Η συμβολή στη διαγνωστική διερεύνηση των οστεοαρθριτικών παθήσεων και συνδρόμων των συνυπαρχουσών δερματικών εκδηλώσεων
Authors: Μπέγκας Δημήτριος 
Published: January 2014

Η παρουσία δερματικών εκδηλώσεων στις οστεοαρθριτικές παθήσεις και σύνδρομα είναι συχνή. Η ύπαρξή τους μπορεί να μας βοηθήσει στο να θέσουμε τη διάγνωση της πάθησης, ενώ άλλες φορές μπορούν ως πρώτα και μοναδικά συμπτώματα να μας προϊδεάσουν για το τι πρόκειται να ακολουθήσει. Για το λόγο αυτό η απόδοση της δέουσας προσοχής και η εκτίμηση των δερματικών εκδηλώσεων είναι υποχρεωτική.Βασικός σκοπός αυτής της μελέτης ήταν να εξετάσουμε τη συμβολή των δερματικών εκδηλώσεων στη διαγνωστική διερεύνηση των οστεοαρθριτικών παθήσεων και συνδρόμων. Η μελέτη διενεργήθηκε στο χρονικό διάστημα μεταξύ Φεβρουαρίου 2009 και Δεκεμβρίου 2011 και περιλαμβάνει 152 περιστατικά ασθενών με οστεοαρθριτικές παθήσεις, εκ’ των οποίων 20 θεωρήθηκε ότι έπασχαν από ψωριασική αρθρίτιδα, 57 από ρευματοειδή αρθρίτιδα, 60 από οστεοαρθρίτιδα, 12 από ουρική αρθρίτιδα και 3 από σηπτική αρθρίτιδα. Στους 70 από αυτούς τους ασθενείς οι αρθρικές εκδηλώσεις συνοδεύονταν από δερματικές εκδηλώσεις. Καθένας τους μελετήθηκε ως προς το φύλο, την ηλικία, το οικογενειακό και ιατρικό του ιστορικό, καθώς και ως προς τις εκδηλώσεις από το δέρμα και τις αρθρώσεις. Μεγάλη έμφαση δόθηκε στον τύπο, στην εντόπιση, στη συχνότητα, στη βαρύτητα και στο χρονικό διάστημα εμφάνισής τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποδόθηκε επίσης στη χρονική διαφορά εμφάνισης των δερματικών από τις αρθρικές εκδηλώσεις, στο αν προηγήθηκαν, αν εμφανίστηκαν ταυτόχρονα, ή αν ακολούθησαν αυτές. Χρησιμοποιήσαμε όλα τα παραπάνω στοιχεία με σκοπό να προβλέψουμε τη διάγνωση βασιζόμενοι σε εξειδικευμένα και παγκοσμίως αποδεκτά διαγνωστικά κριτήρια, όπως είναι τα κριτήρια των Moll και Wright για την ψωριασική αρθρίτιδα και τα κριτήρια του Αμερικανικού Κολλεγίου Ρευματολογίας για την ρευματοειδή αρθρίτιδα, την οστεοαρθρίτιδα των άκρων χειρών και την ουρική αρθρίτιδα. Οι διαγνωστικές μας προβλέψεις τεκμηριώθηκαν στη συνέχεια εργαστηριακά και υπολογίστηκε το ποσοστό επιτυχίας σε αυτές για την κάθε νόσο ξεχωριστά.Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στους ασθενείς που θεωρήθηκε ότι έπασχαν από ψωριασική αρθρίτιδα η προσβολή των αρθρώσεων ήταν ασύμμετρη και σε ποσοστό 80% αυτών είχε ολιγοαρθρικό ή μονοαρθρικό χαρακτήρα, ενώ σε ποσοστό 20% είχε πολυαρθρικό χαρακτήρα. Οι πιο συχνά προσβεβλημένες αρθρώσεις ήταν οι άπω και οι εγγύς φαλαγγοφαλαγγικές των χεριών και των ποδιών. Οι δερματικές εκδηλώσεις προηγήθηκαν των αρθρικών στο 90% των ασθενών, κατά μέσο όρο 13,3 έτη πριν, ενώ στο 10% αυτών εμφανίστηκαν ταυτόχρονα. Το ποσοστό επιτυχίας πρόβλεψης της διάγνωσης ήταν 100%.