Κεντρική διαχείριση των προμηθειών υγείας
Authors: Γερόπουλος Νικόλαος 
Published: October 2024

Σκοπός: Η διαχείριση των προμηθειών υγείας στα δημόσια νοσοκομεία έχει απασχολήσει διαχρονικά τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς, αποτελώντας συχνά πεδίο μεταρρυθμίσεων και ρυθμιστικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι τα συστήματα προμηθειών υγειονομικής περίθαλψης αποτελούν πολύπλοκους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων στους οποίους εμπλέκονται προμηθευτές με μονοπωλιακή συμπεριφορά, δημόσιοι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης με περιορισμένους οικονομικούς πόρους, αθέμιτες και αδιαφανείς συνθήκες ανταγωνισμού, καθώς και διεφθαρμένοι δημόσιοι υπάλληλοι και πολιτικοί παράγοντες. Λόγω αυτής της πολυπλοκότητας, η πρώτη σημαντική απόφαση που πρέπει να ληφθεί κατά το σχεδιασμό τους, αφορά στο βαθμό συγκέντρωσης, δηλαδή σε ποιο βαθμό η εξουσία λήψης απόφασης για την προμήθεια προϊόντων (τι, πώς και πότε) θα μεταβιβαστεί είτε σε μία κεντρική δημόσια αρχή που έχει συσταθεί για τον σκοπό αυτό (συγκεντρωτικό σύστημα), είτε στις αρμόδιες τοπικές διοικήσεις (αποκεντρωτικό σύστημα) είτε σε συνδυασμό αυτών (υβριδικό σύστημα). Με δεδομένο ότι οι χειρουργικές επεμβάσεις αποτελούν τις κρισιμότερες ιατρικές πράξεις, σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες υγείας που λαμβάνουν οι ασθενείς, η παρούσα μελέτη έχει ως ερευνητικό στόχο, αφενός την αξιολόγηση των τύπων προμηθειών υγείας με βάση το βαθμό συγκέντρωσης, αφετέρου την επίδραση της κεντρικής διαχείρισης προμηθειών υγείας στην ποιότητα και το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών σε έναν κρίσιμο ιατρικό τομέα, όπως τον χειρουργικό, όπου η ζήτηση για χειρουργικές επεμβάσεις συνεχώς αυξάνεται, κυρίως λόγω της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού. Μέθοδοι: Η εργασία εφάρμοσε έναν αναλυτικό ερευνητικό σχεδιασμό, ο οποίος διεξήχθη σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση, μέσω της θεωρητικής βιβλιογραφικής έρευνας συλλέχθηκαν ποιοτικά δεδομένα σχετικά με τον τύπο προμηθειών υγείας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση το βαθμό συγκέντρωσης. Στη δεύτερη φάση, μέσω του αρχείου της Εθνικής Κεντρικής Αρχής Προμηθειών Υγείας και των επτά Υγειονομικών Περιφερειών της Ελλάδας, σε συνδυασμό με τις βάσεις δεδομένων της Διεθνούς Διαφάνειας, του Ευρωβαρόμετρου και της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας συλλέχθηκαν, επεξεργάστηκαν και συγκρίθηκαν ποσοτικά δεδομένα σχετικά με τιμές υλικών χειρουργείου, επιπέδων διαφθοράς και δαπανών υγείας, προκειμένου να επικυρωθούν τα ευρήματα της πρώτης φάσης και να αποκτηθούν πρόσθετες γνώσεις σχετικά με τη σχέση μεταξύ κεντρικοποίησης, διαφθοράς και δαπανών υγείας. Αποτελέσματα: Η μελέτη αποκάλυψε σημαντικές διαφορές στα συστήματα προμηθειών υγειονομικής περίθαλψης μεταξύ των κ-μ της ΕΕ, επιβεβαιώνοντας ότι διαφέρουν λόγω της διαφορετικής οργανωτικής δομής και των κοινωνικοοικονομικών επιλογών τους. Εντοπίσαμε τρεις τύπους προμηθειών υγείας στην ΕΕ με βάση το βαθμό συγκέντρωσης: τον συγκεντρωτικό, αποκεντρωτικό και υβριδικό τύπο προμηθειών. Διαπιστώσαμε μια αυξανόμενη στρατηγική τάση προς την κατεύθυνση της συγκέντρωσης των αγορών στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης των χωρών της ΕΕ. Τα ευρήματά μας έδειξαν ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της κεντρικοποίησης και της διαφθοράς. Oι χώρες της ΕΕ που εφαρμόζουν συγκεντρωτικά συστήματα προμηθειών υγείας και διαθέτουν ένα κεντρικό φορέα προμηθειών τείνουν να εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα διαφθοράς. Συμπεράσματα: Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαφθορά είναι πιθανό να μειωθεί όταν οι διαδικασίες αγορών είναι συγκεντρωτικές. Η αποδοτικότητα ενός συστήματος υγείας δύναται να επιτευχθεί μέσω της αποτελεσματικής συγκέντρωσης των προμηθειών υγείας. Η συγκέντρωση των προμηθειών υγειονομικής περίθαλψης μέσω ενός κεντρικού φορέα αγορών μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό και ισχυρό εργαλείο για τη μείωση του κόστους και την καταπολέμηση της διαφθοράς στη δημόσια υγεία. Ειδικότερα όμως για την προμήθεια υλικών χειρουργείου, τα αποτελέσματα της έρευνάς μας αποδεικνύουν ότι ο συνδυασμός κεντρικών και αποκεντρωτικών αγορών με χρήση συμφωνιών–πλαισίων εντός ενός Δυναμικού Συστήματος Αγοράς (ΔΣΑ) θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πολλά υποσχόμενο υβριδικό τύπο προμηθειών, αποκομίζοντας ταυτόχρονα τα οφέλη και των δύο συστημάτων τόσο ως προς την εξοικονόμηση κόστους όσο και ως προς τη διατήρηση ή βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον χειρουργικό ασθενή.