Human-robot interaction
Authors: Βελέντζα Άννα-Μαρία 
Published: July 2024

Η χρήση των ρομπότ κοινωνικής αρωγής (ΡΚΑ) αυξάνεται διαρκώς και ποικίλει σε εφαρμογές. Μια από τις πιο διαδεδομένες χρήσεις είναι στον τομέα της εκπαίδευσης όπου αξιοποιώντας συγκεκριμένα τους χαρακτηριστικά όπως είναι η ικανότητα να εκφέρουν λόγο, και να επιδείξουν κοινωνική συμπεριφορά καθιστά τα ΡΚΑ να δρουν ως εκπαιδευτικοί ή ακόμα και βοηθοί εκπαιδευτικών σε όλες τις βαθμίδες από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο. Στη διεθνή βιβλιογραφία παρουσιάζονται αντικρουόμενα αποτελέσματα ερευνών σχετικά με την απόδοση τους. Παράλληλα παρότι παρουσιάζονται αρκετά από τα χαρακτηριστικά τους που τα καθιστούν επιτυχή στην παράδοση εκπαιδευτικού υλικού, ακόμα δε γνωρίζουμε ποια είναι εκείνα που όταν επιδεικνύονται από τα ΡΚΑ κατά τη διάρκεια μιας παιδαγωγικής δράσης ενισχύουν τη μάθηση και αυξάνουν την ευχαρίστηση των μαθητευόμενων. Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε με σκοπό να ερευνηθούν τα χαρακτηριστικά των ανθρωποειδών ρομπότ που συμβάλλουν στην απόκτηση γνώσεων, την ευχάριστη παρακολούθηση και την επιθυμία συνέχισης της συναναστροφής με αυτά σε άτομα που παρακολουθούν μια διάλεξη με διδάσκοντα ένα ή περισσότερα ρομπότ κοινωνικής αρωγής. Η διερεύνηση των ερωτημάτων αυτών πραγματοποιήθηκε μέσω της εκπόνησης έξι πειραμάτων στα οποία σε σύνολο συμμετείχαν 862 ενήλικες και 36 παιδιά που αλληλεπίδρασαν με το ρομπότ Aldebaran Nao στα πλαίσια διαφορετικών εκπαιδευτικών δράσεων. Αρχικά, το ρομπότ σε ρόλο διδάσκοντα παρέδωσε μαθήματα επιδεικνύοντας διαφορετικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας, κινησιολογίας και ομιλίας και μετά από κάθε μάθημα μετριόταν η απόκτηση γνώσεων και η ευχαρίστηση που ένιωσαν κατά τη διάρκεια αυτού οι συμμετέχοντες. Αφότου μέσω των πειραμάτων αυτών βρέθηκε ένα μοτίβο προσωπικότητας και κινήσεων που να προτιμάται από τους συμμετέχοντες, στα επόμενα πειράματα οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν διαφορετικές παραδόσεις μαθημάτων με το ρομπότ σε ρόλο διδάσκοντα ή συν-διδάσκοντας, μετρώντας ξανά την απόκτηση γνώσεων, την ευχαρίστηση αλλά και την επίδραση της έκπληξης, την επιθυμία τους να συνεργαστούν ξανά με το ρομπότ στο μέλλον αλλά και ποια κανάλια επικοινωνίας προτιμούν (ομιλία ή chat) όταν η διάλεξη γίνεται διαδικτυακά. Μέσω της ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης των αποτελεσμάτων, καταδείχθηκαν ενδιαφέροντα στοιχεία για τη συνέχιση της έρευνας στην αλληλεπίδραση ανθρώπου- ανθρωποειδών ρομπότ σε εκπαιδευτικές δράσεις. Ενδεικτικά, οι συμμετέχοντες προτίμησαν να παρακολουθούν διαλέξεις από ρομπότ που επιδεικνύουν χαρούμενα χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Ακόμα, η επίδραση της έκπληξης που υφίστανται οι συμμετέχοντες όταν συμμετέχουν σε μια εκπαιδευτική δράση με ρομπότ εκπαιδευτικό μπορεί να έχει ταυτόχρονα αρνητικά και θετικά στοιχεία. Όταν οι συμμετέχοντες δεν είναι καθόλου εξοικειωμένοι με ρομπότ τότε εστιάζουν στην εμφάνιση του και θυμούνται λιγότερες πληροφορίες από τη διδασκαλίας τους, ενώ όταν εξοικειώνονται με αυτά, το μέγεθος των πληροφοριών που συγκρατούν από τη διδασκαλία τους αυξάνεται. Τέλος, παρουσιάζονται στοιχεία για το πόσο εξοικειωμένοι χρειάζεται να είναι οι συμμετέχοντες σε ένα πείραμα με τα ρομπότ και τη δράση του πειράματος για να μπορούν να εκφράσουν αξιόπιστη άποψη σχετικά με τις προτιμήσεις τους γύρω από αυτά, τα χαρακτηριστικά ενός μαθήματος συνδιδασκαλίας ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και ένα ρομπότ διδάσκοντα ώστε να αυξάνεται η συμμετοχή, η απόκτηση πληροφοριών και η ευχαρίστηση από το μάθημα αλλά και πως το ρομπότ Ναο μπορεί να είναι χρήσιμο και αποτελεσματικό στη διδασκαλία καίριων και ζωτικών μαθημάτων σε μικρές ηλικίες όπως είναι η κυκλοφοριακή και η σεξουαλική αγωγή στο νηπιαγωγείο και το δημοτικό αντίστοιχα.