bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Józef Kermisz (1907–2005) – twórca badań nad Szoa
Authors: Silberklang David
Published: November 2020

Józef Kermisz (1907–2005) was a historian and an archivist who helped lay the foundations for Shoah research in Poland and Israel. In 1944 joined the Central Jewish Historical Commission where became the chief archivist. Since then his life has been devoted to retrieving wartime archival material. As archive director (in the Jewish Historical Institute in Poland and at Yad Vashem in Israel) he sought to develop an archive both for future historical research and for trials of suspected war criminal. He played a major role in discovering and preserving important documentation on the Shoah in Poland. Among his major professional achievements were preparing documentation for the prosecution in the Eichmann trial, and publishing Czerniakow’s diary and the full edition of the underground press of the Warsaw ghetto. He was one of the world’s leading experts on the Ringelblum Archive and other hidden Jewish documentation from the Holocaust. Kermisz left behind a legacy of a vast research infrastructure that he created and that will occupy scholars for generations.
Pustostan i jego perswazja. Język w ostatnim tekście Adolfa Hitlera
Authors: Kuczyńska-Koschany Katarzyna
Published: November 2020

Artykuł jest próbą komentarza do bezprecedensowego tekstu w historii i kulturze minionego wieku – „Mojego testamentu politycznego” Adolfa Hitlera. Rozważając w pierwszej kolejności zasadność klasyfikacji gatunkowej dokumentu jako testamentu, autorka skłania się, by –podobnie jak Saul Friedländer – ujmować to określenie w cudzysłów, ze względu na skrajne zaprzeczenie wszelkiej odwagi cywilnej oraz styl właściwy nie tyle ostatniej woli, ile ostatnim rozkazom. Tekst ten został skonfrontowany z mogącym pełnić funkcję testamentu życiorysem napisanym przez Janusza Korczaka pół roku przed śmiercią. Lektura obu nieporównywalnych w jakimś sensie dokumentów, pokazuje, iż potwierdzają one życie swych autorów, zaświadczając o pustce i bezcelowości pierwszego oraz autentyczności i uczciwości drugiego. Wreszcie ze szczegółowej analizy języka i stylu „testamentu” Hitlera, w którym nie brakuje błędów, jak również niebezpiecznych eufemizmów, wyłania się prawda o autorze i ideologii, której służył, której był „lokajem”.
Czy prawda nas wyzwoli? Przełamywanie oporu psychologicznego w przyjmowaniu wiedzy o Zagładzie
Authors: Witkowska Marta , Bilewicz Michał
Published: November 2020

The introduction of the programs on Holocaust education in Poland and a broader debate on the transgressions of Poles against the Jews have not led to desired improvement in public knowledge on these historical events. A comparison of survey results from the last two decades (Bilewicz, Winiewski, Radzik, 2012) illustrates mounting ignorance: the number of Poles who acknowledge that the highest number of victims of the Nazi occupation period was Jewish systematically decreases, while the number of those who think that the highest number of victims of the wartime period was ethnically Polish, increases. Insights from the social psychological research allow to explain the psychological foundations of this resistance to acknowledge the facts about the Holocaust, and indicate the need for positive group identity as a crucial factor preventing people from recognizing such a threatening historical information. In this paper we will provide knowledge about the ways to overcome this resistance-through-denial. Implementation of such measures could allow people to accept responsibility for the misdeeds committed by their ancestors.
Wirus Auschwitz
Authors: Czapliński Przemysław
Published: November 2020

Artykuł przedstawia – na kanwie recenzji książki Sławomira Buryły Tematy (nie)opisane – polemikę z ujmowaniem Zagłady jako cząstki procesu historycznego, którą można wydzielić z nowoczesności i której można przyporządkować wzniosłość. Autor przeciwstawia temu koncepcję „wirusa Auschwitz”, zgodnie z którą moralność, ekonomia i nauka po Zagładzie nie mogą już od niej się oddzielić
Obecny stan badań nad Zagładą na Ukrainie
Authors: Abakunkova Anna
Published: November 2020

The article examines the state of the Holocaust historiography in Ukraine for the period of 2010 – beginning of 2014. The review analyzes activities of major research and educational organizations in Ukraine which have significant part of projects devoted to the Holocaust; main publications and discussions on the Holocaust in Ukraine, including publications of Ukrainian authors in academic European and American journals. The article illustrates contemporary tendencies and conditions of the Holocaust Studies in Ukraine, defines major problems and shows perspectives of the future development of the Holocaust historiography in Ukraine.
Pamięć, historia, sens. Tematyka Zagłady na tle wydarzeń powojennych we współczesnej literaturze i kinematografii czeskiej
Authors: Sniegoň Tomáš
Published: November 2020

Artykuł poświęcony jest wpływowi literatury i kinematografii czeskiej podejmującej temat Zagłady, na kreowanie czeskiej kultury historycznej i czeskiej tożsamości. Autor wyodrębnia dwa ważne okresy. Pierwszy, lata 1945-1948, to czas powstawania dzieł, których autorzy–ocaleni, tworzyli by opowiedzieć prawdę o swoim losie innym. Drugi okres, od końca lat 50. do końca lat 60. XX w. to czas „czechosłowackiej nowej fali”, której filarem były filmy o Zagładzie, często nieżydowskich artystów, indywidualizujące Holokaust, nie dające jednoznacznych odpowiedzi. Pamięć o Holokauście w literaturze i kinematografii lat 2000–2014 nie znajduje wyraźnego miejsca. Wynika to m.in. z pokoleniowego dystansu współczesnych artystów, swobodnego podejścia do tematu, ale przede wszystkim trwającym jeszcze procesie szukania własnych wartości.
Źródło wszystkich źródeł. O czterech warszawskich tomach Archiwum Ringelbluma
Authors: Engelking Barbara
Published: November 2020

