Evaluating geological and environmental data for urban expansion using satellite images and GIS. An application on Hurghada area, Egypt
Authors: Kamh Samir 
Published: January 2014

Η αιγυπτιακή ακτή της Ερυθράς Θάλασσας έχει περάσει από μια αξιόλογη διαδικασία ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια, ανταποκρινόμενη στην ραγδαία εξέλιξη του τουρισμού και της πετρελαιακής βιομηχανίας. Αυτή η ανάπτυξη επιταχύνθηκε από την κατασκευή νέων οικισμών, οι οποίοι κατείχαν μερικά μόνο χιλιόμετρα της παραλιακής ζώνης και της χερσαίας χώρας. Δυστυχώς, αυτή η ανάπτυξη τείνει να γίνει χαώδης με την απουσία οποιουδήποτε αστικού σχεδιασμού, και αντικατοπτρίζει την έλλειψη επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης μεταξύ των μηχανικών, των γεωεπιστημόνων και των υπευθύνων λήψεως αποφάσεων. Η Ουργκάντα, μια σημαντική αιγυπτιακή πόλη στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, έχει επιλεγεί ως παράδειγμα παρακολούθησης και προσδιορισμού αυτής της ραγδαίας και ανεξέλεγκτης αστικής επέκτασης μέσω των τεκμηριωμένων αλλαγών που διαπιστώνονται από τη σύγκριση διαχρονικών στοιχείων Τηλεπισκόπησης. Ταυτόχρονα, η παρούσα μελέτη στοχεύει στην αξιολόγηση των συνθηκών του εδάφους, όπως η γεωλογία, η τοπογραφία και η γεωλογική επικινδυνότητα με σκοπό την παροχή μιας επιστημονικής βάσης για έναν αποτελεσματικό σχεδιασμό χρήσης γης και αστικής ανάπτυξης της περιοχής έρευνας. Σύμφωνα με τα γεωλογικά στοιχεία της περιοχής μελέτης, τα οποία επί μέρους αναθεωρήθηκαν, το υπόβαθρο της περιοχής αποτελείται από Προκάμβρια πετρώματα τα οποία εκτείνονται στο δυτικό τμήμα της και ανατολικά καλύπτονται από Τριτογενείς και Τεταρτογενείς ιζηματογενείς σειρές. Η περιοχή ανήκει στο ρηξιγενές σύστημα της Ερυθράς Θάλασσας και τα πετρώματα της έχουν επηρεασθεί σημαντικά από τεκτονικές παραμορφώσεις που αναφέρονται στον προ-, συν- και μετά-ρηξιγενή τεκτονισμό. Τα Προκάμβρια πετρώματα τέμνονται από ένα μεγάλο αριθμό ρωγμών, ρηγμάτων, δικλάσεων και φλεβών, ενώ τα ιζηματογενή πετρώματα έχουν επηρεαστεί από ένα σύστημα κανονικών ρηγμάτων που σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέονται με την ανάπτυξη τεκτονικών κέρατων και τάφρων. Η ανάλυση των παλαιοτάσεων έδειξε ότι το σύστημα ρηγμάτων της περιοχής μελέτης σχηματίστηκε περίπου κατά τη φάση της ΒΑ-ΝΔ επέκτασης (Β46°Α ) κατά την Πλειο-Tεταρτογενή περίοδο. Σεισμολογικά, η περιοχή τοποθετείται στη σεισμικά ενεργή ζώνη της Αιγύπτου. Με βάση τη μορφομετρική ανάλυση και την ανάλυση των λεκανών εκφόρτωσης κορυφής, οι υπό έρευνα λεκάνες μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σύμφωνα με την πιθανότητα απότομης πλημμύρας (flash flood) σε τρεις κατηγορίες: λεκάνες υψηλής, μέτριας και χαμηλής πιθανότητας. Έχουν επίσης συμπεριληφθεί οι ευπαθείς τοποθεσίες flash flood κατά μήκος του οδικού δικτύου αλλά και στην αστική περιοχή και κατηγοριοποιήθηκαν σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου: ασήμαντου, μέτριου και υψηλού κινδύνου. Επιπλέον, έχουν προταθεί μέτρα αντιμετώπισης πλημμυρών, κατασκευαστικά και μη-κατασκευαστικά. Οι αλλαγές στη χρήση/κάλυψη γης στην περιοχή έρευνας παρακολουθήθηκαν με την αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων των Landsat 5 TM, Landsat 7 ETM+ and ASTER, που λήφθηκαν τα έτη 1987, 2000 και 2005, αντίστοιχα. Χρησιμοποιήθηκαν πέντε διαφορετικές τεχνικές εντόπισης μεταβολής για την ανάλυση αυτών των αλλαγών. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι αστικές περιοχές αυξήθηκαν κατά την περίοδο 1987 – 2005 κατά περίπου 400%. Βρέθηκε επίσης ότι η αύξηση πληθυσμού, οι τουριστικές δραστηριότητες και το οδικό δίκτυο ήταν οι πιο σημαντικοί παράγοντες σ' αυτή την επέκταση. Η παρούσα μελέτη κατέδειξε δυστυχώς, μια απαράδεκτη χρήση γης στην περιοχή έρευνας, που οφείλεται στην αγνόηση και λανθασμένη αντίληψη του φυσικού περιβάλλοντος της αστικής ζώνης, αλλά και μια περιβαλλοντική υποβάθμιση του εδάφους, ως αποτέλεσμα της τυχαίας αστικής ανάπτυξης. Γι' αυτό, σχεδιάστηκε ένας χάρτης καταλληλότητας χρήσης γης, και προτάθηκαν κάποιες συστάσεις για την μελλοντική ανάπτυξη της περιοχής της μελέτης.