Βλαχόφωνα και ελληνόφωνα τραγούδια της περιοχής βορείου Πίνδου
Authors: Κατσανεβάκη Αθηνά 
Published: November 2023

Mία διεπιστημονική προσέγγιση του μουσικού πολιτισμού της Δυτικής Ελλάδας αρχίζοντας από την κεντρική της ζώνη, την οροσειρά της Πίνδου και συνεχίζοντας στις δύο πλαγιές της: την Ήπειρο και την Δυτική Μακεδονία. Συνδυάζει διαφορετικά πεδία έρευνας: Ιστορία και Μουσική Αρχαιολογία με Εθνομουσικολογία, αλλά ακόμη συνδυάζει γνώση και αναζητά επιστημονική συμβουλή από πολλά άλλα διαφορετικά πεδία έρευνας όπως την γλωσσολογία, την λαογραφική έρευνα, την Βυζαντινή μουσικολογίακαι την κοινωνική ανθρωπολογία με τρόπο τέτοιο ώστε να παρουσιάσει μία σφαιρική εικόνα αυτού του πολιτισμού και να δοκιμάσει την ορθότητα των συμπερασμάτων που αποκτήθηκαν μέσα σε αυτά τα δύο κύρια πεδία έρευνας: την Εθνομουσικολογία και την Ιστορική έρευνα. Ξεδιπλώνοντας ένα εκτεταμένο μουσικό σύστημα με την μουσική του διαλεκτολογία σε μία εκτεταμένη περιοχή των Νοτιο-Δυτικών Βαλκανίων η έρευνα αυτή κατέληξε στο να αποκαλύψει άγνωστες μουσικές φόρμες και νομοτέλειες που παρουσίασαν ένα ενδιαφέρον ιδιαίτερο ως ερμηνευτικά εργαλεία σε σχέση με το μουσικό παρελθόν της περιοχής αυτής. Ταμουσικά πολιτισμικά επίπεδα που εντοπίστηκαν στις διαφορετικές αλλά βαθιά συσχετιζόμενες εθνοτικές ομάδες μαζί με το φαινόμενο της διγλωσσίας φέρνουν στην επιφάνεια ερωτηματικά σχετικά με τις «κανονικές» και γενικά αποδεκτές απόψεις σχετικά με την διγλωσσία, την εθνοτική (ethnic) ή εθνική με την έννοια του ευρωπαϊκού national, ή με άλλους τρόπους προσδιοριζόμενη ταυτότητα, το ζήτημα της οριακότητας (marginality), το ζήτημα του μειονοτισμού (minoritism) και της εθνικής ομοιογένειας - ομογενοποίησης, την διαεθνική έρευνα όπως επίσης την διασυνοριακή ανάλυση. Ακόμη αναδύει ερωτήματα και παρουσιάζει ως πλέον απαραίτητη την εκτεταμένη Ιστορική έρευνα μαζί με την εκτεταμένη συστηματική επιτόπια έρευνα για την επανεξέταση των αποτελεσμάτων και των μεθόδων της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας ιδιαίτερα σε σχέση με την κριτική της απέναντι στην Ιστορική μέθοδο των Φολκορικών σπουδών του Ελληνικού χώρου. Ταυτόχρονα το ξεδίπλωμα των άγνωστων μουσικών νομοτελειών που αποκαλύφθηκαν στο πεδίο της επιτόπιας έρευνας επέτρεψε νέες ερμηνείες του μουσικού παρελθόντος της Αρχαίας Ελλάδας και της Βαλκανικής αρχαιότητας, αποκαλύπτοντας ότι το μακρυνό παρελθόν δεν είναι ένας ξεχωριστός χώρος απομονωμένος στις Ιστορικές πηγές αλλά ένας τρόπος να ανακυκλώνει και να επανεφευρίσκει κανείς την ζωή και τον πολιτισμό στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον των ανθρώπινων κοινωνιών. Ανάμεσα στις πρωτότυπες επιστημονικές συνεισφορές της διατριβής είναι ο εντοπισμός για πρώτη φορά του ημιτονικού πεντατονισμού στον Ελληνικό χώρο και οι σχετικές ερμηνείες της συμβολής του στην δημιουργία του φορμαλισμένου πλέον θεωρητικά εναρμονίου γένους στην Αρχαιότητα. Η ερμηνεία του σπονδείου και του σπονδειάζοντος τρόπου και η παρουσίαση της αιτιακής σχέσης της μουσικής της Πίνδου με τις πρώτες μουσικές φόρμες του Αρχαίου Ελληνικού χώρου. Νέες μορφές της ετεροφωνίας και της σχέσης τους και της δημιουργίας της μέσα από την γλώσσα και τις αισθητικές και μουσικές της νομοτέλειες όπως επίσης μορφές των μετρικών συστημάτων και απαρχές του πεντατονισμού με ενδιάμεσα εξελικτικά στάδια όπως διαμορφώνονται στην συγκεκριμένη περιοχή από τις συσχετιζόμενες μουσικές διαλέκτους. Η ερμηνεία ενός άγνωστου μουσικού συστήματος του Ελληνικού χώρου που (παρα τις προηγούμενες συνεισφορές και προσπάθειες ερμηνείας του), η Ιστορικότητα και λειτουργία περιγραφόταν μέχρι πρόσφατα με τον γενικό χαρακτηρισμό μίας "αρχαίας πεντατονικής μουσικής". Η σημασία της διγλωσσίας ως μία ακόμη τεκμηρίωση για την Ιστορική πορεία του μουσικού συστήματος της περιοχής και μέσα από τους Ρωμαϊκούς χρόνους.