bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Factors associated with knowledge and awareness of Hepatitis B in individuals of Chinese descent: Results from a mass point of care testing and outreach campaign in Toronto, Canada
Authors: Mendlowitz Andrew B , Mandel Erin , Capraru Camelia I , Hansen Bettina E , Wong David , Feld Jordan J , Janssen Harry LA , Biondi Mia J , Arif Ambreen , Yim Colina
Published: February 2024

Background:

Migrants from hepatitis B virus (HBV) endemic regions are at high risk of having chronic infection. Despite this, HBV knowledge and awareness programming, and low-barrier screening methods such as point of care (POC) testing, among this group have yet to become routine.

Methods:

We conducted a mass HBV POC screening and knowledge and awareness campaign for individuals of Chinese descent in Toronto, Canada. POC screening was administered, then participants completed a knowledge questionnaire. Logistic regression identified associations between demographic factors and participants’ level of HBV knowledge.

Results:

From 2015 to 2018, 33 outreach events resulted in 891 individuals completing testing and the knowledge questionnaire. Individuals averaged 64.4 years old. Most, 62% ( N = 552), were female, and 73.6% ( N = 656) have been in Canada for <30 years. The average questionnaire score was 70.7% correct, with 65.2% ( N = 581) demonstrating a high level of HBV knowledge. Post-secondary education (OR: 2.19, 95% CI: 1.41, 3.39), income of $50,000 to <$75,000 (OR: 2.74, 95% CI: 1.39, 5.43), and having familial history of HBV (OR: 1.72, 95% CI: 1.06, 2.78) were associated with high knowledge. The observed prevalence of HBV was 1.5%, with 13 individuals testing positive on the POC test and confirmatory laboratory testing.

Conclusions:

Improving knowledge and awareness of HBV is critical to empowering people, especially migrants who experience barriers to care, to pursue vaccination, testing, and treatment. Combining knowledge outreach and POC test campaigns, enabled discussion and screening for HBV with large numbers of people, and can be tailored for optimal effectiveness for specific groups.
Effects of silymarin use on liver enzymes and metabolic factors in metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease: a systematic review and meta-analysis
Authors: Malik Adnan , Malik Muhammad , Qureshi Shahbaz
Published: February 2024

Background:

Fatty liver disease comprises a wide range of related liver disorders affecting mainly people who drink no or minimal amounts of alcohol. Silymarin is a member of the Carduus marianum family that has been used for centuries to treat different diseases. There is little evidence supporting its efficacy in humans.

Objectives:

To evaluate the effects of Silymarin in patients with non alcoholic fatty liver disease (NAFLD) or recently renamed metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD).

Methods:

We searched PubMed, SCOPUS, Web of Science, and Cochrane Library for relevant clinical trials assessing the use of silymarin in patients with NAFLD. A risk of bias assessment was performed using Cochrane's risk of bias tool. We included the following outcomes: alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), γ-glutamyl transferase (GGT), total cholesterol (TC), triglyceride (TG), high-density lipoprotein (HDL) (mg/dL), degree of fibrosis resolution, low-density lipoprotein (LDL), and HOMA-IR. We analyzed continuous data using mean difference (MD) and relative 95% confidence interval (CI).

Results:

We included nine clinical trials. We found that silymarin significantly reduced the levels of ALT (MD= -17.12 [-28.81, -4.43]), (P < 0.004), AST (MD= -12.56 [-19.02, -6.10]), (P < 0.0001) and TG (MD = −22.60 [−23.83, −21.38]) ( p < 0.00001). It also improved HDL (MD= 2.13 [1.60, 2.66]), (P < 0.01)). There was no significant difference regarding GGT (P=o.07), TC (P= 0.52), LDL (P= 0.06), HOMA-IR (P= 0.06) and BMI (p=0.1).One study reported significant improvement in the degree of fibrosis (P = 0.023).

Conclusion:

Silymarin treatment significantly reduces biochemical and transaminase levels in patients with MASLD.
Comparison of Low Doses of Lidocaine in Terms of Efficacy, Reliability, and Satisfaction in Ambulatory Hand Surgery Using Intravenous Regional Anaesthesia with Forearm Tourniquet: A Prospective, Randomized Controlled Trial
Authors:   Department of Anesthesiology and Reanimation, TR University of Health Sciences, Gazi Yaşargil Education Research Hospital, Diyarbakır, Turkey, Erdal Erbatur Meral , Ozdemir Ali , Tiryaki Canan , Erbatur Serkan , Kaya Sedat , Uzundere Osman
Published: February 2024

Objective: This study aimed to assess efficacy, complications, and surgeon and patient satisfaction related to forearm intravenous regional anaesthesia using low doses of lidocaine in ambulatory hand surgery. Methods: This prospective, randomized and double-blind study included patients who received 25 ml (125 mg; Group 1; n = 35) and 15 ml (75 mg; Group 2; n = 35) of 0.5% lidocaine. Data recorded included sociodemographic variables, intraoperative hemodynamic findings, time to onset of sensory and motor block, intensity of motor block, duration of tourniquet tolerance, need for additional local anaesthetic and sedation, development of intraoperative complications, perioperative visual analog scale values, and patient and surgeon satisfaction. Results: Group 2 showed significantly longer time to onset of motor and sensory block than Group 1 (p = 0.033 and 0.015, respectively). Group 2 showed a significantly weaker intensity of motor block than Group 1 (p < 0.001). Only one patient in Group 2 required additional local anaesthetic. No patient developed major complications. Conclusion: Forearm intravenous regional anaesthesia using a low dose of 0.5% lidocaine (75 mg; 15 ml) can provide adequate and safe surgical anaesthesia in ambulatory surgery of the hand. Furthermore, weaker motor blockade may assist the surgical team, especially in tendon surgeries. Therefore, the use of a lidocaine dose almost equivalent to the quantity used in IV induction of anaesthesia can achieve safe and effective anaesthesia in hand surgery. Level of Evidence: Level I, therapeutic study.
Научно-методическое сопровождение деятельности начинающего преподавателя вуза как фактор профессионального саморазвития в условиях образования для сложного общества
Authors: Мурзалинова А.Ж.
Published: February 2024

В статье обоснована востребованность поддержки начинающих преподавателей университета. Инструментом поддержки предложено научно-методическое сопровождение профессионального развития названной целевой категории как процесс ее взаимодействия в естественных условиях педагогической деятельности с помощью специально организованной системы взаимосвязанных активностей в направлении саморазвития. Новизна статьи заключается в представлении материалов и результатов исследования в Северо-Казахстанском университете им. М. Козыбаева по контенту и организационно-методическим формам научно-методического сопровождения. Основное содержание статьи связано, во-первых, с описанием профессионального саморазвития начинающих педагогов в соответствии со сдвигом образовательной парадигмы (от обучения и преподавания к личности обучающегося и ее всестороннему развитию для завтрашнего дня) и актуализацией futures thinking, futures studies, изучения будущего. Во-вторых, с материалами мониторинга уровня профессионального развития начинающих преподавателей, позволившими уточнить контент научно-методического сопровождения. В-третьих, с полученными результатами исследования, устанавливающими влияние содержания и форм научно-методического сопровождения на протекание и качество процессов профессионального развития. В статье представлены выводы по результатам исследования. Профессиональное саморазвитие имеет результатом профессионально-педагогическую идентификацию, предполагает интегральную и динамичную характеристику личности, отражающую готовность, а также теоретическую и практическую подготовленность к профессиональной деятельности, включая необходимые для этого личностные качества. Комплексный характер контента научно-методического сопровождения обусловлен рядом подходов: проблемного, гармонизирующего, ценностного, интегративного, конструктивистского, прикладного, консультационно-наставнического, деятельностного. Организация сопровождения позволяет положительно влиять на фокус: от преподавания с преобладанием знаниевого компонента на познавательно-исследовательские потребности и социально-образовательные ожидания студентов, на атрибуты выпускника вуза.
Acute management of ruptured cavernous malformation of the optic nerve: illustrative case
Authors: Kawalec Philip , Del Bigio Marc R , Kaufmann Anthony M
Published: February 2024

BACKGROUND

A cavernous malformation of the optic nerve (CMON) is a rare condition that often presents with an abrupt decline in vision. Acute management of ruptured optic nerve cavernous malformations is generally surgical, although the timing of surgery is controversial.

OBSERVATIONS

A 47-year-old female experienced the sudden loss of vision in her left eye. Examination showed that this eye was nearly blind, and her right eye had a temporal field defect. Neuroimaging showed hemorrhage in her left optic nerve and optic chiasm. She was taken to the operating room on an emergent basis where the optic canal was decompressed, the hemorrhage was evacuated, and a vascular malformation with features of a cavernoma was removed from the optic nerve. Over the next 2 days, the vision in her right eye significantly recovered.

LESSONS

CMONs remain rare, and it is unlikely that enough cases can be gathered to form a larger trial to compare the role and timing of surgery. On the basis of our experience with this case, the authors recommend that acute CMON-related hematomas should be treated as a surgical emergency and managed with acute optic nerve decompression, hematoma evacuation, and cavernoma resection to improve chances of vision recovery and prevent further vision loss.
EFEKTIVITAS PENGGUNAAN DIGITAL SCRAPBOOK TERHADAP HASIL BELAJAR SISWA KELAS X PADA MATA PELAJARAN GEOGRAFI
Authors: Wandria Wandria , Murjainah Murjainah , Misdalina Misdalina
Published: February 2024

Tujuan Penelitian ini adalah untuk mengetahui efektivitas penggunaan digital scrapbook terhadap hasil belajar siswa kelas X pada mata pelajaran Geografi di SMA Negeri 1 Muara Kuang. Metode yang digunakan metode eksperimen dan teknik pengumpulan data menggunakan tes. Populasi dalam penelitian ini adalah seluruh siswa kelas X di SMA Negeri 1 Muara Kuang yang berjumlah 120 siswa yang terdiri dari empat kelas, penelitian mengambil sampel dengan menggunakan Random Sampling dengan mengambil 2 kelas dari 4 kelas yang ada secara acak, maka yang menjadi sampel dalam penelitian ini adalah kelas X.1 (kelas eksperimen) yang jumlah 30 orang siswa dan X.3 (kelas control) jumlah 30 orang siswa. Berdasarkan hasil analisis data yang dengan menggunakan uji regresi linier sederhana bahwa terdapat efektivitas penggunaan digital scrapbook terhadap hasil belajar siswa kelas X pada mata pelajaran Geografi di SMA Negeri 1 Muara Kuang. Dari pengujian hipotesis diperoleh nilai thitung = 3,448 sedangkan t tabel = 1,671, hal ini menunjukan bahwa nilai t tabel = 3,448 > 1,671, hipotesis H a diterima dan H o ditolak 5%.
PERSEPSI PESERTA DIDIK TERHADAP PEMBELAJARAN GEOGRAFI SECARA LURING DAN DARING PADA SMA NEGERI DI KOTA BONTANG
Authors: Lathifah Eka Auliya , Iya' Setyasih Iya' Setyasih , Saputra Yulian Widya
Published: February 2024

