Ο οδοντιατρικός αλφαβητισμός των γονέων και η σχέση του με τη στοματική υγεία των παιδιών τους
Authors: Ταουφίκ Κωνσταντίνα 
Published: April 2021

Σκοπός: Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν η διερεύνηση της σχέσης του οδοντιατρικού αλφαβητισμού των γονέων με τη στοματική υγεία των παιδιών τους. Οι επιμέρους σκοποί ήταν: α) η ανάπτυξη και ο έλεγχος ενός εργαλείου που θα μπορούσε να αξιολογήσει τον οδοντιατρικό αλφαβητισμό στην Ελλάδα (GROHL); β) ο έλεγχος της ελληνικής εκδοχής ενός εργαλείου που θα μπορούσε να αξιολογήσει τη σχετιζόμενη με τη στοματική υγεία ποιότητα ζωής στην προσχολική ηλικία (Gr-ECOHIS); γ) η διερεύνηση της σχέσης του οδοντιατρικού αλφαβητισμού των γονέων με τη στοματική υγεία των παιδιών τους. Μέθοδος και υλικά: Για την ανάπτυξη του GROHL 282 ενήλικες πληρούσαν τα κριτήρια, ενώ για την ανάπτυξη του Gr-ECOHIS και τη διερεύνηση της σχέσης του οδοντιατρικού αλφαβητισμού των γονέων με τη στοματική υγεία των παιδιών προσεγγίστηκαν 200 ζεύγη μητέρων - παιδιών. Για τα αναπτυσσόμενα εργαλεία χρησιμοποιήθηκαν δύο ανεξάρτητα δείγματα των 20 ατόμων για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των επαναληπτικών μετρήσεων. Τα δεδομένα προήλθαν από μια δομημένη συνέντευξη, η οποία περιλάμβανε δημογραφικά στοιχεία, πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας, για σχετιζόμενες με τη στοματική υγεία συμπεριφορές, για τον αλφαβητισμό υγείας, για την οδοντιατρική γνώση, για τη σχετιζόμενη με τη στοματική υγεία ποιότητα ζωής και το GROHL, το οποίο περιελάβανε την ανάγνωση/ αναγνώριση 44 λέξεων και την επιλογή της σωστής επεξηγηματικής λέξης για όσες λέξεις είχαν αναγνωριστεί από τους συμμετέχοντες. Για τις μητέρες υπήρχαν επιπλέον ερωτήσεις που αφορούσαν το παιδί, και το Gr-ECOHIS. Η στοματική κατάσταση του παιδιού αξιολογήθηκε μέσω κλινικής εξέτασης αλλά και από την μητέρα. Στατιστική ανάλυση: Η στατιστική ανάλυση περιελάβανε τα συνήθη περιγραφικά μέτρα, ενώ κατά τη διερεύνηση των συσχετίσεων χρησιμοποιήθηκαν διάφορες στατιστικές μέθοδοι δοκιμασίες όπως διασπορά, παλινδρόμηση, students’s t-test, spearman correlation. Τα αναπτυσσόμενα εργαλεία ελέγχθηκαν επίσης ως προς την αξιοπιστία και την εγκυρότητα τους, ενώ για την ανάπτυξη του εργαλείου του οδοντιατρικού αλφαβητισμού χρησιμοποιήθηκε η θεωρία απόκρισης ερωτήματος. Αποτελέσματα: Η τελική μορφή του GROHL περιελάβανε 20 λέξεις, αφού λέξεις μη επαρκούς μεταβλητότητας, χαμηλής συσχέτισης και μη στατιστικά σημαντικής συνεισφοράς αποκλείστηκαν (Cronbach’s alpha=0.83; ICC=0.95) και η μέση τιμή του οδοντιατρικού αλφαβητισμού ήταν 11.5. Στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις διαπιστώθηκαν με τη στοματική υγιεινή και την προσέλευση στον οδοντίατρο, καθώς και με τον αλφαβητισμό υγείας, την οδοντιατρική γνώση και το μορφωτικό επίπεδο. Η μέση τιμή του Gr-ECOHIS ήταν 3.4 και το εργαλείο είχε Cronbach’s alpha=0.85 και ICC=0.97, αναδεικνύοντας ένα έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο. Η ελληνική εκδοχή είχε πολύ καλή εγκυρότητα διακριτικής ικανότητας, καθώς και προβλεπτική, αφού υπήρχαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με τον τερηδονικό δείκτη (Spearman’s rho=0.62, p<0.0005), με τις οδοντιατρικές ανάγκες των παιδιών (p<0.0005), αλλά και με την αναφερόμενη από τις μητέρες στοματική κατάσταση των παιδιών (p<0.0005). Κατά τη διερεύνηση της σχέσης του οδοντιατρικού αλφαβητισμού των μητέρων με τη στοματική κατάσταση των παιδιών, το δείγμα μας είχε ως μέση τιμή οδοντιατρικού αλφαβητισμού 11.3. Στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις βρέθηκαν με το εκπαιδευτικό επίπεδο (p=0.0004), με την οδοντιατρική γνώση (p<0.00005), τη συχνότητα βουρτσίσματος (p=0.021), τη συχνότητα κατανάλωσης χυμών (p=0.020) και την αναφερομένη από τις μητέρες στοματική κατάσταση (p=0.025), αλλά όχι και με την κλινική κατάσταση των παιδιών, ούτε με τη σχετιζόμενη με τη στοματική υγεία ποιότητα ζωής τους. Συμπεράσματα: Τα δύο αναπτυσσόμενα εργαλεία αποτελούν εύχρηστα, έγκυρα και αξιόπιστα εργαλεία, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ευρέος στην κλινική οδοντιατρική, αλλά και στη δημόσια υγεία και σχετίζονται με κλινικές και μη παραμέτρους της στοματικής υγείας των παιδιών. Η διερεύνηση της σχέση του οδοντιατρικού αλφαβητισμού των γονέων με τη στοματική υγεία των παιδιών, καθώς και με τη σχετιζόμενη με τη στοματική υγεία ποιότητα ζωής των παιδιών αποκάλυψε μια σειρά παραμέτρων με σημαντική επίδραση, ενώ η απουσία συσχετίσεων, απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση σε πληθυσμούς με χαμηλότερα επίπεδα οδοντιατρικού αλφαβητισμού και πιο επιβαρυμένη στοματική κατάσταση, οι οποίοι δεν θα αναζητούν οδοντιατρική φροντίδα.