Στους ασθενείς που θεωρήθηκε ότι έπασχαν από ρευματοειδή αρθρίτιδα οι αρθρικές βλάβες προηγήθηκαν των δερματικών, σε ποσοστό 100% των ασθενών, κατά μέσο όρο 3,2 έτη πριν. Η προσβολή των αρθρώσεων είχε πολυαρθρικό συμμετρικό χαρακτήρα στη συντριπτική τους πλειοψηφία, με πιο συχνά προσβεβλημένες τις εγγύς φαλαγγοφαλαγγικές των χεριών και τις μεταταρσιοφαλαγγικές των ποδιών. Η κύρια δερματική εκδήλωση ήταν τα υποδόρια ρευματικά οζίδια σε ποσοστό 31,6%. Το ποσοστό επιτυχίας πρόβλεψης της διάγνωσης ήταν 100%. Η αρθρική προσβολή στους ασθενείς που θεωρήθηκε ότι πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα των άκρων χειρών, ήταν κυρίως συμμετρική και αφορούσε τις 2η και 3η εγγύς και άπω φαλαγγοφαλαγγικές και την 1η καρπομετακάρπιο άρθρωση των χεριών. Οι κύριες δερματικές εκδηλώσεις ήταν τα οζίδια Heberden και Bouchard. Σε όλους τους ασθενείς, οι αρθρικές εκδηλώσεις προηγήθηκαν των δερματικών κατά μέσο όρο 1.9 έτη πρίν. Το ποσοστό επιτυχίας πρόβλεψης της διάγνωσης ήταν 88,2%.Οι ασθενείς που θεωρήθηκε ότι πάσχουν από ουρική αρθρίτιδα, σε ποσοστό 75% παρουσίασαν μονοαρθρική μονόπλευρη προσβολή και θεωρήθηκε ότι βρίσκονταν στην οξεία φάση της νόσου, ενώ 25% αυτών παρουσίασαν πολυαρθρική μονόπλευρη προσβολή και θεωρήθηκε ότι βρίσκονταν σε χρόνια φάση της νόσου. Οι εκδηλώσεις από το δέρμα ήταν ταυτόχρονες με τη χαρακτηριστική μονοαρθρική προσβολή της 1ης μεταταρσιοφαλαγγικής άρθρωσης, σε ποσοστό 100% στην οξεία φάση και είχαν χαρακτηριστικά τοπικής φλεγμονής. Το ποσοστό επιτυχίας πρόβλεψης της διάγνωσης ήταν 100% για την οξεία φάση και 33,3% για τη χρόνια φάση της νόσου.Στους ασθενείς με σηπτική αρθρίτιδα η προσβολή ήταν μονοαρθρική, αφορούσε την άρθρωση του γόνατος και ήταν ταυτόχρονη με τις τοπικές δερματικές εκδηλώσεις σε όλους τους. Το ποσοστό επιτυχίας πρόβλεψης της διάγνωσης ήταν 100%. Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήξαμε μέσα από αυτή τη μελέτη, είναι ότι η παρουσία δερματικών εκδηλώσεων σε κάθε οστεοαρθριτική πάθηση αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την έγκαιρη διάγνωσή της, για την αποφυγή διαφοροδιαγνωστικών προβλημάτων, αλλά και για την ορθή παρακολούθησή της. Η τελική όμως διάγνωση θα πρέπει να τίθεται σε συνδυασμό με τις απαραίτητες για την κάθε πάθηση εργαστηριακές εξετάσεις. Έτσι δίνεται η δυνατότητα στον κλινικό ιατρό να οριοθετήσει τη σωστή θεραπευτική κατεύθυνση, η οποία θα τον βοηθήσει στο να αντιμετωπίσει επιτυχώς ή έστω να μετριάσει τα συμπτώματα και έτσι να αποφύγει μια δυσμενή μελλοντική εξέλιξή της.