bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
Risk factors for the formation of high morbidity of viral infections in children born as a result of assisted reproductive technologies
Authors: Mikheeva E. M. , Penkina N. I. , Yuditskiy A. D.
Published: January 2024

The high incidence of respiratory viral infections in children of early, preschool, and primary school age is an urgent problem for practical health care.

Purpose. The purpose of the study was to investigate factors contributing to the formation of a group of children who are frequently ill at an early age, born as a result of assisted reproductive technologies.

Materials and Methods. The observation group consisted of 60 frequently ill children of the first three years of life born as a result of assisted reproductive technology application. The comparison group consisted of 22 children of similar age born using assisted reproductive technologies, not belonging to the group of frequently ill.

Results. Among the endogenous risk factors affecting the increased frequency of acute respiratory infections in children born with the help of assisted reproductive technologies, the most significant are the following: intrauterine hypotrophy (p=0.026), early initiation of formula feeding (p=0.003), allergic diseases (p=0.049). Exogenous risk factors for the formation of a group of frequently ill children born with the use of assisted reproductive technologies are the effect of antibiotic therapy on the child’s immune system, the lack of vaccination against hemophilic infection.

Conclusion. Frequently ill children require a comprehensive examination to identify background conditions, timely vaccination, and reasonable prescription of antibiotic therapy.
Analysis of molecular genetic causes of congenital heart defects in children
Authors: Aliyev R. R. , Rasulov I. Sh. , Tarasova P. A. , Shipilova L. M. , Gumeniuk O. I. , Chernenkov Yu. V. , Groznova O. S.
Published: January 2024

In 10–20% of cases, congenital heart defects are caused by chromosomal abnormalities and gene mutation. Purpose. The purpose of the study: analysis of the genetic causes of congenital heart defects in children.

Materials and Methods. The analysis of the medical history and the results of Genetics and Molecular Research (GMR) in 15 children with congenital heart defects were carried out.

Results. Genome-wide DNA sequencing in patients with congenital heart defects revealed deletion 21q22.3 with duplication 4q31.1 ->qter and pathogenic variants in the genes PPP1CB, FN1, PHF6, CITIED2, ARID2, KMT2A, CIT, JAG1, MED13L, ELN, CHRNA3, KCNK9. Conclusion. In the vast majority of cases in the examined children, congenital heart defects were caused by pathogenic gene variants or chromosomal abnormalities. Congenital heart defects are an absolute indication for cytogenetic and molecular genetic examination.
Anti-relapse therapy in children with chronic secondary pyelonephritis: evaluation of effectiveness and rationale for a differentiated approach
Authors: Eremeeva A. V. , Dlin V. V.
Published: January 2024

Currently, there is no unified system of anti-relapse treatment of pyelonephritis in children.

Purpose. To assess the feasibility of prescribing and effectiveness of various anti-relapse therapy regimens to prevent exacerbations of the disease in children with chronic secondary pyelonephritis.

Materials and Methods. The study involved 158 children with chronic secondary pyelonephritis aged 2 to 14 years, including 130 (82.3%) girls and 28 boys (17.7%). The children were divided into the following groups: Group A (n=32) — furazidine — 14 days, anti-relapse therapy after 12 months; Group B (n=34) — furazidine — 14 days, then — Canephron 1 month, anti–relapse therapy after 12 months; Group C (n=34) — Canephron 3 months, anti-relapse therapy after 12 months; Group D (n=30) — furazidine — 14 days, then — Canephron 1 month of anti–relapse therapy after 6 months; Group E (n=28) — furazidine — 14 days of anti-relapse therapy was not performed. Results. It was found that the recurrence rate of chronic secondary pyelonephritis for a 24-month follow-up in Group A was 28.1% (n=9), in Group B, 14.7% (n=5), in Group C, 20.5% (n=7), in Group D, 10% (n=3), in Group E, 42.9% (n=12). The timing of relapse of chronic secondary pyelonephritis was different, with the largest increase in the proportion of patients with exacerbations in the period from 6 to 12 months. The average recurrence rate per year in the catamnesis in all children (n=158) was 1.4 [1.2–1.6], during the prospective follow-up, a statistically significant (p=0.001) decrease in the recurrence rate to 0.36 [0.2–0.79] was noted. Conclusion. The data obtained confirm the feasibility of anti-relapse therapy in children with chronic secondary pyelonephritis.
Autoimmune gastritis in children
Authors: Volynets G. V. , Khavkin A. I. , Potapov A. S. , Nikitin A. V.
Published: January 2024

Etiology of autoimmune gastritis, particularly in children, is still unknown. However, the role of Helicobacter pylori and Epstein–Barr virus in the development of autoimmune gastritis is being considered. The formation of autoimmune gastritis is based on an autoimmune reaction mediated by CD4+ T-lymphocytes and the formation of antibodies to gastric parietal cells, the target of which is gastric Н+/К+-АТPase, with subsequent destruction of parietal cells and the development of mucosal atrophy. Autoimmune gastritis is considered a precancerous condition. The clinical picture of autoimmune gastritis in children is not associated with any specific symptoms of the digestive organs. Abdominal pain is uncommon. Specific manifestations of a dyspeptic nature are rare. Often there is a syndrome of chronic nonspecific intoxication. Red blood counts in most children with autoimmune gastritis are within the age norm. Iron deficiency anemia occurs in 13.8% of patients. Vitamin B12 deficiency anemia does not occur in children. Autoantibodies to the parietal cells of the stomach are considered to be a serum marker and diagnostic criterion for autoimmune gastritis in children. Treatment of autoimmune gastritis is aimed at preventing iron and/or vitamin B12 deficiency. No specific methods of treatment have been developed so far. Conclusion. The incidence of autoimmune gastritis in children is underestimated. The role of Helicobacter pylori in autoimmune gastritis has not been confirmed. There is a close correlation of antibodies to gastric parietal cells with Epstein–Barr viral DNA. Due to adverse outcomes and the risk of malignancy, early diagnosis of the disease is important. Atrophic gastritis and intestinal metaplasia are precancerous conditions, although extremely rare in childhood, they should not be neglected.
Early diagnosis of acute kidney injury in children with poisoning of chemical etiology
Authors: Chugunova O. L. , Amergulova S. B. , Kovalenko L. A. , Sukhodolova L. A. , Yaroshevskaya O. I. , Dlin V. V. , Shumilov P. V.
Published: January 2024

Purpose. The study aims at optimizing the diagnosis of acute kidney injury in children with poisoning of chemical etiology based on the use of early markers of kidney damage.

