bluuebunny/crossref_metadata_2025 huggingface dataset:
TÌNH TRẠNG DI CĂN HẠCH VÙNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUANCỦA BỆNH NHÂN UNG THƯ TRỰC TRÀNG ĐƯỢC PHẪU THUẬT TRIỆT CĂN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Authors: Phạm Văn Thái , Phạm Cẩm Phương , Đỗ Thị Thu Trang
Published: January 2025

Mục tiêu: Xác định tỉ lệ di căn hạch và nhận xét mối liên quan giữa tình trạng di căn hạch với một số yếu tố trong ung thư trực tràng được phẫu thuật triệt căn. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả hồi cứu 111 bệnh nhân được chẩn đoán ung thư trực tràng, được phẫu thuật triệt căn tại bệnh viện Bạch Mai từ tháng 5/2023 – tháng 8/2024. Kết quả: Độ tuổi thường gặp là 50-69 (57,7%), độ tuổi trung bình là 65,04±11,1, tỉ lệ nam/ nữ 1,52; Dạng vi thể chủ yếu là ung thư biểu mô tuyến (95,5%), độ biệt hóa cao (99,1%). Tỉ lệ di căn hạch vùng là 36,9% các trường hợp. Có mối liên quan giữa độ xâm lấn khối u và tỉ lệ di căn hạch, tăng tỉ lệ di căn hạch trong những trường hợp u T3,T4 với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê, p=0,028. Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tình trạng di căn hạch vùng theo các yếu tố tuổi, vị trí, kích thước u, thể mô bệnh học, độ biệt hóa và vị trí của khối u. Kết luận: Tỷ lệ di căn hạch vùng trong ung thư trực tràng ở bệnh nhân được phẫu thuật triệt căn là 36,9%, yếu tố mức độ xâm lấn của khối u có liên quan chặt chẽ với tỷ lệ di căn hạch trong ung thư trực tràng.
LỌC MÁU LIÊN TỤC Ở BỆNH NHÂN ĐƯỢC TRAO ĐỔI OXY QUA MÀNG NGOÀI CƠ THỂ: KHI NÀO, CHỈ ĐỊNH VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ
Authors: Trần Thị Thu Thảo , Đỗ Ngọc Sơn , Bùi Thị Hương Giang
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả thời điểm, một số chỉ định lọc máu liên tục (LMLT) ở bệnh nhân được trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể (ECMO) và kết quả điều trị nhóm bệnh nhân trên. Đối tượng: Bệnh nhân được ECMO có thực hiện kỹ thuật LMLT tại Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả, quan sát, được thực hiện trên đối tượng bệnh nhân áp dụng đồng thời kỹ thuật LMLT và ECMO. Có 48 bệnh nhân vào trung tâm từ tháng 8 năm 2023 đến tháng 6 năm 2024 được đưa vào nghiên cứu, có 158 cuộc lọc máu được thực hiện cho đến khi bệnh nhân ra khỏi trung tâm. Kết quả: Thời điểm LMLT được bắt đầu đa số dưới 6h (60,4%) sau khi vào ECMO, không trường hợp nào ngoài 24h. Chỉ định phổ biến nhất là toan chuyển hóa (52,1%), suy đa tạng (41,7%) và tổn thương thận cấp (33,3%). Kết quả điều trị chung có 27 (56,3%) BN sống. Kết luận: Đối tượng bệnh nhân ECMO cần LMLT là rất nặng, LMLT có vai trò quan trọng trong phối hợp điều trị.
THỰC TRẠNG KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN GRAM ÂM GÂY NHIỄM KHUẨN HUYẾT TẠI BỆNH VIỆN UNG BƯỚU NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2020-2024
Authors: Nguyễn Hữu Lê , Trần Thị Kiều Anh , Nguyễn Công Khánh
Published: January 2025

Đặt vấn đề: Nhiễm khuẩn huyết (NKH) là một bệnh lý nhiễm khuẩn toàn thân nặng thường gặp trong lâm sàng với căn nguyên gây bệnh chính là các vi khuẩn gram âm. Việc giám sát thường xuyên căn nguyên gây bệnh và mức độ nhạy cảm với kháng sinh của vi khuẩn góp phần giúp nâng cao hiệu quả điều trị. Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả thực trạng trạng kháng kháng sinh (KKS) của vi khuẩn gram âm gây NKH tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An, giai đoạn 2020-2024. Đối tượng, phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 187 bệnh nhân đã được chẩn đoán xác định NKH có kết quả cấy máu dương tính với các vi khuẩn gram âm trong giai đoạn từ 1/2020 - 6/2024. Kết quả: Tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 61,8 tuổi, nam giới chiếm đa số (72,7%). Số ngày điều trị trung bình là 18,5 ngày. Bệnh nhân có nhiều bệnh lý nền kèm theo, thường gặp là ung thư (87,7%) viêm gan/ xơ gan (25,1%). Tác nhân gây bệnh thường gặp là E. coli (48,1%) và K. pneumoniae (22,5%). Có 60% số chủng E.coli được phân lập sinh ESBL, tỷ lệ sinh ESBL ở K. pneumoniae là 28,6%. Các vi khuẩn được phân lập kháng phần lớn các kháng sinh được thử ở các mức độ khác nhau, vi khuẩn sinh ESBL kháng cao hơn rõ rệt so với các vi khuẩn không sinh ESBL. E. coli kháng cao nhất với Amplicillin (93,3%), kháng thấp nhất  với Imipenem (3,3%), Ertapenem (3,3%). K. pneumonia kháng cao nhất với Amplicillin (95,2%), kháng thấp nhất với Imipenem (9,5%). P. aeruginosa và A. baumannii chưa ghi nhận trường hợp kháng colistin. E. coli có tỷ lệ đa kháng cao nhất với 88,9% là MDR, 26,7% là XDR và 3,3% là PDR. P. aeruginosa có tỷ lệ non-MDR cao nhất với 76,9%. Tỷ lệ PDR cao nhất ở vi khuẩn A. baumannii với 23,1%, tiếp theo là Enterobacter spp với tỷ lệ 15,4%. Kết luận: Các tác nhân gây  đề  kháng  cao  hoặc  kháng  một  phần  với  các  kháng  sinh được thử nghiệm. Tình trạng vi khuẩn sinh ESBL với tỷ lệ cao, đặc biệt là sự xuất hiện của các chủng đa kháng đặt ra thách thức lớn trong điều trị cho người bệnh và cho thấy nhu cầu cấp thiết đối với các loại kháng sinh mới và cần cải thiện các chương trình quản lý kháng sinh và nâng cao hoạt động kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện.
KÍCH THƯỚC XƯƠNG Ổ RĂNG HÀM TRÊN Ở BỆNH NHÂN SAI KHỚP CẮN HẠNG II TRÊN PHIM CTCB
Authors: Yongyout SILAVANH , Nguyễn Thị Bích Ngọc
Published: January 2025

Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 25 bệnh nhân chưa từng chỉnh nha chẩn đoán sai khớp cắn hạng 2 được khám điều trị và chụp phim CTCB tại Viện Đào Tạo Răng Hàm Mặt, Trường Đại học Y Hà Nội từ tháng 03/2023 đến tháng 07/2024 nhằm xác định chiều dày và độ rộng xương ổ liên chân răng hàm trên và nhận xét một số vị trí thuận lợi khi cắm minivis ở nhóm bệnh nhân trên. Kết quả cho thấy chiều rộng xương ổ răng trung bình mặt ngoài ở cung răng hàm trên lớn nhất ở vùng liên răng cửa giữa tại vị trí cách CEJ 8mm (3,66 ± 0,82 mm), tiếp theo đến giữa răng hàm nhỏ thứ hai và răng hàm lớn thứ nhất (3,43 ± 1mm), mặt trong lớn nhất ở vùng giữa răng hàm nhỏ thứ hai và răng hàm lớn thứ nhất  (5,79 ± 1,12 mm). Chiều dày xương ổ răng trung bình ở hàm trên lớn nhất ở vùng giữa răng hàm lớn thứ nhất và răng hàm lớn thứ hai  (6-7) (14,9 ± 1,68mm tại vị trí cách CEJ 8mm). Kết luận các vị trí thuận lợi cho cắm minivis ở hàm trên với chiều dày và chiều rộng xương ổ răng đủ là giữa hai răng cửa và giữa răng hàm nhỏ thứ hai và răng hàm lớn thứ nhất (5-6) ở mặt ngoài, giữa răng hàm lớn thứ nhất và răng hàm lớn thứ hai( 6-7 )ở mặt trong. Do chiều rộng xương ổ răng hạn chế, đường kính khuyến nghị của minivis là 1,2-1,6mm để đặt vào xương ổ răng hàm trên và chiều dài được khuyến nghị là 6-8mm.
LEIOMYOSARCOMA SAU PHÚC MẠC: CA LÂM SÀNG HIẾM GẶP VÀ ĐIỂM LẠI Y VĂN
Authors: Đoàn Trọng Tú , Nguyễn Văn Cương , Khổng Văn Quang
Published: January 2025

Leiomyosarcoma là khối u ác tính hiếm gặp và có thể phát sinh từ từ bất kỳ cơ trơn nào trên cơ thể. Leiomyosarcoma chiếm khoảng 19% sarcoma mô mềm sau phúc mạc (1). Bệnh thường gặp ở những bệnh nhân 50 – 70 tuổi và phụ nữ chiếm 2/3 đến 3/4 số bệnh nhân (2). Khối u thường phát triển âm thầm khó nhận biết. Việc điều trị khối u hiếm gặp này rất phức tạp do kích thước khối u lớn khi chẩn đoán và có di căn nên tiên lượng kém. Trong bài báo này chúng tôi trình bày một ca lâm sàng sarcoma cơ trơn sau phúc mạc phức tạp, từ đó điểm lại y văn nhằm giúp chẩn đoán sớm bệnh lý hiếm gặp này.
CHỈ SỐ ALBUMIN-BILIRUBIN (ALBI) VÀ CHỈ SỐ TIỂU CẦU - ALBUMIN - BILIRUBIN (PALBI) Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ GAN CÓ XƠ GAN TẠI BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN
Authors: Nguyễn Mỹ Duyên , Nguyễn Thị Hoa , Nguyễn Thị Hồng Anh , La Hoàng Thiên
Published: January 2025

Mục tiêu: Phân tích mối liên quan giữa chỉ số ALBI và chỉ số PALBI với các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan có xơ gan tại bệnh viện Trung ương Thái Nguyên. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 112 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan (UTBMTBG) có xơ gan điều trị tại bệnh viện Trung ương Thái Nguyên từ tháng 5/2022-8/2024. Kết quả: Trong tổng số 112 bệnh nhân chủ yếu là nam giới (76,8%), độ tuổi trung bình là 52,3±10,4 (năm). Tỷ lệ bệnh nhân UTBMTBG nhiễm virus viêm gan B chiếm 59,8%. Số bệnh nhân có khối u ở gan phải chiếm tỷ lệ cao nhất (65,2%), tỷ lệ bệnh nhân có 1 khối u là 52,7%. Đa số bệnh nhân có kích thước khối u≥3 cm. Có 45,5% bệnh nhân có nồng độ AFP>400ng/mL. Tỷ lệ Child Pugh A, B, C tương ứng là 67%, 22,3% và 10,7%. Tỷ lệ ALBI 1, 2, 3 tương ứng là tương ứng là 31,3%, 58,9% và 9,8%. Tỷ lệ PALBI 1, PALBI 2, PALBI 3 tương ứng là 36,6%; 38,4% và 25%. Kết luận: Điểm ALBI tăng dần theo nồng độ AFP huyết tương và số lượng khối u. Không có sự khác biệt có ý nghĩa về điểm ALBI với kích thước khối u
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ GIẢM ĐAU SAU MỔ THAY KHỚP GỐI TOÀN BỘ BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRUYỀN LIÊN TỤC THUỐC TÊ QUA CATHETER ỐNG CƠ KHÉP KẾT HỢP VỚI IPACK
Authors: Tạ Thị Ánh Ngọc , Trịnh Văn Đồng , Phạm Thị Vân Anh , Nguyễn Đắc Thanh , Nguyễn Thị Hương , Trần Thanh Nhàn
Published: January 2025

Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả giảm đau sau mổ thay khớp gối toàn bộ bằng phương pháp truyền liên tục thuốc tê qua ống cơ khép kết hợp IPACK so với phương pháp giảm đau ngoài màng cứng. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng, 60 bệnh nhân phẫu thuật thay khớp gối toàn bộ được chia thành hai nhóm bằng bốc thăm ngẫu nhiên: Nhóm NMC: Bệnh nhân được giảm đau bằng truyền thuốc tê liên tục qua catheter NMC; nhóm OI: Bệnh nhân được giảm đau bằng phong bế ống cơ khép liên tục kết hợp với IPACK. Theo dõi bệnh nhân trong vòng 48 giờ sau mổ, số liệu được mã hóa và xử lý theo các phương pháp thống kê. Kết quả nghiên cứu: Điểm VAS khi nghỉ ngơi và khi gấp gối 45 độ tại các thời điểm giờ thứ 3, 6,12, 18, 24, 36, 48 của nhóm OI cao hơn có ý nghĩa so với nhóm NMC nhưng vẫn đạt VAS<4. Cả hai nhóm không có bệnh nhân nào cần sử dụng morphin giải cứu đau, 100% bệnh nhân nhóm OI hài lòng hoặc rất hài lòng so với nhóm NMC là 96.67%, khác biệt không có ý nghĩa thống kê. Mức độ ức chế vận động của cơ tứ đầu đùi của nhóm OI thấp hơn nhóm NMC, tỷ lệ BN có điểm bromge bằng không là 96.67% cao hơn có ý nghĩa so với nhóm NMC (80%). Kết luận: Để giảm đau cho phẫu thuật thay khớp gối toàn bộ, phương pháp phong bế ống cơ khép liên tục kết hợp IPACK hiệu quả giảm đau không bằng phương pháp NMC nhưng vẫn đạt mục tiêu giảm đau VAS<4; tuy nhiên ức chế vận động cơ tứ đầu đùi thấp hơn nhóm NMC
ĐẶC ĐIỂM KIỂU HÌNH KHÁNG THUỐC CỦA VI KHUẨN LAO TRÊN BỆNH NHÂN LAO PHỔI KHÁNG THUỐC HÀNG 1 TẠI TỈNH BẾN TRE
Authors: Trần Thanh Hùng , Trần Đỗ Hùng , Nguyễn Ngọc Bảo Vi , Lương Thị Mỹ Linh , Nguyễn Thị Minh Ngọc , Nguyễn Hồng Ngân
Published: January 2025

