Έρευνα για τη δημιουργία δικτύου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης
Authors: Τσιούρη Αφροδίτη 
Published: December 2022

Η αειφορία των φυσικών πόρων της Γης προϋποθέτει κατάλληλη παιδεία των πολιτών, η οποία να οδηγεί στην οικολογικοποίηση της σκέψης, ολιστική προσέγγιση στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, διεπιστημονική συνεργασία και ανάλογη πολιτική βούληση. Η κατάλληλη παιδεία επιχειρείται τις τελευταίες δεκαετίες με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ). Η ΠΕ αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες καινοτομίες στα ευρωπαϊκά και διεθνή εκπαιδευτικά συστήματα και εφαρμόζεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση αυτή βοηθά τη γνωστική, συναισθηματική και ψυχοκινητική ανάπτυξη του ατόμου. Μπορεί να συμβάλλει στην ενσωμάτωση της ηθικής, στην αειφορική διαχείριση των φυσικών οικοσυστημάτων και στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος.Τα δάση και ιδιαίτερα τα περιαστικά, είναι ελκυστικά οικοσυστήματα για την αποτελεσματική υλοποίηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (ΠΠΕ). Μια εκπαιδευτική τεχνική με την οποία πραγματοποιούνται οι αντίστοιχες διδακτικές και μαθησιακές δραστηριότητες είναι η χρησιμοποίηση των περιβαλλοντικών μονοπατιών μέσα στα δάση. Στην παρούσα έρευνα έχει επιλεγεί το περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης, το οποίο ενώ παρέχει σπουδαία αγαθά και υπηρεσίες δεν τυχαίνει κατάλληλης συμπεριφοράς από μέρους των χρηστών. Η συνειδητοποίηση του γεγονότος αυτού οδήγησε στην ανάγκη της παροχής σχετικής παιδείας στους χρήστες του δάσους με επίκεντρο όχι μόνο γνωστικό και φυσιολατρικό αλλά και την ευαισθητοποίηση και αλλαγή της στάσης των πολιτών προς όλα τα οικοσυστήματα μέσω της βιωματικής επαφής τους με το δασικό οικοσύστημα. Στόχος της παρούσας έρευνας είναι να βοηθηθούν κυρίως οι εκπαιδευτικοί αλλά και οι μαθητές/τριες των σχολείων της πόλης και της ευρύτερης περιοχής, στην απόκτηση βιωματικά, των απαραίτητων γνώσεων για τους φυσικούς πόρους του δασικού οικοσυστήματος και γνώσεις για τον πολλαπλό ρόλο του δάσους. Για τη διευκόλυνση του έργου των εκπαιδευτικών και των μαθητών/τριών στην υλοποίηση ΠΠΕ μέσα στο δάσος, έχουν εντοπισθεί, μετά από πολλές επιτόπιες επισκέψεις, τα ιδιαίτερα φυσικά και ανθρωπογενή στοιχεία του δάσους, τα οποία έχουν σχέση με την ιστορία του δασικού τοπίου, με τη βιοποικιλότητα, τις λειτουργίες και αξίες του δασικού οικοσυστήματος κ.λπ.. Τα στοιχεία αυτά ενσωματώθηκαν σε δέκα θεματικές, οι οποίες αντιστοιχούν σε 15 περιβαλλοντικά μονοπάτια. Τα μονοπάτια αυτά προέκυψαν μετά από έρευνα στο δάσος και μετά από ενδελεχή περιγραφή, προτείνονται ως ένα δίκτυο περιβαλλοντικών διαδρομών. Κάθε αφηγηματικά σχεδιασμένο μονοπάτι διαπραγματεύεται ένα κυρίαρχο θέμα, το οποίο οδηγεί και σε άλλα σχετικά θέματα για συζήτηση-διερεύνηση. Οι θεματικές των μονοπατιών ΠΕ είναι: Ορχιδέα Ophrys mammosa, Ηχοτοπία, Δασική πυρκαγιά, Orienteering (Προσανατολισμός), Τέχνη-Landart και Ελεύθερη έκφραση, Πολιτισμικό τοπίο, Αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, Κοινωνική και οικολογική ειρήνη,Ίχνη πανίδας στο δάσος και Το νερό. Για να αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτές οι διαδρομές, παρατίθεται το σχετικό με το κύριο θέμα του μονοπατιού, θεωρητικό υπόβαθρο. Ωστόσο δεν αποτελούν ένα τυποποιημένο «μάθημα» και καλό είναι η κάθε διαδρομή και τα ποικίλα θέματα ΠΕ να προσαρμόζονται από τον/την εκπαιδευτικό ανάλογα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες της κάθε ομάδας.