bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
(In)security in the family
Authors: Grabowiec Anna
Published: February 2024

Mimo iż oczywisty wydaje się fakt, że większość rodzin tworzą osoby związane uczuciem miłości, to jednocześnie badacze są zgodni co do tego, że to właśnie rodzina jest miejscem, w którym dochodzi do niespotykanych w innych środowiskach aktów przemocy, a przestępstwa przeciwko rodzinie należą do jednych z najczęściej popełnianych. Raport UNICEF dotyczący śmierci dzieci z powodu stosowania przemocy lub drastycznego zaniedbania pokazuje, że Polska znajduje się w środku zestawienia dotyczącego 28 krajów rozwiniętych. Jak wynika z raportów WHO, ponad jedna trzecia kobiet na świecie pada ofiarą przemocy, przy czym większość z nich atakowana jest lub krzywdzona przez własnych mężów lub partnerów. Niniejszy artykuł stanowi próbę ukazania złożoności problematyki dotyczącej przemocy wewnątrzrodzinnej. Przedstawiono w nim formy krzywdzenia zarówno dzieci, jak i dorosłych członków rodziny. Zwrócono uwagę na często pomijany rodzaj wiktymizacji, czyli bycie przez dzieci świadkami przemocy między rodzicami czy innymi dziećmi znajdującymi się w rodzinie. Ukazano skalę występowania problemu przemocy domowej w świetle badań empirycznych prowadzonych w Polsce i skonfrontowano z wynikami badań zagranicznych. Szczególną uwagę poświęcono sytuacji dziecka doświadczającego przemocy ze strony najbliższych. Konsekwencje krzywdzących zachowań ze strony rodziców mają bowiem wymiar niezwykle szeroki i trwały. Agresywne otoczenie dziecka dostarcza wzorców zachowania i sposobów instrumentalnego wykorzystywania agresji. Ofiary przemocy w rodzinie stają się często prześladowcami sięgającymi po zachowania, które im samym przyniosły ból i upokorzenie.
Intergenerational transmission of values in Polish families in the Second Republic in the context of educational ideology of the state in years 1918–1939
Authors: Samsel Agata
Published: February 2024

Międzypokoleniowy przekaz wartości jest niezbędnym warunkiem zachowania ciągłości kultury, a tym samym gwarantem przetrwania grupy. Wprowadzanie w świat wartości jest nieodłącznym elementem wychowania młodego pokolenia. Najstarszym i najważniejszym środowiskiem wychowawczym jest rodzina, gdzie w sposób naturalny kształtuje się osobowość dziecka i kreuje jego tożsamość. Wskutek międzygeneracyjnej transmisji wartości dziecko przyswaja wiedzę, która jest sumą doświadczeń wielu minionych pokoleń. Oprócz nabywania umiejętności odróżniania dobra od zła i uczenia się podstawowych zasad oraz norm, regulujących stosunki międzyludzkie, dziecko przyswaja szereg elementów, składających się na kulturę – język, historię, tradycję, wierzenia, symbole religijne i narodowe, obyczaje i zwyczaje.
W międzywojniu, w społeczeństwie polskim, funkcjonował system wartości oparty na kanonie ukształtowanym w okresie zaborów. Ogromne znaczenie przypisywano tym wartościom, które sprzyjają zachowaniu własnej odrębności kulturowej i narodowej. Naczelne miejsce w hierarchii wartości zajmowały: ojczyzna, rodzina, religia katolicka, historia kraju, tradycja, symbole narodowe. Wśród wysoko cenionych i pożądanych cech moralnych znajdowały się: patriotyzm, odwaga, gotowość do ponoszenia ofiar i poświęceń, pracowitość, obowiązkowość, sprawiedliwość i uczciwość. Mimo dużego rozwarstwienia społecznego w II Rzeczypospolitej daje się zauważyć zbieżność wartości, będących przedmiotem międzypokoleniowego przekazu w rodzinach polskich, bez względu na ich status społeczny, majątek czy wykształcenie. Charakterystyczna dla dwudziestolecia międzywojennego była również zgodność systemu wartości deklarowanego i realizowanego w rodzinie, z tym który propagował Kościół, jak również tym, który wdrażały państwowe instytucje oświatowo-wychowawcze. Efektem tego było jednolite wychowanie młodego pokolenia, z jasno określonymi i spójnymi celami wychowawczymi, konsekwentnie realizowanymi przez współpracujące ze sobą, najważniejsze środowiska wychowawcze.
The role and functions of a family in Polish economists’ writings at the turn of the XIXth century
Authors: Bołdyrew Aneta
Published: February 2024

Przemiany w życiu społeczno-gospodarczym na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku zmieniły funkcjonowanie rodzin, wyznaczyły nowe normy, wpłynęły na modyfikację wartości związanych z życiem rodzinnym, a także determinowały przeobrażenia funkcji i zadań, pełnionych przez rodziny. Niezmiennie jednak funkcjonującej w majestacie prawa rodzinie przypisywano szereg powinności, służących jej samej i całemu społeczeństwu. Rodzinie przypisywano nie tylko wartości autoteliczne, ale także utylitarne wobec państwa i społeczeństwa. Na przełomie XIX i XX wieku rodzina stała się przedmiotem zainteresowania intelektualistów, publicystów i działaczy społecznych, co zaowocowało szeregiem publikacji o charakterze normatywnym, opisowym, teoretycznym. W społecznym dyskursie na temat rodziny istotną rolę odegrali ekonomiści, którzy pisali o złożonych funkcjach rodziny, koncentrując się na aspektach ekonomicznych, stratyfikacyjnych, prokreacyjnych oraz opiekuńczo-wychowawczych. Zagadnienia te podejmowali galicyjscy uczeni – Stanisław Głąbiński i Adam Krzyżanowski oraz zajmujący się problematyką społeczno-ekonomiczną intelektualiści pochodzący z Królestwa Polskiego – Ludwik Krzywicki, Zofia Daszyńska-Golińska,
Aleksander Wóycicki. Celem tych rozważań była diagnoza opisywanej sytuacji i wskazanie koncepcji wsparcia rodzin ubogich i zaniedbanych. Część specjalistów w Odrodzonej Polsce zajmowała się w wymiarze teoretycznym i praktycznym zagadnieniami polityki społecznej i oświatowej. Omawiane na łamach opracowań naukowych, w prasie specjalistycznej i społecznej rozwiązania mogły zatem być wprowadzone w życie.
W okresie II Rzeczypospolitej wielokrotnie widać wpływ tych koncepcji na politykę państwa w aspekcie form wspierania rodzin w realizacji ich podstawowych funkcji.
Role of parents in the education of Galician young people. Analysis of the issue based on memories sources
Authors: Grabowska-Pieńkosz Dorota
Published: February 2024

