bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Het einde van de geheimhoudingsplicht?
Authors: Dassen Roger
Published: October 2019

Het was vroeger een van de standaardthema’s op het mondelinge examen voor controleleer: hoe balanceert een accountant tussen geheim houdingsplicht en verschoningsrecht? Geen gemakkelijke casus, omdat anders dan bij veel andere beroepen die geheimhoudingsplicht kennen, de accountant geen verschoningsrecht heeft. Een ingewikkelde principiële ‘spiegelfout’ in onze regelgeving, die zich overigens slechts in uitzonderingssituaties manifesteert. En die ten principale de vraag oproept, hoe het zo is gekomen.
Hoe verder in ondernemingsland; Wie heeft er nog de macht?
Authors: Boot Arnoud W. A.
Published: October 2019

Corporate governance was tot voor kort eenvoudig. Voor de grotere Nederlandse beursvennootschappen gold dat het management tezamen met de Raad van Commissarissen de dienst uitmaakte, en ze moesten het wel heel bont maken voor dat er rumoer ontstond. Aandeelhouders moesten vooral niet te moeilijk doen. Zelfs in de Amerikaanse praktijk was dit niet eens zo anders. Een nogal nostalgische (of misschien naïeve), maar zeer succesvolle Amerikaanse bestuursvoorzitter verwoordde het onlangs nog als volgt: “If you do not like us, sell your shares”.
Verslaggeving over pensioenen: IAS19/RJ271 beoordeeld
Authors: Laning Anne
Published: October 2019

Vanuit vier invalshoeken en eerder wetenschappelijk onderzoek wordt de vanaf boekjaar 2005 toe te passen richtlijn voor de verslaggeving over pensioentoezeggingen IAS19/ RJ271 beoordeeld. De aanleiding zijn recente publicaties in de (financiële) pers. De conclusie van het artikel is dat de invoering van IAS19/RJ271 leidt tot waarderelevante informatie voor beleggers, kan leiden tot economische consequenties en dat winststuring mogelijk is. De richtlijn biedt geen oplossing voor de verdeling van het pensioenrisico over de verschillende belanghebbenden, maar maakt het totale pensioenrisico wel duidelijk. Het artikel wordt afgesloten met een agenda voor toekomstig onderzoek.
Met boekhouden houd ik mij niet bezig!
Authors: Van Leeuwen Oscar
Published: October 2019

Bestuurder Jan Andreae van Ahold meldde recentelijk in de rechtszaal, toen hem werd gevraagd wat hij wist over twee van zijn handtekening voorziene elkaar – inzake de vraag wie de baas was bij de Scandinavische dochter van Ahold – tegensprekende brieven, dat hij zich verre hield van alles wat met accountancy te maken had (NRC handelsblad d.d. 21 maart 2006). Hoewel dit – ervan uitgaande dat hij goed geciteerd is – op zich al een verrassende uitspraak was, bleek de gerechtelijke uitspraak wellicht nog verrassender. Slechts de werkelijke valsheid in geschrifte werd veroordeeld. Betekent dit nu dat bestuurders in Nederland zich blijkbaar niet met zaken die samenhangen met de boekhouding hoeven te bemoeien? Kunnen ze dit gewoon over laten aan de CFO? Je zou bijna zeggen: dat kan toch niet waar zijn. Nu is er sinds de data van de gewraakte handelingen bij Ahold echter wel iets veranderd in de wereld.
Het budget op de korrel
Authors: Groot T. L. C. M.
Published: October 2019

In deze periode van het jaar zijn in de meeste organisaties de uitgangspunten en richtlijnen voor de begroting 2007 al uitgevaardigd. Afdelingschefs, divisiehoofden en managers van businessunits breken zich nu het hoofd over een passend antwoord. Hoe kan een goede bijdrage worden geleverd aan het beleid van de gehele organisatie en tegelijkertijd voldoende ruimte voor de eigen afdeling worden gecreëerd?
Toetsing van fiscaal beleid ten aanzien van taxplanning in Code Tabaksblat
Authors: Van Der Enden E. M. E.
Published: October 2019

De Code Tabaksblat stelt in paragraaf III.5.4 e) dat de auditcommissie ‘het beleid van de vennootschap met betrekking tot taxplanning’ toetst. De Code gaat verder niet in op het begrip ‘taxplanning’. Het lijkt logisch dat hieronder niet alleen ‘tax’ in de zin van IAS 12 wordt verstaan, belastingen die geheven worden over de winst, doch alle belastingen waar een onderneming mee te maken krijgt. Verder komt het toezicht op fiscale risicobeheersings- en controlesystemen, het tax control framework, aan de orde en wordt de auditcommissie een handvat geboden die het toetsen van het fiscale beleid vergemakkelijkt.
Bedrijfsstrategieën en het klimaatprobleem
Authors: Kolk Ans , Pinkse Jonatan
Published: October 2019

Voor een toenemend aantal bedrijven is het realiteit geworden om meer strategisch op het klimaatprobleem te reageren. Ze onderzoeken serieus hoe het economisch aantrekkelijk kan zijn om bepaalde klimaatmaatregelen te nemen, ook omdat hun concurrenten veelal hetzelfde doen. Dit artikel presenteert een analytisch raamwerk waarin verscheidene marktgerichte strategische opties in reactie op het klimaatprobleem uiteen worden gezet. De energie- en autosector worden vervolgens als voorbeeld genomen om dergelijke bedrijfs reacties op het klimaatprobleem te illustreren.
Van productie naar regievoering: IHC Holland Merwede als voorbeeld
Authors: Butter F. A. G. Den , Leliefeld D. B.
Published: October 2019

In de trend van globalisering en toenemende fragmentatie van productie gaat de Nederlandse industrie zich steeds meer op de regiefunctie toeleggen. Dit artikel bespreekt deze transitie vanuit het perspectief van de moderne theorieën van de internationale handel, transactiekosten en industriële organisatie, met de onderneming IHC Holland Merwede als voorbeeld. Deze casus staat model voor dergelijke transitieprocessen in andere onderdelen van de maakindustrie en is tevens van belang voor het innovatie-, onderwijs- en arbeidsmarktbeleid van de overheid.
Corporate Governance: de grenzen van aandeelhoudersactivisme
Authors: Mouthaan H. J.
Published: October 2019

