Ευοδωτικοί και ανασταλτικοί παράγοντες στη μέθοδο εμφύτευσης ομόλογου περιοστέου σε βλάβες του αρθρικού χόνδρου του γόνατος
Authors: Δαρμανής Σπυρίδων 
Published: January 2014

Μία από τα μεγαλύτερες προκλήσεις της Ιατρικής σήμερα είναι η αντιμετώπιση των παθήσεων του αρθρικού χόνδρου και των αρθρίτιδων γενικότερα. Οι παθήσεις αυτές δημιουργούν αναπηρικές καταστάσεις με πολλές κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις. Μία από τις μεθόδους που διεθνώς έχει προταθεί και διερευνηθεί είναι η μέθοδος της εμφύτευσης αυτολόγου περιοστέου στις βλάβες του αρθρικού χόνδρου του γόνατος. Η μέθοδος αν και έχει αναφερθεί διεθνώς ότι έχει καλά αποτελέσματα, όλα τα πειραματικά δεδομένα πραγματοποιήθηκαν κάτω από ιδανικές συνθήκες, δηλαδή αξιολόγηση της νεοχονδρογένεσης σε ανατομικώς άθικτα γόνατα (χωρίς συνυπάρχουσες βλάβες-γεγονός που σπανίζει στην καθημερινή πράξη). Επιπροσθέτως, δεν έχει διερευνηθεί η ικανότητα των παρασκευασμάτων να ανθίστανται σε συμπιεστικά φορτία, που αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη φυσική ιδιότητα (σκληρότητα της εξωτερικής στιβάδας) του αρθρικού χόνδρου. Η παρούσα μελέτη διερευνά τη νεοχονδρογένεση μετά από εμφύτευση αυτολόγου περιοστέου σε βλάβες του αρθρικού χόνδρου του γόνατος και ελέγχει κατά πόσο διάφοροι άλλοι παράγοντες (συνδεσμική αστάθεια, βλάβη των μηνίσκων, θέση της εμφύτευσης, κίνηση) ευοδώνουν ή αναστέλλουν το δυναμικό αυτό της νεοχονδρογένεσης. Επίσης η ποιότητα του νεοχόνδρου ελέγχθηκε ως προς τη σκληρότητα της εξωτερικής στιβάδας της για το αν δύναται να φέρει συμπιεστικά φορτία με τροποποίηση της κλίμακας αξιολόγησης του O’Driscoll (ενσωμάτωση της νέας παραμέτρου «σκληρότητα» της εξωτερικής επιφανείας του νεοχόνδρου, η οποία όπως αποδείχθηκε στατιστικώς, βελτιώνει την αξιοπιστία, εγκυρότητα και εσωτερική συνέπεια της κλίμακας). Στο Γενικό μέρος της μελέτης μας διαπραγματευόμαστε την μακρο- και μικροανατομία του αρθρικού χόνδρου καθώς και τη φυσιολογία του. Επίσης γίνεται εκτενής περιγραφή των εμβιομηχανικών ιδιοτήτων του αρθρικού χόνδρου καθώς και λεπτομερής ανάπτυξη της τεχνικής της εμφύτευσης του περιοστέου. Στο Ειδικό μέρος, χρησιμοποιήθηκαν 60 κόνικλοι ,όπου μετά τη δημιουργία χόνδρινης βλάβης στον έσω μηριαίο κόνδυλο και των δύο γονάτων (έκταση βλάβης 0.5 X 0.5 cm και περίπου 2 mm σε βάθος), στη συνέχεια στο δεξί γόνατο κάθε κονίκλου γίνεται επιπλέον η συνοδός βλάβη (διατομή ΠΧΣ ή αφαίρεση έσω μηνίσκου ή διατομή έσω πλαγίου). Η λήψη του τμήματος του περιοστέου γίνεται από την πρόσθια έσω επιφάνεια της κνήμης και αφού διαμορφωθεί στις διαστάσεις της χόνδρινης βλάβης συρράπτεται πάνω σε αυτή. Πέρα από τη χόνδρινη βλάβη στην πρώτη ομάδα (Α) γίνεται διατομή του προσθίου χιαστού συνδέσμου, στη δεύτερη (Β) γίνεται διατομή του προσθίου χιαστού και του έσω πλαγίου συνδέσμου, στην τρίτη (Γ) γίνεται ολική μηνισκεκτομή του έσω μηνίσκου , στην τέταρτη (Δ) γίνεται διατομή του ΠΧΣ, του έσω πλαγίου συνδέσμου όσο και του έσω μηνίσκου. Στην ομάδα (Ε) διαμορφώνεται χόνδρινη βλάβη στη αρθρική επιφάνεια της επιγονατίδας που συνδυάζεται με διατομή του ΠΧΣ και έσω πλαγίου συνδέσμου. Τα παρασκευάσματα εξετάσθηκαν ιστολογικά, μακροσκοπικά και εμβιομηχανικά (με σκληρόμετρο Shore-A) στο τμήμα αντοχής υλικών του ΕΜΠ. Τα χρονικά διαστήματα ελέγχου της αποκατάστασης των βλαβών ήταν ένας και οκτώ μήνες. Τα αποτελέσματα της μελέτης μας οδήγησαν στα παρακάτω συμπεράσματα: 1. H περιοστική αρθροπλαστική κατά O’Driscoll (εμφύτευση αυτολόγου περιοστέου) παράγει χονδρικό ιστό που σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να πάρει τους ιστομορφολογικούς χαρακτήρες του υαλοειδούς χόνδρου. 2. Με την παραπάνω μέθοδο μπορεί να υποκατασταθούν με αρθρικό χόνδρο αρκετά καλής ποιότητος, μεγάλα ελλείμματα της αρθρικής επιφανείας τα οποία δεν μπορούν με τις υπόλοιπες μεθόδους και ιδίως σε ένα χρόνο χωρίς να απαιτείται επανεγχείρηση. 3. H μέθοδος έχει χαμηλή καμπύλη εκμάθησης αλλά απαιτείται προσοχή στο να τηρηθούν επακριβώς κατά τη διάρκεια της επέμβασης συγκεκριμένες τεχνικές λεπτομέρειες. 4. Στην επιγονατίδα και ιδίως για μεγάλα ελλείμματα, το αποτέλεσμα είναι πτωχό όσον αφορά την ποιότητα του νεοχονδρογενετικού ιστού τόσο ιστομορφολογικά όσο και εμβιομηχανικά . 5. Σε μέτρια αστάθεια του γόνατος (μεμονωμένη ρήξη του προσθίου χιαστού συνδέσμου) ο νεοχόνδρος που προκύπτει μπορεί να εμφανίσει όχι μόνο πλήρωση του ελλείμματος αλλά και προβολή πάνω από το επίπεδο του φυσιολογικού αρθρικού χόνδρου. Μακροσκοπικά ομοιάζει σε μεγάλο βαθμό με το φυσιολογικό αρθρικό χόνδρο (χρώμα λευκότερο από τον φυσιολογικό υαλοειδή χόνδρο που είναι ημιδιαφανής). Σε μεγάλη αστάθεια του γόνατος (συνδυασμένη ανεπάρκεια πολλών συνδέσμων) ο αναγεννητικός ιστός μετά περιοστική νεοχονδρογένεση είναι κυρίως ινοχόνδρος χωρίς καμία αντοχή σε συμπιεστικά φορτία....