RISK FACTORS FOR MORTALITY AFTER STENTING OF SYMPTOMATIC ATHEROSCLEROTIC STENOSES IN INTRA- AND EXTRACRANIAL ARTERIES: A CROSS-SECTIONAL STUDY
Authors: Sarshayev M.A. , Berdikhojayev M.S. , Karibayev K.R. , Turdaliyeva B.S. , Tanbayeva G.Z. , Makhanbetkhan S.S. , Biniyazova A.A. , Lupezhova A.D. , Zhumabekov A.K. 
Published: January 2025

Introduction. Stenosis of intra- and extracranial arteries due to atherosclerosis is one of the most frequent causes of ischemic stroke and mortality worldwide. Stenting of these vessels might be an effective treatment option in symptomatic cases. Research method. A retrospective study was conducted, including 93 patients with symptomatic atherosclerotic stenoses of intra- and extracranial arteries who underwent stenting. The follow-up period was six years. Stroke, infarction, and death were accepted as primary outcomes. Statistical analysis was carried out using parametric and nonparametric analysis and regression analysis based on the Cox model. Results. A statistically significant effect of age on mortality rate was revealed. The analysis showed that an increase in blood pressure during the surgery increased the risk of mortality; however, its degree did not have a statistically significant influence on the risk of postoperative stroke. Also, the effect of cholesterol level on mortality was not statistically significant. Conclusion. Analysis of the risk factors revealed a significant impact of the hypertensive crisis on the mortality of patients, increasing it substantially. Correction and control of blood pressure pre-operatively can reduce the risks of stroke and mortality after stenting over a long period of time.

Введение. Стеноз интра- и экстракраниальных артерий вследствие атеросклероза является одной из наиболее частых причин ишемического инсульта и смертности во всем мире. Стентирование этих сосудов может быть эффективным методом лечения в симптоматических случаях. Методы исследования. Проведено ретроспективное исследование, включающее 93 пациента с симптоматическими атеросклеротическими стенозами интра- и экстракраниальных артерий, которым было выполнено стентирование. Период наблюдения составил шесть лет. В качестве первичных исходов были приняты инсульт, инфаркт и смерть. Статистический анализ проводился с использованием параметрического и непараметрического анализа, а также регрессионного анализа на основе модели Кокса. Результаты. Выявлено статистически значимое влияние возраста на смертность. Анализ показал, что повышение артериального давления во время операции увеличивало риск смертности, однако его степень не оказывала статистически значимого влияния на риск развития послеоперационного инсульта. Влияние уровня холестерина на смертность также не было статистически значимым. Заключение. Анализ факторов риска выявил значительное влияние гипертонического криза на смертность пациентов, существенно ее увеличивая. Коррекция и контроль артериального давления на дооперационном этапе могут снизить риск развития инсульта и смертности после стентирования в течение длительного времени.

Кіріспе. Атеросклерозға байланысты интракраниальды және экстракраниальды артериялардың стенозы бүкіл әлемде ишемиялық инсульт пен өлімнің жиі кездесетін себептерінің бірі болып табылады. Бұл тамырларды стенттеу симптоматикалық жағдайларда тиімді емдеу нұсқасы болуы мүмкін. Зерттеу әдістері. Ретроспективті зерттеу жүргізілді, оның ішінде интракраниальды және экстракраниальды артериялардың симптоматикалық атеросклеротикалық стенозы бар 93 пациент стенттелген. Бақылау мерзімі алты жыл болды. Негізгі нәтижелер инсульт, инфаркт және өлім болды. Статистикалық талдау параметрлік және параметрлік емес талдауды, сонымен қатар Кокс үлгісіне негізделген регрессиялық талдауды қолдану арқылы орындалды. Нәтижелер. Өлімге жастың статистикалық маңызды әсері анықталды. Талдау көрсеткендей, операция кезінде қан қысымының жоғарылауы өлім қаупін арттырды, бірақ оның дәрежесі операциядан кейінгі инсульт қаупіне статистикалық маңызды әсер етпеді. Холестерин деңгейінің өлімге әсері де статистикалық маңызды емес. Қорытынды. Тәуекел факторларын талдау гипертониялық криздің пациенттердің өлім-жітіміне айтарлықтай әсерін анықтады, оны айтарлықтай арттырады. Операция алдында қан қысымын түзету және бақылау ұзақ мерзімді стентингтен кейін инсульт пен өлім қаупін азайтуы мүмкін.