Λιποκίνες, κυτταροκίνες και δείκτες ινσουλινοαντίστασης σε γυναίκες με μετεμμηνοπαυσιακό καρκίνο του μαστού
Authors: Χριστοδουλάτος Γεράσιμος-Σωκράτης 
Published: September 2022

Εισαγωγή: Η απορρύθμιση στην έκφραση των λιποκινών, ορμονών του λιπώδους ιστού, έχει αναφερθεί σε πολλές κακοήθειες συμπαγών οργάνων, συμπεριλαμβανομένου του μετεμμηνοπαυσιακού καρκίνου του μαστού (ΚΜ). Ενώ για τις κλασικές λιποκίνες, όπως η λεπτίνη και η αδιπονεκτίνη, έχουν γίνει αρκετές μελέτες αναφορικά με τη συσχέτισή τους με τον ΚΜ λιγότερα ερευνητικά δεδομένα είναι διαθέσιμα για τις νεότερες λιποκίνες.Σκοπός: Η διερεύνηση της σχέσης των λιποκινών και ειδικότερα της νεότερης λιποκίνης ομεντίνης-1, μιας αντιφλεγμονώδους και προαποπτωτικής λιποκίνης, με τον μετεμμηνοπαυσιακό ΚΜ, λαμβάνοντας υπόψιν μεταξύ άλλων κλινικά και παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά, βιοδείκτες φλεγμονής, δείκτες ινσουλινοαντίστασης, καρκινικούς δείκτες καθώς και σωματομετρικές, διατροφικές και καρδιομεταβολικές παραμέτρους.Υλικό και μέθοδοι: Σε αυτή τη διασκοπική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εκπόνησης διδακτορικής διατριβής προσδιορίστηκαν οι κλασικές λιποκίνες (λεπτίνη και αδιπονεκτίνη) και η ομεντίνη-1 ορού, βιοδείκτες φλεγμονής (hsCRP, TNFα και IL-6), δείκτες ινσουλινοαντίστασης (ινσουλίνη, δείκτης ινσουλινοαντίστασης HOMA-IR, παρουσία και βαρύτητα του μεταβολικού συνδρόμου), καρκινικοί δείκτες (CA15-3 και CEA), μεταβολικές (γλυκόζη και λιπίδια) και σωματομετρικές (Δείκτης Μάζας Σώματος, περίμετρος μέσης και λιπώδης μάζα) παράμετροι, δεδομένα αρτηριακής πίεσης (συστολική, διαστολική και μέση αρτηριακή πίεση), ο βαθμός συμμόρφωσης στη μεσογειακή δίαιτα (MedDiet score) και ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος (Framingham Risk Score) σε 103 μετεμμηνοπαυσιακές ασθενείς με πρωτοδιαγνωσμένο διηθητικό ΚΜ πριν την οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση, 103 υγιείς μάρτυρες εξομοιωμένες ως προς την ηλικία και τον χρόνο ένταξης στη μελέτη, 51 συμμετέχουσες με ινοκυστική μαστοπάθεια (ΙΚΜ) και 50 συμμετέχουσες με παχυσαρκία χωρίς κάποια διαγνωσμένη κακοήθη νόσο, παρόμοιας ηλικίας με τις ασθενείς.Αποτελέσματα: Τα επίπεδα της λεπτίνης στον ορό των ασθενών ήταν παρόμοια με αυτά των μαρτύρων (p=0.7) ή των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών με ΙΚΜ (p=0.6), ενώ ήταν σημαντικά μειωμένα σε σχέση με αυτά των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών με παχυσαρκία (p<0.001). Tα επίπεδα της αδιπονεκτίνης στον ορό των ασθενών ήταν σημαντικά μειωμένα σε σχέση με τις μάρτυρες (p=0.04), ενώ ήταν παρόμοια με αυτά των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών με ΙΚΜ (p=0.30) ή των γυναικών με παχυσαρκία (p=0.44). Τα επίπεδα της ομεντίνης-1 στον ορό των ασθενών ήταν σημαντικά μειωμένα σε σχέση με τις μάρτυρες ή τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ΙΚΜ (p<0.001), ενώ ήταν παρόμοια με αυτά των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών με παχυσαρκία (p=0.21). Στις ασθενείς με μετεμμηνοπαυσιακό ΚΜ, η ομεντίνη-1 συσχετίστηκε αρνητικά με σωματομετρικά χαρακτηριστικά, μεταβολικές και φλεγμονώδεις παραμέτρους, καρκινικούς βιοδείκτες, το στάδιο της νόσου και τον αριθμό των διηθημένων λεμφαδένων (p<0.05). Σε όλες τις συμμετέχουσες της μελέτης η κυκλοφορούσα ομεντίνη-1 ορού συσχετίστηκε αρνητικά με καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου, όπως ο δείκτης 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου Framingham, ενώ συσχετίστηκε θετικά με το βαθμό συμμόρφωσης στη μεσογειακή δίαιτα (MedDiet score) και την HDL-C. Οι ασθενείς με μετεμμηνοπαυσιακό ΚΜ έτειναν να εμφανίζουν συχνότερη παρουσία και υψηλότερο βαθμό βαρύτητας μεταβολικού συνδρόμου σε σχέση με τις μάρτυρες, ενώ εμφάνισαν σημαντικά λιγότερη συχνή παρουσία αλλά παρόμοιο βαθμό βαρύτητας συγκριτικά με τις παχύσαρκες γυναίκες. Τα χαμηλότερα κυκλοφορούντα επίπεδα ομεντίνης-1 παρουσίασαν ανεξάρτητη αρνητική συσχέτιση με τον κίνδυνο εμφάνισης μετεμμηνοπαυσιακού ΚΜ, πάνω και πέρα από γνωστούς παράγοντες κινδύνου καθώς και μεταβολικές και φλεγμονώδεις παραμέτρους. Η ομεντίνη-1, ως βιοδείκτης διάγνωσης στον ΚΜ, παρουσίασε παρόμοια διαγνωστική αξία με αυτή του καρκινικού βιοδείκτη CA15-3, με φτωχότερη όμως διακριτική ικανότητα στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με παχυσαρκία. Επίσης, η διαγνωστική αξία της ομεντίνης-1 υπερείχε έναντι της διαγνωστικής αξίας του CEA, της αδιπονεκτίνης και της λεπτίνης.Συμπεράσματα: Η κυκλοφορούσα ομεντίνη-1 ορού ενδέχεται να αποτελέσει έναν βιοδείκτη εκτίμησης του κινδύνου εμφάνισης ΚΜ και του καρδιαγγειακού κινδύνου στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων αυτών με ΚΜ. Τα επίπεδά της στην κυκλοφορία μπορεί να ρυθμιστούν με την υιοθέτηση της αντιφλεγμονώδους και αντιοξειδωτικής μεσογειακής διατροφής. Χαμηλά επίπεδα ομεντίνης-1 μπορεί να υποδεικνύουν προχωρημένο στάδιο με διήθηση των λεμφαδένων, αρνητική έκφραση των ορμονικών υποδοχέων καθώς και αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ΚΜ. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες, μεγαλύτερες, πολυκεντρικές και προοπτικές μελέτες για την αποσαφήνιση του οντολογικού ρόλου της νεότερης λιποκίνης ομεντίνης-1 στην καρκινογένεση του μαστού και στην καρδιαγγειακή νόσο και για την ανάδειξή της ως διαγνωστικό βιοδείκτη με πιθανή προσυμπτωματική, προγνωστική και θεραπευτική χρησιμότητα στον ΚΜ.