THEMATIC ANALYSIS OF SCIENTIFIC LITERATURE RELATED TO THE FORMATION OF FUNCTIONAL LITERACY OF UNIVERSITY GRADUATES
Authors: Оспанова У.А. , Гафу Г.Г. 
Published: November 2022

Актуальность обусловлена тем, что участники глобального общества 21 века должны иметь возможности развития навыков свободного владения технологическими инструментами, создания межкультурных связей с другими, распространения информации для глобальных сообществ, оценивания мультимедийных текстов. Причины возникновения проблемы данного исследования заключается в трудности получения актуальной информации, в связи с растущим объемом данных, которые в большинстве своем не структурированы. В виде обоснования необходимости поиска ее решений в статье рассматривается материалы, опубликованные в период с 1975 г. по 2021 г. на английском языке в базе данных Web of Science от Clarivate Analytics. Целью исследования является определение основных тематических направлений научного дискурса в области развития функциональной грамотности в высшем образовании и их использование в виде информативной базы для дальнейших исследований по теме. В методологии исследования использован один из методов в области интеллектуального анализа текста – тематическое моделирование, суть которого заключается в процессе автоматической идентификации тем и получения скрытых закономерностей, отображаемых текстовым корпусом. Тематическое моделирование позволило придать результатам статьи большую научную объективность эксплоративному литературному обзору. Визуализация данных показывает, что тема атрибутов и компетенций выпускников актуальна в различных областях, от психологических исследований, управления бизнесом, компьютерной инженерии до клинических и медицинских наук. Научной новизной исследования является отход от традиционного методологического подхода к проведению тематического обзора научной литературы в пользу использования методов машинного обучения. Практическая значимость определяется тем, что в контексте нового подхода к литературному обзору, исследование позволит определить основные тематические направления научного дискурса в области развития функциональной грамотности в высшем образовании. Абай атындағы ҚазҰПУ-ң ХАБАРШЫСЫ «Педагогика ғылымдары» сериясы, №3(75), 2022 ж. 27 Исходя из результатов, можно сделать выводы о том, что эта статья была направлена на использование тематического моделирования, как нового смарт подхода к обзору литературы по теме ключевых компетенций выпускников вузов. Использованная рамка основана на тематической модели LDA, которая объединяет связанные статьи в тематические группы. Рекомендациями служат выводы исследователей о том, что подготовку специалистов необходимо начинать с трансформации педагогических подходов при обязательном формировании связей между рынком труда, работодателями и университетами.

Өзектілігі 21 ғасырдағы жаһандық қоғам қатысушыларының технологиялық құралдарды еркін меңгеру дағдыларын дамыту, басқалармен Мәдениетаралық байланыс құру, жаһандық қоғамдастықтар үшін ақпарат тарату, мультимедиялық мәтіндерді бағалау мүмкіндіктеріне ие болуымен байланысты. Бұл зерттеу проблемасының себептері көбінесе құрылымдалмаған мәліметтер көлемінің өсуіне байланысты өзекті ақпарат алу қиындықтары болып табылады. Мақалада оның шешімдерін іздеу қажеттілігін негіздеу түрінде 1975-2021 жылдар аралығында ағылшын тілінде Clarivate Analytics Web of Science деректер базасында жарияланған материалдар қарастырылады. Зерттеудің мақсаты - жоғары білім берудегі функционалдық сауаттылықты дамыту саласындағы ғылыми дискурстың негізгі тақырыптық бағыттарын анықтау және оларды тақырып бойынша әрі қарай зерттеу үшін ақпараттық база түрінде пайдалану. Зерттеу әдіснамасында мәтінді іздеу саласындағы әдістердің бірі қолданылды - тақырыптық модельдеу, оның мәні тақырыптарды автоматты түрде анықтау және мәтін корпусында көрсетілген жасырын заңдылықтарды алу процесінде жатыр. Тақырыптық модельдеу мақаланың нәтижелеріне эксплоративтік әдеби шолуға үлкен ғылыми объективтілік беруге мүмкіндік берді. Деректерді визуализациялау түлектердің атрибуттары мен құзыреттері тақырыбы психологиялық зерттеулерден, бизнесті басқарудан, компьютерлік инженериядан бастап клиникалық және медициналық ғылымдарға дейінгі әртүрлі салаларда өзекті екенін көрсетеді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы машиналық оқыту әдістерін пайдалану пайдасына ғылыми әдебиеттерге тақырыптық шолу жүргізудің дәстүрлі әдіснамалық тәсілінен ауытқу болып табылады. Практикалық маңыздылығы әдеби шолуға жаңа көзқарас тұрғысынан зерттеу жоғары білім берудегі функционалдық сауаттылықты дамыту саласындағы ғылыми дискурстың негізгі тақырыптық бағыттарын анықтауға мүмкіндік беретіндігімен анықталады. Нәтижелерге сүйене отырып, бұл мақала университет түлектерінің негізгі құзыреттілігі туралы әдебиеттерді шолудың жаңа ақылды тәсілі ретінде математикалық модельдеуді қолдануға бағытталған деп қорытынды жасауға болады. Пайдаланылған жақтау байланысты мақалаларды тақырыптық топтарға біріктіретін LDA тақырыптық моделіне негізделген. Зерттеушілердің тұжырымдары бойынша мамандар даярлауды еңбек нарығы, жұмыс берушілер мен университеттер арасындағы байланыстарды міндетті түрде қалыптастыра отырып, педагогикалық тәсілдерді өзгертуден бастау керек.

The relevance is due to the fact that participants in the global society of the 21st century should have the opportunity to develop skills of fluency in technological tools, create intercultural connections with others, disseminate information for global communities, and evaluate multimedia texts. The reasons for the problem of this study is the difficulty of obtaining up-to-date information, due to the growing volume of data, which for the most part are not structured. In the form of justification of the need to search for its solutions, the article examines the materials published in the period from 1975 to 2021 in English in the Web of Science database from Clarivate Analytics. The purpose of the research is to identify the main thematic areas of scientific discourse in the field of the development of functional literacy in higher education and their use as an informative base for further research on the topic. The research methodology uses one of the methods in the field of intellectual text analysis – thematic modeling, the essence of which is the process of automatic identification of topics and obtaining hidden patterns displayed by the text corpus. Thematic modeling made it possible to give the results of the article greater scientific objectivity to an exploratory literary review. Data visualization shows that the topic of attributes and competencies of graduates is relevant in various fields, from psychological research, business management, computer engineering to clinical and medical sciences. The scientific novelty of the study is a departure from the traditional methodological approach to conducting a thematic review of scientific literature in favor of using machine learning methods. The practical significance is determined by the fact that in the context of a new approach to literary review, the study will determine the main thematic areas of scientific discourse in the field of functional literacy development in higher education. Based on the results, it can be concluded that this article was aimed at using mathematical modeling as a new smart approach to reviewing the literature on the topic of key competencies of university graduates. The frame used is based on the LDA thematic model, which combines related articles into thematic groups. The recommendations are the researchers' conclusions that the training of specialists should begin with the transformation of pedagogical approaches with the mandatory formation of links between the labor market, employers and universities