Celem artykułu jest ukazanie poglądów rodziców na temat kształcenia swoich dzieci. Do zaprezentowania tego zagadnienia posłużono się literaturą pamiętnikarską z zaboru austriackiego. Uwzględniono działania podejmowane przez rodziców w zakresie wyboru ścieżki edukacyjnej potomstwa, a także różne obszary współpracy z nauczycielami celem zapewnienia dzieciom jak najlepszego wykształcenia.
The Family – house speaker in poetry and children’s and youth’s war memoirs at the routes of exile (1939–1945)
Authors: Sadowska Edyta
Published: February 2024

Opracowanie, w zarysie, przybliża kwestię tułactwa dzieci polskich, ofiar deportacji, na terytorium ZSRS, będącej następstwem agresji sowieckiej Rosji na Polskę 17 września 1939 roku. Autorka snuje rozważania na temat dalszych losów deportowanych na Bliskim i Środkowym Wschodzie, dla których dom ojczysty, rodzina stały się „rajem utraconym”. Rodzina – dom ojczysty obecny w poezji i wojennych wspomnieniach dzieci i młodzieży na tułaczych szlakach, publikowane na łamach prasy polskiej wychodzącej na obczyźnie staje się wiernym odbiciem ich przeżyć, małych radości oraz bolesnych wspomnień.
Parenthood at the crossroads? About fatherhood and motherhood in the postmodern world
Authors: Herudzińska Małgorzata Helena
Published: February 2024

Zima demograficzna stanowi poważne wyzwanie dla współczesnych społeczeństw, wykraczając poza granice rozwiniętych krajów europejskich. Podjęcie decyzji o posiadaniu potomstwa to nie lada wyzwanie. Jednocześnie pojawienie się dziecka w rodzinie jest coraz częściej postrzegane w kategoriach wyjątkowego zdarzenia i wiąże się z podejmowaniem działań wyrażających szczególną troskę o jego właściwy rozwój. Ma to związek m.in. ze zmniejszającym się wskaźnikiem urodzeń, który doprowadził do deficytu prostej zastępowalności pokoleń; nie bez znaczenia pozostaje także wzrost rodzin monoparentalnych. Urodzenie się (pierwszego) dziecka wyzwala proces podejmowania przez małżonków (partnerów) ról rodzicielskich. Uwzględniając rozwój i wiek dziecka spełniają oni zadania opiekuńcze, wychowawcze, tworzą odpowiednie warunki do nauki, zachęcają je do postępów szkolnych, powinni poświęcać czas oraz uwagę jego problemom, rozmawiać oraz darząc zaufaniem – uczyć odpowiedzialności. Ilość zadań podejmowanych przez opiekunów dziecka oraz zakres ich realizacji determinowany jest zarówno przez czynniki wewnątrzrodzinne, jak i te mające swoje źródło na zewnątrz rodziny. Wzory wychowania dziecka uległy ogromnym zmianom – o czym świadczą przykładowo modyfikacje prawne czy dyskusje eksperckie dotyczące metod wychowania dzieci. W związku z powyższym stawia się następujące pytania: Mieć dzieci czy nie mieć? W jakim zakresie współcześni rodzice wypełniają ww. i inne zadania wobec potomstwa? Jakie wzory wychowania dziecka preferują? Jak oceniają siebie w roli ojca/matki? Jakie miejsce w procesie socjalizacji najmłodszych zajmują instytucje wspierające rodzinę i dziecko (przede wszystkim oświatowo-wychowawcze, takie jak: żłobek, przedszkole i szkoła). Źródłem odpowiedzi na niektóre z nich są dane zastane, jak i wyniki badań własnych.
To be a wife and a mother – guardian of hearth and home? The family role in the consciousness of young women
Authors: Gębuś Dorota
Published: February 2024

Płeć jest niezwykle istotnym czynnikiem, który różnicuje oczekiwania społeczne, odnośnie do wypełniania określonych ról. Inne aktywności społeczne przypisywane są kobiecie, inne mężczyźnie. Kobiecość jest silnie związana w macierzyństwem, męskość wyrażana jest poprzez status zawodowy i ekonomiczny. Szczególnie w polskim społeczeństwie bycie żoną, a przede wszystkim matką, która dba o dom i rodzinę nadaje kobiecie wysoki prestiż społeczny. Stereotyp „Matki Polki”, poświęcającej się dla dzieci, wzorowej gospodyni nadal jest mocno zakorzeniony w świadomości społecznej. Można to zauważyć analizując wyniki badań na temat modelu rodziny. Preferencje w tym zakresie powoli oddalają się od stosunków patriarchalnych, ewoluując w kierunku relacji bardziej egalitarnych. Coraz więcej osób wyraża aprobatę dla modelu partnerskiego, w którym kobieta i mężczyzna, w zbliżonym stopniu, angażują się w sprawy rodzinne i zawodowe. Jeśli chodzi o model realizowany, odzwierciedlający istniejące wzory zachowań rodzinnych, to w polskiej rodzinie często praktykowany jest tradycyjny (kobieta wypełnia rolę rodzinną, mężczyzna rolę zawodową) oraz model nieproporcjonalnie żeński (kobieta wypełnia rolę rodzinną i zawodową, mężczyzna tylko rolę zawodową). W tej sytuacji warto zobaczyć jak zamierzają realizować role rodzinne młode kobiety, które wchodzą w dorosłe życie. Jak istotne jest dla nich bycie żoną, matką – opiekunką domowego ogniska? Czy wypełnianie ról małżeńskich i rodzicielskich jest
ważniejsze niż kariera zawodowa? Który model rodziny będą chciały w przyszłości realizować?
Psychosocial situation of families with one and many children in the perception of children
Authors: Ochojska Danuta , Marmola Małgorzata , Węgrzyn-Białogłowicz Krystyna
Published: February 2024

Artykuł obejmuje problematykę funkcjonowania rodzin jedno- i wielodzietnych z perspektywy dzieci wchodzących w skład systemu rodzinnego. Obecnie coraz częściej preferowany jest model rodziny 2 + 1, natomiast z pewnym dystansem podchodzi się do rodzin wielodzietnych, zakładając, że często funkcjonują na gorszym poziomie. Najczęściej w rodzinach jednodzietnych dziecko jest w centrum uwagi, zajmuje uprzywilejowaną pozycję. Z drugiej jednak strony jedynactwo wiąże się z mniejszą liczbą interakcji w rodzinie, a także ograniczeniem ilości ról w rodzinie. Rodzice zwykle nadmiernie skoncentrowani są na swoim dziecku, przesadnie je ochraniają i mają wobec niego zbyt wysokie oczekiwania. Częściej w tych rodzinach kładzie się nacisk na stymulowanie dziecka w sferze intelektualnej. W przypadku rodzin wielodzietnych wiele zależy od tego, na ile świadomie i odpowiedzialnie rodziny podejmują decyzję o liczności potomstwa. Dzieci funkcjonujące w rodzinach wielodzietnych częściej dostosowują się do zmiennych warunków życia, potrafią stawić czoło różnym trudnościom i mają większe doświadczenie w nawiązywaniu relacji z innymi. Celem prowadzonych przez nas badań było ustalenie, jak oceniają sytuację w rodzinie dzieci z rodzin jedno- i wielodzietnych. Analizowano, jakie są relacje w rodzinach, w zależności od ilości potomstwa, jaki jest poziom spójności, czyli więzi łączących poszczególnych członków rodziny oraz poziom adaptacyjności, czyli zdolności do przeprowadzenia zmian w rodzinie. W badaniach zastosowano ankietę własnej konstrukcji, Skalę do Oceny Adaptacyjności i Spójności w Rodzinie (Family Adaptability
and Cohesion Scales) oraz Skalę Komunikowania się w Rodzinie (Parent-Adolescent Communication Scales) D.H. Olsona i wsp. Sytuację w rodzinie oceniało 120 gimnazjalistów (w tym 60 jedynaków i 60 osób z rodzin wielodzietnych). Badania wykazały, że pod wieloma względami zarówno rodziny jedno- i wielodzietne funkcjonują prawidłowo. Niezbędne jest jednak wsparcie materialne dla rodzin wielodzietnych, dla zapewnienia równego startu dzieciom.
Supporting families of children with disabilities – the prospect of chang
Authors: Żyta Agnieszka , Ćwirynkało Katarzyna
Published: February 2024

W artykule podsumowano dokonujące się w Polsce i na świecie zmiany w zakresie wsparcia społecznego udzielanego rodzinom dzieci z niepełnosprawnością. W części badawczej, wykorzystując wywiady pogłębione, prześledzono osobiste doświadczenia 11 matek dzieci z zespołem Downa, w kontekście systemu wsparcia społecznego. Transkrypcje wywiadów poddano obróbce jakościowej, z zastosowaniem interpretatywnej analizy fenomenologicznej. Wyłoniono kilka tematów: wsparcie skierowane na dziecko oraz wsparcie instrumentalne, informacyjne i emocjonalne, skierowane na rodziców (zarówno formalne, jak i nieformalne). Rodzice opisywali różne źródła otrzymywanego
wsparcia, wskazując również na jego niedociągnięcia. Podkreślono duże znaczenie zaadaptowania nowoczesnego systemu wsparcia rodzin dzieci z niepełnosprawnością oraz wskazano na implikacje wynikające z zebranych danych.
Educational Guidelines for Polish Families in Silesia of Catholic Journal “Monica” in the Second Half of the Nineteenth Century
Authors: Michalski Grzegorz
Published: February 2024

Szczególną rolę w rozwijaniu zainteresowania sprawami narodowymi i problemami życia społecznego odegrały wśród diaspory polskiej na Górnym Śląsku w drugiej połowie XIX wieku czasopisma wydawane w języku polskim, które były tematycznie sprofilowane i przekazywały odbiorcom, z jednej strony, wyspecjalizowaną wiedzę, z drugiej – podpowiadały, jak i w jaki sposób mogą oni rozwiązywać codzienne problemy. Do takich pism należał tygodnik „Monika”, który przez cały okres ukazywania się był wyłącznie poświęcony chrześcijańskiemu wychowaniu dzieci. Udzielając w każdym numerze szczegółowych rad pedagogicznych, rozwijano u rodziców, szczególnie matek, przekonanie o związku między wyznawaną przez nich wiarą katolicką i wynikającymi z niej obowiązkami wychowawczymi. Na łamach czasopisma przekonywano, że najważniejszą powinnością rodziców wobec dzieci jest dbałość o takie ukształtowanie relacji między poszczególnymi członkami rodziny, aby składały się one na wzorowe ognisko domowe, w którym dzieci nie tylko doświadczają danej od Boga prawdziwej miłości, ale otrzymują także, wynikające z Dekalogu, przykłady zachowań religijnych i moralnych oraz postępowania w stosunkach z innymi osobami. Przyjmując taką perspektywę pojmowania rodziny, jako środowiska wychowawczego, ukazywano cechy matki w roli pierwszej i najważniejszej wychowawczyni, podpowiadano, jakie powinna stosować metody i środki oddziaływania, opisywano typowe błędy wychowawcze, aby przestrzec ją przed ich popełnianiem.
The Educational Responsibilities of Mothers in Catholic Families in the Late Nineteenth and Early Twentieth Centuries According to the Silesian Journal “Family”
Authors: Michalska Iwonna
Published: February 2024