The text presents four volumes of the series containing materials from the Ringelblum Archive that concern Warsaw Jews: vol. 5: Getto warszawskie. Życie codzienne [The Warsaw Ghetoo. Everyday Life], ed. Katarzyna Person (2011); vol. 7: Spuścizny [The Legacies], ed. Katarzyna Person (2012); vol. 11: Ludzie i prace „Oneg Szabat” [People and Works of the “Oneg Shabbat”], ed. Aleksandra Bańkowska and Tadeusz Epsztein (2013); vol. 12: Rada Żydowska w Warszawie (1939–1943) [The Jewish Council in Warsaw, 1939–1943], ed. Marta Janczewska (2014).
Z profesorem Israelem Gutmanem rozmawia Barbara Engelking
Authors: Engelking Barbara , Gutman Israel
Published: November 2020

Spotykałam się z Profesorem wielokrotnie pomiędzy listopadem 1998 a lutym 1999 r. w Jerozolimie, u Niego w domu, by wysłuchać Jego opowieści. Nagraliśmy wiele godzin rozmów, niniejszy zapis stanowi część autoryzowanej wersji.
Pamiętnik Miriam Chaszczewackiej
Authors: Tych Feliks
Published: November 2020

Pamiętnik Miriam Chaszczewackiej, kilkunastoletniej mieszkanki miasta Radomsko. Pisała go od sierpnia 1939 – rozpoczęła w przededniu napadu Trzeciej Rzeszy na Polskę – do końca grudnia 1942 r., do chwili śmierci podczas likwidacji getta. Pisany w języku polskim, pomyślany jako list do potomnych, pamiętnik Miriam pokazuje na przykładzie Radomska codzienne życie w getcie i zagładę jego mieszkańców. Jej wpisy do pamiętnika to w dużym stopniu żywiołowo pisane notatki z życia młodej dziewczyny. Ale opisuje też pogarszające się warunki życia w getcie oraz ogólną sytuację polityczną. To dramatyczny zapis narastającej świadomości nieuchronnie nadchodzącej śmierci
Proces Gustava Wilhelma Trappa 6 lipca 1948 r
Authors: Szurek Jean-Charles
Published: November 2020

Czego dowiadujemy się z akt procesu Gustava Trappa, 101 Policyjnego Batalionu Rezerwy [Reserve Police Battalion 101], który się odbył w Siedlcach w 1948 r.? Trapp został utrwalony w książce amerykańskiego historyka Christophera Browninga, który analizował mechanizmy wyjątkowych zbrodni dokonanych na Żydach przez „zwyklych ludzi” [ordinary men] tego batalionu na Lubelszczyźnie w latach 1942–1944, na podstawie ich zeznań przed niemieckim wymiarem sprawiedliwości w latach sześćdziesiątych XX w. O ile Browning pisze prawie wyłącznie o mordach na Żydach, o tyle proces siedlecki uwydatnia mordy dokonane wyłącznie na polskiej ludności wiejskiej. Jakie są przyczyny tak równoległych podejść historycznych?
Monika Polit, „Moja żydowska dusza nie obawia się dnia sądu”. Mordechaj Chaim Rumkowski. Prawda i zmyślenie
Authors: Żółkiewska Agnieszka
Published: November 2020

Monika Polit, „Moja żydowska dusza nie obawia się dnia sądu”. Mordechaj Chaim Rumkowski. Prawda i zmyślenie, Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2012, 245 s.

Ukazała się książka Moniki Polit o Przełożonym Starszeństwa Żydów w getcie łódzkim – Mordechaju Chaimie Rumkowskim, jednej z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii Holokaustu. Po wojnie okrzyknięto go kolaborantem i zdrajcą. Nie był jednak jedynym przewodniczącym Judenratu oskarżanym o współudział w eksterminacji Żydów. Taki sam zarzut wysuwano również pod adresem innych oligarchów gettowych, którzy stosowali strategię „ocalenia tego, co da się ocalić”, jak Jakub Gens z getta wileńskiego, Efraim Barasz z getta białostockiego czy Mojsze Merin z getta w Sosnowcu.
Uwagi i refleksje wokół wydawnictwa edukacyjnego Zrozumieć Holokaust
Authors: Puławski Adam
Published: November 2020

W 8 numerze „Zagłady Żydów. Studia i Materiały” Dariusz Libionka wytknął błędy autorom strony internetowej Instytutu Pamięci Narodowej „Truth About Camps”. Okazuje się jednak, że problem podniesiony w tym tekście jest szerszy. Z faktografią Zagłady i drugiej wojny światowej nie radzą sobie również inni, w tym autorzy ważnych propozycji edukacyjnych. Problem ten przedstawię na przykładzie najnowszej publikacji Roberta Szuchty i Piotra Trojańskiego Zrozumieć Holokaust. Książka pomocnicza do nauczania o zagładzie Żydów. Na marginesie wskażę też błędy pojawiające się w innych pracach czy projektach.
Międzynarodowa konferencja naukowa „Być świadkiem Zagłady”(Warszawa, 22–23 kwietnia 2013 r.)
Authors: Haska Agnieszka
Published: November 2020

W 70. rocznicę powstania w getcie warszawskim trzy instytucje: Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, zorganizowały międzynarodową konferencję naukową „Być świadkiem Zagłady”. Konferencja była dedykowana pamięci Szmula Zygelbojma, a honorowy patronat objął nad nią prezydent RP Bronisław Komorowski, który skierował do uczestników konferencji list, zawierający m.in. następujące słowa: „Mamy obowiązek mówić prawdziwie i uczciwie o postawach zajmowanych w odniesieniu do tej tragedii. […] Zawsze będziemy pamiętali o rodakach, którzy życiem zapłacili za ratowanie żydowskich współbraci. Ale nie wolno nam też zapomnieć o postawach obojętności, wzgardy, nawet współuczestnictwa niektórych Polaków w aktach terroru wobec Żydów”. Obrady cieszyły się ogromnym zainteresowaniem mediów, a przede wszystkim publiczności – wszystkie sale Centrum Edukacyjnego IPN Przystanek Historia przy ul. Marszałkowskiej były wypełnione słuchaczami.
Uwagi o ratowaniu Żydów w „okolicach Treblinki” [recenzja: Edward Kopówka, ks. Paweł Rytel-Andrianik, Dam im imię na wieki. Polacy z okolic Treblinki ratujący Żydów]
Authors: Libionka Dariusz
Published: November 2020

Edward Kopówka, ks. Paweł Rytel-Andrianik, Dam im imię na wieki. Polacy z okolic Treblinki ratujący Żydów, Oxford–Treblinka: Drohiczyńskie Towarzystwo Naukowe, Kuria Diecezjalna w Drohiczynie, 2011, 607 s.