Materials and Methods. The study enrolled 120 patients aged 1–18 years with poisoning of chemical etiology. Routine methods of kidney function estimation were supplemented by an investigation of urinary concentration of acute kidney injury early markers: lipocalin-2, kidney injury molecule-1. All children were hospitalized in a toxicology unit on the 1st day after exposure to toxic substance. Twenty practically healthy children aged 1–18 years were examined as control group.

Results. Only one patient (0.8%) had acute kidney injury determined as increased serum creatinine at the time of admission, but at the same time 35 children (29.2%) had increased levels of one or more urinary markers. By the 3rd day 32 of those 35 children with increased urinary markers developed acute kidney injury stages 1 or 2, determined as significant rise of serum creatinine and decrease of renal blood flow according to Doppler ultrasound. On the contrary, no patient with initially normal level of urinary markers developed acute kidney injury. Thus, 32/120 patients hospitalized with poisoning of chemical etiology, developed acute kidney injury (26.7%).

Conclusion. Increased urinary excretion of lipocalin-2 and kidney injury molecule-1 at the first day of acute chemical poisoning can be estimated as predictive marker of acute kidney injury development.
Features of dental status in children with autistic disorders
Authors: Krapivkin A. I. , Yatskevich E. E. , Osipova K. V.
Published: January 2024

Purpose. The purpose of the publication was to conduct an epidemiological survey for a comprehensive study of the dental status in children with autism spectrum disorder to clarify the areas of medical and social work and the potential scope of dental intervention.

Materials and Methods. We examined 98 children with autism spectrum disorders aged 3 to 7 years, 69 of them with temporary and 29 with mixed occlusion. A dental examination of patients was carried out, the state of oral hygiene, carious defects of the teeth, and the state of periodontal tissues were assessed. Results. It is shown that the state of oral hygiene in children with autism spectrum disorder is unsatisfactory. The need for dental care in 85±5.6% of patients was diagnosed; there was a high prevalence (78.6%) of caries of primary teeth against the background of a significant intensity of caries pathology (the share of the “D” component in the overall structure of caries intensity is 81±3.11%); The prevalence of gingivitis was 61%, and the proportion of children with healthy parodontium was 7.14%.

Conclusion. The results of the study determine the need to provide children with autism spectrum disorders with qualified dental care and its significant volumes. A set of recommended therapeutic and preventive measures has been proposed, including strengthening oral hygiene with particular regard to the specific characteristics of the underlying disease (emphasis on the motivational factor, transferring manual actions to a game format, using gadgets), strengthening pathogenetic therapy with the daily use of remineralizing drugs, the use of special physical therapeutic techniques (programs) in combination with regular examinations at the dentist and an increase in the intensity of preventive measures.
Dynamics of ultrasound indicators of retrobulbar blood flow at different durations of type 1 diabetes mellitus in childhood and adolescence
Authors: Fomina S. V. , Samoylova Yu. G. , Zavadovskaya V. D. , Koshmeleva M. V. , Kachanov D. A. , Trifonova E. I. , Yun V. E. , Kudlay D. A. , Zorkaltsev M. A.
Published: January 2024

The results of a study of the dynamics of ultrasound parameters of blood flow in the eye and orbit in patients with type 1 diabetes mellitus in childhood and adolescence are presented. The study included data from 70 patients aged 5 to 18 years, with disease duration up to 5 years, from 5 to 10 years, and more than 10 years. Ultrasound indicators of linear blood flow velocity and peripheral resistance index were analyzed in the ophthalmic arteries, central arteries and veins of the retina, posterior short ciliary arteries, and superior ophthalmic veins at different periods of the duration of type 1 diabetes mellitus. The study revealed a decrease in blood flow velocity in the central retinal arteries and in the posterior short ciliary arteries with increasing duration of type 1 diabetes. The greatest decrease in blood flow velocity was recorded in the group with a duration of diabetes mellitus of more than 10 years. The data obtained can be used to assess and dynamically monitor early disorders of the blood supply to the eye and orbit in patients with type 1 diabetes mellitus in childhood and adolescence.
Tolerance and taste perception of goat milk-based original complementary food products: results of a multicenter clinical study
Authors: Novikova V. P. , Zavyalova A. N. , Balashov A. L. , Malanicheva T. G. , Churakova I. Yu. , Samigullina S. B.
Published: January 2024

The formation of taste preferences and diversity of a child’s diet, as well as the prevention of neophobia, are relevant and discussed issues in clinical practice and scientific literature. A group of authors from St. Petersburg and Kazan conducted a multicenter clinical study to study both food tolerance and taste perception of two complementary feeding products based on goat milk (vegetable and vegetable-grain). We studied eating behavior using a questionnaire and physical development in 92 healthy children aged 8 to 11 months. Statistical processing of the material was carried out using the IBM Stata 12 application package. The assessment of food tolerance showed good results for all products studied. The physical development of children in both regions met the standards both at the beginning of testing and at the end. At the same time, taste perception had regional characteristics, depended on the place of residence of the children and, probably, on the mother’s food preferences during pregnancy for a variety of vegetable and vegetable-grain components of dishes. It should be taken into account when expanding the infant’s diet.
Immunodeficiency masks: a complex diagnostic case of Nijmegen breakage syndrome
Authors: Mizernitskiy Y. L. , Zorina I. E. , Ryngachenko E. S. , Kuzmina T. N. , Deripapa E. V. , Rodina Yu. A. , Shcherbina A. Yu.
Published: January 2024

