ИСТОРИКО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ МОБИЛЬНОСТИ БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ-ПСИХОЛОГОВ
Authors: Ағыбай Қ.Е. , Тұрғынбаева Б.А. 
Published: May 2024

Бұл мақалада Қазақстандағы білім беру жүйесіндегі ӛзгерістерге оңтайлы және жедел жауап бере алатын кәсіби ұтқырлық қасиеттері дамыған мамандардың қажет екендігі қарастырылған. Осыған байланысты, «кәсіби ұтқырлық» ұғымының ғылыми негіздері зерделеніп болашақ мамандарды дайындауда теориялық білімдер мен тәжірибе арасында байланыстардың жеткіліксіздігі және одан да басқа қазіргі кезеңде шешімін таппай келе жатқан мәселелердің бар екендігіне назар аударылады. Авторлар жүйелілік тәсіл арқылы «ұтқырлық», «кәсіби ұтқырлық» ұғымының шығу тарихына және оның негізгі құрамалары туралы әр түрлі ғылымдар саласындағы ойларға контекстік талдаулар жасап, ӛзіндік тұжырымдар береді. Сонымен қатар, кәсіби ұтқырлықтың қалыптасуы мен дамуының кезеңдері мен басты бағыттарын кӛрсетеді.Кәсіби ұтқырлық ұғымына ретроспективті талдау барысында анықтағанымыз, бұл құбылыс қоғамдағы топтар мен жеке адамдардың белгілі бір кәсіпті иегруін, оның жоғарғы деңгейіне жетуін және олардың арасындағы әлеуметтік қарым-қатынас мәселелерін қарастырады. Ал кеңестік қоғамда кәсіби ұтқырлық ұғымы жоғарғы оқу орындарында дайындалатын мамандардың кәсіби сапаларының мазмұны мен оны жүзеге асырудың жолдарын қарастырған.Зерттеу барысында қазіргі жаңа білім беру парадигмасын негізге ала отырып, оқу үдерісін жаңаша ұйымдастырып кәсіби ұтқыр мамандар дайындау жолдары, оның тарихи даму перспек-тивасына рефлексивті түрде талдау жүргізілді.Мақалада жүргізілген талдау нәтижелерін педагогикалық қоғамға пайдалы болуы үшінкәсіби ұтқырлықтың мазмұнындағы ӛзгерістер мен дамуы кезеңдері графикалық түрде кӛрсетіледі.

В данной статье рассматривается необходимость в специалистах с развитой профессиональной мобильностью, способных оптимально и быстро реагировать на изменения в системе образования Казахстана. В связи с этим авторы при теоретическом изучении научных основ понятия профессиональной мобильности обращают внимание на отсутствие связи между теоретическими знаниями и опытом подготовки будущих специалистов. Используя системный подход, авторы проводят контекстный анализ истории возникновения понятия «мобильность», «профессиональная мобильность» и размышлений различных ученых оее основных качествах, а также приводят научные выводы. Кроме того, она делят становление и развитие профессиональной мобильности на пятьэтапови показывают направления развития. В ходе ретроспективного анализа понятия профессиональной мобильности мы выяснили, что данное явление затрагивает вопросы владения определенной профессией группами и индивидами в обществе, достижения ею высшего уровня и социального взаимодействия между ними. А в советском обществе понятие профессиональной мобильности рассматривалосодержание профессиональных качеств специалистов, готовящихся в вузах, и пути их реализации.В ходе исследования были проведены рефлексивный анализ перспектив исторического развития учебного процесса, пути подготовки профессиональных мобильных специалистов с новой организацией учебного процесса на основе современной парадигмы образования.В статье графически отражаются изменения в содержании и этапы развития профессиональной мобильности, чтобы результаты проведенного анализа были полезны педагогическому обществу.

In this article, it is considered that there is a need for professionals with developed professional mobility who can optimally and quickly respond to changes in the education system in Kazakhstan. In this regard, theoretically studying the scientific foundations of the concept of professional mobility, attention is paid to the lack of connections between theoretical knowledge and experience in the training of future specialists. Using a systematic approach, the author makes contextual analyzes of the history of the concept of "mobility", "professional mobility" and the thoughts of various scientists about its main qualities and gives scientific conclusions. In addition, it divides the formation and development of professional mobility into five stages and shows the directions of development.What we have found in the course of a retrospective analysis of the concept of professional mobility is that this phenomenon considers the assimilation of a particular profession by groups and individuals in society, the achievement of its highest level and the problems of social relations between them. And in Soviet society, the concept of professional mobility provided for the content of professional qualities of specialists trained in higher educational institutions and ways to implement it.In the course of the study, a reflexive analysis of the prospects for its historical development was carried out on the basis of the current new educational paradigm, ways to organize the educational process in a new way and train professional mobile specialists.In order for the results of the analysis carried out in the article to be useful to the pedagogical society, changes in the content and stages of development of professional mobility are shown graphically.