Czasopismo „Rodzina” było dodatkiem do wydawanego w Bytomiu periodyku „Katolik”, adresowanym do polskich mieszkańców Górnego Śląska. Analiza ponad trzydziestu roczników tego wydawnictwa z lat 1885–1916 wykazała, że głównym zamiarem jego redaktorów było uświadomienie matkom misji, jaką mają do spełnienia wobec własnego potomstwa. Stąd często używanemu w stosunku do kobiet potocznemu określeniu, że ich powołaniem jest „zajmowanie się” dziećmi nadano jednoznaczne i głębsze znaczenie. Nie chodziło tu bowiem o zapewnienie najmłodszym członkom rodzin jedynie podstawowej egzystencji, ale przede wszystkim o intencjonalne oddziaływania, mające na celu ukształtowanie tzw. dobrego człowieka, kierującego się w życiu moralnością chrześcijańską. Powinności matek wobec dzieci odnosiły się w pierwszej kolejności do stworzenia odpowiedniego klimatu wychowawczego w środowisku rodzinnym, charakteryzującego się wewnętrznym ładem i spokojem. Zapewnienie korzystnych warunków życia domowego miało sprzyjać realizacji konkretnych zadań, które zalecano rozpoczynać w stosunku do małego dziecka od czynności opiekuńczych, z uwzględnieniem przestrzegania reguł higieny i zdrowotności. Kolejnymi etapami pracy wychowawczej miało być między innymi sprawowanie pieczy nad wprowadzaniem w religijność, wpajanie norm moralnych, uczenie kultury bycia codziennego, dbałość o edukację szkolną, wprowadzanie w świat książki. Wymagano, aby szczególną troską otaczano potomstwo płci żeńskiej.
Is love colour-blind? Interracial adoption in Canada and in the United States
Authors: Albański Łukasz
Published: February 2024

W artykule opisano doświadczenie międzyrasowej adopcji w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Skupiono się na działaniach przed i po adopcji, jak również strategiach socjalizacji kulturowej stosowanych w rodzinach. Omawia się również wyzwania związane z rozwojem zdrowej tożsamości rasowej. Wyjątkowe doświadczenia dzieci z międzyrasowej adopcji i rodziców pozwalają ponownie przyjrzeć się planowaniu rodzin wielokulturowych.
Family upbringing in communist Romania
Authors: Dumanescu Luminita
Published: February 2024

Rumuńscy przywódcy komunistyczni uważali, że po latach ciemnoty i wychowywania dzieci w tradycyjnych zwyczajach „wychowanie w rodzinie wymaga dodatkowego doradztwa”. Według Stearnsa „dzieci trzeba było stworzyć od nowa”, państwo udawało, że wie więcej o potrzebach dzieci niż ich rodzice. W żadnym innym okresie w historii państwo nie zastępowało rodziców w aż takim stopniu, poprzez szkołę, organizacje dziecięce, edukowanie rodziców z użyciem różnych poradników pisanych przez ideologów Partii, które były w pełni zgodne z komunistycznymi ideałami, ale mniej wspólnego miały z rodzicielstwem. Dzieci stały się obiektem wychowania państwowego, ponieważ „na rodzicach nie można było w pełni polegać przy wykonywaniu tego zadania i potrzebowali dodatkowego doradztwa”. Celem badań jest ukazanie masowego
wtargnięcia państwa w życie rodzinne, przejmowania przez nie pewnych ról rodziców i dziadków – często poprzez socjalizację bardzo małych dzieci – i kontroli, którą sprawowano siłą, by spełnić wymagania Partii. Dzieci postrzegano raczej jako własność państwa niż rodziców, co przyniosło pół wieku rozdarcia pomiędzy stare zwyczaje, do których rodzice byli przyzwyczajeni, i nowe zasady wprowadzane siłą przez państwo. Kładziemy nacisk na wsparcie dla matek i dzieci i cechy wychowania w czasach komunizmu.
Growing up and upbringing in a traditional Bosnian-Herzegovinian family
Authors: Tufekčić Adnan
Published: February 2024

W artykule zaprezentowano wyniki badań terenowych przeprowadzonych w grupie osiedli wiejskich na górze Majevica w północnowschodniej Bośni. Cel badań związany był z etnopedagogicznymi problemami i zagadnieniami procesu dorastania i wychowania w tradycyjnych rodzinach bośniacko-hercegowińskich w społeczeństwie wiejskim w pierwszej połowie dwudziestego wieku. W badaniach starano się uzyskać wgląd
w procesy dorastania i najistotniejsze wzory wychowania po nich następujące, które zmieniły się i zostały częściowo utracone w drugiej połowie dwudziestego wieku. W badaniach wykorzystano metodę wywiadu intensywnego, a istotne dane zebrano w bezpośrednich kontaktach z narratorami (badanymi), którzy urodzili się w latach 1900–1945. Najważniejsze wyznaczniki wychowania w rodzinie w tradycyjnym wiejskim społeczeństwie zostały zaprezentowane w opisach codziennych zajęć związanych z narodzinami dziecka, podtrzymywaniem życia i zdrowia nowo narodzonego, wspieraniem jego duchowego i fizycznego rozwoju, pozycją w rodzinie, relacjami z rodzicami i innymi starszymi w środowisku, stosunkiem dzieci do rówieśników, wartości, pracy oraz własności. Co więcej, ukazano znaczenie dziecięcych obowiązków związanych z pracą, podobnie jak dziecięce zabawy, religijne wychowanie w rodzinie, jak i działania edukacyjne związane ze stosunkiem do sierot i dzieci pozamałżeńskich oraz opiekę nad duchowym i fizycznym zdrowiem dzieci i ich higieną osobistą.
The role of grandparents within the family and in child rearing among the Russians living in Estonia
Authors: Järva Inna
Published: February 2024

