Επιστημονικός γραμματισμός στα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας
Authors: Κόλλας Σπυρίδων 
Published: August 2021

Ο φορέας των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας δημιουργήθηκε για να στηρίξει κοινωνικές ομάδες που είχαν εγκαταλείψει το σχολείο και που, στην εξέλιξη της ζωής τους ως ενήλικες, δεν μπορούσαν να αντεπεξέλθουν στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις της προσωπικής, εργασιακής και κοινωνικής τους ζωής. Στα ΣΔΕ το Αναλυτικό Πρόγραμμα του κάθε αντικειμένου αναπτύσσεται, σε τοπικό επίπεδο, από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς με σκοπό τον εγγραμματισμό των εκπαιδευομένων. Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στον επιστημονικό γραμματισμό και πιο συγκεκριμένα εστιάζει στη δημιουργία, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση ενός πλαισίου επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών των ΣΔΕ στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη τοπικών «Α.Π.» για τον επιστημονικό γραμματισμό. Το ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε αναφορικά με αυτή τη διαδικασία είναι: Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί και ποια στοιχεία τους βοηθούν στις προσπάθειές τους να σχεδιάσουν «Α.Π.» που εστιάζουν σε ζητήματα «καθημερινής επιστήμης», τα οποία είναι συμβατά με τις ανάγκες των εκάστοτε εκπαιδευομένων τους;Για το σκοπό αυτό, αρχικά, υλοποιήθηκαν 11 συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς των ΣΔΕ προκειμένου να διερευνηθούν σε βάθος οι αντιλήψεις και πρακτικές τους αναφορικά με τον σχεδιασμό ενός «Α.Π.» για το περιβάλλον των ΣΔΕ. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί των ΣΔΕ, ανάλογα με την εκπαιδευτική τους εμπειρία, σχεδιάζουν τρία είδη Α.Π. Αυτά εστιάζουν κατά κύριο λόγο: (Α) στο περιεχόμενο της επιστήμη, και (Β) σε καταστάσεις της καθημερινότητας με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος ένας μέσος πολίτης και οι οποίες είναι σχετικές με την επιστήμη και (Γ) στις ιδιαίτερες ανάγκες (προσωπικές, εργασιακές ή πολιτισμικές) των εκπαιδευομένων τους. Κατά την παρέμβαση παρουσιάζεται η υλοποίηση και η αξιολόγηση του επιμορφωτικού σεμιναρίου. Το σεμινάριο είχε ως στόχο να μπορέσουν οι εκπαιδευτικοί να μεταβούν από την επιλογή και την ανάπτυξη θεματικών ενοτήτων με σκοπό τη διδασκαλία της επιστήμης καθεαυτής, στην επιλογή ενοτήτων καθημερινής επιστήμης με γνώμονα τα χαρακτηριστικά της ζωής και τις ανάγκες των εκάστοτε εκπαιδευομένων των ΣΔΕ. Το σεμινάριο βιντεοσκοπήθηκε και το περιεχόμενό του αναλύθηκε ποιοτικά με σκοπό να εντοπιστούν οι παράγοντες που φαίνεται ότι δρουν ως ανασταλτικοί ή υποστηρικτικοί, προκειμένου οι εκπαιδευτικοί να εξελίξουν τις πρακτικές τους, μέσα από την διαδικασία της επιμόρφωσης. Επιπλέον, οι θεματικές ενότητες που ανέπτυξαν οι εκπαιδευτικοί των ΣΔΕ μελετήθηκαν από δύο κριτές, ειδικούς στη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών, ως προς το βαθμό αφομοίωσης των βασικών αξόνων της παρέμβασης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι συμμετέχοντες στο σεμινάριο εκπαιδευτικοί των ΣΔΕ, μπόρεσαν: α. να επιλέξουν θεματικές ενότητες συμβατές με τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευομένων τους, β. να σχεδιάσουν μαθησιακά περιβάλλοντα που «να κάνουν νόημα» στους εκπαιδευόμενους (σχετικά με την προσωπική, εργασιακή ή κοινωνική ζωή των εκπαιδευομένων), γ. να «υποτάξουν» τη μελέτη του επιστημονικού περιεχομένου στις ανάγκες του περιβάλλοντος που σχεδίασαν και δ. να ενσωματώσουν κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα σχετικά με τη ζωή των εκπαιδευομένων. Αδυναμίες εντοπίστηκαν κυρίως σε ζητήματα διδακτικής διαχείρισης των εννοιών και σε ζητήματα φύσης της επιστημονικής γνώσης.Τα συμπεράσματα της έρευνας και οι προτάσεις που διατυπώνονται για τη διαμόρφωση προγραμμάτων επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών των ΣΔΕ (ή και εκπαιδευτικών που εργάζονται σε ανάλογα πλαίσια π.χ. νυχτερινά σχολεία), μπορούν να αξιοποιηθούν από τους υπεύθυνους φορείς προς την κατεύθυνση βελτίωσης της παρεχόμενης εκπαίδευσης σε καινοτόμα προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, όπως είναι τα ΣΔΕ.