bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
ПСИХОЛОГО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПОДГОТОВКИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ К РАЗВИТИЮ КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ ШКОЛЬНИКОВ
Authors: Г. Н. Мырзатаева  , Э. К. Ахметова  , Г. Таңатарқызы
Published: October 2024

Статья посвящена проблеме подготовки будущих учителей к развитию критического мышления учащихся в педагогическом процессе вуза. Современный практик-учитель сталкивается с множеством проблем в реальном проектировании содержания и реализации задач формирования критического мышления школьников, что обусловлено недостаточным уровнем подготовки студентов педагогических вузов к развитию критического мышления. Выделяют ряд особенностей условно классифицированные на группы: когнитивно-мотивационные факторы, создание благоприятной образовательной среды и внедрение эксплицитного обучения методам и технологиям развития критического мышления. Особое внимание уделено развитию педагогической рефлексии студентов и подходам к развитию критического мышления будущих учителей. Приведены количественные и качественные результаты внедренного авторами элективного курса направленного на системное развитие критического мышления студентов и их профессионально-педагогической готовности к формированию и развитию критического мышления школьников. Приведены данные контрольной и двух экспериментальных групп до и после эксперимента. В результате было выявлено, что группа в которой помимо педагогических мер по развитию критического мышления самих студентов использованы целенаправленные подходы и методы формирования профессиональных компетентностей студентов в аспекте развития критического мышления школьников, показала значительный рост после внедрения специального курса. Ключевые слова: критическое мышление учителя, развитие критического мышления школьников, подходы в обучении, развитие педагогической рефлексии, технологии критического мышления, мышление, когнитивный.
ИНТЕРНЕТ-ЛЕКСИКАНЫ ЗЕРТТЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТІЛ ҒЫЛЫМЫНДАҒЫ КӨРІНІСІ
Authors: А. А. Касымова
Published: October 2024

Ғылыми мақалада интернет-лексиканы зерттеуге ұмтылыс тілдің әлеуметтік табиғатына, әлеуметтік функцияларына, әлеуметтік факторлардың тілге әсерін және тілдің қоғам өміріндегі рөлін ескере отырып, мәдениеттің дамуымен тығыз байланысты, әлеуметтік лингвистика мен лингвомәдениеттің жетістіктері негізінде кең ауқымды проблемалар шеңберінде кешенді зерттеу арқылы жүзеге асырылды. Интернет-лексика қазіргі лингвистиканың антропоцентризмге деген жалпы көзқарасына, лексиканың лингвистикалық ерекшеліктерінің бірегейлігін анықтап қана қоймай, сонымен қатар қарым-қатынас процесінде осы интернет-лексиканы құрайтын сөздер тобын қолданудың әлеуметтік және прагматикалық факторларын түсіндіру қажеттілігіне жауап беретін сала екенін ескерсек, зерттелуі өзекті, кезек күттірмейтін мәселе екенін аңғартады. Интернет-коммуникацияның лексикасын зерттеу лингвистикалық зерттеулердің когнитивті-функционалды бағыты тұрғысынан осы бірліктердің тұжырымдамалық сипаттамаларын ескере отырып жүзеге асырылды. Сонымен қатар интернет саласы туралы ғылымдағы алғашқы тұжырымдар мен пікірлер, ғылыми ізденістер негізге алынып, жалпы интернетті зерттеу, соның ішінде интернет тілін зерттеудің маңыздылығы гуманитарлық тәсіл шеңберінде қолға алынды. Интернет-лексиканы қалыптастыруда интернет-коммуникацияның рөлі анықталады. Интернет-лексиканы лингвистика ілімінің зерттеу объектісіне алыну барысы сипатталды. Жалпы интернет-лексиканың тіл ғылымындағы орны анықталады. Кілтті сөздер: интернет-лексика, әлеуметтік желі тілі, интернет-коммуникация, интернет терминдер, ғылыми тұжырым.
SOME COMPARATIVE CONSTRUCTIONS IN THE HISTORICAL CHRONICLES OF SHAKESPEARE
Authors: R. Zh. Saurbayev  , A. K. Zhetpisbay  , A. A. Bolatova  , F. T. Yerekhanova
Published: October 2024

This article examines some comparative constructions in the historical Chronicles of William Shakespeare. The study of the works of the great English playwright William Shakespeare mainly studied his creative activity or considered his comedies and tragedies (Karpova). Thus, it can be stated that Chronicles have remained out of the attention of researchers, in particular, the consideration of the genre in linguistic and stylistic coverage has remained the least studied. In this study, we consider comparative constructions as a means of imagery in Shakespeare’s Chronicles in comparison with the modern literary language of the 21st century. The study of comparative constructions in Chronicles made it possible to consider and identify differences in the language of the New England period and modern English of the early 21st century in qualitative and quantitative terms. The analysis carried out in the study of comparative constructions with the functional words like, as and than in the historical chronicles of Shakespeare and their comparison with modern literary texts allow us to make some generalizations about the evolution of the syntax of these constructions of the New English period and the change in the status of these functional words. Keywords: Historical Chronicles; comparative constructions; figurativeness; Shakespeare, contextual analysis, parallelism, literary, poetry.
ӘЛИХАН БӨКЕЙХАН АУДАРМАЛАРЫНДАҒЫ ДӘЛДІК
Authors: Ш. Құрманбайұлы  , М. Е. Әділов
Published: October 2024

