Τέχνης έρευνα στο διαδίκτυο
Authors: Περγαντής Μηνάς 
Published: August 2023

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη και ανάλυση της συμπεριφοράς των χρηστών όταν αναζητούν περιεχόμενο τέχνης και πολιτισμού στο Διαδίκτυο. Αυτή η μελέτη επιτυγχάνεται μέσω της συλλογής πληθώρας ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων από μέλη της ευρύτερης κοινότητας και την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις συνήθειες και τις ανάγκες των χρηστών αυτών, αλλά και του τρόπου με τον οποίον αλληλεπιδρούν με τις σύγχρονες τεχνολογίες αναζήτησης. Για το σκοπό της συλλογής τέτοιων δεδομένων βασικό ρόλο έπαιξε ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη μιας μηχανής κατανεμημένης αναζήτησης, της οποίας η βασική λειτουργία ήταν η συλλογή περιεχομένου από ένα πλήθος δημόσιων αποθετηρίων, η ενοποίησή του και η παρουσίασή του στον τελικό χρήστη με πρωταρχικό σκοπό την κάλυψη των αναγκών αναζήτησής του. Η σχεδίαση της πλατφόρμας αυτής βασίστηκε στις ανάγκες των αναζητητών τέχνης, όπως εκφράστηκαν σε μια σειρά από συνεντεύξεις με ενδιαφερόμενους από τον χώρο της τέχνης και του πολιτισμού. Αναπόσπαστο κομμάτι της σχεδίασης και ανάπτυξής της εφαρμογής αποτέλεσε η πλαισίωση της βασικής λειτουργίας αναζήτησης με τεχνολογίες φωνητικής σύνθεσης και αναγνώρισης, τεχνολογίες οπτικής αναζήτησης μέσω αναγνώρισης προτύπων και τεχνολογίες εξατομίκευσης και κοινωνικότητας μέσω ενός βασικού συστήματος χρηστών. Παράλληλα με την εκπλήρωση του πρωταρχικού σκοπού της, η πλατφόρμα ενσωμάτωσε ένα σύστημα συλλογής δεδομένων χρήσης, ειδικά σχεδιασμένο για την καταγραφή ποσοτικών μετρήσεων που αφορούσαν την αλληλεπίδραση του χρήστη με τα διάφορα υποσυστήματά της. Μετά από μια πρωτοβάθμια εργαστηριακή μελέτη, που λειτούργησε και ως αξιολόγηση και περιλάμβανε, τόσο ποιοτική ανάδραση μέσω συνεντεύξεων ομάδων εστίασης, όσο και ποσοτική ανάδραση μέσω στατιστικής ανάλυσης δεδομένων χρήσης, η πλατφόρμα, που ονομάστηκε “Art Boulevard”, διατέθηκε στο ευρύ κοινό ως εφαρμογή Παγκόσμιου Ιστού, αλλά και ως εφαρμογή για έξυπνες συσκευές. Από την έναρξη της λειτουργίας της και για διάρκεια έξι μηνών, η πλατφόρμα συνέλεξε πλήθος ποσοτικών δεδομένων από πάνω από δέκα χιλιάδες συνεδρίες αναζήτησης, ενώ παράλληλα προωθούνταν μέσω επικοινωνιακών μεθόδων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης ώστε να διευρύνει όσο το δυνατόν περισσότερο το κοινό της. Τα συλλεγμένα δεδομένα, μετά από κατάλληλη επεξεργασία, αποτέλεσαν ένα πυρήνα πληροφορίας, που αναλύθηκε τόσο μέσω περιγραφικής στατιστικής, όσο και με τη χρήση μεθόδων μηχανικής μάθησης. Κατά την ανάλυση, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις διαφορές που παρουσίασε η συμπεριφορά των αναζητητών τέχνης σε σχέση με χρηστές μηχανών αναζήτησης γενικού σκοπού, καθώς και στους παράγοντες που επηρεάζουν αυτή τη συμπεριφορά. Οι χρήστες που αναζητούν περιεχόμενο τέχνης και πολιτισμού βρέθηκε ότι, μεταξύ άλλων, χρησιμοποιούν κατά μέσο όρο λιγότερες λέξεις κλειδιά ανά ερώτημα αναζήτησης εστιάζοντας σε έννοιες και ονόματα δημιουργών, επαναλαμβάνουν ερωτήματα πιο συχνά στην προσπάθεια να εμβαθύνουν σε εξειδικευμένες περιοχές γνώσης, παρουσιάζουν ενδιαφέρον για μεγαλύτερο εύρος αποτελεσμάτων επιζητώντας μια πιο σφαιρική κάλυψη του αντικειμένου αναζήτησης, και προτιμούν με μεγαλύτερη συχνότητα συσκευές σταθερού ή φορητού υπολογιστή αντί για έξυπνα τηλέφωνα ή ταμπλέτες, αναδεικνύοντας τη φύση της αναζήτησης τέχνης ως μία διαδικασία σκόπιμη και εστιασμένη. Παράλληλα παρατηρήθηκε υψηλότερη εμπλοκή των χρηστών με συμπληρωματικές τεχνολογίες όταν ήταν συνδεδεμένοι στην πλατφόρμα, τονίζοντας την αξία της προσωποποιημένης αλληλεπίδρασης και μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας σε συνεδρίες αναζήτησης από σταθερούς υπολογιστές, επιβεβαιώνοντας την αξία της αποτελεσματικότητας κατά τη διαδικασία αναζήτησης. Μέσω της ανάλυσης με μεθόδους μηχανικής μάθησης, οι συνεδρίες αναζήτησης κατηγοριοποιήθηκαν σε τέσσερα αρχέτυπα: ουσιώδεις συνεδρίες, σύντομες συνεδρίες, συνεδρίες άμεσης προβολής αποτελέσματος και προχωρημένες συνεδρίες, εδραιώνοντας την πρόθεση του χρήστη ως καθοριστικό παράγοντα εμπλοκής του. Ακόμα, επιβεβαιώθηκε η δυνατότητα πρόβλεψης της επιτυχίας μιας συνεδρίας αναζήτησης μέσω των ποσοτικών μετρήσεων συμπεριφοράς του χρήστη, υπερθεματίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αξία της χρήσης μετρήσεων συμπεριφοράς για τη βελτιστοποίηση των διεπαφών αναζήτησης και μελετήθηκε η θεματική κατηγοριοποίηση του περιεχομένου στο οποίο οι αναζητητές τέχνης έδειξαν ξεκάθαρο ενδιαφέρον, αναδεικνύοντας, μεταξύ άλλων και το πλεονέκτημα του παραδοσιακού εικαστικού περιεχομένου σε όρους ψηφιοποίησης και αμεσότητας πρόσβασης στο καλλιτεχνικό αντικείμενο. Όλα τα παραπάνω ευρήματα βοήθησαν στη δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης αντίληψης για τις συνήθειες και ανάγκες των αναζητητών τέχνης και μέσω αυτής γίνεται δυνατή η βελτιστοποίηση των υπηρεσιών φορέων που παρέχουν περιεχόμενο τέχνης και πολιτισμού. Μια τέτοια βελτίωση δύναται να οδηγήσει σε μια εν γένει αναβάθμιση της εμπειρίας αναζήτησης τέχνης στον Παγκόσμιο Ιστό, που θα είναι προς όφελος τόσο των ίδιων των αναζητητών και του παραγόμενου έργου τους, όσο και των φορέων και της ευρύτερης διάχυσης του περιεχομένου τους.