bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
A fala de telejornalistas de duas capitais nordestinas
Authors: Sóstenes Gabriela Silveira , De Paula Aldir Santos
Published: March 2024

Esta pesquisa teve como objetivo descrever as características segmentais da fala de telejornalistas de duas cidades (Recife e Maceió), em emissão espontânea e profissional. Este estudo foi realizado nas emissoras da Central Globo de Jornalismo e Esporte do Recife, e na afiliada da Rede Globo de Maceió. Para avaliar a emissão espontânea, foi utilizada conversa espontânea sobre experiências pessoais. Para a emissão profissional, foi solicitado que os repórteres lessem um texto padrão, simulando o estilo de narração do telejornalismo. Os telejornalistas avaliados modificaram suas pronúncias de origem na fala profissional, já em emissão espontânea, houve um “despoliciamento” em manter o padrão telejornalístico. DOI: 10.28998/2317-9945.2017v2n59p143-167
Crenças e atitudes de variedades linguísticas no nordeste brasileiro: como universitários de uma zona de fronteira dialetal percebem a língua portuguesa?
Authors: Santos Cezar Alexandre Neri
Published: March 2024

O artigo tece considerações sobre crenças eL atitudes linguísticas de graduandos do Campus do Sertão da Universidade Federal de Alagoas em relação a variedades do Português Brasileiro e, em especial, de variedades linguísticas nordestinas, por meio dos depoimentos de informantes voluntários – no total, cinco alagoanos, dois baianos e um paulista –, acerca de identidade e de consciência linguísticas. Para tal, valeu-se de questionário semiestruturado online, com uso de falas-estímulo, em prol do debate e da caraterização do cenário sociolinguístico do locus pesquisado – uma zona de fronteira político-administrativa do sertão nordestino –, com a proposição de destacar as avaliações subjetivas acerca da diversidade linguística. DOI: 10.28998/2317-9945.2017v2n59p168-184
Z. Harris: a imperfeição e o acesso à língua
Authors: Faria Núbia Rabelo Bakker
Published: March 2024

A segmentação das cadeias da fala em unidades linguísticas levanta problemas centrais para uma abordagem inatista ou não-inatista de aquisição de linguagem. Para tratar das formas de acesso à língua através da fala, Z. Harris em Structural linguistics volta-se para a definição, distribuição e ocorrência das unidades linguísticas, assim como para a demarcação de limites entre elas. O testemunho da falha na realização da unidade terá no método função residual, porém significativa para a comprovação da correta segmentação: a falha mostra-se regida por restrições que operam na língua. Opondo-se a Harris, a imperfeição do input foi tomada por Chomsky como argumento lógico para a hipótese inatista, inaugurando a Gramática Gerativa e demarcando um espaço de teorização para a área da aquisição de linguagem. O que veio a ser qualificado de imperfeito por Chomsky mostra-se, na linguística de Harris, via de acesso à língua de outrem. DOI: 10.28998/2317-9945.2017v2n59p204-218
Palatalização das oclusivas alveolares [t] e [d] com a semivogal [j] em contexto anterior na cidade de Maceió
Authors: Oliveira Almir Almeida , Oliveira Alan Jardel , Paula Aldir Santos
Published: March 2024

Este trabalho tem como objetivo, sob a ótica da Sociolinguística Variacionista (LABOV, 2008 [1972]), investigar os processos fonéticos/fonológicos da palatalização progressiva das oclusivas alveolares com a semivogal [j] em contexto anterior, como em palavras do tipo oi[ʧ]o e doi[ʤ]o, produzidos no Português Brasileiro falado em Maceió, contrapondo os dados linguísticos coletados com as variáveis externas (idade, sexo e escolaridade) e internas (contexto seguinte, acento, tamanho da palavra, vozeamento e fronteira lexical), a fim de identificar possíveis condicionantes de uso das variantes. Utilizando-se do método hipotético-dedutivo, os resultados obtidos apontam para a interação social entre as variáveis sociais idade e escolaridade, indicando que os informantes mais jovens são os maiores favorecedores desse processo de palatalização quando têm baixos índices de escolarização, ao passo que apresentam comportamento linguístico inverso, inibindo a palatalização, quando possuem maiores níveis de escolaridade. Assim, há indícios que as formas palatalizadas padecem de uma valoração social negativa. DOI: www.dx.doi.org/10.28998/2317-9945.2018v1n60p102-122
Using Whatsapp to develop L2 oral production
Authors: Weissheimer Janaina , Caldas Vaneska , Marques Fábio
Published: March 2024

Este estudo tem como objetivo investigar como o WhatsApp influencia o desenvolvimento da precisão gramatical na produção oral e avaliar o impacto do feedback baseado em gramática versus feedback baseado em conteúdo através do referido aplicativo para melhorar a produção oral. Para responder às nossas questões de pesquisa - Como a WhatsApp influencia o desenvolvimento da precisão gramatical na produção oral? Qual é o impacto do feedback baseado em gramática e feedback baseado em conteúdo através do WhatsApp no desenvolvimento da produção oral? -, vinte e sete alunos de inglês como L2 foram divididos em um grupo experimental e um grupo de controle. Ambos os grupos foram expostos a atividades usando o WhatsApp. No entanto, o grupo de controle recebeu feedback baseado em conteúdo, enquanto o grupo experimental recebeu feedback baseado em gramática. Através de um pré e pós-teste, verificamos se esse diferencial de feedback influenciou o desenvolvimento oral dos participantes. Os resultados indicam que o uso do WhatsApp como ferramenta para praticar a habilidade oral pode ter um impacto positivo no desenvolvimento da precisão gramatical na produção oral dos alunos. Além disso, os achados sugerem que o feedback baseado em gramática pode ser mais eficaz do que o feedback baseado em conteúdo, no que diz respeito à produção oral de L2. DOI: www.dx.doi.org/10.28998/2317-9945.2018v1n60p21-38
Experiências de formação inicial de professores de inglês em contexto extensionista: discutindo a multimodalidade e os materiais didáticos
Authors: Nascimento Ana Karina de Oliveira , Façanha Maria Amália Vargas
Published: March 2024

