Ποιότητα ζωής ατόμων με καρκίνο πνεύμονα
Authors: Κατσαραγάκης Στυλιανός 
Published: January 2014

Υπόβαθρο: Η ποιότητα ζωής των ασθενών με καρκίνο σχετίζεται με τις διαδικασίες της νόσου και της θεραπείας κατά τρόπο αμφίδρομο και πολυπαραγοντικό. Οι μεταβολές της αντίληψης των ασθενών για τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ποιότητα ζωής τους κατά τη διάρκεια χημειοθεραπείας δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς, παρότι αποτελούν σημαντικό προγνωστικό παράγοντα. Επιπρόσθετα, οι σύντροφοι ασθενών με καρκίνο συμβάλλουν στην επικοινωνία μεταξύ του ασθενή και της θεραπευτικής ομάδας και ταυτόχρονα μετέχουν στη λήψη αποφάσεων και στην παροχή φροντίδας. Παρότι τόσο στην κλινική πράξη όσο και στα πλαίσια ερευνητικών μελετών, καλούνται να παρέχουν την εκτίμησή της για την ποιότητα ζωής των συντρόφων τους που νοσούν, ο βαθμός κατά τον οποίο η εκτίμησή τους σχετίζεται με το βίωμα των ασθενών δεν έχει μελετηθεί. Σκοπός: Οι στόχοι της παρούσας μελέτης ήταν: α) Η εκτίμηση της ποιότητας ζωής ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, β) η εκτίμηση της ποιότητας ζωής των ασθενών αυτών από τους συντρόφους τους, και γ) η σύγκριση των εκτιμήσεων της ποιότητας ζωής των ασθενών και των συντρόφων τους γι’ αυτήν. Μέθοδος: Μέσω διαδικασίας σκόπιμης δειγματοληψίας, μελετήθηκαν 40 ζευγάρια, εκ τον οποίων ο ένας ήταν ασθενής με πρόσφατη διάγνωση καρκίνου πνεύμονα, που ελάμβανε για πρώτη φορά χημειοθεραπεία. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη συμπλήρωση των ίδιων ερωτηματολογίων από τους ασθενείς και τους συντρόφους τους, σε χωριστά δωμάτια, την ίδια ημέρα, σε τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές: πριν από τον πρώτο χημειοθεραπευτικό κύκλο, στο μέσο της χημειοθεραπείας και μετά τον τελευταίο χημειοθεραπευτικό κύκλο. Τα ερωτηματολόγια που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη είναι: European Organization for Research and Treatment of Cancer EORTC QLQ-C30 και LC13, Quality of Life Patient Version Scale και Partner Relationship Inventory Form IA και Form IB. Τα μετρικά χαρακτηριστικά των κλιμάκων ήταν ικανοποιητικά. Αποτελέσματα: Τα κυριότερα ευρήματα της μελέτης ήταν α) η επιδείνωση της ποιότητας ζωής των μελετηθέντων ασθενών σε οργανικό, ψυχολογικό και κοινωνικό επίπεδο σύμφωνα με τους ίδιους και τους συντρόφους τους κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας (p<0,050), β) η αναγνώριση, κυρίως από τους ίδιους τους ασθενείς, θετικών μεταβολών σε πνευματικές παραμέτρους που σχετίζονται με την ποιότητα ζωής, γ) οι σημαντικές αποκλίσεις των εκτιμήσεων των συντρόφων σε σχέση με την ποιότητα ζωής όπως εκτιμήθηκε από τους ίδιους τους ασθενείς (p<0,050). Η σύγκριση των εκτιμήσεων των ασθενών και των συντρόφων τους κατά τη χημειοθεραπεία έδειξε ότι οι σύντροφοι αντιμετώπιζαν την κατάσταση των ασθενών με απαισιοδοξία και αντιλαμβάνονταν τις εμπειρίες τους κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας ως περισσότερο αρνητικές από ότι οι ίδιοι. Επιπλέον, αν και σε συμφωνία με τους ασθενείς οι σύντροφοι τους αντιλήφθηκαν την επιδείνωση παραμέτρων της ποιότητας ζωής, όπως η οργανική και ψυχολογική ευεξία και η κόπωση των ασθενών, ωστόσο υπερεκτίμησαν την επιδείνωση αυτών των παραμέτρων. Ασθενείς και σύντροφοι επισήμαναν την ύπαρξη θετικών αλλαγών στη ζωή των ασθενών από τη νόσο κατά τη διάρκεια, αλλά κυρίας κυρίως κατά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας, ενισχύοντας τη σημασία πνευματικών παραμέτρων για την ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο πνεύμονα. Η περιορισμένη νόσος, η μικρή απώλεια σωματικού βάρους και κυρίως η ποιότητα της σχέσης του ζευγαριού βρέθηκε ότι αποτελούν ισχυρούς προγνωστικούς δείκτες καλύτερης ποιότητας ζωής των ασθενών κατά την εκτίμηση των ιδίων και των συντρόφων τους. Κύριος περιορισμός της μελέτης ήταν το σημαντικό ποσοστό αποχώρησης των ζευγαριών με αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των συμμετεχόντων στη δεύτερη και τρίτη μέτρηση. Η σημαντική αποχώρηση συμμετεχόντων πιθανά να κατέληξε σε συστηματική υπερεκτίμηση της ποιότητας ζωής των ασθενών, αν υποτεθεί ότι αυξημένη καταπόνηση και η επιδείνωση της ποιότητας ζωής, συνέβαλε στο να αποχωρήσουν ασθενείς από τη μελέτη. Συμπέρασμα: Η παρούσα μελέτη αποτέλεσα μια πρώτη προσπάθεια διερεύνησης της εκτίμησης της ποιότητας ζωής ελλήνων ασθενών με καρκίνο πνεύμονα από τους ίδιους και τους συντρόφους τους. Αν και οι περιορισμοί της μελέτης και των εργαλείων δεν επιτρέπουν τη γενίκευση των αποτελεσμάτων στο σύνολο των ασθενών με καρκίνο πνεύμονα, ωστόσο, ενισχύεται η αναγκαιότητα διερεύνησης της σχέσης του ζευγαριού σε περιπτώσεις χρησιμοποίησης των συντρόφων ως έμμεσων εκτιμητών της ποιότητας ζωής των ασθενών και επισημαίνεται η σημασία που αποδίδουν οι ασθενείς και οι σύντροφοι τους στην πνευματική ευεξία ως διάσταση της ποιότητας ζωής των ασθενών.