Sinds de brede acceptatie van de Code Tabaksblat en het verdwijnen van beschermingsconstructies als gevolg daarvan is in toenemende mate sprake van confrontaties tussen bestuurders en aandeelhouders. In die confrontaties worden de grenzen van aandeelhoudersactivisme verkend. Gevolg is een juridische strijd, die ten koste gaat van de aandacht voor de onderneming en gepaard met grote onzekerheid voor alle stakeholders. Heldere grenzen, al dan niet wettelijk verankerd, zijn daarom van groot belang. Dit artikel beoogt inzicht te geven in die grenzen door een analyse van recente jurisprudentie en het advies van de Monitoring Commissie Corporate Governance Code. Waar dwingende regels ontbreken, blijkt dat de maatstaven van ‘redelijkheid en billijkheid’ de rechter flexibiliteit bieden om in te spelen op gewijzigde omstandigheden en het ‘rechtsgevoel’ van de maatschappij. Zekerheid is er voor partijen dan echter pas als in een procedure uitspraak is gedaan.
Hoe principieel is IFRS?
Authors: Van Der Tas L. G.
Published: October 2019

In dit artikel wordt geconcludeerd dat IFRS op dit moment, welke definitie van ‘principles-based standard setting’ men ook hanteert, niet kunnen worden beschouwd als ‘principles-based’, en dat hetzelfde geldt voor US GAAP. Stilgestaan wordt bij de wenselijkheid van en randvoorwaarden voor ‘principles-based standard setting’.
Ontwerp, implementatie en toepassing van kostprijzen in het AMC
Authors: Asselman F. F.
Published: October 2019

Door een toenemende druk op de financiële middelen en de invoering van marktwerking in de zorg kreeg het AMC behoefte aan gedetailleerde kosteninformatie. Het AMC ontwierp zowel een eigen kostprijsmodel als een kostprijsapplicatie,waarbij rekening is gehouden met de specifieke wensen en kenmerken van een universitair medisch centrum. Er worden jaarlijks kostprijzen bepaald voor alle relevante medische activiteiten die in het ziekenhuis worden verricht. Aanvankelijk werd de kostprijsinformatie alleen voor financieel administratieve doeleinden gebruikt, zoals interne verrekening en de prijsstelling van zorgproducten. Inmiddels worden kostprijzen ook gebruikt door de medisch specialisten, bijvoorbeeld voor de optimalisatie van het zorgaanbod en doelmatigheidsstudies. Hierdoor neemt het rendement van de kostprijsinformatie steeds verder toe. Dit betekent wel dat er steeds hogere eisen moeten worden gesteld, zowel aan de kwaliteit van de kostprijsinformatie als aan de kennis en vaardigheden van de gebruikers. In dit artikel wordt het gehele traject vanaf de ontwikkeling tot en met de toepassing van een kostprijsinformatiesysteem beschreven.
Waar zijn de gebruikers? Een conceptual framework gebaseerd op ‘decision usefulness’?
Authors: Knoops Chris
Published: October 2019

Standaarden op het gebied van de financiële verslaggeving komen tot stand in een politiek proces, waarin verschillende partijen belangen hebben en een rol spelen. In 2002 hebben de IASB en de FASB afgesproken om de verschillen tussen IFRS en US GAAP te verminderen. Zij beogen uit eindelijk te komen tot één wereldwijde set van standaarden (Van der Tas, 2006).
Bezoldiging Raad van Commissarissen
Authors: Beumer M. , Swagerman D. M.
Published: October 2019

Dit onderzoek geeft inzicht in de feitelijke componenten waaruit de bezoldiging van de leden van de Raad van Commissarissen is opgebouwd. De beloning van bestuurders is vaak het onderwerp van discussie. Echter er zijn ook veel ontwikkelingen in de bezoldiging van de leden van de Raad van Commissarissen. Om inzicht te krijgen in deze ontwikkelingen heeft de Vereniging van Effectenbezitters aangestuurd op een exploratief en inventariserend onderzoek naar de bezoldiging van de leden van de Raad van Commissarissen.
De opleiding
Authors: Buijink Willem
Published: October 2019

Welke vakken vormen samen een goede Bacheloropleiding Bedrijfseconomie, Econometrie of Economie? Welke vakken moeten er in een goede Masteropleiding Accountancy, Financiering of Marketing? Wat moet er in die vakken gegeven worden? Welke handboeken passen bij die vakken? Dat zijn reuze interessante vragen.
REACTIE op artikel van Marcel Pheijffer
Authors: Blokdijk Hans
Published: October 2019

Het artikel van Marcel Pheijff er is ingegeven door de beroering die in de Nederlandse accountantswereld is ontstaan rondom de invoering van de Verordening Gedragscode (VGC). De auteur heeft zich daarbij bijzonder gestoord aan de ongepast geachte uitdrukking ‘beulen’, die Brenda Westra gebruikte toen zij de samenstellers van de VGC bedoelde.
Rapportage over prestaties in de Europese Unie: Babylonische spraakverwarring?
Authors: Brouwer A. J.
Published: October 2019

In dit artikel wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de presentatie van de winst-en-verliesrekening in de jaarrekening 2005, en het gebruik van alternatieve winstbegrippen in jaarverslagen1 over zowel 2004 als 2005 door ondernemingen in de Europese Unie (EU). Uit het onderzoek blijkt dat sprake is van grote diversiteit binnen de EU in zowel de presentatie van de winst-en-verliesrekening, als het gebruik van alternatieve winstbegrippen elders in het jaarverslag. Dit roept de vraag op of de invoering van IFRS in de EU heeft geleid tot de gewenste hoge mate van vergelijkbaarheid. Waar het de presentatie van informatie betreft, lijkt hier nog veel ruimte voor verbetering te bestaan.
How should we regulate private equity and hedge funds?
Authors: Mccahery Joseph A. , Vermeulen Erik P. M.
Published: October 2019

This paper discusses the activities of hedge funds and private equity funds. We consider the rationale used by proponents for introducing new regulation for hedge funds and private equity. There is a division of opinion regarding whether this alternative asset sector should be subject to new regulation. The competing views are assessed critically. We conclude that more economic evidence is required before new legislation can be introduced. We also focus on the effects of the partial convergence of hedge funds and private equity funds. Clearly the differences in the contractual structure of hedge funds and private equity vehicles indicate that parties are capable of structuring their particular ownership and investment of their instruments without having to satisfy burdensome regulatory requisites. Moreover, even though both private equity and hedge funds are typically organized as limited partnerships, there remain a number of contractual provisions that differentiate the two main alternative investment fund strategies. In this regard, we examine the terms and conditions of fund formation and operation, management fees and expenses, profi t sharing and distributions, and corporate governance of the respective fund structures. On balance, our analysis shows that the contractual basis for each fund type is usually adequate to address the agency problems that abound in this sector.
De invloed van ervaring op de kwaliteit van het accountantsoordeel
Authors: Amerongen Niels Van Nieuw
Published: October 2019