Pierwszy z autorów recenzowanego tomu, dr Edward Kopówka, jest wieloletnim kierownikiem Muzeum Walki i Męczeństwa w Treblince, będącego oddziałem Muzeum Regionalnego w Siedlcach. Paweł Rytel-Andrianik jest księdzem diecezji drohiczyńskiej, absolwentem miejscowego seminarium duchownego, który w tym roku doktoryzował się na Papieskim Uniwersytecie Antonianum w Jerozolimie na podstawie rozprawy z biblistyki. Pojawia się w mediach katolickich (m.in. tygodnik „Niedziela”, „Nasz Dziennik”, Radio Maryja i Telewizja Trwam). Na omówienie firmowanej przez nich publikacji, wydanej jako siódmy tom Biblioteki Drohiczyńskiej, zdecydowałem się z dwóch powodów. Pierwszy to rola, jaką odegrała ona w kontekście obchodów 70. rocznicy buntu w obozie zagłady w Treblince, dostarczając argumentów dla rzeczników sejmowej uchwały gloryfikującej zasługi polskiej ludności z okolic Treblinki w dziele ratowania Żydów. Drugi powód to sposób traktowania problematyki postawy duchowieństwa katolickiego wobec Zagłady, który stanowi zasmucający regres w badaniach naukowych.
Pamiętanie afektywne. Moim przyjaciołom Żydom Władysława Strzemińskiego
Authors: Nader Luiza
Published: November 2020

Cykl Władysława Strzemińskiego „Moim Przyjaciołom Żydom” składa się z dziesięciu kolaży. Powstał tuż po drugiej wojnie światowej. Prace te nie zostały przez Strzemińskiego ani datowane, ani sygnowane. Składają się na nie rysunki, fotografie oraz ekspresyjne podpisy. Zaproponowana w artykule interpetacja bazuje na próbie identyfikacji materiału wizualnego, na analizie relacji, jakie zachodzą między tekstem, rysunkiem i fotografią, oraz na odniesieniu ich do politycznego kontekstu Polski drugiej połowy lat czterdziestych. Wszystkie fotografie użyte przez Strzemińskiego mają charakter dokumentalny. Różnią się jednak punktem widzenia, z jakiego zostały zrobione. Pytania badawcze, które chciałabym postawić, są następujące: Co widzimy na fotografiach? Przez kogo i z jakiej perspektywy zostały zrobione? Jakiego rodzaju relacja wiąże fotografa, fotografowanych i widza? W jaki sposób cykl Strzemińskiego problematyzuje pojęcie obserwatora?

            W artykule tym dokonuję metonimicznej lektury kolaży Strzemińskiego, biorąc pod uwagę ich materialność, tworzone przezeń łańcuchy znaczeń, zapętlające się w fotografiach spojrzenia i ich trajektorie. Określam zarazem funkcje cyklu „Moim Przyjaciołom Żydom” wobec ich ówczesnej historycznej ramy, m.in. procesów zbrodniarzy nazistowskich czy polskich dyskusji na temat pamięci Zagłady, traktując kolaże nie tylko jako świadectwo, ale również jako zaadresowane w przyszłość wezwanie do świadectwa. Wykazuję też przydatność do analiz cyklu Strzemińskiego kategorii afektu (szczególnie winy i wstydu), jak i to, że w istocie prace te są ugruntowane w afektywności i dokonują transmisji specyficznych afektów. Stawiam pytania o afekty będące punktem wyjścia cyklu Strzemińskiego oraz o te powstające w akcie ich odbioru. Poddaję refleksji ich krytyczny potencjał, możliwości przepracowania, związki z pamięcią i pamiętaniem. Z moich analiz wyłania się kategoria „afektywnego pamiętania” Zagłady, otwierająca teraźniejszość i przyszłość na horyzont nadziei i podmiotowej/politycznej zmiany.
„Więcej nic nie powiem…” Rozmowa z Marianem Turskim – ocalałym z getta łódzkiego – przeprowadzona 28 sierpnia 2019 r. w przeddzień obchodów 75. rocznicy likwidacji getta łódzkiego
Authors: Turski Marian
Published: November 2020

Rozmowa przeprowadzona w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi przez dziennikarzy Żenię Klimakina (portal Nowaja Polsza), Kamilę Litman (Radio Łódź), Arkadiusza Lubę (literaturoznawcę, dziennikarza, znawcę komiksów, Berlin – Olsztyn), Jacka Tokarczyka (TVP Łódź) i Ewę Tyszko (Telewizja TOYA)
Gdy każdego roku rozmawiamy z gośćmi obchodów, okazuje się, że kontekst tych rozmów jest inny, zależnie od sytuacji politycznej w kraju. Gdy patrzy pan na to, co się dzieje, na falę nienawiści, która się przelewa, zastanawiał się Pan, czy historia nas czegokolwiek nauczyła?
Pytanie jest odwieczne. Niby uczyliśmy się, że historia jest magistra vitae – historia nauczycielką życia – ale każdy dostaje po łapach oddzielnie. Jest to bardzo ważne pytanie, pytanie w istocie rzeczy o sens tego, co przekazujemy. Czasami się człowiek zastanawia, czy Auschwitz mógłby – nie w sensie dosłownym – powtórzyć się. Niestety, tak. Byłem w Stanach Zjednoczonych w latach sześćdziesiątych, w czasie największego napięcia walki o prawa obywatelskie, i udałem się do największego ogniska walki o te prawa, na tzw. Deep South (Głębokie Południe USA). Murzyn, tak się nieelegancko wtedy mówiło, siedział w moim samochodzie obok mnie. Zauważyli to miejscowi biali, w miejscowości Magnolia w stanie Mississippi i podpalili mój samochód tylko dlatego, że był w nim ciemnoskóry obok białego.
Przemowa ocalałego z getta łódzkiego wygłoszona 29 sierpnia 2019 r., w dniu obchodów 75. rocznicy likwidacji getta łódzkiego
Authors: Truski Marian
Published: November 2020

Moi drodzy Przyjaciele!