Әлихан Бөкейханның жан-жақты білімі мен қалам қуатын танытатын бір қыры – аудармашылық шығармашылығы. Сондықтан оның аудармаларын зерттеу әлихантанудың өте маңызды тармағы болып саналады. Ә.Бөкейхан – дәлме-дәл аударуға да, мәтінді ұлт тіліне бейімдеуге де шебер аудармашы. Бірақ бұл мақалада оның дәлме-дәл аудармалары туралы ғана сөз болады. Мақалада көлемі әртүрлі аударма мәтіндерді тұтас қалпында беру мүмкін болмағандықтан, олардан мысал ретінде алынған үзінділердің орысшасы мен қазақшасы салыстырылып талданады. Салыстыра талдау арқылы екі тілдегі мәтіннің мағыналық, мазмұндық, құрылымдық сәйкестіктері мен сәйкессіздіктері анықталады. Түпнұсқадағы ақпарат пен ондағы мәліметтердің аударма мәтінінде бұрмаланбай, дәл көрініс табу дәрежесі айқындалады. Ә. Бөкейхан аудармаларының дәлме-дәл аударманың басты талаптарына сай екендігін дәлелдейтін түйіндер мен тұжырымдар түпнұсқа мен аударманың бір бөлігін ғана емес, мәтінді тұтастай алып қарау арқылы жасалады. Ал аударма мәтіннің бейімделген бөлігінің түпнұсқаның мазмұны мен құрылымына, тақырыбы мен идеясына, ой желісі мен басты тұжырым-түйіндеріне еш нұқсан келтірмейтіні көрсетіледі. ХХ ғасыр басындағы аударма үлгілерінің, соның ішінде осы кезеңде аудармамен жүйелі, өнімді түрде айналысқан Әлихан Бөкейхан аудармаларының көркем және ғылыми аудармадағы дәлдікті жаңа сатыға көтергені, оның аудармаларының дәлдік коэффиценті жоғары екені дәлелденді. Кілтті сөздер: Әлихан Бөкейхан, Қыр баласы, аударма, дәлме-дәл аударма, барабар аударма, дәлдік коэффиценті, еркіндік коэффиценті.
ЯЗЫКОВЫЕ МЕХАНИЗМЫ МЕДИАМАНИПУЛИРОВАНИЯ: ЭВФЕМИЗАЦИЯ И ДИСФЕМИЗАЦИЯ
Authors: М. Т. Шакенова  , Н. А. Бахытжан  , Б. В. Нургожина  , З. К. Исмаилова  , Г. А. Ахметжанова
Published: October 2024

Настоящая статья посвящена актуальной проблеме современного междисциплинарного гуманитарного знания – вопросам изучения феномена манипуляции и ее реализации в массмедийной дискурсивной практике. Лингвистическая сторона данного вопроса проявляется в изучении языковых механизмов, повышающих манипулятивный потенциал медиатекста. Одним из таких языковых механизмов медиаманипулирования является эвфемизация, посредством которой осуществляется влияние на восприятие информации и формирование общественного мнения. В данной статье исследуется манипулятивный характер процесса эвфемизации и противоположного ей явления – дисфемизации на примере контекстов, охватывающих разнообразные сферы общественной жизни, освещаемые в медиа. Методы исследования включают семантический и прагмалингвистический анализ эвфемизмов и дисфемизмов, отобранных методом сплошной выборки из корпуса русскоязычных казахстанских медиатекстов. Эвфемизмы в медиатекстах чаще всего выполняют функцию завуалирования отрицательных признаков объекта и их трансформации в нейтральную либо положительную информацию. Дисфемизмы, наоборот, направлены на акцентирование внимания адресата на негативных признаках объекта. Такие функциональные возможности данных языковых средств используются в качестве инструмента медиаманипулирования. Результаты исследования подчеркивают важность распознавания языковых механизмов манипуляции с помощью эвфемизации и дисфемизации для критического анализа информации и продвижения медиаграмотности в условиях информационного пространства Казахстана. Ключевые слова: манипуляция, медиаманипулирование, эвфемизация, дисфемизация, эвфемизм, дисфемизм, медиатекст, массмедиа.
MUNAJAT AS A LITERARY GENRE AND MESHUR JUSIP KOPEYULI’S MUNAJAT WORKS
Authors: M. Ilgisheva
Published: October 2024

There are many Kazakh Sufis in the Kazakh lands, starting from Khoja Ahmet Yassawi Hazret, who prayed and begged Allahutaala (swt). One of them and the most important of them is the famous Kazakh Sufi poet Meshur Jusip Kopeyulı. The Sufi defended Islamic civilisation and spiritual values, and considered reason and science as a means for man to know Allah (swt). It is known that the poet who believes that Allah (swt) is the only One and the Prophet (pbuh) is His messenger has an open heart. By combining scientific and religious knowledge in his works, the poet contributed to the correct understanding and spread of Islam in the Kazakh lands. The Meshur Jusip acted with his pure heart and rational feelings, and reflected the Shari’ah foundations in his works. Mutasavvif brought the literary genres of Sufi literature to modern Kazakh literature, reflected the essence of Islam in verse and prose works. Therefore, the poems of the Meshur Jusip are dominated by religion. The poet has also made the magnificent artistry of Almighty Allah (swt), the creator of the universe and man, the subject of his works. In his works, he has put forth his works in literary genres such as Munajat by asking for forgiveness from Allahutaala (swt). For the purpose of taking refuge in Allah (swt), poet wrote verse or prose works in this genre. Keywords: Meshur Jusip Kopeyulı, Sufism, literary genre, munajat, Classical Turkish literature.
ЖАҢА АУДАРМА МӘТІНДЕРІНІҢ БАЛАМАЛЫЛЫҚ ДЕҢГЕЙІ
Authors: А. А. Алдабергенова  , А. Қ. Жұмабекова
Published: October 2024