In de jaren negentig van de vorige eeuw hebben de grootste accountantskantoren hun algemene controlemethodologie herzien naar een op bedrijfsrisico’s gebaseerde controlemethodologie. Onderscheidend aan deze controlemethodologie is dat specifieke aandacht wordt besteed aan begrippen als “bedrijfsrisico’s van de cliënt” (BR) en “organisatiebrede interne beheersingsmaatregelen” (OIB). Deze begrippen zijn input voor het bepalen van het controlerisico (audit risk). Tot op heden is er nog weinig onderzoek gedaan naar deze nieuwe controlemethodologie. Meer in het bijzonder is van belang onderzoek te doen naar de kwaliteit van het accountantsoordeel bij de toepassing van deze nieuwe methodologie en welke factoren van invloed zijn op de kwaliteit. In dit artikel wordt onderzocht in hoeverre de mate van ervaring van de accountant de kwaliteit van oordeelsvorming beïnvloedt. Drie soorten ‘ervaring’ worden onderscheiden: algemene- , taakspecifieke- en branchespecifieke ervaring. In dit artikel worden de resultaten beschreven van een experiment waarin de ervaringsinvloed op de kwaliteit van het accountantsoordeel is onderzocht. De resultaten suggereren dat branchespecifieke ervaring bijdraagt aan de kwaliteit van het accountantsoordeel. Dat verband blijkt echter niet-lineair te zijn (een omgekeerde U-vorm curve). Dit zou mogelijk veroorzaakt kunnen worden door het optreden van blinde vlekken.
Moet Rinnooy Kan ook op de bres voor professoren?
Authors: Van Helden G. J.
Published: October 2019

Enkele maanden geleden heeft een commissie onder leiding van SER-voorzitter Rinnooy Kan een advies uitgebracht aan regering en parlement over de verbetering van de positie van leraren in ons onderwijs. Dat advies was ook hard nodig. Met de pensionering van de nu nog actieve grijze golf in het onderwijs, stevenen we af op een gigantisch lerarentekort.
Aansturing van Nederlandse dochterondernemingen in Centraal Europa
Authors: Van Helden G. J. , Prakken H.
Published: October 2019

Dit artikel gaat over de management control van dochterondernemingen van Nederlandse moederondernemingen in Centraal Europa, in het bijzonder in Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije. Het onderzoek verkent de invloed van multinationale strategieën en verschillen in nationale cultuur tussen Nederland en landen in Centraal Europa op de management control van deze dochterondernemingen. Enerzijds blijken eendimensionale stra tegieën een bepalende factor voor het management control patroon te zijn. Zo overheerst bij de globale strategie, die is gericht op het realiseren van wereldwijde efficiency, de persoonlijk -gecentraliseerde en formeel-bureaucratische sturing. Bij de meerlandenstrategie, die beoogt landspecifieke concurrentie voordelen te bereiken, is de resultaatsturing en sturing door middel van socialisatie dominant. De mogelijke invloeden van de landscultuur zijn bij deze eendimensionale strategieën afwezig of worden ‘weggedrukt’ door de effecten van de strategie. Anderzijds lijken meerdimensionale strategieën (in de zin van combinaties van twee multinationale strategieën) weinig bepalend te zijn voor het management controlpatroon. In die omstandigheden is wel enige invloed van dimensies van landscultuur merkbaar.
De betekenis van IT-auditing voor risicobeheersing en IT-governance
Authors: Van Bommel C. F. , Peek L. C. , Winterink J. A. W.
Published: October 2019

In dit artikel wordt beschreven op welke wijze een effectieve vertaalslag kan worden gemaakt om de impact van ITcontrolebevindingen op de risicobeheersing in complexe ITomgevingen te analyseren. Het melden en toelichten van IT-risico’s krijgt onvoldoende aandacht in de externe risicoverantwoording. Wij menen dat een IT-auditor een belangrijke bijdrage kan leveren in risicobeheersing en IT-Governance. Het management, bestuur, accountant en toezichthouder krijgt inzicht in de kwaliteit van de risicobeheersing van IT-risico’s en verantwoordingsinformatie over IT-governance. Dit inzicht biedt mogelijkheden voor een transparantere interne en externe verslaggeving.
Kwaliteit gedeponeerde jaar stukken middelgrote rechts personen
Authors: Gouwens L. , Vergoossen Ruud
Published: October 2019

De kwaliteit van de gedeponeerde jaarstukken 2006 van middelgrote rechtspersonen is op een aantal aspecten onderzocht, waaronder de termijnen voor het opmaken en vaststellen van de jaarrekening en het deponeren van de jaarstukken, de volledigheid van de gedeponeerde jaarstukken en de strekking en inhoud van de accountantsverklaring. Daarnaast wordt ingezoomd op de jaarrekening die op een beperkt aantal objectief toetsbare punten aan een nader onderzoek is onderworpen. Aan de orde komen het verloopoverzicht eigen vermogen, het gemiddeld aantal werknemers, de bestuurders- en commissarissenbeloning, het kasstroomoverzicht en de classifi catie van pensioenregelingen. Het onderzoek is zo ingericht dat uitspraken kunnen worden gedaan over de gehele populatie van de door middelgrote rechtspersonen gedeponeerde jaarstukken 2006 ten aanzien van de onderzochte aspecten. Het blijkt dat de termijnen voor opmaking, vaststelling en deponering niet altijd worden nageleefd en dat de gedeponeerde jaarstukken niet altijd compleet zijn. Het niet nakomen van de deponeringsplicht wordt gezien als een economisch delict. Ook komt het nogal eens voor dat de accountantsverklaring die bij de jaarstukken is gevoegd niet helemaal aan de door de wetgever of beroepsorganisaties gestelde eisen voldoet. Accountantsorganisaties en externe accountants lopen hier een risico. Het onderzoek brengt verder aan het licht dat informatie die op grond van wettelijke bepalingen of stellige uitspraken van de Raad voor de Jaarverslaggeving moet worden opgenomen in een aantal gevallen gebrekkig is of ontbreekt zonder dat dit leidt tot een melding in de accountantsverklaring.
IFRS 2 Share-based Payment onnodig complex?
Authors: De Frel P. , Schrumpf J.
Published: October 2019