Jest to dzień szczególny dla wszystkich, ale bardziej dla nas, tych z pierwszego rzędu, ocaleńców z getta łódzkiego. Chyba najbardziej dla mnie i Jerry’ego Berckiego, który tu też jest z nami, ponieważ obaj zostaliśmy właśnie załadowani do tego ostatniego transportu, który odjechał z Radegastu 29 sierpnia [19]44 r.

Chciałbym zacząć od wiersza napisanego w getcie.

 

Biją dzwony, kraczą wronyChaim pierwszy król szalonyzapanował nad miliony.Popłoch sieje Rumek siwy,wielki wódz nasz sprawiedliwy.Z paskarzami wojnę staczagetto w państwo przeinacza…Żyd dozorca z żoną Chawąkręci miotłą w lewo, w prawo,jak buławą.

Dlaczego właśnie ten wiersz wybrałem? Ponieważ mówi on o czymś w miarę normalnym. Oto w tym państwie Rumkowskiego, którego on był królem, jest quasi-normalne życie. Nawet Żyd dozorca, co było niegdyś niewyobrażalne.
Auschwitz z Auschwitz czyli przepis na bestseller
Authors: Haska Agnieszka
Published: November 2020

W ostatnim czasie na polskim rynku wydawniczym ukazało się przynajmniej kilkanaście powieści z pasiakami i drutami kolczastymi na okładkach oraz z obowiązkowym „… z Auschwitz” w tytule. W większości tytuły te stanowią reprezentację gatunku misery literature (mis lit, „literatura nieszczęść”), a dokładniej jego odmiany, którą można nazwać kiczem holokaustowo-obozowym. Artykuł jest krótkim rekonesansem analitycznym zjawiska literatury z Auschwitz w tytule, pokazującym jego cechy charakterystyczne oraz różne aspekty ogromnej popularności tych powieści wśród polskich czytelników i czytelniczek
Warunki działalności artystycznej plastyków w getcie łódzkim 1940–1944 w świetle źródeł: dokumentacji administracyjnej, wspomnień i relacji świadków
Authors: Gadowska Irmina
Published: November 2020

W latach 1940–1944 na terenie getta łódzkiego działało kilkadziesiąt osób zajmujących się działalnością plastyczną. Byli to uznani twórcy – absolwenci szkół i akademii oraz obdarzeni talentem uzdolnieni amatorzy, którzy przed 1939 r., nie zdołali zaistnieć jako artyści. Część z nich pochodziła z Łodzi i okolic, pozostali przybyli do miasta z zagranicy – w transportach z Pragi, Berlina, Hamburga, Kolonii czy Wiednia. W warunkach „dzielnicy zamkniętej” twórczość poddana nadzorowi administracyjnemu została wprzęgnięta w machinę propagandową. W urzędach, instytucjach, wydziałach i warsztatach powstawały plakaty, albumy pamiątkowe, znaczki, odznaki, emblematy. Na specjalne zamówienie malowano wizerunki przedstawicieli żydowskich władz i niemieckiego zarządu getta. Chociaż dostęp do narzędzi i materiałów: farb, kartonów, metalu, tuszu był reglamentowany, ściśle powiązany z zamówieniami, artyści starali się poza oficjalnym obiegiem i bez cenzury tworzyć prace dokumentujące otaczającą ich rzeczywistość. Problem aktywności plastyków w getcie łódzkim został omówiony na przykładach funkcjonowania wybranych wydziałów i wojennych biografii najbardziej znanych twórców. W analizie wykorzystano zróżnicowane źródła, od zachowanej w archiwach dokumentacji administracyjnej, po osobiste wspomnienia, listy, relacje i ocalałe prace. Wyniki badań uwzględniające z jednej strony urzędowe dane, z drugiej – indywidualne odczucia ofiar i świadków, stanowią punkt wyjścia do dalszej rekonstrukcji obrazu sztuki w getcie łódzkim
Polskie. Żydowskie. „Pożydowskie”. Nazistowska grabież dzieł sztuki i problemy restytucji w Polsce 1945–2000
Authors: Cieślińska-Lobkowicz Nawojka
Published: November 2020

Zinstytucjonalizowana i dzika grabież dzieł sztuki i innych dóbr kultury była integralnym składnikiem hitlerowskich prześladowań w okupowanej Polsce. Jej ofiarą padały zbiory publiczne i kościelne, a także niemała liczba prywatnych. W odniesieniu do własności żydowskiej grabież miała charakter totalny. Nie znalazło to odzwierciedlenia w obowiązującej od pierwszych lat powojennych po dzień dzisiejszy narracji o wojennych stratach kultury polskiej, traktowanej od powojnia niejako ex definitone jako kultura (jedno)narodowa. Przedmiotem artykułu jest wpływ tej głoszonej przez kolejne władze narracji na politykę i praktykę restytucji dzieł sztuki pochodzących z hitlerowskiego rabunku: tych poszukiwanych za granicą i tych, które trafiły do krajowych zbiorów publicznych
Danuta Dąbrowska – pionierka badań nad łódzkim gettem
Authors: Sitarek Adam
Published: November 2020

Danuta Dąbrowska była pierwszą badaczką historii łódzkiego getta. Urodzona w Niemczech, przeżyła okupację w falenickim getcie, a następnie ukrywając się po tzw. aryjskiej stronie w Warszawie. Po wyzwoleniu podjęła studia humanistyczne i pracę Żydowskim Instytucie Historycznym, gdzie w latach sześćdziesiątych przygotowała kilka artykułów naukowych poświęconych dziejom łódzkiego getta. Jednocześnie zaangażowała się w prace nad wydaniem Kroniki getta łódzkiego, które przerwano na skutek kampanii antysemickiej w Marcu 1968. W tym czasie Dąbrowska wyjechała z Polski i zamieszkała w Izraelu, gdzie kontynuowała pracę naukową w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie
Pamięć marginalizowana, niechciana, cicha… – łódzkie getto w polityce pamięci historycznej PRL
Authors: Czyżewski Andrzej
Published: November 2020

