ЭПОС ТИЛИНИН ФОНОСТИЛИСТИКАЛЫК МАСЕЛЕСИНЕ КАРАТА
Authors: Дунканаев А.Т. , Кувандыкова А.А. , Ордобаева А.Т. 
Published: October 2024

«Манас» эпосун лингвистикалык аспектиде изилдөө актуалдуу маселелерден болуп саналат. Кыргыз тили илиминде бул багыттагы изилдөө иштери толук колго алына элек. Эпостордун тилин үйрөнүү менен, тилдин тарыхый өнүгүшүн, андагы тилдик бөтөнчөлүктөрдү, оозеки поэзия менен профессионал көркөм поэзиянын тилиндеги карым-катыштарды, алардын ортосундагы жалпылыктарды жана айырмачылыктарды, стилдик өзгөчөлүктөрдү өздөштүрөбүз. А тургай, элдин тарыхый жашоо турмушун, социалдык абалын ж.б. көптөгөн жагдайларды да аңдоого болот. Бул макалада эпос тилинин фонетикалык-стилистикалык маселеси каралат. «Манас» эпосу эпикалык тектеги поэтикалык көркөм чыгарма болгондуктан, биринчи кезекте, анын маани-мазмуну айтымга байланыштуу байкалса, экинчиден, анын жогорку деңгээлдеги көркөмдүүлүгү тилдик каражаттардын колдонулушуна байланыштуу аныкталат. Эпостордо колдонулуучу тыбыштар сөздү түзүүгө, ал сөздөрдөн сүйлөмдөрдү уюштурууга, пикир алмашууга негиз болуу менен гана өз функциясын аткарбастан, эпос тилинин көркөмдүүлүгүн арттырууда да зор роль ойнойт. Ушундан улам, көркөм стилдин белгилерин жаратуучу фонетикалык-стилистикалык каражаттар эпос тилинде жыш колдонулуп, анын угумдуулугун, дабыш кооздугун, таасирдүүлүгүн жаратат.

Изучение эпоса «Манас» в лингвистическом аспекте является одним из актуальных вопросов. В науке о кыргызском языке исследования в этом направлении в полной мере не проводились. Изучая язык эпоса, мы познаем историческое развитие языка, его языковые особенности, взаимоотношения устной поэзии и языка профессиональной художественной поэзии, общие черты и различия между ними, стилистические особенности. Даже историческая жизнь людей, социальный статус и т.д. Можно наблюдать множество ситуаций. В данной статье рассматривается фонетико-стилистический вопрос эпического языка. Поскольку эпос «Манас» является поэтическим произведением эпического происхождения, то, во-первых, его смысл можно увидеть в связи с выражением, а во-вторых, его высокий уровень художественности определяется за счет использования языковых средств. Звуки, употребляемые в былинах, не только выполняют свою функцию основы для образования слов, построения из этих слов предложений и обмена мнениями, но и играют большую роль в повышении художественного качества языка былин. В силу этого в эпическом языке часто используются фонетические и стилистические средства, создающие признаки художественного стиля, создающие его слышимость, звуковую красоту, воздействие.

The study of the epic "Manas" in the linguistic aspect is one of the actual issues. In the science of the Kyrgyz language, research in this direction has not been fully carried out. By learning the language of epics, we learn the historical development of the language, its linguistic featury, the relations between oral poetry and the language of professional artistic poetry, common features and differences between them, and stylistic features. Even the people's historical life, social status, etc. Many situations can be observed. This article examines the phonetic-stylistic issue of the epic language. Since the epic "Manas" is a poetic work of epic origin, first of all, its meaning can be seen in connection with the expression, and secondly, its high level of artistry is determined due to the use of linguistic means. The sounds used in epics not only perform their function as a basis for creating words, organizing sentences from those words, and exchanging opinions, but also play a great role in increasing the artistic quality of the language of epics. Because of this, phonetic and stylistic means that create signs of artistic style are often used in the epic language, creating its audibility, sound beauty, and impact.