Bezoldiging van bestuurders en andere hogere managementlagen is tegenwoordig onderwerp van brede maatschappelijke discussies. Populaire vormen van dergelijke beloningen zijn de zogenaamde aandelen- en optieregelingen. In het verleden bestonden nauwelijks regels en richtlijnen voor de verslaggeving met betrekking tot deze regelingen. Met de introductie van IFRS 2 (Share-based Payment, februari 2004) zijn ondernemingen die aandelen- of optieregelingen verstrekken aan hun personeel per 1 januari 2005 verplicht om hiervoor kosten te verantwoorden in hun winst-en-verliesrekening. De kosten van dergelijke regelingen zijn gebaseerd op de fair value van de toegekende rechten.
Structurele en strategische toetredingsbarrières Nederlandse bedrijven
Authors: Lutz Clemens , Kemp Ron
Published: October 2019

Dit onderzoek naar toetredingsbarrières laat zien dat ondernemers in Nederland weinig last hebben van de meeste barrières zoals deze in de literatuur naar voren komen. De barrières die er wel toe doen vloeien met name voort uit de structuur van de markten. Vooral toegang tot kapitaal blijkt een probleem en daarmee heeft dit een remmend effect op competitie en ondernemerschap. Het huidige debat over ondernemerschapsbeleid is vooral gericht op regelgeving. Meer ruimte voor ondernemers is zeker wenselijk als regels niet het gewenste effect hebben. Tegelijkertijd lijkt de commotie over regelgeving de aandacht af te leiden van de belangrijkste barrière waar de ondernemer mee geconfronteerd wordt. Het is tijd niet alleen de overheid maar ook de fi nanciële markten (banken, pensioenfondsen en private investeerders) hierop aan te spreken.
De kwaliteit van maatschappelijke verslagen in Nederland
Authors: Kamp-Roelands A. E. M. , De Waard D. A.
Published: October 2019

In dit artikel worden de kwaliteitsaspecten van maatschappelijke verslaggeving besproken aan de hand van de uitkomsten van een onderzoek naar de kwaliteit van Nederlandse maatschappelijke verslagen. De gehanteerde kwaliteitsaspecten die besproken worden, zijn relevantie, vergelijkbaarheid, begrijpelijkheid en betrouwbaarheid. Daarnaast wordt ingegaan op de transparantie over de dialoog met stakeholders.
De toekomst van het accountantsberoep
Authors: Wallage Philip
Published: October 2019

Veranderingen zijn van alle tijden maar lijken elkaar steeds sneller op te volgen. Zij gaan gepaard met onzekerheden en laten zich vertalen in kansen en bedreigingen. Ook het accountantsberoep is aan veranderingen onderhevig. Vanouds ontleent het beroep in “agency”-termen haar bestaansrecht aan het monitoren van “agenten” ten behoeve van “principalen”. Ook in een moderne corporate governancecontext maakt deze bewakingsrol deel uit van de noodzakelijke “checks and balances”. Maar hoe ziet de toekomst van het beroep er uit? Gegeven verandering als enige constante, alle reden om een themanummer aan deze vraag te wijden. Ter introductie van het thema ga ik kort in op enkele veranderingen en bedreigingen of, zo u wilt, kansen.
Accountantstoezicht in toekomstig perspectief
Authors: Maijoor S. J. , Pouw J. F. M.
Published: October 2019

In het najaar van 2006 is het onafhankelijk extern toezicht van kracht geworden op accountantsorganisaties. Dit toezicht is tot nu toe voornamelijk nationaal georiënteerd en houdt bijvoorbeeld nog geen rekening met de accountantscontroles van buitenlandse ondernemingen genoteerd in Nederland. Wetgeving is aanstaande waarin ook de internationale kant van het toezicht op accountantsorganisaties wordt vormgegeven. Belangrijke onderwerpen daarbij zijn de afbakening van taken tussen toezichthouders, de mate waarin toezichthouders op elkaar kunnen steunen en de onderlinge informatie-uitwisseling. Deze nieuwe wetgeving komt, net zoals de reeds in 2006 van kracht geworden Wta, voort uit de achtste EU-richtlijn die reeds op hoofdlijnen rekening heeft gehouden met de grensoverschrijdende kant van het toezicht. Op wereldwijd niveau is de wederzijdse erkenning van toezicht een belangrijk vraagstuk en vooral de mate waarin de PCAOB zal steunen op EU-toezichthouders en vice versa. Dit artikel geeft in het eerste deel een overzicht van de stand van zaken van het in 2006 van kracht geworden toezicht: het betreft hier zowel het proces van vergunningverlening als het doorlopende toezicht. Het tweede deel van het artikel betreft de internationale kant van het toezicht. Daarbij komt aan de orde hoe dit geregeld zal worden in de Nederlandse wetgeving en op welke wijze nadere regelgeving op Europees niveau tot stand komt. Ook wordt kort stil gestaan bij de relatie tussen Europese toezichthouders en de PCAOB.
Zonder historisch perspectief van crisis naar crisis
Authors: Boot Arnoud W. A.
Published: October 2019

Begrijpen we de economie of rennen we alleen maar achter modeverschijnselen aan? Schumpeter, in zijn postuum gepubliceerde standaardwerk History of Economic Analysis, had het ideaal dat het vak economie ontdaan zou kunnen worden van de maatschappelijke en historische context. Hij formuleerde het als ‘het [het vak economie] zal eindelijk dezelfde dienst voor de economische politiek opleveren als de theoretische natuurkunde voor de werktuigbouw’. Heel mooi, maar misschien toch een tikkeltje naïef. We zijn telken - male op zoek naar wetmatigheden, maar die zijn toch wat minder grijpbaar dan de natuurkrachten in de natuurkunde… En niet alleen minder grijpbaar, maar ook sterk onderhevig aan maatschappelijke ontwikkelingen en misschien wel modeverschijnselen.
Omgaan met tegenstellingen in de strategietheorie
Authors: Eppink J. , Ten Have S.
Published: October 2019