Entendendo o processo de formação docente como plural, este artigo investiga a formação inicial de professores de inglês que ocorreram no projeto de extensão Formação de Professores de Inglês como Língua Adicional, em especial através do módulo English Language Materials, segundo as teorias dos novos letramentos (MENZES DE SOUZA, 2011) e multimodalidade (KRESS, 2003). Trata-se de análise exploratória de cunho etnográfico, delineada como um estudo de caso etnográfico, a qual objetiva problematizar como os participantes, dois professores em formação, voluntários na extensão, após suas experiências vividas ao longo do projeto, entendem a multimodalidade e o papel dos materiais didáticos, principalmente do livro didático, no ensino de inglês. Os resultados principais, os quais são discutidos no texto por meio de uma narrativa descritivo-teórica, apontam para interessantes realinhamentos na formação docente desses participantes, ainda que seja possível evidenciar alguns posicionamentos contraditórios. Concluímos apontando para a complexidade envolvida nos processos de formação docente. DOI: www.dx.doi.org/10.28998/2317-9945.2018v2n61p4-24
Ensino de inglês no PROFICI e no NucLi UFBA (Programa Idiomas sem Fronteiras) em tempos de pós-método e internacionalização: convergências e especificidades
Authors: Pereira Fernanda
Published: March 2024

Sob uma perspectiva teórico-explanatória, este artigo aborda o ensino de língua inglesa em tempos de pós-método e de ampliação de ações voltadas ao processo de internacionalização das universidades, tendo como objeto de análise estratégias usadas em salas de aula dos cursos oferecidos por um programa institucional de ensino de idiomas da Universidade Federal da Bahia e o Núcleo de Línguas desta universidade, no âmbito do Programa Idiomas sem Fronteiras. Em seu escopo, são discutidas convergências e especificidades desses dois contextos, mostrando a profícua articulação de suas ações, que denotam o protagonismo da área de Letras através do ensino de línguas estrangeiras como alicerce para o processo de internacionalização. DOI: www.dx.doi.org/10.28998/2317-9945.2018v2n61p59-75
O lugar da escrita na reflexão saussuriana sobre o objeto da Linguística
Authors: Oliveira Giovane Fernandes
Published: March 2024

O artigo ora apresentado visa a responder às seguintes questões: 1) Que noções de escrita podem ser derivadas da reflexão saussuriana sobre o objeto da Linguística? 2) Qual é o lugar assumido pela escrita na delimitação do objeto da ciência da língua no CLG? Para tanto, o estudo investiga as relações entre a escrita e a matéria da Linguística, a escrita e o objeto da Linguística e o lugar da escrita na zona fronteiriça entre as Linguísticas da língua e da fala e os elementos internos e externos à língua. A investigação levada a cabo permite derivar, da obra fundadora da Linguística moderna, diversas noções de escrita, cuja elaboração vai a par com a das noções de linguagem, língua e fala, o que possibilita compreender a escrita como um contraponto necessário ao entendimento destas e, por conseguinte, do objeto da ciência da língua. The place of writing in Saussurean reflection on Linguistics’ objectThe present article aims to answer the following questions: 1) What notions of writing can be derived from the Saussurean reflection on the object of Linguistics? 2) What is the place that writing takes in the delimitation of the object of the science of language in the Course of General Linguistics? Therefore, the study investigates the relations between writing and the matter of Linguistics, the writing and the object of Linguistics and the place of writing in the frontier zone between the Linguistics of language and the Linguistics of speech and the elements that are both internal and external to language. The undertaken research allows us to derive, from the founding work of modern Linguistics, several notions of writing, whose elaboration goes hand in hand with the notions of language, langue and parole, which therefore enable us to comprehend writing as a necessary counterpoint to the understanding of these notions and, consequently, of the object of the science of language.Keywords: Langage. Langue. Parole. Writing. Object of LinguisticsDOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p127-151
Da importância da diversidade linguística na conformação do conceito saussuriano de língua
Authors: Gomes Janaína Nazzari
Published: March 2024

O presente estudo parte das reflexões de Ferdinand de Saussure acerca do fenômeno da diversidade linguística com vistas a compreender como contribuíram para a conformação do construto teórico saussuriano sobre a língua. De fato, apesar de ter sido realocado para a quarta parte do Curso de Linguística Geral (1916), a análise do fenômeno (as línguas) fora a primeira parte do terceiro e último curso que o genebrino proferiu em Genebra entre 1910 e 1911. Percurso semelhante ao do terceiro curso é, igualmente, encontrado nas três conferências de Genebra, proferidas em 1891, ou seja, duas décadas antes do terceiro curso de linguística geral. A permanência da análise do fenômeno para a posterior elaboração do construto teórico fornece-nos pistas acerca de sua importância para o conceito saussuriano de língua.On the importance of linguistic diversity in the conformation of Saussurean concept of languageThis study is based on the reflections by Ferdinand de Saussure on the phenomenon of linguistic diversity, aiming to understand how they contributed to the conformation of the Saussurian theoretical construct on langue. In fact, even though it was reallocated to the fourth part of the Course in General Linguistics (1916), the analysis of the phenomenon (languages) had been the first part of the third and last course the Genevan gave in Geneva between 1910 and 1911. A similar path to the third course is equally found in the three Geneva conferences, given in 1891, two decades before the third course in general linguistics. The permanence of the analysis of the phenomenon for the later development of the theoretical construct provides us clues regarding its importance for the Saussurian concept of langue. Keywords: Linguistic diversity. Langue. SaussureDOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p13-32
A negação da nomenclatura e o isolamento do nome próprio
Authors: Henriques Stefania Montes
Published: March 2024

Neste artigo, investigamos as considerações de Ferdinand de Saussure sobre a categoria linguística dos nomes próprios, especificamente na obra responsável fundação da Linguística Moderna: o Curso de Linguística Geral. Com o intuito de apreender de que maneira o nome próprio é considerado nessa obra, priorizamos dois pontos principais: a negação da nomenclatura e a única menção dessa categoria feita no CLG. Partimos do pressuposto de que, apesar de não ser evidente, tanto a negação da nomenclatura quanto os nomes próprios relacionam-se com aspectos importantes da teoria saussuriana, tais como: arbitrariedade do signo, valor e parole. The negation of nomenclature and the isolation of proper nameIn this work we aim to investigate Ferdinand de Saussure’s considerations about the linguistic cathegory of proper names, specifically in the work responsible by the foundation of Modern Linguistics: Course in General Linguistics. In order to comprehend in which way the proper name is considered in that work, we prioritize two main points: the denial of nomenclature and the single mention of this category made in the CGL. We start from the assumption that, although it is not evident, both the denial of nomenclature and the proper names are related with important aspects of Saussure’s theory, such as the arbitrariness of sign, the value and the speech.Keywords: Proper names. Ferdinand de Saussure. CLG. ArbitrarinessDOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p152-172
A problemática acerca da edição das notas saussurianas: um livro sem fim nem começo ou um livro de areia a la Borges?
Authors: Maria Iraci Sousa Costa Amanda Eloina Scherer,
Published: March 2024

