СОВРЕМЕННЫЕ ПРОБЛЕМЫ ГЕОИНФОРМАЦИОННЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ ТОПОНИМОВ УЛЫТАУСКОЙ ОБЛАСТИ
Authors: Боранкулова Д.М. 
Published: August 2023

Географиялық атауларбелгілі бір физикалық-географиялық жағдайда адамның күнде-лікті өмірі, тұрмысы, мәдениеті мен тарихына байланысты қалыптасып және дамып отырады. Жердің табиғаты мен шаруашылығы жайлы ақпарат адамдардың күнделікті өмірі мен қызметінде кеңістіктік бағдар ретінде қызмет атқаратын сол географиялық нысанның атауы болып тілде сақталады. Қоғамның дамуына байланысты бұл топонимдер жаңарып, әрі қарай әрдайым толықтырылып отырады.Ұсынылып отырған мақалада Ұлытау облысы топонимдеріне тарихи-географиялық тұрғыдан қысқаша мәлімет, сонымен қатар, еліміздің тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары жүргізілген зерттеулерінесалыстырмалы талдау беріледі. Зерттеліп отырған аймақтың геоақпараттық зерттеулерінің қазіргі таңдағы мәселелері де қарастырылады. Мақаланың мақсаты –әр түрлі ресурстарды, салыстыру әдісін қолдана отырып, Ұлытау облысының жер-су атауларының өзгеру динамикасын қарастыру. Белгілі болғандай, Қазақстан аймағындағы топонимдер ішін-ара екі үлкен топқа бөлінеді. Олардың бір бөлігі –ірі географиялық объектілердіңатаулары болса, екінші тобы –кішігірім объектілер атаулары болып саналады, яғни макротопонимдер және микротопонимдер. Орталық Қазақстан аймағына кіретін жаңадан облыс атауына ие болған Ұлытау өңірі топонимдерінің ішінде сан жағынан көбі –микротопонимдерболып табылады. Өңір бойынша геоақпараттық зерттеулерді талдау барысында, басқа тілден еңген топонимдердің егемендік алғаннан кейінгі жылдардағы өзгеру динамикасын, тарихи атаулардың қаншалықты деңгейде сақталғанын және әлі де өзгертуді талап ететін жер-су атауларын білетін боламыз.

Географические названия формируются и развиваются в зависимости от повседневной жизни, быта, культуры и истории человека в определенных физико-географических условиях. Информация о природе и хозяйстве земли хранится в языке как название этого Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы,«Жаратылыстану-география ғылымдары» сериясы, No4(74), 2022 ж.117географического объекта, который служит пространственной ориентацией в повседневной жизни и деятельности людей. В связи с развитием общества эти топонимы обновляются и постоянно пополняются.В данной статье дается краткое изложение топонимов Улытауской области с историко–географической точки зрения, а также сравнительный анализ исследований, проведенных в годы после обретения нашей страной независимости. Рассматриваются и современные проблемы геоинформационных исследований изучаемого региона. Цель статьи–рассмотреть динамику изменения географических названий Улытауской области с использованием различных ресурсов, метода сравнения. Как известно, топонимы в регионе Казахстана делятся на две большие группы. Часть из них –названия крупных географи-ческих объектов, а вторая группа-названия небольших объектов, т. е. макротопонимы и микротопонимы. Среди топонимов Улытауского региона, получивших новое название области, входящей в регион Центрального Казахстана, численно больше –микротопонимы. В ходе анализа геоинформационных исследо-ваний по региону мы узнаем динамику изменения топонимов с другого языка в годы после обретения суверенитета, насколько хорошо сохранены исторические названия и какие географические названия еще требуют изменения.

Geographical names are formed and developed depending on the daily life, everyday life, culture and history of a person in certain physical and geographical conditions. Information about the nature and economy of the earth is stored in the language as the name of this geographical object, which serves as a spatial orientation in the daily life and activities of people. In connection with the development of society, these toponyms are updated and constantly updated.The article provides a brief summary of the toponyms of the Ulytau region from a historical and geographical point of view, as well as a comparative analysis of studies conducted in the years after our country gained independence. Modern problems of geoinformation research of the studied region are also considered. The purpose of the article is to consider the dynamics of changes in geographical names of the Ulytau region using various resources, a comparison method. As you know, toponyms in the region of Kazakhstan are divided into two large groups. Some of them are the names of large geographical objects, and the second group are the names of small objects, i.e. macrotoponyms and microtoponyms. Among the toponyms of the Ulytau region, which received a new name of the region, which is part of the region of Central Kazakhstan, there are numerically more microtoponyms. During the analysis of geoinformation research on the region, we learn the dynamics of changes in toponyms from another language in the years after gaining sovereignty, how well historical names are preserved and which geographical names still need to be changed.