ANCIENT BOTAI DWELLING IS KAZAKH SHOSHALA: TYPES, FUNCTION, GENESIS AND CURRENT STATE
Authors: Артықбаев Ж.О. , Макеев М.С. , Құттыбай М.М. 
Published: September 2024

Мақалада Ботaй мәдениетіне қатысты 1980 жылдан бастап зерттеліп келе жатқан Ботай тұрғын үйі мен қазіргі кезде қазақ даласында сақталып қалған қазақ шошаласына салыстырмалы тұрғыда зерттеу жасалынған. Қазақ шошаласы мен Ботайлық тұрғын үй ұқсас болып келеді. Ботай мәдениетінде пайда болған Ботай тұрғын үйі қазақ киіз үйінің прототипі болуына негізгі бір дәлелі - қазақ шошаласы. Зерттеу барысында шошала Еуразия алқабындағы тұрғын үйдің, соның ішінде киіз үйдің генезисінде айрықша қызмет атқарғандығы және қазaқ шошаласы ғасырлар бойы сақталып келген ежелгі Ботай тұрғын үйлері деп айтуға ғылыми негіз бар екендігі анықталды. Ботайлықтардың тұрғын үйлері 1980 жылы Ботай қонысы ашылғаннан бастап көптеген ғалымдардың негізгі зерттеу объектісіне айналған болатын. Ботай мәдениеті өзінің алты қанатты тұрғын үйлерімен әйгілі. Ботай тұрғын үйінің түпнұсқасы бүгінгі күнге дейін сақталмағандықтан Ботай тұрғын үйінің эксперимент түрлері өте көп. Мақалада бірнеше мыңжылдықтардың арасын жалғаған тарихы бар Ботай мәдениеті мен Ботай тұрғын үйлері туралы, шошaлa сөзінің шығу этимологиясы және Ботай ғылыми-эксперименталды тұрғын үй кешені туралы кең көлемде ақпарат ұсынылған.

The article presents a comparative study of the dwelling of the Botai culture, studied since 1980, and the Kazakh shoshala, which is currentlypreserved in the Kazakh steppe. The Kazakh shoshala and the Botai dwelling are similar. The Kazakh shoshala is evidence that the Botai dwelling could be aprototype of the Kazakh yurt. During the research, it was found that shoshala played a special role in the genesis of housing in the Eurasian Valley. There is a scientific basis to say that the Kazakh shoshala is an ancient Botai dwelling that has been preserved for centuries. The dwellings of the Botai people have become the main object of research for many scientists since the opening of the Botai settlement in 1980. The Botai culture is famous for its six-wingeddwellings. Since the original Botai dwelling has not been preserved to this day, many experiments have been conducted to recreate the Botai dwelling.The article presents extensive information about the Botai culture and Botai dwellings, the etymology of the word "shoshala", as well as the Botai scientific and experimental housing complex, the history of which dates back several millennia.

В статье представлено сравнительное исследованиежилища ботайской культуры, изучаемой с 1980 года, и казахскойшошалы, которая в настоящее время сохраняется в казахской степи. Казахская шошала и ботайское жилище схожи. Казахская шошала является свидетельством того, что ботайское жилище могло быть прообразом казахской юрты. В ходе исследований установлено, что шошала сыграла особую роль в генезисе жилья в Евразийской долине. Есть научное основание говорить о том, что казахская шошала – это древние ботайские жилища, сохранившиеся на протяжении веков. Жилища ботайцев стали основным объектом исследования многих учёных с момента открытия Ботайского поселения в 1980 году. Ботайскаякультура славится своими шестикрылыми жилищами. Посколькупервоначальное ботайское жилище до наших дней не сохранилось, было проведено множество экспериментов воссоздания ботайского жилища.В статье представлены обширные сведения о ботайской культуре и ботайских жилищах, этимологии слова «шошала», а также Ботайскомнаучно-экспериментальном жилищном комплексе, история которогонасчитывает несколько тысячелетий.