Đặt vấn đề: bệnh lao kháng thuốc đến nay vẫn là vấn đề đáng lo ngại, tỷ lệ mắc và tử vong gia tăng trên thế giới, ở Việt Nam và cả ở Bến Tre. Hiện nay việc xác định tình hình kháng thuốc giúp góp phần cải thiện tình trạng mắc lao kháng thuốc. Mục tiêu nghiên cứu: đánh giá kiểu hình kháng thuốc và một số yếu tố liên quan trên bệnh nhân lao phổi kháng thuốc hàng 1 tại Bến Tre. Phương pháp nghiên cứu: 60 chủng vi khuẩn lao kháng thuốc hàng 1 thu nhận tại Bến Tre 2021-2024, dựa vào kết quả xét nghiệm GeneXpert có Mycobacterium Tuberculosis và kháng Rifampicin, đồng thời kết quả nuôi cấy môi trường lỏng (MGIT) cho kết quả (+) và kháng sinh đồ có kháng bất kỳ thuốc lao hàng 1: rifampicin (R), isoniazid (H), streptomycin (S), ethambutol (E). Kết quả: đa số là nam giới chiếm 86,7%, tuổi trung bình là 50,23±14,41. Người bệnh đa kháng chiếm tỷ lệ cao nhất với 68,3%, trong đó kháng bốn thuốc RHZE chiếm đa số. Tỷ lệ người bệnh đơn kháng chiếm 18,3%, và kháng nhiều thuốc chiếm 13,4%. Kháng R, H, S và E lần lượt là 80%; 83,3%; 81,7% và 45%. Tỷ lệ nữ mắc lao đa kháng cao hơn nam giới (100% so với 63,5%), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05. So với nhóm >60 tuổi, nhóm tuổi >20-40 mắc lao kháng thuốc cao gấp gần 13 lần, sự khác biệt đều có ý nghĩa thống kê với p<0,05. Kết luận: bệnh nhân lao phổi kháng thuốc hàng 1 thường gặp ở nam giới độ tuổi trung niên, kiểu hình lao kháng thuốc hàng 1 tại tỉnh Bến Tre cho thấy tỷ lệ lao đa kháng thuốc chiếm ưu thế, trong đó đa số là tỷ lệ kháng 4 thuốc (RHSE). Nữ giới có tỷ lệ mắc lao đa kháng cao hơn nam giới, và nhóm trẻ tuổi >20-40 có nguy cơ mắc lao đa kháng cao.
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ĐIỀU TRỊ SUY TIM PHÂN SỐ TỐNG MÁU GIẢM TRÊN BỆNH NHÂN CAO TUỔI QUẢN LÝ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ
Authors: Đào Thị Xuân Phương , Võ Thị Ngọc Dung , Trần Thị Thu Trang , Đinh Thị Chi , Nguyễn Hữu Duy , Bùi Long , Phạm Thị Thuý Vân , Trần Thị Hải Hà
Published: January 2025

Mục tiêu: Phân tích đặc điểm sử dụng các thuốc điều trị nội khoa dựa trên bằng chứng (GDMT) cho bệnh nhân cao tuổi mắc suy tim phân số tống máu giảm (HFrEF) điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Hữu Nghị. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu mô tả, thu thập đặc điểm sử dụng các thuốc GDMT tại 3 lần tái khám liên tiếp của bệnh nhân HfrEF. Kết quả: Trong 98 bệnh nhân, tỷ lệ được sử dụng nhóm ACE-I/ARB/ARNI, BB, MRA và SGLT2i tại thời điểm đầu tiên lần lượt là 76,5%; 16,3%; 43,9% và 13,3% và hầu như không tăng lên qua các lần tái khám. Trên những bệnh nhân không được sử dụng, tỷ lệ có chống chỉ định của từng nhóm thuốc tương đối thấp, lần lượt là 52,2%; 31,7%; 60,0% và 29,4%. Liên quan đến tối ưu liều dùng, tỷ lệ bệnh nhân được kê liều đích của 4 nhóm thuốc tại thời điểm cuối cùng theo dõi lần lượt là 0,0%; 7,1%, 26,8% và 100,0%. Kết luận: Tỷ lệ sử dụng và liều dùng các thuốc GDMT trên bệnh nhân HFrEF cao tuổi còn tương đối thấp so với các khuyến cáo điều trị hiện hành. Cần có thêm các nghiên cứu định tính để tìm hiểu quan điểm của bác sĩ trong việc sử dụng các thuốc GDMT, từ đó tăng cường chất lượng sử dụng các thuốc cho bệnh nhân cao tuổi.
KẾT QUẢ SOI MÒN BỀ MẶT MEN RĂNG VĨNH VIỄN TRÊN THỰC NGHIỆM
Authors: Phạm Thị Hoàng Anh , Nguyễn Thị Châu , Dương Đức Long , Đặng Đức Mạnh Hải
Published: January 2025

Mục tiêu: Đánh giá độ nhám bề mặt men răng vĩnh viễn sau soi mòn bằng axit photphoric 37% và laser Er:YAG. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trên 30 răng hàm nhỏ vĩnh viễn còn nguyên hình thể phần thân răng, không bị sâu, không hàn phục hồi hay làm chụp của các bệnh nhân là người Việt Nam từ 12 tuổi trở lên có chỉ định chỉnh nha được nhổ tại khoa phẫu thuật trong miệng – Viện Đào Tạo Răng Hàm Mặt, Trường Đại Học Y Hà Nội. Ba mươi sáu răng này được chia thành 3 nhóm tuỳ thuộc vào phương pháp soi mòn men răng: Nhóm 1 (n=10) soi mòn bằng axit photphoric 37%, Nhóm 2 và nhóm 3 (n=10) soi mòn bằng Laser Er: YAG với mức năng lượng 100mJ và tần số lần lượt là 15Hz và 20Hz, tương ứng công suất 1,5W và 2W. Các răng được đo độ nhám bề mặt bằng kính hiển vi quét Laser 3D. Kết quả: Men răng bị soi mòn bằng laser Er:YAG tạo ra bề mặt có độ nhám Ra ở nhóm 2 là 2,10 ± 0,21 µm, nhóm 3 là 2,02 ± 0,15 µm, cao hơn so với bề mặt soi mòn bằng axit photphoric 37% có Ra là 1,82 ± 0,18 µm. Kết luận: Soi mòn bề mặt men răng vĩnh viễn bằng laser Er:YAG với mức năng lượng 100mJ và tần số lần lượt là 15Hz và 20Hz, tương ứng công suất 1,5W và 2W cho bề mặt men có độ nhám cao hơn so với bề mặt men soi mòn bằng axit photphoric 37%.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ GIẢM ĐAU SAU PHẪU THUẬT CỦA TRUYỀN TĨNH MẠCH LIDOCAINE TRONG GÂY MÊ CẮT TÚI MẬT NỘI SOI
Authors: Trần Tuấn Anh , Trịnh Văn Đồng
Published: January 2025

Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả giảm đau sau phẫu thuật và tác dụng không mong muốn của truyền tĩnh mạch Lidocain trong gây mê cắt túi mật nội soi. Phương pháp nghiên cứu: tiến cứu, thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng trên 60 bệnh nhân có chỉ định gây mê cắt túi mật nội soi từ tháng 1 – 9/2024 tại Bệnh viện Bưu Điện, gồm 2 nhóm: nhóm NC là 30 bệnh nhân truyền tĩnh mạch Lidocaine 1% trong mổ, nhóm C là 30 bệnh nhân không truyền. Kết quả: Đa số BN trong nghiên cứu có mức độ đau vừa đến đau nhẹ (VAS < 4). Truyền tĩnh mạch lidocaine trong gây mê phẫu thuật cắt túi mật nội soi có tác dụng giảm đau sau mổ làm giảm 31,9% lượng morphin sử dụng trong 24 giờ đầu sau mổ. Truyền tĩnh mạch Lidocain giảm tỉ lệ nôn, buồn nôn sau mổ. Chúng tôi không ghi nhận các tác dụng phụ nặng hay ngộ độc thuốc tê. Kết luận: Có thể áp dụng phương pháp truyền tĩnh mạch Lidocaine như một thành phần trong phác đồ giảm đau đa mô thức trong phẫu thuật cắt túi mật nội soi.
PHÂN BỐ TYPE HUYẾT THANH, TÌNH HÌNH KHÁNG KHÁNG SINH VÀ ĐẶC ĐIỂM PHÂN TỬ CỦA CÁC CHỦNG STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE GÂY BỆNH PHẾ CẦU KHUẨN XÂM LẤN Ở MỘT SỐ BỆNH VIỆN MIỀN BẮC VIỆT NAM
Authors: Đỗ Thị Lê Na , Nguyễn Thu Trang , Nguyễn Thị Ngọc Diệp , Lê Thị Hội , Thomas Kesteman , Nguyễn Thị Tâm
Published: January 2025

Mục tiêu: Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định các type huyết thanh của Streptococcus pneumoniae phân lập từ bệnh nhân nhiễm phế cầu khuẩn xâm lấn tại một số bệnh viện miền Bắc Việt Nam từ năm 2014 đến 2023 và xác định một số đặc tính sinh học phân tử, tính kháng kháng sinh của các chủng S. pneumoniae trong nghiên cứu này. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, thu thập 80 chủng phế cầu khuẩn xâm lấn trong thời gian từ năm 2014 đến năm 2023 tại một số bệnh viện miền Bắc Việt Nam. Độ nhạy cảm với kháng sinh của các chủng S.pneumoniae được thực hiện bằng phương pháp khoanh giấy khuyếch tán và E-test. Giải trình tự bộ gen thực hiện bằng công nghệ Illumina Miseq. Kết quả: Trong 80 chủng phế cầu xâm lấn, có 22 type huyết thanh được xác định và các type huyết thanh phổ biến nhất là:  9V, 19A, 3, 23F, 19F, 11A, 14, 6B/6E, 15A chiếm 71.3% tổng số chủng. Bảy trong số 9 type huyết thanh này được bao phủ bởi vắc xin PCV13. Chúng tôi cũng tìm thấy 42 trình tự MLST khác nhau, trình tự phổ biến nhất lần lượt là: ST10120, ST320, ST180, ST63, ST271, ST166. Các chủng phế cầu đều nhạy cảm với levofloxacin, tỷ lệ chủng đa kháng cao (90%), tỉ lệ không nhạy cảm cao với: erythromycin (92.5%), clindamycin (92.5%), tetracycline (88.8%), trimethoprim sulfamethoxazole (73.8%). Gen ermB là kiểu gen kháng erythromycin, clindamycin phế cầu phổ biến nhất (91.3%). Kết luận: Chủng S. pneumoniae gây phế cầu khuẩn xâm lấn có nhiều type huyết thanh và dòng khác nhau, tỷ lệ đa kháng, kháng erythromycin, clindamycin và tetracyline cao.
MỘT SỐ CHỈ SỐ ĐÔNG CẦM MÁU VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI TÌNH TRẠNG DI CĂN TỦY XƯƠNG Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ DẠ DÀY VÀ UNG THƯ THỰC QUẢN NGUYÊN PHÁT KHÔNG ĐỒNG MẮC BỆNH LÝ HUYẾT HỌC ÁC TÍNH TẠI VIỆN HUYẾT HỌC – TRUYỀN MÁU TRUNG ƯƠNG GIAI ĐOẠN 2020 – 2022
Authors: Trần Thị Kiều My , Nguyễn Khánh Hà , Đào Thị Thiết
Published: January 2025

Mục tiêu: (1) Mô tả một số chỉ số đông cầm máu của nhóm bệnh nhân ung thư dạ dày/thực quản nguyên phát không đồng mắc bệnh lý huyết học ác tính. (2) Nhận xét mối liên quan tình trạng di căn tủy xương với đông máu nội mạch rải rác ở nhóm đối tượng nghiên cứu tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung Ương giai đoạn 2020 – 2022. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 31 bệnh nhân điều trị lần đầu tại địa điểm và thời gian nghiên cứu, được chẩn đoán ung thư dạ dày và ung thư thực quản trước thời điểm nhập viện, không đồng mắc bệnh lý huyết học ác tính. Kết quả nghiên cứu: Bệnh nhân chủ yếu tập trung ở giới tính nam, nhóm tuổi ≥55. 45,2% tổng số bệnh nhân nghiên cứu có tình trạng đông máu nội mạch rải rác (DIC). Nguy cơ di căn tủy xương và tổng điểm DIC theo ISTH có mối tương quan hồi quy tuyến tính, với mỗi điểm DIC tăng thêm 1 điểm thì nguy cơ tế bào ung thư nguyên phát di căn vào tủy xương của nhóm đối tượng tăng thêm 4,88 lần. Kết luận: Nguy cơ di căn tủy xương và tổng điểm DIC theo ISTH trong nghiên cứu có mối tương quan hồi quy logistic, mỗi 1 điểm DIC tăng nguy cơ tế bào ung thư nguyên phát di căn vào tủy xương của nhóm đối tượng thêm 4.88 lần. Việc tầm soát bệnh lý huyết học ác tính, ung thư di căn tủy xương và tình trạng đông máu nội mạch rải rác cần được thực hiện thường quy, song song và sớm nhất có thể cho tất cả bệnh nhân ung thư dạ dày, thực quản để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất cho bệnh nhân
TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2 TẠI BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG ƯƠNG NĂM 2023-2024
Authors: Bùi Thiên Hương , Nghiêm Tuấn Nghĩa , Bùi Thị Ánh Nguyệt , Nguyễn Trọng Hưng , Ngô Thị Mận , Đỗ Nam Khánh
Published: January 2025

