Μελέτη της επίδρασης της κλοπιδογρέλης στην οστική επούλωση και στην ενσωμάτωση εμφυτευμάτων τιτανίου
Authors: Λιλλής Θεόδωρος 
Published: September 2021

Εισαγωγή: Η κλοπιδογρέλη αποτελεί ένα από τα συχνότερα συνταγογραφούμενα αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα για την πρόληψη των επιπλοκών της αθηροσκλήρωσης. Συνδεόμενη στον πουρινεργικό υποδοχέα Ρ2Υ12 των αιμοπεταλίων αποτρέπει τη συγκόλλησή τους και τη δημιουργία θρόμβων. Καθώς ολοένα αυξανόμενος αριθμός ασθενών λαμβάνει το φάρμακο για νοσήματα του καρδιαγγειακού, η σύγχρονη τάση που αποτυπώνεται σε διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες είναι να μην διακόπτεται προσωρινά η αγωγή πριν από χειρουργικές επεμβάσεις, με σκοπό την αποφυγή πιθανών θρομβοεμολικών επιπλοκών. Ωστόσο, ο υποδοχέας Ρ2Υ12 εκφράζεται τόσο στις οστεοβλάστες όσο και στις οστεοκλάστες, και προγενέστερες μελέτες έχουν δείξει ότι η κλοπιδογρέλη ενδέχεται να επηρεάζει τον οστικό μεταβολισμό άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά, δημιουργώντας προβληματισμούς για την ποιότητα της επούλωσης του οστού. Με βάση τα ανωτέρω, σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η μελέτη της επίδρασης της κλοπιδογρέλης στην οστική επούλωση και στην ενσωμάτωση των εμφυτευμάτων τιτανίου. Υλικό & Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν 48 κουνέλια Νέας Ζηλανδίας τα οποία χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες: ομάδα Α (n=8), ομάδα Β (n=8), ομάδα Γ (n=16) και ομάδα Δ (n=16). Στα κουνέλια των ομάδων Α και Γ χορηγήθηκε κλοπιδογρέλη 3 mg/kg ημερησίως από του στόματος, ενώ τα κουνέλια των ομάδων Β και Δ δεν ελάμβαναν καμία αγωγή (μάρτυρες). Η αγωγή ξεκινούσε μια εβδομάδα πριν την διενέργεια των χειρουργικών επεμβάσεων και συνεχίστηκε για έξι εβδομάδες μετεγχειρητικά. Στα κουνέλια των ομάδων Α και Β δημιουργήθηκαν χειρουργικά δύο κυκλικά οστικά ελλείμματα διαμέτρου 11 mm στα βρεγματικά οστά εκατέρωθεν της μέση οβελιαίας ραφής. Στα κουνέλια των ομάδων Γ και Δ τοποθετήθηκε ένα εμφύτευμα τιτανίου διαμέτρου 3,25 mm και μήκους 8 mm εγκαρσίως στον έσω μηριαίο κόνδυλο του αριστερού οπίσθιου σκέλους. Έξι εβδομάδες μετεγχειρητικά πραγματοποιήθηκε ευθανασία των εργαστηριακών ζώων και συλλογή των οστικών δειγμάτων κρανίου ή μηριαίου αντίστοιχα. Στα δείγματα των ομάδων Α και Β αξιολογήθηκε το ποσοστό οστικής αναγέννησης και γεφύρωσης του ελλείμματος ακτινολογικά και ιστομορφομετρικά. Στα δείγματα των ομάδων Γ και Δ αξιολογήθηκε ιστομορφομετρικά το ποσοστό επαφής οστού-εμφυτεύματος, καθώς και η πυκνότητα του οστίτη ιστού σε εγγύτητα με το εμφύτευμα. ΑποτελέσματαQ Όλα τα εργαστηριακά ζώα ανέχθηκαν καλώς τις χειρουργικές επεμβάσεις και δεν εμφάνισαν καμία επιπλοκή κατά τη μετεγχειρητική περίοδο. Όσον αφορά την επούλωση των οστικών ελλειμμάτων κρανίου φάνηκε ότι ήταν σημαντικά βελτιωμένη στην ομάδα Α (κλοπιδογρέλη) σε σχέση με τον ομάδα Β (μάρτυρες), εμφανίζοντας σημαντικά μεγαλύτερο ακτινολογικό σκορ, μεγαλύτερο ποσοστό οστικής αναγέννησης (28,07 ± 7,7% έναντι 19,47 ± 4,9% αντίστοιχα, p=0,018) και μεγαλύτερο ποσοστό γεφύρωσης (72,17 ± 21,2% έναντι 41,17 ± 8,5 αντίστοιχα, p=0,004). Όσον αφορά στην οστεοενσωμάτωση των εμφυτευμάτων τιτανίου φάνηκε ότι τα εμφυτεύματα της ομάδας Γ (κλοπιδογρέλη) σε σχέση με αυτά της ομάδας Δ (μάρτυρες) εμφάνιζαν στατιστικώς μεγαλύτερο ποσοστό επαφής οστού-εμφυτεύματος (48,77 ± 11,2% έναντι 34,65 ± 9,1% αντίστοιχα, p=0,001) και μεγαλύτερη πυκνότητα οστίτη ιστού σε εγγύτητα με την επιφάνειά τους (40,52 ± 7,6% έναντι 28,74 ± 8,8% αντίστοιχα, p=0,001). Συμπεράσματα: Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας διατριβής η λήψη της κλοπιδογρέλης δεν φαίνεται να συνοδεύεται από ανεπιθύμητες ενέργειες στην οστική επούλωση και στην οστεοενσωμάτωση, και άρα ο μεγάλος όγκος των ασθενών αυτών μπορεί με ασφάλεια να συνεχίζει την αγωγή όταν υποβάλλεται σε τέτοιες επεμβάσεις χωρίς να υπονομεύονται οι επουλωτικές διαδικασίες. Τα αποτελέσματά έδειξαν επιπλέον ότι η κλοπιδογρέλη, όχι μόνο δεν επηρεάζει αρνητικά την οστική επούλωση και την οστεοενσωμάτωση, αλλά αντιθέτως τις προάγουν σημαντικά. Το εύρημα αυτό αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανακάλυψη, τόσο για την ορθοπαιδική όσο και για άλλες ειδικότητες όπως η νευροχειρουργική, η γναθοπροσωπική χειρουργική και η χειρουργική του στόματος, δεδομένης της αυξανόμενης ερευνητικής προσπάθειας των τελευταίων ετών για ανεύρεση νέων σκευασμάτων και μεθόδων που προάγουν και επιταχύνουν την οστική επούλωση. Περαιτέρω μελλοντική έρευνα στο ρόλο των πουρινεργικών υποδοχέων στο οστό ενδέχεται να επιφέρει καινοτόμες εφαρμογές στη βελτίωση των μεθόδων αντιμετώπισης των οστικών ελλειμμάτων.