Εκτίμηση της εθνικής ασφάλειας λόγω της κλιματικής αλλαγής
Authors: Χαιρέτης Νεκτάριος 
Published: September 2021

Στην παρούσα διατριβή μελετάται η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην ασφάλεια χωρών, γεωγραφικών περιοχών, οικονομικών ζωνών και παγκοσμίως και προσδιορίζονται οι πιο κρίσιμοι παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζουν εκεί. Η Κλιματική Ασφάλεια ορίζεται ως ο βαθμός και η προοπτική της ευημερίας μίας κοινωνίας υπό την επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Αναπτύσσεται ένα μαθηματικό μοντέλο εκτίμησης της Κλιματικής Ασφάλειας με τη σύνθεση επί μέρους διαστάσεων, συνιστωσών και εν τέλει μίας αρχικής συλλογής από χρονοσειρές οι οποίες περιγράφουν την διαχρονική εξέλιξη βασικών δεικτών της αλλαγής του κλίματος και των συνεπειών της στη διαθεσιμότητα φυσικών πόρων και στις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες ενός κράτους.Η κλιματική αλλαγή έχει επιπτώσεις και στην εθνική ασφάλεια. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ευρέως αποδεκτός ορισμός της. Στην παρούσα διατριβή, η ασφάλεια του κλίματος προσδιορίζεται ως συνάρτηση 38 δεικτών κινδύνου, ευπάθειας και προσαρμοστικής ικανότητας, οι οποίοι επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την ασφάλεια και συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή, ταξινομημένοι σε 7 κατηγορίες: ΝΕΡΟ, ΤΡΟΦΗ, ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΓΗ, ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ, ΥΓΕΙΑ και ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Το μοντέλο συνδυάζει αυτούς τους δείκτες χρησιμοποιώντας στατιστικές μεθόδους και ασαφή λογική και αποδίδει συνολική βαθμολογία Κλιματικής Ασφάλειας από 0 έως 1. Οι δείκτες συλλέγονται σε χρονοσειρές και φιλτράρονται χρησιμοποιώντας εκθετική εξομάλυνση. Η εκθετική εξομάλυνση παράγει δύο τιμές για κάθε δείκτη, το επίπεδο και την τάση. Επίπεδο είναι ένας μέσος όρος που μεταβάλλεται αργά και εκτιμά την τρέχουσα κατάσταση του δείκτη και η τάση μετρά το επίπεδο μεταβλητότητας του δείκτη από έτος σε έτος. Το μοντέλο δέχεται μία από αυτές τις δύο τιμές ως είσοδο, ανάλογα με την φύση των πρωτογενών δεδομένων και το χαρακτηριστικό που πρέπει να μετρηθεί. Με τον τρόπο αυτό μία ολόκληρη χρονοσειρά που αφορά τις ετήσιες μετρήσεις ενός μεγέθους σε μία χώρα συνοψίζεται σε μία μόνο τιμή, επίπεδο ή τάση. Στην συνέχεια οι είσοδοι για κάθε χώρα κανονικοποιούνται στο πεδίο τιμών [0, 1] χρησιμοποιώντας κατάλληλα όρια που διαχωρίζουν τις ασφαλείς από τις ανασφαλείς περιοχές των τιμών στους παραπάνω δείκτες. Οι κανονικοποιημένες είσοδοι μετατρέπονται σε ασαφή σύνολα καθένα από τα οποία περιγράφει λεκτικά ένα επίπεδο ασφάλειας κάθε δείκτη για κάθε χώρα. Σχεδιάζονται βάσεις κανόνων που είναι διαισθητικά σχεδόν προφανείς οι οποίες συνδυάζουν επί μέρους δείκτες σε πιο σύνθετες μεταβλητές και αυτές διαδοχικά σε έναν συνολικό δείκτη. Η σύνθεση πολλών μεταβλητών σε μία γίνεται κάθε φορά με τη βοήθεια μίας βάσης κανόνων και μίας διαδικασίας ασαφούς συλλογισμού (fuzzy inference). Εφαρμόζεται μία τεχνική συλλογισμού που εγγυάται ότι η σύνθεση είναι αύξουσα συνάρτηση των εισόδων, ούτως ώστε όταν ένας δείκτης βελτιώνεται να βελτιώνεται το συνολικό μέτρο Κλιματικής Ασφάλειας. Με ανάλυση ευαισθησίας αναδεικνύονται οι δείκτες με το υψηλότερο δυναμικό βελτίωσης της Κλιματικής Ασφάλειας κάθε χώρας, γεωγραφικής περιοχής, οικονομικής ζώνης και παγκοσμίως.Για τον προσδιορισμό των βασικών δεικτών μελετήθηκε η σχετική βιβλιογραφία που καταγράφει τους κινδύνους που προβλέπεται να προκύψουν σε μία κοινωνία από την αύξηση της στάθμης των θαλασσών, την έλλειψη νερού, τροφής, φυσικών πόρων και ενέργειας, φαινόμενων διαφθοράς, φτώχειας, καθώς και κινδύνους λόγω έλλειψης κοινωνικής συνοχής, μετανάστευσης, όπως και επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία και στην οικονομία. Οι δείκτες βαθμονομούνται ανάλογα με το πόσο επηρεάζουν γενικότερα τον μέσο πληθυσμό κάθε χώρας. Στην παρούσα διατριβή, το εύρος της μελέτης καλύπτει σχεδόν το σύνολο των χωρών στο κόσμο και επικεντρώνεται σε μέρη όπου υφίστανται εστίες ανάπτυξης αστάθειας και βίας. Λόγω της έντασης που αναπτύσσεται ανά τον κόσμο από πλευράς αστάθειας και βίας, αλλά και του πλήθους των υπό μελέτη κρατών, τα δεδομένα συνεχώς αλλάζουν και η συλλογή συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, προς έρευνα και μελέτη, καθίσταται δύσκολη. Η μελέτη και έρευνα καταδεικνύει ότι η ασφάλεια σε μία κοινωνία, εξαρτάται κύρια από οικονομικούς παράγοντες, ακολουθούμενους από την ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών (εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη). Τέλος οι κακές περιβαλλοντικές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων των ακραίων καιρικών φαινομένων και καταστροφών, επηρεάζουν λιγότερο τις κοινωνικές δομές και την ασφάλεια σε αυτές.