Διερεύνηση των γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων που αποκτούν οι μαθητές από το μάθημα της χημείας κατά την εκπαίδευσή τους και του ρόλου που παίζουν αυτές στην καθημερινή τους ζωή
Authors: Σάλτα Αικατερίνη 
Published: January 2014

Επιδίωξη της παρούσας έρευνας ήταν η καταγραφή των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των στάσεων που αποκτούν οι μαθητές της Γ΄ τάξης του Γυμνασίου και της Β΄ τάξης του Λυκείου από το μάθημα της Χημείας. Προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός αναπτύχθηκε κατάλληλο ερωτηματολόγιο. Για την κατασκευή του γνωστικού μέρους του ερωτηματολογίου επιλέχθηκαν 57 ερωτήσεις διαφόρων μορφών (σύντομης απάντησης, πολλαπλής επιλογής, συμπλήρωσης) κατανεμημένες σε 16 ασκήσεις. Δύο ομάδες κριτών βοήθησαν στον έλεγχο της εγκυρότητας «αντιπροσωπευτικού περιεχομένου» με την ταξινόμηση των ασκήσεων σε θεματικές ενότητες με βάση (α) το περιεχόμενο των γνώσεων Χημείας και (β) τις γνωστικές δεξιότητες που μετρούν. Οι ασκήσεις που περιλαμβάνονται στο ερωτηματολόγιο εντάχθηκαν στις ενότητες «σωματιδιακή σύσταση της ύλης», «χημικά στοιχεία - χημικές ενώσεις», «καύση», «οξείδωση», «εξουδετέρωση», «οξέα - βάσεις - pH» και «διατήρηση της μάζας». Επίσης, με το ερωτηματολόγιο μετρούνται γνωστικές δεξιότητες των μαθητών των επιπέδων «γνώση», «κατανόηση», «εφαρμογή» και «ανάλυση» της ταξινομίας του Bloom και των τριών επιπέδων της ταξινομίας της Διεθνούς Ένωσης για την Αξιολόγηση της Εκπαιδευτικής Επίδοσης (International Association for the Evaluation of Educational Achievement- ΙΕΑ). Η μία ομάδα των κριτών συνέβαλε επιπλέον στην εγκυρότητα της βαθμολόγησης των ερωτήσεων. Η αξιοπιστία «εσωτερικής συνέπειας» αυτού του μέρους του ερωτηματολογίου κρίθηκε πολύ ικανοποιητική, καθώς ο δείκτης Cronbach α είχε την τιμή 0,90. Στην εφαρμογή του ερωτηματολογίου έλαβαν μέρος 499 μαθητές της Γ΄ τάξης του Γυμνασίου και 624 μαθητές της Β΄ τάξης του Λυκείου από σχολεία των νομών Αττικής, Βοιωτίας, Ηρακλείου Κρήτης και Θεσσαλονίκης. Η στατιστική ανάλυση των απαντήσεων των μαθητών έδειξε ότι το μέσο επίπεδο γνώσεων Χημείας (αριθμητικά αποδιδόμενο στην εικοσάβαθμη κλίμακα) είναι 10,31 για τους μαθητές Γυμνασίου και 11,86 για τους μαθητές Λυκείου. Ποσοστό 4,6% των μαθητών του Γυμνασίου και 8,8% αυτών του Λυκείου παρουσίασε πολύ υψηλό επίπεδο γνώσεων Χημείας, ενώ το 43,9% των μαθητών του Γυμνασίου και το 22,8% του Λυκείου δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις ενός μέτριου επιπέδου. Τόσο οι μέσοι όροι, όσο και οι άλλοι στατιστικοί δείκτες επιτρέπουν να επισημάνουμε ότι ούτε οι μαθητές του Γυμνασίου ούτε του Λυκείου έχουν αποκτήσει τις προσδοκώμενες γνώσεις και δεξιότητες από το μάθημα της Χημείας ώστε να τις χρησιμοποιούν για να αντιλαμβάνονται και να εξηγούν σχετικά προβλήματα της καθημερινής ζωής. Στο Γυμνάσιο τα κορίτσια πέτυχαν καλύτερες επιδόσεις στο γνωστικό ερωτηματολόγιο από αυτές των συμμαθητών τους. Στο Λύκειο κορίτσια και αγόρια ανταποκρίθηκαν στον ίδιο βαθμό. Το μορφωτικό επίπεδο των γονέων φαίνεται να συσχετίζεται θετικά με τις επιδόσεις των μαθητών. Μεταξύ των μαθητών του Λυκείου, εκείνοι της θετικής κατεύθυνσης υπερτερούν των υπολοίπων συμμαθητών τους, ενώ οι μαθητές της θεωρητικής υπερτερούν αυτών της τεχνολογικής στο σύνολο των ασκήσεων. Οι μαθητές και των δύο βαθμίδων κατέχουν σε μεγαλύτερο ποσοστό δεξιότητες επιπέδου «γνώση» της ταξινομίας του Bloom, σε μικρότερο ποσοστό δεξιότητες του επιπέδου «εφαρμογή» και σε πολύ μικρό ποσοστό δεξιότητες του επιπέδου «κατανόηση» της ίδιας ταξινομίας. Επίσης, η πλειονότητα των μαθητών φαίνεται να έχει κατακτήσει δεξιότητες κατωτέρου επιπέδου, ενώ ελάχιστοι είναι οι μαθητές που έχουν κατακτήσει ανωτέρου επιπέδου δεξιότητες της ταξινομίας της ΙΕΑ.