YOĞUN BAĞIRSAĞIN SELİKALTI VƏ ƏZƏLƏDAXİLİ SİNİR KƏLƏFİ QANQLİONLARININ HÜCEYRƏ TƏRKİBİ
Authors: Babayeva R.E. , Hüseynov B.M. 
Published: January 2025

Məqalədə insanın yoğun bağırsağının selikaltı və əzələdaxili sinir kələfi qanqlionlarının hüceyrə tərkibini araşdırmaq məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. Bu məqsədlə cinsiyyət və yaş fərqi nəzərə alınmadan 61 insan meyitindən götürülmüş yoğun bağırsaq preparatı, həmin orqanın üzərində aparılan cərrahi müdaxilələr nəticəsində əldə olunmuş 64 ədəd rezeksiya və biopsiya materialı hematoksilineozinlə, metilen abısı ilə boyadılmış, Van Gizon, universal impreqnasiya metodları ilə tədqiq edilmişdir. Məlum olmuşdur ki, yoğun bağırsaq kələflərinin qanqlionları ətraf toxumadan aydın şəkildə ayrılmış neyronların cisimlərindən, qlial hüceyrələrdən ibarət kompakt strukturlardır. Qanqlionlarda əksər hallarda iki morfoloji tipə aid neyronlar müəyyən edilmişdir. I və II tip Dogel hüceyrələri. I tip Dogel hüceyrələrində bir çox çıxıntılar müşahidə edilir. Bu da I tip Dogel hüceyrələrinə ulduzabənzər, uzunsov görünüş verir. II tip Dogel hüceyrələri dairəvi, oval və ya yelpikvari formaya, I tip Dogel hüceyrələrinə nisbətən daha hamar konturlara malikdir. Universal impreqnasiya metodu ilə yoğun bağırsaq kələflərinin qanqlionlarında qlial hüceyrələr və bu orqanın əzələ qişasında və selikaltı əsasında Qajalın intersitsial hüceyrələri daim müşahidə edilir.

В статье приведены сведения об исследовательской работе, проводимой с целью получения информации о клеточном составе подслизистых и внутримышечных сплетений нервных ганглиев толстой кишки человека. С этой целью различные участки толстой кишки взятые у 61 трупа, принадлежащих к разным возрастам внеутробного развития человека и обоего пола, 64 кусочка резекционного и биопсийного материала, полученного в результате оперативных вмешательств на этом органе окрасили гематоксилин-эозином, метиленовый синий, исследованы методом Ван Гизон, универсальным методом импрегнации. Установлено, что ганглии сплетений толстой кишки четко отделены от окружающей ткани и представляют собой компактные структуры, состоящие из тел нейронов и глиальных клеток. В большинстве случаев в ганглиях идентифицируют два морфологических типа нейронов – клетки Догеля I и II типа. Клетки Догеля I типа имеют множество отростков. Это придает клеткам Догеля I типа звездчатый удлиненный вид. Клетки Догеля II типа имеют круглую, овальную или веерообразную форму и более гладкие контуры, чем клетки Догеля I типа. По методу универсальной импрегнации в ганглиях сплетений толстой кишки постоянно определяются глиальные клетки и в мышечной оболочке и подслизистой основе этого органа – интерстициальные клетки Кахаля.

The article provides information on the research conducted to investigate the cellular composition of submucosal intramuscular plexuses of the nerve ganglia of the human large intestine. For this purpose, various sections of the large intestine taken from 61 corpses belonging to different ages of extrauterine development of humans and both sexes, 64 pieces of resection and biopsy material obtained as a result of surgical interventions on this organ were stained with hematoxylin-eosin, methylene blue, examined by the Van Gieson method , a universal impregnation method. It has been established that the ganglia of the colon plexuses are clearly separated from the surrounding tissue and are compact structures consisting of the bodies of neurons and glial cells. In most cases, two morphological types of neurons are identified in the ganglia - Dogel cells type I and II. Type I Dogel cells have many processes. This gives type I Dogel cells a stellate, elongated appearance. Type II Dogel cells are round, oval, or fan-shaped and have smoother contours than type I Dogel cells. Using the method of universal impregnation, glial cells and interstitial cells of Cajal are constantly detected in the ganglia of the plexuses of the large intestine and in the muscular layer and submucosa of this organ.