ЭМОЦИЯ – ЛИНГВИСТИКАНЫН ИЗИЛДӨӨ ОБЪЕКТИСИ: ЭМОЦИЯ, АФФЕКТ, МААНАЙ ЖАНА СЕЗИМ КУБУЛУШТАРЫ (психологиялык аспект)
Authors: Исмаилова З.А. 
Published: October 2024

Дүйнөлүк жана орус тил илиминде эмотиология (эмоция лингвистикасы) калыптанып, эмоциялардын лингвистикалык теориясынын пайдубалы түптөлүп, алардын лингвомаданий жаатын иликтөө да өрүш алууда Кыргыз тилиндеги эмотивдик маанинин семантикалык-стилистикалык жана когнитивдик аспекте изилдөө күндүн актуалдуу темасын түзүп тургандыгы айдан ачык. Эмотивдик маанинин негизин кураган психологиялык кубулуш - эмоция психология илиминде ар тараптан иликтенип, ал тууралуу 12 илимий теория иштелип чыккан. Көп убакыт бою эмоция философия, физиология жана психология жаатында калып, анын жогорку илимдерге тийиштүү зарыл проблемалары иликтенип келди. Биз эмоциянын лингвистикасын изилдөөгө киришүүдөн мурда анын психологиядагы иликтөө абалына кыскача токтолобуз. Эки белгилүү психологдун К.Э. Изарддын «Психология эмоций» жана Е.П. Ильиндин «Эмоции и чувства» аттуу эмгектерине басым жасайбыз. Атактуу америкалык психолог, эмоция психологиясы жаатындагы белгилүү адис Пол Экмандын «Психология эмоций», « Я знаю, что ты чувствуешь» аттуу эмгегине да зарылдыгына жараша кайрылабыз.

В мировой и русской лингвистике формируется эмотиология - эмоционально-языковая лингвистика, развиваются основы лингвистической теории эмоций, изучаются их лингвокультурные аспекты. Семантико-стилистических и когнитивных аспектов эмоционального значения кыргызского языка является актуальным вопросом дня. Психологический феномен, составляющий основу эмоционального значения - эмоция подробно изучен в науке психологии, и о нем разработано 12 научных теорий. Долгое время эмоция оставалась в области философии, физиологии и психологии, и изучались ее необходимые проблемы, связанные с высшей школой. Прежде чем приступить к изучению лингвистики эмоций, мы кратко рассмотрим состояние ее исследований в психологии. Особое внимание уделяем трудам Ильина «Эмоции и чувства». А также обращаемся по мере необходимости к работам известного американского психолога, известного специалиста в области психологии эмоций Пола Экмана «Психология эмоций», «Я знаю, что ты чувствуешь».

In world and Russian linguistics, emotiology is being formed - emotional-linguistic linguistics is developing. fundamentals of the linguistic theory of emotions, their linguistic and cultural aspects are studied. Тhe study of the semantic-stylistic and cognitive aspects of the emotional meaning of the Kyrgyz language is a topical issue of the day. The psychological phenomenon that forms the basis of emotional meaning - emotion - has been studied in detail in the science of psychology, and 12 scientific theories have been developed about it. For a long time, emotion remained in the field of philosophy, physiology and psychology, and its necessary problems associated with higher education were studied. Before proceeding to the study of the linguistics of emotions, we briefly review the state of its research in psychology». We pay special attention to the works of ilyin «emotions and feelings» аnd we also refer, as necessary, to the works of the famous аmerican psychologist Paul Ekman «Psychology of emotions», «I know you do you feel».