Learning geography carried out using offline and online methods will lead to different perceptions. Perception arises because students experience and directly observe geography learning which is carried out offline and online. This study aims to (1) determine students' perceptions of online geography learning at State Senior High Schools in Bontang City, and (2) determine students' perceptions of online geography learning at State Senior High Schools in Bontang City. This research is a type of descriptive research with a quantitative approach. The population in this study were students of class XII Social Sciences SMA Negeri Bontang with a population of 265 students using the Cluster Random Sampling sampling technique with a sample of 79 students. Data collection techniques in this study were interviews and questionnaires. The results showed that some of the students' perceptions of offline geography learning at State Senior High Schools in Bontang City stated strongly agree with the number of 47 students (59%), and students' perceptions of online geography learning at State Senior High Schools in Bontang City stated that they agreed with total 46 students (58%). Based on these results, there is a tendency that students prefer if learning is done offline, because students understand the material better and can interact directly with the teacher and their friends.
Historical and contemporary problems of african americans in the field of school education in the USA
Authors: Vorobyev Dmitry N.
Published: February 2024

This article is devoted to the historical and contemporary problems of the African-American community in the field of school education in the USA. The paper analyzes the creation of a public school system for the black population in the Southern states during the Reconstruction era of 1865-1877. Exploring the subsequent emergence and perpetuation of racial segregation in education system of the Southern states, this article focuses on how these changes affected the educational abilities of the African-American community. The paper examines in detail the specific measures taken by the authorities to desegregate public schools in the period 1950-1970s, including changing the boundaries of school districts and the organization of school bus transport, as well as the specifics of the problems of their implementation both in the South and in other parts of the country. The author of the study analyzes in detail how the current problems of public schools associated with unequal financial and educational opportunities affect the African-American community. Special attention is paid in the article to the attempts of the American authorities to find effective measures to solve the pressing problems of school education.
Ukraine as a carrier of the new humanism: the way to victory over neo-totalitarism?
Authors: Lyubiviy Yaroslav
Published: February 2024

The review is devoted to an analysis of Nazip Khamitov’s new book “War in Ukraine and the New Humanism: David versus Goliath. Metaanthropology of history of the 21st century”, which was published in Bulgaria.
PARAMETRIC OPTIMIZATION OF HYDRODYNAMIC AND THERMAL PARAMETERS OF HEAT EXCHANGE EQUIPMENT BASED ON SIMILARITY THEORY AND DIMENSIONAL ANALYSIS
Authors: MARCHENKO M , KHARZHEVSKYI V ,   Khmelnytskyi National University
Published: February 2024

The technique of optimization of hydrodynamic and thermophysical parameters of countercurrent heat exchanger is given in the article. The presented technique is based on the usage of computational fluid dynamics (CFD) application SolidWorks Flow Simulation with subsequent approximation of the obtained data by the criterion equation based on similarity theory and dimensional analysis. It is known that the course of processes occurring in the heat exchange equipment is influenced by a large number of parameters, in particular geometric sizes, thermophysical properties of heat carriers etc. Therefore, the optimization problem is multifactorial and in order to simplify the mathematical model, it was decided to use the methods of similarity and dimension theory. As an optimization criterion was chosen the efficiency of the heat exchanger that is an integrated characteristic of the optimal operation of heat exchangers. The proposed methods of parametric optimization of geometric and mode parameters of the shell-and-tube heat exchanger, although the proposed technique can be extended to other types of heat exchange equipment. The database containing information about all the parameters of the studied models allows for multifactor analysis in MathCAD 15 application in order to establish the unknown constants of the criterion equation. The obtained criterion equation allows to quickly find the appropriate modes of operation of the heat exchanger that satisfy the conditions of the objective function.
UTOMATING THE PROCESS OF APPLYING POLYMER COATING ON PARTS OF THE LIGHT INDUSTRY
Authors: HORIASHCHENKO SERHIY , SYNUYK OLEG , DRAPAK GEORHIY , HORIASHCHENKO KOSTYANTUN , ROMANETS TARAS ,   Khmelnytskyi National University
Published: February 2024

In today’s rapidly evolving manufacturing landscape, automation has become a driving force behind increased productivity, efficiency, and quality. One area where automation is making significant strides is the application of polymer coatings on parts of the light industry. By automating this process, manufacturers can achieve consistent and precise coating application, reduce labor costs, and improve overall production output. In this article, we explore the benefits and advancements of automating the polymer coating application process in the light industry. Automation in a small shop working with leather parts, several conditions and equipment considerations are essential was showed. Automation line with Automated Spray Systems significantly enhances efficiency and productivity in coating applications. These systems can operate continuously, 24/7, minimizing downtime and maximizing throughput. With faster application speeds and reduced cycle times, manufacturers can achieve higher production volumes within the same time frame. The automated process also eliminates the need for manual labor-intensive tasks, allowing workers to focus on more skilled and value-added activities. Overall, the integration of Robotic Arms and Automated Spray Systems leads to streamlined processes and improved manufacturing output. The automation of the process of applying polymer coatings on parts of the light industry offers numerous benefits ranging from increased precision and consistency to enhanced efficiency and productivity. By embracing automation, manufacturers can achieve superior coating quality, reduce labor costs, improve safety, and leverage Industry 4.0 technologies. As the manufacturing landscape continues to evolve, the adoption of automated systems in the light industry becomes increasingly crucial for staying competitive and meeting the demands of the modern market.
THE USAGE OF COMPUTER-AIDED ENGINEERING SYSTEM “SOLIDWORKS MOTION” TO SOLVE THE PROBLEMS OF KINEMATICS AND DYNAMICS OF TECHNICAL SYSTEMS
Authors: MARCHENKO Maksym , KHARZHEVSKYI Viacheslav , TKACHUK Vitalii , HORIASHCHENKO SERHIY ,   Khmelnytskyi National University
Published: February 2024