O presente artigo desenvolve uma reflexão acerca do complexo processo de edição dos manuscritos saussurianos. A partir do estudo comparativo das notas de Ferdinand de Saussure publicadas em edições diferentes, como por exemplo, as notas editadas por Robert Godel e publicadas na revista Cahiers (1954), as notas editadas por Simon Bouquet e Rudolf Engler (2002) e também as notas editadas por René Amacker (2011), sustentamos que cada edição publicada constitui-se como um livro de areia, no sentido poético e metafórico atribuído por Borges. Cada uma dessas publicações de notas manuscritas saussurianas apresenta uma ordem que lhe é própria, atribuindo ao texto uma linearidade singular. Como sabemos, apenas uma pequena parte dos manuscritos saussurianos foi editada e publicada e, mesmo essa pequena parte desdobra-se em sucessivas (re-)edições, cada qual dando um novo/outro (re-)arranjo, o que nos faz refletir acerca da ordem e da (im)possível linearidade das notas saussurianas no tocante aos critérios dados pelos seus editores. The problem concerning the edition of Saussurean notes: a book with no end nor beginning, or a book of sand in the manner of Borges?The present article develops a reflection on the complex process of editing the saussurian manuscripts. From the comparative study of Ferdinand de Saussure's notes published in different editions, for example, the notes edited by Robert Godel and published in the Cahiers (1954) journal, the notes edited by Simon Bouquet and Rudolf Engler (SAUSSURE, 2002) and the notes edited by René Amacker (2011), we maintain that each edition published is a book of sand, in the poetic and metaphorical sense attributed by Borges. Each one of these publications of saussurian handwritten notes presents an order that is its own, assigning to the text a singular linearity. As we know, only a small part of the Saussurian manuscripts has been edited and published, and even this small part unfolds in successive (re-) editions, each giving a new/another (re-)arrangement, which makes us reflect on of the order and (im)possible linearity of the Saussurian notes in relation to the criteria given by its editors.Keywords: Book of sand. Saussurian manuscripts. Editions DOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p191-214
Saussure: a alguns passos da enunciação
Authors: Toldo Claudia , Facin Débora
Published: March 2024

Este trabalho tem como objetivo discutir os conceitos de língua, linguagem e signo a partir de uma concepção semiológica envolvendo o encontro de dois grandes nomes da linguística moderna: Ferdinand de Saussure e Émile Benveniste. O aporte teórico que ampara esta reflexão constitui-se pelos Escritos de Linguística Geral e pelo Curso, bem como pelos artigos Estrutura da língua e estrutura da sociedade e Semiologia da Língua, que se encontram no segundo volume dos Problemas de Linguística Geral.  O caminho pretendido procura mostrar que a presença do homem na língua e na linguagem se dá muito antes de Benveniste tomar a língua como uma prática social. Ainda que a dedicação de Saussure tenha recaído ao estudo da língua enquanto unidade de um sistema que funda a ciência linguística garantindo a esta a autonomia epistemológica, os seus escritos, sobretudo as discussões voltadas ao valor do signo, fazem com que nos distanciemos cada vez mais de leituras que insistem em conceber a linguística tão somente amarrada à matéria significante da língua. Saussure: a few steps away from enunciationThis work aims to discuss the concepts of langue, langage and sign from a semiological conception involving the meeting of two great names of modern linguistics: Ferdinand de Saussure and Émile Benveniste. The theoretical contribution that supports this reflection is constituted by the Escritos de Linguística Geral and by the Curso, as well as by the articles Estrutura da língua e estrutura da sociedade and Semiologia da língua, which are found in the second volume of Problemas de Linguística Geral. The intended path seeks to show that man's presence in langue and langage occurs long before Benveniste takes langue as a social practice. Although Saussure's dedication to the study of langue as a unit of a system that founded linguistic science ensuring its epistemological autonomy, his writings, especially the discussions focused on the value of the sign, cause us to distance ourselves more and more of readings that insist on conceiving linguistics only tied to the significant matter of langue.Keywords: Sign. Langue and langage. Semiology of the langue. Enunciation DOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p296-314
O Curso em busca de autor
Authors: Trabant Jürgen
Published: March 2024

The Course in search for the author DOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p381-393
Uma história da recepção das ideias de Saussure e Benveniste no Brasil
Authors: De Oliveira Paiva Francisco Jeimes
Published: March 2024

Saussure e Benveniste no Brasil: quatro aulas na École Normale Supérieure, escrito pelo professor e pesquisador Valdir do Nascimento Flores, foi recentemente publicado pela Parábola Editorial. Este livro é organizado em quatro capítulos resultado das aulas ministradas pelo autor em conferências na École Normale Supérieure - Paris/França. Ressalte-se a priori que esta obra oferece um panorama da história crítica e pessoal da recepção das ideias de Ferdinand de Saussure e de Émile Benveniste no Brasil. A history of the reception of Saussure’s and Benveniste’s ideas in Brazil DOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p415-421
Reflexões sobre os “fatos de sinonímia” nos manuscritos de F. de Saussure
Authors: Lima Hozanete , Melo Felipe Morais de
Published: March 2024

Nas obras Écrits de Linguistique Générale (SAUSSURE, 2002) e Ferdinand de Saussure; Science du langage; De la double essence du langage (SAUSSURE, 2011), encontramos fragmentos e textos saussurianos através dos quais podemos acompanhar uma discursividade do linguista F. de Saussure sobre o que denominou de “fatos de sinonímia”. Refletir sobre tal discursividade parece-nos, sem dúvida, um exercício historiográfico significativo para a ciência da linguagem e, especialmente, para quem se interessa pelo pensamento do linguista genebrino. Assim, neste estudo, levantamos uma reflexão que toma como ponto de partida as seguintes questões: 1. Quais razões teriam levado F. de Saussure a se interessar pelos “fatos de sinonímia”? 2. De que maneira o linguista maneja com este tipo de manifestação linguística? Reflections on the “facts of synonymy” in F. de Saussure’s manuscriptsThis work aims to follow a certain reflection of the linguist F. de Saussure on what he denomined "facts of synonymy", through manuscripts organized in the Écrits de Linguistique Générale (SAUSSURE, 2002) and Ferdinand de Saussure; Science du langage; De la double essence du langage (SAUSSURE, 2011). Considering the linguist's thinking on this question is a significant historiographical exercise for the science of language. Thus, in this study, we raised a reflection guided by the following questions: 1. What reasons would have led F. de Saussure to take an interest in the "facts of synonymy"?; 2. How does the linguist deal with this type of linguistic manifestation?Keywords: Facts of synonymy. Saussurian manuscripts. Linguistic historiographyDOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p52-68
O “som” como figura vocal e o “som” como signo: considerações a partir da dupla essência da linguagem
Authors: Stawinski Aline Vargas
Published: March 2024

Este artigo propõe-se a discutir, a partir do conjunto de manuscritos intitulado De la double essence du langage, a que se refere esta dupla essência reiterada pelo linguista Ferdinand de Saussure. Lançaremos mão, assim, da leitura da edição crítica organizada por Amacker (SAUSSURE, 2011), levantando os seguintes questionamentos: o que é essencial para que um sistema linguístico tenha existência? O dado material é relevante para a construção do fato linguístico? Qual a diferença entre considerar-se o “som” como figura vocal e o “som” como signo? Optou-se por partir das ocorrências de "figura vocal" no decorrer das considerações de Saussure a fim de compreender mais amplamente o papel da figura vocal e sua relação com o conceito de forma. A problematização destas noções oportuniza a reflexão acerca do laço indissolúvel entre forma e sentido nos estudos saussurianos, assim como realça o importante papel do aspecto material vinculado a sua função significante. The “sound” as vocal figure and the “sound” as sign: considerations based on the double essence of languageThis article intends to discuss what the dual essence reiterated by linguist Ferdinand de Saussure refers to, based on the set of manuscripts titled De la double essence du langage. We will thus use the interpretation of the critical edition organized by Amacker (SAUSSURE, 2011), raising the following questions: what is essential for a linguistic system to exist?  Is material data relevant to the construction of the linguistic fact?  What is the difference between considering the "sound" as a vocal figure and "sound" as a sign? We chose to start from the occurrences of "vocal figure" in Saussure's considerations in order to more comprehensively understand the role of the vocal figure and its relation to the concept of form. The questioning of these notions enables the reflection on the indissoluble link between form and meaning in Saussurean studies and highlights the important role of the material aspect linked to its significant function.Keywords: Vocal figure. Sign. Form. Dual essence DOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p69-85
Armadilhas da linguagem: criatividade epistemológica de Ferdinand de Saussure em um manuscrito de 1894
Authors: Jochims Schneider Vítor
Published: March 2024

O objetivo deste trabalho é apresentar a criatividade epistemológica de Ferdinand de Saussure a partir da leitura analítica de fragmentos do manuscrito Notes sur l'accentuation lituanienne. Para realizar tal tarefa, apresenta-se a relevância da acentuação lituana enquanto objeto da pesquisa comparatista desenvolvida em vida pelo linguista suíço. Com base nesta contextualização histórica, são apresentados alguns fragmentos do manuscrito nos quais Saussure descreve as ilusões e armadilhas que se colocam no caminho de um personagem conceitual: um gramático dedicado a investigar o fenômeno acentual de um idioma. Por meio desta alegoria, Ferdinand de Saussure aponta as atitudes epistemológica necessárias para que o gramático defina com precisão o objeto concreto de uma ciência da linguagem sem recair em ilusões de empiria. Traps of language: Ferdinand de Saussure’s epistemological creativity in a 1984 manuscriptThis paper aims to present Ferdinand de Saussure's epistemic creativity through the reading of fragments from a manuscript entitled Notes sur l'accentuation lituanienne. In order to accomplish this task, we present the relevance of Lithuanian accentuation as a research object of comparative grammar studies developed by the Swiss linguist. Based on this historical context, some fragments are presented. In these texts, Saussure describes the illusions and traps on the path of a conceptual character: a grammarian dedicated to investigate the accentual phenomenon in a language. With this allegory, Ferdinand de Saussure points out some epistemic attitudes that are necessary for the grammarian to precisely define the concrete object of a language science without falling into a trap of empirical illusions.Keywords: Linguistics epistemology. Saussurean studies. Linguistics historiography DOI: 10.28998/2317-9945.2019v1n62p86-106
Türkçe Öğretmeni Adaylarının Dijital Öykü Oluşturmaya Yönelik Deneyim ve Görüşlerinin İncelenmesi
Authors: KANSIZOĞLU Nurbanu , DURUKAN Erhan , KANSIZOĞLU Hasan Basri
Published: March 2024

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının dijital öykü oluşturmaya yönelik deneyim ve görüşlerini tespit etmektir. Bu doğrultuda çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine göre tasarlanmıştır. Çalışma grubu, 2023 yılında Türkiye’deki bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretmenliği Bölümünde öğrenim gören 21 (13 kadın, 8 erkek) Türkçe öğretmeni adayından oluşmaktadır. “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” ve “Dijital Öykü Değerlendirme Rubriği” aracılığıyla toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışmanın sonunda, Türkçe öğretmeni adaylarının dijital öykünün teknik kullanımını içeren becerilerinin orta seviyenin altında ve genel olarak dijital öyküleme sürecindeki başarılarının orta derecede olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında öğretmen adaylarının süreç içerisinde senaryoyu dijital öyküye aktarma/uyarlama, uygun aracı seçme, süreyi etkin kullanma konusunda problem yaşadıkları, senaryo yazmayı en ilgi çekici ve beğenilen aşama olarak nitelendirdikleri, dijital öyküleri Türkçe dersinde en fazla dinleme/izleme ve yazma becerisiyle ilişkilendirerek kullanabilecekleri sonucuna varılmıştır. Ayrıca dinleme/izleme metinlerinin dijital öykü şeklinde tasarlanması ve dijital öykü oluşturma yazılımlarının MEB tarafından satın alınması gerektiği tespit edilmiştir.
Göç araştırmalarında yeni bir disiplin: Göç dilbilimi
Authors: YAMAN Hanife
Published: March 2024

