Ανάλυση γενετικών και βιολογικών δεικτών σε ασθενείς με νόσο Alzheimer
Authors: Σταμάτη Πολυξένη 
Published: September 2021

ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΣΚΟΠΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ: Η παθογένεια της νόσου Alzheimer (AD) οφείλεται σε αλληλεπίδραση πολλών και ανεξάρτητων παραγόντων, όπως γενετικών, επιγενετικών, επιδημιολογικών και περιβαλλοντικών. Η δισμουτάση του σουπεροξειδίου 2 (SOD2) και η ανθρώπινη καταλάση (CAT) έχουν μελετηθεί για την συμμετοχή τους στην παθοφυσιολογία της AD. Τόσο ο πολυμορφισμός rs4880 στο γονίδιο της SOD2, όσο και ο rs1001179 στο γονίδιο της CAT έχουν συσχετιστεί με τη νόσο. Ωστόσο, οι μελέτες είναι περιορισμένες και με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Πρόσφατα, η SCFD1 και ο πολυμορφισμός rs10139154 του γονιδίου της, συσχετίστηκαν με την πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (ALS). Λαμβάνοντας υπόψιν την πιθανή κοινή βάση στον παθοφυσιολογικό μηχανισμό της ALS και της AD, τέθηκε η πιθανότητα συσχέτισης του εν λόγω πολυμορφισμού με την AD. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση πιθανής συσχέτισης του εν λόγω πολυμορφισμού στο SCFD1 με την AD, όπως και η περαιτέρω διεύρυνση των μελετών για τους πολυμορφισμούς rs4880 και rs1001179 στα γονίδια SOD2 και CAT αντίστοχα, σε ασθενείς και υγιείς μάρτυρες την Ελλάδα. ΜΕΘΟΔΟΣ: Η μελέτη διενεργήθηκε σε 327 ασθενείς με πιθανή AD και 327 υγιείς μάρτυρες, από τους οποίους συλλέχθηκαν δείγματα αίματος. Στους ασθενείς καταγράφηκαν δημογραφικά και επιδημιολογικά στοιχεία, η βαρύτητα και τα χαρακτηριστικά της νόσου, ενώ η ίδια διαδικασία ακολουθήθηκε και στους υγιείς μάρτυρες, οι οποίοι είχαν φυσιολογικό MMS, δεν πληρούσαν κριτήρια MCI και είχαν ελεύθερο ατομικό αναμνηστικό. Το γενωμικό DNA απομονώθηκε από εμπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος με τη μέθοδο της εξαλάτωσης. Η γονοτύπηση πραγματοποιήθηκε με ABI PRISM 7900 Sequence Detection System και η ανάλυση με το λογισμικό SDS. Με τη χρήση του Fisher’s exact test υπολογίστηκε η ισορροπία Hardy-Weinberg, με όριο στατιστικής σημαντικότητας p ≤0.05 και η στατιστική δύναμη της μελέτης προσδιορίστηκε βάσει του CaTS Power Calculator για γενετικές μελέτες. Για τον υπολογισμό του λόγου αναλογιών και των αντίστοιχων 95% διαστημάτων εμπιστοσύνης χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση με λογιστική παλινδρόμηση. Η στατιστική ανάλυση της μελέτης πραγματοποιήθηκε με το πρόγραμμα SNPStats. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Από την ανάλυση προέκυψε ότι ο rs10139154 στο γονίδιο της SCFD1 σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης AD, ιδιαιτέρως στο υπολειπόμενο μοντέλο [Odds Ratio, OR (95% confidence interval, C.I.): 0.63 (0.40-0.97), p=0.036]. Αντίθετα, τόσο για τον rs4880 στο γονίδιο της SOD2, όσο και για τον rs rs1001179 στo γονίδιο της CAT, δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την AD σε κανένα μοντέλο κληρονόμησης (p>0,05). ΣΥΖΗΤΗΣΗ: Η παρούσα μελέτη αποτελεί την πρώτη στη βιβλιογραφία που παρέχει πληροφορίες για σημαντική συσχέτιση μεταξύ του πολυμορφισμού rs10139154 στο γονίδιο της SCFD1 και της AD, μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Η θετική αυτή συσχέτιση θεωρείται ημαντική, καθώς υποστηρίζει την υπόθεση της κοινής βάσης στην παθογένεια των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Επιπλέον, η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει σημαντικά στοιχεία για τους πολυμορφισμούς rs4880 και rs1001179 των γονιδίων SOD2 και CAT αντίστοιχα, σε ασθενείς με AD. Στην υπάρχουσα βιβλιογραφία υπάρχουν λιγοστές μελέτες που αφορούν παρόμοια ευρήματα. Τα συμπεράσματα της παρούσας μελέτης αναδεικνύουν ότι οι εν λόγω πολυμορφισμοί δεν σχετίζονται με την AD. Αναμφισβήτητα, χρειάζονται συνεχείς και εκτενείς μελέτες στο μέλλον για να εξαχθούν πιο ακριβή συμπεράσματα και να εξακριβωθεί ακριβής ρόλος των ανωτέρω πολυμορφισμών στην AD.