Υπέρταση λευκής μπλούζας και συγκαλυμμένη υπέρταση σε παιδιά και εφήβους
Authors: Γιόβας Περικλής 
Published: July 2014

Εισαγωγή, Σκοπός: Μελέτες έχουν δείξει ότι η υπέρταση «λευκής μπλούζας» και η «συγκαλυμμένη» υπέρτασης σε παιδιά και εφήβους δεν είναι σπάνιες και συχνά συνδέονται με ασυμπτωματικές βλάβες σε «όργανα-στόχους». Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της υπέρτασης λευκής μπλούζας και της συγκαλυμμένης υπέρτασης στα παιδιά και τους εφήβους, μέσω της αξιολόγησης της επαναληψιμότητας της διάγνωσης με βάση μετρήσεις ΑΠ στο σπίτι, της σύγκρισης της διάγνωσης με εκείνη που γίνεται βάσει της 24ωρης καταγραφής και της συσχέτισης με δείκτες βλάβης οργάνων-στόχων, παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και πρώιμους δείκτες ενεργοποίησης του ενδοθηλίου, χρόνιας φλεγμονής και αθηρωμάτωσης. Ασθενείς και μέθοδοι: 48 μαθητές στο Αρσάκειο Σχολείο (27 αγόρια, μέση ηλικία 11.3±3.1 έτη) με αυξημένη ΑΠ στο ιατρείο ή / και στο σπίτι σε προηγούμενη μελέτη επί 778 υγιών μαθητών, επανελέγχθηκαν 17±4.9 μήνες μετά. Ο επανέλεγχος περιελάμβανε μετρήσεις ΑΠ στο ιατρείο και το σπίτι, 24ωρη καταγραφή ΑΠ, εξετάσεις αίματος, μέτρηση της ταχύτητας σφυγμικού κύματος και διενέργεια υπερηχοκαρδιογραφήματος. Επιπλέον, για τη διερεύνηση της συσχέτισης με ασυμπτωματικές βλάβες οργάνων-στόχων, προστέθηκαν 33 (σύνολο 81) παιδιά και έφηβοι που παραπέμφθηκαν στο Κέντρο Υπέρτασης του Νοσ.Σωτηρία για έλεγχο. Αποτελέσματα: Κατά τις δύο αξιολογήσεις, η συμφωνία στις διαγνώσεις της εμμένουσας υπέρτασης, υπέρτασης λευκής μπλούζας και συγκαλυμμένης υπέρτασης υπολογίστηκε στο 83%, 79% και 65% αντίστοιχα. Η σταθερή απόκλιση της μέσης ΑΠ στο σπίτι ήταν χαμηλότερη από το ιατρείο τόσο στην αρχική (SD 9.1 / 7.1 mmHg για τη ΣΑΠ / ΔΑΠ, ιατρείου 13.1 / 8.0 mmHg) όσο και κατά την επαναληπτική αξιολόγηση (9.2 / 6.0 και 14.9 / 11.5 αντίστοιχα). Η σταθερή απόκλιση των διαφορών ήταν χαμηλότερη για το σπίτι (8.3/6.5 mmHg) σε σχέση με το ιατρείο (13.9/10.7). Ο συντελεστής μεταβλητότητας των επαναληπτικών μετρήσεων ήταν και πάλι χαμηλότερος για τις μετρήσεις στο σπίτι σε σχέση με τις μετρήσεις στο ιατρείο, κάτι που ίσχυε τόσο για τη ΣΑΠ, όσο και για τη ΔΑΠ. Ο συντελεστής αρμονικής συσχέτισης rXCb, όπως και το test-retest ήταν σταθερά υψηλότερα για τις μετρήσεις ΑΠ στο σπίτι σε σχέση με το ιατρείο (για τη ΣΑΠ και τη ΔΑΠ). Η συσχέτιση με τη μέση τιμή των ημερήσιων μετρήσεων της 24ωρης καταγραφής με τις μετρήσεις ΑΠ στο σπίτι ήταν ισχυρότερη συγκρινόμενη με τη συσχέτιση 24ωρης καταγραφής – ιατρείου (για ΣΑΠ και ΔΑΠ). Στην ομάδα των 81 εξεταζομένων για τη διερεύνηση της συσχέτισης με όργανα στόχους, η μέση τιμή της ΑΠ στο ιατρείο ήταν 122.1±15.1 / 71±12.9 mmHg (ΣΑΠ/ΔΑΠ), στο σπίτι 121.3±11.5 / 69.4±6.6 mmHg και