Göç, antropoloji, coğrafya, diplomasi, ekonomi, halkbilim, psikoloji, siyaset bilimi, sosyoloji ve tarih gibi farklı disiplinlerin yanı sıra dilbilimin de çalışma alanına giren bir konudur. Göç ve dil ilişkisinden gelişerek ortaya çıkan göç dilbilimi terimi, son yirmi yapılan çalışmalar neticesinde, bilim insanları tarafından dilbilimin yeni bir alt disiplinini tanımlamak için kullanılmıştır. Temas dilbilim, toplumdilbilim ve dil edinimi gibi dilbilimin farklı alanları tarafından incelenen göç kavramı, göç dilbilimi ile bütüncül ve müstakil bir çalışma sahasında incelenme fırsatı bulmuştur. Göç dilbilimi, göç bağlamında dili araştırırken, göçe bağlı olarak ortaya çıkan belirleyiciler ve değişkenleri de göz önünde bulundurur. Bu çerçevede göç dilbilimi, disiplinler arası çok boyutlu yaklaşımlar ve yeni yöntemler geliştirir. Göç dilbiliminde, göç sürecinin öncesi, sırası ve sonrası ele alınmakta ve göç kavramı bireysel, toplumsal ve dilsel boyutlarıyla, çok yönlü olarak incelenmektedir. Göç dilbilimin konuları arasında motivasyon, grup ve kültürel tutumlar, hükümet politikaları, yetenekler ve beceriler, sosyo-ekonomik durum, dil ekolojisi, dil politikaları, ana dil, dil becerileri ve yetkinlikleri, dil öğrenme yeteneği, dil tutumları, dil eğitimi, dil öğrenimi sayılabilir. Bu çalışmada, göç kavramına farklı bir yaklaşım getiren ve dilbiliminin yeni alt disiplini olan göç dilbilimi alanı tanıtılmıştır. Göç dilbiliminin tanımı, kapsamı, literatürü ve uygulamaları üzerinde durularak bu yeni alanla ilgili bir bakış açısı oluşturmak amaçlanmıştır.
Kâğıda Yazılı Runik Harfli Metinlerin İşaret Sistemi Üzerine
Authors: YILDIRIM Fikret
Published: March 2024

Eski Türk runik yazısı 1893 yılında Vilhelm Thomsen tarafından çözümlenmiş ve bu çözümleme sonucunda Türk dili tarihinin “Eski Türkçe” dönemine ait runik harfli yazının kapısı araştırmacılara açılmıştır. Aslında runik harfli yazıtlar üzerine çalışmalar 1893 yılından önceye gider. Bu çalışmalardan Finlandiya Arkeoloji Cemiyetinin 1889 yılındaki yayınında (Inscriptions de l’Iénissei...) otuz iki Yenisey yazıtı runik harflerle bilim dünyasına sunulur. Bu yayında ayrıca ele alınan yazıtlardaki runik işaretler de alfabe tablosu halinde verilir. Bugüne kadar kimi araştırmacılar yaptıkları çalışmalarda runik yazıtların yanı sıra runik yazmalarda geçen işaretleri de alfabe tabloları ile göstermişlerdir. Fakat runik yazmalar söz konusu olduğunda bu runik alfabe tablolarının yetersiz olduğu göze çarpmaktadır. Bunun başlıca nedeni elbette bu yayınlarda bugün mevcut olan 46 katalog numaralı runik yazmanın hepsinin değerlendirilememiş olmasıdır. Bu yazımızda mevcut tüm runik yazmalar göz önüne alınmış ve runik yazmalardaki işaretler bütünlüklü olarak ortaya konmuştur. Böylece, bu işaretlerin hem paleografik hem de fonetik açıdan incelenmesi de mümkün hale gelmiştir. Runik yazmalarda bulunan kimi runik harfler yazıtlarda görülmemektedir. Bu harflerin bir kısmında diyakritik işareti olarak nokta (ya da kısa çizgi) bulunmaktadır. Diyakritikli harfler yabancı sözcüklerin yanı sıra Türkçe sözcüklerin yazımında da kullanılmıştır. Mevcut runik yazmaların çoğunda kılavuz satır çizgisine rastlanmasa da bu yazmalarda yazının nizami yazıldığı görülür. Kimi runik yazmalardaki yazı ise özensiz ve acemicedir. Satır çizgisi bulunan yazmalarda runik yazının satır çizgisine üstten bitiştirilerek yazıldığı görülmektedir.
Kutadgu Bilig’de Temizlik
Authors: KIRAN Fatih
Published: March 2024

Dünya tarihinin en eski milletlerinden olan Türkler, bugüne kadar farklı adlar altında birçok devlet kurmuştur. XI. yüzyılda kurulan Karahanlılar Devleti de bunlardan biridir. Bu dönemde, Dîvânu Lugâti’t-Türk, Kutadgu Bilig, Dîvân-ı Hikmet, Atabetül Hakâyık gibi Türk kültür tarihi açısından önemli eserler yazılır. Yusuf Has Hacib tarafından yazılan Kutadgu Bilig, en geniş manada Türklerin düşünce ve inanç sistemleri hakkında kapsamlı bilgiler içerir. Bu çalışma, “Kutadgu Bilig’de Temizlik” unsurlarının tespiti için Reşit Rahmeti Arat (2005) tarafından günümüz Türkçesine aktarılan ve Kabalcı yayınlarından çıkan Balasagunlu Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı eserini temel alır. Dört sembolik temel üzerine oturan ve geniş bir bilgi ve tecrübenin ürünü olan Kutadgu Bilig, Orta Asya Türk kültürünün çok farklı yönlerini (devlet-toplum, aile hayatı, töre, sofra adabı, tarım, hayvancılık, vb.) yansıtmanın yanında geniş bir kavram dünyası ile de dikkat çeker. Bu kavramlar içinde “temizlik” ve bununla bağıntılı ifadeler, eserde oldukça sık tekrar eder. Bunun sebebi ise temizlik kavramının hem fiziki hem de manevi boyutunun olmasıdır. Ayrıca bu kavram, Türk kültürü ve inanç sistemleri açısından da ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Tüm bu özelliklerinden yola çıkılarak Kutadgu Bilig, temizlik ve temizlik kültürü bağlamında taranmış ve bu taramanın sonunda tespit edilen beyitler, temizlik kavramın gerçek ve sembolik anlamları açısından değerlendirilmeye tabi tutulmuştur.
Örtük Okur’un İzinde Kurmaca Anlatılarda Kurt/Mankurt Fenomenleri: Kan Davası, Gün Olur Asra Bedel, Kassandra Damgası, Dişi Kurdun Rüyaları, Cesur Yeni Dünya, Ölüm Hükmü
Authors: GÜNDOĞDU Mehmet Ali
Published: March 2024

