Στάσεις έναντι των ψυχικά ασθενών σε ομάδες γενικού πληθυσμού
Authors: Αρβανίτη Αικατερίνη 
Published: January 2014

Οι ψυχικά ασθενείς αποτελούν μια ομάδα του πληθυσμού που κατεξοχήν υφίσταται στιγματισμό κι αυτό είναι φαινόμενο που διατηρήθηκε μέσα από τους αιώνες. Παρόλες τις εξελίξεις όμως στον τομέα της Ψυχιατρικής, οι μελέτες στον σύγχρονο κόσμο φανερώνουν ότι ο γενικός πληθυσμός διατηρεί αρνητικές στάσεις απέναντι σε αυτούς που αναγνωρίζει ως ψυχικά πάσχοντες. Στερεότυπα που επαναλαμβάνονται παρουσιάζουν τους ψυχικά ασθενείς ως στερημένους της λογικής, απρόβλεπτους και επικίνδυνους δημιουργώντας αίσθημα φόβου απέναντί τους και την πεποίθηση ότι είναι κατώτεροι και διαφορετικοί. Σχετικά λίγες έρευνες έχουν ασχοληθεί με τις στάσεις των ατόμων που απασχολούνται στο χώρο της υγείας τα τελευταία 40 χρόνια. Στην Ελλάδα δεν έχουν πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένες έρευνες σχετικά με τις στάσεις του πληθυσμού αυτού απέναντι στην ψυχική ασθένεια. Ο σκοπός της παρούσας έρευνας είναι α) να καταγραφούν οι στάσεις του πληθυσμού που ασχολείται στο χώρο της υγείας απέναντι στην ψυχική νόσο β) να διερευνηθεί η επίδραση του φύλου, της ηλικίας, της εκπαίδευσης, της απασχόλησης, της εξοικείωσης με την ψυχική ασθένεια και των στοιχείων αυταρχικής συμπεριφοράς στις στάσεις απέναντι στην ψυχική νόσο και γ) να ελεγχθεί η εγκυρότητα της κλίμακας ΚΑ για την αυταρχικότητα. Υλικό και μέθοδος: Στην έρευνα συμμετείχαν 600 ερωτηθέντες: 239 φοιτητές, 361 εργαζόμενοι στο χώρο του Π.Γ.Ν.Αλεξανδρούπολης και σε Εξωνοσοκομειακές Υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας και Τριτοβάθμιας Περίθαλψης. Οι 206 ήταν άντρες (35.5%) και οι 375 ήταν γυναίκες (64.5%). Η ηλικία του δείγματος κυμάνθηκε από τα 17 έτη έως τα 62 έτη, με μέση ηλικία του δείγματος τα 31.9 ±10.9. Κάθε ένας που συμμετείχε στην έρευνα συμπλήρωσε τα εξής ερωτηματολόγια: Ι) έντυπο δημογραφικών στοιχείων ΙΙ) Βαθμός Αναφερόμενης εξοικείωσης (ΒΑΕ)-Level of Contact Report (LCR). Η κλίμακα αυτή των 12 ερωτήσεων μετρά την οικειότητα που δημιουργείται από την επαφή με τον ψυχικά πάσχοντα ΙΙΙ) Γνώμη για την ψυχική ασθένεια (ΓΨΑ)-Opinion about Mental Illness (ΟΜΙ). Η κλίμακα αυτή των 51 ερωτήσεων επιλέχθηκε ως το κύριο ψυχομετρικό εργαλείο για τη μέτρηση των διαστάσεων των στάσεων απέναντι στην ψυχική νόσο ΙV) Κλίμακα αυταρχικότητας (ΚΑ)-Authoritarianism Scale (ΑS). Η κλίμακα ΚΑ αυτή των 35 ερωτήσεων μετρά αυταρχική-εξουσιαστική συμπεριφορά. Έγινε περιγραφή του δείγματος ως προς τα δημογραφικά χαρακτηριστικά και περιγραφή των κλιμάκων ΚΑ, ΒΑΕ και ΓΨΑ (μέση τιμή, τιμή απόκλισης, εύρος βαθμολογίας). Για τις ΚΑ και ΓΨΑ υπολογίστηκε το εύρος της βαθμολογίας για κάθε παράγοντα των κλιμάκων αυτών. Έγινε διερευνητική παραγοντική ανάλυση σε κύριες συνιστώσες στην κλίμακα ΚΑ. Προέκυψε ένα μοντέλο 20 ερωτήσεων και αναδείχθηκαν 5 παράγοντες. Η κλίμακα ΓΨΑ αναλύθηκε σε 5 παράγοντες όπως προτείνεται από τη βιβλιογραφία. Η εσωτερική συνοχή της κάθε κλίμακας και κάθε παράγοντα ελέγχθηκε με τον συντελεστή αξιοπιστίας Cronbach’s α. Έγινε διερεύνηση της επίδρασης των δημογραφικών παραγόντων στην ΒΑΕ, στην ΚΑ και στην ΓΨΑ με μονοπαραγοντικές αναλύσεις. Για τη σύγκριση συνεχών μεταβλητών ανά κατηγορία έγιναν t-test & ANOVA για δυο ή περισσότερες κατηγορίες αντίστοιχα. Για τη σύγκριση κατηγορικών μεταβλητών, έγιναν χ2 τεστ. Έγινε διερεύνηση της ταυτόχρονης επίδρασης πολλών μεταβλητών στη διαμόρφωση των scores των παραγόντων της ΓΨΑ, με την εφαρμογή πολυμεταβλητών γραμμικών μοντέλων παλινδρόμησης. Ο κάθε παράγοντας της κλίμακας ΓΨΑ αποτέλεσε εξαρτημένη μεταβλητή ενώ η εξοικείωση, η αυταρχικότητα, το φύλο, η ηλικία και το επάγγελμα αποτέλεσαν ανεξάρτητες μεταβλητές. Τα αποτελέσματα θεωρήθηκαν στατιστικώς σημαντικά στο 95% επίπεδο σημαντικότητας. Η στατιστική ανάλυση έγινε στο στατιστικό πακέτο STATA 9.0. Αποτελέσματα: Η μέση τιμή της βαθμολογίας για την ΒΑΕ (τιμές από 1 έως 12) ήταν 6.7 (Τ.Α=2.8). Η μέση τιμή της συνολικής βαθμολογίας για την ΚΑ ήταν 101.7 ± 13.2 με συντελεστή Cronbach a 0.78. .....................