Mục tiêu: Mô tả tình trạng dinh dưỡng của người cao tuổi mắc đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2023-2024. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 292 người cao tuổi mắc đái tháo đường type 2 trên 65 tuổi điều trị nội trú tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Kết quả: Trong số 292 đối tượng tham gia nghiên cứu, nam giới chiếm 48,6% và nữ giới chiếm 51,4%. Tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 73,7 ± 6,3 tuổi. Theo số liệu nghiên cứu thu thập được, phần lớn đối tượng nghiên cứu có thời gian mắc đái tháo đường từ 10 năm trở lên (73%), chỉ có 3,4% đối tượng nghiên cứu mắc đái tháo đường dưới 1 năm. Có 98,6% đối tượng mắc rối loạn chuyển hoá lipid, 90,1% đối tượng mắc tăng huyết áp, 64,7% đối tượng mắc tim mạch, 30,8% đối tượng mắc bệnh thận, 26,7% đối tượng mắc bệnh lý về mắt. Ngoài ra, có 39,4% đối tượng mắc các bệnh lý khác như viêm loét dạ dày, gout, phì đại tiền liệt tuyến, COPD, basedow…Bệnh tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hoá lipid có tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao hơn nam giới. Đặc biệt, tất cả đối tượng là nữ giới tham gia nghiên cứu đều mắc rối loạn chuyển hoá lipid. Tỷ lệ có nguy cơ dinh dưỡng ở nam giới (47,2%) cao hơn ở nữ  giới (42,7%). Tỷ lệ bị suy dinh dưỡng gần như tương đương ở cả 2 giới (nam 16,2%, nữ 16%). Kết luận: Đa số ĐTNC có nguy cơ suy dinh dưỡng và bị suy dinh dưỡng, thời gian mắc ĐTĐ phần lớn trên 10 năm và hầu hết có từ ≥3 bệnh lý thèm theo.
Investigation of the composition of industrial products of vanadium production and its use for the production of heat-resistant building mixes
Authors:   U.A. Joldasbekov Institute of Mechanics and Engineering, Khabiyev A.T. , Yulussov S.B. ,   U.A. Joldasbekov Institute of Mechanics and Engineering, Tuleshov A.K. ,   Satbayev University, Baigenzhenov O.S. ,   Satbayev University, Merkibayev Y.S. ,   Satbayev University, Baltabay T.E. ,   Satbayev University
Published: January 2025

The presented scientific article deals with the actual problem of complex processing and disposal of industrial waste from metallurgical and chemical industries in order to obtain building materials, in particular to create heat-resistant building mixtures from them. Special attention is paid to the technological processes of manufacturing heat-resistant construction mixtures from overburden, enrichment tailings, slurries and slags. A critical analysis of the current state of the processing of these types of waste and the production of heat-resistant building mixtures from them is carried out. The article provides an overview of modern technologies and their practical examples in the field of creating environmentally friendly heat-resistant construction mixtures based on recycled materials. In addition, the results of an experimental study on the development of building mixtures for the production of heat-resistant building mixtures from industrial products of vanadium production are described. The industrial product of vanadium production was investigated by chemical and X-ray spectral analysis methods. The data obtained provides an overview of the material that can be used as a component of a mixture for the production of heat-resistant construction material, applicable in obtaining various types of construction mixtures and heat-resistant blocks. To obtain heat-resistant building mixes, cement M 400, liquid glass and chamotte were mixed in various proportions, and then dried at a temperature of 100℃ for 24 hours. Further, the dried materials were kept at 1000℃ for 10 hours, which, to assess heat resistance, were heated in the temperature range of 800-1800°C for 30 minutes, followed by abrupt cooling with water. The resulting building heat-resistant mixtures had high strength characteristics (compressive strength from 32 to 45 MPa) and good heat resistance/heat resistance.
Development of energy-saving technology for extracting valuable components from ash and slag from power plant boilers
Authors:   University of Energy and Communications, Dikhanbaev A.B. , Dikhanbaev B.I. ,   S. Seifullin Kazakh Agro Technical University
Published: January 2025

More than 300 million tons of ash have been accumulated in the dumps of power plants from the combustion of Ekibastuz coal, with an annual release of over 20 million tons. By 2050, the amount of ash in dumps is expected to exceed 1 billion tons, which could cause an environmental disaster in the regions. On the other hand, ash dumps contain a significant amount of valuable metals - Zn (0.3-4.0)%, Pb (0.1-0.9)%, Cd up to 0.028%, Ga, Ge - 200 g/t, and the average content of powdered gold is 0.8 g/t. The work aims to develop an energy-saving technology for extracting valuable ash components into sublimates and waste-free processing of the silicate part of the ash into a melt, suitable for the production of building materials. The novelty of the work is creating an «ideal» mixture in the melt, with the aim of coagulating particles of valuable components (Ge, Au) and mix them with Zn, followed by their rise from the melt by evaporating zinc into the gas phase. Experiments carried out on a smelting reactor operating in the «ideal» mixing – «ideal» displacement mode, when melting Zn, Ge - containing slags, proved the feasibility of the proposed method. An assumption has also been made about the possibility of extracting fine gold from the ash and slag melt using a similar method. An assessment of the economic efficiency of the proposed technology shows: that in the case of extracting gold from the melt, the payback period of the investment does not exceed 2-3 years, and in the absence of extraction - 3-4 years.
New data on the study of Serpukhov deposits of the Beleuti section
Authors:   Institute of Geological Sciences named after K. Satpayev, Zhaimina V. , Mustapayeva S. ,   Satbayev University, Omarova G. ,   Satbayev University
Published: January 2025

A working group of the International Subcommittee on Carboniferous Stratigraphy is working to determine the boundary of the Vise and Serpukhov stages. Comprehensive work was carried out with the aim of biostratigraphic substantiation of the most important boundaries of the Lower Carboniferous, including such priority boundaries as: Vise and Serpukhov, as well as studying the horizons of Vise and Serpukhov by conodonts, ammonoids and comparing them with foraminifera scales for international correlation of Kazakhstani divisions. The upper boundary of the Visean stage is adopted in the parastratotype in France. The border has not been studied enough. One of the best sections of the boundary deposits of the Vise and Serpukhov stages in Kazakhstan is the Beleuta section of the Zhezkazgan-Chu district. Geologists have been interested in Zhezkazgan-Chu district since the 18th century. One of the most studied sections is located on the Beleuty River near the confluence of the Sholaksai River in Zhezkazgan district in the Sholak mulda, it was described in the middle reaches of the Beleuta River on the right bank. The article presents the results of field paleontological and biostratigraphic work carried out in the Ulutau region (Central Kazakhstan). The purpose of these field works was to study the sections of the boundary sediments of the Vise and Serpukhov stages of the Lower carboniferous in order to clarify the correlation of regional stratigraphic units with units of the international stratigraphic scale, to substantiate the lower boundary of the Serpukhov carboniferous stage according to orthostratigraphic groups of fauna using modern methods. To achieve this goal, stratotypic sections were discovered and identified, their coordinates were established, boundary sediment layers were measured and described, lithological and paleontological work was carried out (including samples for fauna), spectrometric gamma-ray logging was carried out, organic remains, including foraminifera, were identified and described.
Երևակայականի և իրապատումի փոխներգործությունը Ջուլիան Բարնսի «Էլիզաբեթ Ֆինչը» վեպում / Interaction of the Imaginary and the Real in “Elizabeth Finch” by Julian Barnes
Authors: KHACHATRYAN AREVHAT
Published: January 2025

