Η προστασία από την απόλυση κατά το εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο
Authors: Αντωνιάδου Ελένη 
Published: June 2024

Η παρούσα διατριβή ερευνά την προβληματική της προστασίας του εργαζομένου από την αντικειμενικά αδικαιολόγητη απόλυση κατά το εθνικό και διεθνές δίκαιο. Στόχο αποτελεί η διενέργεια ενός συστηματικού ελέγχου συμβατότητας του εθνικού δικαίου της καταγγελίας με τα κανονιστικά πρότυπα προστασίας που καθιερώνει το ευρωπαϊκό εργατικό δίκαιο, ήτοι ο Αναθεωρημένος Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης. Για τους σκοπούς αυτούς, το κείμενο χωρίζεται σε δύο κεντρικά μέρη. Στο πρώτο εξ αυτών εξετάζεται η προστασία που παρέχει έναντι της αδικαιολόγητης απόλυσης το εσωτερικό δίκαιο, όπως αυτό διαμορφώνεται από το ισχύον νομοθετικό καθεστώς, αλλά και τη νομολογία των δικαστηρίων. Συμπεραίνεται σχετικώς ότι δεν διασφαλίζεται στην εθνική έννομη τάξη η ελάχιστη συνταγματικά επιβαλλόμενη προστασία του εννόμου αγαθού της θέσης εργασίας. Στο δεύτερο μέρος ερευνώνται τα στοιχεία που συνθέτουν την εν λόγω προστασία κατά το άρθρο 24 Α.Ε.Κ.Χ., όπως αυτό ερμηνεύεται από την αποκλειστικά αρμόδια Επιτροπή Ευρωπαϊκών Κοινωνικών Δικαιωμάτων. Με τον τρόπο αυτό, καθίσταται δυνατή η εξαγωγή συμπερασμάτων περί τη συμβατότητα του εθνικού συστήματος προστασίας από την απόλυση προς το άρ. 24 Α.Ε.Κ.Χ. Το εν λόγω ζήτημα είχε απασχολήσει έντονα έπειτα από την κύρωση του τελευταίου με τον ν. 4359/2016, έπαψε όμως να προβληματίζει μετά την έκδοση της απόφασης υπ’ αριθμ. 1512/2018 του Ακυρωτικού. Η ακανθώδης αυτή προβληματική οφείλει να ερευνηθεί εκ νέου κατόπιν εισαγωγής του άρθρου 66 ν. 4808/2021. Από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην παρούσα συνάγεται ότι η επίμαχη διάταξη παραβιάζει το κανονιστικό περιεχόμενο του άρ. 24 Α.Ε.Κ.Χ. ως προς κάθε πυλώνα προστασίας έναντι της απόλυσης. Κι αυτό, καθώς η ελληνική νομοθεσία, συνοδευόμενη από την πάγια νομολογία του Ακυρωτικού σχετικά με το «αναιτιώδες» της καταγγελίας, δεν απαιτεί τη συνδρομή βάσιμου λόγου ως θετικής προϋπόθεσης νομιμότητας της απόλυσης∙ δεν θεσπίζει καν κυρώσεις έναντι της αντικειμενικά αδικαιολόγητης απόλυσης, ενώ οι έννομες συνέπειες που προβλέπονται για τις άλλες περιπτώσεις ελαττωματικών καταγγελιών δεν μπορούν να θεωρηθούν ως επαρκείς κατά τις επιταγές της Ε.Ε.Κ.Δ.∙ από την αποδεικτική δε διευκόλυνση της μείωσης του μέτρου απόδειξης και της μερικής αντιστροφής του βάρους απόδειξης μπορούν να επωφεληθούν μόνο όσοι απολύονται δυνάμει ορισμένου απαγορευμένου λόγου, με τους απολυθέντες επί καταχρηστικών οικονομικοτεχνικών απολύσεων να εξακολουθούν να επιβαρύνονται με την επίκληση και απόδειξη δυσχερώς αποδείξιμων γεγονότων. Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει το άρ. 24 Α.Ε.Κ.Χ. στην εγχώρια δικαστηριακή πραγματικότητα, καθώς και η λειτουργία που μπορεί να επιτελέσει ως εχέγγυο για τη διασφάλιση μίας ελάχιστης προστασίας των εργαζομένων από την αδικαιολόγητη απόλυση. Τα ελληνικά δικαστήρια φέρουν την -απορρέουσα από το άρ. 28 παρ. 1 Σ.- υποχρέωση να υπαγάγουν σε ουσιαστικό έλεγχο νομιμότητας κάθε καταγγελία και να επιβάλουν την κύρωση που αποκαθιστά πλήρως την προκληθείσα υλική και ηθική βλάβη σε κάθε περίπτωση αντικειμενικά αδικαιολόγητης απόλυσης, με ευθεία μάλιστα αναγωγή στις προβλέψεις του άρ. 24 Α.Ε.Κ.Χ.. Η εν λόγω διάταξη έχει όλες τις δυνατότητες ώστε να αποτελέσει το νέο εργαλείο στο οποίο μπορεί να δομηθεί το εθνικό σύστημα προστασίας από την απόλυση, έως ότου τουλάχιστον θεσπιστεί ένα ολοκληρωμένο νομοθέτημα που να ρυθμίζει αναλυτικά και σε συμφωνία με τις δεσμευτικούς ευρωπαϊκούς κανόνες τα διάφορα ζητήματα περί την εργοδοτική καταγγελία.