Διερεύνηση γενετικών και διατροφικών παραγόντων οι οποίοι εμπλέκονται στη φλεγμονή που οδηγεί σε καρδιαγγειακά νοσήματα
Authors: Θεοδωράκη Ειρήνη 
Published: January 2014

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως και ανάμεσα σε αυτά η στεφανιαία νόσος κατέχει την πρώτη θέση. Βασική αιτία της στεφανιαίας νόσου είναι η αθηροσκλήρωση των επικαρδιακών στεφανιαίων αρτηριών. Πρόκειται για μια πολυπαραγοντική ασθένεια, με φλεγμονώδη βάση, στην αιτιολογία της οποίας εμπλέκονται πολλοί παράγοντες κινδύνου, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται και γενετικοί παράγοντες. Για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου σε επίπεδο πληθυσμού σημαντικό ρόλο παίζουν γονίδια τα οποία φέρουν πολυμορφισμούς που αυξάνουν ή μειώνουν τον κίνδυνο και η δράση τους συχνά επηρεάζεται από την παρουσία άλλων γενετικών ή περιβαλλοντικών παραγόντων. Ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς παράγοντες, σημαντικό ρόλο παίζει η διατροφή. Η Μεσογειακή δίαιτα έχει συζητηθεί αρκετά σε σχέση με τη στεφανιαία νόσο, καθώς φαίνεται να σχετίζεται με μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου σε πολλές μελέτες. Για την παρούσα μελέτη επιλέχθηκαν 28 γονίδια, με βάση τον παθοφυσιολογικό τους ρόλο, και εξετάστηκε η γενετική ποικιλομορφία χρησιμοποιώντας πολυμορφισμούς-δείκτες (tagSNPs), σε ένα δείγμα 305 ατόμων με διάγνωση στεφανιαίας νόσου και 305 υγιών ατόμων. Τα γονίδια αυτά διαχωρίστηκαν σε 5 ομάδες: (α) γονίδια κυτταροκινών-αυξητικών παραγόντων, (β) γονίδια γλυκοπρωτεϊνών αιμοπεταλίων, (γ) γονίδια από το μονοπάτι της πήξης και της ινωδόλυσης, (δ) γονίδια από το μονοπάτι της κυκλο-οξυγενάσης και (ε) άλλα 2 γονίδια: το γονίδιο της ακετυλοϋδρολάσης πλάσματος του παράγοντα ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων και το c-ROS 1 ογκογονίδιο. Επιπλέον, μελετήθηκε ο ρόλος της αλληλεπίδρασης των πολυμορφισμών αυτών με το βαθμό υιοθέτησης της Μεσογειακής δίαιτας. Η πλειοψηφία των πολυμορφισμών μελετήθηκε για πρώτη φορά, όπως επίσης και η αλληλεπίδραση πολυμορφισμών με τη Μεσογειακή δίαιτα σε σχέση με τη στεφανιαία νόσο. Η επιλογή των πολυμορφισμών έγινε με τον αλγόριθμο του Carlson, η γονοτύπηση έγινε με την τεχνική APEX-2 (Arrayed Primer Extension-2) και ο βαθμός υιοθέτησης της Μεσογειακής δίαιτας αξιολογήθηκε με τη χρήση σκορ. Η στατιστική ανάλυση έγινε με μοντέλα λογαριθμιστικής παλινδρόμησης, στα οποία έγινε διόρθωση για διάφορους συγχυτικούς παράγοντες. Από το σύνολο των 181 πολυμορφισμών που μελετήθηκαν, οι 14 σχετίστηκαν με τη στεφανιαία νόσο. Οι 7 από αυτούς σχετίστηκαν με αύξηση του σχετικού λόγου πιθανοτήτων (γονίδια: CCL2, GP6, F5, VWF, PROS1, PTGIS), ενώ οι άλλοι 7 σχετίστηκαν με μείωση του λόγου αυτού (γονίδια: CCL2, TGFB2, TGFB3, F5, FGB). Περαιτέρω διερεύνηση έδειξε ότι 4 απλότυποι, οι οποίοι προέκυψαν από συνδυαστική ανάλυση των πολυμορφισμών που έδωσαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις στην πρώτη φάση, σχετίζονται με τη νόσο είτε επιβαρυντικά είτε προστατευτικά (γονίδια: CCL2, TGFB2, F5). Επιπλέον, η μελέτη της αλληλεπίδρασης με τη Μεσογειακή δίαιτα έδειξε ότι 7 αλληλόμορφα σχετίζονται με τη νόσο, ανάλογα με τις διαιτητικές συνήθειες των ατόμων. Έτσι, ένας πολυμορφισμός φάνηκε να αυξάνει το σχετικό λόγο πιθανοτήτων μόνο στα άτομα που υιοθετούν σε μικρό βαθμό το Μεσογειακό πρότυπο διατροφής (γονίδιο: TGFB1), ενώ 6 αλληλόμορφα σχετίστηκαν με μείωση του σχετικού λόγου μόνο στα άτομα που υιοθετούν σε μεγάλο βαθμό το πρότυπο αυτό (γονίδιο: CCL2, ITGA2, GP6).