Purpose. The purpose of the study is to show the importance of a multidisciplinary approach in the early verification of the primary immunodeficiency — Nijmegen breakage syndrome. A girl was admitted with complaints of daily productive cough, persistent obstruction of nasal breathing, mucopurulent discharge, recurrent respiratory tract infections for three years. From the age of 2, she suffered from protracted recurrent respiratory infections, repeatedly received inpatient treatment with systemic antibiotic therapy with insufficient effect in the form of maintaining complaints. When examining according to CT scan of the chest — single atelectasis, ground glass areas. Immunodeficiency states were excluded at the place of residence. On examination: phenotypic features of the type of «bird-like» face — sloping forehead, middle part of the face protruding forward, beak-shaped nose, large ears. Physical development is low: weight and height indicators are less than the 3rd percentile. From the nasal passages mucopurulent discharge, productive cough. Auscultatory — moist rales in all lung fields. For other organs and systems — without features. On examination: deep T-cell lymphopenia, according to CT scan signs of pansinusitis, bilateral otitis media; post-inflammatory pneumofibrotic changes. According to the results ofspirometry — mixed lesions. According to the results of immunological and genetic additional examination, the immunodeficiency state — Nijmegen breakage syndrome was verified, constant anti-inflammatory, antibacterial and antifungal, immunoglobulin replacement therapy was initiated.

Conclusion. The presented clinical observation reflects the features of the course of the Nijmegen breakage syndrome. This example demonstrates the diagnostic complexity in verifying the diagnosis and shows the great importance of a multidisciplinary approach for the timely initiation of appropriate therapy, which, in turn, affects the severity of the disease and quality of life.
Tuberous sclerosis associated with congenital lymphedema
Authors: Gamirova R. G. , Garifullina E. N. , Feiskhanov A. K. , Gorobets E. A. , Gaynetdinova D. D. , Volgina S. Ya. , Dorofeeva M. Yu.
Published: January 2024

Tuberous sclerosis complex is an autosomal dominant hereditary disease characterized by the formation of multiple hamartomas in various organs and tissues. Although tuberous sclerosis is considered to be a rare condition, it is among the most common genetic diseases. According to the literature, 16 cases of tuberous sclerosis associated with congenital lymphedema have been revealed from 1984 in scientific publications. Only four of these cases were described in male patients. Such combinations have not been yet described in the Russian studies. The article discusses different aspects of a rare clinical case presented by the combination of tuberous sclerosis with congenital lymphedema in a male patient aged 1 year and 6 months.
Retracted: Drug Utilization Pattern of Antibiotics in Neonatal intensive care unit in a Tertiary Care Hospital, India
Authors: G Doddawad V.
Published: January 2024

Article retractedMillions of babies are admitted to neonatal intensive care units worldwide, with a significant proportion facing various indications. Given that sepsis is a leading cause of mortality and morbidity among infants globally, including in India, the importance of efficient antibiotic use cannot be overstated. As the global problem of drug resistance intensifies, prudent antibiotic usage becomes crucial in mitigating treatment failures and ensuring the survival of newborns. Aim: to evaluate the pattern of antimicrobial drug utilization in neonatal intensive care unit (NICU) to assess the criteria for drug selection in tertiary care hospital.

Materials and Methods. It was an observational prospective study conducted for six months in which 200 neonates admitted to neonatal intensive care unit at tertiary care Hospital, were included. Demographic details, duration of hospital stay, reason for admission (disease pattern), various drugs prescribed were noted. Results. Out of 200 neonates the number of male babies admitted to neonatal intensive care unit were 115 (57.5%) and female babies were 85 (42.5%). Many of the neonates were from age group of 1 to 5 (58.5%) days. Most of the neonates were from weight group of 2.5 to 3 (26.5%) kg. Majority of neonates hospital admission duration was 3 to 6 days is 98 (49%) neonates. Most common disorder requiring neonatal intensive care unit admission was Preterm with Respiratory Distress Syndrome (29%) followed by Neonatal Sepsis (19.5%) and Preterm (11%). Other distress reported include birth asphyxia (16 neonates or 8%), Neonatal convulsions (12 neonates or 6%), Late preterm (13 neonates or 6.5%), Hypernatremia (9 neonates or 4.5%), Meconium Aspiration Syndrome (3 neonates or 1.5%), Neonatal Hypoglycemia (5 neonates or 2.5%) and others (23 neonates or 11.5%). Among 423 antibiotics most prescribed antibiotic was Inj. Piperacillin + Tazobactam (35.4%) followed by Gentamycin (30.2%). Out of 423 drugs 152 are fixed dose combination and single drugs are 271 in this study in which piperacillin + tazobactam of fixed dose combination and gentamicin dose combination and single drugs are 271 in this study in which piperacillin + tazobactam of fixed dose combination and gentamicin of single drug had prescribed in more amount.

