Μελέτη και εκτίμηση αντοχής του μικροβιακού πληθυσμού στην acne vulgaris
Authors: Γιαννόπουλος Λάμπρος 
Published: September 2021

H κοινή ακμή (acne vulgaris) είναι μια ιδιαίτερα κοινή δερματική νόσος που πλήττει ανθρώπους σε όλες τις ηλικιακές κλάσεις, με πιο σοβαρές εκδηλώσεις της νόσου στην εφηβεία και μετά το πέρας της. Η βλάβη εντοπίζεται στο θύλακο της τρίχας, με συνηθισμένη εντόπισή στο πρόσωπο, στην πλάτη και σε μικρότερο βαθμό στο στήθος. Θεωρείται πολυπαραγοντική νόσος. Ορισμένοι παράγοντες που συσχετίζονται με την πυροδότηση της ακμής είναι η γενετική επιρροή (μεταλλάξεις γονιδίων και πολυμορφισμοί γενετικών τόπων), η διατροφή, τα προϊόντα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, το άγχος, το οξειδωτικό στρες στα κύτταρα, αλλά ένας βασικός αιτιολογικός παράγοντας δεν μπορεί να θεωρηθεί σημαντικότερος από τους υπόλοιπους. Η παθοφυσιολογία της νόσου στηρίζεται στην αλληλεπίδραση των εξής παραγόντων, που αλληλεπιδρούν: υπερδραστηριότητα σμηγματογόνων αδένων (σμηγματόρροια), ανατομία του τριχοσμηγματογόνου θυλάκου, ανοξικό περιβάλλον που ευνοεί τον αποικισμό του τριχοσμηγματογόνου πόρου από μικροβιακούς παράγοντες, κατά κύριο λόγο από το Propionibacterium acnes, και η ανοσολογική απάντηση που επάγει τη φλεγμονή. Το P.acnes είναι ένα Gram-θετικό αναερόβιο βακτηρίδιο, του γένους Propionibacterium, και τα είδη που συναντώνται είναι τα εξής: P. acnes, P. avidum, P. innocuum, P. granulosum και P. propionicus. Όλα τα είδη του γένους παράγουν προπιονικό οξύ, ως ένα από τα τελικά προϊόντα του μεταβολισμού τους, όπως υποδηλώνει το όνομά τους. Το είδος P. acnes, αποτελεί μέρος της φυσιολογικής χλωρίδας της εξωτερικής επιφάνειας του δέρματος, της στοματικής κοιλότητας, του ρινοφάρυγγα, του γαστρεντερικού και του ουρογεννητικού συστήματος του ανθρώπου. Στην ακμή οδηγούν η παραγωγή των ενζύμων από το P. acnes που προάγουν την επέκταση της λοίμωξης (υαλουρονιδάση, νευραμινιδάση και όξινη φωσφατάση), η παραγωγή λιπάσης και βακτηριακών αντιγόνων που διεγείρουν την τοπική φλεγμονή, η έκκριση ιντερλευκινών που επάγουν τη δημιουργία φαγέσωρων, η παραγωγή χημειοτακτικών παραγόντων, η προσέλκυση μακροφάγων και οι εκκρινόμενες υδρολάσες οι οποίες προκαλούν την αποικοδόμηση των ιστών. Για τη θεραπεία της ακμής χορηγούνται αντιβιοτικά, είτε συστηματικά είτε τοπικά παραπάνω από τριάντα χρόνια. Η ευρεία χρήση αντιβιοτικών για την αγωγή της ακμής πιθανόν ευθύνεται σε ένα μεγάλο μέρος και για την δημιουργία και τη διάδοση ανθεκτικών στελεχών Propionibacteria. Παρόλα αυτά σαφής αιτιολογικός σύνδεσμος μεταξύ τοπικής αντιβιοτικής θεραπείας και αυξημένης μικροβιακής αντοχής δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς. Δεδομένα για το συγκεκριμένο θέμα στον Ελληνικό χώρο δεν υπάρχουν.