In de strategietheorie worden op dezelfde vragen vanuit verschillende theorieën uiteenlopende antwoorden gegeven. Hier worden drie met het strategieproces, de strategische context en de inhoud van de strategie verbonden vragen centraal gesteld. Per vraag wordt een (schijnbare) tegenstelling of dualiteit besproken. Het gaat achtereenvolgens over plannen versus leren, het wel of niet houdbaar zijn van concurrentievoordeel en de bedrijfstak dan wel de concurrentiestrategie als verklarende factor voor de winst van een onderneming. Als alternatief voor de ook vruchtbare, op synthese gerichte benaderingen en de weinig bijdragende eenzijdige en reductionistische zienswijzen wordt een situatieafhankelijke benadering gepresenteerd. Met behulp van relevante onderzoeken, theorie en praktijkvoorbeelden wordt geïllustreerd hoe managers en adviseurs de tegengestelde posities en inzichten in relatie tot verschillende situaties productief kunnen gebruiken.
NIVRA’s Verordening Gedragscode versus IFAC’s Code of Ethics
Authors: Majoor Barbara , Moleveld Wim
Published: October 2019

In dit artikel worden de punten in kaart gebracht waarop de Verordening Gedragscode (VGC) conceptueel verschilt van de Code of Ethics for professional accountants (CoE) van de International Federation of Accountants (IFAC). Ook gaan we in op de betekenis van deze verschillen1. Hoewel in eerste instantie door de beroepsorganisaties beoogd was de CoE zoveel mogelijk letterlijk over te nemen, is vervolgens bewust gekozen voor een aantal afwijkingen. In het bijzonder van de defi nities met betrekking tot de verschillende functies en de structuur van de code. Wij hebben in de beoordeling van deze afwijkingen verschillende gezichtspunten tegen elkaar afgewogen. Enerzijds is geanalyseerd in hoeverre de gesignaleerde afwijkingen een aantasting betekenen van de uitgangspunten van de CoE. Anderzijds is antwoord gezocht op de vraag of door deze afwijkingen daadwerkelijk tegemoet wordt gekomen aan de wensen die tot deze afwijkingen hebben geleid. Doordat de VGC op een aantal punten afwijkt van de CoE lijkt niet te zijn voldaan aan de doelstelling van de IFAC om convergentie te bereiken in de regelgeving. Wij concluderen echter dat er inhoudelijk geen sprake is van een wezenlijke afwijking van de CoE. De belangrijkste afwijking betreft een andere defi nitie van openbaar accountant, die leidt tot een beperking van deze functiegroep. Kennelijk wordt daarmee beoogd de regeldruk te verminderen voor degenen die nu in de VGC niet tot de openbaar accountants worden gerekend, maar tot de accountants in business. Wij zijn echter van mening dat de indeling in functiegroepen geen wezenlijk inhoudelijke betekenis heeft. Wij zien dan ook geen aanleiding om te stellen dat er sprake is van een verlichting van de regeldruk. Bovendien past, naar onze mening een ‘verlicht regime’ ook niet bij de ‘principles-based’-benadering van deze regelgeving.
Beïnvloedt de keuze van prestatiemaat staven de hoogte van de bonus?
Authors: Hogendoorn J. , Maas V. S.
Published: October 2019

Dit artikel beschrijft een onderzoek naar de effecten van de keuze van prestatiemaatstaven op de bonus die managers krijgen uitbetaald. Voortbouwend op recent management accounting onderzoek wordt gekeken of managers die beoordeeld worden aan de hand van meer maatstaven of aan de hand van niet-fi nanciële en individuele maatstaven een groter deel van hun maximale bonus weten binnen te halen dan managers die alleen op geaggregeerde fi nanciële resultaten worden afgerekend. De hypotheses worden getoetst met behulp van data uit de jaarrekeningen van Nederlandse ondernemingen. Deze data blijken de voorspellingen van ons theoretisch model niet te ondersteunen.
Kwaliteit en productiviteit van economisch onderzoek
Authors: Groot Tom
Published: October 2019

In 2008 en 2009 zijn de onderzoeksprogramma’s van economie, bedrijfseconomie en bedrijfskunde voor de derde keer aan een formele beoordeling onderworpen. Inmiddels is kwaliteitsbeoordeling van onderzoek een algemeen geaccepteerd en belangrijk onderwerp geworden. Een goed kwaliteitsoordeel is in toenemende mate belangrijk voor het verkrijgen van middelen, voor het aantrekken van goede onderzoekers en voor de academische reputatie van de onderzoeksgroep. Het kwaliteitsoordeel kan tot stand komen op basis van oordelen van vakgenoten, de zogenaamde peer review, en op basis van bibliometrische informatie, zoals het aantal publicaties en citaties. Dit artikel analyseert in hoeverre beide beoordelingsmethoden tot dezelfde conclusies leiden. Daarbij blijken internationale A- en B-publicaties veruit de best verklarende variabelen te zijn. Vervolgens wordt geprobeerd om vast te stellen welke organisatiekenmerken van onderzoeksgroepen verantwoordelijk zijn voor verschillen in kwaliteit en productiviteit van onderzoekoutput. Omvang van de groep blijkt positief samen te hangen met kwaliteit maar negatief met productiviteit.
De gevolgen van IFRS voor
Authors: Bevers P. J.
Published: October 2019

Uit diverse vergelijkingen tussen IFRS en Dutch GAAP blijkt dat IFRS een hogere mate van disclosure vereist dan Dutch GAAP. Door deze hogere mate van disclosure hebben beleggers meer gemeenschappelijke informatie beschikbaar waardoor er minder sprake is van informatieasymmetrie. Hierdoor lopen beleggers minder risico. Verwacht wordt dat dit zal leiden tot een lagere cost of equity capital. Tot op heden is er echter onvoldoende bewijs of aan de verwachte negatieve relatie tussen verplichte toepassing van IFRS en de cost of equity capital in de praktijk ook wordt voldaan.
Kredietcrisis en de interne beheersing bij verzekeraars
Authors: Hillenga J. , Krishan S. , Smeulders F.
Published: October 2019