Kurmaca anlatılarda insan, toplum ve doğa hayatının unsurları ya doğrudan ya da örtük bir şekilde daima yer almıştır. Çevreye ait her bir unsurun metin içinde okurun bilincinde canlanacak birer fenomen olarak ortaya çıkması mümkündür. Bu fenomenlerin ortaya çıkartılması ancak ideal okurun perspektifiyle mümkündür. Wolfgang Iser’ın okur merkezli alımlama kuramı, metinlerin böyle belli bir bağlamda örtük yapıdaki izlerden yola çıkarak yorumlanmasına oldukça müsait bir yöntem sunar. Bu makalede metinlerin bu örtük yapısında kurt/mankurt fenomenlerinin ortaya çıkartılması hermenötik olarak yorumlanmaya çalışılmıştır. Fenomenal olarak kurt; asaletin ve özgürlüğün aynı zamanda da uzlaşmasızlığın ve vahşiliğin sembolüdür. İnsanoğlu tarih boyunca kurdun bu üstün meziyetlerini hayranlıkla izlemiş ve değer olarak kendini onunla özdeşleştirmiştir. Diğer taraftan kurdun toplum hayatına uzak olması, sosyal bir varlık olan insana uygun gelmemektedir. Bu toplumsal uyum sürecinde ise, insan sahip olduğu değerlere dikkat etmezse yozlaşıp özünden uzaklaşabilir. İşte mankurt motifi de, bu uzaklaşmayı, köpekleşen kurt sembolü üzerinden gösterir. Yani, yaratılışında asil ve özgür olan bireyin çıkar sevdasıyla çeşitli merkezlere yaltaklanması, soysuzlaşması, geçmişine ve özüne ihanet etmesi, bu fenomen üzerinden okurun zihninde canlandırılabilir. Çalışmadaki metinler örtük yapıda bu fenomenlerin ya ikisinin beraber ya da birisinin bulunması gözetilerek seçilmiştir. Reşat Nuri’nin Kan Davası, Cengiz Aytmatov’un Gün Olur Asra Bedel’i, Kassandra Damgası ve Dişi Kurdun Rüyaları, Aldous Huxley’in Cesur Yeni Dünya’sı ve Elçin’in Ölüm Hükmü bu fenomenlerin örtük yapıya temel teşkil etmesi noktasında ele alınmış ve metnin yönlendirmeleri dikkate alınarak yorumlanmaya çalışılmıştır.
Sinemada Yazma Kuramı ve Yazma Eğitimi: Dans la Maison
Authors: ASLAN Celal , YILDIRIM Şayla
Published: March 2024

Dans la Maison; edebiyata meraklı bir öğrenci ve hayatını edebiyata adamış bir öğretmenin yazma odağında gelişen diyalogları çerçevesinde kurmaca evrenin oluşum süreci, kurmaca ve olgusal gerçeklik ilişkisi, yazmanın yetenek ve bilgi boyutları gibi sanatsal üretimin farklı meselelerini konu edinen bir yapımdır. Tahkiyeye dayalı edebî metnin yazılma sürecinin, sinemaya yansıtıldığı sinema ürünlerinin sayısı oldukça fazla olmakla birlikte bu filmde yazma ve kuram bağıntısı, öğrenci-öğretmen rolleri merkeze alınarak işlenmiştir. Bu nedenle yazma kuramı ve yazma eğitimi ilişkisinin, bir sinema yapımı üzerinden nasıl gerçekleştirildiği Dans la Maison filmi örneğinde incelenmiştir. İngilizceye In the House, Türkçeye Evde ve Başka Bir Hayat başlıklarıyla çevrilen filmde edebiyat kuramı ve yazma bağıntısı, olay örgüsünü ve tematik yapıyı şekillendirdiğinden filmin analizinde ve yorumlanmasında doküman analizi yöntemi tercih edilmiştir. Filmin olay örgüsü ve tematik yapısı içerisinde yazma edimi, kimi zaman yazma ve teori ilişkisi etrafında görünür kılınmakta kimi zaman bilgi-yetenek karşıtlığında çatışan taraflarıyla öne çıkarılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Evde filmini, edebiyat kuramı ve gerçeklik bağlamında içerik çözümlemesine tabi tutmak ve senaryo metninden hareketle kurmaca gerçeklik ve olgusal gerçeklik ilişkisi odağında çözümlemektir. Evde filminin, edebiyat ve sinema ilişkisi bağlamında özellikle yazma eğitiminin kurmaca-dış gerçeklik çerçevesinde eğitsel kullanımına katkı sağlayabileceği düşünülebilir. Bu amaçla filmin yazma kuramı ve yazma edimi çatışmasını içeren her sahnesi titizlikle incelenmiş ve konu ile alakalı diyaloglar transkript edilmiştir.
“Piyonun Satranç Tahtasından Sevgiliye Uzanan Yolculuğu”
Authors: VURAL Emre
Published: March 2024

Gerçek hayattaki savaşın çeşitli kurallar ile oyuna dönüştürüldüğü satranç, Doğu ve Batı medeniyetleri tarafından tarihî süreç içinde oldukça beğenilmiştir. Toplumun her kesimi tarafından benimsenen bu oyun, sosyal hayatın bir parçası olmayı başarmıştır. Bunun bir neticesi olarak da sözlü ve yazılı kaynaklarda satranç oyununa dair pek çok unsur milletlerin kültürel hafızasında barınmaktadır. Osmanlı dönemindeki sosyal hayat hakkında tarihî bilgileri okuyucularına sunan klasik Türk edebiyatında da bu bağlamda satrançla ilgili metinlere rastlanmaktadır. Divan şairleri, bazen çeşitli şiirlerinde satrançla ilgili kaideleri anlatmış bazen de satranç oyunundaki taşlardan ve kaidelerden yola çıkarak hayalî tasvirler oluşturmuşlardır. Satranç oyunundaki taşlardan biri olan piyon da şairlerin çeşitli anlamlar yüklediği unsurlardan birisidir. Klasik Türk edebiyatındaki âşık tipinin temsilcisi durumunda olan ve kendilerini piyon taşıyla özdeşleştiren şairler, duygu ve düşüncelerini satranç oyununun kuralları üzerinden okuyucuya aktarmıştır. Divan şairinin hayal dünyasının satranç tahtasına aktarıldığı metinlerde şairler, sevgiliye ulaşmak için verdikleri mücadeleyi çeşitli benzetmelerden yararlanarak piyon vasıtasıyla dile getirirler. Çalışmamızdaki asıl amaç, divan şairlerinin satranç oyununda bir taş olan piyon üzerinden nasıl tasvirler oluşturduklarını, hangi duyguları ve düşünceleri kurguladıklarını tespit etmektir.
Divan şiirinde âşığa nasihat edenler ve âşığın onlara verdiği cevap
Authors: GÜZELOĞLU Hanzade
Published: March 2024