The paper is dedicated to the problems of engineering analysis of technical systems by means of computer modeling, in particular the calculation of kinematic and dynamic characteristics of mechanisms and machines using the Computer-Aided Engineering system – SOLIDWORKS Motion, that allows to conduct numerical experiments to check the working capacity of mechanisms and machines, determine their main kinematical and dynamical characteristics, including for the purpose of further optimization according to various criteria. The paper shows results of the performed calculations of various types of mechanisms using examples used in the academic process within the course “Theory of Mechanisms and Machines”, which can be also successfully used within the design process, and includes examples of kinematic and dynamic analysis of linkage mechanisms, cam mechanisms, gear trains. In particular, the paper includes the simulation of the work process of the robot-manipulator using SOLIDWORKS Motion. It is shown that the usage of modern Computer-Aided Engineering systems (like SOLIDWORKS Motion or similar) enables to simplify the design process, shorten the design time and give an ability to carry out multi-parametric optimization procedures using different criteria, such as displacement values, velocities, accelerations, the values of reaction forces, overall dimensions etc. Besides, the usage of CAE-technologies enables to transform the academic process and makes it much more interesting or the students, who can use such technologies in their professional work in the future and become more competitive in the job market.
KINEMATIC STUDY OF A FOURTH-CLASS MECHANISM WITH THREE TRANSLATIONAL AND OTHER ROTATIONAL KINEMATIC PAIRS
Authors:   yiv National University of Technology and Design, KOSHEL Sergey , KOSHEL Ganna ,   Open International University of Human Development “Ukraine”, ZALYUBOVSKYI Mark ,   Open International University of Human Development “Ukraine”, KOSHEL Oleksandr ,   Kyiv National University of Technology and Design
Published: February 2024

The structural groups of links, composed of six links and nine kinematic pairs, form the basis for synthesizing a significant number of complex planar mechanisms, such as mechanisms of the third, fourth, fifth, and sixth classes. The investigation of these mechanisms presents certain difficulties as each complex mechanism requires an individual approach to its analysis. It should be noted that for many complex mechanisms of higher classes, a specific sequence of actions needs to be developed. Therefore, new research on such mechanisms is necessary and relevant. A study was conducted on the kinematic parameters of a fourth-class mechanism with one driving link, three translational pairs, and other rotational kinematic pairs. This mechanism is formed by the initial mechanism and the structural group of fourth-class links, where two translational pairs are internal, and one is external. The structural group of fourth-class links forms a closed loop consisting of one translational and three rotational kinematic pairs. In general, the structural group, consisting of six links and nine kinematic pairs, belongs to the group of fourth-class links of the third order and serves as the basis for a complex planar mechanism of the corresponding class. Using the method of conditional structural changes to the actual driving link of the fourth-class mechanism, another conditionally possible sequence was developed, and a kinematic study of the fourth-class mechanism with three translational and other rotational kinematic pairs was carried out. Linear velocity vectors of the mechanism’s points were determined. For kinematic investigation, a graph-analytical method was applied, allowing the solution of vector kinematic equations for the fourth-class mechanism in the form of graphical constructions. These constructions were initially performed in an arbitrarily chosen scale and then refined, taking into account the kinematic parameters of the specific study. The obtained research results can be beneficial, particularly for researchers dealing with planar mechanisms of the fourth and higher classes, conducting similar investigations.
PENGARUH GREEN ACCOUNTING, FIRM SIZE, MEDIA EXSPOSURE TERHADAP PENGUNGKAPAN CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY
Authors: Saputri Novriska Viendi Dwi , Setyowati Lilis
Published: February 2024

Tujuan dari penelitian ini adalah untuk mengetahui dan menguji hubungan antara paparan media, ukuran perusahaan, akuntansi hijau dan pengungkapan CSR. Perusahaan-perusahaan di sektor energi yang terdaftar di Bursa Efek Indonesia antara tahun 2019 dan 2022 menjadi subjek studi kasus penelitian ini. Purposive sampling adalah pendekatan penelitian yang digunakan dalam penelitian ini. Teori pemangku kepentingan dan teori sinyal merupakan dua gagasan yang diterapkan dalam penelitian ini. Selama periode observasi empat tahun, 66 perusahaan dicakup dalam penelitian ini. Penelitian menunjukkan bahwa perhatian media berpengaruh terhadap pengungkapan tanggung jawab sosial perusahaan, namun akuntansi hijau tidak mempunyai pengaruh terhadapnya. Selain itu, ukuran bisnis juga tidak berpengaruh terhadap hal ini.
Erwachsenenbildung zwischen Erziehung und Mündigkeit: Empirische Hinweise und ethische Fragen
Authors: Dazer Jasmin , Schwendemann Nadja , Klopstein Juliane
Published: February 2024

Erziehung wird in diesem Beitrag als empirisches Phänomen im Kontext verpflichtender Bildungsmaßnahmen untersucht. Die Ergebnisse konturieren ein spannungsgeladenes Verhältnis zwischen implizitem, disziplinierendem Erziehungshandeln einerseits und Adressierung der Teilnehmenden als mündige Subjekte andererseits. Damit sich die Erwachsenenbildung angesichts dieses Spannungsfeldes professionell positionieren kann, ist eine ethische Reflexion nötig, in der Erziehung als eine ihr inhärente machtvolle Handlungspraxis anerkannt wird.
Mealtime Hydration's Impact on Digestion
Authors: Abbasi Nooshin
Published: February 2024

Understanding how mealtime hydration impacts on digestion is crucial for optimizing nutritional strategies. Water, the elixir of life, plays a multifaceted role in human health. Beyond serving as a solvent and transport medium, its influence on digestion and gastric emptying remains elusive.

While traditional practices cautioned against concurrent beverage and food consumption, new questions arise: do specific water intake timings and temperatures hold merit? Despite the wealth of research conducted thus far, clarity on this subject continues to evade us. Notably, some studies revealed that meals’ temperature and composition impact gastric emptying, highlighting the interplay among temperature, texture, and digestion. However, when caloric content and total volume are matched, gastric emptying times may be similar regardless of compositional differences or initial state.

