Web of Science’ta İndekslenen Türkiye Adresli İlahiyat Dergilerinin Araştırma Performansı
Authors: Balıkçı Üsame , Yılmaz Halil İbrahim , Durmuş Enes 
Published: December 2024

Bu çalışma, Web of Science’ta (WoS) “Religion (Din)” kategorisinde indekslenen Türkiye adresli ilahiyat alanındaki on derginin kapsamlı bir bibliyometrik analizini sunmaktadır. Çalışmanın amacı, bu dergilerin uluslararası akademik platformdaki araştırma performanslarını incelemek, görünürlük ve etkilerini değerlendirmek ve bazı çözüm önerileri sunmaktır. Diğer alanlarda olduğu gibi son yıllarda ilahiyat alanında da bibliyometrik analizlerin önemi artmaktadır. Bu tür analizler, akademik performansın yanı sıra yayın kalitesinin de izlenmesine ve ölçülmesine yardımcı olmaktadır. Ancak, Türkiye’deki ilahiyat dergileri üzerine yapılmış kapsamlı bir bibliyometrik analize rastlanmamıştır. Bu bağlamda, çalışmayla Türkiye’deki WoS indeksli ilahiyat dergilerinin uluslararası görünürlüğü ve etkisinin analiz edilmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın, ilahiyat alanında benzer bibliyometrik analizlerin yapılmasına ve literatürdeki boşlukların doldurulmasına katkılar sağlaması beklenmektedir. Araştırmada kullanılan tüm veriler, WoS veri tabanından elde edilmiştir. Veri tabanından çekilen ham veriler, kontrol edilip gerekli veri temizliği yapıldıktan sonra analiz için hazır hale getirilmiştir. Bu verilerin bibliyometrik analizini gerçekleştirmek için bu konudaki profesyonel uygulamalardan olan Bibliometrix (R yazılım programı paketi) ve VOSviewer kullanılmıştır. Veriler, yayımlanan makalelerin sayısı, türü, atıf sayısı, yazar iş birliği gibi çeşitli metrikler üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca, dergilerin yıllık büyüme hızları ve en çok atıf alan makaleler gibi detaylar da incelenmiştir. Makalenin önemli bulgularına bakılacak olursa, dergilerin profilleri ve karşılaştırmalı analizleri sonucunda Türkiye’nin, WoS “Religion” kategorisinde taranan dergilere sahip ülkeler arasında on dergiyle altıncı sırada yer alarak önde gelen ülkelerden biri olduğu tespit edilmiştir. Son yıllarda yeni ilahiyat dergilerinin WoS indeksine kabul edilmesi, Türkiye’nin ilahiyat alanındaki uluslararası akademik dergicilikte kolektif bir tecrübeyle yükselişe geçen bir etkiye sahip olarak iyi bir konumda olduğunu göstermektedir. Dergilerin tamamının (DergiPark sistemi aracılığıyla) açık erişimli olması ise bu dergilerdeki makalelerin, uluslararası akademik camiada geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasını sağlamaktadır. Bu dergilerde yayın yapan yazarların ulusal ve uluslararası iş birliği ağları, etkili makaleler ve dergilerin gelişim süreçleri detaylı olarak analiz edilmiştir. Buna göre en etkili yazarlar arasında Ali Ayten, Ayfer Gedikli ve Seyfettin Erdoğan gibi isimler öne çıkmaktadır. Kurum bazında yapılan analizde ise Sakarya Ü., Cumhuriyet Ü. ve Erciyes Ü. toplam yayın sayısıyla öne çıkan kurumlar olurken; Sakarya Ü., Marmara Ü. ve Recep Tayyip Erdoğan Ü. ise en fazla iş birliği ağına sahip kurumlardır. Azerbaycan, ABD ve Kırgızistan uluslararası yayın iş birliği yapılan ülkeler olarak öne çıkarken, makalede uluslararası iş birliğiyle yapılan yayın oranın daha da arttırılmasının gerekliliği ve bilhassa dergilerin daha üst indekslerde yar almasındaki önemi vurgulanmıştır. Ayrıca, cinsiyet dağılımı analizine yönelik çalışmaların eksikliğine işaret edilmiş, gelecekte dergileri bekleyen bu meselenin önemine değinilmiştir. Çalışmada dergilerin yıllara göre toplam yayın-atıf oranına ve kümülatif yayın sayısına dikkat çekilmiş, en etkili makalelerin hangileri olduğuna yer verilmiştir. Yine bu dergilerdeki yayınların yazım dillerine temas edilmiş, bunlardan özellikle İngilizce yazılan makalelerin bir derece daha etkili ve atıf alma potansiyelinin daha yüksek olduğu ifade edilmiştir. Çalışmada ayrıca bu makalelerin anahtar kelime analizleri yapılmıştır. Hangi konuların daha çok işlendiği hangi kavramların ne sıklıkta kullanıldığı gibi konular ele alınmıştır. Tüm bu bulgular, Türkiye’deki ilahiyat dergilerinin dünya genelindeki akademik camiada nasıl bir yer edindiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye adresli ilahiyat dergilerinin uluslararası akademik performansları kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiş ve bu dergilerin akademik camiada önemli bir yere sahip olduğu ortaya koyulmuştur.