στην 24ωρη καταγραφή ΑΠ 118.9±12/66.6±6.1 mmHg. Η ΜΑΚ συσχετίστηκε με τη ΣΑΠ (r= 0.55/ 0.54/ 0.45 για 24ωρη/ ημερήσια / νυκτερινή ABP, 0.53 για HBP και 0.41 για CBP, όλα με p<0.01). Δε διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις για τη ΔΑΠ. Η PWV συσχετίστηκε σημαντικά με τη ΣΑΠ (r=0.52/ 0.50/ 0.48 για την 24ωρη/ ημερήσια / νυκτερινή ABP, 0.50 για HBP και 0.47 για CBP, όλα με p<0.01). Μόνο η ΣΑΠ σε ABP και HBP συσχετίστηκε σημαντικά με το PWV (r=0.30 και 0.28 αντίστοιχα, p<0.05). Σε βηματική πολυπαραγοντική ανάδρομη ανάλυση (με την ηλικία, φύλο, ΔΜΣ, ΣΑΠ και ΔΑΠ σε ΗΒΡ, ΑΒΡ και τη διαφορική πίεση, καρδιακή συχνότητα σε ΑΒΡ, HBP και CBP, ως ανεξάρτητες μεταβλητές), η PWV μπορούσε να προβλεφθεί καλύτερα από τη ΣΑΠ στην HBP (R2=0.22, beta±SE =0.06±0.01), ενώ η ΜΑΚ (R2=0.67) από την 24ωρη διαφορική πίεση (beta=1.21±0.41), την ηλικία (beta=2.93±1.32), την 24-ωρη ΚΣ (beta=-1.27±0.41) και το ΔΜΣ (beta=1.78±0.70). Χρησιμοποιώντας ως κριτήριο διάγνωσης τις μετρήσεις ΑΠ σε ιατρείο και σπίτι, παρατηρήθηκε πως η ομάδα με εμμένουσα υπέρταση είχε μεγαλύτερη ηλικία, ΔΜΣ και υψηλότερη PWV, η ομάδα με φυσιολογική ΑΠ υψηλότερη HDL και εκείνη με συγκαλυμμένη υπέρταση αυξημένα επίπεδα γλυκόζης ορού, hsCRP, μεγαλύτερη ΜΑΚ και ΔΜΑΚ.Χρησιμοποιώντας ως κριτήριο διάγνωσης τις μετρήσεις ΑΠ σε ιατρείο και 24ωρη καταγραφή, τα παραπάνω ευρήματα επιβεβαιώθηκαν, εκτός της ΜΑΚ που βρέθηκε υψηλότερη στην ομάδα της εμμένουσας υπέρτασης, ενώ το επίπεδο λεπτίνης ήταν υψηλότερο στην ομάδα με υπέρταση λευκής μπλούζας. Στους λοιπούς βιοχημικούς δείκτες, μόρια προσκόλλησης και πρώιμους δείκτες αθηρωμάτωσης δε διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων διάγνωσης.Συμπεράσματα: Η μακροχρόνια επαναληψιμότητα της ΑΠ στο σπίτι με τη χρήση πιστοποιημένου ηλεκτρονικού πιεσομέτρου υπερέχει από την μέτρηση ΑΠ στο ιατρείο. Η συμφωνία στη διάγνωση υπερέχει στα παιδιά με εμμένουσα υπέρταση. Η επαναληψιμότητα για τη διάγνωση της υπέρτασης «λευκής μπλούζας» και της συγκαλυμμένης υπέρτασης όπως καθορίζεται από τις μετρήσεις ΑΠ σε ιατρείο και σπίτι είναι περιορισμένη. Ως εκ τούτου, απαιτούνται επανειλημμένες μετρήσεις ΑΠ σε σπίτι και ιατρείο για την ασφαλή διάγνωση. Στα παιδιά και τους εφήβους η αυξημένη ΑΠ σε ιατρείο και εκτός ιατρείου συσχετίζεται με δείκτες ασυμπτωματικής βλάβης σε όργανα-στόχους, στην καρδιά (ΔΜΑΚ) και τις αρτηρίες (PWV). Η τιμή της ΑΠ στο σπίτι συσχετίζεται ισχυρά με τις βλάβες στα όργανα-στόχους, τουλάχιστον όσο η 24ωρη καταγραφή ΑΠ και ισχυρότερα από τις μετρήσεις στο ιατρείο.Απαιτείται περισσότερη ερευνητική εργασία στο αντικείμενο για να επιβεβαιωθούν αυτά τα ευρήματα και να καθιερωθεί η αξία των μετρήσεων ΑΠ στο σπίτι για τη διάγνωση και την παρακολούθηση της υπέρτασης σε παιδιά και εφήβους.