Tragiczne doświadczenia więźniów drugiego po warszawskim największego getta zorganizowanego przez Niemców na ziemiach polskich z rzadka jedynie były włączane do obszaru oficjalnych upamiętnień drugiej wojny światowej w okresie PRL. Celem tekstu jest prześledzenie zarówno postępującej marginalizacji pamięci zbiorowej o łódzkim getcie w latach 1945–1989, jak i wskazanie specyficznych nisz, w których jej kultywowanie było dozwolone. Autora interesuje przede wszystkim problem komunistycznej polityki pamięci historycznej w odniesieniu do losów łódzkiej „dzielnicy zamkniętej”, czyli przejawy odgórnego formatowania zbiorowych wyobrażeń na temat okupacyjnych losów odciętych od świata zewnętrznego Bałut. W tle prowadzonych rozważań pojawia się także kwestia napięć między pamięcią oficjalną, a potoczną oraz pytanie o to, kiedy i w jakich kontekstach zasoby tej drugiej mogły zaistnieć w przestrzeni publicznej Polski Ludowej. Podstawą źródłową artykułu są wydawnictwa, prasa oraz wybrane dokumenty instytucji współtworzących komunistyczną politykę pamięci historycznej
O conceito de escala: redução e ampliação
Authors: Vilela Carolina Lima
Published: November 2020

A atividade tem como principal objetivo a construção do conceito de escala com base em materiais visuais. Utilizando as ilustrações do livro ZOOM (de Istvan Banyai), pretende-se estimular a curiosidade dos alunos de 6º ano do Ensino Fundamental sobre objetos representados e a sua relação com o entorno, na medida em que o olhar do observador se afasta ou se aproxima. Assim, as noções de escala ‘maior e ‘menor’ são trabalhadas de forma prática, ainda sem serem aplicadas aos mapas. Posteriormente, as respostas foram muito positivas.
Algumas considerações sobre como feedback e estrutura podem ajudar crianças a aprender geografia
Authors: Schee Joop van der
Published: November 2020

Em 2009 John Hattie apresentou o seu instigante livro intitulado Aprendizagem Visível, resultado de sua pesquisa de 15 anos em que sintetiza mais de 800 metanálises relacionadas com os fatores que influenciam o rendimento dos alunos em idade escolar. O autor constrói uma história sobre o poder dos professores e a importância do feedback e da estrutura. Entretanto, a pergunta que se faz é: Como podemos perceber isso no contexto específico da Geografia? Após algumas informações sobre Aprendizagem Visível e algumas observações sobre o ensino da Geografia, este artigo descreve dois pequenos experimentos em que estudantes docentes treinaram as habilidades de aprendizagem de seus alunos usando feedback em relação à estrutura.
Finalidades didáticas e questões curriculares: um olhar para o processo de reformulação curricular da disciplina geografia no Colégio Pedro II
Authors: Vilela Carolina Lima
Published: November 2020

O objetivo deste trabalho consiste em debater questões formuladas durante o processo de reformulação curricular da disciplina geografia (ensino fundamental), no Colégio Pedro II. Considerando o currículo como uma construção social, onde as disputas por status e território estão presentes, bem como reconhecendo as especificidades epistemológicas do conhecimento produzido na escola, apresento reflexões acerca de algumas tensões identificadas como marcantes no processo: a integração dos aspectos físicos e humanos e a regionalização dos conteúdos. Foi possível verificar que as mudanças no currículo se estabeleceram a partir de negociações com certas tradições curriculares, assim como as finalidades didáticas ganharam relevo nas decisões do grupo de professores envolvidos no processo.
Trajetórias do currículo de geografia que se ensina a jovens e adultos trabalhadores
Authors: Santos Enio Serra dos
Published: November 2020

O trabalho tem como objetivo proceder a uma breve análise das concepções de geografia escolar presentes no ensino fundamental para jovens e adultos trabalhadores. Para tanto, traz como referência diferentes abordagens curriculares que vêm marcando a trajetória histórica da Educação de Jovens e Adultos (EJA): o currículo supletivo, o currículo crítico e o currículo por competências. Ao elucidar as características dessas abordagens, a educação geográfica é analisada em materiais didáticos e propostas curriculares de EJA, revelando então as políticas de currículo que têm marcado o ensino/aprendizagem de geografia nessa modalidade, uma vez que tais materiais e propostas veiculam discursos vigentes no país e criam verdades ao oficializar saberes e legitimar posturas. Para efeito da análise, é utilizado o conceito de recontextualização, desenvolvido por Basil Bernstein, como categoria que dá suporte às reflexões acerca da produção do conhecimento geográfico escolar. Embora todas as propostas e materiais examinados tenham sido elaborados para alunos jovens e adultos, nota-se profunda diferença entre eles no que tange às tendências teórico-metodológicas adotadas. Essas diferentes interpretações sobre a geografia a ser ensinada redundam em uma pluralidade de concepções e práticas, muitas vezes antagônicas entre si, que têm marcado a trajetória da geografia escolar na EJA.
O Colégio Pedro II e a institucionalização da geografia escolar no Brasil Império
Authors: Rocha Genylton Odilon Rêgo da
Published: November 2020

Neste texto buscar-se-á discutir a institucionalização da geografia no currículo das escolas brasileira, tomando por base os currículos que foram prescritos para o Imperial Colégio de Pedro II, instituição criada em 1837, na cidade do Rio de Janeiro. Friso que optei por discorrer sobre a história da geografia escolar, em um período que o currículo prescrito para o Imperial Colégio de Pedro II deveria padronizar nacionalmente (pelo menos era esta a intenção), a seleção cultural considerada, segundo os legisladores brasileiros, digna de ser assimilada pelas novas gerações. Portanto, o período por nós estudado se estende de 1837 - data de criação do colégio - até a década de 80 do século XIX, quando se proclama a República no Brasil. Para que pudéssemos identificar e analisar o currículo prescrito para a disciplina geografia - e aqui fazemos uma ressalva de que nossa análise será restrita ao currículo prescrito ou explícito, o que torna a análise do currículo que foi efetivado nas salas de aula a principal lacuna que deixaremos nesta pesquisa -, realizamos o levantamento e seleção de bibliografias que se reportam ao período estudado, e, sobretudo, de textos escritos de caráter oficial e técnico - as leis que normatizaram o ensino naquele colégio e os conteúdos programáticos fixados pelo legislativo brasileiro ou pela congregação do referido estabelecimento de ensino. Este material foi objeto de uma descrição analítica, ou seja, sobre o mesmo realizamos um estudo mais aprofundado à luz do referencial teórico que tem norteado meus estudos. O que se segue são partes significativas de meus achados.
Visita ao Serviço Geográfico do Exército: uma lição acerca da história da cartografia e do processo de produção cartográfica no Brasil
Authors: Corrêa Márcio Ferreira Nery
Published: November 2020

