Η επίδραση της πρόσληψης φυτικών στερολών και ελαιολάδου σε παράγοντες κινδύνου καρδειαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο
Authors: Σιαλβέρα Θεοδώρα-Ειρήνη 
Published: August 2021

Το μεταβολικό σύνδρομο, το οποίο σήμερα επηρεάζει περίπου το ¼ του πληθυσμού, ορίζεται ως ένα σύνολο από αλληλοσχετιζόμενους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι φαίνεται να προωθούν άμεσα τόσο την ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου όσο και τον αυξημένο κίνδυνο για την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Αρκετές επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει οτι ο επιπολασμός της στεφανιαίας νόσου είναι χαμηλός σε διάφορες χώρες, στις οποίες καταναλώνονται υψηλά επίπεδα μονοακόρεστου λίπους. Από την άλλη πλευρά, η πρόσληψη φυτοστερολών από εθελοντές κάτω από μια ευρεία κλίμακα συνθηκών μελέτης, έχει συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων ολικής και LDL χοληστερόλης κατά 0,5-26% και 2-33% αντίστοιχα. Σκοπός της πρωταρχικής πιλοτικής μελέτης ήταν να διερευνηθεί εάν τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και οι φυτοστερόλες έχουν συνεργιστική δράση στα επίπεδα των λιπιδίων πλάσματος. Συμμετείχαν εθελοντικά είκοσι ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο, άνδρες, ηλικίας 35-65 ετών. Η μελέτη που πραγματοποιήθηκε ήταν παράλληλου, μονού-τυφλού μοντέλου, που περιελάμβανε δύο 4-εβδομάδων περιόδους παρέμβασης. Κατά τη διάρκεια κάθε διαιτητικής παρέμβασης οι ασθενείς ακολουθούσαν τη συνήθη δίαιτά τους. Στην ομάδα ελέγχου Α δόθηκε πακέτο 30 γρ. ελαιόλαδο κλασικό/ ημέρα και 1 γιαούρτι ελέγχου/ ημέρα. Στην ομάδα παρέμβασης Β δόθηκε ένα πακέτο 30 γρ. αγουρέλαιου/ ημέρα και 2 ροφήματα γιαουρτιού τα οποία περιείχαν 4 γρ. φυτοστερολών/ ημέρα. Το βάρος διατηρήθηκε σταθερό και στις 2 ομάδες κατά τη διάρκεια των τεσσάρων εβδομάδων. Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στα κλινικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων, παρά μόνο μία τάση στην ολική χοληστερόλη, στην LDL- και HDL-χοληστερόλη και στα τριγλυκερίδια. Η πιλοτική μελέτη έδωσε μία σημαντική πρώτη εικόνα για τη δράση των φυτοστερολών, όχι όμως και για τη συνέργειά τους με το ελαιόλαδο.Για το λόγο αυτό ο σχεδιασμός της μελέτης μας στράφηκε προς την προσθήκη φυτοστερολών, δεδομένου, επίσης, ότι οι ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο παρουσιάζουν ταυτόχρονα και υψηλά επίπεδα LDL-χοληστερόλης. Στην κύρια μελέτη συμμετείχαν 108 ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο με 2 ομάδες παρέμβασης και ελέγχου. Στην ομάδα παρέμβασης ζητήθηκε να καταναλώνουν 2 ροφήματα γιαουρτιού την ημέρα, που τους παρείχαν 4 γρ. φυτοστερολών/ ημέρα και στην ομάδα ελέγχου δόθηκε ένα ρόφημα γιαουρτιού χωρίς φυτοστερόλες. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν 2 μήνες και οι ασθενείς ακολούθησαν τη συνήθη δυτικού τύπου δίαιτά τους. Στην ομάδα παρέμβασης παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της ολικής χοληστερόλης (15.9%), στην LDL- χοληστερόλη (20.3%) και στα επίπεδα τριγλυκεριδίων (19.1%) αν και δεν άλλαξαν τις διατροφικές τους συνήθειες. Επιπλέον, στην ομάδα παρέμβασης παρατηρήθηκε μείωση των επιπέδων των μικρών πυκνών LDL σωματιδίων και της απολιποπρωτεΐνης Β (ApoB). Δεν παρατηρήθηκαν αλλαγές στην HDL-χοληστερόλη, στην apoA1, στην γλυκόζη αίματος, στην C-αντιδρώσα πρωτεϊνη, στα επίπεδα ινωδογόνου και στην αρτηριακή πίεση. Βέβαια, επειδή αρκετές μελέτες έχουν παρατηρήσει μείωση των επιπέδων λιπόφιλων αντιοξειδωτικών, όπως τα καροτενοειδή και τις τοκοφερόλες, μετά από κατανάλωση τροφών που περιέχουν φυτικές στερόλες και στανόλες, ο δευτερεύων στόχος της παρούσας μελέτης ήταν να εξετάσει την επίδραση των φυτοστερολών, στη συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα του πλάσματος. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, δεν παρατηρήθηκαν διαφορές στις προσλήψεις μακρο- και μίκρο- θρεπτικών συστατικών μεταξύ των 2 ομάδων και των παρεμβάσεών τους. Η συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα πλάσματος, μετά από 2 μήνες παρέμβασης δεν άλλαξε σημαντικά μεταξύ και εντός των ομάδων παρέμβασης και ελέγχου, είτε με τη χρήση μέτρησης της FRAP (Ferric Reducing Antioxidant Power of plasma), είτε με την ORAC(Oxygen Radical Absorbance Capacity).Από όσο γνωρίζουμε, αυτή είναι η πρώτη κλινική μελέτη η οποία παρατήρησε μείωση επιπέδων των μικρών και πυκνών LDL σωματιδίων μετά την προσθήκη φυτοστερολών σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο. Αν και δεν υπάρχουν ακόμη άμεσα διαθέσιμες αποδείξεις για την ικανότητα των φυτοστερολών να μειώνουν την επίπτωση της καρδιαγγειακής νόσου, η καλά τεκμηριωμένη και εδραιωμένη υπολιπιδαιμική τους δράση αποτελεί τη βάση για τις συστάσεις, ώστε να τις περιλαμβάνουν στις στρατηγικές για τη μείωση των επιπέδων της LDL-χοληστερόλης