Καινοτομικές δραστηριότητες και ανταγωνιστικότητα στις ΜμΕ
Authors: Κατής Παναγιώτης 
Published: September 2021

Η παρούσα διατριβή εστιάζει στο βαθμό που το τρίπτυχο παραγόντων καινοτομίας, επιχειρηματικότητας και καινοτομικής φορολογίας μπορεί να συνδυαστεί προκειμένου να δημιουργηθεί και να εφαρμοστεί ένα πλαίσιο που θα συμβάλει τόσο στην ανάπτυξη των ΜμΕ όσο και της ελληνικής οικονομίας. Το κίνητρο που ώθησε στη σύνταξη της παρούσας διατριβής και η ενασχόληση ασχολία με το συγκεκριμένο θέμα ήταν το ερευνητικό κενό που εντοπίστηκε κατά την προκαταρκτική έρευνα (επιστημονική και εμπειρική) και αφορά την έλλειψη σαφής διατύπωσης του τρόπου που η καινοτομία και η φορολογική καινοτομική πρακτική βοηθούν στην επιβίωση των ΜμΕ κατά τη διάρκεια της κρίσης και στην ανάπτυξη τους, δημιουργώντας παράλληλα τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την αύξηση του ΑΕΠ μιας οικονομίας. Οι στόχοι και τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν σχετίζονται: α) με τη διερεύνηση της διάχυσης της καινοτομίας στην Ελλάδα και σε ευρωπαϊκές χώρες (και χώρες μέλη του ΟΟΣΑ) και ο βαθμός που η ελληνική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα εφαρμόζει τις αναγκαίες καινοτόμες πρακτικές που οδηγούν στην ανάπτυξή τους και τελικά στην αύξηση του ΑΕΠ της χώρας β) την ύπαρξη θετικού συσχετισμού μεταξύ καινοτομίας, εφαρμογής καινοτομικών φορολογικών πρακτικών με σκοπό την καθιέρωση ενός διατηρήσιμου ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος για τις ελληνικές ΜμΕ και την οικονομία και γ) τον εντοπισμό συγκεκριμένων καινοτομικών και φορολογικών πρακτικών που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των ελληνικών ΜμΕ και της χώρας. Για την επίτευξη των στόχων και την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων διεξήχθη μια σχετική έρευνα (βιβλιογραφική επισκόπηση) με την ολοκλήρωση της οποίας επιλέχθηκε ως πρότυπο για την διαμόρφωση του Υποδείγματος της διατριβής το μοντέλο του Fagerberg (Fagerberg 2004). Στη συνέχεια εξετάστηκε το ευρωπαϊκό, διεθνές και ελληνικό περιβάλλον και το πλαίσιο και οι κανονισμοί που ισχύουν και επηρεάζουν την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Μέσω του Υποδείγματός μας έγινε προσπάθεια να εντοπιστεί η σχέση του ΑΕΠ για το διάστημα 1995 -2013 με επιλεγμένους δείκτες που σχετίζονται με την καινοτομία και τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα, σε έξι άλλες ευρωπαϊκές χώρες και σε δύο ομάδες χωρών με τον γεωγραφικό προσδιορισμό Βόρειες και Νότιες ευρωπαϊκές χώρες. Η επιλογή των ευρωπαϊκών κρατών έγινε με κριτήριο τη συγκρισιμότητα των αναμενόμενων αποτελεσμάτων, της κυρίαρχης θέσης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας στις οικονομίες τους και τον βαθμό επηρεασμού τους από την πρόσφατη οικονομική κρίση. Οι ανεξάρτητες μεταβλητές που επιλέχθηκαν για την οικονομετρική ανάλυση με στόχο την αποτύπωση της συσχέτισή τους με το ΑΕΠ είναι οι πατέντες (Patens), ο αριθμός επιστημόνων στην Ε&Τ (Human), οι δαπάνες για Ε&Τ (Gerd), οι εξαγωγές (Exports) και οι επενδύσεις (Invest). Τα αποτελέσματα της οικονομετρικής ανάλυσης έδωσαν θετικές απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήματα της διατριβής σε σχέση με το ρόλο της καινοτομίας στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των ΜμΕ και των αντίστοιχων οικονομιών. Συγκεκριμένα, για τις οικονομίες της ομάδας χωρών Α παρόλο ότι επλήγησαν σοβαρά από την πρόσφατη οικονομική κρίση, αποδείχθηκε ότι υπάρχει θετική σχέση μεταξύ των ανεξάρτητων μεταβλητών και της εξαρτημένης μεταβλητής του ΑΕΠ. Όσον αφορά την ελληνική οικονομία, το αποτέλεσμα που εξήχθη είναι ότι η εφαρμογή των κατάλληλων πολιτικών για τις πατέντες (Patents), το επιστημονικό προσωπικό που σχετίζεται με την Ε&T (Human), και τις εξαγωγές (Exports) επηρεάζουν θετικά το ΑΕΠ, ενώ δεν ισχύει το ίδιο για τις δαπάνες για Ε&Τ (Gerd) που θα πρέπει να αλλάξει ο τρόπος κατανομής τους και για τις επενδύσεις (Invest) που η οικονομική κρίση επηρέασε αρνητικά. Μία σειρά προτάσεων παρουσιάζονται που άπτονται των περιοχών στις οποίες η ελληνική οικονομία και οι ΜμΕ υπολείπονται σε απόδοση έναντι πολλών ευρωπαϊκών οικονομιών, όπως η εφαρμογή νέων τεχνολογιών, η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας κυρίως μέσω καινοτόμων επιχειρηματικών πρακτικών, η εισαγωγή και εφαρμογή καινοτόμων φορολογικών πρακτικών, καθώς και η εισαγωγή εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης για τις ελληνικές ΜμΕ, λόγω του περιορισμού του τραπεζικού δανεισμού που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Οι προτάσεις στοχεύουν στην ευκολότερη και με λιγότερο κόστος εύρεση των αναγκαίων κεφαλαίων επιβίωσης των ΜμΕ που οδηγούν στην ενίσχυση της καινοτομικής προσπάθειας και στην ανάπτυξής τους, με άμεσο όφελος για την ελληνική οικονομία. Τέλος, οι προτάσεις για περαιτέρω και μελλοντική έρευνα εστιάζουν στην επέκταση της έρευνας για το ίδιο χρονικό διάστημα με τη χρήση φορολογικών δεικτών, που δεν είναι ακόμη διαθέσιμα από την ΕΕ και τον ΟΟΣΑ και σχετίζονται με τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Στόχος θα είναι να αποδειχθεί μέσω του Υποδείγματος μας η συσχέτιση της φορολογίας των ΜμΕ με το ΑΕΠ μιας οικονομίας. Επιπλέον στην περίπτωση της Ελλάδας θα εξεταστεί το νέο διαμορφούμενο καινοτομικό και φορολογικό περιβάλλον και η σχέση του με το ΑΕΠ σε διαφορετικές γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας.Λέξεις Κλειδιά: Καινοτομία, ΜμΕ, Καινοτομική Φορολογία, Πράξη για ΜμΕ, Επιχειρηματικότητα, Ανάπτυξη.