Καταναλωτής και ζήτηση υπηρεσιών υγείας
Authors: Μπάρδα Κωνσταντία 
Published: September 2021

Η παρούσα διδακτορική διατριβή παρουσιάζει τα αποτελέσματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε για τη μελέτη των προσδιοριστικών παραγόντων των δαπανών υγείας. Σκοπός της έρευνας είναι η συστηματική καταγραφή και εμπειρική διερεύνηση των παραμέτρων που σχετίζονται με το ύψος των δαπανών και την ικανοποίηση των καταναλωτών από τις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας στην Ελλάδα. Η δειγματοληπτική έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ερωτηματολογίου, σε 663 καταναλωτές στην περιοχή της Αττικής. Για τη σύνταξη του ερωτηματολογίου και τη μεθοδολογία για την επεξεργασία των δεδομένων, που προέκυψαν από αυτό, αξιοποιήθηκαν προηγούμενες έρευνες, που πραγματοποιήθηκαν για τη διερεύνηση της συμπεριφοράς του καταναλωτή για τις υπηρεσίες υγείας. Για την επεξεργασία των δεδομένων εκτιμήθηκαν τα οικονομετρικά υποδείγματα της λογιστικής παλινδρόμησης, της πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης της ισομερούς και της διατεταρτημορικής παλινδρόμησης. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα το ύψος των δαπανών για επισκέψεις σε ιατρούς η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, ο τόπος διαμονής, η ύπαρξη χρόνιας πάθησης, και το ασφαλιστικό ταμείο είναι στατιστικά σημαντικοί παράγοντες. Συγκεκριμένα, το συνολικό ύψος της δαπάνης για ιατρούς αυξάνεται με την αύξηση της ηλικίας των καταναλωτών. Οι κάτοχοι μεταπτυχιακού διπλώματος και οι κάτοικοι στο κέντρο της Αθήνας δαπανούν περισσότερα χρήματα για τις επισκέψεις σε ιατρούς. Επίσης, όσο αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων με χρόνια πάθηση τόσο αυξάνονται και οι δαπάνες υγείας. Το ασφαλιστικό ταμείο επηρεάζει στατιστικά σημαντικά τις δαπάνες επισκέψεων και οι ασφαλισμένοι του δημοσίου έχουν μικρότερη πιθανότητα για δαπάνες υγείας.Η πιθανότητα οι καταναλωτές να καταβάλουν άτυπη πληρωμή επηρεάζεται από το επάγγελμα, την ηλικία, την επίσκεψη σε εξωτερικό ιατρείο νοσοκομείου, από τα λεπτά τις ώρες και τις ημέρες αναμονής της αναζήτησης της υπηρεσίας. Είναι πιθανότερο οι απασχολούμενοι στο δημόσιο να καταβάλουν άτυπη πληρωμή. Οι μέρες, οι ώρες και τα λεπτά αναμονής αυξάνουν την πιθανότητα να καταβάλει ο καταναλωτής άτυπη πληρωμή. Τέλος, όταν αυξάνεται η ηλικία του ερωτώμενου είναι λιγότερο πιθανό να καταβάλει άτυπη πληρωμή. Η κατανάλωση φαρμάκων με συνταγή ιατρού και χωρίς συνταγή ιατρού κατά τις τελευταίες 2 εβδομάδες επηρεάζεται από το φύλο, η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, η ύπαρξη χρόνιας ασθένειας και το επίπεδο της υγείας Οι άνδρες είναι λιγότερο πιθανότερο να καταναλώσουν φάρμακα σε σχέση με τις γυναίκες. Παρατηρείται επίσης ότι καθώς αυξάνεται η ηλικία των καταναλωτών αυξάνεται και η πιθανότητα να αγοράσουν φάρμακα με τη συνταγή ιατρού. Η ύπαρξη χρόνιου νοσήματος, επηρεάζει θετικά την κατανάλωση φαρμάκων ενώ αντίθετα το επίπεδο της υγείας φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά την κατανάλωση φαρμάκων με συνταγή ιατρού. Οι καταναλωτές που είναι απόφοιτοι ΑΕΙ/ΤΕΙ, είναι λιγότερο πιθανό να καταναλώνουν φάρμακα με συνταγή ιατρού. Επίσης συγκρίνοντας τα αποτελέσματα της έρευνας της Ελληνικής Στατιστικής αρχής (EHIS) με το υπόδειγμα της παρούσας έρευνας (CB) παρατηρείται ότι δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Για τους προσδιοριστικούς παράγοντες του ύψους δαπανών των φαρμάκων, αρχικά παρατηρείται ότι ο τόπος διαμονής και οι καταναλωτές με μεταπτυχιακό έχουν ισχυρή επίδραση στις δαπάνες των καταναλωτών για υγεία. Οι καταναλωτές που διαμένουν όσο πιο κοντά στο κέντρο της Αθήνας τόσο αυξάνουν τις δαπάνες για φάρμακα. Επίσης, οι κάτοχοι μεταπτυχιακού διπλώματος και οι καταναλωτές με ιδιωτική ασφάλιση δαπανούν περισσότερα χρήματα για φάρμακα. Τέλος, μία αύξηση στο ύψος του ατομικού μηνιαίου εισοδήματος οδηγεί στην αύξηση των δαπανών για φάρμακα. Τα αποτελέσματα εκτίμησης ισομερούς παλινδρόμησης για το ποσοστό των δαπανών για φάρμακα ως ποσοστό επί του συνόλου των μηνιαίων δαπανών δείχνουν ότι όσο αυξάνεται το μηνιαίο εισόδημα αυξάνεται και το ύψος των δαπανών για φάρμακα. Οι κάτοχοι μεταπτυχιακού διπλώματος και οι καταναλωτές με ιδιωτική ασφάλιση εξακολουθούν και δαπανούν περισσότερα χρήματα για φάρμακα. Η πρόθεση πληρωμής για την καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών υγείας των «επιπλέον» χρημάτων αφορά τους καταναλωτές που εργάζονται και είναι ασφαλισμένοι στο δημόσιο τομέα, καταναλωτές με παιδιά, καταναλωτές που θα ήθελαν να διαθέσουν τα «επιπλέον» χρήματα για την εισαγωγή σε ιδιωτικό νοσοκομείο, καταναλωτές που δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες για συγκεκριμένες υπηρεσίες υγείας όπως η εισαγωγή σε δημόσιο νοσοκομείο, οι δαπάνες για φάρμακα, οι επισκέψεις σε ιατρούς τόσο συμβεβλημένους με το ασφαλιστικό ταμείο και όσο και σε ιδιώτες. Ωστόσο σε μια αύξηση του εισοδήματος τους κατά 400 ευρώ, οι καταναλωτές θα ήταν πρόθυμοι να διαθέσουν τα «επιπλέον» χρήματα για την καλύτερη ποιότητα των υπηρεσιών υγείας. Με δεδομένη την παρούσα οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα, η μελέτη της καταναλωτικής συμπεριφοράς των δαπανών υγείας αποτελεί ζήτημα ιδιάζουσας σημασίας για τη διαμόρφωση πολιτικής στον τομέα της υγείας.