O presente relato de experiência pedagógica traduz-se na visita à 5ª Divisão de Levantamento Cartográfico do Exército (ou, como era antes conhecido, Serviço Geográfico do Exército), localizado no Morro da Conceição, num sítio histórico que reúne num só complexo a Fortaleza da Conceição e o Primeiro Palácio Episcopal do Rio de Janeiro. O propósito consistia em conhecer o Museu Cartográfico lá existente em função do seu precioso acervo e por ser reduto da memória do primeiro centro de levantamento cartográfico do Brasil. Além disso, outro objetivo era demonstrar, na prática, o processo produtivo de cartas e mapas, possibilitando a vivência das etapas que vão desde o levantamento topográfico (com auxílio de GPS), passando pela digitalização e georreferenciamento de dados, até a impressão ou a produção digital de bases cartográficas, demandadas especificamente em projetos da iniciativa pública ou privada.
Discutindo sobre a relevância da geografia do Rio de Janeiro no currículo do Ensino Médio
Authors: Cunha Margarida Ambrogi da Silva
Published: November 2020

Este artigo tem como proposta apresentar parte da Monografia intitulada PENSANDO A GEOGRAFIA DO RIO DE JANEIRO NO ENSINO MÉDIO que teve como objetivo geral investigar junto aos professores e alunos do Colégio Pedro II, a pertinência ou não da inclusão do tema Rio de Janeiro - Estado e Metrópole - como um item específico no conteúdo programático de Geografia, no Ensino Médio. Esta pesquisa adotou uma abordagem qualitativa por enfocar uma questão social, o currículo no âmbito escolar. A amostra desse estudo foi constituída por um grupo de 06 (seis) professores e de 57 (cinquenta e sete) alunos, que responderam os questionários. Nesta monografia, optei pela análise de conteúdo, segundo Bardin (1977), devido à possibilidade de inferências e categorização das respostas. Neste artigo lanço meu olhar sobre as respostas dos professores, que mostraram a relevância da inclusão deste conteúdo no currículo, bem como ressaltaram à carência de material didático-pedagógico sobre o Estado do Rio de Janeiro.
A favela sob o olhar de alunos de classes populares
Authors: Costa Valéria Grace
Published: November 2020

O texto apresenta uma experiência didática realizada em 2007 na Escola de Espetáculo: Spetáculus. Trata-se de uma escola que tem como objetivo a capacitação profissional de jovens de 17 a 21 anos, oriundos da rede pública de ensino e moradores de áreas de vulnerabilidade social no Grande Rio. A “visão da favela” constituía o tema da aula que ministrei como professor convidado e fazia parte de um projeto em desenvolvimento pela  escola. A partir da realização de uma dinâmica para apresentar o tema foi possível sistematizar as respostas acerca do significado de favelas e destacar os elementos significativos para a compreensão da percepção de cada um sobre este tipo de agrupamento.Entre os diversos aspectos relevantes mencionados no presente artigo, podemos destacar que os resultados mostram que o espaço vivido se sobrepões ao espaço construído ao analisarmos os diversos elementos que constituem a percepção  dos alunos sobre a favela.
Armazenzinho: Módulo do Armazém de Dados para disseminação de informações históricas e geográficas sobre a cidade do Rio de Janeiro direcionado a estudantes e professores
Authors: Tobias Luiz Murillo , Mendonça Maria Luiza Furtado de , Monteiro Neide Carvalho
Published: November 2020

Este artigo apresenta o Armazenzinho, área do portal Armazém de Dados – www.armazemdedados.rio.rj.gov.br - principal veículo de produção e disseminação de informações sobre a cidade do Rio de Janeiro, gerenciado pelo Instituto Pereira Passos (IPP). O projeto “Armazenzinho” foi desenvolvido pelo IPP, com o apoio da Secretaria Municipal de Educação (SME) e Empresa Municipal de Multimeios Ltda (MULTIRIO), visa disseminar informações da cidade para crianças e jovens em idade escolar. Possui 5 (cinco) módulos principais - Histórias do Rio, Dados do Rio, Conhecendo o Rio, Cartografia e Conheça Também - e conta com um sistema gerenciador de banco de dados que permite uma atualização dinâmica de informações tabulares, feições geográficas e históricas, imagens programadas e atividades lúdicas didático-pedagógicas. A proposta é estimular o conhecimento sobre a Cidade e transmitir informações de forma interativa, ampliando a rede de usuários que acessam o Armazém de Dados, criado em outubro de 2001.
Uso de metodologia indagatoria para la enseñanza del espacio geográfico
Authors: Llancavil Daniel
Published: November 2020

Este artículo enfatiza la importancia de la enseñanza del espacio geográfico a partir de estrategias didácticas interactivas que vinculen a docentes y estudiantes con lugares cotidianos y patrimoniales de su ciudad. Por lo anterior se asume que las salidas a terreno constituyen una estrategia didáctica valiosa para comprobar en el lugar lo aprendido en la sala de clases y contextualizar los aprendizajes. Se presenta una propuesta de secuencia didáctica, utilizando la metodología indagatoria, en la cual se propone la visita a lugares representativos de la ciudad para la comprensión de la realidad social desde una dimensión espacial. Esta propuesta ilustra las diferentes etapas de la metodología indagatoria – focalización, exploración, reflexión, aplicación y evaluación- a través de variadas actividades de enseñanza y aprendizaje considerando los fundamentos de la teoría de la actividad.
O Censo Demográfico de 2010: telefones celulares na construção de podcasts geográficos
Authors: Franco Aléxia Pádua , Sabino André Luiz , Faria Elizabet Rezende de
Published: November 2020

