Ορεινό τρέξιμο
Authors: Κολυφά Μυρσίνη 
Published: June 2022

Το ορεινό τρέξιμο αντοχής είναι νέο σχετικά άθλημα. Η διάρκεια της μέγιστης προσπάθειας αγώνων βουνού είναι ίδια με αυτήν των δρόμων μεγάλων αποστάσεων αντοχής που διεξάγονται σε επίπεδες ασφάλτινες διαδρομές ή εντός σταδίου. Ωστόσο, αν λάβουμε υπόψη μας την ιδιαιτερότητα των διαδρομών όσον αφορά την κλίση κυρίως στους αγώνες βουνού, είναι πιθανόν οι φυσιολογικές προσαρμογές και οι αιτίες κόπωσης να διαφέρουν από αυτές των δρόμων σε επίπεδο. Μελέτες σχετικές με την επίδραση της ανηφορικής κλίσης και ταχύτητας στην αύξηση της κατανάλωσης Ο2 είναι σπάνιες ενώ ελάχιστα είναι επίσης και τα προτεινόμενα πρωτόκολλα αξιολόγησης της ικανότητας τρεξίματος σε κλίση. Τέλος, έχει ενδιαφέρον η μελέτη των φυσιολογικών και ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών από τα οποία εξαρτάται άμεσα η απόδοση στους αγώνες ορεινού τρεξίματος.Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να μελετήσει την επίδραση της ανηφορικής κλίσης και της ταχύτητας στο μεταβολισμό (VO2) συγκριτικά με το τρέξιμο σε επίπεδο. Παράλληλα, να καθορίσει τη σχέση επιλεγμένων φυσιολογικών και ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών με την απόδοση στο ορεινό τρέξιμο. Για τον παραπάνω σκοπό διεξήχθησαν 3 μελέτες. Στην 1η μελέτη, οι δοκιμαζόμενοι ήταν 15 άνδρες μέτρια προπονημένοι δρομείς ορεινού τρεξίματος. Στην πρώτη επίσκεψη στο εργαστήριο πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρήσεις και μέτρηση της VO2max. Στη 2η επίσκεψη μετρήθηκε η υπομέγιστη VO2 σε επιλεγμένες κλίσεις και ταχύτητες. Δρομική οικονομία σε τρέξιμο με κλίση (VO2 1%κλίση) ορίστηκε ως η επιπλέον αύξηση της κατανάλωσης οξυγόνου ανά 1% ανηφορικής κλίσης σε σχέση με το τρέξιμο στο επίπεδο [VO2 1%κλίση = (VO2 με κλίση - VO2 χωρίς κλίση) / %κλίση], για κάθε επιλεγμένη %κλίση και ταχύτητα. Επίσης υπολογίστηκε η μείωση της δρομικής ταχύτητας ανά 1% ανηφορικής κλίσης (ΜΤ/1%κλίση = VO2 1%κλίση /VO21km.h-1 ) για κάθε %κλίση και ταχύτητα. Στην 2η μελέτη το δείγμα αποτέλεσαν 12 άνδρες μέτρια προπονημένοι δρομείς ορεινού τρεξίματος. Μετρήθηκε η VO2max καθώς και η VO2 1%κλίση και η ΜΤ/1%κλίση σε διάφορες κλίσεις και υπομέγιστες ταχύτητες. Μετά από 1 εβδομάδα με τις ίδιες ακριβώς προπονητικές διατροφικές και εργαστηριακές συνθήκες επαναϋπολογίστηκε η VO2 1%κλίση και η ΜΤ/1%κλίση στις ίδιες υπομέγιστες ταχύτητες και κλίσεις για να εκτιμηθεί η αξιοπιστία των δοκιμασιών. Στην 3η μελέτη συμμετείχαν 25 άνδρες μέτρια προπονημένοι δρομείς ορεινού τρεξίματος. Αρχικά πραγματοποιήθηκε αγώνας βουνού 15 km, σε διαδρομή μορφής πυραμίδας (συνεχόμενη ανηφόρα και συνεχόμενη κατηφόρα). Η αξιολόγηση των ανθρωπομετρικών, καρδιαναπνευστικών, ταχυδυναμικών παραμέτρων και της αναερόβιας ικανότητας πραγματοποιήθηκε 4 ημέρες μετά την αγωνιστική προσπάθεια. Τα αποτελέσματα της 1ης μελέτης έδειξαν ότι η ανηφορική κλίση και η ταχύτητα διαφοροποίησαν σημαντικά τη VO2/1% κλίση χωρίς ωστόσο η αλληλεπίδραση αυτών των 2 μεταβλητών να είναι σημαντική. Ειδικότερα σε σταθερή ταχύτητα η VO2/1% κλίση δεν διέφερε ανάμεσα στους αθλητές σε καμία από τις επιλεγμένες κλίσεις. Αντίθετα όταν η κλίση διατηρήθηκε σταθερή η VO2/1% κλίση διαφοροποιήθηκε σημαντικά σε κάθε ταχύτητα. Τα αποτελέσματα ήταν τα ίδια και για την ΜΤ/1% κλίσης.Στα αποτελέσματα της 2ης μελέτης φαίνεται ότι δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές (p>0,05) στις υπολογισμένες παραμέτρους VO2/1% κλίση και ΜΤ/1% κλίσης στην πρώτη και δεύτερη μέτρηση.Στην 3η μελέτη η απόδοση στον αγώνα των 15 km παρουσίασε υψηλή (p<0,05) συσχέτιση r=0,81 και r=0,88 με την vVO2max και την ταχύτητα στο AK αντίστοιχα και με τη μέγιστη μυϊκή ισχύ των εκτεινόντων του γονάτου (r=0,50-53), την αναερόβια ικανότητα (r=0,65) και το % σωματικού λίπους (r=0,7). Παράλληλα πολύ υψηλή συσχέτιση r=0,95 και r=0,96 με την τελική επίδοση παρατηρήθηκε και στο χρόνο κάλυψης του ανηφορικού τμήματος και του κατηφορικού τμήματος του αγώνα αντίστοιχα. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι για την αξιολόγηση της ικανότητας σε τρέξιμο με κλίση (VO2/1% κλίση) μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε ταχύτητα και κλίση εφόσον η προκύπτουσα VO2 είναι <80%VO2max. Φαίνεται ότι σε αυτή τη περίπτωση η αξιοπιστία του πρωτοκόλλου είναι εξασφαλισμένη. Επίσης με τον υπολογισμό της ΜΤ/1% κλίσης οι αθλητές μπορούν να γνωρίζουν ακριβώς την ταχύτητα με την οποία θα τρέχουν στα ανηφορικά τμήματα της διαδρομής έτσι ώστε να αποφύγουν τη πρόωρη μεταβολική οξέωση και αντιοικονομική χρήση των περιορισμένων αποθεμάτων μυϊκού γλυκογόνου. Τέλος τα αποτελέσματα της 3ης μελέτης επιβεβαιώνουν τα ευρήματα της βιβλιογραφίας ότι η απόδοση στο ορεινό τρέξιμο δεν προβλέπεται με το παραδοσιακό μοντέλο των αγώνων αντοχής σε επίπεδες διαδρομές.Λέξεις κλειδιά: ορεινό τρέξιμο, δρομική οικονομία, μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου, απόδοση.