Conclusion. The findings of this study will contribute to the existing body of knowledge regarding the appropriate use of antibiotics in the NICU, thereby providing insights for healthcare professionals to make informed decisions regarding antibiotic therapy. Empirical antibiotics were administered to every newborn based on their individual conditions. The antibiotic utilization pattern within this study group was determined to be rational.
Pathophysiological mechanisms and clinical consequences of exposure of the fetus and newborn to new psychoactive substances — “bath salts”
Authors: Loshkova E. V. , Doroshenko I. V. , Lyulka T. S. , Rafikov Y. S. , Zhelev V. A. , Ermolenko S. P. , Mikhalev E. V. , Grishkevich I. R. , Melnikov N. E. , Solnyshko A. L. , Bogunetsky A. A. , Kondratieva E. I. , Khavkin A. I. , Odinaeva N. D. , Makarevich E. I.
Published: January 2024

The use of new psychoactive substances (NPS) is increasing every year among various social groups around the world. The use of narcotic drugs during pregnancy, according to various authors, remains at a high level from 2.8% to 7% of pregnant women. The use of new psychoactive substances during pregnancy is characterized by multi-organ damage to the fetus, like other groups of narcotic drugs, however, no organ and tissue specificity for new psychoactive substances has been described. Experimental studies have demonstrated negative pathophysiological mechanisms triggered by synthetic cathinones in the form of increased proapoptotic activity, the formation of autophagolysosomes and reactive oxygen species, and the pro-inflammatory orientation of the immune system. A clinical observation describes a predominant lesion of the nervous system (malformations of the brain, damage to the respiratory center) and the musculoskeletal system (pronounced myotonic syndrome, congenital pathological fractures of the femur), which leads to multiorgan dysfunction, an uncontrolled inflammatory response, and, as a result, to the development of severe disability in such children and growth of the cohort of palliative pediatric patients. In the presented literature review, the authors focus on the pathophysiological mechanisms of action of NPS for a better, deeper and more holistic understanding of the pathological process occurring in the body, in order to form and improve the clinical thinking of medical specialists and cite their own clinical observation as an illustration of the consequences of using new psychoactive substances during pregnancy. The authors believe that this review of the literature with a description of a clinical case is valuable in terms of practical applicability, both for clinicians in various fields and for researchers.
TÜKETİCİ SİNİRBİLİMİ KAVRAMININ BİBLİYOMETRİK ANALİZ YÖNTEMİ İLE İNCELENMESİ
Authors: TURAN İlker , ALTINTAŞ Murat Hakan
Published: January 2024

Bu çalışmanın amacı; dünyada 2003-2023 yılları arasında, Web of Science (WoS) veri tabanında yer alan ve “consumer neuroscience” kavramını konu alan akademik çalışmaları bibliyometrik analiz yöntemi ile inceleyerek tüketici sinirbilimi konusunun tematik gelişimini bilimsel haritalama yöntemiyle ortaya çıkarmaktır. Ulaşılan makale verilerinin Vosviewer programı aracılığıyla bibliyometrik analizi gerçekleştirilmiştir. Tüketici sinirbilimi kavramı ile olası diğer kavramlar arasındaki ağ ilişkisi belirlenerek kümelendirme ve görselleştirme aracılığıyla hipotetik modelin alt yapısı oluşturulmuştur. Bu doğrultuda, tüketici sinirbilimi alanındaki araştırma eğilimlerinin belirlenmesi, ilgili yazındaki araştırmaların spesifik yönlerinin tanınması ve aynı zamanda alandaki boşlukları tespit ederek gelecekte yapılması planlanan çalışmalara katkı sağlaması hedeflenmiştir. Analiz sonucunda 32 alt unsura sahip 6 küme ve kelime bazlı ilişki ağları tespit edilmiştir. Bulunan kümeler sırasıyla; tüketici sinirbiliminin kapsamı, tüketici sinirbiliminin gelişim süreci, tüketici sinirbilimi araştırmalarında kullanılan teknikler, satın alma niyeti araştırmaları, makine öğrenimi, sanal gerçeklik olarak isimlendirilmiştir. Nöropazarlama, EEG, fMRI, tüketici davranışı, duygu, reklamcılık ve nöroekonomi kavramlarının ilişki ağında öne çıktığı tespit edilmiştir.
Dom Horodniczego na Zamku Dolnym w Wilnie. Co się kryło za uproszczoną fasadą?
Authors: Vitkauskienė Birutė Rūta
Published: January 2024

Dom Horodniczego (lit. Pilininkas Namas) na Zamku Dolnym w Wilnie to jedyny budynek, w którym zachowały się w większości mury z XVI i XVII w. W 2019 r. po rozpoczęciu remontu odsłonięto nieznane dotąd części budowli: cztery wejścia przez krótkie korytarze – tunele do piwnic, które nazywano „szyjami”.
Badania archeologiczne i architektoniczne pozwoliły ustalić, że budynek był podtrzymywany przez mur oporowy wspierający zbocze Góry Zamkowej, a cztery piwnice zostały wykopane później. Dostęp do nich umożliwiały z dziedzińca wspomniane szyje. Datowanie budowli ustalono na podstawie źródeł dotyczących majątku wielkiego księcia litewskiego Zygmunta Augusta, z których wynika, że mur oporowy i przylegający do niego pałac Radziwiłłów (Domus Radziwillonis) budowano w latach 1544–1545, a następnie prace kontynuowano w latach 1546–1548. Wszystkie nowo powstające budynki połączono galeriami, w tym z pałacem Zygmunta Augusta, dzięki czemu powstało kilka zamkniętych dziedzińców.
Sporządzona w 1738 r. inwentaryzacja Domu Horodniczego określa układ wnętrza. Rysunki wykonane przez wojsko rosyjskie w XIX w. pokazały, że budynek został znacznie uproszczony, a wszystkie cztery szyje zostały rozebrane. Budynek przez ponad 100 lat służył jako warsztaty i kuchnie. Po renowacji i odbudowie Dom Horodniczego będzie mieścił ekspozycje Litewskiego Muzeum Narodowego.
Historia i architektura kościoła Augustianów-Eremitów w Wilnie
Authors: Rejewska Zuzanna
Published: January 2024