Мақала ғылыми (лингвистикалық) мәтіндерді аудару барысында баламалылыққа қол жеткізу тәсілдерін зерделеуге арналған. Зерттеу материалы ретінде Майкл Райан мен Джули Ривкиннің университеттердің филологиялық факультеттеріне арналған «Әдебиет теориясы: Кіріспе» атты оқулығының ағылшын тіліндегі түпнұсқасы және оның қазақ тіліне аудармасы таңдалды. Аталмыш оқулықтың ағылшын тіліндегі түпнұсқасы «Literary Theory: A Practical Introduction» 1998 жылы жарық көрген. Ал қазақ тіліндегі аударма 2017 жылы «Рухани жаңғыру» бағдарламасы негізінде «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі жаңа 100 оқулық» шеңберінде жүзеге асырылды. Соңғы жылдары ағылшын тілді әдебиеттер қазақ тіліне кеңінен аударылып келеді. Бұл, әрине, өз кезегінде қазақ тілді оқырмандар үшін өз өрісін кеңейтіп, әлем әдебиеті жайлы жан-жақты білім алып, батыс ғалымдарымен ой алмасуға мүмкіндік береді. Алайда аударма барысында орын алатын кемшіліктер мен қателіктер түпнұсқа мәтініндегі автордың ниеті мен мақсатын реципиентке (қабылдаушыға) бұрмаланып жетуіне түрткі болады. Сол себепті де мақалада ғылыми лингвистикалық мәтінді ағылшын тілінен қазақ тіліне аударудағы аударма әдіс-тәсілдері мен баламалылыққа жету жолдары қарастырылады. Аударма сапасын бағалау категориялары мен жіктемелері талданады. Аударма үрдісі кезінде орын алған әртүрлі аударма трансформациялары, лексикалық және грамматикалық қателіктер мен кемшіліктерге, сонымен қатар біздің ойымызша, оңтайлы деп танылған аударма шешімдеріне аса көңіл бөлінеді. Кілтті сөздер: аударма сапасын бағалау, аударматану, қазақ тілі, ағылшын тілі, әдебиет теориясы, баламалылық, аударма тәсілдері.
THE LINGUISTIC PICTURE OF THE WORLD IN THE KAZAKH FAIRY TALE: THE CONCEPT OF GOOD AND EVIL
Authors: T. B. Nurbekov
Published: October 2024

The article considers the concept of «good» in Kazakh fairy tales. Revealing the worldview, behavior, and general character of a people means identifying the most important socio-psychological characteristics that have historically developed from the socio-economic system, way of life, existence, living conditions, etc. The formation of people’s national way of life is influenced by natural conditions, the world of plants and animals, which, in turn, determines the type of work they do, the system of traditions and customs. The linguistic picture of the world is a holistic, systematic reflection of reality, carried out using various linguistic means. The article examines the reflection of the fable «Good follows good, evil follows evil» in fairy tales, which was formed in the Kazakh worldview. It is studied as the basis of knowledge accumulated from the life experience of the people, and is subjected to scientific analysis based on the data of the fairy tale. When we study good and evil together, no matter what folk tale we take, there is no hero who gets his way by doing bad things. There will never be such a hero. It is believed that the opposition of good and evil is present in every language, in the linguistic image of every world. In the texts of folk tales there are sometimes multiple variations. This is natural, since folk tales have many different versions. In this case, one of the most important factors is that the fairy tale is easy to read and easily perceived. The difference between good and evil, which is still considered relevant today in the linguistic picture of the world in Kazakh fairy tales, and its definition through simple reflections of everyday life is easily illustrated with visual and specific data. Keywords: literature, fairy tale, national peculiarity, culture, folklore, opposition, concept.
МЕЖЭТНИЧЕСКИЕ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ В СЛАВЯНСКИХ КАЛЕНДАРНЫХ ПРАЗДНИКАХ ПАВЛОДАРСКОГО ПРИИРТЫШЬЯ (по нарративам одного села)
Authors: А. Д. Цветкова
Published: October 2024

Павлодарское Прииртышье – полиэтнический регион Казахстана, сформировавшийся в результате нескольких переселенческих потоков, разнородных по национальному и социальному составу. На казахстанских землях переселенцы сохраняют свои культурные традиции, которые в новых условиях принято считать вторичными. Однако в результате тесных контактов разных этнических групп и под влиянием времени они трансформируются и приобретают современные черты, которые воспринимаются как аутентичные, естественные. При этом сохранившиеся архаические ритуальные модели теряют связь с магическими верованиями, а праздник в целом оказывается средством коммуникации и имеет развлекательный характер. В настоящей статье рассматривается современное состояние народной праздничной культуры, для которой характерны активные межэтнические взаимодействия и всенародный, массовый характер. В научный оборот вводятся полевые записи устных нарративов, сделанные в 2022 году в селе Баянаул Павлодарской области. Анализ рассказов о календарных праздниках в результате демонстрирует осознание культурных различий соседствующих этносов, адаптацию к ритуальным моделям чужого этноса, а также частичное восприятие культуры соседствующих народов. Коллективный характер сельских календарных праздников демонстрирует понимание ценности как своей, так и чужой культуры. Ключевые слова: праздничная культура, календарный нарратив, межэтнические взаимодействия, национальная идентичность, полиэтнический характер.
ҚАЗАҚ ТІЛІН МЕҢГЕРТУДЕГІ ШАҚ ФОРМАЛАРЫ
Authors: Г. Ә. Мұсаева  , М. П. Ешимов  , С. Р. Нұртілеуова
Published: October 2024

