Προσαρμοστική αποτελεσματικότητα της φυσιολογίας παραγωγής ποικιλιών της αμπέλου υπό συνθήκες υδατικής καταπόνησης
Authors: Μπέης Αλέξανδρος 
Published: January 2014

Διερευνήθηκαν οι φυσιολογικοί και οι βιοχημικοί μηχανισμοί προσαρμογής στην ξηρασία δύο ποικιλιών αμπέλου (Vitis vinifera L., ποικιλίες Σαββατιανό και Μαυροδάφνη) με τη χρήση αυτόριζων φυτών. Η μελέτη, πραγματοποιήθηκε μετά την έκθεση των φυτών σε συνθήκες υδατικής καταπόνησης. Η μεθοδολογία συλλογής του ανερχόμενου χυμού φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τις τιμές του pH του ανοδικού ρεύματος. Οι τιμές του pH που λαμβάνονται σε υψηλές πιέσεις (2.5 ΜPa) περιγράφουν καλύτερα τις μεταβολές του pH που συμβαίνουν στον αποπλάστη. Ο χρόνος της δειγματοληψίας βρέθηκε επίσης ότι επηρεάζει σημαντικά τις τιμές του pH του ανοδικού ρεύματος στον αγωγό ιστό. Ειδικότερα, θετική συσχέτιση παρατηρήθηκε μεταξύ των τιμών του pH του ανερχόμενου χυμού που μετρήθηκε λίγο πριν την ανατολή του ηλίου και του υδατικού ελλείμματος των φυτών. Αντιθέτως, τιμές του pH του ανερχόμενου χυμού που μετρήθηκαν αργότερα κατά τη διάρκεια της ημέρας δεν επηρεάστηκαν σημαντικά από τη μείωση της διαθέσιμης εδαφικής υγρασίας και στις δύο ποικιλίες. Η συσχέτιση μεταξύ του υδατικού δυναμικού βάσης και της μέγιστης στοματικής αγωγιμότητας (gs), έδειξε σημαντικές διαφορές ως προς την στοματική ευαισθησία μεταξύ των δύο ποικιλιών. Ειδικότερα το κλείσιμο των στομάτων πραγματοποιήθηκε σε υψηλότερες τιμές του υδατικού δυναμικού βάσης στα φυτά του Σαββατιανού σε σύγκριση με τα φυτά της Μαυροδάφνης. Οι συγκεντρώσεις του αμπσισσικού οξέος (ΑΒΑ) στο φύλλο και στη ρίζα αυξήθηκαν ταχύτερα στα φυτά της Μαυροδάφνης σε σύγκριση με τα φυτά του Σαββατιανού στην αρχή της περιόδου εφαρμογής της περιοριστικής υδατικής δίαιτας. Επιπλέον, τα φυτά της Μαυροδάφνης παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερες τιμές στο pH του ανερχόμενου χυμού (pH αποπλάστη) καθώς και μεγαλύτερη ευαισθησία της στοματικής συσκευής στην αύξηση του ΑΒΑ και του pH σε σχέση με το Σαββατιανό. Τα αποτελέσματα αυτά καταδεικνύουν διαφορετικές στρατηγικές προσαρμογής των δυο ποικιλιών σε συνθήκες ξηρασίας. Ειδικότερα, τα χημικά σήματα που επάγονται σε συνθήκες υδατικής καταπόνησης φαίνονται να αποτελούν τον κυριότερο μηχανισμό της προσαρμογής των φυτών της ποικιλίας Μαυροδάφνη στην ξηρασία. Υπό συνθήκες υδατικής καταπόνησης το Σαββατιανό εμφάνισε ευνοϊκότερο υδατικό ισοζύγιο, υψηλότερο ρυθμό βλαστικής ανάπτυξης, φωτοσυνθετικό ρυθμό (PN), gs και αποτελεσματικότητα χρήσης νερού συγκριτικά με τη Μαυροδάφνη. Οι μικρότερες τιμές των αλλομετρικών παραμέτρων στην ποικιλία Μαυροδάφνη πιθανόν να σχετίζονται με την μικρότερη συγκέντρωση των κυτοκινινών. Από την άλλη μεριά, η περιοριστική υδατική δίαιτα προκάλεσε μείωση της φωτονικής συγκομιδής του PSII (ΦPSII), του ρυθμού μεταφοράς ηλεκτρονίων (ETR) και αύξηση στη μη-φωτοχημική απόσβεση (NPQ) και στις δύο ποικιλίες. Το Σαββατιανό μείωσε τη ΦPSII μέσω της αύξησης του NPQ, αντίθετα η Μαυροδάφνη, περιόρισε στον ίδιο βαθμό τη ΦPSII, έσω της αποδόμησης των χλωροφυλλών. Η μεγαλύτερη αντιοξειδωτική προστασία που εμφάνισε η ποικιλία Σαββατιανό θα μπορούσε να αποδοθεί στην ικανότητα της να διατηρεί υψηλότερη ενεργότητα στην καταλάση σε συνθήκες ξηρασίας. Συμπερασματικά, η μεγαλύτερη προσαρμοστική ικανότητα στην ξηρασία των πρέμνων της ποικιλίας Σαββατιανό θα μπορούσε να αποδοθεί αφενός στην πιο αποτελεσματική ρύθμιση της λειτουργίας της στοματικής συσκευής και αφετέρου στη μεγαλύτερη φωτοπροστατευτική και αντιοξειδωτική προστασία.