In dit artikel wordt ingegaan op de interne beheersing bij verzekeraars. De aanleiding voor dit artikel is de kredietcrisis en de daaruit voortvloeiende extra aandacht voor de interne beheersing bij verzekeraars. Om een beeld te krijgen van de mogelijke ontwikkelpunten voor de interne beheersing bij verzekeraars is aan de hand van de ‘levers of control’ van Simons de interne beheersing bij ’s werelds grootste verzekeraar, AIG, geanalyseerd. Deze analyse heeft inzicht gegeven in welke belangrijke elementen van interne beheersing wel en niet geïmplementeerd zijn bij AIG volgens het model van Simons. Vervolgens wordt een aantal mogelijkheden uiteengezet om de interne beheersing bij verzekeraars verder te ontwikkelen. Hierbij is uitgegaan van de bedrijfsactiviteiten die verzekeraars ontplooien en de daarbij horende doelstellingen en ambities ten aanzien van interne beheersing.
Risicomanagement, interne controle en de kredietschandalen
Authors: Pruijm R.
Published: October 2019

Als gevolg van nieuwe wetgeving zoals Sarbanes-Oxley en gedragscodes als die van de commissie Tabaksblat is het de expliciete verantwoordelijkheid van de directie om te zorgen voor een adequaat en effectief risicomanagement en intern beheersingssysteem. Het is opvallend dat deze nieuwe interne-controlevereisten de kredietcrisis niet hebben kunnen voorkomen in een zo streng gereguleerde bedrijfstak als die van de fi nanciële dienstverlening. Ook de grote fraudes bij Société Générale en Caisse d’Epargne wijzen er op dat er op het gebied van de interne controle nog heel wat valt te verbeteren. De grote vraag is dan ook hoe dit allemaal heeft kunnen gebeuren en welke mogelijke lessen er te trekken zijn.
Meldplicht witwassen en terrorismefi nanciering
Authors: Pheijffer Marcel , Wallage Philip
Published: October 2019

Op 1 augustus 2008 is de Wet ter voorkoming van witwassen en fi nancieren van terrorisme (WWFT) van kracht geworden. De WWFT, de ontwikkelingen in de jurisprudentie inzake witwassen en de invloed hiervan op de accountantspraktijk komen in deze bijdrage aan de orde. De WWFT betreft een samenvoeging en uitbreiding van de Wet identifi catie bij dienstverlening (WID) en de Wet melding ongebruikelijke transacties (Wet MOT). In de WWFT zijn tevens de eisen verwerkt die de derde Europese anti-witwasrichtlijn stelt. Het samenbrengen van relevante bepalingen in één wet is effi ciënt, maar er is meer. Qua inhoudelijke wijzigingen springen er drie aspecten uit: de reikwijdte van de meldplicht, de uitbreiding van het cliëntenonderzoek en de invoering van de risicogeoriënteerde benadering. Naast de WWFT vereist de jurisprudentie inzake witwassen de aandacht. Een recente uitspraak van de Hoge Raad brengt de meldplicht witwassen dichter bij de accountant dan menig beroepsbeoefenaar wellicht denkt. Het jurisprudentieoverzicht laat zien dat accountants ook bij (belasting)fraude te maken kunnen krijgen met de meldplicht die uit de WWFT voortvloeit. Dit alles teneinde de integriteit van het fi nanciële stelsel zo goed mogelijk te borgen.
Impairment van goodwill
Authors: Backhuijs J. B. , Bosman R. G.
Published: October 2019

Goodwill is vaak een materiële post op de balans van ondernemingen. Hij representeert de ‘overwinst’ die door de overnemende onderneming is betaald bij de overname van een andere onderneming. IFRS 3 eist dat ondernemingen jaarlijks testen of goodwill nog steeds zijn waarde heeft behouden; zo niet, dan moet de boekwaarde van de goodwill geheel of gedeeltelijk ten laste van de winst-en-verliesrekening worden afgeboekt naar de lagere realiseerbare waarde. Juist in tijden van economische crisis is het voor gebruikers van jaarrekeningen van belang inzicht te krijgen in de veronderstellingen over toekomstige kasstromen die ten grondslag liggen aan de waarde van goodwill op de balans en de afboekingen ten laste van de winst-en-verliesrekening. Hiertoe zijn vijftig jaarrekeningen over 2008 van de AEX- en AMX-genoteerde ondernemingen nader geanalyseerd. Opvallende bevinding van het onderzoek is dat relatief weinig informatie wordt verstrekt over de belangrijkste veronderstellingen voor de bepaling van de realiseerbare waarden van de goodwill in de test. Dit geldt evenzo voor de informatie over de gevoeligheid van de op de balans opgenomen goodwill voor mogelijke toekomstige wijzigingen in de belangrijkste veronderstellingen.
Nieuwe verslaggevingsregels voor fondsenwervende instellingen
Authors: Van Ginkel Wim , Kemps Adri
Published: October 2019

Vanaf verslagjaar 2008 is de nieuwe Richtlijn 650 Verslaggeving fondsenwervende instellingen van de Raad voor de Jaarverslaggeving definitief geworden. De wijzigingen in Richtlijn 650 zijn bedoeld om tot een meer uniforme en transparante jaarverslaggeving te komen. Actuele ontwikkelingen in de sector, de nieuwe governance code, het vernieuwde CBF-Keur en bevindingen van de Transparant Prijs zijn meegenomen in de actualisering van Richtlijn 650. Dit artikel benoemt de belangrijkste wijzigingen van Richtlijn 650. Tevens worden bevindingen gepresenteerd van een onderzoek onder 50 jaarverslagen naar de toepassing Richtlijn 650.
De effectiviteit van human resource management in termen van het psychologisch contract
Authors: Koene Bas , Paauwe J. , Sonnenberg Mariëlle
Published: October 2019

De vraag wat de effectiviteit van human resource management (HRM) bepaalt, staat sinds jaren in de belangstelling. In deze studie slaan we een brug tussen onderzoek op organisatieniveau en onderzoek op individueel niveau door ons te richten op de relatie tussen de HRM en het psychologisch contract van medewerkers. De uitkomsten van de empirische studie leiden tot de conclusie dat meer expliciete aandacht voor HRM-activiteiten medewerkers helpt om realistische verwachtingen ten aanzien van hun arbeidsrelatie te ontwikkelen. Hierdoor zullen zij minder psychologischcontractbreuk ervaren. Uit dit onderzoek blijkt dat van alle organisatiefactoren die van invloed zijn op het psychologisch contract, ongeveer 62 procent toe te schrijven is aan HRM. Interessant hierbij is de bevinding dat wanneer meer traditionele HRM-activiteiten in de analyse betrokken worden, naast de veelgeprezen commitment-georiënteerde high involvement HR practices, de verklaarde variantie in psychologisch-contractbreuk verdubbelt.
Beleggingsadvies en de prestaties van particuliere beleggers
Authors: Kramer Marc
Published: October 2019