Мақалада қазақ тілін шет тілі ретінде меңгертуде қазақ тіліндегі етістіктің шақ формаларын ұсынудың әдістемелік ұстанымдары мен оны үйретудің алгоритмі туралы сөз болады. Кез келген тілді үйретудің мақсаты – тіл меңгерушінің коммуникативтік құзыреттін қалыптастыру. Қазақ тілінің жалғамалы табиғаты тілдік материалды беруде жүйелілікті талап етеді. Тіл меңгертудің алғашқы деңгейінде коммуникативтік әдіс басшылыққа алынса, жоғары деңгейлерде берілетін материалдың түрлі мағыналық реңктерді білдіретін грамматикалық, структуралық ерекшеліктері тілдің құрылымдық-мағыналық жағына баса назар аударуды қажет етеді. Қазақ тілінің шақ категориясының тілдегі көрінісі де осындай күрделі тілдік материалдардың біріне жатады. Осыған орай, бұл жұмыста қазақ тіл біліміндегі шақ, рай категориясы туралы зерттеулерге шолу жасалады да, ХХ ғасырдағы қазақ тіл білімінде жасалған зерттеулерде етістіктің шақ және рай категорияларының формасы мен мазмұнындағы сараланған ерекшеліктер тілді меңгертуде үлкен көмекші құрал бола алатынын айтады. Автор аталған зерттеулерге сүйене отырып, қазақ тіліндегі шақ, рай категорияларын тілді өзге тілді аудиторияда меңгерту барысында қолайлы әрі тиімді болатындай жүйе жасап, оның кестесін ұсынады. Сонымен қатар мақалада қазақ тілі білімі ғалымдары атап көрсеткендей, шақ формаларының арасындағы айырмашылық әртүрлі мезгілдік мағына білдіруінде ғана емес, әрқайсысына тән өзіндік семантикасына байланысты екенін ескере отырып, тіл меңгерушінің тілдік қарым-қатынас жасап үйрену мақсатына сай, көп жылдық тіл үйрету тәжірибесіне негізделген, етістік шақтарының формасы мен мазмұны сараланған қазақ тіліндегі шақ, рай категорияларын ұсынудың алгоритмі көрсетіледі. Кілтті сөздер: қазақ тілін меңгеру, етістіктің шақ, рай категориясы, тіл үйрету, темпоралдылық, алгоритм.
СКРИПТОНИМДЕР: ЭТНОТІЛДІК САНАДА КОДТАЛҒАН САКРАЛДЫ АҚПАРАТТАР
Authors: Р. Акегожаева  , А. Мурзинова  , Х. Қораш
Published: October 2024

Мақалада этнотілдік сананың лингвомәдени ұжымның нормалары, құндылықтары мен тәжірибелерін сақтап, болашақ ұрпаққа жеткізудегі рөліне баға беріледі. Шетелдік және отандық ғалымдардың еңбектеріне талдау жасалып, этнотілдік санада қатталған танымдық элементтердің тілдік стереотипті образдарға трансформациялану жолдары туралы ақпарат беріледі. Этнотілдік санадағы қоршаған орта туралы білім мен түсініктердің негізінде қалыптасқан кодтарды «реконструкциялау» – лингвомәдени ұжымның этникалық бірегейлігі мен тілдік санасының ерекшелігін айқындайтын әдіс ретінде баға беріледі. Отандық ғалымдардың тұжырымдарын негіздей отырып, лингвомәдени кодтарды меңгерудің ұрпақтар сабақтастығын жалғастыру, ұлттық бірегейлікті сақтаудағы рөлі туралы айтылады. «Скрипт» термині «белгілі бір жағдайдағы оқиғалар мен әрекеттердің реттілігі» ретінде танылады. «Скрипт» терминінің психология және тіл білімі салаларындағы зерттелуіне шолу жасалып, оның мағыналық аясы «скриптоним» терминімен салыстырылады. Адамның генетикалық жадында құрылымдық-бейсаналық білім ретінде сақталған және ғұрыптық рәсімдердің негізінде жасалған лингвомәдени кодтарды скриптонимдер деп тану мәселесі көтеріледі. Скриптонимдер қолданылу аймағының ерекшелігіне қарай диатопты, диастратты және диахронды деп топтастырылады. Түрлі аймақтық рәсімдердің негізінде қалыптасқан скриптонимдерде шифрланған ақпараттарды ашу арқылы жергілікті этнотілдік сананың бірегейлігін анықтауға болады деген тұжырым жасалады. Теориялық тұжырымдар қазақтың әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлері, этнографиялық зерттеулерден алынған мысалдармен дәйектеледі. Кілтті сөздер: этнотілдік сана, скрипт, лингвомәдени код, скриптоним, ғұрыптық рәсімдер.
"РАЗВИТИЕ НАВЫКОВ ПРОИЗНОШЕНИЯ АНГЛИЙСКИХ УДАРНЫХ ГЛАСНЫХ С ПОМОЩЬЮ МОБИЛЬНОГО ПРИЛОЖЕНИЯ BLUE CANOE"
Authors: М. Г. Ашимова  , Д. М. Жабыкбаева  , К. Жумагали  , М. С. Кабылова  , Ж. А. Жалелова
Published: October 2024

