Υποστηρικτικές ανάγκες υγείας ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος
Authors: Πλούκου Στέλλα 
Published: January 2024

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι η πέμπτη πιο κοινή αιτία θανάτου από καρκίνο στις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Δεν υπάρχει προληπτικό τεστ και οι ασθενείς συνήθως διαγιγνώσκονται όταν εμφανιστούν άτυπα συμπτώματα και ο καρκίνος έχει προχωρήσει σε γειτονικούς ιστούς ή έχει δώσει μεταστάσεις. Τα θεραπευτικά σχήματα που χρησιμοποιούνται αυτή τη στιγμή έχουν περιορισμένο όφελος και δεν εξασφαλίζουν μακροχρόνια επιβίωση. Η κλινική, κοινωνική και οικονομική του επιβάρυνση είναι αξιοσημείωτη και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα η οποία θα αναδείξει τις ανάγκες αυτής της συγκεκριμένης κατηγορίας ασθενών. ΣΚΟΠΟΣ: Η εκτίμηση των αναγκών υγείας των ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος μέσα από τις αναφορές των ιδίων, των ανεπίσημων φροντιστών τους αλλά και από επαγγελματίες υγείας που απασχολούνται στη φροντίδα τους. ΜΕΘΟΔΟΙ: Πρόκειται για μια ποιοτική μελέτη με ημιδομημένες συνεντεύξεις, που πραγματοποιήθηκε στο ογκολογικό νοσοκομείο της Βορείου Ελλάδας. Ως μέθοδος ανάλυσης επιλέχθηκε η επαγωγική θεματική ανάλυση κατά Braun και Clarke, που πραγματοποιήθηκε με το λογισμικό NVIVO12, από δύο ερευνητές χωριστά. Συνολικά συμμετείχαν 12 επαγγελματίες υγείας, 10 φροντιστές και 21 ασθενείς. Οι συνεντεύξεις στην ομάδα των ασθενών επαναλήφθηκαν προκειμένου να αξιολογηθεί η εξέλιξη των αναγκών τους στη διάρκεια του χρόνου. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Τα ευρήματα της ανάλυσης των συνεντεύξεων των επαγγελματιών υγείας ανέδειξαν τρία θέματα, τις «ανάγκες ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος» αποτελούμενο από 6 υποκατηγορίες («καθημερινές δραστηριότητες», «διαχείριση συμπτωμάτων», «ψυχολογική υποστήριξη», «ανάγκες πληροφόρησης», «διεπιστημονική φροντίδα» και «φροντίδα στο τέλος της ζωής»), τις «ανάγκες των επαγγελματιών υγείας» με 3 υποκατηγορίες («ψυχολογική υποστήριξη», «εκπαίδευση» και «οργανωτική υποστήριξη»), και «προβλήματα/ελλείψεις του συστήματος υγείας» με 3 υποκατηγορίες («έλλειψη προσωπικού», «έλλειψη οργάνωσης» και «δυσλειτουργία διασύνδεσης υπηρεσιών φροντίδας»). Τα ευρήματα της θεματικής ανάλυσης των φροντιστών ανέδειξαν τρία θέματα, τις «υποστηρικτικές ανάγκες ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος» αποτελούμενο από 4 υποκατηγορίες («ψυχολογική υποστήριξη», «διαχείριση συμπτωμάτων και ανεπιθύμητων ενεργειών», «καθημερινές δραστηριότητες» και «συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων»), τις «υποστηρικτικές ανάγκες των φροντιστών» με 5 υποκατηγορίες («ψυχολογική υποστήριξη», «υποστήριξη σε δραστηριότητες φροντίδας», «οικονομική υποστήριξη», «επικοινωνία με τον ασθενή» και «ενημέρωση») και την «αξιολόγηση της παρεχόμενης φροντίδας» όπου αναφέρθηκαν 3 υποκατηγορίες («αξιολόγηση προσωπικού», «αξιολόγηση διαδικασιών» και «ανακουφιστική φροντίδα»). Τέλος, τα ευρήματα της θεματικής ανάλυσης των συνεντεύξεων των ασθενών διαχωρίστηκαν σε τρία θέματα, «καθημερινότητα», «ψυχολογία» και «αλληλεπίδραση με το σύστημα υγείας». Τα θέματα παραμένουν ίδια κατά την παρακολούθηση, αλλά δεν περιλαμβάνουν στο σύνολο τους ίδιους κωδικούς, δεδομένου ότι οι τομείς που απασχολούν τους ασθενείς είναι ίδιοι, αλλά οι επιμέρους ανάγκες διαφοροποιούνται μέσα στο χρόνο. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η νόσος έχει σημαντική και πολύπλευρη επίδραση στους ασθενείς και δημιουργεί μεγάλες ανάγκες κυρίως σε επίπεδο ψυχολογικής υποστήριξης, αντιμετώπισης συμπτωμάτων και διαχείριση των καθημερινών δραστηριοτήτων. Οι ανάγκες παραμένουν σχετικά σταθερές αριθμητικά, αλλά εντατικοποιούνται κατά την εξέλιξη της νόσου. Η ικανοποίηση των αναγκών πραγματοποιείται κατά την ενεργό φάση της θεραπείας μέσα στο νοσοκομείο και στις υπόλοιπες φάσεις μέσω των φροντιστών. Οι ασθενείς εμφανίζονται αρκετά ικανοποιημένοι από την φροντίδα, οι φροντιστές μετρίως και οι επαγγελματίες υγείας είναι απογοητευμένοι από την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν.