Μελέτη για την πρόκληση παραγωγής καθελισιδίνης σε παιδιά με ατοπική δερματίτιδα μετά από χορήγηση βιταμίνης D
Authors: Τσότρα Κυριακή 
Published: September 2021

Τα τελευταία χρόνια γίνονται μεγάλες προσπάθειες ώστε να αποσαφηνισθούν τα παθοφυσιολογικά αίτια της ατοπικής δερματίτιδας. Δύο θεωρίες φαίνεται να επικρατούν με βάση την ενυπάρχουσα γνώση. ρώτον, η θεωρία των κερατινοκυττάρων στην οποία η βλάβη θεωρείται ότι βρίσκεται στα επιθηλιακά κύτταρα, οδηγώντας στη γνωστή διαταραγμένη λειτουργία του επιδερμικού φραγμού. Το ιστομορφολογικό φάσμα του εκζέματος γίνεται καλύτερα κατανοητό μέσα από την παρακολούθηση των κλινικών φάσεων της αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής. Η οξεία δερματίτιδα εξ επαφής εμφανίζεται ως μια φυσαλιδώδης βλάβη που είναι συνήθως ερυθηματώδης και πάντα κνησμώδης, και παρουσιάζει εμφανή φλυκταινίδια. Σε περίπτωση που το επαφιόμενο αντιγόνο παραμείνει, η βλάβη γίνεται πιο ερυθηματώδης, με πλάκες και μικρότερα φλυκταινίδια. Όσο η πλάκα παραμένει114και μπαίνει στην υποξεία φάση, η βλάβη σπάζει και απομένει μια υδαρής, ρωγμώδης και έντονα κνησμώδης περιοχή. αραμονή του αντιγόνου, μερικές φορές στις στοιβάδες της επιδερμίδας για ένα χρονικό διάστημα ή όταν αυτό παραμένει από εξωτερική πηγή (π.χ. χρωστικές στη δερματίτιδα των υποδημάτων), έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας πιο επηρμένης πλάκας. Η βλάβη έχει βαθύ κόκκινο χρώμα, είναι φολιδωτή, και κνησμώδης χωρίς φλύκταινες. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί τη φάση της λειχηνοποιημένης πλάκας.ι βλάβες της ατοπικής δερματίτιδας (ΑΔ) περνούν από συγκεκριμένα στάδια: Η οξεία ΑΔ εμφανίζει εκτεταμένη σπογγίωση με μετανάστευση κυττάρων οξείας και χρόνιας φλεγμονής στην επιδερμίδα από το επιφανειακό αγγειακό πλέγμα, χωρίς να συνοδεύεται από σημαντική αύξηση του πάχους ή ακάνθωση της επιδερμίδας. Η υποξεία ΑΔ εμφανίζει εντονότερη ακάνθωση της επιδερμίδας με στροφή από ουδετερόφιλη διήθηση σε μία πλούσια σε λεμφοκύτταρα ή/και ηωσινόφιλα.Ένα από τα πιθανά αίτια της ατοπικής δερματίτιδας, το οποίο έχει προταθεί, είναι η διαταραχή του ενδογενούς επιδερμιδικού αντιμικροβιακού φραγμού. Στις περιπτώσεις ασθενών με ατοπική δερματίτιδα φαίνεται ότι υπάρχει κάποιου είδους διαταραχή στην έκφραση των αντιμικροβιακών πεπτιδίων, συμπεριλαμβανομένων των ντεφενσινών και τη καθελισιδίνης. Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι η επαγωγή της μετάφρασης του mRNA της καθελισιδίνης σε απάντηση στο τραύμα είναι σημαντικά επηρεασμένη στους ασθενείς αυτούς, σε σύγκριση με τους υγιείς ανθρώπους. ία πιθανή εξήγηση για την παρατήρηση αυτή είναι το διαταραγμένο μικροπεριβάλλον στο δέρμα που πάσχει από ατοπική δερματίτιδα. Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι οι κυτταροκίνες που επάγουν τα Th2 κύτταρα, όπως η IL-4 και 13, είναι ιδιαίτερα αυξημένες στις περιπτώσεις αυτές, και έχουν ως αποτέλεσμα την αναστολή της έκφρασης της καθελισιδίνης στα κερατινοκύτταρα. Το αποτέλεσμα αυτής της ανεπάρκειας είναι η115συχνή εμφάνιση δερματικών λοιμώξεων στους ασθενείς αυτούς, οι οποίοι λόγω του συχνού νυγμού του δέρματος λόγω του κνησμού, προκαλούν ρήγματα στον επιδερμιδικό φραγμό.