ενδοκρινικών νοσημάτων), με βασική προϋπόθεση τις προγραμματισμένες τακτικές επισκέψεις αυτών ιατρικών ειδικοτήτων, με κατευθυντήριες οδηγίες από αυτούς στους οικογενειακούς γιατρούς αλλά και την καθιέρωση του θεσμού του οικογενειακού γιατρού. Στην Ελλάδα υφίσταται η ανάγκη της καταγραφής των ασθενών στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, ώστε να αναγνωριστεί το μοτίβο των νόσων και να υιοθετηθούν νέες στρατηγικές πρόληψης στη πρωτοβάθμια φροντίδα.