A sala de aula constitui-se como lugar privilegiado para aplicarmos as novas tecnologias da informação e da comunicação no processo de ensino e/ou aprendizagem. O uso dos telefones celulares na construção de podcasts geográficos permite que os estudantes registrem o conhecimento produzido e pressupõe intensa atividade de pesquisa, de organização de ideias e constante postura reflexiva. Nesse caso específico, o trabalho interdisciplinar com dados estatísticos divulgados pelo Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) aproxima professores e estudantes, tendo como objetivo analisar dados e garantir aprendizagens significativas.
O uso de imagens de satélite como suporte para o aprendizado significativo da cartografia no ensino fundamental
Authors: Vieira Denise Maria , Carvalho Vânia Maria Salomon Guaycuru de , Zani Maíra Vieira
Published: November 2020

A educação cartográfica, fundamental para o estudo da geografia, tem sido negligenciada no ensino básico e necessita de novas ferramentas para tornar seu aprendizado mais efetivo. Diante das inúmeras transformações que o mundo atual enfrenta e dada à rapidez dessa evolução tecnológica, torna-se fundamental que a postura pedagógica dos profissionais de educação compartilhe essas mudanças nas salas de aula, através de ações e materiais didáticos que comunguem nessa mesma direção. Dessa forma, este trabalho apresenta uma contribuição para uma prática mais motivadora, associando a utilização das geotecnologias, em especial as técnicas do Sensoriamento Remoto, no ensino dos conceitos básicos da cartografia para alunos das séries iniciais do 2o segmento do Ensino Fundamental. Através de uma abordagem lúdica e interativa, as atividades propostas, de caráter prático, tiveram como objetivo principal, tornar os alunos sujeitos na construção do saber cartográfico, na busca de uma aprendizagem mais prazerosa, significativa e inclusiva. A utilização das novas tecnologias, cada vez mais presente nos dias atuais, além de contribuir para a educação cartográfica de crianças e adolescentes, possibilita uma ampliação da percepção do espaço vivido e de suas transformações. Neste contexto, a utilização e difusão de imagens de satélite como suporte para esse processo de aprendizagem no ambiente escolar pode contribuir para a formação de um cidadão mais consciente e participativo na construção de uma sociedade que possibilite a todos a garantia do atendimento de suas necessidades atuais e futuras.
Um ideólogo da brasilidade em sala de aula: Justiniano da Rocha, o primeiro professor de geografia do Imperial Collegio de Pedro II
Authors: Corrêa Marcio Ferreira Nery
Published: November 2020

O presente artigo é uma construção interpretativa sobre como a inclusão do ensino de geografia no currículo escolar brasileiro se deu num contexto singular, o da formação do Estado Imperial durante o século XIX. A descrição e análise de particularidades históricas corroboram para a coerência de algumas proposições teóricas acerca da formação do território brasileiro, especificamente àquelas que assinalam as peculiaridades dos Estados territoriais, de passado colonial. Assim, àquilo que parece ser apenas uma descrição ou análise biográfica e biobibliográfica de uma personalidade do passado torna-se elemento de reflexão para a compreensão do verdadeiro sentido depositado no ensino de Geografia no contexto do Brasil Oitocentista.
O Rio de Janeiro nos livros didáticos franceses: imagens degradadas, lugares à margem
Authors: Ulhôa Leonardo Moreira
Published: November 2020

Este artigo é um desdobramento da tese de doutorado em que analisamos as imagens do Brasil nos livros didáticos franceses, considerando a produção da iconografia e o ativo papel que desempenham no ensino de Geografia. Na ocasião, constatamos que algumas cidades brasileiras nunca conseguiram desvencilhar de sua imagem o reflexo da balbúrdia urbana, uma vez que, arraigadas no predominante modelo da desordem e do caos, projetavam oblíquos olhares sobre as mazelas de nosso país. Nesse contexto, também se inserem as narrativas e as apocalípticas imagens do espaço urbano do Rio de Janeiro em tais obras, sendo frequentemente associadas à violência desenfreada, aos cenários de mendicância, ao descontrole populacional e às desigualdades socioeconômicas. A uniformidade desses discursos, geralmente em tons pejorativos, contribui para solidificar uma ideia bastante unilateral e particularizada sobre essa cidade. Diante disso, propusemo-nos a refletir sobre os sentidos implícitos que se encontram na construção iconográfica dos manuais escolares franceses, numa tentativa de abrir caminhos para decodificar alguns significados consagrados em relação ao Rio de Janeiro ao longo de décadas.
A formação docente em geografia: por uma mudança de paradigma científico
Authors: Menezes Victória Sabbado , Kaercher Nestor André
Published: November 2020

O presente artigo tem o intuito de provocar uma reflexão concernente à formação inicial do professor de Geografia com o enfoque para os saberes docentes e o modelo de formação universitária. Para tanto, realizou-se uma revisão bibliográfica e uma pesquisa documental visando fundamentar as explicitações teóricas empreendidas. Diante do paradigma dominante na universidade, assentado na perspectiva da ciência moderna, observam-se alguns limites para a formação de educadores capazes de lidar com a complexidade do contexto escolar contemporâneo, como a visão dicotomizada entre teoria e prática, o modelo aplicacionista e a desconsideração do caráter afetivo do trabalho docente. Repensar a formação inicial remete ao questionamento constante sobre a visão de ciência e de ensino predominante em âmbito acadêmico. Portanto, a mudança do paradigma da modernidade para o da ciência pós-moderna constitui um caminho profícuo ao pautar-se na racionalidade prático-reflexiva, na integração entre os saberes, na consideração de incertezas e na articulação entre razão e emoção. Uma formação docente baseada nestes princípios poderá contribuir para o desenvolvimento de um ensino de Geografia com cor e sentido aos educandos.
Projetos de hortas escolares e debate agroecológico em Pernambuco e no contexto latinoamericano
Authors: Cunha Antonielle Pinheiro da
Published: November 2020