In dit artikel wordt een aanzet gedaan om de toegevoegde waarde van beleggingsadviseurs vanuit het perspectief van particuliere beleggers te onderzoeken. Hiertoe worden prestaties van geadviseerde en zelfstandige beleggers met elkaar vergeleken. Hoewel er grote verschillen in portefeuille- en beleggerskarakteristieken tussen beide groepen bestaan, wordt er geen significant verschil in risicogecorrigeerd rendement gevonden. Wel zijn geadviseerde portefeuilles beter gediversifieerd, waardoor er minder niet-systematisch risico in de portefeuille van geadviseerde beleggers aanwezig is.
Onafhankelijke commissarissen en de relatie met performance in one-tier en two-tier bestuur
Authors: Lückerath-Rovers Mijntje , Smits Ewout
Published: October 2019

In dit artikel wordt de relatie tussen het aantal onafhankelijke commissarissen in de Board en ondernemingsprestaties onderzocht voor Nederland en het Verenigd Koninkrijk (VK). Nederland en het VK verschillen ten opzichte van elkaar in het toegepaste bestuursmodel, respectievelijk het two-tier en het one-tier bestuursmodel. In Nederland is een wetsvoorstel ingediend zodat het one-tier bestuursmodel ook wordt toegestaan. Tegenstanders van het one-tier bestuursmodel betogen dat in het one-tier bestuursmodel de onafhankelijkheid van de toezichthouders in het geding is. In dit artikel wordt aangetoond dat de aanbevelingen voor onafhankelijkheid in het VK strikter zijn en dat het percentage onafhankelijke toezichthouders (‘het relatieve aantal’) in het VK significant hoger is. In zowel Nederland als het VK is geen bewijs gevonden dat het relatieve aantal onafhankelijke toezichthouders de ondernemingsprestaties beïnvloedt. Wij concluderen dat op basis van de meetbare onafhankelijkheidscriteria het bezwaar tegen een veronderstelde hogere afhankelijkheid van toezichthouders in een one-tier board niet stand houdt. Dit betekent echter niet dat zachtere criteria voor onafhankelijkheid (zoals ontstaan door intensieve samenwerking tussen bestuurder en commissaris, of een hogere vergoeding van de commissarissen) anders kunnen uitwerken in een one-tier board.
De transparantie van de winst in halfjaarberichten van beursgenoteerde ondernemingen in N ederland
Authors: Bissessur Sanjay , Rademakers Rob
Published: October 2019

In dit artikel wordt onderzoek verricht naar een belangrijk aspect van de kwaliteit van halfjaarcijfers van beursgenoteerde ondernemingen in Nederland, de transparantie van de winst. Wij onderzoeken in hoeverre het management van beursgenoteerde ondernemingen in Nederland meer discretie over de financiële verslaggeving uitoefent bij het opstellen van halfjaarcijfers dan bij het opstellen van jaarcijfers. De onderzoeksresultaten tonen dat de transparantie van de winst in halfjaarberichten niet overeenkomt met de transparantie van de winst in de jaarrekening voor de jaren 1998 tot en met 2008. De implementatie van de Transparantierichtlijn per 1 januari 2009 kan, door verplichte naleving van IAS 34 bij het opstellen van de halfjaarcijfers, het verschil in de transparantie van de winst doen afnemen.
Het learning feed-forward model als leidraad voor het proces van risicomanagement
Authors: Van Der Meer Egbert
Published: October 2019

Het proces van risicomanagement wordt in dit artikel vergeleken met een elementair model uit de cybernetica, het feed-forward model. De onderdelen uit dit model worden elk van een betekenis voorzien in de context van risicomanagement en vervolgens op relevantie getoetst aan de hand van drie praktijkmodellen (COSO ERM , 2004, AS/NZS 4360, 2004 en Airmic RM S, 2002). Op basis hiervan wordt het model uitgebreid met learning en met enige voorzichtigheid geconcludeerd dat het learning feed-forward model een meer volledige beschrijving geeft van de hoofdlijnen van het risicomanagementproces dan de praktijkmodellen. Aanbevolen wordt dat organisaties het model gebruiken als startpunt voor het ontwerpen van een passend risicomanagementproces. In dit proces dienen ‘corporate governance’ en risicomanagement meer als één geheel te worden beschouwd en dient naast bestaande onderwerpen aandacht te worden besteed aan de mogelijkheid dat risico-informatie onduidelijk wordt gepresenteerd, verborgen blijft, niet wordt begrepen of wordt genegeerd (noise), en aan de referentiekaders van waaruit managers beslissingen nemen (reference). Ook wordt aangeraden om het risicomanagementproces pas uit te voeren bij nieuwe of gewijzigde risico’s en monitoring vooral uit te voeren vlak na invoering van een nieuw risicomanagementsysteem.
Geen loyaliteitsdividend voor langetermijnaandeelhouders
Authors: Duffhues Piet
Published: October 2019

Nederlandse beursondernemingen worden in toenemende mate gedwongen hun corporate governance aan te passen aan een van de gevolgen van de geglobaliseerde financiële markten. Dat is de toegenomen assertiviteit van aandelenbeleggers in het contact met ondernemingen met de daaruit voortspruitende behoefte aan duidelijke onderbouwing van de besluiten van de ondernemingsleiding. Het betalen van een extra dividend aan zogeheten ‘loyale’ aandeelhouders is een van de voorstellen om de communicatie tussen ondernemingen en ‘stabiele’ aandeelhouders te bevorderen. Juridisch is het voorstel omstreden. Economisch blijkt het volgens dit artikel evenzeer kwestieus. De auteur ontraadt zelfs het voorstel voor grote internationale gevestigde ondernemingen en wijst op mogelijke alternatieve oplossingen, waarvan de nadelen ook onder ogen worden gezien.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en reputatie
Authors: Schauten M. B. J. , Soppe Aloy , Soppe Jurjen
Published: October 2019