The article analyzes the interplay between the imaginary and the real in Julian
Barnes's novel Elizabeth Finch.
Through its unique structure, Elizabeth Finch serves as a complex and
contradictory synthesis of reality and imagination, achieved through the
innovative use of textual elements, the dynamics of author-text and text-reader relationships, and the genre ambiguity.
The novel reinterprets historical events, constructing a new reality through
intertextuality. An intertextual semantic analysis allows the author to present
historical facts from his own ideological perspective.
Ինքնակառավարումը և հոգեկան առողջությունը / Self-Management and Mental Health
Authors: GHAZARYAN АRMINE , ZHAMKOCYAN RUZANNA
Published: January 2025

Currently, the topic of mental health has gained special relevance. These
complex geopolitical, social and economic situations are accompanied by
constant and long-lasting uncertainty, instability, a large flow of negative and
unspecified news, various changes in everyday life. This situation is
characterized by anxiety, worry, tension, fears, which we can consider threats
to mental health. Maybe some people are able to control their emotional
sphere, adapt to changing situations faster, but the psychological health of
many people is shaken.
In this article, we have addressed mental health, the factors that threaten
it, and the importance of self-management and its features in this context.
Health is the basis of our entire life, the key to success and well-being,
the most important condition for achieving life's goals. It is not only the main
value of a person, but also of society and the state.
The promotion and prevention of mental health should include all
structural areas of a person, including the self-management system with all its
components. A person with a healthy mind does not make decisions that
contradict the usual rules of behavior established in society. In other words, if
a person's moral status is not deformed, then we can expect that the decisions
he makes will benefit him, the people around him, and the cause to which he
has dedicated himself.
Հայաստանի ԲՏՃՄ (STEM) ուսումնական ծրագրի բարեփոխումը․ առաջընթացն ու խնդիրները / Armenia’s Recent STEM Curriculum Reform: Progress and Issues
Authors: SHAHVERDYAN ANUSH
Published: January 2025

In Armenia, for years, curricula have been overloaded with
disconnected factual knowledge not updated or integrated with explicit
learning goals. Traditional lecture-based teaching and theoretical content
were prevalent, and schools lacked science laboratories to teach STEM. As a
result of these conditions, learning outcomes have been low, especially for
science. This paper presents the steps undertaken from concept to reality of
carrying out a curriculum reform aimed at transitioning into a competency-based education system which is a complex and challenging road because all
resources, curricula, and processes have historically been knowledge-based
and teacher-centered. The data analyzed is taken from the author’s firsthand
engagement in the reform, documented reports, and communications that
illustrate the components and process of curriculum reform in a developing
country. The conclusion is that the evidence of implementation indicates that
the transformation of the STEM general education curriculum is likely in the
case of continuing to solicit feedback and address teacher and student needs
and concerns.
The influence of biologized and intensive cultivation technology on the yield and quality of the studied potato varieties in the conditions of the Moscow region
Authors:   Educational and Experimental Soil and Ecological Center of Lomonosov Moscow State University, Zagoruiko Mikhail , Balabko Pyotr ,   Educational and Experimental Soil and Ecological Center of Lomonosov Moscow State University,   Lomonosov Moscow State University, Sinikh Yuri ,   Educational and Experimental Soil and Ecological Center of Lomonosov Moscow State University, Gogmachadze Guladi ,   AgroEcoInfo
Published: January 2025

This article provides data from three years of research (2019-2021) on biologized and intensive potato cultivation technology and the responsiveness of various potato varieties to yield and tuber quality when plowing 27 t/ha of white mustard green mass (2019 - direct effect, 2020-2021 – aftereffect) on sod-podzolic heavily cultivated and medium-cultivated soil of the Moscow region. The results of many years of research show that the most significant factors affecting the yield and quality of potato tubers are: research methods (statistical method), meteorological conditions of the growing season, the amount of plowed green mass of white mustard, as well as the reproduction of the variety (super elite). Additional field-based studies have been conducted on the responsiveness of potato varieties to the use of potassium humate and humistim. Statistical processing of potato yields by repetition for 2019 was carried out.

Keywords: SOD-PODZOLIC SOIL, POTATOES, WHITE MUSTARD, YIELD, STARCH
Endüstriyel Eleme Teknolojileri
Authors:   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Cevher Hazırlama Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Hacıfazlıoğlu Hasan , Turan Sema Nur ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Cevher Hazırlama Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

