Η κινητική των εξουδετερωτικών αντισωμάτων έναντι της ιντερφερόνης-β σε ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση, κατά τη διάρκεια των υποτροπών της νόσου
Authors: Γιαντζή Βιργινία 
Published: August 2021

Η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) είναι μια φλεγμονώδης απομυελινωτική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), με συνήθη πορεία εξάρσεων και υφέσεων, που προσβάλλει κατ' εξοχήν τη νεαρή ηλικία προκαλώντας σημαντική αναπηρία. Η εισαγωγή της ιντερφερόνης-β (IFN-β) στη θεραπεία της υποτροπιάζουσας-διαλείπουσας ΣΚΠ (ΥΔΣΚΠ) άλλαξε τη φυσική πορεία της νόσου μειώνοντας τη δραστηριότητά της όπως αποτυπώνεται από τη βελτίωση κλινικών και ακτινολογικών δεικτών. Τα σκευάσματα της IFN-β ωστόσο μπορεί να πυροδοτήσουν ανοσολογικές αντιδράσεις που συχνά οδηγούν στην ανάπτυξη συνδετικών (Babs) και εξουδετερωτικών (Nabs) αντισωμάτων έναντι της IFN-β. Η εμφάνιση των Nabs έχει συσχετιστεί με ελάττωση του θεραπευτικού αποτελέσματος της IFN-β και την αύξηση της δραστηριότητας της νόσου. Η ενδεδειγμένη θεραπεία για την αντιμετώπιση της οξείας υποτροπής της νόσου είναι η χορήγηση στεροειδών. Στην παρούσα μελέτη θελήσαμε να καταγράψουμε την επίδραση της ενδοφλέβιας χορήγησης μεθύλ-πρεδνιζολόνης (ΕΦΜΠ) στην κινητική των Nabs και Babs σε ασθενείς με ΥΔΣΚΠ υπό θεραπεία με IFN-β ενώ βρίσκονται σε έξαρση της νόσου (υποομάδα Α2). Για λόγους που αφορούν στην αξιοπιστία των μεθόδων εντοπισμού των αντισωμάτων που εφαρμόστηκαν στο εργαστήριο της Β' Νευρολογικής κλινικής, μελετήθηκε η συχνότητα εμφάνισης των αντισωμάτων έναντι της IFN-β σε ασθενείς με ανεπαρκή ανταπόκριση στη θεραπεία, σε υποομάδα αυτών (υποομάδα A1) που παρουσίασαν υποτροπή της νόσου και σε υποομάδα ασθενών με σταθερή νευρολογική κατάσταση (υποομάδα Β) κατά τη χρονική περίοδο της αιμοληψίας. Επιπρόσθετα, η ροή των αποτελεσμάτων, μας ώθησε στην επαλήθευση της ευαισθησίας των καθιερωμένων, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μεθόδων ανίχνευσης των συνδετικών αρχικά, και των εξουδετερωτικών αντισωμάτων αργότερα. Τα αποτελέσματα-συμπεράσματα συνοψίζονται ως εξής: 1. Ασθενείς με ΥΔΣΚΠ υπό αγωγή με IFN-β, που παρουσιάζουν ανεπαρκή ανταπόκριση στη θεραπεία, ανέπτυξαν υψηλό ποσοστό Nabs και Babs. 2. Από τα 3 σκευάσματα IFN-β που χρησιμοποιούνταν στη θεραπεία των ασθενών, η IFN-β-lb αναδείχτηκε περισσότερο αντιγονική από τις IFN-β-1a. 3. Ένα ποσοστό ασθενών εμφάνισε εξουδετερωτική δραστηριότητα απουσία συνδετικών αντισωμάτων. Το εύρημα αυτό συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι και άλλοι μηχανισμοί, πλην της παρουσίας αντισωμάτων, μπορεί να υπεισέρχονται στην εξουδετέρωση της βιολογικής δράσης της IFN-β. 4. Η ΕΦΜΠ μειώνει σημαντικά τον τίτλο των Nabs, όχι όμως και των Babs, η δράση της γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στον 1 μήνα μετά την εφαρμογή της θεραπείας και παραμένει για περίπου 6 μήνες. 5. Οι αρχικοί τίτλοι των Nabs καθορίζουν την κινητική τους στο πέρας της θεραπείας με ΕΦΜΠ. 6. Η πτώση της EDSS μετά τη χορήγηση της ΕΦΜΠ τείνει να είναι ταχύτερη στους Nabs-θετικούς ασθενείς. 7. Η μέθοδος ανοσοστυπώματος κατά Western είναι πιο ευαίσθητη από την ELISA για τον εντοπισμό των Babs, ενώ η Real-time-PCR επιβεβαιώνει τα αποτελέσματα της μεθόδου του κυτταροπαθολογικού φαινομένου για την ανίχνευση των Nabs. Η γνώση για την κατάσταση των εξουδετερωτικών αντισωμάτων σε συνδυασμό με τις πληροφορίες από τη μέτρηση της βιολογικής δράσης της ΜxΑ, αποτελεί πολύτιμη βοήθεια για τον νευρολόγο στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας και ιδιαίτερα σε αυτούς που παρουσιάζουν ανεπαρκή ανταπόκριση στην αγωγή τους με ιντερφερόνη-β καθώς και στη λύση πρακτικών διλημμάτων για τη συνέχιση ή τη διακοπή της θεραπείας τους. Η ενδοφλέβια χορήγηση μεθύλ-πρεδνιζολόνης έχει ευεργετική δράση στην αποκατάσταση των συμπτωμάτων της υποτροπής και την πτώση των επιπέδων των εξουδετερωτικών αντισωμάτων, αλλά έχει περιορισμένη πρακτική χρησιμότητα στην αντιμετώπισή τους και ιδιαίτερα όταν αυτά εμφανίζονται σε επίπεδα με δυσμενή κλινική σημασία.