Μελέτη ανοσοϊστοχημικής πρωτεϊνικής έκφρασης επιλεγμένων γονιδίων με διαφορική έκφραση στην ενδομητρίωση
Authors: Κοτρώνης Κωνσταντίνος 
Published: September 2021

Ως ενδομητρίωση ορίζεται η ασθένεια κατά την οποία λειτουργικός ιστός ενδομητρίου, συμπεριλαμβανόμενων αδένων ενδομητρίου και κυττάρων του στρώματος εντοπίζεται εκτός της μήτρας. Η περισσότερο αποδεκτή θεωρία για την αιτιοπαθογένεια της νόσου είναι η θεωρία της έκτοπης εμφύτευσης του ενδομητρίου μέσω παλίνδρομης εμμηνορρυσίας. Γενικά η συσχέτιση της ενδομητρίωσης με τον καρκίνο παραμένει ασαφής. Μια σειρά από μελέτες έδειξαν ότι διάφορα ένζυμα της εξωκυττάριας ουσίας δρουν στις ενδομητριωσικές εστίες ή ακόμα και στο ορθότοπο ενδομήτριο γυναικών με ενδομητρίωση και οδηγούν σε αυτοκαταστροφή της εξωκυττάριας ουσίας. Από τα διάφορα ένζυμα της εξωκυττάριας ουσίας που λειτουργούν με αυτό τον τρόπο έχουν μελετηθεί καλύτερα το σύστημα των μεταλλοπρωτεασών και το σύστημα του πλασμινογόνου. Το σύστημα των μεταλλοπρωτεασών της εξωκυττάριας ουσίας (MMPs) αποτελείται από ένα ενζυμικό στοιχείο, τις MMPs και έναν αναστολέα τους, τον ιστικό αναστολέα της μεταλλοπρωτεϊνάσης ή TIMP. Το σύστημα αυτό παίζει καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική εξέλιξη και ανάπτυξη του ενδομητρίου, καθώς και σε διάφορες άλλες λειτουργίες σε διαφορετικούς ιστούς. Εξαιτίας στης αναγκαιότητας για ισορροπία μεταξύ των MMPs και των TIMPs δεν είναι παράξενο που μια διαφορετική έκφραση ανάμεσά τους σχετίζεται με την παθοφυσιολογία της ενδομητρίωσης. Τόσο το έκτοπο όσο και το ορθότοπο ενδομήτριο γυναικών με ενδομητρίωση παρουσιάζουν διαφορετική έκφραση των MMPs και των TIMPs και αυτό διευκολύνει την ιστική διείσδυση και την δομική αλλαγή του ενδομητριωσικού ιστού. Εξαιτίας των παραπάνω, έχει προταθεί ότι μια θεραπευτική παρέμβαση στο σύστημα των MMPs θα μπορούσε να περιορίσει τα απαραίτητα βήματα για την δημιουργία και την εξέλιξη της ενδομητρίωσης, ανοίγοντας καινούργιες προοπτικές για την φαρμακευτική θεραπεία της νόσου. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η ανάλυση της πρωτεϊνικής έκφρασης του ιστικού αναστολέα της μεταλλοπρωτεϊνάσης-3 (tissue inhibitor of metaloproteases -3, TIMP3) στο έκτοπο και ορθότοπο ενδομήτριο ασθενών με και χωρίς ενδομητρίωση. Δείγματα ιστών συλλέχθηκαν προοπτικά από 35 ασθενείς με ενδομητρίωση και από 29 ασθενείς χωρίς ενδομητρίωση. Όλες οι ασθενείς ήταν προεμμηνοπαυσιακές και υποβλήθηκαν σε επεμβατική λαπαροσκόπηση κατά την παραγωγική φάση του κύκλου. Η διάγνωση της ύπαρξης ή της απουσίας ενδομητρίωσης επιβεβαιώθηκε ιστολογικά. Η πρωτεϊνική έκφραση του TIMP-3 αναλύθηκε ανοσοϊστοχημικά σε ενδομητριωσικές εστίες και στο ορθότοπο ενδομήτριο γυναικών με ενδομητρίωση και χωρίς ενδομητρίωση. Η έκφραση του TIMP3 ήταν σημαντικά ελαττωμένη στις ενδομητριωσικές κύστεις των ασθενών με ενδομητρίωση συγκρινόμενη με το ορθότοπο ενδομήτριο ασθενών χωρίς ενδομητρίωση (p = 0,006). Από την άλλη μεριά, σε ασθενείς με ενδομητρίωση η έκφραση του TIMP-3 ήταν ελαττωμένη στο έκτοπο συγκρινόμενη με το ορθότοπο ενδομήτριο, αλλά η διαφορά αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p = 0,17). Δεν παρατηρήθηκαν άλλες αξιόλογες διαφορές στην έκφραση του TIMP-3 μεταξύ των διαφορετικών ομάδων. Συμπερασματικά, ο TIMP-3 φαίνεται να εμπλέκεται στην αιτιοπαθογένεια και διατήρηση της ενδομητρίωσης. Η διαφορετική πρωτεϊνική έκφραση του TIMP-3 στο έκτοπο και στο ορθότοπο ενδομήτριο ασθενών με και χωρίς ενδομητρίωση μας οδηγεί να σκεφτούμε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ένας δείκτης για την πρώιμη και την ελάχιστα διεισδυτική διάγνωση της ενδομητρίωσης και πιθανόν και ως προγνωστικός δείκτης της νόσου.