Ανάπτυξη μεθόδων ανίχνευσης και κλινική σημασία των αντισωμάτων κατά α-ακτινίνης σε ασθενείς με αυτοάνοσα ηπατικά νοσήματα
Authors: Οικονόμου Κατερίνα 
Published: August 2021

Η α-ακτινίνη είναι μία πρωτεΐνη του κυτταροσκελετού, η οποία ανήκει στην οικογένεια των πρωτεϊνών που προσδένονται στην f-ακτίνη (FA). Μέχρι σήμερα έχουν ταυτοποιηθεί τέσσερις ισομορφές της α-ακτινίνης στον άνθρωπο : οι «μυϊκές» α-ακτινίνη-2 και -3 και οι «μη μυϊκές» α-ακτινίνη-1 και -4. Οι ακριβείς λειτουργίες των ισομορφών της α-ακτινίνης δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί μέχρι σήμερα, εντούτοις φαίνεται ότι το μόριο αυτό επιτελεί σημαντικό ρόλο στην παθογένεια αυτοανόσων νοσημάτων, όπως ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (Σ.Ε.Λ.) και η Αυτοάνοση Ηπατίτιδα (ΑΗ). Ιδιαίτερα στην ΑΗ-τύπου 1 (ΑΗ-1), μελέτες έχουν δείξει ότι ο συνδυασμός αντισωμάτων έναντι της FA (AFA) και έναντι της α-ακτινίνης είναι ειδικός για τη διάγνωση της ΑΗ-1. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να μελετηθεί εάν τα αντισώματα έναντι της α-ακτινίνης και τα AFA μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες ανταπόκρισης στην ανοσοκατασταλτική θεραπεία και ως δείκτες πρόβλεψης των υποτροπών σε μία μεγάλη σειρά ασθενών με ΑΗ-1. Μεθοδολογία: Αναλυτικά, 764 διαδοχικά δείγματα 86 ασθενών με ΑΗ-1, 509 «παθολογικών» και 110 υγιών μαρτύρων εξετάστηκαν για την παρουσία AFA με εμπορικά διαθέσιμη ELISA, καθώς και αντισωμάτων έναντι της α-ακτινίνης με in house ELISA που αναπτύχθηκε και προτυποποιήθηκε στο εργαστήριο. Οι οροί των ασθενών χωρίστηκαν στις ακόλουθες ομάδες: Ομάδα Baseline = ενεργός νόσος προ έναρξης θεραπείας, n=86 ασθενείς, ομάδα Α = Responders – ασθενείς που εμφάνισαν πλήρη ανταπόκριση στην ανοσοκατασταλτική αγωγή (n = 40 ασθενείς), Ομάδα Β = Relapsers/incomplete responders – ασθενείς που εμφάνισαν είτε τουλάχιστον μία υποτροπή μετά από πλήρη ανταπόκριση στη θεραπεία (relapsers, n=23 ασθενείς) ή εμφάνισαν υποτροπή μετά τη διακοπή της θεραπείας (n=5) ή εμφάνισαν μερική ανταπόκριση (n=9 ασθενείς που δεν πληρούσαν τα κριτήρια πλήρους ανταπόκρισης (σύνολο 37 ασθενείς), Ομάδα Γ = ασθενείς που δεν έλαβαν θεραπεία (n=9 ασθενείς).Αποτελέσματα: Τα επίπεδα των αντισωμάτων έναντι της α-ακτινίνης και των AFA ήταν σημαντικά υψηλότερα στην ομάδα baseline. Η διπλή αντιδραστικότητα έναντι της α-ακτινίνης και της f-ακτίνης συσχετίστηκε με ενεργότητα της νόσου (OR 4,9; 95% CI : 2,7-9). Οι τιμές της οπτικής πυκνότητας των αντισωμάτων έναντι της α-ακτινίνης παρουσίασαν σημαντική μείωση στην πρώτη παρατηρούμενη ύφεση (p<0,05). Η ανταπόκριση στη θεραπεία συσχετίστηκε με απουσία αντισωμάτων έναντι της α-ακτινίνης προ έναρξης αγωγής (OR 3,4; 95% CI : 1,3-8,9) και απουσία αντισωμάτων έναντι α-ακτινίνης και AFA προ έναρξης θεραπείας (OR 3,8; 95% CI : 1,4-10,4). Οι ασθενείς που εμφάνισαν πλήρη ανταπόκριση στην ανοσοκατασταλτική αγωγή εμφάνιζαν χαμηλότερα επίπεδα αντισωμάτων έναντι της α-ακτινίνης σε σχέση με ασθενείς που εμφάνισαν είτε τουλάχιστον μία υποτροπή μετά από πλήρη ανταπόκριση στη θεραπεία ή εμφάνισαν υποτροπή μετά τη διακοπή της θεραπείας ή εμφάνισαν μερική ανταπόκριση (p=0,002). Η δυαδική λογιστική παλινδρόμηση (binary logistic regression) ανέδειξε ότι τα επίπεδα των αντισωμάτων κατά της α-ακτινίνης είναι ο μόνος προγνωστικός παράγοντας ανταπόκρισης στη θεραπεία (p=0,05).Συμπεράσματα: Τα επίπεδα αντισωμάτων έναντι της α-ακτινίνης πριν από την έναρξη θεραπείας φαίνεται ότι αποτελούν προγνωστικό παράγοντα ανταπόκρισης στην ανοσοκατασταλτική αγωγή και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες παρακολούθησης του θεραπευτικού αποτελέσματος στην ΑΗ-1.