Обучение английскому произношению является одной из ключевых трудностей, которую усиленно преодолевают преподаватели иностранного языка. Предположительно, серьёзной задачей для казахстанских педагогов может являться обучение произношению ударных гласных. Такая трудность возникает, в частности, из-за существенных различий в фонетике казахского и английского языков. Хотя мобильные приложения для изучения английского языка сегодня стали весьма распространены, относительно мало известно о том, могут ли они способствовать улучшению английского произношения. В связи с этим целью данного исследования стало изучение эффективности использования мобильного приложения «Blue Canoe: Speak Eng Clearly» в течение пяти недель среди первокурсников факультета иностранных языков университета, являющихся носителями казахского языка. С помощью приложения студенты учились распознавать и запоминать английские гласные, а также особенности их произношения. Результаты постэкспериментального тестирования показали, что способность к воспроизведению гласных звуков у студентов из экспериментальной группы за время исследования улучшилась как по сравнению с их собственным предэкспериментальным уровнем, так и по сравнению с участниками контрольной группы. Согласно результатам постэкспериментального опроса, участники положительно оценили «Blue Canoe» и были удовлетворены опытом его использования.
CONDITIONS FOR SUCCESSFUL INTEGRATION OF TRADITIONAL AND E-LEARNING IN LANGUAGE EDUCATION
Authors: G. Kurebayeva  , I. Mussatayeva  , G. Kurebayeva  , K. Kenzhigozhina  , Sh. Kenesbayeva
Published: October 2024

E-learning is a valuable platform for providing a variety of teaching methods to different categories of students, which should be used together with traditional classes in addition to the curriculum. The successful integration of e-learning tools into language classes requires a certain level of digital competence for both teachers and students. Teaching is becoming more adaptable, priority is given to students, teachers can use technology to automate assessment and monitor progress. In order to identify the problems of language learning in the context of digitalization to ensure effective integration of traditional and e-learning, as well as to identify the points of interaction between traditional and e-learning, a questionnaire was conducted on the impact of digitalization on language learning. The digital transformation of education involves updating the methodological patterns of the organization of education. Using an online learning system does not mean that you need to abandon traditional learning. Traditional forms of education are radically lagging behind the modern perception of information. An increasing variety of Internet resources poses the task of conducting comprehensive research on the possibilities and features of using these learning tools in the educational process. Integration in foreign language education means a harmonious combination of effective teaching approaches that develop four skills based on the use of digital resources. The integration of the best methods of traditional and digital learning can significantly improve the effectiveness of language education. The introduction of digital resources into the educational process has given rise to many new types of educational work that were impossible with traditional methods. Keywords: language competencies, e-learning, digital educational resources, quality of language training, integration of education.
ANALYSIS OF THE TRANSLATION OF COLORS FOUND IN W. SHAKESPEARE’S SONNETS 1-126
Authors: G. A. Khassenova
Published: October 2024

This article presents the analysis on the colors used by W. Shakespeare in Sonnets 1-126 dedicated to a young man, and their translation in Samuil Marshak’s and Khamit Yergaliev’s variants. The most frequently used colors in the Sonnets 1-126 of the English writer are revealed in this work. Excerpts from the Sonnets with colors using are given and compared with their Russian and Kazakh translations. The purpose of this study is a detailed analysis in three variants of the colors appeared in W. Shakespeare’s sonnets 1-126. In the process of scientific work, the differences and similarities of the translated variants, as well as the features of each writer, are determined. The idea of the article is to compare the translation of colors in these Sonnets, to identify the colors most frequently used by the author and by the translators, to allocate the colors into thematic groups of sonnets proposed by A. Anikst. The scientific significance of this work lies in the insufficiency of research on the interpretation of colors in translated variants of W. Shakespeare’s sonnets. The practical significance of the study is determined by the usefulness of the presented data and results in the classes on the theory and practice of translation, comparative lexicology and grammar. In the article, the methods of analysis and synthesis, the sorting method, the comparative method were widely used and led to corresponding results. This research work will be able to give direction for further research on the analysis of the translated variants of the Sonnets, the translation of English colors into Russian and Kazakh languages. Keywords: translation of the Sonnets, indirect translation, colors translation, complex colors interpretation, the thematic groups of the Sonnets, Shakespeare’s color palette, translation transformations, comparative analysis.
GENDER AS A FEATURE OF RECEPTION IN LITERARY STUDIES
Authors: M. Zeinollakizi
Published: October 2024

The perception of the world, the environment, life, information is a complex mental process consisting of a layer of concepts that are not similar to each other from an individual point of view. Today, «perception» has become a hot topic in various scientific fields. «Perception» is not only a psychological phenomenon, but also a cognitive system realized through a combination of physiological nature, social environment, proper functioning of the cerebral cortex and cognitive processes. The article analyzed the scientific works of domestic and foreign researchers on the topic. We tried to analyze the perception of readers of fiction in the online book platform of Kazakhstan Kitap.kz, dedicated to domestic and foreign literary works. Based on the methods of analysis and experiment carried out on this topic, scientific conclusions were identified that in the future can be used in Literary Studies, cognitive studies, gender differences and in writing dissertations. Keywords: gender, reception, fiction, perception, reading, literary study.
КОРПУС ЛИНГВИСТИКАСЫ ТЕРМИНДЕРІН ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕ ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ БІРІЗДЕНДІРУ
Authors: Г. Ә. Сәрсеке
Published: October 2024

