Ψηφιακές δεξιότητες και ανισότητες στον εργασιακό χώρο
Authors: Ζέρβας Ιωάννης 
Published: February 2025

Οι ψηφιακές δεξιότητες αποτελούν θεμελιώδη παράγοντα για την καταπολέμηση των ανισοτήτων στον εργασιακό χώρο και την εξάλειψη του ψηφιακού χάσματος, το οποίο συνιστά σημαντικό εμπόδιο για την ισότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη στις σύγχρονες κοινωνίες. Η παρούσα μελέτη διερευνά τη σχέση μεταξύ των ψηφιακών δεξιοτήτων και των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας, εστιάζοντας στη δυναμική επίδραση που έχει η ενίσχυση αυτών των δεξιοτήτων στην επαγγελματική ανέλιξη, την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη, καθώς και στην εργασιακή δικαιοσύνη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον πολυεπίπεδο ρόλο που διαδραματίζουν οι καθημερινές δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και στη σημασία της επαγγελματικής κατάρτισης ως μέσου ανάπτυξης αυτών των δεξιοτήτων. Ειδικότερα, το ψηφιακό χάσμα επηρεάζει δυσανάλογα ευάλωτες ομάδες, όπως οι γυναίκες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι και τα άτομα που ανήκουν σε μειονεκτικά κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα. Η μελέτη εξετάζει πώς η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη αυτών των ανισοτήτων και στη δημιουργία μιας περισσότερο βιώσιμης αγοράς εργασίας. Η μεθοδολογία της διατριβής βασίζεται στην ποσοτική έρευνα, χρησιμοποιώντας δεδομένα που συλλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίων από ένα ευρύ και αντιπροσωπευτικό δείγμα εργαζομένων από διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας και της κοινωνίας. Για την ανάλυσή τους χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές, όπως η Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση και η Μοντελοποίηση Διαρθρωτικών Εξισώσεων (SEM), που επέτρεψαν τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ της ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων, της επαγγελματικής κινητικότητας και της επίδρασης στρατηγικών εκπαίδευσης. Αρχικά, διερευνήθηκαν οι ψηφιακές δεξιότητες των συμμετεχόντων σε σχέση με τη χρήση ψηφιακών νομισμάτων στην καθημερινότητά τους, καθώς τα ψηφιακά νομίσματα αποτελούν πλέον έναν σύγχρονο τρόπο πραγματοποίησης καθημερινών συναλλαγών και πληρωμών. Συγκεκριμένα, το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε ερωτήσεις για την εξοικείωση με τα ψηφιακά νομίσματα, τη διαχείριση ψηφιακών πορτοφολιών και την αξιολόγηση της ασφάλειας των συναλλαγών μέσω ψηφιακών νομισμάτων. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν ως προς το επίπεδο των ψηφιακών δεξιοτήτων τους, τις αντιλήψεις τους για την επαγγελματική ισότητα και τις ευκαιρίες ανέλιξης στον εργασιακό χώρο. Τέλος, εξετάστηκαν συγκεκριμένες στρατηγικές κατάρτισης, οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε διαφορετικά περιβάλλοντα εργασίας προκειμένου να διασφαλιστεί η προσαρμοστικότητα των εργαζομένων στις σύγχρονες απαιτήσεις της αγοράς. Τα ευρήματα της διατριβής κατέδειξαν τη σημασία της ανάπτυξης των ψηφιακών δεξιοτήτων ως καταλύτη για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας και τη μείωση των ανισοτήτων. Συγκεκριμένα, οι εργαζόμενοι με ψηφιακές δεξιότητες υψηλότερου επιπέδου είχαν αυξημένη πρόσβαση σε θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας, ενώ οι οργανισμοί που επένδυσαν σε στοχευμένα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης κατέγραψαν βελτιωμένα επίπεδα παραγωγικότητας, καινοτομίας και ικανοποίησης των εργαζομένων. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν, επίσης, την ανάγκη προσαρμοσμένων παρεμβάσεων για την υποστήριξη ευάλωτων ομάδων, διασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες για την απόκτηση δεξιοτήτων και την επαγγελματική εξέλιξη. Επιπλέον, η ανάλυση ανέδειξε τις δυνατότητες αξιοποίησης σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα συστήματα μηχανικής μάθησης, για τη δημιουργία προσαρμοσμένων προγραμμάτων κατάρτισης που θα ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις μοναδικές ανάγκες κάθε ομάδας εργαζομένων. Τέλος, αναδείχθηκε η κρισιμότητα των ψηφιακών δεξιοτήτων για την καλύτερη ενσωμάτωση της τεχνολογίας σε καθημερινές συναλλαγές στο πλαίσιο της Ψηφιακής Κοινωνίας, καθώς και η ενίσχυση των δεξιοτήτων χρήσης ψηφιακών νομισμάτων. Συμπερασματικά, η μελέτη τονίζει ότι η ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων αποτελεί όχι μόνο τεχνολογική, αλλά και κοινωνική επιταγή για την επίτευξη επαγγελματικής ισότητας και βιώσιμης ανάπτυξης. Μέσω της στοχευμένης κατάρτισης και της ανάπτυξης δεξιοτήτων, οι εργαζόμενοι μπορούν να αποκτήσουν τα απαραίτητα εφόδια για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς εργασίας, συμβάλλοντας παράλληλα στην εξάλειψη του ψηφιακού χάσματος. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας παρέχουν πολύτιμες κατευθύνσεις για τη χάραξη στρατηγικών και πολιτικών που προάγουν τη βιώσιμη ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού μέσω της ενίσχυσης της ψηφιακής εκπαίδευσης και της ισότητας στις επαγγελματικές ευκαιρίες. Επιπλέον, στη διατριβή τεκμηριώνονται συγκεκριμένες προτάσεις για τη διαμόρφωση ενός ευέλικτου πλαισίου κατάρτισης, το οποίο θα επιτρέπει στους εργαζόμενους να αναπτύσσουν δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς εργασίας.