W krajach postsowieckich koniec XX wieku był czasem krytycznych zmian, kiedy to struktury instytucji społecznych i normy ludzi żyjących w czasach przemian zmieniły się radykalnie w bardzo krótkim okresie. Proces zmian w Estonii miał jeszcze większy wpływ na społeczność rosyjską. Ich mobilność społeczna zwiększyła się znacznie w ciągu jednego pokolenia w porównaniu do ludności estońskiej, ponieważ jeszcze przed odzyskaniem przez Estonię niepodległości pracownicy przemysłowi stanowili połowę dorosłej ludności (Tammaru 1999). Trzydzieści lat wcześniej Herbert Marcuse (1966) zauważył, że w zachodnich kulturach deproletaryzacja stała się nowym zjawiskiem polegającym na zastępowaniu klasy pracowników przemysłowych przez pracowników sektora usługowego. W rezultacie życie większości ludzi stało się bardziej niestabilne i mobilne. Rosjanie mieszkający w Estonii nauczyli się poszerzać swoje kulturowe horyzonty, podejmować ryzyko z własnej inicjatywy i przekazywać swoim dzieciom i wnukom te nowe poglądy.
The Highlanders’ cottage as the environment of family life in Podhale (19th century – beginning of the 20th century)
Authors: Haratyk Anna
Published: February 2024

Dom to miejsce szczególne dla każdego człowieka. Wraz z rodziną stanowi zazwyczaj podstawowe środowisko wychowawcze i zaspokaja elementarne potrzeby bezpieczeństwa, miłości, ciepła rodzinnego. Górale podhalańscy mogą poszczycić się wyjątkowo pięknymi chatami, budowanymi z prostych materiałów, ale z wielkim pietyzmem i dbałością o każdy detal budynku. Powyższy tekst ukazuje typową chatę podhalańską z jej wyposażeniem, funkcjami i miejscem dla każdego z mieszkańców. Podkreśla ogromne przywiązanie górali do tradycji, a także jednoczesną otwartość na wprowadzanie nowatorskich rozwiązań z zachowaniem najważniejszych, charakterystycznych i przekazywanych z pokolenia na pokolenie elementów w budownictwie.
Trustees and educational centres of Ukrainian religious communities of Galicia as a form of compensation for family education (end of XIX – the first half of XX century)
Authors: Myshchyshyn Iryna
Published: February 2024

Pod koniec XIX – na początku XX wieku z powodu złożonych społeczno-historycznych warunków a także ograniczenia wychowania rodzinnego z inicjatywy wybitnych przedstawicieli towarzystw zakonnych kościoła grekokatolickiego, system wychowania uległ znaczącym zmianom. Dzięki ofiarnej pracy sióstr–wychowawczyń opracowano system harmonijnego wychowania i rozwoju dzieci. Poświęcając siebie sprawie wychowania, siostry zakonne potwierdziły efektywność wychowania publicznego i upewniły w potrzebie jego rozwoju w warunkach niedostatku oraz ograniczonego oddziaływania rodzinnego środowiska wychowawczego.
Family photography in the work of a genealogist – perspectives of engaged and unengaged researchers
Authors: Jurczyk-Romanowska Ewa , Mendyka Grzegorz
Published: February 2024

Artykuł, napisany przed dwoje badaczy, z których każdy reprezentuje inną perspektywę oraz odmienne zaangażowanie emocjonalne w materiał badawczy, jakim są fotografie rodzinne zebrane w Księdze Rodziny Ziemlińskich z Krobi 1867–1967, stanowi analizę funkcji fotografii rodzinnej. Katalog funkcji został zaczerpnięty z literatury, z publikacji Piotra Sztompki, Christophera Musselo oraz Pierre Bourdieu, a składały się nań: (1) umocnienie wspólnoty, (2) inicjowanie i podtrzymywanie interakcji między członkami rodziny, (3) prezentacja samego siebie, (4) dokumentacja życia rodzinnego, (5) prestiż i (6) rozrywka. Funkcje te stanowiły punkt wyjścia do niezależnej analizy fotografii rodzinnych zamieszczonych w Księdze, dokonanej przez badacza zaangażowanego (genealoga, kronikarza rodu, potomka autora Księgi) oraz badacza niezaangażowanego, który analizę materiałów wizualnych odnajduje w pryzmatach metodologicznych. Dodatkowo, rozważania obojga autorów bogato zilustrowane zostały analizowanymi materiałami – zdjęciami zamieszczonymi w Księdze, a także wykonanymi w związku z nią – przy okazji zjazdów rodzinnych czy wywiadów prasowych na ten temat. W części końcowej badacze stawiają wniosek, iż pomimo wzajemnego przenikania się interpretacji, stawiania tych samych fotografii w charakterze ilustracji różnych analizowanych funkcji, różnego stopnia zaangażowania emocjonalnego obu autorów, możliwe jest stworzenie spójnego obrazu znaczenia fotografii rodzinnej w genealogii. Dlatego też zarówno interpretacja, jak i autointerpretacja mają swoją zasadność w badaniach jakościowych opartych o analizę materiałów wizualnych.
The role of the family in a lonely life and works of the modern writer – Jan Rybowicz
Authors: Litwicka Paulina
Published: February 2024

Biograficzna oraz historyczno-literacka analiza prac współczesnego pisarza Jana Rybowicza wykazuje, że posiadanie własnej rodziny było niezrealizowanym marzeniem artysty, które miało wpływ na jego samoocenę i stanowiło szansę jego całkowitego spełnienia. Listy do Elżbiety ukazują problemy wrażliwego artysty w kontaktach z kobietami. Wybrane dzieła literackie zwracają uwagę na problemy samotnego mężczyzny tęskniącego za żoną i dziećmi, których nigdy nie miał. Proza autobiograficzna wskazuje na przemijający czas i trudną rzeczywistość, która sprawiła, że posiadanie rodziny nie było dla pisarza możliwe. Dzieła Jana Rybowicza ukazują człowieka rozdartego między swoimi życzeniami a rzeczywistością. Chęć posiadania własnej rodziny dała mu siłę, aby pisać, ale – z drugiej strony – sprawiła, że cierpiał.
The role of family in educational and professional choices of young people
Authors: Gałęska Urszula
Published: February 2024

