Μελέτη της ανωμειοκαινικής απολιθωματοφόρου θέσης σπονδυλωτών της Κρυοπηγής και άλλων θέσεων της Κασσάνδρας Χαλκιδικής
Authors: Λαζαρίδης Γεώργιος 
Published: August 2021

Στην παρούσα διατριβή μελετήθηκε υλικό απολιθωμένων σπονδυλωτών από την Κρυοπηγή, καθώς και από άλλες θέσεις της Κασσάνδρας Χαλκιδικής. Πάνω από 8000 δείγματα έχουν προκύψει από τις συστηματικές έρευνες και ανασκαφές στην περιοχή. Τα επιμέρους θέματα που προσεγγίστηκαν ήταν η συστηματική ταξινόμηση, η ταφονομία, η παλαιοοικολογία και η βιοχρονολόγηση. Οι θέσεις αυτές εντοπίζονται στις χερσαίες αποθέσεις του Σχηματισμού Αντωνίου και του Σχηματισμού Τρίγλιας, του Ανώτερου Μειοκαίνου. Οι θέσεις της Κρυοπηγής (KRY), του Χ.Υ.Τ.Α. Κασσανδρείας (KCH), και πιθανόν Πολύχρονου (KPO) ανήκουν στο Σχ. Τρίγλιας. Απολιθώματα με τους κωδικούς: Κασσάνδρα-Κρυοπηγή (KKR), «Αμμώδεις αποθέσεις Κασσάνδρας» (FRK, KSN, AMPVG), Αγία Παρασκευή (PAR) και Ακτή Χελώνα-Σίβηρη (KSC) ανήκουν στις αποθέσεις του Σχ. Αντωνίου. Επιπλέον, στις «Πηλώδεις αποθέσεις Κασσάνδρας» βρέθηκαν φυτικά απολιθώματα. Η συστηματική μελέτη των απολιθωμάτων σπονδυλωτών οδήγησε στον προσδιορισμό 46 διαφορετικών τάξα θηλαστικών, ερπετών και πτηνών. Η παλαιοπανίδα της Κρυοπηγής 32 τάξα. Η πανίδα από τη θέση του Χ.Υ.Τ.Α. Κασσανδρείας περιλαμβάνει 5 τάξα. Η πανίδα των άμμων της Κασσάνδρας περιλαμβάνει 9 τάξα και η θέση «Πολύχρονο» ένα τάξον. Τέσσερα τάξα στη θέση της Κρυοπηγής προτείνονται ως νέα. Το ιππάριο H. phlegrae, o χοίρος Propotamochoerus aegaeus sp. nov. το πτηνό Otis hellenica και από τα βοοειδή, το Prostrepsiceros axiosi minus subsp. nov. Η πανίδα από τις «άμμους της Κασσάνδρας» τοποθετείται βιοχρονολογικά στο Βαλλέζιο, και πιθανόν στην ΜΝ9, χωρίς να μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κάποια από τα ευρήματα που μελετήθηκαν να προέρχονται από παλαιότερους ορίζοντες κάποια άλλα από νεότερους. Από τα ζώα της πανίδας των άμμων, το Tetralophodon longirostris αναφέρεται πρώτη φορά στην Ελλάδα και το Urmiatherium πρώτη φορά στον ηπειρωτικό χώρο των Βαλκανίων. Η πανίδα της Κρυοπηγής τοποθετείται βιοχρονολογικά στο άνω ήμισυ του Τουρολίου, δηλαδή στο τέλος της ΜΝ12 ή στην ΜΝ13. Η πανίδα είναι πιο εξελιγμένη από αυτές του Ravin des Zouaves-5 και Πρόχωμα του Αξιού, πιθανόν ακόμη και από αυτήν της θέσης Περιβολάκι και ασφαλώς παλαιότερη της πανίδας από το Δυτικό. Το χρονολογικό εύρος που μπορεί να τοποθετηθεί η πανίδα της Κρυοπηγής είναι από 7,3 έως 6,4 Ma. Η πανίδα από τον Χ.Υ.Τ.Α. Κασσανδρείας είναι Τουρόλιας ηλικίας και πιθανόν παλαιότερη από αυτήν της Κρυοπηγής. Η θέση του Πολυχρόνου τοποθετείται στο Τουρόλιο. Η μελέτη της ταφονομίας έδειξε ότι τα οστά που μελετήθηκαν ανήκουν σε τουλάχιστον 268 άτομα. Τα οστά των ζώων συγκεντρώθηκαν εξαιτίας σαρκοφάγων ζώων και άλλων φυσικών αιτιών σε επαναλαμβανόμενες περιόδους ξηρασίας και θάφτηκαν πολύ γρήγορα και πολύ κοντά στο σημείο θανάτου τους κατά τις περιόδους πλημμυρών, όπως δείχνει και ο τύπος των ιζημάτων της στρωματογραφικής τομής της ανασκαφής. Η παλαιοοικολογία ανάλυση έδειξε ότι το παλαιοπεριβάλλον της Κρυοπηγής ήταν ανοικτού τύπου με βάση την πανίδα που προσδιορίστηκε. Συγκεκριμένα με βάση το κενόγραμμα της πανίδας της Κρυοπηγής προτείνεται περιβάλλον σαβάννας με θερμό και ξηρό κλίμα. Με βάση την παρουσία του Varanus sp. προτείνεται μέση ετήσια θερμοκρασία τουλάχιστον 15ο C. Κάποια από τα ζώα δείχνουν καλή προσαρμογή σε δασώδη περιβάλλοντα, όπως έδειξε και η οικομορφολογική ανάλυση των μεταποδίων που κατά συνέπεια σημαίνει ότι το περιβάλλον ήταν μικτό.