Makampedia
Authors: Χολέβας Μιχαήλ 
Published: July 2022

Η παρούσα εργασία επιχειρεί να γεφυρώσει το εμπειρικό και μεθοδολογικό χάσμα μεταξύ πράξης και θεωρίας στον εκπαίδευση της τροπικής (Μακάμ) μουσικής, χρησιμοποιώντας ως όχημα την ανάλυση ηχογραφήσεων τροπικών αυτοσχεδιασμών και συνθέσεων. Με αφετηρία την (μη αυτόματη) μεταγραφή και ανάλυση αναγνωρισμένων ηχογραφήσεων και ακολουθώντας τη διαδρομή από την πράξη στην θεωρία, η εργασία αποκρυπτογραφεί ιδιωματικά και ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία μουσικών εκτελέσεων τα οποία αναπτύσσονται σε εργαλεία για την μουσική εκπαίδευση του Μακάμ. Το αποτέλεσμα κάθε ανάλυσης χρησιμοποιείται ως ένας Απών Δάσκαλος. Συνεντεύξεις με δασκάλους στο πεδίο, φέρνουν στο προσκήνιο πολύτιμες πληροφορίες και υπογραμμίζουν τη σημασία της μεταφορικής γλώσσας για την μεταφορά της γνώσης από δάσκαλο σε μαθητή (Meşk). Επιπλέον, μέσω της έρευνας αναπτύχθηκε ένα σύστημα αναπαράστασης μελωδικών γραμμών, το οποίο οπτικοποιεί την μελισματική φύση του συγκεκριμένου μουσικού είδους, συμπληρώνοντας τις (συγχρονισμένες με ήχο) εθνογραφικά ενημερωμένες καταγραφές. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα δυναμικό σύστημα παρουσίασης της τροπικότητας, αποφεύγοντας τις παρανοήσεις που εισήγαγε η χρήση του πενταγράμμου. Η εργασία υπογραμμίζει τη σημασία της χειροκίνητης μεταγραφής και ανάλυσης για την εξατομικευμένη ανάπτυξη μαθητών, δεδομένου του περιορισμένου χρόνου και της αλληλεπίδρασης μεταξύ δασκάλου και μαθητή στο σύγχρονο πλαίσιο της πανεπιστημιακής μουσικής εκπαίδευσης.Η έρευνα βασίζεται σε καταγραφές εκτελέσεων διάσημων μουσικών του 20ου-21ου αιώνα και μαζί με τις πληροφορίες που συλλέχθηκαν μέσω συνεντεύξεων με αναγνωρισμένους δασκάλους του χώρου, αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο παρουσιάζονται τα πρακτικά και θεωρητικά συμπεράσματα. Το κείμενο είναι οργανωμένο σε κεφάλαια, ακολουθώντας τις εργασίες που υποβλήθηκαν προς δημοσίευση κατά τη διάρκεια της έρευνας.Το πρώτο κεφάλαιο Rhythm in Taksim, ασχολείται με το υποερώτημα του τρόπου καταχώρησης χρονικών και μετρικών χαρακτηριστικών των (χρονικά ελεύθερων) αυτοσχεδιασμών στην παρτιτούρα για περαιτέρω ανάλυση. Τα σημαντικά ευρήματα αφενός επιτρέπουν την δημιουργία ευδιάκριτων, επαναχρησιμοποιούμενων μεταγραφών αυτοσχεδιασμών στο πεντάγραμμο, αφετέρου αποκωδικοποιούν την χρονική δομή των ελεύθερων αυτοσχεδιασμών. Στηριζόμενο σε αυτά τα ευρήματα, το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με τη δημιουργία ενός συστήματος βασισμένο σε ρυθμικά χαρακτηριστικά για την ανάπτυξη φρασεολογίας στον τροπικό αυτοσχεδιασμό, κάνοντας παραλληλισμούς με στοιχεία της γλώσσας όπως η ρυθμική ορθογραφία, η γραμματική και η σύνταξη.Το δεύτερο κεφάλαιο χρησιμοποιεί τα ευρήματα του πρώτου και προτείνει μια λύση για την απεικόνιση των διαστηματικών χαρακτηριστικών μελισματικότητας και μικροτονικότητας των τροπικών μουσικών εκτελέσεων. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα για την ανάλυση, παρουσίαση και την κατανόηση στοιχείων όπως η μελωδική εξέλιξη και η μελωδική βαρύτητα, που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της απώλειας πληροφοριών κατά τη μεταγραφή στον (σύμφυτα κβαντικό) χαρακτήρα του πενταγράμμου. Το κεφάλαιο καλύπτει τη δημιουργία λογαριθμικά διαστηματικών χαρτών και την χρήση τους στο φόντο των μελωδικών γραμμών, ως ένα επιπρόσθετο στοιχείο παρουσίασης στην σημειογραφία του πενταγράμμου. Ακολουθεί συζήτηση, επιχειρηματολογία και τεκμηρίωση της λεπτομερούς γραφικής παρουσίασης της μελισματικής και διαστηματικής κίνησης σε χάρτες μακάμ, τα διάφορα επίπεδα ανάλυσης καθώς και το αποτέλεσμα συνδυασμού πενταγράμμου, χάρτη μακαμ, σχολιασμών, συγχρονισμού ήχου σε πραγματικό χρόνο και κινούμενων μελωδικών καμπύλων. Το κεφάλαιο κλείνει με την τοποθέτηση της έρευνας στο πεδίο των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών και τη διδακτική σημασία της συγκεκριμένης δυναμικής αναπαράστασης στον τομέα της μουσικής εκπαίδευσης του μακάμ.Συνδυάζοντας τα ευρήματα των δύο πρώτων κεφαλαίων, το τρίτο εισάγει το πρωτόκολλο μεταγραφής και ανάλυσης και προσφέρει μια εργαλειοθήκη βήμα προς βήμα για τον τρόπο μεταγραφής, ανάλυσης, σχολιασμού και παρουσίασης παραστάσεων που βασίζονται στο taksim και το makam. Το πρωτόκολλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άλλους ερευνητές που ενδιαφέρονται για τον τομέα της μουσικής ανάλυσης ταξίμ και τροπικών συνθέσεων. Με βάση το συγκεκριμένο πρωτόκολλο δημιουργήθηκαν τα βίντεο που αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι της έρευνας και βρίσκονται συγκεντρωμένα σε παράρτημα της έρευνας καθώς και στον ιστότοπο www.makampedia.com.Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ανάλυση ενός διαλόγου ποίησης και μουσικής (στο πλαίσιο παρουσίασης συνεδρίου). Το κεφάλαιο ασχολείται με την χρήση της μελωδικής ανάπτυξης (seyir ane melodic development) ως γεννήτρια δυναμικής σε εκτελέσεις τροπικής μουσικής. Η προετοιμασία του συγκεκριμένου διαλόγου μεταξύ μουσικής και ανάγνωσης ποίησης και ο ρόλος της μελωδικής ανάπτυξης αναλύεται και παρουσιάζεται με βάση το πρωτόκολλο που αναπτύχθηκε στο τρίτο κεφάλαιο.Το πέμπτο κεφάλαιο εισάγει μια σειρά παραδειγμάτων, επιχειρώντας την γενίκευση του φάσματος των δυνατοτήτων για την παρουσίαση της τροπικής μουσικής με την πρόσθεση χαρτών makam (, την εφαρμογή της σε μουσικο-συγχρονισμένες παρτιτούρες σε πραγματικό χρόνο, χειροκίνητη ανάλυση, σχολιασμούς και απεικονίσεις. για εκπαιδευτικούς σκοπούς.