Key insights are summarized, highlighting research gaps and avenues for future investigations on optimal hydration at mealtimes, considering temperature nuances. This review serves as a springboard for further research, guiding nutritionists and other health professionals in devising optimal strategies for their patients' gastric health.
Automating the Audit of Electronic Invoices With a Software Robot
Authors: Cheng Tian Jun , Chen Chia Jung , Ong Yao Lin , Yang Yi Fang , Sheu Guang-Yih
Published: February 2024

Taiwan’s Chi Mei Medical Center has completed four challenges mentioned in published robotic process automation (RPA) researches including automating a dynamic process, designing feasible human-robot collaboration, incorporating with other emerging technologies, and bringing positive business impacts. Its executives called a committee to implement the electronic invoicing. This implementation includes the creation of a software robot to download automatically cloud electronic invoice (E-invoice) data from Taiwan’s E-invoice platform and detect the inconsistency between them and on-premise data. This bot operates when internal auditors are off their office. They satisfied this software robot since the remaining work is only verifying the resulting inconsistency. The Chi Mei Medical Center measured the time and costs before and after adopting software robots to audit E-invoice; consequently, it welcomed more bots automating other business processes. In conclusion, integrating a software robot with other emerging technologies mitigates the possible errors provided by this bot. A good human-robot collaboration relies on the consideration of human perspective in choosing RPA tasks. Free bot creators are sufficient to verify that automating a business process using a bot is a reasonable investment.
Let Me Read You a Story in Your Mother Tongue! Kids Story Reader in Sorani Kurdish (Central Kurdish)
Authors: Farhad Bala , Hassani Hossein
Published: February 2024

Text-to-speech (TTS) synthesis is the technique of generating synthetic speech from input text. Developing a TTS system for Sorani (Central) Kurdish is a challenge due to the lack of resources for the language. In this research, we assess the development of a storytelling TTS system in Sorani Kurdish for children aged five to ten by comparing two different TTS methodologies and technologies. We select proper children’s storybooks to build a Sorani storytelling TTS system. We used two female narrators to narrate the stories, based on which we created the necessary datasets that the two chosen TTS frameworks use. The collected records are nearly seven hours long and are pre-processed, segmented, and aligned with the transcribed texts. The final dataset includes approximately five hours of speech consisting of 4149 speech segments and 34,523 words. We use Tacotron2 and Variational Inference with adversarial learning for end-to-end Text-to-Speech (VITS) frameworks. We evaluated the results objectively and subjectively. The results indicate that the sound quality of the VITS-based model and its understandability outperforms the Tacotron2 model by a mean opinion score of 3.41 versus 1.91 for Tacotron2. We attribute that to two factors: the amount of training data and the training period.
Future of European Security Policies: Is Geopolitical Europe Possible?
Authors: ÜSTÜN Çiğdem , HAN Ahmet K.
Published: February 2024

Since the aftermath of World War II, the pursuit of European autonomy in ensuring its security began with the 1950s French proposal for a pan-European defense force, though never realized. The Lisbon Treaty facilitated Union representation as a legal entity and introduced Permanent Structured Cooperation (PESCO) to deepen defense ties. Geopolitical ambitions increased with von Der Leyen's 2019 call for a Geopolitical Commission, preceding the Russia-Ukraine conflict. Global geopolitical shifts amplify the need for a robust European role. However, EU's historical struggle in forging a strong security policy fuels skepticism. This study assesses the EU's foreign policy in the Mediterranean and Black Sea amidst regional turmoil, employing a neo-classical realist lens and a global perspective.
«Кемпірқосақ» баламасының туыс және шет тілдердегі ұқсастығы мен ерекшелігі
Authors: Өтелбай Г. Т.
Published: February 2024

Қазақ тілінің сөздік қоры ерекше мағына беретін сөздер мен мифтік-танымдық атауларғабай. Тіліміздегі мұндай сөздердің этимологиясы, пайда болу тарихы ғылыми тұрғыдан біршама зерттелсе де,дереккөздердің, болжамдардың аздығынан және қолжетімсіздігінен қарапайым халықтың қабылдауына ауырнемесе екі ұшты ой туғызатын жайттар да аз емес. Қазір кез келген атаудың мағынасын түсінуге қызыққаноқырман интернет иірімдерінен мол дерек ала алады. Орта, арнайы, жоғары білім жүйесінде берілген тапсырмаға байланысты білім алушы дайын ақпаратты тікелей қабылдап, түпкі мағынаға бара бермейді.Салыстырмалы түрде қазаққа жақын, туыс тілдер – ноғай, қарақалпақ, құмық, қарашай, өзбек, татартілдері болса, бұлардағы “кемпірқосақ” нұсқаларын салыстырсақ, онда түпкі мағынаға жақын ой түйінделеді. Қорыта айтқанда, кемпірқосақтың тек-тамыры бізден тіпті бөлек тілдердегі баламасын қарастырсақ,олардың мағынасы да түркі тілдерімен өте ұқсас болып шығады.
Алаштың «23 жоқтауы» - азаттықты жоқтау рәмізі
Authors: Қамзабекұлы Д.
Published: February 2024

Мақалада өнердің бір түрі ретінде әдебиеттің әрі эстетикалық, әрі идеялық мақсат-міндеті бар екені қарастырылады. Көркемдік – сезім мен талғамға негізделсе, идея – ұлт, халықсұранымынан, мүддесінен бастау алады. Қазақ әлімсақтан екі дүниенің (бұл дүние және бақи дүние) обал-сауабын, жауапкершілігін терең түсінген. «Бұ дүние – о дүниенің алдындағы баспалдақ»деп санап, марқұмдардың рухы (аруағы) алдында есеп беріп отырған. Қайтқан адамды ақтық сапарға шығарып салу ерекше дәстүр ретінде орныққан. Бұл имани жоралғының поэтикалық көрінісі– жоқтау. Большевизм жылдары Алаш зиялылары қазақ жоқтауларын жеке жинақ («23 жоқтау»)етіп шығарып, Қазақ елінің дамуы мен бостандығы үшін күрескен тұлғалардың тарихи орнын байыптата алған. Сырттайғы формасы «халық мұрасы» болып көрінгенімен, ішкі мазмұны «азаттықтыжоқтау» екенін тұспалдай білген. Бір қызығы, осы «23 жоқтау» жинағын Мәскеуде даярлап шығаруға А. Байтұрсынұлы мен Ә. Бөкейхан қатар атсалысқан екен. Ішіне төрт ғасырдың арман-мұраты,қайғы-мұңы, намыс-шері енген еңбекті – «азаттықты жоқтаудың рәмізі» деп сеніммен айта аламыз.
Синтагма – тіл теориясы мен танымды байланыстырушы бірлік
Authors: Ильясова Н.
Published: February 2024

