Μελέτη της ενεργοποίησης των μαστοκυττάρων από νευροπεπτίδια και παθογόνους παράγοντες και η συμβολή τους στην παθογένεια του αυτισμού
Authors: Αγγελίδου Ασημένια 
Published: September 2021

Το φάσμα των αυτιστικών διαταραχών αποτελεί σύνολο νευροαναπτυξιακώνδιαταραχών που χαρακτηρίζονται από ποικίλου βαθμού αναπηρία στον τομέα τηςεπικοινωνίας και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, στερεότυπες συμπεριφορές,μαθησιακές δυσκολίες και αισθητηριακά ελλείμματα. Παρά την εντυπωσιακή αύξηση τουεπιπολασμού των αυτιστικών διαταραχών κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, έχειυπάρξει λίγη πρόοδος στην εξακρίβωση της παθογένειάς τους και τους τομείς τηςέγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας. Υπάρχουν στοιχεία αυξημένης έκφρασηςπροφλεγμονωδών κυτταροκινών στον εγκέφαλο και αυξημένων κυκλοφορούντωναντισωμάτων έναντι εγκεφαλικών πρωτεϊνών στο αίμα ατόμων με αυτισμό.Πολυάριθμες μελέτες, βασισμένες σε δηλώσεις γονέων για την υγεία των παιδιών τους,συνιστούν ότι τα παιδιά με αυτισμό παρουσιάζουν «αλλεργικού τύπου» προβλήματα επίαπουσίας υψηλών επιπέδων ΙgE ή χρόνιας κνίδωσης. Τα ευρήματα αυτά συνιστούν μη-ανοσιακή ενεργοποίηση των μαστοκυττάρων, πιθανόν ως απόκριση σε περιβαλλοντικάκαι στρεσογόνα ερεθίσματα, η οποία οδηγεί σε φλεγμονή. Υποθέτουμε ότιενεργοποίηση των μαστοκυττάρων μπορεί να προκαλέσει διαταραχή του εντερο-αιματο-εγκεφαλικού φραγμού, συμβάλλοντας σε νευρογενή φλεγμονή και κατά συνέπεια στηνπαθογένεια του αυτισμού. Ο κύριος στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η εξακρίβωση τωνμηχανισμών μαστοκυτταρικής ενεργοποίησης που εμπλέκονται στον αυτισμό. Για τοσκοπό αυτό χρησιμοποιήσαμε μοριακές μεθόδους όπως ELISA και Luminex για ναμετρήσουμε τα επίπεδα νευροπεπτιδίων και κυτταροκινών που απελευθερώνονται απόκαι/ή ενεργοποιούν τα μαστοκύτταρα στον ορό παιδιών με αυτισμό και υγιείς μάρτυρες.Επίσης, χρησιμοποιήσαμε ανθρώπινη σειρά μαστοκυττάρων για να ελέγξουμε τιςδράσεις των εν λόγω μορίων. Η γονιδιακή έκφραση των μορίων στόχων μετρήθηκε μετη μέθοδο PCR. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η νευροτενσίνη (NT), ένανευροπεπτίδιο που απαντάται στον εγκέφαλο και το έντερο, είναι αυξημένα στον ορόπαιδιών με αυτισμό σε σύγκριση με τυπικώς αναπτυσσόμενους μάρτυρες. Ένας αριθμός μελετών κάνει λόγο για μιτοχονδριακή δυσλειτουργία που οδηγεί σεμεταβολές του ενεργειακού μεταβολισμού, τουλάχιστον σε μια υποομάδα ατόμων μεαυτισμό. Υποθέσαμε ότι μιτοχονδριακά συστατικά μπορεί να απελευθερώνονταιεξωκυτταρίως και να ευθύνονται για μία «αυτοάνοση» απόκριση στον αυτισμό. Για να ελέγξουμε αυτή την υπόθεση, μετρήσαμε μιτοχονδριακά αντισώματα και μιτοχονδριακόDNA στον ορό αυτιστικών παιδιών και μαρτύρων. Βρήκαμε ότι ο ορός των παιδιών μεαυτισμό περιέχει στατιστικώς σημαντικά αυξημένα επίπεδα μιτοχονδριακού DNA(mtCytB, mt7S) και μιτοχονδριακών αντισωμάτων (ΑΜΑ-Μ2) σε σχέση με τουςμάρτυρες. Επίσης, υποθέσαμε ότι η NT μπορεί να προκαλέσει την απελευθέρωσημιτοχονδριακών συστατικών από τα μαστοκύτταρα. Διέγερση ανθρώπινων LAD2μαστοκυττάρων με ΝΤ επέφερε στατιστικώς σημαντική απελευθέρωση μιτοχονδριακούDNA στο υπερκείμενο. Μιτοχονδριακά συστατικά αυξάνουν την απελευθέρωση τουαγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGF) από τα ανθρώπιναμαστοκύτταρα, δράση που αναστέλλεται από το φλαβονοειδές λουτεολίνη. Αυξημένα επίπεδα άγχους είναι έκδηλα σε τουλάχιστον μια υποκατηγορία παιδιών μεαυτισμό. H εκλυτική ορμόνη κορτικοτροπίνης (CRH) απελευθερούμενη υπό συνθήκεςστρες μπορεί να επιδεινώσει την αυτιστική συμπτωματολογία μέσω διάσπασης τουαιματο-εγκεφαλικού φραγμού ή/και επίτασης των «αλλεργικού τύπου» συμπτωμάτων.Δείξαμε ότι η CRH όχι μόνο αυξάνει την έκκριση VEGF, αλλά επάγει και την έκκρισηFcεRI σε ανθρώπινα μαστοκύτταρα. Ένας άλλος στόχος της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση του επιπολασμούτων αλλεργικών και γαστροεντερικών συμπτωμάτων στους πάσχοντες από διαταραχέςτου αυτιστικού φάσματος. Πραγματοποιήσαμε μία πληθυσμιακή περιγραφική μελέτηχρησιμοποιώντας την εθνική βάση δεδομένων του Autism Consortium για την άντλησηπληροφοριών για αυτιστικά άτομα, και δύο πληθυσμιακές μελέτες για την άντλησηπληροφοριών από το γενικό παιδιατρικό πληθυσμό για συγκρίσεις. Βρήκαμε ότι το 46%των αυτιστικών παιδιών είχαν αλλεργίες, κυρίως εποχικές (24%), ακολουθούμενες απότροφικές (17%). Το ποσοστό επιπολασμού για τις τροφικές αλλεργίες ήταν αισθητάυψηλότερο σε σχέση με 5,2% στο γενικό παιδιατρικό πληθυσμό. Επιπλέον, 49% τωναυτιστικών ατόμων ανέφεραν γαστροεντερικά ενοχλήματα, ποσοστό που συμφωνεί μεεκτιμήσεις 9-70% που αναφέρονται στη βιβλιογραφία. Η παρουσία αλλεργικών ήγαστροεντερικών συμπτωμάτων δε σχετιζόταν με τη σοβαρότητα των αυτιστικώνσυμπτωμάτων. Συμπτώματα «αλλεργικού τύπου» και γαστροεντερικά προβλήματα είναι κοινά στοφάσμα των αυτιστικών διαταραχών και πιθανόν σχετιζόμενα με ενισχυμένημαστοκυτταρική απόκριση, σκιαγραφώντας μια υποκατηγορία παιδιών με αυτισμό πουθα επωφελούνταν από αναστολή της μαστοκυτταρικής ενεργοποίησης.