Klasik Türk edebiyatının didaktik yönünü ön plana çıkaran nasihatname türündeki eserler dışında divanlarda nasihat içeren beyitlerin olduğu şiirler de mevcuttur. Özellikle gazellerin ana konusu olan aşk-maşûk-âşık etrafında oluşan beyitlerde âşıklık sıfatlarının anlatımı sırasında âşığa yapılan nasihatler söz konusudur. Âşık pozisyonunda olan şair dışında zâhid, sofu, nâsih, vâiz, hâce, âkil, fakih, molla, şeyh gibi aslında şiirde aynı tipi temsil edenler de âşığa nasihatta bulunmaktadırlar. Farklı bir hayat görüşünü temsil eden bu tiplerle âşığın dâima zıtlaşması söz konusudur. Özellikle zahid ile olan kişilik, hayat felsefesi, yaşayış tarzı ve davranış ayrılığı bakımından onunla çatışma halindedir. Bu makalede farklı yüzyıllara ait belli başlı divanlarda yer alan, âşığa nasihat niteliğindeki beyitler tespit edilerek âşığa nasihat edenler ve bunlara âşığın verdiği cevaplar; ayrıca şairin âşığa olan nasihatleri incelenmiştir. Âşığın kendisine nasihat edenlere verdiği cevaplara dikkat çekilmiştir. Çalışmada, nasihatin içeriği ve genel olarak nasihatname türüne değinildikten sonra divan şiirinde âşık tipi ve özellikleri, diğer tiplerle münâsebeti hakkında bilgi verilmiştir. Âşığa nasihat eden zâhid tipini temsil eden kişiler ve verdikleri nasihatler konusunda bir değerlendirme yapılmıştır. Âşığa nasihat edenlere onun verdiği cevaplar örneklendirilmiştir.
Kamil serisinin Türkçeden Arapçaya yapılan çevirilerinin çocuk edebiyatı bağlamında biçim, içerik ve çeviri yönünden incelenmesi
Authors: DAĞBAŞI Gürkan , CANSIZ Tuba
Published: March 2024

Çeviri farklı coğrafyalardaki insanların birbirlerini tanımasına, hiç görmediği kişilerin veya toplumların kültürlerini anlamasına yardımcı olan en önemli faktörlerden biridir. Çocuk edebiyatı da bu bağlamda yaşı küçük bireyler için vazgeçilmez bir araçtır. Küçük bireyler evlerinde, okullarında okudukları çeviri kitaplar sayesinde ötekini anlama, başka kültürleri tanıma fırsatı bulabilmektedir. Bu çalışmada Şebnem Güler Karaca'nın, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2005 yılında “Türk Kültür, Sanat ve Edebiyat Eserlerinin Dışa Açılımını Destekleme Projesi” ismiyle başlatılan ve kısaca TEDA olarak adlandırılan proje kapsamında Türkçeden Arapçaya çevrilen beş kitaplık Kamil serisi biçim, içerik ve çeviri yönlerinden incelenmiştir. Kitapların çevirisi Muhtab Muhammed tarafından 2017 yılında yapılmıştır. Kitapların orijinal ismi Kamil'ken hedef metinde Halid olarak hayat bulmuştur. Her iki dile ait seri biçimsel özellikler bakımından incelendiğinde eserlerin ebat, sayfa sayısı, kağıt kalitesi, mizanpaj, renklendirme ve içerik düzenlemesi olarak aynı olduğu görülmüştür. Ayrıca kaynak metnin konusu, karakterlerin özellikleri, tema, içerik de hedef metinde büyük derecede korunmuştur. Çeviri bağlamında ise çevirmenin özellikle deyimler ve atasözleri, kalıp ifadeler, ikilemelerin çevirisinde birtakım sıkıntılar yaşadığı; bazı şiir, şarkılarda içeriği çevirirken melodi ve ritimden uzaklaştığı, sıkça eksiltmelere başvurduğu ve bunun da yazarın üslubunu hedef metinde zayıflattığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca çevirmenin kaynak metinde bulunan Türkiye'deki birçok yer ismini çıkararak ideolojik bir tutum izlediği kanısına varılmıştır.
Социокультурная Компетенция При Обучении Русскому Языку Как Иностранному В Турецких Вузах
Authors: AKTAY Sonnur
Published: March 2024

В данной работе рассматривается понятие социокультурной компетенции как лингвистического феномена и как важной составляющей коммуникативной компетенции. Развитие социокультурной компетенции имеет большое значение в преподавании иностранных языков. Без понимания культурного фона коммуникантов, без знания национально-культурных особенностей языковых единиц, правил речевого и невербального поведения, норм этикета, ценностей и менталитета носителей языка эффективное общение с представителями другой языковой и культурной среды практически невозможно. Знания о другой культуре способствуют формированию толерантного отношения к ней. Поэтому такое отношение является важным фактором, влияющим на общекультурное развитие студентов. В связи с этим в данном исследовании даются некоторые методические рекомендации для студентов, изучающих русский язык как иностранный в университетах Турции, по эффективному использованию русского языка в социальном контексте и приобретению достаточных знаний и навыков, а также упоминается роль преподавателя в передаче культурной информации. Цель исследования - показать важность социокультурной компетенции в преподавании русского языка как иностранного и ее роль в изучении языка. Кроме того, приводятся примеры неспособности турецких студентов эффективно использовать язык из-за недостаточно развитой социокультурной компетенции. Данное исследование имеет важное значение для исследователей, работающих в области лингвистики, межкультурной коммуникации, социолингвистики, лнгвокультурологии и методики преподавания иностранных языков.
Hayat bilgisi ve çocuk edebiyatı bağlamında yapılan araştırmalara yönelik bir meta-sentez çalışması
Authors: AYDIN Yıldıray
Published: March 2024

