Αξιολόγηση της επίδρασης της επαναγγείωσης στη νοητική και συναισθηματική κατάσταση και στην ποιότητα ζωής ασθενών με στένωση καρωτίδας
Authors: Λιάπης Χρήστος 
Published: July 2014

Εισαγωγή: Η καρωτιδική στένωση αποτελεί μία κοινή αγγειακή πάθηση η οποία επηρεάζει σημαντικά την εγκεφαλική αιματική ροή και ως εκ τούτου σχετίζεται με τις νοητικές λειτουργίες των ασθενών. Οι τεχνικές καρωτιδικής επαναγγείωσης [ενδαρτηρεκτομή (CEA) / αποκατάσταση με ενδοαυλική πρόθεση (CAS)] δύνανται να οφελήσουν τη νοητική λειτουργία, αν και υπάρχουν αντικρουόμενα ευρήματα που αναφέρονται σε εμφανή έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, μη επίδραση σε αυτές ή και εμφανή βελτίωσή τους μετά από επαναγγείωση.Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση της επίδρασης της καρωτιδικής επαναγγείωσης (CEA / CAS) στις νοητικές λειτουργίες των ασθενών, καθώς επίσης και στην ψυχολογική τους κατάσταση και την ποιότητας της ζωής τους, μέσα από προεγχειρητικό και μετεγχειρητικό (επαν)έλεγχο.Υλικό και μέθοδος: Παρουσιάζουμε στοιχεία μιας ομάδας 35 ασθενών (ηλικιακής διακύμανσης από 60 έως 80 ετών) πασχόντων από σοβαρή (>75%) στένωση της αριστερής ή της δεξιάς καρωτίδας, συμπτωματικούς ή ασυμπτωματικούς, οι οποίοι υπεβλήθησαν σε επεμβατική αντιμετώπιση με CEA ή CAS. Διενεργήθηκε προεγχειρητικός και μετεγχειρητικός (6 μήνες μετά την επέμβαση) νευροψυχολογικός έλεγχος για την αξιολόγηση της προσοχής και της ταχύτητας επεξεργασίας (Trail Making Test-part A, Digit Symbol), της λεκτικής μνήμης (Rey Auditory Verbal Learning Test, Digit Span) των λεκτικών δεξιοτήτων (Controlled Oral Word Association Test) και των επιτελικών λειτουργιών (Trail Making Test-part B). To Mini Mental State Evaluation και το Clock Drawing Test χορηγήθηκαν επίσης για την αδρή νοητική εκτίμηση των ασθενών. Προεγχειρητική και μετεγχειρητική εκτίμηση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και της ποιότητας ζωής των ασθενών επετεύχθη με τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων Beck Depression Inventory and WHOQOL-BREF Inventory, αντιστοίχως.Αποτελέσματα: Δεν μπορεί να τεκμηριωθεί συγκεκριμένη επίδραση της διαδικασίας επαναγγείωσης στις νοητικές λειτουργίες, τη διάθεση ή την ποιότητα ζωής των ασθενών μας, ανεξαρτήτως του είδους της εφαρμοσθείσας τεχνικής (CAS / CEA) Βελτίωση και / ή επιδείνωση παρατηρήθηκε σε συγκεκριμένα νοητικά πεδία και αποκαλύφθηκε μία τάση βελτίωσης της συνολικής νοητικής επίδοσης, μετά και από τις δυο θεραπευτικές τεχνικές καρωτιδικής επανεναύλωσης, αν και η τάση αυτή δεν ήταν αρκετά ισχυρή ώστε να κατακτά τη στατιστική σημαντικότητα. Με βάση τον αριθμό των δοκιμασιών που κατέγραψαν μειωμένη μετεγχειρητική επίδοση, το κάπνισμα αναδείχθηκε σε σημαντικό προγνωστικό δείκτη περισσότερο εκσεσημασμένης μετεγχειρητικής νοητικής έκπτωσης, ενώ μεγαλύτερη καρωτιδική στένωση έτεινε να συσχετισθεί με μικρότερη μετεγχειρητική νοητική επιδείνωση. Από την άλλη μεριά, με βάση τη γενικότερη μετεγχειρητική νευροψυχολογική λειτουργία, υψηλότερη επίδοση, καταγραφείσα στον αδρό προεγχειρητικό νοητικό έλεγχο, βρέθηκε να σχετίζεται σημαντικά με καλύτερο αντίκτυπο της επαναγγείωσης στη μετεγχειρητική νοητική επίδοση των ασθενών μας.Συμπεράσματα: Τα ευρήματά μας είναι σε συμφωνία με το αμφιλεγόμενο τοπίο που χαρακτηρίζει τις τρέχουσες βιβλιογραφικές αναφορές, ως προς τα νευροψυχολογικά επακόλουθα των επεμβάσεων καρωτιδικής επαναγγείωσης. Καπνιστές, με χαμηλού βαθμού καρωτιδική στένωση και σχετικώς εκπεπτωκόσα προεγχειρητική αδρή νοητική κατάσταση, ενδεχομένως να ωφεληθούν λιγότερο από τις επεμβάσεις επαναγγείωσης, σε όρους μετεγχειρητικής νοητικής λειτουργικότητας, ανεξαρτήτως από το είδος της εφαρμοζόμενης τεχνικής. Αυτό, ίσως, θα έπρεπε να συνεκτιμάται στον καθορισμό της βέλτιστης θεραπευτικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της αποφρακτικής νόσου των καρωτίδων αρτηριών, ενώ οι αποφάσεις βέλτιστης κλινικής πρακτικής θα πρέπει να παραμείνουν, ακόμη, εστιασμένες στην πρόληψη των ΑΕΕ και την ανακούφιση των συμπτωματικών εκδηλώσεων της καρωτιδικής νόσου, έως ότου περαιτέρω έρευνα στο πεδίο της νευραγγειολογίας μπορέσει να παρουσιάσει αδιαμφισβήτητα συμπεράσματα, σχετικά με τις υποκείμενες επιδράσεις της επαναγγείωσης στη διάθεση και τις νοητικές λειτουργίες των ασθενών μας.