In dit artikel introduceren wij een maatstaf waarmee de reputatie voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO-R) kan worden gemeten. Met behulp van deze maatstaf wordt vervolgens voor 2447 ondernemingen uit 29 landen de MVO-Reputatie bepaald. De data die gebruikt zijn om de MVO-R-scores te berekenen, bestaan uit MVO-scores van internationale rating agency’s, die per onderneming betrekking hebben op circa 177 aspecten van MVO. Uit het empirisch onderzoek blijkt dat: i) ondernemingen gemiddeld genomen meer dan voldoen aan de MVO-verwachtingen die geschapen zijn door de ondernemingen zelf; ii) er in Europa het hoogst wordt gescoord op MVO-Reputatie, met Groot Brittannië en Finland als leiders; iii) dat de utilitysector het best scoort en dat ‘gezondheidszorg’ en ‘financiële instellingen’ het slechtst scoren op MVO-Reputatie.
Management control en effectief besturen
Authors: Ten Have S. , Ten Have Wouter D.
Published: October 2019

Het effectief besturen van organisaties is het kernvraagstuk van het veld van management en organisatie. Vanuit de klassieke organisatiekunde van begin vorige eeuw heeft zich eind jaren vijftig, begin jaren zestig de contingentiebenadering ontwikkeld. In deze ontwikkeling speelde de cybernetica een belangrijke rol. In de laatste decennia ligt de nadruk op ‘universele’ concepten rond bijvoorbeeld excellence. De laatste jaren is er daarnaast een verschuiving zichtbaar waarbij onder invloed van compliance en in control, verantwoorden soms belangrijker lijkt dan besturen. Als tegenwicht wordt in dit artikel op basis van de cybernetica een set van tien managementprocessen ontworpen. Deze vormen in combinatie een geavanceerde vorm van management control die bijdraagt aan het gestructureerd realiseren van effectief besturen.
Business Risk Auditing in de 21e eeuw, uniform toepasbaar?!
Authors: Van Buuren Joost , Amerongen Niels Van Nieuw
Published: October 2019

In dit artikel beschrijven wij de ontwikkelingen in het afgelopen decennium van het gebruik van bedrijfsrisico’s in de jaarrekeningcontrole. Vanaf de introductie is er aanhoudende kritiek geweest op de motivatie en beweerde effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsrisicoanalyse in de jaarrekeningcontrole. Met het beschrijven van de ontwikkeling en uitgangspunten van de bedrijfsrisicoanalyse vanuit de wetenschappelijke literatuur, willen wij diepgang geven aan de discussie over de toepasbaarheid en de schaalbaarheid van bedrijfsrisicoanalyse in de controle. Wij betogen dat een one-size-fits-all controlebenadering niet efficiënt is in de toepassing ervan op controlecliënten die weinig complex zijn.
Regulering van rendementen: snappen we het wel echt?
Authors: Boot Arnoud W. A. , Ligterink Jeroen
Published: October 2019

Bij veel economische activiteiten met monopolie-achtige kenmerken wordt het maximaal te behalen rendement door een toezichthouder gefixeerd op basis van het corporate finance gedachtegoed, en in het bijzonder de WACC-methodologie. Aan de juiste bepaling hiervan zitten echter vele haken en ogen. Wij bespreken de belangrijkste misvattingen. Daarnaast wordt ingegaan op de beperkingen van het corporate finance denken, en in het bijzonder gaan wij in op de vraag in hoeverre de exclusieve focus op Beta als maatstaf van risico gerechtvaardigd is.
Integrated Reporting – a concept whose time has come
Authors: King Mervyn E.
Published: October 2019

85E JAARGANG NOVEMBER 535 Thema The history of accountancy establishes that changes to reporting standards and practices occurred as a result of global events or crises. It was said that one of the causes of the Great Depression of the 1930s was the value of assets on the basis of mark to market. This type of valuation was consequently abandoned in some jurisdictions, but was retained in others. The great depression also resulted in the implementation of generally accepted standards of accounting in the United States. It also led to stock issues as a leading method of financing expansion. As stockholders, rather than bankers, became the primary audience of financial statements, the income statement began to take centre stage over the balance sheet. Other factors, such as income taxation and cost accounting, shifted the focus to revenue and profit.
Integrated reporting en assurance
Authors: Kamp-Roelands A. E. M.
Published: October 2019

In dit beschouwend artikel worden enkele belangrijke uitdagingen voor assurance bij geïntegreerde verslaggeving besproken. Er wordt ingegaan op de historische ontwikkeling van richtlijnen voor assurance-opdrachten, de huidige context van assurance-opdrachten bij maatschappelijke verslaggeving, de belangrijkste uitdagingen vanuit het raamwerk voor geïntegreerde verslaggeving, dat inmiddels door het International Integrated Reporting Committee wordt ontwikkeld, en suggesties voor praktische oplossingen.
Keuzes en alternatieven in de presentaties van de primaire overzichten onder IFRS
Authors: Backhuijs J. B. , Knoops Chris
Published: October 2019

In IAS 1 ‘Presentatie van de jaarrekening’ wordt ingegaan op de zogenoemde primaire overzichten van de jaarrekening: de balans, de winst-en-verliesrekening (met al dan niet de overige resultaten als een afzonderlijk primair overzicht), het kasstroomoverzicht en het overzicht van de mutaties in het eigen vermogen. De standaard stelt een aantal eisen maar biedt anderzijds ook vrijheid van handelen door ondernemingen. Wij onderzoeken de jaarverslagen van 97 ondernemingen die genoteerd staan in de FTSE 100, en de keuzes die door deze ondernemingen zijn gemaakt. Wij analyseren op een aantal punten de invloed van het land van herkomst van de onderneming en de bedrijfstak waarin de onderneming werkzaam is. Ten aanzien van non-GAAP financial measures wordt geconcludeerd dat sprake is van een grote mate van diversiteit.
Strenger waar nodig, minder streng waar mogelijk
Authors: Vergoossen Ruud
Published: October 2019

Het lijkt wel een soort Pavlov-reactie: na elke crisis wordt er geroepen om herziening van de regelgevende kaders en uitbreiding of aanscherping van de regelgeving. Dat is gebeurd aan het begin van deze eeuw naar aanleiding van de boekhoudschandalen en het gebeurt nu weer als vervolg op de kredietcrisis, getuige onder meer de Green Paper die de Europese Commissie afgelopen jaar in oktober heeft uitgebracht. Hoewel de boekhoudschandalen plaatsvonden in het grootbedrijf en de kredietcrisis haar oorsprong vindt in de financiële sector, hebben de maatregelen die zijn getroffen c.q. worden voorgesteld – bedoeld of onbedoeld – vaak ook een uitstraling naar delen van het bedrijfsleven die part noch deel hebben aan de veroorzaakte problemen.