İlkokul eğitiminde bireyin kendini tanıması, içinde yaşadığı toplumu kültürü ve kuralları ile fark etmesi, çevreye ve doğaya duyarlı olması, kendisini evde, okulda ve yakın çevresinde sağlıklı ve güvende hissetmesi hayat bilgisi dersi ile olmaktadır. Bu yüzden bu dersin öğretimi önemlidir. Bu dersin öğretiminde etkili olduğu ve öğrenmenin kalıcılığını sağladığı için güncel yaklaşımlardan veya disiplinlerden faydalanılmaktadır. Bu bağlamda hayat bilgisi öğretiminde yararlanılabilecek olan alanlardan biri çocuk edebiyatıdır. Çocuk edebiyatı ürünleri yardımıyla hayat bilgisi öğretimine katkı verilebilir. Bu nedenle bu araştırmanın amacı hayat bilgisi öğretiminde çocuk edebiyatından nasıl faydalanıldığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırma meta-sentez yöntemi ile yürütülmüştür. Öncelikle araştırma soruları belirlenmiştir. Sonrasında dahil etme ve dışarıda tutma ölçütleri oluşturulmuştur. Bu ölçütlere göre “Dergi Park Akademik”, “YÖK Ulusal Tez Merkezi” ve “Google Scholar” veri tabanları üzerinden hayat bilgisi öğretiminde çocuk edebiyatından faydalanmaya yönelik yapılan dokuz farklı araştırmaya ulaşılmış ve meta-senteze dahil edilmiştir. Ortak kod/temaların oluşturulmasında alan yazında geçen hayat bilgisi öğretimi ve boyutlarından faydalanılmıştır. Hayat bilgisi öğretiminin boyutları olan değer, beceri, ünite-kazanım, kavram ve yöntem başlıkları altında veriler çözümlenmiştir. Sentezleme süreci 10 Eylül 2023-13 Ocak 2024 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Meta-sentez sonucunda hayat bilgisi öğretiminin değer, beceri, ünite-kazanım, kavram ve yöntemin güçlendirilmesi boyutlarında çocuk edebiyatından faydalanılabileceği ortaya çıkmıştır. Bu sonuç ilkokul eğitiminde görev alan sınıf öğretmenlerinin tasarladığı öğretim sürecine çocuk edebiyatı ürünlerinin kullanımının katkı vereceğini ortaya koymaktadır. Fakat bu katkının ne düzeyde olabileceği bu araştırmalarda belirtilmemiştir. Bu nedenle hayat bilgisi öğretiminde çocuk edebiyatı ürünlerinin kullanımına yönelik nitel boyutu olan daha çok deneysel araştırma yapılması önerilmektedir.
Oyuncunun Sanatında Temel Bir Çalışma Alanı Olarak Enerjik Beden
Authors: UZŞEN Ezgi
Published: March 2024

Bu çalışma içinde sahne üzerindeki hakikatin temel koşulu nedir? sorusu çeşitli vücuda getirme süreçleri ve mevcudiyet kavramından hareketle açıklanmaya çalışılmıştır. Oyuncunun göstergesel bedeni ve oyuncunun görüngüsel bedeni arasındaki ilişki kimi zaman birinin diğerine üstün geldiği, günümüzde ise karşılıklı bir etkileşim içinde ve parçalanamaz bir aradalığıyla titreştiği şekillerde ortaya çıkmaktadır. Çalışma içinde radikal mevcudiyet kavramı, oyuncunun görüngüsel bedenini enerjetik bir biçimde ortaya koymasıyla ortaya çıkan ve seyirciyle etkileşen dönüştürücü bir güç olarak ele alınmıştır. Radikal mevcudiyette iletişim söz konusudur. Seyirci oyuncuyu sadece bir güç kaynağı olarak algılamaz. Oyuncunun enerjik bedeni bulaşıcı niteliğiyle seyirci tarafından dönüştürücü bir güç olarak, enerjik düzeyde iletişime geçtiği bir olgu şeklinde algılanır. Burada söz konusu nitelik oyuncunun sahnesel varlığının temelini oluşturan enerjisidir. Çalışma içinde enerji, gündelik-dışı enerji ve oyuncunun bu bağlamda çalışması üzerinde durulmuş, ISTA’nın araştırmalarından hareketle gündelik-dışı enerji kalitesini oluşturmakta üç temel yasadan söz edilmiştir. Oyuncunun bu ekonomik olmayan kalite üzerinde çalışması da oyuncunun bağımsız alanı olarak ele alınmıştır. Oyuncu pragmatik yasalar bağlamında alıştırmalar yoluyla tekrar tekrar çalışarak adeta ikinci bir sinir sistemi geliştirmektedir. Bu ikinci sinir sistemi çalışma içinde oyuncunun enerjik bedeni olarak anılmıştır. İşte bu çalışma sahne üzerindeki hakikatin temel koşulunu rolden, karakterden, yönetmenin ya da gösterimin isteklerinden önceki bu düzeyde, oyuncunun enerjik bedeninde tanımlamıştır.
Yaşayan bir kültürel performans olarak hecalim
Authors: ULUSAN ÖZTÜRKMEN Evrim
Published: March 2024

Hecalim geleneği, Türkiye’de yaşayan Roman topluluğuna özgü bir icra biçimidir. Şiirin sözel olarak üretilip paylaşıldığı, ezgi, ritim ve dans eşliğinde icra edilen bu performans, Roman toplumunun geçiş törenlerinde, eğlencelerinde hâlen varlığını sürdürmektedir. Bu makalede ele alınan hecalim performansları, kadınlar tarafından icra edilen ve kadınlar içinde sunulan performanslardan seçilmiştir. Sözel düzleme bakıldığında, hecalim icrası özel bir seslenmeyle başlar. Bu nida “aman bir hecalim/recalim var!” kalıbıdır. Ardından dinleyicilerin “her kime” sorusuyla hecalimin kim için söyleneceği yine bir kalıpla ifade edilir: “Falanın başına/alayına!” Bu girişten sonra övgüler, dualar, küçük yaşam kesitleri, başarılar, soy tanıtımı, tören için harcanan para, kıskanan kişilerin cezalandırılmasına yönelik beddualarla sürer. Çalışmada öncelikle hecalimlerin geçmiş yıllardaki izleri sürülmüş ve Türk edebiyatında hecalim icralarının geçtiği eserler tespit edilmiştir. Hecalimin geçmişte de icra edilen ve Roman topluluklarına özgü bir performans türü olduğu anlaşılmaktadır. Hecalimler daha önce ayrıntılı bir şekilde incelenmediğinden hecalimin kültürel performansların hangi alanına ait olduğu tartışılmış ve ritüel, oyun, gösteri arasındaki konumu belirlenmiştir. Makalenin amacı söz, dans ve ezginin diliyle kurulu bir performans türü olan hecalimlerde, sanatın bu farklı alanlarının anlatım stratejileri, etkileşimleri, etkileşimlere bağlı olarak da hecalim performansında oluşturdukları duygusal süreçleri belirlemektir. Sözel bölümde hecalimlerde geleneksel ifade kalıpları, tekrar eden temalar ve halk anlatısı geleneği içerisine dâhil edilebilecek özelliklerle kişisel anlatıların sentezlendiği görülmüştür. Hecalimin müzikal yönünde ezginin özellikle heyecan, öfke gibi duygusal durumların oluşmasında etkili olduğu tespit edilmiştir: İnsan sesi, çalgıların sesi, ritim, sesin tonu ve yapısı bütünlük içerisindedir. Hecalim söyleyicisinin beden dili ve hareketlerinin de ezgi ve sözlerle etkileşimli şekilde düzenlendiği görülmektedir. Performansın bütününde duygusal süreçlerin birbirine koşut ilerlediği tespit edilmiştir.