Este trabalho apresenta o resultado de nossas reflexões e práticas de inserção do debate agroecológico na escola partir da experiência de construção de uma horta junto com estudantes de nível médio da escola estadual “Poeta Manuel Bandeira”, em Pernambuco, Brasil. Temos o objetivo refletir sobre como projetos de hortas de hortas escolares pautam o conhecimento agroecológico, a partir da sistematização dos avanços e desafios de nossa prática pedagógica em diálogo com outros projetos de ensino-aprendizagem baseado em hortas nas escolas no Brasil e América Latina. A construção deste trabalho expressa uma síntese de nossas reflexões e trajetórias na academia e na docência na rede estadual que nos motivaram a adentrar nos desafios de pautar a transformação do espaço escolar como processo educativo e debater a Agroecologia como eixo transversal na educação básica. A metodologia se baseia na análise de estudos sobre as transformações da agricultura e caracterização da agroecologia, para posteriormente tratar da experiência de horta na referida escola, e situá-la no campo de projetos semelhantes na América Latina. Finalmente, apresenta uma síntese sobre as conquistas e desafios que as hortas nos espaços educativos possibilitam para o ensino e a transformação socioambiental.
Resenha do I Colóquio de Educação Geográfica do Colégio Pedro II
Authors: Biazzo Pedro Paulo
Published: November 2020

Resenha descritiva sobre evento promovido pelo Departamento de Geografia do Colégio Pedro II, realizado em outubro de 2015.
Attitudes towards Cpr among Allied Health Students in Jordan: A Cross-Sectional Study
Authors: Oteir Alaa , Mhdawi Khader , Kanaan Saddam , Alwidyan Mahmoud , Williams Brett
Published: November 2020

Introduction

Early cardiopulmonary resuscitation (CPR) is associated with increased survival rates from out-of-hospital cardiac arrest. This aim of this study was to explore the attitudes to CPR among allied health students in Jordan; and to compare the attitudes to performing chest compression-only (CC) CPR versus CPR with mouth-to-mouth ventilation (MMV).

Methods

A cross-sectional study using a 17-item attitude questionnaire that assessed the attitude to CPR in general, and to performing MMV and CC on different patient groups (the other gender, strangers, relatives, children), and despite infection concerns.

Results

A total of 856 participants completed the questionnaire (mean age 20.8 years, 74.0% female); 79.2% of participants were willing to learn and practise CPR encouraged by their cultural values and religious beliefs and had a positive attitude towards the benefits of CPR. Compared to MMV, a greater proportion of students had a positive attitude towards performing CC on strangers (71.7% vs 29.6%, p<0.001), relatives (77.9% vs 40.4, p<0.001), patients of the other gender (62.3% vs 29.8%, p<0.001), and despite infection concerns (67.9% vs 24.1%, p<0.001). Compared to males, a higher proportion of females had a positive attitude about delivering CC to relatives (80.7% vs 70.0%, p=0.004) and despite the infection concerns (71.1% vs 58.7%, p=0.007). Females were more reluctant to perform MMV on males (26.1% vs 40.4%, p=0.02), strangers (25.3% vs 41.7%, p=0.01) and relatives (36.5% vs 51.6%, p=0.01).

Conclusion

A large proportion of participants were willing to learn CPR and had positive attitudes towards its benefits. Females were more inclined to perform CC compared to males, whereas males were more likely than females to deliver MMV. More training is recommended, and clear legislation regarding the legal liabilities of rescuers is needed in Jordan.
The French language substratum in Vladimir Nabokov’s English memoirs discourse: stylistic play or text formation pattern?
Authors:   O. O. Potebnіa Institute of Linguistics of the National Academy of Sciences of Ukraine, Radzievska T. V.
Published: November 2020

The paper deals with the memoirs discourse which is regarded as a separate type of discourse whose nature is specified by the «memory factor». In order to investigate the role of «memory factor» in memoirs text-formation the author analyses one of the most famous case in memoirs practice of XX century — Vladimir Nabokov’s «Speak, Memory» (1966). This third version of Nabokovian memoirs written in English is fulfilled with numerous French and Russian insertions which provoke the discussion on multilingualism and code-switching, a topical issue in the modern study of Nabokov’s verbal practice and his text-forming techniques. The major object of analysis in the paper concerns French lexical and syntactical units which form as a whole a certain substratum in the repertoire of the multilinguistic means represented in this text. The description of the French substratum concluding various units (words, word combinations, phrases, quotations, phraseological units, sentences) with different functions in the sentence allowed to identify 8 types. They were interpreted according to the memoirs text-formation model proposed in the earlier publications of the author, and the analysis showed that almost all French insertions represent the substructure of Nabokov’s text which is determined by the «memory factor». Most of these nominative means in their functioning in the text contain the reference to some significant situation, event, or picture of the past and in their verbal images they are conceptualized by the memoirist as an inalienable part of the referential situation. The study of the data also proves that the use of French insertions in this memoirs text is nothing to do with the ludic aspect of text-formation, with linguistic games which are often considered as a constant of Nabokov’s works.
Vasyl Mysyk and Mykola Lukash: two interpretations of Robert Burns’s poetry
Authors:   Ivan Franko National University of Lviv, Savchyn V. R.
Published: November 2020

The paper examines the representation of Burns’s poetical oeuvre in Ukrainian translations by Mykola Lukash (1919–1988) and Vasyl Mysyk (1907–1983), who established the Ukrainian canon of Robert Burns. Their translations are included in school textbooks, radio broadcasts and set to music. These translations confirmed a paradox of co-existence of two equally successful, but quite different interpretations of Burns made through the prism of translators’ ideology, personality, poetic motivations and other constraints. Mysyk’s ambition was to show real Burns in all the variety of his works. He adopted a strategy of a literary studies scholar who paid scrupulous attention to textual detail, be it biographical, historical or figurative. All his translator’s decisions were subdued to his wish for utmost proximity to the original text. In a similar vein, the selection of texts for translation was guided by his desire to introduce Burns’s works into Ukrainian literary context in their integrity and variety, rather than by his personal taste. For Lukash, on the contrary, Burns was not related to a comprehensive translation project. He was one of his favorite poets, and these were Burns’s songs that appealed to Lukash most. Conceptually as well as stylistically Lukash’s translations of Burns are folklore-oriented and folklore inspired. In this way, the translator successfully reproduced the dominant features of Burns’s poetics by emphasizing its folk spirit. On the other hand, Ukrainian folklore poetics employed in Lukash’s translations proved to be a convenient tool to manipulate the text governed by translator’s ideology. Through the prism of folklore style Lukash managed to convey implied political messages to fuel resistance and defiance, which suggests a form of translator’s activism.