Εκμάθηση λογισμικού μέσων
Authors: Ραγάζου Βασιλική 
Published: February 2022

Ευρύτερο αντικείμενο της παρούσας διατριβής αποτελεί η διερεύνηση των δυνατοτήτων και των περιορισμών των δυναμικών αναπαραστάσεων, και πιο συγκεκριμένα των βιντεοδιδασκαλιών, ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης. Η βιντεοδιδασκαλία λογισμικού αφορά μια ειδική κατηγορία βίντεο μέσω της οποίας αποτυπώνεται η καταγραφή των ενεργειών για την παρουσίαση μιας διαδικασίας στους εκπαιδευόμενους, η οποία συνδυάζει αφήγηση και οπτικά στοιχεία. Με τη διάδοση των βιντεοδιδασκαλιών στην εκμάθηση λογισμικού είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό πως οι άνθρωποι επεξεργάζονται το βίντεο και πως ο σχεδιασμός της βιντεοδιδασκαλίας μπορεί να υποστηρίξει αυτές τις διαδικασίες (van der Meij και van der Meij, 2013). Ένα παράδειγμα χρήσης βιντεοδιδασκαλιών θεωρείται: η επίδειξη του τρόπου χρήσης μιας νέας εφαρμογής υπολογιστή. Η υλοποίηση των βιντεοδιδασκαλιών που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή τη διατριβή βασίστηκε στο θεωρητικό πλαίσιο της Γνωστικής Θεωρίας Πολυμεσικής Μάθησης (Mayer, 2014). Με στόχο να συνεισφέρει στοιχεία αποδοτικότητας των βιντεοδιδασκαλιών στην ενίσχυση της μάθησης, η διατριβή παρουσιάζει ερευνητικά αποτελέσματα συγκεκριμένων σχεδιαστικών χαρακτηριστικών που εφαρμόστηκαν σε βιντεοδιδασκαλίες λογισμικού. Ως εκ τούτου, αξιολογήθηκαν τα μαθησιακά αποτελέσματα με όρους δηλωτικής γνώσης, διαδικαστικής γνώσης και μεταφοράς γνώσης. Επιπλέον, η έρευνα εστίασε έμμεσα στην αξιολόγηση του γνωστικού φόρτου και τριών ψυχομετρικών εννοιών της ροής, της αυτό-αποτελεσματικότητας και της παρώθησης. Τα δύο πειράματα που υλοποιήθηκαν επικεντρώθηκαν στην απόκτηση δεξιοτήτων για τη χρήση εφαρμογών λογισμικού σε υπολογιστή, για την οποία οι βιντεοδιδασκαλίες είναι ένα εύχρηστο εργαλείο εκμάθησης καθώς επιτρέπουν την επίδειξη εκτέλεσης εργασιών σε ένα αυθεντικό περιβάλλον (Ertelt, 2007). Μια κοινή κριτική που συναντούμε στη βιβλιογραφία για τις βιντεοδιδασκαλίες είναι ότι απουσιάζει το κατάλληλο θεωρητικό πλαίσιο για το σχεδιασμό και τη χρήση των δυναμικών αναπαραστάσεων. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι η γνώση μπορεί να αποκτηθεί μόνο σε βραχυπρόθεσμη βάση και όχι σε μακροπρόθεσμη. Το θεωρητικό υπόβαθρο που χρησιμοποιείται στην παρούσα διατριβή βασίζεται στη Μάθηση μέσω της Παρατήρησης (Observation Learning) και στην Πολυμεσική Μάθηση (Multimedia Learning). Αυτές οι προσεγγίσεις χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των εκπαιδευτικών διαδικασιών που προωθούν τη μάθηση. Στις δύο εμπειρικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη διερεύνηση δύο διαφορετικών εκπαιδευτικών σχεδιαστικών αρχών: α) των οπτικών σημάνσεων και β) της εξάσκησης που είχαν ως στόχο να αναδείξουν τα βήματα διαδικασιών μιας σύνθετης πολυμεσικής εφαρμογής υπολογιστή. Η επιλογή των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών σχεδιαστικών αρχών έγινε με σκοπό την υποστήριξη των εκπαιδευομένων στην απόκτηση διαδικαστικής γνώσης, σε αντίθεση με την παροχή γενικών γνώσεων όπως είθισται να προσφέρει μια πληθώρα βίντεο στο Διαδίκτυο. Τα ευρήματα της Διδακτορικής Διατριβής αποτιμούν το ρόλο των βιντεοδιδασκαλιών στην εκμάθηση λογισμικού και η διατριβή καταλήγει σε τρία κύρια συμπεράσματα: α) ο συνδυασμός εξάσκησης και οπτικών σημάνσεων αποφέρει διαφορετικά μαθησιακά αποτελέσματα σε διαφορετικούς πληθυσμούς, β) οι σχεδιαστικές αρχές της οπτικής σήμανσης και της εξάσκησης σε βιντεοδιδασκαλίες λογισμικού επιδρούν θετικά στη ροή, την παρώθηση και την αυτό-αποτελεσματικότητα και γ) το επίπεδο εξειδίκευσης των εκπαιδευόμενων καθορίζει το επίπεδο ανταπόκρισης τους σε βιντεοδιδασκαλίες λογισμικού. Οι μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να διερευνήσουν με συστηματικό τρόπο τη συμβολή του παράγοντα της εξειδίκευσης των χρηστών στην εκμάθηση εφαρμογών λογισμικού στην περίπτωση της χρήσης σύνθετων δυναμικών αναπαραστάσεων.