Мақалада корпус лингвистикасы терминдерін қазақ тілінде қалыптастыру мәселесі қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – қазақ тіліндегі корпус лингвистикасымен байланысты терминологиялық лексиканы ғылыми және оқу әдебиеттері материалдары негізінде салыстырмалы талдау. Бұл зерттеу жұмысының міндеттері – корпус лингвистикасы терминдерінің жасалу жолдарын талдау, сондай-ақ корпустарды және олармен жұмыс жасау кезеңдерін сипаттауда пайдаланылатын қолданыстағы терминдерді салыстыру, терминдерді біріздендіру және қазақ тілінің терминологиялық қорын кеңейту бойынша ұсыныстар жасау. Қазақ тілінің корпус лингвистикасы терминдеріне талдау бұл саладағы сөздердің негізінен ағылшын тілінен енген кірме терминдер екенін көрсетті. Сонымен қатар корпус лингвистикасының кейбір ұғымдарын атауда қазақ тілінде бұрыннан қалыптасқан төл терминдердің де қолданылатынын көрсетті. Дегенмен төл терминдерді жұмсауда әртүрлілікті жойып, біріздендіру қағидатын ұстану қажет. Қазақ тіл білімінде корпус лингвистикасының зерттелуі соңғы онжылдықта ғана басталып, дамып келе жатқанын ескерсек, сала терминдерінің қалыптасуы белгілі бір уақытты қажет етеді және зерттеулер саны артқан сайын сапасы да артады. Мақала корпус лингвистикасы терминдерін дұрыс қалыптастырудың, саланың ұғымдарын аударуда мүмкіндігінше тілде бар ұлттық терминдерді орнықтырудың және қолданыстағы терминдерді бірізді жұмсаудың маңыздылығына баса назар аудартады. Кілтті сөздер: корпус, корпус лингвистикасы, қазақ тілі, термин, аударма.
FORMING DESIGN THINKING SKILLS DURING THE EDUCATION OF FUTURE SPECIALISTS
Authors: Orazbayeva K.O. , Naviy L. , Talpakova M.Zh.
Published: October 2024

The article revealed the meaning of the concepts of «thinking», «design thinking» by theoretically analyzing the scientific works and identifying the psychological and pedagogical features of formation of students' design thinking skills in the educational process. The levels of development of design thinking skills of future specialists, the authors relied on the design thinking criteria, components, and terms cited by scientists in the research. Diagnosing design thinking using a three-level stage, components such as cognitive, analytical, and activity were distinguished by the improvement of the process of forming students' design thinking skills. The experimental part of the research was planned and experimental work was carried out using effective methods. Surveys were conducted to determine design thinking by methods of «critical thinking», J. Barrett's «Critical Analysis» methodology, and Michael Chaifitz's test to assess the ability to find logical errors. The results of the pedagogical experiment showed the low level of design thinking of students. It needs creation and usage for improving the educational process in HEI. A work plan was created, and during its implementation, the solution to the problem of determining the effectiveness of design thinking was demonstrated based on the analysis of the results of each of the conducted methods. Comparing the results, none of the stages of development of design thinking could exclude an insufficient level; showed the highest indicator of students' cognitive stage; the analytical component of design thinking posed the greatest challenge, with only 69% of students indicating they were ready to make logical connections, and 13% saying they had great difficulty making them. It is possible to influence students by encouraging responsibility and independence, realizing awareness, creativity, self-development, learning to monitor, generalize, compare, and increase their attention in order to form design thinking skills, and the formation of design thinking skills is not enough.
PECULARITIES OF DEVELOPING CRITICAL READING ABILITY OF THE MASTERS OF THE SPECIALTITY 7М01712 – TRAINING OF FOREIGN LANGUAGE TEACHERS
Authors: Orynbayeva U.K. , Akhmetova M.K. , Zhyltyrova Zh.T. , Bekdualieva A.K.
Published: October 2024

The article reveals the development of critical reading skills of master's students of the specialty 7M01712 - ‘Preparation of teachers of foreign languages’. The article emphasizes the importance of using lecture texts in the educational process to prepare master's students for professional activities. Effective use of professional texts in the classroom contributes to the improvement of scientific and professional speech and communicative competence of master's students, which in turn provides the optimal use of various methods of critical analysis in their future professional activities. Special attention is paid to the development of independent thinking skills, search, analysis, systematization, structuring and communication of information.The author identifies three stages of critical reading development. The author also suggests types of questions that promote the development of this type of reading, as well as the ability to identify contradictions and types of structures present in a text and to argue one's point of view based not only on logic, but also on the ideas of the interlocutor. The use of various methods and tools of critical reading technology at the stage of challenge, at the stage of reflection and at the stage of analysis is described. Methodological recommendations on mastering the technology of critical reading are intended for teachers of a foreign language, but can be useful for teachers of other subjects, since the technology of critical reading development belongs to the interdisciplinary modern educational technologies. The article presents practical experience of using some techniques of critical reading technology on the example of the special course “Cognitive linguocultural methodological foundations”.
WTCL-Dehaze: Rethinking Real-World Image Dehazing via Wavelet Transform and Contrastive Learning
Authors: Appiah Divine Joseph , Guan Donghai , Kasule Abdul Nasser , Wei Mingqiang
Published: October 2024

Images captured in hazy outdoor conditions often suffer from colour distortion, low contrast, and loss of detail, which impair high-level vision tasks. Single image dehazing is essential for applications such as autonomous driving and surveillance, with the aim of restoring image clarity. In this work, we propose WTCL-Dehaze an enhanced semi-supervised dehazing network that integrates Contrastive Loss and Discrete Wavelet Transform (DWT). We incorporate contrastive regularization to enhance feature representation by contrasting hazy and clear image pairs. Additionally, we utilize DWT for multi-scale feature extraction, effectively capturing high-frequency details and global structures. Our approach leverages both labelled and unlabelled data to mitigate the domain gap and improve generalization. The model is trained on a combination of synthetic and real-world datasets, ensuring robust performance across different scenarios. Extensive experiments demonstrate that our proposed algorithm achieves superior performance and improved robustness compared to state-of-the-art single image dehazing methods on both benchmark datasets and real-world images.
Similar Data Points Identification with LLM: A Human-in-the-Loop Strategy Using Summarization and Hidden State Insights
Authors: Zeng Xianlong , Gao Yijing , Liu Ang , Song Fanghao
Published: October 2024