Świat i otaczająca nas rzeczywistość ulegają bardzo szybkim zmianom. Ażeby za nimi nadążyć, konieczne jest dokonywanie właściwych wyborów edukacyjno-zawodowych przez młodzież. Wybory te nie mogą być aktem jednorazowym. Dlatego też młodzi ludzie korzystają z potencjalnych możliwości wsparcia rodziny w procesie wyboru kierunku studiów, a w dalszej perspektywie zawodu. Wpływ rodziny na podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych przez młodzież jest faktem bezspornym. Z tego powodu należy postawić pytania: Jaki jest udział rodziców w kształtowaniu przyszłej kariery młodego człowieka? Teoretyczne rozważania na ten temat są tylko częścią tego artykułu i stanowią podstawę do badań empirycznych na reprezentatywnej grupie studentów Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej w Jeleniej Górze. Analiza literatury oraz wyników własnych badań pozwoli na sformułowanie określonych wniosków na temat rodziny – rodziców w wyborach dokonywanych przez młodzież w obszarze edukacyjnym dziś, a w dalszej perspektywie - kariery zawodowej.
The Noble Family as depicted in Household Guides of the Old Polish Period
Authors: Ryś Jan
Published: February 2024

Poradniki gospodarskie były jednym z najpopularniejszych i najczęściej czytanych gatunków literackich wśród szlachty XVI i XVII wieku. Były chętnie czytane nie tylko ze względu na praktyczne informacje dotyczące prowadzenia gospodarstwa domowego, ale zawierały także wskazówki jak postępować, aby osiągnąć spełnienie. Literatura agronomiczna promowała aktywny tryb życia oraz zgodną współpracę pomiędzy mężem i żoną, a także zachęcała do pomnażania majątku, przy jednoczesnym dbaniu o dobro wspólne. Podkreślano, że szczęście i dobrobyt każdej rodziny wpływają na dobrobyt całej Rzeczpospolitej Polskiej. Literatura tego rodzaju promowała specyficzny typ małżeństwa, w którym obydwoje małżonków mają jasno określone role w odniesieniu do Boga, siebie, swoich dzieci, swoich sąsiadów i swojej ojczyzny.
Functions of the Family – A Study Based on Women’s and Family Magazines of the Kingdom of Poland Published Between 1864 and 1914
Authors: Kalinowska-Witek Barbara
Published: February 2024

Rodzina pełni ważną rolę w życiu człowieka. Funkcje rodziny wyznaczają cele, do których rodzina zmierza i zadania, które podejmuje dla zaspokojenia potrzeb swoich członków. Szczególna rola przypadła polskiej rodzinie w okresie zaborów. Wówczas od właściwego wypełniania przez rodzinę jej funkcji zależało przetrwanie narodu. Zadanie uświadomienia społeczeństwu roli rodziny podjęły czasopisma skierowane do rodzin oraz do kobiet – ich naczelniczek. Wskazywały na prawidłowe pełnienie poszczególnych funkcji, ostrzegały przed konsekwencjami różnych dysfunkcji. Publicyści czasopism kobiecych najczęściej pisali o wychowawczej, opiekuńczej, zarobkowej i seksualnej funkcji rodziny.
A Child in a Working Class Family in the Kingdom of Poland at the Turn of the 19th Century
Authors: Bołdyrew Aneta
Published: February 2024

Z punktu widzenia badań w naukach humanistycznych i społecznych (pedagogika, historia edukacji, socjologia, etnologia) ważnym problemem jest dyskusja nad pozycją i rolą dziecka w rodzinie robotniczej, warunkami jego socjalizacji i normami wychowawczymi w czasie intensywnych społecznych i ekonomicznych zmian. Sytuacja finansowa, struktura rodziny, więzi uczuciowe, kulturowe przesłanie środowiska wpływały na metody i cele wychowania dzieci. Rekonstrukcja tego zjawiska jest możliwa ze względu na źródła archiwalne (np. dokumenty organizacji społecznych, które wspierały biedne rodziny miejskie), czasopisma, przewodniki, pamiętniki, dane statystyczne, akty prawne (np. prawa dotyczące dzieci i młodzieży), materiały etnologiczne, literaturę, fotografie oraz liczne rozwiązania metodologiczne używane w tamtym czasie.
The family in the social consciousness. What (Who) actually forms the family? The social (re)construction of the definition of the family
Authors: Herudzińska Małgorzata Helena
Published: February 2024

“Everyday life” used to be the kingdom of the standard, the principle, the code. It used to be a home to traditions, heritage, habits, and customs [...] It used to be as it had always been because it probably couldn’t have been different [...]. [...] This is what it used to be like. Today, it has changed. Assuming, firstly, that human beings are the prime movers in the social structure because of their ability to produce, reproduce, create the society and its structures by means of free choices in given boundary conditions, and, secondly, that the contemporary Polish family is facing transformation and not a crisis, the author reflects on the social (re)construction of the definition of the family. The author begins with reviewing the definitions of the family existing in the Polish legislation, in the literature on the subject as well as the definition of marriage in the Canon Law. It is followed by the reflection on the definition of the nuclear family, which has been deeply rooted in the literature on the subject since the 1960s (the concept is considered to have been developed by the American anthropologist George Peter Murdock) and the definition of the family proposed by T. Szlendak, which will make it possible to consider the diverse forms of human relationships existing nowadays and, at the same time, to overcome the limitations of Murdock’s definition. The paper confronts the above definitions with the models and patterns of the family life present in the social consciousness, referring both to the naturally occurring data and empirical material based on the author’s research. In collecting the latter, the author employed several research methods and techniques. The results include a socio-visual narrative created by young people presenting their ideas of the family by means of photographs.
The role of the family and the physical activity of university students
Authors: Palacz Justyna
Published: February 2024

