Η σημασία των νεότερων τεχνικών της μαγνητικής τομογραφίας στην διάγνωση των οξέων ισχαιμικών αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων
Authors: Μητσιάς Παναγιώτης 
Published: January 2014

Παρά την τεράστια πρόοδο στο θέμα της πρόληψης τους, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ), η μεγάλη πλειονότητα των οποίων οφείλεται σε ισχαιμία, παραμένουν ως μια από τις κύριες αιτίες θανάτου και η κύρια αιτία αναπηρίας στον σύγχρονο κόσμο. Η ενδοφλέβια θρομβόλυση στις 3 πρώτες ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων βελτιώνει σημαντικά το τελικό κλινικό αποτέλεσμα ασθενών με ισχαιμικό ΑΕΕ, αλλά μόνο μικρό ποσοστό ασθενών υποβάλλεται σε αυτήν. Η ανάγκη για πρώϊμη αναγνώριση καθώς και διάγνωση της βιωσιμότητας ή μη της ισχαιμικής βλάβης είναι προφανής. Οι νεότερες τεχνικές της μαγνητικής τομογραφίας, κυρίως οι ακολουθίες διάχυσης και αιμάτωσης, έχουν την δυνατότητα να αναγνωρίσουν την εγκεφαλική ισχαιμία, μέσα στις πρώτες ώρες από την έναρξη της. Η χρήση συνδυασμού πολλαπλών τεχνικών μαγνητικής τομογραφίας και η ανάλυση τους με την μέθοδο Iterative Self-Organizing Data Analysis Technique (ISODATA) μπορεί να προσφέρει περισσότερες πληροφορίες για την κατάσταση του ισχαιμικού ιστού από ότι η κάθε μονοπαραμετρική τεχνική. Στην παρούσα διατριβή μελετήθηκε η ικανότητα τόσο των μονοπαραμετρικών τεχνικών μαγνητικής τομογραφίας, όσο και της πολυπαραμετρικής τεχνικής Iterative Self-Organizing Data Analysis Technique (ISODATA) να ορίσουν την ισχαιμική βλάβη και την βαρύτητα του κλινικού νευρολογικού συνδρόμου στην οξεία και χρόνια φάση της εγκεφαλικής ισχαιμίας. Βρέθηκε, ότι το μέγεθος βλάβης στις μονοπαραμετρικές μεθόδους διάχυσης και αιμάτωσης έχει ισχυρή συσχέτιση με το score της κλίμακας NIH στην οξεία φάση, και μπορεί να προβλέψει το τελικό κλινικό νευρολογικό (κλίμακα NIH) και λειτουργικό (κλίμακα Rankin) αποτέλεσμα μετά από ισχαιμικό ΑΕΕ. Στην δε χρόνια φάση, η συμβατική μαγνητική τομογραφία, ακολουθία Τ2, είναι επαρκής για να ορίσει τη βαρύτητα του κλινικού συνδρόμου. Το μέγεθος βλάβης στην πολυπαραμετρική τεχνική ISODATA, είχε άριστη συσχέτιση με τα αντίστοιχα των ακολουθιών διάχυσης (οξεία φάση) και Τ2 (χρόνια φάση), καθώς και ισχυρή συσχέτιση με την κλίμακα του NIH (οξεία και χρόνια φάση) και την κλίμακα Rankin (χρόνια φάση), αποδεικνύοντας ότι η πολυπαραμετρική τεχνική μπορεί να ορίσει την βαρύτητα του κλινικού συνδρόμου σε κάθε φάση της εγκεφαλικής ισχαιμίας με τρόπο που είναι ανεξάρτητος από τον χρόνο που παρήλθε από την έναρξη της ισχαιμίας. Επιπλέον, με χρήση της μεθόδου ISODATA, η ισχαιμική βλάβη κατατμήθηκε σε διάφορες περιοχές με ετερογενή χαρακτηριστικά (ιστικές υπογραφές και απεδείχθη ότι η ισχαιμική βλάβη είναι ανομοιογενής. Με την χρήση μελετών οξείας και χρονίας φάσης, υπολογίσθηκε το ποσοστό του ισχαιμικού ιστού που επέστρεψε στο φυσιολογικό στην χρόνια φάση και δημιουργήθηκε ένα μοντέλο για τον υπολογισμό της βιωσιμότητας του ιστού. Οι παράγοντες που συμμετείχαν στο τελικό πολυπαραγοντικό μοντέλο ήταν η τιμή της ιστικής υπογραφής ISODATA , η τιμή ADC, και η προηγηθείσα ή μη θεραπεία με tPA. Συμπερασματικά, οι μονοπαραμετρικές μέθοδοι διάχυσης, αιμάτωσης και Τ2, μπορούν με ακρίβεια να αναγνωρίσουν και να εκτιμήσουν την κλινική βαρύτητα της οξείας και χρόνιας εγκεφαλικής ισχαιμίας, αντίστοιχα, με χρονοεξαρτώμενο τρόπο. Η πολυπαραμετρική μέθοδος ISODATA έχει την δυνατότητα να αναγνωρίσει και να χαρακτηρίσει την ισχαιμική εγκεφαλική βλάβη ανεξαρτήτως χρόνου που παρήλθε από την έναρξη της ισχαιμίας. Η μέθοδος ISODATA αποδεικνύει ότι η οξεία ισχαιμική βλάβη είναι ανομοιογενής, και παρέχει την δυνατότητα αναγνώρισης του βιώσιμου ισχαιμικού ιστού και διάκριση του από ισχαιμικό ιστό που οδεύει προς νέκρωση. Η μέθοδος ανάλυσης πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας ISODATA μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο οδηγό στο σχεδιασμό κλινικών μελετών θεραπειών οξείας φάσης με παρατεταμένα χρονικά παράθυρα θεραπείας, που θα μπορούσαν να περιλάβουν την πλειονότητα των ασθενών με οξέα ισχαιμικά ΑΕΕ.