Σκοπός της διατριβής ήταν να εξετασθεί η συχνότητα απομόνωσης του παθογόνου σε ασθενείς με μέτρια ή βαριά ακμή στην Ελλάδα, η μελέτη των ειδών, της αντοχής και των μηχανισμών της και η τυποποίηση και ανάλυση ης κλωνικότητας των στελεχών. Οι στιλεοί με υλικό από τους ασθενείς χρησιμοποιήθηκαν για να ενοφθαλμισθούν τρυβλία TYG agar που περιείχαν φουραζολιδόνη για την αναστολή ανάπτυξης σταφυλόκοκκων της φυσιολογικής χλωρίδας του δέρματος. Το είδος των στελεχών προσδιορίσθηκε με αλληλούχιση του γονιδίου του 16S rRNA. Η ελάχιστη ανασταλτική πυκνότητα (MIC) προσδιορίστηκε για τα εξής αντιβιοτικά: ερυθρομυκίνη, κλινδαμυκίνη, πενικιλίνη, βανκομυκίνη, κοτριμοξαζολη, δοξυκυκλινη, μινοκυκλίνη και σιπροφλοξασίνη, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο Gradient strip και τις MIC Test Strips (Liofilchem, 64026, Italy). Οι μηχανισμοί αντοχής στην ερυθρομυκίνη, κλιδαμυκίνη και τετρακυκλινη προσδιορίστηκαν σε όλα τα ανθεκτικά στελέχη χρησιμοποιώντας PCR και προσδιορισμό της αλληλουχίας των γονιδίων της περιοχής V του 23S rRNA για τα ανθεκτικά στελέχη στην ερυθρομυκίνη και στην κλινδαμυκίνη και του 16S rRNA για τα ανθεκτικά στελέχη στην τετρακυκλίνη, καθώς και την παρουσία του γονιδίου ermX. Η τυποποίηση των στελεχών έγινε χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία προσδιορισμού αλληλουχιών πολυγενετικού τύπου (MLST).Συνολικά χρησιμοποιήθηκαν δείγματα από 76 ασθενείς, που εξετάστηκαν για κοινή ακμή, με ηλικιακό εύρος από 14 μέχρι 35 ετών, και από ορισμένους έγιναν πολλαπλές απομονώσεις. Όλα τα στελέχη που απομονώθηκαν ήταν ευαίσθητα στην τετρακυκλίνη πενικιλίνη, την βανκομυκίνη, την σιποφλοξασίνη και την μινοκυκλίνη. Είκοσι τρία στελέχη από τα 79 (29,1%) ήταν ανθεκτικά και στα δυο αντιμικροβιακά σκευάσματα της ομάδας ML (ερυθρομυκίνη και την κλινδαμυκίνη), ενώ δύο στελέχη (2,5%) ήταν ανθεκτικά μόνο στην ερυθρομυκίνη. Οι υποκείμενοι μοριακοί μηχανισμοί ήταν οι σημειακές μεταλλάξεις A2059G και A2058G. Ο προσδιορισμός της αλληλουχίας πολυγενετικού τύπου που διενεργήθη σε 25 στελέχη P. acnes (18 ανθεκτικά και 7 ευαίσθητα στελέχη) έδειξε συσχέτιση μεταξύ των σημειακών μεταλλαγών και των τύπων MLST των ανθεκτικών στελεχών, αλλά όχι συσχέτιση στα ευαίσθητα στελέχη. Ο προσδιορισμός των ανθεκτικών στελεχών μέσω MLST των P. acnes έδειξε ότι επικρατούσαν οι γενεαλογικοί τύποι ΙΑ1 (ST-1, 3 και 52) (12/18, 66,7%), ενώ οι τύποι ΙΑ2 (ST-2 και 22) αντιστοιχούσαν σε πέντε επιπλέον στελέχη 27,8%). Καταληκτικά τα Propionibacterium spp. που απομονώθηκαν από μέτρια έως σοβαρή ακμή είναι συχνά ανθεκτικά στην ερυθρομυκίνη / κλινδαμυκίνη αλλά όχι στις τετρακυκλίνες, κυρίως λόγω των σημειακών μεταλλάξεων A2059G και A2058G. Τα στελέχη P. acnes με αντοχή ήταν περισσότερο συγγενικά από τα ευαίσθητα και ανήκουν σε έναν καθορισμένο αριθμό τύπωνMLST.