Odmienne sytuacje i nowe zadania
The family threatened by social exclusion - examples of good practice in the systemic forms of assistance
Authors: Gandecka Kamila
Published: February 2024

A systemic approach is essential in working with the families threatened by social exclusion. This is expressed both in the perception of the family as a whole and in the planning of interdisciplinary strategies of support. This trend is reflected in – among others – the relevant legal acts on social assistance in Poland. Moreover, it also gives the opportunity to create a network of local support in which a strategy of solving social problems – particularly within the family itself – is prepared in cooperation with the local administration. Therefore, the purpose of my article is to present the good practices in providing assistance and support for the families in difficult life situations. The selected programs that have been implemented by Mercury Foundation from Walbrzych since 2006 constitute the research material.
Education in and for the family of adults in the light of educational institutions
Authors: Kierzkowska Iryna
Published: February 2024

The issue of family education is one of the most recent social problems. Reflections on the problems of education in the family life of adults was the basis of the study aimed at investigating the state of readiness of adults to live together in the family in the contemporary society, the propositions of the educational institutions regarding the attempts to solve some of the problems of the education in family life, and the direct recipients of the educational influence – in other words, the adults.
Professor Leon Kozłowski as a man, scientist, politician and his influence into Wrocław archaeology
Authors: Burdukiewicz Aleksandra , Burdukiewicz Jan Michał
Published: February 2024

The most outstanding archaeologist and professor at John Casimir University in Lviv as well as and a acknowledged politician (among others the Prime Minister (1934– 1935) of the Second Republic of Poland) was Professor Leon Kozłowski (1892–1944), a student of E. Majewski from Warsaw, R.R. Schmidt from the University of Tübingen and W. Demetrykiewicz from the Jagiellonian University in Krakow. As a professor of John Casimir University he cooperated with V. Gordon Childe from the UK and H. Breuil from France, the most outstanding archaeologists in Europe at that time. His publications stand out with a clear and well-argued reasoning, great dash and thorough knowledge of the materials and concepts of the time. He was also an excellent teacher of many Polish and Ukrainian archaeologists. After 1939, he was imprisoned and tortured in the Soviet Union and Germany, where he died in unknown circumstances in 1944. Among his pupils was Helena Cehak-Hołubowiczowa (1902–1979), who, with her husband Włodzimierz Hołubowicz (1908–1962), worked in the years 1931–1939 at the Stefan Batory University in Vilnius and between 1943 and 1945 they were the forced labourers in Austria. They both, since 1950, were employed at the University of Wroclaw and developed archaeology according to the ideas of Leon Kozłowski. Włodzimierz Hołubowicz developed the methodics and methodology of archaeology and Helena Cehak-Hołubowiczowa dealt with the religious beliefs of prehistoric and early medieval societies. Th ey educated many students who are now employees of the Institute of Archaeology at the University of Wroclaw, and other institutions.
Family in the life of distinguished scholars. The example of Kazimierz Twardowski (1866–1938)
Authors: Szulakiewicz Władysława
Published: February 2024

Kazimierz Twardowski is considered to be the creator of the Lvov-Warsaw
philosophical school. Literature depicts him as an eminent scholar, teacher, organiser
of scientific life. Th e subject of dissertation in this paper is an attempt to answer the
following questions:
What man was Kazimierz Twardowski like in everyday family life?
What place did family occupy in his life?
Th is sketch was prepared on the basis of Kazimierz Twardowski’s Diaries and an
interview and conversations with his grandson professor Andrzej Tomczak, as well as
the correspondence of K. Twardowski with his student Tadeusz Czeżowski
Family Life in Europe in the Twentieth Century
Authors: Marećkova Marie
Published: February 2024

Family life in Europe has undergone many changes in the twentieth century. These include the lifestyle of women, their legal freedom, family relations, relations with partners, relations with the older generation, and relations with children. The position of women in society has also undergone many transformations. Problems remain, however, in the social and family policy of the state, as women engaged in the working process give preference to their own plans and their need for self-fulfilment. Th e main goal of state family policy in the twenty-first century is, then, to ensure a harmonious balance between professional activity and family life.
Family in the Lithuanian ethno-pedagogy
Authors: Klimka Libertas
Published: February 2024

The present article approaches the most typical Lithuanian means and methods of folk pedagogy which are aimed at the development of respect for motherhood and positive features of child personality. It becomes obvious that today the traditional folk pedagogy has become not only the object of ethnological studies; many of its elements might also be successfully applied to family and schools’ teaching practices, next to other endeavours and as a means to the formation of national identity. The importance of identity gains even more significance in the rapidly globalising cultural enviroment. Therefore, some elements of ethnical culture may be efficiently applied to preschool establishments and schools. While being introduced to the enviroment of traditional culture, the child would unconsciously and easily assimilate moral principles and norms, positive value attitudes, the sense of beauty, creativity in works, respect to the nature and life. Today this could also be excellently combined with the most advanced educational methods. The result is twofold: the both pedagogical aspirations will be realised and the national self-awareness will be formed.
Marital conflicts in the context of emotion of shame
Authors: Czykwin Elżbieta
Published: February 2024

The problem of shame in social sciences was mostly perceived as the subject of interest of psychologists. Contemporary research, especially that of Thomas Scheff , presents the productivity of a sociological approach to shame. Treating shame as a result of the violation of social bonds and discernment of two types of shame – unconscious and conscious – allow for a productive employment of the discussed approach in understanding the phenomena of violence, depression, and conflict. What is characteristic in the analysis of marital quarrels is that they tend to be of a repetitive and permanent character and include the components of abasement, alienation, and aggression. The triad of shame/anger constituting the explanatory fundament of the phenomenon is the basis of the analysis.
Family as an Educational Environment of Child with Development Disabilities. Social Role of the Father as Guardian and Facilitator
Authors: Minczakiewicz Elżbieta Maria
Published: February 2024