Мақалада сөйлеу ағымындағы сөздердің байланысуынан синтагмалық құрылымтүзілетіні анықталады. Синтагмалық құрылымға атауыш сөздер, лексикалық мағына, когнитивтіксемантика мен олардың грамматикалық байланысу жолдары негіз болатыны дәлелденеді. Синтагмаграмматикалық амал-тәсілдер арқылы байланысып, коммуникативті семантиканы қалыптастыратын құбылыс ретінде ерекшеленеді. Сондықтан әрі сөйлеу бірлігі, әрі синтаксистік бірлік ретіндетанылады. Сөйлеу бірлігі ретінде танымның нысанына, синтаксистік бірлік ретінде тілдің нысанына жатқызылады. Сондықтан синтагма тіл мен танымды байланыстырушы бірлік ретінде қарастырылдады. Логикалық ұғым, танымдық (когнитивтік) семантика, лексикалық мағынаның синтагма құрамындағы қызметіне талдау жасалады. Олар синтагмалық құрылымның стереотиптерінанықтауға негіз болатыны көрсетіледі. Синтагма құрамында табиғи және әлеуметтік байланыстағысөздердің тіркесетіні дәлелденеді.Табиғи байланыстағы сөздердің тіркесінен бір ұғымның мәнін ашатын сөздердің синтагмасы қалыптасатыны, әлеуметтік байланыстағы сөздердің тіркесінен әртүрлі ұғымды білдіретінсөздердің синтагмасы қалыптасатыны анықталады. Олар нормативті синтагмалар деп танылады.Сонымен қатар, экспрессивті-эмоционалдық мәндегі сөздердің де синтагмалық құрылым түзетінікөрсетіледі. Олар оккозионалды синтагмаларға жатқызылады. Сонымен бірге, мақалада сөйлеу ментілдің ұқсастықтары мен айырмашылықтары және олардың лингвистикада алатын рөлі анықталады
Абай тіліндегі көнерген сөздер
Authors: Құрманбайұлы Ш. , Әділов М.Е.
Published: February 2024

Қазақ тіліндегі тұрақты тіркес, мақал-мәтел, қос сөздер құрамында және диалектілер,ауыз әдебиеті үлгілері мен жекелеген көркем әдеби шығармаларда сақталып, қазақ тілінде жеке-дарақолданыла бермейтін мағынасы түсініксіз сөздер баршылық. Ұлы ақын Абай шығармаларында даескіліктер көптеп кездеседі. Мақалада Абай өлеңдері мен қара сөздерінде кездесетін көмескі сөздермен көнеліктерге талдаулар жасалып, мағынасына нақты түсініктемелер берілген.Абай тіліндегі көнерген сөздердің түп-төркінін, мағынасын түсіне білу үшін тарихысалыстырмалы әдіс арқылы қазіргі түркі тілдері және көне түркі ескерткіштері материалдарынажүгіну керектігі белгілі. Мақалада ақын шығармаларындағы ескіліктер тарихи-салыстырмалыәдіс негізінде түркі лексикасымен салыстырып көрсетілді. Әр мысалға егжей-тегжейлі тоқталып,этимологияға қатысты дәлелдер түркі тілдерінен дерекөзбен бірге берілді. Осылайша Абайқолданған көнерген сөздердің шығу тегі анықталып, мағыналары ашылды.
«Академическое письмо» в системе вузовских дисциплин Казахстана: проблемы теоретического обоснования и практической апробации
Authors: Жаркынбекова Ш.К. , Исенова Ф.К.
Published: February 2024

В статье рассматриваются роль и место курса «Академическое письмо»в системе вузовских дисциплин РК. Концепция академического письма в современнойсистеме вузовской подготовки уже не связывается исключительно с обучением иностранному языку, поскольку она интегрируется в систему общеязыковой подготовки(русский/ казахский язык) и становится базой для формирования исследовательскойкомпетенции студента. В статье дано описание основных подходов к разработке дисциплины «Академическое письмо»: принципов его теоретического обоснования, методикипреподавания; указаны цели и задачи курса. В заключении статьи авторами обосновананеобходимость широкого внедрения курса в казахстанскую образовательную систему,отмечены его влияние на качество профессиональной подготовки студентов и вклад вконкурентоспособность казахстанского образования и науки.
Переводы стихотворений Якуба Коласа и Янки Купалы на казахский язык: контрастивно-семантический аспект
Authors: Амалбекова М.Б. , Гируцкий А.А.
Published: February 2024

Проведен контрастивно-семантический анализ переводов отдельных стихотворений классиков белорусской литературы Я. Коласа и Я. Купалы. Выявлено общееи специфическое в содержании оригиналов и переводов на уровне отдельных лексем, предложений и строф. Установле-ны переводческие трансформации (лексические, грамматические замены, перестановки, добавления, опущения и др.), стилистические приемы(ин-версии, метафоризации, синонимии), использованные при переводе. Отме-чены некоторые неточности перевода. Сделан вывод о том, что в целом переводы на казахскийязык белорусской поэзии являются точными, праг-матически адекватными. Иногдаказахский текст является более динамич-ным, экспрессивным по сравнению с оригиналом, что во многом определя-ется как спецификой языковых систем двух языков, так ииндивидуально-стью переводчика.
Literary translation and cultural transfer of an event and genre (based on Hunter S. Thompson’s writing)
Authors: Abenova P.M. , Gizdatov G.G.
Published: February 2024