This study introduces a simple yet effective method for identifying similar data points across non-free text domains, such as tabular and image data, using Large Language Models (LLMs). Our two-step approach involves data point summarization and hidden state extraction. Initially, data is condensed via summarization using an LLM, reducing complexity and highlighting essential information in sentences. Subsequently, the summarization sentences are fed through another LLM to extract hidden states, serving as compact, feature-rich representations. This approach leverages the advanced comprehension and generative capabilities of LLMs, offering a scalable and efficient strategy for similarity identification across diverse datasets. We demonstrate the effectiveness of our method in identifying similar data points on multiple datasets. Additionally, our approach enables non-technical domain experts, such as fraud investigators or marketing operators, to quickly identify similar data points tailored to specific scenarios, demonstrating its utility in practical applications. In general, our results open new avenues for leveraging LLMs in data analysis across various domains.
El trabajador social salvadoreño: situación y actitudes
Authors: Martín-Baró Ignacio
Published: October 2024

No abstract available.
ECA Estudios Centroamericanos, Vol. 40, No. 438, 1985: 229-240.
El veto a la Ley general de asociaciones cooperativas
Authors: M. H.
Published: October 2024

No abstract available.
ECA Estudios Centroamericanos, Vol. 40, No. 438, 1985: 262-264.
La crisis hondureña
Authors: J. M. T.
Published: October 2024

No abstract available.
ECA Estudios Centroamericanos, Vol. 40, No. 438, 1985: 272-276.
Proceso electoral ; Veto a la Ley de asociaciones cooperativas ; Nicaragua
Authors: ECA: Estudios Centroamericanos
Published: October 2024

No abstract available.
ECA Estudios Centroamericanos, Vol. 40, No. 438, 1985: 297-322.
Knowledge-based word sense disambiguation for Setswana-English machine translation
Authors:   , Moape Tebatso Gorgina
Published: October 2024

There are several challenges that hinder the development of Setswana-to-English machine translation systems. A key obstacle is the absence of machine-readable knowledge resources. This has prompted the use of the only accessible data, which originates from the government domain. While training machine-translation systems using government-domain data can offer specialized language knowledge, such training introduces obstacles such as limited vocabulary, style variation, bias, and domain specificity. Furthermore, it is noted in the literature that the ongoing problem of polysemy in a machine-translation system reduces the overall accuracy. Polysemy is a linguistic phenomenon in which a single word or phrase has multiple senses, resulting in ambiguity. The task of resolving ambiguity in natural language processing (NLP) is known as word sense disambiguation (WSD). The concept of WSD serves as an intermediate task for enhancing text understanding in NLP applications, including machine translation, information retrieval, and text summarization. Its cardinal role is to enhance the effectiveness and efficiency of these applications by ensuring the accurate selection of the appropriate sense for polysemous words in diverse contexts. This study addresses these challenges by proposing three essential components: a diversity-aware machine-readable knowledge resource for SetswanaEnglish, or the Setswana universal knowledge core (SUKC), a WSD approach to resolving lexical ambiguity; and a corresponding machine-translation model embedded with a WSD capability. Setswana-English data was collected from the existing paper-based bilingual dictionaries to achieve this purpose. Secondly, the study employed professional translators to translate space domain concepts from English to Setswana. The collected lexicon was integrated into the universal knowledge core (UKC). The Lesk algorithm which has seen various adaptations by researchers for different languages over the years was employed to address the inherent polysemy challenges. This study used a simplified, Lesk-based algorithm to resolve polysemy for Setswana; and used the bidirectional encoder representations from transformers (BERT) model for Setswana, and cosine similarity measure to embed Setswana glosses and measure semantic similarity, thus determining the accurate sense. The study employed a rule-based method embedded with the WSD algorithm for machine translation. The translation accuracy of the machine-readable dictionary was assessed by employing the developed machine-translation model; and evaluated using the BLEU score. The proposed model was tested on a combination of sentences containing both ambiguous words and those without ambiguity; and a higher BLEU score of 34.89 was achieved.
The Decline of a Tourist Destination and the Militarization of the Place, the Acapulco Case
Authors: Muñoz Sánchez Dr. Jorge Enrique , Rivas Pérez Dra. Teresa de Jesús , Chavarría Solís Dra. Ma. Elvia , Arziga Castañón Dr. Justino , Fajardo Chavarría Ing. Alcibiades Yeraldinne
Published: October 2024

The article examines the militarization observed in the tourist destination of Acapulco after the impact of Category 5 Hurricane Otis in October 2023. The phenomenon left in its wake desolation and destruction in most of the hotels and tourist services in the tourist area and the city, Since 2006 to date, the city has experienced the recurrence of drug violence generated by organized crime, generating violent deaths, the withdrawal of international tourism and a significant drop in its main indicators. In response to this crisis, the federal government has announced plans for the construction of barracks in different places in the city and specifically in emblematic tourist places such as the House of Culture, the Convention Center, the Papagayo Park of Acapulco and the Club of Golf located on its main tourist avenue. The research article aims to explore and analyze the current situation of Acapulco, exploring the challenges and analyzing the implications of militarization on the tourist destination and on the local economy and its iconic attractions. Through a qualitative approach methodology, it is intended to offer an exploratory vision of the current tourism crisis and formulate strategic recommendations to avoid further damage to the tourist image of the destination, the phenomenon of militarization of tourist destinations is unprecedented in Acapulco according to the literature search carried out.
The Moderating Effect of the Age Factor in Influencing Situational Leadership Style and Compensation on Employee Performance: Study on Employees of Novotel Mandalika Special Economic Zone
Authors: Yusuf Lalu Florian , Winarno Alex , Luturlean Bachruddin Saleh , Fahmi Saiful
Published: October 2024

