Η χώρα των Αβδήρων
Authors: Καλλιντζή Κωνσταντίνα 
Published: August 2021

Η παρούσα διατριβή αποτελεί συνδυασμό Αρχαιολογίας και Ιστορικής Τοπογραφίας με χώρο έρευνας το νότιο τμήμα του Νομού Ξάνθης. Στην περιοχή αυτή τοποθετείται η χώρα των Αβδήρων, που υφίστατο από την Αρχαϊκή Περίοδο έως τους Αυτοκρατορικούς Χρόνους και αποτελεί το κύριο αντικείμενο της μελέτης. Το δεύτερο αντικείμενο είναι η οικιστική ιστορία και οι μεταβολές του περιβάλλοντος από τη Νεολιθική έως τη Σύγχρονη Εποχή. Το αρχαιολογικό και αρχειακό υλικό που μελετήθηκε προέρχεται από τις συλλογές και τα αρχεία της ΙΘ΄ ΕΠΚΑ, τα οποία σήμερα ανήκουν στη ΛΑ΄ ΕΠΚΑ. Η έρευνα συμπεριέλαβε υλικό που εντοπίστηκε μέχρι και το 2010. Η εργασία πραγματώθηκε σε διάφορα επίπεδα: στο πεδίο, στο εργαστήριο, στο γραφείο και στη βιβλιοθήκη. Πραγματοποιήθηκε μεγάλος αριθμός αυτοψιών για καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης, περιγραφή των φυσικών και αρχαιολογικών δεδομένων, περισυλλογή κεραμικής και αντικειμένων, φωτογράφηση και τοπογραφικός προσδιορισμός με γεωγραφικές συντεταγμένες. Το προς μελέτη αρχαιολογικό υλικό εντοπίστηκε σε διάφορους χώρους φύλαξης αρχαίων της Εφορείας και συγκεντρώθηκε στο Μουσείο Αβδήρων. Κατά την επεξεργασία του ταξινομήθηκε σε διάφορες κατηγορίες, καταγράφηκε, σχεδιάστηκε και φωτογραφήθηκε ψηφιακά. Ακολούθησε μελέτη των αρχείων της Εφορείας, ψηφιοποίηση παλαιότερου φωτογραφικού υλικού, συγκρότηση φακέλου για κάθε θέση, τοποθέτησή τους σε χάρτη της ΓΥΣ, λήψη δορυφορικών εικόνων με τη χρήση του λογισμικού Google Εarth και ένταξη των θέσεων σ΄ αυτές. Η μελέτη αναπτύσσεται σε δώδεκα κεφάλαια. Στην Εισαγωγή περιγράφεται η προγενέστερη έρευνα, το αντικείμενο, η μεθοδολογία και η διάρθρωση του κειμένου. Στη Γεωγραφία, εξετάζεται το φυσικό περιβάλλον και οι μεταβολές που υπέστη από την αρχαιότητα έως σήμερα. Στην Ιστορία παρατίθεται ιστορικό διάγραμμα και συζητούνται τα όρια της χώρας, όπως είχαν καθοριστεί από τη μέχρι τώρα έρευνα. Ο Κατάλογος των θέσεων, αποτελεί τον κεντρικό κορμό της μελέτης και απαρτίζεται από 304 λήμματα, όσες και οι αρχαιολογικές θέσεις. Η Οικιστική Θεώρηση επιμερίζεται στο άστυ και στη χώρα και συντίθεται από τα δεδομένα του καταλόγου. Αναφέρεται στο οικιστικό πλέγμα, στις κατασκευές ύδρευσης και άμυνας, στα ιερά, στις λιμενικές εγκαταστάσεις, στα λατομεία, στα εργαστήρια, στο οδικό δίκτυο και στα νεκροταφεία. Στα Πορίσματα, παρουσιάζονται οι παρατηρήσεις, οι προτάσεις και τα συμπεράσματά μας. Τα υπόλοιπα κεφάλαια είναι Παραρτήματα, Βιβλιογραφία και Ευρετήρια. Ο πρώτος στόχος της εργασίας, η συγκέντρωση, επεξεργασία και παρουσίαση του αρχαιολογικού υλικού, πραγματοποιήθηκε με τη σύνταξη του καταλόγου. Στη συνέχεια, επιχειρήθηκε η ανάγνωση των δεδομένων με εργαλεία τον χάρτη και τις δορυφορικές εικόνες. Σκιαγραφήθηκε έτσι η οικιστική ιστορία του τόπου από την απώτατη προϊστορία έως τη σύγχρονη εποχή. Από την περαιτέρω επεξεργασία προέκυψαν συμπεράσματα για τα παρακάτω θέματα: όρια και έκταση της χώρας, στάδια επέκτασης των αποίκων στην ενδοχώρα, αυξομειώσεις της επικράτειάς τους, πυκνότητα του πληθυσμού κατά χρονική περίοδο, σχέσεις με γηγενείς κατοίκους και εξωτερικές πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις, προσδιορισμός του χρόνου και των αιτίων της διασποράς οικισμών και εγκαταστάσεων, οργάνωση και εκμετάλλευση της χώρας, ζώνες χρήσεων γης.