The prepared text is a personal reflection on the structure and meaning of
social relationships in contemporary families early twenty-first century, with particular
emphasis on families with a child with symptoms of physical or intellectual disability.
The major emphasis has been placed there for his father's social role, which in the social
constellation which is the family, is sometimes not very clear, sometimes even
marginalized, and most interesting families we underestimated the extent that it
actually deserves. For drawing generalizations based on the assumed problems
accumulated empirical material gathered through observation and interview about 500
families involved. For providing intelligence were both parents of a disabled child, as
well as his siblings and other relatives. This properly collated and developed
accordance with the suggestion of interested participants in the seminars for parents
raising a child with disabilities development, helped to expose and develop a 12-
theoretical models of structural and relational families, preferring certain attitudes
towards the disabled child and his upbringing. Our results for which I made in the
development, served me for a plot to show the very much appreciated and is vital in the
life of a disabled child, his father's social role as a carer, friend and facilitator.
The Role of Parents in the Development of Deaf Children
Authors: Jagoszewska Iwona
Published: February 2024

Both the parents and the deaf children live with a disability. The specificity
of deafness has a significant impact on the functioning of the families which often
requires support of their care and educational functions. Therefore, it is vital to
establish a cooperation between parents and proper institutions and specialists.
Hearing dysfunction requires intensification of parents actions in the field of
recognizing and developing the strong sides of deaf child.
Parents and the Adulthood of their Children with Intellectual Disabilities
Authors: Cytowska Beata
Published: February 2024

The Author has chosen the intellectual disability to be the topic of her divagations. Therefore she enumerates certain factors which make the process of growing up more difficult or sometimes even impossible for people with intellectual disability. The article involves the analysis of several interviews with parents of adult children with intellectual disability. The main subject of those conversations was the perception of their children's adulthood.
The Sources of childhood Loneliness in the Family
Authors: Matyjas Bożena
Published: February 2024

The aim of the article is to distinguish and discuss different sources of
childs loneliness in the family. The most important include: internal, subjective
conditions such as psychological– existential determinants, as well as objective,
environmental, and to some extent, human-related factors. Diagnosis of the reasons
for loneliness is performed in order to support a lonely child. The article provides
theoretical and empirical approach to the issue mentioned above.
The Forms of Child and Family Help Within the Local Government Structures
Authors: Zieja Elżbieta
Published: February 2024

The problem of development of the forms of help being given to a child
and family by local governments has been attracting the society's attention in Poland
since the beginning of the 1990 s. The analyzed forms of family and child in local
communities is only a certain element of the whole care and educational system aimed
at achieving European standards. Short statistics of the described reports of the
Ministry of Work and Social Politics and the data of Santa Claus Fund have allowed
the author to look into the development of these kinds of help operating in local
communities over last decade. Describing the tasks of parish and district councils can
differentiate after the legislator the most significant forms of care and support for
families in children such as protected flats, specialized family guidance, special
centers for families in crisis, day care homes, educational centers, community centers,
social and therapeutic centers and clubs. The reformed system of child and family care
in Poland is based on the development of family support and preventive actions that
correspond with the international law and good practice standards and the main
stream of changes in the countries- members of the European Union. The proposed
contents are to get people acquainted with the issues of care, upbringing, support
and professional assistance for a child and family in their environment.
Nonverbal communication as an expression of family relations
Authors: Ferenz Krystyna
Published: February 2024

Family is the basic and immediate environment of human life, in which one becomes a person. It is in that social circle that all of the most important needs - existential, conscious and emotional - are being fulfilled. The mutual understanding of the family members creates a plane for integration. A feeling of community is constructed upon it. Interpersonal relationships called social relations are becoming important to everyone. Their character and strength of bond vary. The underlying powers are also diverse. The family as a unique social group has its own codes of communication, including a nonverbal code. Its understanding and correct decoding is made possible through social experience originating in a common circle.Direct contact dominates in this type of communication, with the phatic function being the most important one. Communicating in this way bears a strong emotional charge, which makes it the best means for transferring values. Competence of the users is shaped by the emotional bond between the members of the family.
The role of family in the self-development of youth
Authors: Prokosz Małgorzata
Published: February 2024

The Study the matter of the meaning of the family in the self development
of the youth. The authoress analyses the present situation of Polish families, often
difficult and leading to the dysfunction. The meaning of Socialization analyses in the
family then, and the basic dimension of the young man self – realization brings more
closer. Treating to own investigations he undertakes the test of the answer on the
question: What do the pupils of Wroclaw aw average schools undertake workings for
the own development? Considerations drawing the painting of the self - realization of
the citizens of Wroclaw aw young generation finish the text. The main conclusions:
the present youth be subject to civilization changeability and to her adjusts on her way.
Broadcasting money transfer important is in the family, but the plurality of elections
gives the unrestricted range of the possibility of functioning in the adult life to young
people. The family stimulates to younger members self – realization her in two
dimensions: sensible and unaware. The present youth knows social ploughlands,
which maybe (he should) fulfil yet he still lasts in the period of the moratorium (more
pragmatic than rebellious) not undertaking rash decisions on the future, trying pit with
the plurality of the offers of the present world. Creating the new areas of the own
activity, seeking the own place in the changing world the teenage generation can so
support family values, broadcasting examples in the future.
Family politics in local environments
Authors: Drejer Fryderyk
Published: February 2024

Due to its status as a basic social unit the family retains numerous rights
guaranteed by appropriate documents of international character. In all the documents
legal and economic protection is mentioned, which is to be provided to the family by
the state and the society. It is the basic condition of proper functioning of the family
within the society and its positive changes. Every family under pressure from various
outside factors undergoes manifold changes, which are not always positive. The
family is, therefore, to be provided with such conditions as not to allow for crises,
often constituting a source of dysfunctions and pathologies. It is the fundamental aim
of government family politics realised by local environments.
Family politics realised in local environments is directed at help and care which
encompass three forms. These are: family help and care, child and youth care, elderly
and disabled care.
The scope of local family politics is determined by reality in which the local
community functions. The reality indicates the needs of families and constitutes
a basis for the strategy of solving local environment problems.