The study aimed to determine the effect of the age factor in moderating situational leadership style and compensation on employee performance. The method used in this research is a quantitative method with descriptive research type, with saturated or census sampling technique, as many as 125 employees of Novotel Mandalika, Lombok, Indonesia. The results showed that situational leadership style and compensation partially had a significant effect on employee performance. The age factor cannot moderate the effect of situational leadership style on performance, while the age factor can moderate the effect of compensation on employee performance. Another finding of this study is that situational leadership style and compensation influence 46% of employee performance, while the rest is influenced by other variables not included in this study. The practical implication is that situational leadership style can encourage improvements in employee performance if applied to different age segments of employees.
Factors Affecting Timeliness of Financial Reporting: Evidence on Indonesian IDX30 Companies
Authors: Aprilia Afifah , Djuminah
Published: October 2024

The purpose of this study is to analyze the factors that influence the timeliness of financial reporting. Timeliness is information contained in financial statements available to users of financial statements as a basis for decision making before the information loses its capacity. This study was conducted on IDX30 companies listed on the IDX in 2021-2023. Sampling in this study used a purposive sampling technique. The number of samples selected was 64. The dependent variable in this study is timeliness of financial reporting. The independent variables are company size, profitability, and institutional ownership. Logistic regression analysis is used to test the relationship between the independent variables and the dependent variables. The results of the logistic regression analysis show that the company size and profitability have a significant effect on timeliness with a positive coefficient direction. Meanwhile, the institutional ownership variable does not have a significant effect on the timeliness of financial reporting.
The Role of Servant Leadership on Employee Advocacy on Social Media: The Mediating Role of Employee-organization Relationship
Authors: Wahyono  , Riani Asri Laksmi
Published: October 2024

The rapid development of social media has led to various new initiatives and strategies in its use, one of which is employee advocacy. This study aims to fill the research gap related to employee advocacy by focusing on the context of government agencies. Based on Social Exchange Theory, the study seeks to examine factors that are strongly suspected to have a significant influence on the willingness of employees in the Directorate General of Customs and Excise, to engage in employee advocacy through their personal social media. This research employs a quantitative approach, with data collected through an online questionnaire. A total of 145 valid responses were successfully gathered and analyzed using the SEM-PLS method with the assistance of the SmartPLS software. The findings indicate that servant leadership has a significant direct impact on employee advocacy on social media. The Employee-Organization Relationship also has a positive and significant effect on employee advocacy on social media. Additionally, servant leadership is proven to have a significant indirect impact through the mediating role of the Employee-Organization Relationship. Theoretical and practical implications will also be discussed in this study.
THE IMPACT OF SKILL-BASED LEARNING ON EMPLOYMENT IN SEHORE DISTRICT, MADHYA PRADESH
Authors:   Department of Commerce Government Girls College, Sehore (MP), Bhavsar CA Umesh Kumar
Published: October 2024

This paper investigates the role of skill-based learning in influencing employment outcomes within the context of Sehore District, Madhya Pradesh, India. With the district's unique economic environment and local industries, understanding the relationship between skill development and employment becomes imperative. This study aims to explore the effectiveness of skill-based learning in enhancing employability, fostering career advancement, and addressing the specific needs of Sehore's job market. Through a combination of literature review, and empirical analysis,, this paper seeks to provide insights into the potential of skill-based learning to drive positive changes in the local employment scenario
ПРОБЛЕМЫ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ АДАПТАЦИИ НАЧИНАЮЩИХ ПЕДАГОГОВ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛ В КАЗАХСТАНЕ
Authors: Байяр А. , Кереева О.Ж. , Егенисова А.К.
Published: October 2024

Данное исследование концентрируется на проблемах профессиональной адаптации начинающих педагогов общеобразовательных школ Казахстана, уделяя особое внимание ситуации в Мангистауской области. Материал статьи основан на данных анкетного опроса 50 начинающих педагогов и интервью с представителями администрации школ. Работа выявляет ключевые трудности, с которыми сталкиваются начинающие учителя: вопросы документации и отчетности, планирование и организация урока, а также управление дисциплиной в классе. Несмотря на выявленные проблемы, многие начинающие педагоги положительно оценивают существующую систему поддержки, подчеркивая важность помощи от опытных коллег. В статье предлагаются практические рекомендации для совершенствования процессов профессиональной адаптации, что особенно важно на фоне растущего спроса на качественное образование и быстрого развития образовательной сферы в регионе. В целом, исследование дает глубокое понимание проблем и вызовов, стоящих перед начинающими педагогами в Казахстане, и способствует разработке стратегий их успешной адаптациив профессиональной среде.
УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКИЕ ПОСОБИЯ И CLIL:АНАЛИЗ ПОСОБИЙ СОГЛАСНО КРИТЕРИЯМ
Authors: Туктасинова А.А. , Бакирова К.Ш.
Published: October 2024

В статье рассматривается предметно-языковое интегрированное обучение (аббревиатура CLIL, ContentandLanguageIntegratedLearning), которое представляет собой изучение содержания предмета или дисциплины с помощью целевого языка, который может быть как иностранным, так и вторым, используемым в стране или отдельно взятом регионе. Проведен анализ учебно-методических пособий по биологическим дисциплинам, которые используются в рамках CLIL. Анализ базировался на критериях, предложенных Питером Мехисто (Peeter Mehisto) в 2012 году. Данные критерии позволяют составить более эффективное пособие в рамках предметно-языкового интегрированного обучения. Для анализа были выбраны учебно-методические пособия некоторых стран, включая Республику Казахстан. Период издания пособий варьируется с 2005 года по настоящее время. Проведенный анализ учебно-методических пособий по биологическим дисциплинам, используемых в рамках CLIL, продемонстрировал разнообразные результаты.