Augustianie-eremici, zwani w Wilnie także marcinkanami, przybyli do stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1670 r. Liczne, jednak nie dość wysokie, zapisy pozwoliły na wzniesienie trwalszej, murowanej świątyni dopiero kilkadziesiąt lat po przybyciu zakonników do miasta. Nie był to wynik chęci ukazania znaczenia i zamożności zakonu, a raczej potrzeba chwili związana z pożarem, który strawił wcześniejsze, drewniane zabudowania.
Architekt, któremu powierzono zaprojektowanie nowej świątyni, najpiękniejszym i najbardziej oryginalnym jej elementem uczynił wieżę. Doskonale wpisał kościół w zastany, nieregularny układ urbanistyczny. Dekoracja architektoniczna wieży i sposób kształtowania jej zwężających się wraz z wysokością kondygnacji nakazują przypisać obiekt do szkoły baroku wileńskiego, chociaż bryła świątyni nie wykazuje podstawowej cechy zjawiska, jaką jest dwuwieżowa fasada. Genezy wspomnianych cech baroku wileńskiego badacze doszukują się we Włoszech lub w krajach południowoniemieckich, które wówczas były prominentnym ośrodkiem artystycznym. Idąc tym tropem, odnaleziono inspirację dla omawianego kościoła ze wspomnianych terenów – Hofkirche w Dreźnie. Dwie świątynie łączy fakt istnienia wieży na głównej osi kościoła. Różnią się natomiast planem, liczbą kondygnacji wież czy dekoracją architektoniczną. Wielokrotnie powtarzana w literaturze teza wydaje się łatwa do obalenia. Na wzniesienie tylko jednej wieży w fasadzie wpływ miały ograniczone fundusze wileńskiego konwentu augustianów-eremitów jako fundacji mieszczańskiej, a także praktyka budowlana zakonu. Należy przy tym zauważyć, że kościoły z jedną wieżą w fasadzie stanowiły pewien rodzaj tradycyjnego budownictwa na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego, i całej Rzeczpospolitej.
Pałac w Różanej i nagrobek Jana Stanisława Sapiehy w kościele pw. Michała Archanioła w Wilnie – nowe ustalenia. Z badań nad twórczością Giovanniego Battisty Gisleniego i Wilhelma Richtera
Authors: Stankiewicz Aleksander
Published: January 2024

Artykuł poświęcony jest dwóm istotnym fundacjom Kazimierza Leona Sapiehy, marszałka nadwornego litewskiego oraz podkanclerzego litewskiego – jego rezydencji w Różanie oraz nagrobkowi jego brata, Jana Stanisława Sapiehy w kościele pw. Michała Archanioła w Wilnie. Obydwa zabytki doczekały się licznych wzmianek w literaturze polskiej, litewskiej i białoruskiej, lecz jak dotąd brakowało odpowiednich źródeł archiwalnych, które pozwoliłyby rzucić światło na okoliczności ich powstania. W przypadku pałacu w Różanie badacze polscy nie byli pewni, jak tak naprawdę wyglądała pierwotna rezydencja Sapiehy. Rekonstrukcja jej układu przestrzennego jest możliwa dzięki zachowanym projektom ilustrującym wygląd budynku sprzed modernizacji w XVIII w. Układ przestrzenny budowli odwoływał się do włoskiej i francuskiej architektury rezydencjonalnej. Zastosowane w budowli rozwiązania w postaci niezwykle nowatorskiej klatki schodowej umieszczonej w ryzalicie budowli wskazują na autorstwo Giovanniego Battisty Gisleniego. Wśród jego projektów udało się wskazać te, które stały się inspiracją dla rozplanowania siedziby Sapiehy. W świetle zachowanych rachunków wystrój kamieniarski wnętrz pałacu został wykonany przez członków warsztatu Wilhelma Richtera, m.in. Kacpra Gunthera. Na podstawie analizy formalnej oraz wspomnianego źródła udało się także związać z Richterem wileński nagrobek Jana Stanisława Sapiehy.
Niezwykłe modello wielkiego ołtarza Bernardynów w Kownie
Authors: Kałamajska-Saeed Maria
Published: January 2024

Wielki ołtarz w kościele Bernardynów w Kownie, wyróżniający się formą i rozmiarami, nie był dotąd przedmiotem szczególnej uwagi badaczy. Data uznawana za czas jego powstania okazała się być datą samej fundacji ołtarza, a nie jej realizacji. Artykuł prezentuje nierozpoznany dotąd wzór tego ołtarza, którym była jedna z rycin Biblii Historische Bilder-Bibel, autorstwa Johanna Ulricha Krausa, wydanej w 1705 roku. Stopień zależności od oryginału jest wyjątkowy, o czym świadczy nie tylko powtórzenie struktury architektonicznej, ale również programu, a nawet układu gestów i ubioru figur, choć z wyraźnym prowincjonalizmem wykonania.
Rycina zatytułowana Königen in Jerusalem stanowiła frontispis do Ksiąg Królewskich Biblii. Na uwagę zasługuje diametralna zmiana układu treściowego kompozycji poprzez zastąpienie postaci Salomona figurą Marii oraz dobór postaci królów Judy nie w oparciu o wzór z ryciny, lecz z genealogii Jezusa, podanej w Ewangelii, a także dodanie dwóch kobiecych figur starotestamentowych – prefiguracji Maryi: Racheli i Judyty.
The altars of the Holy Trinity Church of the former Bernardine Convent in Kaunas from the 17th century until 1864: an Outline of the Research
Authors: Vasiliauskienė Aušra
Published: January 2024

Prezentowany artykuł, poświęcony dawnej świątyni Bernardynek (aż do zamknięcia w 1864). sporządzono na podstawie zachowanych źródeł i zabytkowej tkanki zespołu ołtarzowego kowieńskiego kościoła pw. Świętej Trójcy. Główny akcent położono na ikonografię i religijne treści ołtarzy, stawiając za cel rekonstrukcję wezwań zespołu ołtarzy w kontekście duchowości i życia bernardynek oraz nowożytnej sztuki kościelnej.
Marceli Januszewicz, syn Marcina. Sylwetka artysty z Wilnem w tle
Authors: Janonienė Rūta
Published: January 2024