This article is dedicated to the analysis of theory and practice of literary translationtopical problems. There presented a review of contemporary translation models and explanationof translation as source text interpretation in existing discursive practice. This translation modelas social phenomenon further explained based on translations of Hunter Thompson’s gonzoreporting. This hybrid form as journalism and literal writing of American author allows us toillustrate preservation in translation practice in one hand, and portioning of narrative structuresconcerning the same text from the other hand. The article also reveals ways of transferringculturally significant information, presents successful and controversial cases of resolvingtranslation problems by linguistic means. The prospects of the theory of literary translation, whichpresuppose the preservation of genre originality and the accuracy of the transfer of culturologicalinformation, have been determined.
Қазақ және көне түркі топонимдік жүйесінің ортақ белгілері
Authors: Адилова Ж.К. , Қасымова А.А.
Published: February 2024

Бүгінде топонимдер еліміздің тыныс-тіршілігіне қажетті бағыт-бағдарберетін таңбалық қызметінен басқа үлкен қоғамдық-саяси маңызға ие болып, ұлттық,танымдық сипаттарымен алдыңғы орынға шықты. Өйткені жер-су аттары адамзатқоғамында ғана пайда болып, өмір сүріп, қызмет ететіндіктен, сол қоғамда болыпжататын өзгерістерден тыс қала алмайды. Уақыт өте бұл өзгерістер тарихқаайналады. Кешегі оқиғалар – бүгінгі күннің тарихы болып табылады. Қазақ халқының дажер-су атаулары халықтың сан ғасырлық тарихынан сыр шертеді, еліміздің тарихынөте ерте кезеңдерге дейін жетелейді. Осы себепті еліміздің басынан өткен «сан қилы»заманда көптеген топонимдердің өзгеріске ұшырауына, ұмыт болуына байланыстыжер-су атауларын зерттеу бүгінгі күні өзекті мәселелердің біріне айналып отыр.Топонимдер халықтың тарихи ескерткіштерінің көзі болғандықтан, көне түркіденбүгінгі күнге дейінгі топонимикалық жүйенің ерекшеліктерін зерттеу, тарихиэтимологиялық талдау жасау – кезек күттірмейтін өзекті мәселелердің бірі. Қазақтопоникасын түркілік бірегейлік контекстінде зерттеу көшпенділер өркениетініңқайталанбас тарихи моделін жаңғыртуға, сондай-ақ, ортақ түркілік интеграциянынығайтуға мүмкіндік береді. Қазақ және басқа түркі тілдеріндегі жалпы топонимдергезер салғанда, атаулар құрамындағы географиялық терминдер мен жұрнақтардықолданудағы ұқсастықтар біздің назарымызды аударды. Көне түркі тілінен бүгінгедейінгі топонимдерде сақталған жалпы тарихи ерекшеліктер осы зерттеуге алып келді.Мақалада ортақ түркілік географиялық терминдердің көне және қазіргі түркітілдеріндегі қолданысы зерделеніп, ортақ белгілері түсіндіріледі. Мақаланың мақсаты –қазақ және көне түркі тіліндегі топонимдердің ортақ белгілері мен ерекшеліктерінанықтау, сондай-ақ түркі диалектілеріндегі топонимдердің жалпы аспектілерінанықтау. Осы себепті географиялық атаулар салыстырылып, зерттелді
Hybrid words in the language: hybridization process
Authors: Nessipbay A.Sh. , Abikenova G.T.
Published: February 2024

The issue of integrating foreign language vocabulary into the system of the native language is often considered recently in modern linguistics. This aspect is studied both in domestic and foreign linguistics. At the same time, particular attention is paid to the borrowing of elements of the English vocabulary, since English is a donor language, not only for Russian and Kazakh languages, but also for many other languages of the world. Hybridism in the English language remains a poorly studied topic at the present time, although many linguists recognize hybridism as a distinctive feature of the English language. Taking into account all aspects of the formation of hybrids, including the factual material, in this article we use the following definition of this term: hybrid is a derivative or complex word of the language, consisting of derivational elements of different etymology. In the article, we also consider the features of the formation of hybrids and their place in modern English using the example of derivatives with an English component.
Conceptualization of religion in Linguistic Consciousness of Kazakh Ethnicity
Authors: Kuzembayeva G.A. , Shonmurinov T.Е.
Published: February 2024

Religion is the only area where rational-analytical activity, which is obligatory for science, provokes a tense attitude towards itself. In this respect, the identification of religion as a concept, describing its content, structure, and development, as well as its impact on the nation causes a high interest.

The article presents the results of a psycholinguistic study, the purpose of which was to describe the ways of conceptualizing religion by the representatives of the Kazakh language and culture, modeling the associative field “religion” in the Kazakh language, identifying the features of conceptualizing religion in the Kazakh linguistic culture. The material of the research was the data of psycholinguistic study conducted with the native speakers of the Kazakh language. The method of obtaining data was a free associative experiment with the registration of answers given for a certain period of time to the stimulus word дін / religion.

The obtained associative data were distributed according to the frequency criterion, followed by modeling the associative field and its cognitive structure. The associative field “religion” in the Kazakh linguistic consciousness includes agents and artifacts of religion, rituals, beliefs, immaterial aspects, figures, and types of religion. The most frequent associations with religion in the Kazakh linguistic consciousness are мешіт / mosque (13%), Құдай / God (11%), сенім / faith (10%), Ислам / Islam (10%), шіркеу / church (9.5%), Құран / Quran (7.5%), жан / soul (7%), жарық / light (6%), атеизм / atheism (5.5%), дұға ету / pray (5%).

