Ανάπτυξη ψυχοπαιδαγωγικών δράσεων για την ενίσχυση ατομικών και κοινωνικών δεξιοτήτων μέσα από ένα πρόγραμμα παρέμβασης, με στόχο την ένταξη μαθητών με ιδιαίτερες δυσκολίες στην κανονική σχολική τάξη
Authors: Αλεξανδρή Αγλαΐα 
Published: September 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή εντάσσεται στο χώρο της ενταξιακής παιδαγωγικής. Οι κύριοι στόχοι της είναι δύο: α) η εισαγωγή της εκπαιδευτικής παρέμβασης ενταξιακής φιλοσοφίας του Προγράμματος «Δώρα και Άκης» σε δημόσια Δημοτικά Σχολεία στην Ελλάδα και β) η αποτίμηση των πιθανών επιδράσεων του στις ψυχοκοινωνικές δεξιότητες και δεξιότητες επίλυσης διαπροσωπικών προβλημάτων των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις εφαρμογής κατά τα σχολικά έτη 2010-2015 σε σχολικές τάξεις δημόσιων Δημοτικών Σχολείων που είχαν τμήματα ένταξης σε Αττική και Λάρισα. Συμμετέχοντες της έρευνας ήταν 326 παιδιά ηλικίας 7-11 ετών και 33 παιδιά με Ε.Ε.Α. που φοιτούσαν παράλληλα σε τμήματα ένταξης, της ίδιας ηλικίας. Η έρευνα χωρίστηκε σε τρεις φάσεις εφαρμογής. Η Α΄ φάση ήταν η πιλοτική εφαρμογή. Στη Β΄ φάση εκπαιδεύτηκαν οι δάσκαλοι των τμημάτων ένταξης ενώ στη Γ΄ φάση οι δάσκαλοι των τμημάτων ένταξης μαζί με τους δασκάλους των τάξεων από έξι δίωρα η κάθε ομάδα. Σε όλους τους συμμετέχοντες μαθητές, αξιολογήθηκαν οι κοινωνικές δεξιότητες µε την Κλίμακα Κοινωνικών Δεξιοτήτων των Παιδιών, η κοινωνική τους επάρκεια, µε τις Κλίμακες Κοινωνικής Επάρκειας των Παιδιών και των Δασκάλων, καθώς και το κλίμα της σχολικής τάξης από το Ερωτηματολόγιο Αυτοαναφοράς ΤΕΤ. Στους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (Ε.Ε.Α.) χορηγήθηκε το Ερωτηματολόγιο Αυτοαντίληψης ΠΑΤΕΜ και οι δάσκαλοι συμπλήρωσαν το ΣΑΕΒΑ, σύστημα αξιολόγησης Achenbach. Το Πρόγραμμα εφαρμόστηκε από τις δασκάλες των τμημάτων ένταξης, σε συνεργασία με τις δασκάλες των τάξεων μετά από σχετική εκπαίδευση τους από την υποψήφια διδάκτορα και περιλάμβανε τέσσερις ομαδικές δίωρες συναντήσεις οι οποίες πραγματοποιούνταν κάθε εβδομάδα για ένα δίωρο στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης. Στόχευση της έρευνας ήταν η καλλιέργεια κοινωνικών και συνεργατικών δεξιοτήτων, η κοινωνική επάρκεια, η αυτοαντίληψη στα παιδιά με Ε.Ε.Α., ώστε να αναπτύξουν την ικανότητά τους για επικοινωνία και διαχείριση καταστάσεων σύγκρουσης για να βελτιωθεί το κλίμα σχολικής τάξης. Εφαρμόζοντας πειραματικό ερευνητικό σχέδιο πριν και μετά την εφαρμογή του προγράμματος μετρήσεων, αξιολογήθηκαν οι κοινωνικές δεξιότητες, η κοινωνική επάρκεια, η αυτοαντίληψη και το κλίμα της σχολικής τάξης από τις εκπαιδευτικούς. Οι ψυχομετρικές ιδιότητες των παραπάνω μεθοδολογικών εργαλείων κατά τη χρήση τους σε ελληνικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα βρέθηκαν να είναι ικανοποιητικές. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας έδειξαν ότι οι μαθητές χωρίς Ε.Ε.Α. που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, βελτίωσαν τις κοινωνικές δεξιότητες και την κοινωνική τους επάρκεια. Τα παιδιά με Ε.Ε.Α. που παρακολουθούσαν παράλληλα και το τμήμα ένταξης, ως αποτέλεσμα της παρέμβασης, βελτίωσαν την κοινωνική τους επάρκεια και στον τομέα της αυτοαντίληψης, τις σχέσεις τους με τη μητέρα, τις σχέσεις τους με τους συνομηλίκους και την σωματική ικανότητα. Από τους επιμέρους τομείς του κλίματος σχολικής τάξης, στον τομέα «Δυσκολία» παρουσίασε βελτίωση το σύνολο των μαθητών του δείγματος.