Artykuł poświęcony jest malarzowi Marcelemu Januszewiczowi (1805–po 1864) i jego rodzinie. Przyjechawszy na studia do Wilna z Podola w młodym wieku, wiele lat poświęcił na rysowanie zabytków miasta. Jego ojciec Marcin Januszewicz (ok 1780–po 1842) również studiował na Uniwersytecie Wileńskim u Franciszka Smuglewicza i Jana Rustema; znany był jako utalentowany kopista i konserwator obrazów. Trzeci artysta z rodziny – Stanisław (1834–po 1864), syn Marcela, urodził się w Wilnie, był utalentowanym rysownikiem, który w młodości kopiował prace ojca. Najobszerniej omówiona została droga życiowa Marcela Januszewicza, która doprowadziła go do szkoły w prowincjonalnym Mołodecznie, co miało fatalny wpływ na losy artysty.
Biografie twórców z rodziny Januszewiczów zostały uzupełnione o nowe dane pozyskane w archiwach, a niektóre fakty lub daty wyjaśniono i doprecyzowano. Istotnym odkryciem jest to, że prawdziwym imieniem Marcina Januszewicza było Marceli, którego używał w dokumentach osobistych, natomiast w środowisku uniwersyteckim nazywano go Marcinem. Fakt ten jest istotny dla interpretacji materiału źródłowego.
Druga część artykułu poświęcona jest omówieniu twórczości Marcela Januszewicza młodszego, kwestiom autorstwa oraz prezentacji nowo przypisanych mu dzieł. Akwarele z cyklu Starożytności miasta Wilna omawiane są w kontekście związków artysty z Eustachym Tyszkiewiczem. Podsumowując dane z różnych źródeł, można stwierdzić, że choć Januszewicz nie był członkiem Komisji Archeologicznej, miał bliskie związki z działalnością Muzeum Starożytności.
Rzemieślnicy wileńscy – z życia hafciarzy w XVIII–XX w.
Authors: Surdokaitė-Vitienė Gabija
Published: January 2024

Niniejszy artykuł jest przeglądem historii rzemieślników hafciarzy w mieście Wilnie od wieku XVII do początku XX w. Koncentruję się na wytwórcach, którzy w Wilnie pracowali, należeli do cechów i mieli formalne przygotowanie do zawodu hafciarza. Chrześcijańscy hafciarze nigdy nie byli liczni w stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, dlatego nie powołali osobnego cechu. Od 1633 r. skupiali się w cechu pasamoników, jednak już w 1. połowie XVIII w. wystąpili z niego i podatki na rzecz miasta uiszczali jako samodzielni mistrzowie. W 2. połowie XVIII w. w dokumentach w ogóle brakuje wzmianek o hafciarzach wyznań chrześcijańskich w gronie rzemieślników wileńskich. Nie wytrzymali oni konkurencji z hafciarzami żydowskimi. Z dostępnych danych wynika, że praca hafciarza była bardzo słabo dochodowa. Żaden taki rzemieślnik nie jest wymieniany w rejestrach magistratu wileńskiego jako właściciel domu.
Pod koniec XVIII w., w wyniku powstania nowych instytucji edukacyjnych, pojawili się też liczniejsi hafciarze – chrześcijanie. Przykładem takiej placówki jest ufundowany w 1786 r. przytułek dla podrzutków Dzieciątka Jezus. Wychowankowie uczyli się tam rzemiosł, także hafciarstwa. W połowie XIX w., kiedy zubożenie dotknęło szerokie masy ludności w wyniku zniesienia pańszczyzny, władze carskie upatrywały w rzemiośle możliwości zapewnienia im zatrudnienia i środków do życia. Taki był cel wspierania rzemiosł w Imperium Rosyjskim, a więc także w Litwie. Powołano odpowiednie szkoły i organizowano kursy, mające na celu kształcenie rzemieślników. Zachowane sprawozdania z ich działalności potwierdzają, że zawód hafciarza nie uchodził za intratny i że było niewielu chętnych, by się go uczyć. Od połowy XIX w. po początek XX w. nasilił się podział specjalizacji ze względu na płeć: hafciarze zajmowali się głównie zdobieniem odzieży świeckiej, a większość hafciarek stanowiły pracownice wytwórni szat liturgicznych, gdzie wyszywały tekstylia liturgiczne.
Program heraldyczny sarkofagu Zygmunta Augusta i jego litewska wymowa
Authors: Kolendo-Korczak Katarzyna
Published: January 2024

Metalowy sarkofag Zygmunta Augusta znajdujący się z podziemiach katedry wawelskiej jest nadzwyczaj ciekawym obiektem, zarówno ze względu na oryginalny program ideowy, jak i na materiał, z którego został wykonany. Jako pierwszy z zespołu metalowych sarkofagów królewskich był już obiektem zainteresowania historyków sztuki i historyków. Równie interesującym elementem jest umieszczony na nim kartusz z zespołem herbów, który nie zwrócił do tej pory uwagi badaczy. Tworzy on kompozycję heraldyczną wprowadzoną przez Zygmunta Augusta jako złożony herb wielkiego księcia litewskiego. Znany jest on głównie z monet, a jego użycie poza mennictwem jest niezmiernie rzadkie.
Heraldyczna wycieczka na Litwę – Pacowie w Pożajściu i ich „maltański” krewny
Authors: Lange Tadeusz Wojciech
Published: January 2024