ρισμένα από τα συστήματα που συμμετέχουν στην παραγωγή καλσιτριόλης είναι το ερειστικό (παραγωγή στα οστά), το δέρμα (παραγωγή στα επιθηλιακά κύτταρα), το αναπνευστικό (πνεύμονες) και το ανοσοποιητικό (κύρια συμμετοχή έχουν τα μακροφάγα κύτταρα) . Η παραγωγή καλσιτριόλης στα μακροφάγα διαφέρει από αυτή στο νεφρικό ιστό. Η ενεργοποίηση των μακροφάγων μετά από ερέθισμα του ανοσοποιητικού συστήματος πραγματοποιείται μέσω των υποδοχέων TLR (Toll-like receptor) ή μέσω της ιντερφερόνης-γ η οποία οδηγεί στην επαγωγή του κυττοχρώματος CP27B1 και την παραγωγή καλσιτριόλης. Η παραγωγή αυτή είναι εξαρτώμενη των ποσοτήτων καλσιδιόλης στον οργανισμό, ενώ αντιθέτως δε φαίνεται να εξαρτάται από την παρουσία παραθορμόνης. Σε αντίθεση με την παραγωγή CYP24 (του καταβολικού ενζύμου της καλσιδιόλης και της καλσιτριόλης), στην περίπτωση της ενεργοποίησης της παραγωγής της ενεργοποιημένης βιταμίνης D από τα μακροφάγα, το ένζυμο αυτό, ενώ παράγεται, φαίνεται πως είναι ανενεργό. Επομένως η παραγωγή 1,25-διυδρόξυ-βιταμίνης D από τα μακροφάγα δεν αυτοπεριορίζεται. Η συνεχόμενη αυτή παραγωγή μπορεί να αυξήσει, φυσικά, σημαντικά τα ποσοστά της στον οργανισμό με άγνωστες συνέπειες.αρά τη σαφή επίδραση της βιταμίνης D στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος σε in vitro μελέτες, ο ακριβής μηχανισμός δράσης της σε in vivo μελέτες παραμένει αδιευκρίνιστος. Όπως προαναφέρθηκε, ο επιδερμιδικός φραγμός αποτελεί ένα μέρος της αντίστασης του οργανισμού στα εξωγενή παθογόνα. Τα αντιμικροβιακά πεπτίδια τα οποία παράγονται από τα κερατινοκύτταρα, τα ουδετερόφιλα και λοιπά116κύτταρα αποτελούν τον ακραιφνή σχηματισμό αντίστασης του ανοσοποιητικού, μετά τη λύση του δέρματος.Φαίνεται μάλιστα ότι η ανεπάρκεια της βιταμίνης D αποτελεί σημαντικό παράγοντα επαγωγής της ατοπικής δερματίτιδας. Στη διαδικασία αυτή πιθανολογείται ότι συμμετέχουν ανοσορυθμιστικοί παράγοντες, και παράγοντες επαγωγής της διαφοροποίησης των κυττάρων. Σε ένα μικρό αριθμό κλινικών μελετών έχει διερευνηθεί η συσχέτιση των επιπέδων βιταμίνης D στον ορό με την πιθανότητα ανάπτυξης ατοπικής δερματίτιδας ενώ αντίστοιχα φαίνεται ότι η απάντηση του ανοσοποιητικού συστήματος στο δερματικό τραύμα είναι διαταραγμένη στους ασθενείς που εμφανίζουν ατοπική δερματίτιδα και έκζεμα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα είναι διφορούμενα καθώς κάποιες από αυτές υποστηρίζουν ότι τα επίπεδα της καθελισιδίνης επηρεάζονται αρνητικά από τους τραυματισμούς, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι η έκφρασή της αυξάνεται.Στην υπό εκπόνηση παρούσα διδακτορική διατριβή μελετήθηκαν 47 ασθενείς με ατοπική δερματίτιδα που παρακολουθούνταν στο εξωτερικό παιδιατρικό παιδοδερματολογικό ιατρείο του οσοκομείου αίδων «αναγιώτη & Αγλαΐας υριακού». ι ασθενείς με Ατοπική Δερματίτιδα εκτιμήθηκαν ανάλογα τον δείκτη βαρύτητας της νόσου (SCORAD) κατά Hanifin J.M. και Rajka.Τα αποτελέσματα της μελέτης μας αναδείξανε τη σημαντική βελτίωση του δείκτη SCORAD μετά από χορήγηση βιταμίνης D. Τα αποτελέσματα φαίνεται ότι είναι δοσοεξαρτώμενα, καθώς οι ασθενείς με βαρύτερη μορφή ατοπικής δερματίτιδας αντιμετωπίσθηκαν με αυξημένη δόση βιταμίνης D και στο τέλος της θεραπείας τα συμπτώματα της ατοπικής δερματίτιδας ήταν σημαντικά βελτιωμένα, ενώ παράλληλα δε διέφεραν σε βαρύτητα από αυτά των ασθενών με ήπια μορφή ατοπικής δερματίτιδας οι οποίοι και αντιμετωπίσθηκαν με χαμηλή δόση βιταμίνης D.117Η καθελισιδίνη, παρόλα αυτά, δε φαίνεται να σχετίζεται με τη βαρύτητα της ατοπικής δερματίτιδας (δείκτης SCORAD). αράλληλα η θεραπεία με βιταμίνη D δε φαίνεται να επηρεάζει σε κλινικά σημαντικό βαθμό τα επίπεδά της στον ορό. Επομένως, συμπεραίνεται ότι η βελτίωση των συμπτωμάτων της ατοπικής δερματίτιδας μετά από χορήγηση βιταμίνης D είναι ανεξάρτητη της δράσης της καθελισιδίνης.