Η συμβολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη συνοχή των Ελλήνων της διασποράς, σε συνάρτηση με το έργο του (αρχές 20ού αι. μέχρι σήμερα)
Authors: Θεοδοσόπουλος Γεώργιος 
Published: June 2022

Ο σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν, μέσα από μια ερευνητική και επιστημονική διαδικασία και προσωπική εμπειρία, να αποδειχθεί αν το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως (ΟΠΚ) – μέσα στα πλαίσια των δικαιοδοσιών του – έχει συμβάλλει στη συνοχή των Ομογενών της Διασποράς, στην Αμερική, την Ευρώπη και την Ωκεανία (αρχές 20ου αιώνα μέχρι σήμερα). Το αντικείμενο της παρούσας εργασίας δεν έχει εστιάσει το ενδιαφέρον των ερευνητών του χώρου, πλην ελαχίστων αναφερομένων ακροθιγώς σε αυτό. Ο λόγος αυτός προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και πρωτοτυπία στην παρούσα ερευνητική-επιστημονική εργασία. Η έρευνα υπήρξε μακρά και αι διαπιστώσεις άκρως θετικές και ενθαρρυντικές. Εξετάστηκαν, πρώτον, οι περίοδοι των οργανωμένων ελληνικών μεταναστευτικών ροών, κατ’ αρχήν, προς τις περισσότερο ανεπτυγμένες βιομηχανικές Χώρες των ανωτέρω Ηπείρων (ΗΠΑ, Καναδά, Γερμανία, Αυστρία, Αγγλία, Αυστραλία κ.ά.) [Κεφ. 1], δεύτερον, οι περίοδοι της εγκατάστασης και δραστηριοποίησης των Ελλήνων μεταναστών σ’ αυτές και της επαγγελματικής, επιστημονικής, πολιτικής αναγνωρίσεως, οικονομικής, και θρησκευτικής καταξίωσής τους, χωρίς να αφομοιωθούν από τα πολυπολιτισμικά εθνικά περιβάλλοντα των Χωρών που τους υποδέχθηκαν και τους φιλοξένησαν και τους συμπεριέλαβαν – με νόμιμες διαδικασίες – στο δυναμικό των πολιτών τους [Κεφ. 2], τρίτον, η πνευματική δικαιοδοσία του ΟΠΚ επί όλων των ελληνικών ορθόδοξων εκκλησιαστικών δομών (Αρχιεπισκοπών, Μητροπόλεων, Ενοριών και Ιερών Μονών), των ευρισκομένων στις περιοχές στις οποίες διαβιώνουν οι οργανωμένοι Ομογενείς [Κεφ. 3], τέταρτον, η πνευματική δικαιοδοσία του ΟΠΚ επί όλων των ορθόδοξων Χριστιανών της Διασποράς [Κεφ. 4], πέμπτον, η παρουσία του ΟΠΚ, για έναν αιώνα, στην καθημερινή ζωή των Ομογενών, με την ίδρυση (α) 4 Ιερών Αρχιεπισκοπών, (β) 22 Ιερών Μητροπόλεων (εκτός των 8 Ι.Μ. της ΕΟΑΑ), (γ) 1341 Ενοριών/Κοινοτήτων, (δ) 48 Ιερών Μονών, (ε) 56 Παρεκκλησίων, (στ) πολλών εκατοντάδων Ελληνικών Εκκλησιαστικών/Ενοριακών Σχολείων Δημοτικής και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, (ζ) τριών Θεολογικών Σχολών, (η) ενός Ελληνικού Κολλεγίου, (θ) πολλών Τμημάτων Ελληνικής Γλώσσας και Ειδικών Θεολογικών Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών Σπουδών σε συνεργαζόμενα, με το ΟΠΚ, Πανεπιστήμια της Αμερικής, της Αυστραλίας, και της Ευρώπης, (στ) πολλών Πολιτιστικών και Αθλητικών Κέντρων στις Ενορίες/Κοινότητες, και, επίσης, (ι) 1370 Ενοριακών, Μητροπολιτικών και Αρχιεπισκοπικών Συλλόγων Φιλοπτώχων Αδελφοτήτων κ.ά. Το έμψυχο δυναμικό όλων των ανωτέρω δραστηριοτήτων του ΟΠΚ αποτελούν (1) Κληρικοί (65 Ιεράρχες, 1300 Εφημέριοι – εκ των οποίων 113 είναι άγαμοι – οι οποίοι διακονούν μόνιμα, όπου τάσσονται, καταγόμενοι, κυρίως, από την Ελλάδα, από τις χαμένες Πατρίδες Ελλάδας και από τις Χώρες στις οποίες διαβιούν οι Ομογενείς μας, (2) Εκπαιδευτικοί, Ομογενείς και αποσπασμένοι από την Ελλάδα, (3) Εθελοντές Ομογενείς, άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους, από διαφορετικά διοικητικά πόστα, στις Ενορίες/Κοινότητες, τις Ι. Μητροπόλεις και τις Ι. Αρχιεπισκοπές. Επίσης, περιγράφεται και αναλύεται η πλήρη διακονία όλων των ανωτέρω προσώπων (η διοικητική, λατρευτική, η ποιμαντική, η εκπαιδευτική και η φιλανθρωπική), η τελούσα υπό την αιγίδα του ΟΠΚ [Κεφ.5] και, έκτον, η παρουσία 1ον της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδας (ΑΟΕΕ). Η ΑΟΕΕ υπήρξε, για έναν αιώνα, μέχρι σήμερα, ο αξιολογότερος βοηθός του ΟΠΚ. Η συντριπτική πλειοψηφία των Ιεραρχών και των λοιπών Κληρικών προέρχονταν από την Ελλαδική Εκκλησία, 2ον της Ελληνικής Πολιτείας (ΕΠ). Η ΕΠ, με την ίδρυση Πρεσβειών και Προξενείων, εκτιμάται ότι συνέβαλε στην αιωνόβια προσπάθεια του ΟΠΚ να εξασφαλίσει τη συνοχή των Ε.τ.Δ. και 3ον το έργο των εθελοντών Ομογενών. Η συνεισφορά όλων των ανωτέρω Φορέων αποτελούν αισιόδοξη προϋπόθεση οι προσδοκίες των ιδίων, της ΑΟΕΕ, της ΕΠ και, κυρίως, του ΟΠΚ, θα δικαιωθούν στο μέλλον (Κεφ. 6). Ο Επίλογος της διατριβής μας είναι απόλυτα σαφής, εδραζόμενος στα αδιαμφισβήτητα, τεκμηριωμένα και διαφανή ιστορικά και επιστημονικά ευρήματά της, τα οποία διατρανώνουν την αδιάπτωτη, ανύστακτη και ανακαινιστική συμβολή του ΟΠΚ στην συνοχή των Ε.τ.Δ. Τονίζεται ότι to ΟΠΚ παραμένει ο μόνος ουσιώδης παράγοντας συνοχής των Ε.τ.Δ., βοηθούμενο από την ΑΟΕΕ και από την ΕΠ.