Celem artykułu jest wyjaśnienie szeregu wątpliwości związanych z pewnymi przedstawieniami heraldycznymi dotyczącymi kilkorga przedstawicieli litewskiego rodu Paców, a w szczególności kanclerza Wielkiego Księstwa Litewskiego Krzysztofa Zygmunta Paca, jego żony Klary Izabelli de Mailly oraz dalekiego krewnego kanclerza, pisarza litewskiego i kawalera maltańskiego Kazimierza Michała Paca. Ten ostatni w 1685 r. zorganizował pogrzeb małżeństwa Paców w fundowanym przez nich kościele przy klasztorze kamedułów w Pożajściu i z tej okazji zamówił druk pogrzebowy zawierający obok epicedium autorstwa sławnego wówczas kaznodziei księdza Chryzostoma Gołębiowskiego przedstawienia złożonych herbów zarówno małżonków, jak i swój własny. Artykuł analizuje skomplikowane stosunki rodzinne tych osób i próbuje odpowiedzieć na pytanie, dlaczego herby małżonków przedstawione zostały w takiej, a nie innej postaci, a także dlaczego organizator pogrzebu, Kazimierz Michał Pac, posłużył się w zamówionym przez siebie druku herbem innym niż ten, który wynikałby z jego genealogii.
Portrait of Franciszek Piłsudski as a Knight of the Order of Divine Providence. An overview of an award related to the abduction of King Stanisław August
Authors: Skrodzka Agnieszka
Published: January 2024

Artykuł jest poświęcony portretowi Franciszka Piłsudskiego (1707–1791), dalekiego krewnego Marszałka Józefa Piłsudskiego. Obraz pochodzi prawdopodobnie z połowy XVIII w. Jest to jedyny znany obecnie wizerunek polskiego kawalera Orderu Opatrzności Bożej, na którym został przedstawiony Wielki Krzyż Orderu Opatrzności. Autorka przybliża postać Franciszka Piłsudskiego, ukazując go jako zdolnego i operatywnego gospodarza oraz męża stanu, szybko wspinającego się po stopniach kariery politycznej. Franciszek Piłsudski umacniał swoją pozycję w najwyższych kręgach społecznych za pomocą fundacji artystycznych, czemu także miał służyć zamówiony na początku kariery cywilnej portret. Prezentując na portrecie zdobyte przez siebie odznaczenia ukazał się on jako oddany stronnik Stanisława Augusta. Postawę tę podkreślał szczególnie Order Opatrzności, który związany był z epizodem porwania i uratowania króla. Dzięki przeprowadzonym przez autorkę badaniom okazało się, że w Polsce stanisławowskiej co najmniej 60 osób zostało kawalerami Orderu Opatrzności i byli to przeważnie królewscy zwolennicy. Udało się ustalić, że było to odznaczenie saskie, znane również pod nazwą Orderu Św. Joachima.
Kopia inwentarza kaplicy św. Kazimierza przy katedrze wileńskiej sporządzona w roku 1653
Authors: Stankiewicz Aleksander
Published: January 2024

Tematem edycji źródłowej jest inwentarz kaplicy św. Kazimierza przy katedrze wileńskiej z 1653 r., będący kopią dokumentu sporządzonego w 1651 r. Dokument ten przechowywany jest w zbiorach Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka w Wilnie. Źródło ilustruje zasobność skarbca kaplicy świętego królewicza tuż przed jego rozproszeniem lub częściowym zniszczeniem w wyniku wojny z Moskwą (1654-1667). Notatka, dodana u dołu karty tekstu w roku 1721 dowodzi, że kopia ta była najwyraźniej wykorzystywana także przy ustalaniu strat skarbca wynikających z grabieży w trakcie III wojny północnej. Poza licznymi fundacjami królów Zygmunta III, Władysława IV i ich małżonek oraz Jana Kazimierza, liczne były też darowizny magnatów litewskich związanych z dworem królewskim.
Visitationum Monateriorum seu Praeposituram Canonicorum Lateranensium… – niewykorzystane źródło w badaniach nie tylko historyków sztuki i nie tylko
Authors: Pietrzkiewicz Iwona
Published: January 2024

Zakon kanoników regularnych laterańskich w Rzeczypospolitej zbudował kongregację, która była zarządzana przez hierarchiczną władzę zakonną. Narzędziem niezbędnym, służącym jej egzekwowaniu, tworzeniu sprawnego obiegu informacyjnego i komunikacyjnego, a docelowo budowaniu tożsamości wspólnoty były dokumenty administracyjne. Pozwalały one na rejestrację i weryfikację wieloaspektowych danych dotyczących funkcjonowania poszczególnych placówek. Jednym z najistotniejszych kościelnych źródeł historycznych są wizytacje zakonne. Akta wizytacji kościołów i klasztorów kanoników z lat 1782–1861, ze względu na czas i okoliczności powstania, zakres chronologiczny i terytorialny są dokumentem zasługującym na zainteresowanie historyków sztuki zajmujących się architekturą sakralną, malarstwem, rzeźbą, złotnictwem, szatami liturgicznymi itp. kościołów i klasztorów w Królestwie Polskim oraz Wielkim Księstwie Litewskim.
Inskrypcje z portatyli w podziemiach kościoła pw. Świętego Ducha w Wilnie
Authors: Tolkačevski Kšištof
Published: January 2024

Znalezione w latach 2022–2023 w kościele podominikańskim pw. Świętego Ducha w Wilnie tablice są z wyjątkiem jednej portatylami. Wszystkie powstały w pierwszej połowie XX w. Nie wiadomo, w jaki sposób trafiły do kościoła dominikańskiego i skąd pochodzą. Jedna z nich najpewniej przeniesiona została ze świątyni Benedyktynek wileńskich. Wszystkie zawierają zapisy o prawie identycznej treści. W większości relikwiarze zachowały się nienaruszone. Wszystkie portatyle zostały wyświęcone w katedrze wileńskiej przez biskupów: Stefana Aleksandra Zwierowicza, Edwarda von Roppa, Kazimierza Michalkiewicza, Romualda Jałbrzykowskiego, czego świadkami byli Franciszek Bielawski i Klemens Malukiewicz.
O datowaniu nieistniejących katakumb na wileńskim cmentarzu Na Rossie
Authors: Czyż Anna Sylwia
Published: January 2024

