Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και διαταραχές της όσφρησης
Authors: Γκούβερη Ευανθία 
Published: August 2021

Η όσφρηση αποτελεί μία από τις πέντε αισθήσεις και σχετίζεται άμεσα με την ποιότητα ζωής και την απόλαυση που αντλούμε από τη ζωή. Επιπλέον, παίζει σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια μας. Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί μία χρόνια νόσο με υψηλό επιπολασμό παγκοσμίως ο οποίος συνεχώς αυξάνεται παράλληλα με την αύξηση της παχυσαρκίας και του μη υγιεινού τρόπου ζωής. Ο σακχαρώδης διαβήτης προκαλεί επιπλοκές σε πολλά συστήματα οι οποίες ταξινομούνται σε επιπλοκές λόγω μικροαγγειοπάθειας (αμφιβληστροειδοπάθεια, νεφροπάθεια και νευροπάθεια) αλλά και λόγω μακροαγγειοπάθειας (ισχαιμική καρδιακή νόσος, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και περιφερική αρτηριοπάθεια). Οδηγεί σε πρόωρη νοσηρότητα και μειώνει το προσδόκιμο επιβίωσης αποτελώντας ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας με τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Το πώς επηρεάζει ο διαβήτης την όσφρηση είναι ένα πεδίο που έχει μελετηθεί σε περιορισμένο βαθμό. Η σχέση της όσφρησης με το σακχαρώδη διαβήτη και με το μεταβολισμό γενικότερα είναι περίπλοκη και φαίνεται ότι η λειτουργία της όσφρησης συνδέεται με το ενδοκρινικό σύστημα με τρόπο αμφίδρομο. Η ποιότητα και η ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής επηρεάζεται από την οσφρητική ικανότητα, επιδρώντας στο ενεργειακό ισοζύγιο καθώς και στη γλυκαιμική ρύθμιση των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη. Ορισμένες μελέτες μέχρι σήμερα έχουν δείξει ότι ο σακχαρώδης διαβήτης επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα όσφρησης. Ειδικότερα, φαίνεται ότι η όσφρηση επηρεάζεται κυρίως επί παρουσία διαβητικών επιπλοκών. Τα αποτελέσματα όμως μέχρι σήμερα είναι περιορισμένα και αντικρουόμενα. Σύμφωνα με κάποιες μελέτες οι διαταραχές της όσφρησης στο διαβήτη σχετίζονται με την παρουσία μακροαγγειακών διαταραχών ενώ σύμφωνα με άλλες μελέτες η μειωμένη οσφρητική ικανότητα στο σακχαρώδη διαβήτη σχετίζεται με τις διαβητικές επιπλοκές τύπου μικροαγγειοπάθειας. Στην παρούσα μελέτη θελήσαμε να διερευνήσουμε τη σχέση της οσφρητικής ικανότητας με τον σακχαρώδη διαβήτη σε ελληνικό πληθυσμό. Εξετάσαμε την οσφρητική ικανότητα 154 ενηλίκων, από τους οποίους οι 119 είχαν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Η εκτίμηση της οσφρητικής ικανότητας έγινε με τα «Sniffin’ Sticks». Εκτιμήθηκε ο Ουδός (Threshold) όσφρησης, η ικανότητα Διάκρισης (Discrimination) και η ικανότητα Ταυτοποίησης (Identification) των οσμών και υπολογίστηκε το συνολικό (TDI = Threshold – Discrimination - Identification) score της όσφρησης. Φάνηκε ότι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η αρτηριακή υπέρταση και η υπερλιπιδαιμία σχετίζονται με χαμηλότερα συνολικά score όσφρησης. Στην πολυπαραγοντική ανάλυση μετά από προσαρμογή για την ηλικία, το φύλο, το δείκτη μάζας σώματος, το κάπνισμα, το αλκοόλ, το σακχαρώδη διαβήτη, την αρτηριακή υπέρταση, την υπερλιπιδιαμία και την καρδιαγγειακή νόσο, μόνο ο σακχαρώδης διαβήτης και η αρτηριακή υπέρταση συσχετίστηκαν ανεξάρτητα με τo συνολικό score της όσφρησης. Μεταξύ των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη, φάνηκε ότι τα άτομα που είχαν επιπλοκές οφειλόμενες στο διαβήτη παρουσίαζαν χαμηλότερα score όσφρησης σε σχέση με όσους δεν είχαν επιπλοκές (p = 0.006). Συγκεκριμένα, χαμηλότερα ΤDI score καταγράφηκαν σε διαβητικούς ασθενείς που παρουσίαζαν διαβητική περιφερική νευροπάθεια (p = 0,017) και αμφιβληστροειδοπάθεια (p = 0,047). Κι επομένως φάνηκε ότι χαμηλότερα score όσφρησης παρατηρούνται επί παρουσίας μικροαγγειοπάθειας στο σακχαρώδη διαβήτη, εγείροντας την υπόνοια ότι οι διαταραχές στην όσφρηση στους διαβητικούς μπορεί να αποτελούν άλλη μία επιπλοκή τύπου μικροαγγειοπάθειας του σακχαρώδη διαβήτη. Σύμφωνα με μία άλλη προσέγγιση θα μπορούσε η ελάττωση της όσφρησης στο σακχαρώδη διαβήτη να αποτελεί εκδήλωση της διαβητικής νευροπάθειας των εγκεφαλικών συζυγιών (του οσφρητικού νεύρου), αλλά αυτή η υπόθεση χρήζει περαιτέρω έρευνας.