Μοριακή μελέτη βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων δέρματος
Authors: Σταματέλλη Αγγελική 
Published: August 2021

Εισαγωγή: Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (Basal Cell Carcinoma) είναι το πιο συχνό κακόηθες δερματικό νεόπλασμα το οποίο αναπτύσσεται αργά και σπάνια μεθίσταται. Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο (υπεριώδης ακτινοβολία), η φυλή, η ηλικία, το φύλο καθώς και γενετικοί παράγοντες συμβάλλουν στην ανάπτυξη του βασικοκυτταρικού καρκινώματος. Σκοπός: Σκοπός της εργασίας αυτής ήταν η αναζήτηση του ρόλου της ανεπάρκειας του επιδιορθωτικού μηχανισμού MMR (mismatch repair) στην καρκινογένεση του βασικοκυτταρικού καρκινώματος του δέρματος, μέσω ανίχνευσης μικροδορυφορικής αστάθειας (microsatellite instability, MSI), μελέτης των επιπέδων έκφρασης των βασικών γονιδίων επιδιόρθωσης (MMR) hMLH1, hMSH2 και αναζήτησης μεταλλαγών στις κωδικές μικροδορυφορικές μονονουκλεοτιδικές αλληλουχίες των γονιδίων στόχων της μικροδορυφορικής αστάθειας TGF-βRII, IGFIIR, hMSH3, hMSH6 και Caspase 5. Μελετήθηκε επίσης η έκφραση της πρωτεΐνης p53 η οποία σχετίζεται με την εμφάνιση του βασικοκυτταρικού καρκινώματος και τέλος η παρουσία μεταλλαγών στο εξώνιο 15 του γονιδίου B-Raf το οποίο σχετίζεται με το σηματοδοτικό μονοπάτι Ras το οποίο μονοπάτι είναι γνωστό πως συνδέεται με την παθογένεση όγκων του δέρματος όπως είναι τα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα (squamous cell carcinonomas, SCCs) και τα κακοήθη μελανώματα. Στόχος της μελέτης είναι η σύγκριση των ευρημάτων με τα κλινικά και παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά των υπό μελέτη βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων. Υλικό και Μέθοδοι: Μελετήθηκαν συνολικά 84 δείγματα από ασθενείς με βασικοκυτταρικό καρκίνωμα. Για την ανίχνευση της μικροδορυφορικής αστάθειας αναλύθηκαν οι μικροδορυφορικοί δείκτες BAT25, BAT26, ΒΑΤ40 (μονονουκλεοτιδικοί δείκτες) και D2S123, D5S346, D17S250 (δινουκλεοτιδικοί δείκτες) με εφαρμογή των μεθόδων αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) και κάθετη ηλεκτροφόρηση. Για την ανίχνευση μεταλλαγών στα γονίδια στόχους της μικροδορυφορικής αστάθειας TGF-βRII, IGFIIR, hMSH3, hMSH6 και Caspase 5 και του γονιδίου B-Raf, εφαρμόστηκαν οι μέθοδοι PCR και πολυμορφισμοί διαμόρφωσης μονόκλωνης αλυσίδας (SSCPs). Στην περίπτωση ανίχνευσης μεταλλαγής ακολούθησε ταυτοποίηση με τη μέθοδο της αλληλούχισης κατά Sanger (sequencing). Η έκφραση των πρωτεϊνών hMLH1, hMSH2 και p53 εκτιμήθηκε ανοσοϊστοχημικά. Αποτελέσματα: Μικροδορυφορική αστάθεια ανιχνεύτηκε σε ποσοστό 7% των βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων. Οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν αφορούσαν μόνο στους μονονουκλεοτιδικούς δείκτες BAT26 και BAT25. Σε ποσοστό 5% των περιπτώσεων παρατηρήθηκε μεταλλαγή στην επαναλαμβανόμενη αλληλουχία των 10 αδενίνων του γονιδίου TGF-βRII. Εξέταση του μονονουκλεοτιδικού τμήματος των 8 αδενίνων στο γονίδιο hMSH3 αποκάλυψε αλλαγές μήκους σε 4 από τις 84 περιπτώσεις (5%). Μία από αυτές εμφάνισε μεταλλαγή και στην επαναλαμβανόμενη αλληλουχία του γονιδίου της Caspase 5. Δεν βρέθηκαν μεταλλαγές στις επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες των γονιδίων IGFIIR και hMSH6. Μεταλλαγές στο γονίδιο Β-Raf ανιχνεύθηκαν σε δύο από τις ογδόντα τέσσερις περιπτώσεις. Στην πρώτη περίπτωση παρατηρήθηκε σημειακή μεταλλαγή στο νουκλεοτίδιο 1829 και συγκεκριμένα η μεταστροφή Τ→Α (c.1829T>A) που οδηγεί σε αντικατάσταση της φαινυλαλανίνης από ισολευκίνη p.(F610I) στην πρωτεΐνη B-Raf. Στη δεύτερη περίπτωση παρατηρήθηκε η μετάπτωση C→Τ στο νουκλεοτίδιο 1790 (c.1790C>T) το οποίο οδηγεί στη σιωπηλή μεταλλαγή p.(L597L). Σε κανένα από τα δείγματα δεν ανιχνεύθηκε η μεταλλαγή p.(V600E), η πιο συχνά παρατηρούμενη μεταλλαγή του εξωνίου 15 του B-Raf. Δεν ανιχνεύτηκε καμία στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των υπό μελέτη παραμέτρων με τους ιστολογικούς υπότυπους του βασικοκυτταρικού καρκινώματος, με την επιθετικότητα των καρκινωμάτων ή με άλλα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά. Συμπεράσματα: Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε πως η μικροδορυφορική αστάθεια φαίνεται να παίζει περιορισμένο ρόλο στην καρκινογένεση του βασικοκυτταρικού καρκινώματος. Επιπλέον δε συσχετίζεται με την έκφραση των πρωτεϊνών hMLH1, hMSH2 και p53 πρωτεϊνών. Μεταλλαγές στα γονίδια στόχους της μικροδορυφορικής αστάθειας φαίνεται να συμβαίνουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων οι οποίες δε σχετίζονται πάντα με την ύπαρξη μικροδορυφορικής αστάθειας. Μεταλλαγές στο γονίδιο B-Raf σπάνια παρουσιάζονται στα βασικοκυτταρικά καρκινώματα και κανένα από τα υπό μελέτη βασικοκυτταρικά καρκινώματα δεν παρουσίασε τη πιο συχνή μεταλλαγή V600E. Προτείνεται η ανάλυση περισσότερων μονονουκλεοτιδικών δεικτών για την περαιτέρω διερεύνηση του ρόλου της μικροδορυφορικής αστάθειας στην ανάπτυξη του βασικοκυτταρικού καρκινώματος καθώς και η ανάλυση επιπρόσθετων γονιδίων στόχων. Προτείνεται η διερεύνηση της εμπλοκής του μονοπατιού μεταγωγής σήματος των MAP κινασών Raf/MEK/ERK στα επίπεδα των MEK και ERK MAP κινασών.