W artykule na podstawie przekazów kartograficznych, w tym planu katastralnego Wilna, zaproponowano nowe datowanie katakumb na cmentarzu Na Rossie. Powstały one w dwóch etapach. Jako pierwsze, w 1801 r. wybudowano te ujmujące teren pod przyszłą kaplicę cmentarną, a dopiero w 1826 r. dobudowano do nich skrzydła równoległe wobec planowanej fasady budynku. W ten sposób ostatecznie katakumby na cmentarzu Na Rossie przyjęły kształt odwróconych względem siebie liter L.
Evolution and future trajectories of research on bank efficiency: A systematic review
Authors:   International Economics Faculty, Ho Chi Minh University of Banking, Ho Chi Minh City, Vietnam, Sang Nguyen Minh
Published: January 2024

This bibliometric study examines trends in bank efficiency research over the past three decades. Systematic database searches were used to identify 342 articles on bank efficiency published between 1991 and 2023. Bibliometric analysis techniques were used to analyze publication volume patterns, influential authors and journals, geographic distribution, and conceptual structure. Citation analysis and text mining shed light on the evolution of bank efficiency research. The publication rate increased between 2005 and 2016 before leveling off. Research output continues to be dominated by a handful of prolific authors and institutions, primarily in Malaysia. Recent studies have incorporated external determinants such as regulation, governance, and competition, while influential earlier works focused on internal operations. Despite the dominance of data envelopment analysis, new techniques such as machine learning are emerging. The focus of research has shifted from developed to emerging economies. Initial technical topics have expanded to include sustainability, governance, and inclusion. Differences exist in terms of qualitative factors, long-term performance, and new contexts. Future research should assess the impact of digital transformation, dynamics during economic downturns, climate-related risks, and competition from non-bank entrants based on identified trends and gaps. This study provides a quantitative analysis of the trends influencing bank efficiency research and identifies promising avenues for advancing knowledge.
Improving Risk Prediction of Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus Using Machine Learning Methods With Network Features: Retrospective Development Study
Authors: Kamruzzaman Methun , Heavey Jack , Song Alexander , Bielskas Matthew , Bhattacharya Parantapa , Madden Gregory , Klein Eili , Deng Xinwei , Vullikanti Anil
Published: January 2024

Background

Health care–associated infections due to multidrug-resistant organisms (MDROs), such as methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) and Clostridioides difficile (CDI), place a significant burden on our health care infrastructure.

Objective

Screening for MDROs is an important mechanism for preventing spread but is resource intensive. The objective of this study was to develop automated tools that can predict colonization or infection risk using electronic health record (EHR) data, provide useful information to aid infection control, and guide empiric antibiotic coverage.

Methods

We retrospectively developed a machine learning model to detect MRSA colonization and infection in undifferentiated patients at the time of sample collection from hospitalized patients at the University of Virginia Hospital. We used clinical and nonclinical features derived from on-admission and throughout-stay information from the patient’s EHR data to build the model. In addition, we used a class of features derived from contact networks in EHR data; these network features can capture patients’ contacts with providers and other patients, improving model interpretability and accuracy for predicting the outcome of surveillance tests for MRSA. Finally, we explored heterogeneous models for different patient subpopulations, for example, those admitted to an intensive care unit or emergency department or those with specific testing histories, which perform better.

Results

We found that the penalized logistic regression performs better than other methods, and this model’s performance measured in terms of its receiver operating characteristics-area under the curve score improves by nearly 11% when we use polynomial (second-degree) transformation of the features. Some significant features in predicting MDRO risk include antibiotic use, surgery, use of devices, dialysis, patient’s comorbidity conditions, and network features. Among these, network features add the most value and improve the model’s performance by at least 15%. The penalized logistic regression model with the same transformation of features also performs better than other models for specific patient subpopulations.

Conclusions

Our study shows that MRSA risk prediction can be conducted quite effectively by machine learning methods using clinical and nonclinical features derived from EHR data. Network features are the most predictive and provide significant improvement over prior methods. Furthermore, heterogeneous prediction models for different patient subpopulations enhance the model’s performance.
Comparing Open-Access Database and Traditional Intensive Care Studies Using Machine Learning: Bibliometric Analysis Study
Authors: Ke Yuhe , Yang Rui , Liu Nan
Published: January 2024

Background

Intensive care research has predominantly relied on conventional methods like randomized controlled trials. However, the increasing popularity of open-access, free databases in the past decade has opened new avenues for research, offering fresh insights. Leveraging machine learning (ML) techniques enables the analysis of trends in a vast number of studies.

Objective

This study aims to conduct a comprehensive bibliometric analysis using ML to compare trends and research topics in traditional intensive care unit (ICU) studies and those done with open-access databases (OADs).

Methods

We used ML for the analysis of publications in the Web of Science database in this study. Articles were categorized into “OAD” and “traditional intensive care” (TIC) studies. OAD studies were included in the Medical Information Mart for Intensive Care (MIMIC), eICU Collaborative Research Database (eICU-CRD), Amsterdam University Medical Centers Database (AmsterdamUMCdb), High Time Resolution ICU Dataset (HiRID), and Pediatric Intensive Care database. TIC studies included all other intensive care studies. Uniform manifold approximation and projection was used to visualize the corpus distribution. The BERTopic technique was used to generate 30 topic-unique identification numbers and to categorize topics into 22 topic families.

Results

A total of 227,893 records were extracted. After exclusions, 145,426 articles were identified as TIC and 1301 articles as OAD studies. TIC studies experienced exponential growth over the last 2 decades, culminating in a peak of 16,378 articles in 2021, while OAD studies demonstrated a consistent upsurge since 2018. Sepsis, ventilation-related research, and pediatric intensive care were the most frequently discussed topics. TIC studies exhibited broader coverage than OAD studies, suggesting a more extensive research scope.

Conclusions

This study analyzed ICU research, providing valuable insights from a large number of publications. OAD studies complement TIC studies, focusing on predictive modeling, while TIC studies capture essential qualitative information. Integrating both approaches in a complementary manner is the future direction for ICU research. Additionally, natural language processing techniques offer a transformative alternative for literature review and bibliometric analysis.