İlk eleme işlemleri kadim zamanlarda başlamıştır. Temelde eleme işlemi, farklı boyutlardaki
malzemeleri sınıflandırma için yapılır. Ancak, elemenin sınıflandırma dışında da pek çok amacı vardır.
Eleme işlemi ile başta sınıflandırma olmak üzere, toz uzaklaştırma, zenginleştirme ve susuzlandırma
yapmak da mümkündür.
Kadim zamanlarda kullanılan eleme aparatları karmaşık olmayan basit düzeneklerden oluşmuştur.
Ancak, zamanla bu düzenekler evrilerek modern eleme makinelerine dönüşmüştür. Eleme
makinelerinin tarım, madencilik ve geri dönüşüm gibi sektörlerde yaygın kullanılması onların çok
değişik tiplerde tasarlanmasına önayak olmuştur. Günümüzde 100’ün üzerinde değişik tip tasarımlara
sahip elek bulunmakta ve zaman geçtikçe bu tasarımların sayısı da hızla artmaktadır.
Elekler, ilk başlarda daha çok süzme işlemleri amacıyla hareketsiz ya da elle tahrik edilecek şekilde
tasarlanmıştır. British Müzesindeki Hristiyanlık öncesi iki ila üç yüzyıl öncesine ait olan kevgirler
aslında eleklerin atası sayılabilmektedir. Daha sonra makineleşmeyle birlikte endüstriyel sarsak ve
titreşimli elekler doğmuştur. Günümüzde ise elekler, alternatif enerji kaynaklı, yapay zekalı, yüzeyini
kendi kendine temizleyebilen özelliklere sahip cihazlar haline dönüşmüştür. Teknoloji ilerledikçe yeni
gelişim ve dönüşümler de devam etmektedir.
Endüstride en yaygın kullanılan elekler titreşimli eleklerdir. Dolayısıyla titreşimli elekler üzerine
pek çok bilimsel çalışma yürütülmektedir. Amaç, eleğin daha verimli hale getirilmesi ve eleme
performansının arttırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, yüksek frekanslı, çok frekanslı ya da değişken
frekanslı eleklerin özellikle mikronize malzemelerin elenmesinde öne çıktığını görmekteyiz. Ayrıca,
elemeye yardımcı bazı elek kitlerinin (lastik top, halka, çubuk, adaptör, karıştırıcı vb.) kullanıldığı ya
da basınçlı hava ve ultrasonik dalga üreteci gibi düzeneklerin sisteme dahil edildiğini görmekteyiz.
Bilindiği gibi, çok ince boyutlu taneler nemsiz olsa bile manyetik, elektrostatik ve Van der Waals gibi
kuvvetlerin etkisi ile birbirini çekmekte ve topaklanmaktadır. Topaklanan ince malzemelerin elenmesi
de zordur. Bu yüzden mikronize eleme işlemleri için daha yoğun araştırmalar devam etmektedir.
Yukarıda bahsedilen uygulamalar ışığında 20 µm’ye kadar endüstriyel elemenin yaş veya kuru olarak
uygulanabileceğini belirten çalışmalar mevcuttur.
Göğüs Duvarı Defektlerinin Minimal İnvaziv Cerrahisinde Komplikasyonlar ve Yönetim
Authors:   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Hajiyev Zahid , Kılıç Burcu ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Göğüs duvarı deformitelerinin cerrahi tedavisi, normal sternum pozisyonu ve estetik görünüm
sağlamak amacıyla çeşitli tekniklerle gerçekleştirilir. Pektus ekskavatum cerrahisi, ilk kez 1911
ve 1920’lerde uygulanmış, 1949’dan itibaren Ravitch yöntemi ile klasikleşmiştir. 1987’de Nuss
yöntemi, minimal invaziv bir alternatif olarak tanımlanmış ve yaygın olarak tercih edilmiştir.
Nuss prosedürü, çoğu vakada tercih edilen bir yöntemdir; ancak komplikasyon riski de vardır.
En sık görülen komplikasyonlar arasında pektus barının yer değiştirmesi, pnömotoraks, aşırı
düzeltme ve metal alerjisi bulunmaktadır. Ameliyat sonrası ağrı yönetimi de önemlidir ve etkili
analjezi yöntemleri kullanılmalıdır.
Sonuç olarak, bu cerrahiler deneyimli merkezlerde güvenli ve etkili bir şekilde uygulanmakta
olup, hastaların tedavi süreçlerinde dikkat edilmesi gereken çeşitli faktörler bulunmaktadır.
Cinsiyet Hoşnutsuzluğu, Cinsel ve Hukuki Kimlik Yenileme Süreci
Authors:   İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Turan Şenol , Durcan Emre ,   İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Endokrinoloji, Metabolizma ve Diyabet Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Kadıoğlu Pınar ,   İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Endokrinoloji, Metabolizma ve Diyabet Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Cinsiyet Hoşnutsuzluğu (CH), bir bireyin cinsiyet kimliği ile, o birey için doğumda belirlenmiş
olan biyolojik cinsiyeti arasındaki uyuşmazlıktan kaynaklanan yoğun sıkıntı ve zorlanma hali
olarak tanımlanır. Bu yazıda, “cinsiyet değiştirmek” isteyen bireylerin hukuk ve tıp açısından
nasıl değerlendirildiği ve yaşanan sürecin gözden geçirilmesi amaçlanmıştır.
CH’nin tedavisi kişiye özgü olmalıdır. Bazı bireyler hiçbir tıbbi müdahaleyi istemeyebilirken, bazıları sadece hormon tedavisine ihtiyaç duyduklarını, bazıları da cerrahi prosedürler de dahil
tüm tıbbi müdahaleleri istediklerini ifade edebilirler. Cinsiyet olumlama terapisinin bileşenleri;
sosyal geçiş, psikoterapi, hormon tedavileri ve cerrahi tedaviler olmak üzere dört başlık altında
toplanmıştır.
Ülkemizde, yasada geçen ifade ile “cinsiyet değiştirmek” isteyen bireyler mahkemeye
şahsen başvuruda bulunup nüfus sicillerinin değiştirilmesini talep edebilmektedirler. Cinsiyet değişikliğinin şartları TMK’nın 40. maddesi ile düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; cinsiyet
değişikliğine izin verilebilmesi için kişinin 18 yaşını doldurmuş olması, evli olmaması, transseksüel yapıda olup cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olması ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunması gibi şartları sağlaması gerekmektedir. Ancak CH
olan kişiler üreme yeteneğinden yoksun değillerdir.
“Cinsiyet olumlama terapisi” olarak ifade edilen tıbbi süreçte ve “cinsiyet değiştirme” olarak
ifade edilen hukuki süreçte birçok durumun dikkatle incelenmesi gerekmektedir. Tıbbi süreçte
tedavi uygulayıcı olarak, hukuki süreçte ise bilirkişi olarak en önemli görev hekimlere düşmektedir. Hekimlerin bu zor süreçlerde uygun yaklaşımları sergileyebilmeleri, hem tıbbi hem de
hukuki açıdan bilgili olmaları ile mümkün olabilir.
Mağdur Çocuklarla Adli Görüşme Süreci: Teoriden Pratiğe Uygulama Rehberi
Authors:   İstanbul Aydın Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, İstanbul, Türkiye, Kolburan Güliz , Erbay Ayhan ,   İstanbul Kültür Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Bu metin, çocukların adalet mekanizmasında cinsel istismar mağduru olarak yaşadıkları zorlukları ve adli süreçte etkin destek mekanizmalarını ortaya koymaktadır. Cinsel saldırı suçları,
mağdurları yalnızca fiziksel olarak değil, aynı zamanda ruhsal olarak da derinden etkileyen
travmalara yol açmaktadır. Türkiye'de yapılan çalışmalar, cinsel istismar vakalarının çoğunun
tanıdık kişiler tarafından gerçekleştirildiğini göstermektedir, bu da çocukların durumu üzerindeki etkiyi artırmaktadır. Adli görüşmeler, çocuklardan tarafsız bilgi toplamak için kritik
bir rol oynamaktadır. Bu süreçte, görüşmecinin objektifliği ve uzmanlığı ön plandadır. Çocuklarla yapılan görüşmelerde güven ilişkisi oluşturmak, etkili bilgi alma açısından hayati önem
taşımaktadır. Gelişimsel düzey, iletişim becerileri ve duygusal durum, görüşme tekniklerini
şekillendirmekte ve çocukların ifade yeteneklerini etkilemektedir. Adli görüşmelerde kullanılan protokoller, çocukların yaşlarına ve gelişim düzeylerine göre özel olarak tasarlanmalıdır. Gelişimsel özellikleri dikkate alarak, açık uçlu sorularla serbest anlatım teşvik edilmeli, yönlendirici sorulara ise dikkat edilmelidir. Sonuç olarak, çocukların adalet sisteminde
karşılaştıkları ikincil travmaları en aza indirgemek amacıyla uygun görüşme teknikleri ve duyarlı bir yaklaşım benimsenmelidir. Bu, çocukların yüksek yararını gözeterek adaletin sağlanmasına katkı sağlayacaktır.
Adli Psikiyatride Şiddet Risk Değerlendirmesi
Authors:   Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye, Zeybek Volkan , Karabağ Gökmen ,   Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye, Yavuz Mehmet Sunay ,   Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye
Published: January 2025