The associative field “religion / дін” modelled as a result of the psycholinguistic study consists of the features ‘Islam’, ‘mosque’, ‘God’, and ‘faith’ in the centre of the field, and the features ‘bata’, ‘pray, ‘zeket’, and ‘oraza’ in the near periphery of the field model “religion / дін”, which demonstrates the relevance of these Islamic religious artifacts and acts to the Kazakh linguistic consciousness.
Діни дастандардағы теонимдер
Authors: Кәрібай Қ.С. , Жақыпов Ж.А.
Published: February 2024

Теонимдер қазақ тіл білімі үшін, шартты түрде алғанда, лексикологияныңжаңа бір нысаны болып саналады. Қазақ тілі сөздік құрамында бұлардың алар орыныерекше. Себебі бұларда, дінтану тұрғысынан алсақ, терминдік сипат; әдеби тіл тұрғысынан алсақ, пассивтік, кірмелік; стилистикалық тұрғыдан алсақ, ерекше тармаққұрайтын сипат; атауыштық тұрғыдан алсақ, жалқы-жалпылық сипат болады. Солсебепті зерттеудің алғашқы қадамында мұның сөздік құрамға енуін бақылау қажетболады. Бұл міндетті орындауға діни фольклор көп көмек көрсетеді. Сол себепті теонимдердің қолданылу кеңістігі ретінде діни дастандардағы тілдік айғақтар талдауғатартылады.Діни дастандар – халық ауыз әдебиетінде ерекше орын алатын фольклорлық жанр. Қазақ діни эпостары Құранға қатысты, мұсылман қауымы, ислам жайлы мифтер менаңыздардан, Пайғамбар сүннеті мен хадистерден тұрады. Бұл жанрдағы дастандардыңтақырыптық ауқымы мұсылман батырлары жайлы баяндауды, Пайғамбардың қызметтерін, қасиетті соғысты да қамтиды. Барлық шығармалар белгілі бір мақсатқаарналады, яғни онда ислам діні дәріптеліп, насихатталады. Осы ретте діни шығармалартілін зерттеу өзекті деп есептейміз. Ал діни дастандардың тілін ерекше айрықшалайтын лексикалық топ – теонимдер. Теонимдерді қазақ діни фольклорында, әсіресе дінидастандарда көп кездестіруге болады.Мақалада діни дастандардағы теонимдер жинақталып, олар Құдай сөзімен мағыналассөздер, періште есімдері, пайғамбар есімдері және сахабалар есімдері болып бөлінеді. Әртоптағы теонимдерге діни дастандардан мысалдар алынып, жеке-жеке талдау жасалып,түсіндірмесі беріледі, этимологиясына барлау жасалады.
The phonematic principle of the Kazakh script based on Latin graphics
Authors: Bazarbayeva Z.M. , Chukayeva T.K.
Published: February 2024

The article is aimed at demonstrating the phonematic principle of the Kazakh language in accordance with the transference to Latin graphics. The phonematic principle is considered predominant in writing, and it implies that one grapheme must be used to denote one phoneme. The research of writing principles is reviewed, and the advantages of transferring the language into Latin graphics are demonstrated with a variety of examples. The transformation of Kazakh sounds in the flow of speech is examined in detail. It is revealed that such transformations occur due to the influence of neighboring sounds. Despite various alterations in speech, the new writing system encodes the main (or dominant) variants of phonemes with correspondent graphemes. This corresponds to the law of economy which is widespread in contemporary alphabets of the world. The research is carried out with the help of the methods of auditory and acoustic analysis, and theoretical analysis along with the experimental-phonetic method.
Поэзия морфологиясы (Абай өлеңдері мысалында)
Authors: Аймұхамбет Ж.Ә. , Мухажанова Р.М.
Published: February 2024

Мақалада поэзия мәтінін морфологиялық аспектіде талдау Абай өлеңдері мысалында жүзеге асырылады.

Структурализмнің семиотикалық тәсілі таңбаның көркем мәтін құрылымындағы қызметін танытуды мұрат тұтса, көркемдік-эстетикалық міндет арқалаған таңба өз бойына символикалық, детальдық, бейнелеушілік сипатты жинақтайды. Бұл сипаттар бір тұтастыққа айналған мәтіннің бөлшектері ретінде түрлі бағыттағы зерттеулерге нысан болады. Семиотикалық талдау мәтіндегі таңбалық және одан туындайтын бейнелілік құрылымды нысанға алады. Зерттеудің бұл бағытында морфологиялық тәсілдің тиімділігі басым. Әдебиетке қатысты «морфология» терминін қолдану жаңалық емес, нақтырақ айтқанда, әлем әдебиеттануы үшін бұл қолданыстағы ұғым. ХХ ғасырдың басында фольклортану мен әдебиеттануда ғылыми қолданысқа енген бұл ұғым көркем туындының күллі бөлшектерін даралай және жинақтай қарастыруымен тың тұжырымдарға қол жеткізді. Жалпы структурализмнің бастау көзінің бірі орыс формализмі болса, екіншісі пропптық морфология екені белгілі. Сондықтан әдеби морфологияны басшылыққа алғанда құрылымдық талдаудың іргетасын қалап берген формализмнің де тарихи ролін ескермей кетуге болмайды. Әдеби морфологияның талдау ұстанымдары арқылы мәтін құрылымының бөлшегі мен тұтастығын қарастыру – бұл мақаланың негізгі мақсаты. Осы мақсатқа жету үшін Абай өлеңдерін бөлшектей талдауда актанттық, бейнелілік құрылым анықталады. Сол бөлшектік құрылымдағы логикалық байланыс пен ұқсастықтар арқылы тұтастану заңдылығы көрсетіліп, цикл өлеңдер туралы ой тұжырымдалады.