Kişiler arası şiddet, dünya çapında, ölüme, hastalıklara, sakatlıklara ve bir dizi başka olumsuz sosyal sonuçlara önemli katkıda bulunur. Şiddet riskini değerlendirmek ve yönetmek, özellikle adli psikiyatrinin temel ilgi alanı haline gelmiştir. Şiddet risk değerlendirmesinin altında
yatan temel bilgilerin artmasıyla birlikte, bu bilgiyi bireysel vakalara entegre etme ve uygulama
yöntemleri de gelişmiştir. Dünyada, adli psikiyatristler ve psikologlar artık şiddet riskini değerlendirme ve azaltma konusunda sunabilecekleri anlamlı bir uzmanlığa sahip hale gelmiştir.
Şiddet riski değerlendirme tarama araçları, klinisyenlerin şiddet açısından yüksek risk altında
olabilecek hastaları belirlemesine yardımcı olarak personelin uygun adımları atmasına olanak
tanır. Klinisyenler artık risk değerlendirmeleri için zengin bir bilgi birikimine ve kullanılacak iyi
araştırılmış bir dizi değerlendirme tekniğine sahiptir. Bu derlemede; şiddet risk değerlendirmesi konusuyla ilgili güncel gelişmeler, temel bilgiler, şiddet için risk faktörleri, şiddet risk değerlendirmesinde uygulamalar ve kullanılan araçlar gibi konular sunulacaktır.
Munchausen By Proxy (Bakım Verenin Yapay Bozukluğu) Olgularına Yaklaşım ve Adli Psikiyatrik Değerlendirme
Authors:   1 Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Balseven Odabaşı Aysun , Özdemir Dilşad Foto ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Çocuk Ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Çapacı Merve ,   1 Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye, Evinç Şükran Gülin ,   Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Çocuk Ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Ankara, Türkiye
Published: January 2025

Bakım Verenin Yapay Bozukluğu (BYB), (eski adıyla Munchausen by Proxy Sendromu) bakım
verenin çocukta gerçekte olmayan hastalık belirtileri üretmesi veya mevcut olan belirtileri olduğundan daha şiddetli olarak sunması ile tanımlanan ve tanı konulması zor olan bir çocuk istismarı türüdür. BYB belirtileri arasında, hastanın aynı şikayetlerle tekrarlayan başvurularının olması, takibi süresince durumu açıklayan bir etiyolojinin saptanamaması, uygulanan tedavilerin
fayda sağlamaması, klinik belirtilerle uyumsuz öykünün bulunması, bakım verenin uzaklaştırılmasıyla hastanın durumunda düzelme gözlemlenmesi ve ailede ani bebek ölümü öyküsünün
bulunması yer almaktadır. Çocuklara uygulanan gereksiz tıbbi müdahalelerin önlenmesi ve
mağduriyetlerinin önlenmesi açısından multidisipliner yaklaşım ve erken tanı bu olgularda
büyük önem taşımaktadır. Tanı sırasında ve sonrasında olgu yönetimi sürecinde hasta yakınları
bilgilendirilmeli, ailenin, bakım verenin ve mağdurun ruhsal durum değerlendirmeleri yapılmalı, risk durumu belirlendikten sonra sosyal hizmetler ve kolluk kuvveti birimleri ile koordine olunmalı, gerektiğinde video kayıt alınarak bakım verenin etkileri gözlemlenmelidir. Klinik
durumun ciddiyetine, istismarcının psikopatolojisine, tanı sonrası süreçte ailenin iş birlikçi
olup olmamasına göre olguların prognozu değişkenlik göstermektedir. BYB’de bakım verenin
çocuğu öldürme veya çocuğa kasten zarar verme niyeti olmamakla birlikte; yasal süreçte annenin psikopatolojisi, iç görüsü, eylemleri ve çocuğun maruz kaldığı zararın niteliği değerlendirilerek cezai sorumluluk değerlendirmesi yapılmaktadır. Bu bölümde, Hacettepe Üniversitesi
Çocuk Koruma Birimi’ndeki deneyimimizden yola çıkarak, çocuk istismarının ağır bir türü olan
ve zamanında tanı konulamadığında ölümcül olabilen bu sendromun tanısı ve olgulara multidisipliner bütüncül yaklaşım ele alınmaktadır.
Cinsel İstismar İddialarında Suça Sürüklenen Çocukların Ceza Sorumluluğunun Retrospektif Değerlendirilmesi
Authors:   Yorulmaz Medikolegal, Avukat, İstanbul, Türkiye, Taştemir Yazgülü , Koyuncu Zehra ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Arslan Büşra ,   Amasya Sabuncuoğlu Şerefeddin Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Amasya, Türkiye, Akay Arda ,   Koç Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Erbaş Rahime ,   İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Aksoy Meltem ,   Etkin Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Avukat, İstanbul, Türkiye, Albayrak Gülben ,   Yorulmaz Medikolegal, Patoloji Uzmanı Dr., Doğangün Burak ,   İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye, Yorulmaz Abdullah Coşkun ,   Koç Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Ana Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye
Published: January 2025

Oniki – Onbeş yaş grubuna dahil çocukların cinsel istismar suçunun faili olduğu olgularda,
çocuğun ceza sorumluluğunun tespiti, ancak adli-tıbbi değerlendirme ile mümkün olabilmektedir. Çocuğun ceza sorumluluğu sıklıkla hatalı değerlendirildiği gibi, salt akıl hastalığının olup
olmadığının değerlendirilmesi değildir. 5237 sayılı TCK’nın aradığı değerlendirme, isnad olunan
suç ile ilgili olarak fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme
yeteneklerinin yeterince gelişip gelişmediği değerlendirmesidir. Bu değerlendirme; çocuğun
fiziksel, ruhsal, bireysel gelişim özellikleri, sosyal durumu, ergenlik düzeyi gibi değişkenler göz
önüne alınarak yapılmalıdır. Uygulamada, bu değerlendirme için bir standart oluşturulmadığı
ve bu eksikliğin, çocuk adalet sistemi bakımından ciddi hatalı sonuçlara yol açtığı görülmektedir.
Bu çalışmada, faillerin olay tarihinde oniki-onbeş yaş dahilinde olduğu üç farklı cinsel istismar
olgusu üzerinden, ceza sorumluluğunun geriye dönük tespitinde, multidisipliner bir çalışma ile
retrospektif bir değerlendirmenin nasıl yapılacağı hususu tartışılarak çözüm önerisi sunulması
amaçlanmıştır.