Amnesty Hearings — Pretoria — 1996-07-01

JOHAN VAN EYCK: It actually involved the whole crime situation in the country and the onslaught, directed at financial institutions in the country, it included the whole lot.

MEV VAN DER WALT: Can you tell us did the Police ever assist Fidelity Guards in their investigations, their internal investigations?

JOHAN VAN EYCK: Yes, we formed the internal investigations because we were familiar with the systems in place. For an outsider to perform an investigation would be very difficult, because he would not be familiar with the systems.  We assisted them with the initial investigation. It depended on the seriousness of the crime.  That would determine at what stage we would hand over our statements and investigations to them.

MEV VAN DER WALT: Brig Daan van Wyk, did you know him whilst you were in the Police?

JOHAN VAN EYCK: No, I only got to know him after he joined the Fidelity Guards.
	At one stage Brig Van Wyk approached me and asked me whether I knew of an informer that they could use to infiltrate a gang in the Eastern Cape. I approached one of my informers - he was familiar with the Eastern Cape - and he was prepared to help us. This informer, together with Jack and Julius, who were my investigating officers, departed for Port Elizabeth and whilst they were there, Brig Daantjie van Wyk also went to Port Elizabeth. When they came back they told me that they had indeed infiltrated the gang.  Jack entered into an affair with one of the gang members' family members, and he then liaised with me as well.  At some stage I heard they were planning - that is Brig Van Wyk
and Jack and Julius and Oosthuisen, they were planning to purchase AK-47s to provide this gang in the Eastern Cape with these rifles.

MEV VAN DER WALT: Mr Oosthuisen is accused number 1 in the case.

JOHAN VAN EYCK: That is correct.
	Oosthuisen het my ook meegedeel dat hy met kol Eugene de Kock van Vlakplaas gereel het om die AK-patrone met plofstof te laai en sou hierdie bendelede hierdie vuurwapens nou met daardie plofstof gebruik, sou dit noodlottige gevolge gehad het vir die een wat dit gebruik. Hy het ook dan aan my patrone op 'n stadium getoon en my meegedeel dat die patrone afkomstig is ... (tussenbeide).

MEV VAN DER WALT: Wat gebeur - hoekom se u dit sal noodlottig wees?

JOHAN VAN EYCK: Want die plofstof sal ontplof.  Hy het ook op 'n stadium vir my patrone getoon wat hy gese het wat hy van kol De Kock ontvang het.
EINDE VAN DAG 1 - BAND 3
BAND  - DAG 1 - BAND 3 - KANT B (MIDDEL VAN BAND: )

MEV VAN DER WALT: ... u getuienis.

JOHAN VAN EYCK: In hierdie tyd wat ek uit die Polisie was, wat ek ook nie by Fidelity Guards gewerk het nie, maar vir myself, was ek ook genader deur die ondersoekmense wat in Daveyton werksaam was, om hulle te help met hulle ondersoek daar, aangesien ek lank daarby betrokke was en kennis gedra het van die omstandighede.

ADV DE JAGER: Mnr Van Eyck, kan u dalk die luidspreker bietjie nader aan u trek.

JOHAN VAN EYCK: Dit was op daardie stadium ook baie moeilik om enige beriggewers te werf, aangesien hulle gevrees het vir hulle lewens en hulle was dan ook, sou hulle dan inligting gee, vermoor.
	Gedurende 1991 in Maartmaand, was daar 'n roof by Fidelity Guards, Hillbrow, waarin een van die werknemers van Fidelity Guards doodgeskiet was.  Ek was die betrokke aand nie op die toneel nie, en het die volgende dag daarvan verneem.  Ons het baie geskakel met Brixton Moord en Roof, en mnr Gerber het ook met veiligheid, John Vorster geskakel, aangesien daar stokgranate gevind was op die toneel.
	Die inligting wat ons bekom het, wat ek bekom het, het meestal afkomstig, was meestal afkomstig van mnr Gerber.  Ons as ondersoekers was ook betrokke by die ondersoek deur te skakel met die Polisie sowel as met beriggewers.  Dit was ook aan my bekend dat een van die rowers tydens die roof blykbaar deur sy kollegas doodgeskiet was.  Die oorledene was nooit geidentifiseer nie, wat vir my 'n aanduiding was dat hy nie plaaslike, van die plaaslike bevolking was nie, maar dat hy moontlik van 'n ander plek af soontoe gekom het.  	As gevolg van die aanslag teen die land, en die vryheidsvegsters se tekort aan fondse,  was dit vir my duidelik dat hierdie voorval moes gewees het ter stawing van hulle fondse, as in ag geneem word die bedrag geld wat geneem is. 
	Gedurende Mei of voor daardie tyd, gedurende Mei het ek eendag by die kantoor gearriveer, en ek het die oorledene by mnr Gerber in sy kantoor aangetref. Van my kollegas wat ook ondersoekbeamptes was, was ook teenwoordig. Mnr Gerber het my meegedeel van die omstandighede waaronder hy die oorledene vroeg die oggend daar aangetref het.  Hy het my ook meegedeel van 'n telefoonoproep wat hy die nag ontvang het.  Aangesien hierdie aangeleentheid deur Brixton Moord en Roof ondersoek was, hulle was nog besig met die ondersoek, het ek Brixton Moord en Roof gekontak om hulle in te lig. Hy het toe aan my gerapporteer dat sers Dempsey sowel as luit Steyn hom meegedeel het dat ons kan voortgaan met die ondervraging van die oorledene.  
	Jack, Julius en Oosthuisen was deur mnr Gerber aangese om die oorledene uit die gebou te neem na 'n plek oorkant die Johannesburg Mark.  Hy het my ook meegedeel om hulle te volg na die toneel toe, wat ek toe gedoen het.
	Nadat ons op die toneel was, het mnr Gerber daar opgedaag en hy het ons meegedeel dat daar mense in die omgewing was en dat ons die oorledene na Cleveland toe moet neem om hom daar te ondervra.  Ons het toe na Cleveland toe gegaan.

MEV VAN DER WALT: Mnr Van Eyck, kan ek u miskien net daar onderbreek.  Ek vra om verskoning.  Daar by die eerste plek waarheen u nou vir die oorledene geneem het, dit was nou u en Jack en Julius, het julle enige ondervraging daar gedoen spesifiek toe mnr Gerber nie by was nie?

JOHAN VAN EYCK: Dis reg, ons het hom ondervra toe ons daar gekom het.
	By Cleveland bos, of by die mynhoop, het mnr Gerber 'n tou en 'n skokapparaat uit sy motor gehaal, die oorledene se voete was met die tou vasgemaak. Daar was reeds op daardie stadium 'n seilsak oor sy kop.  Hy was aan sy voete aan 'n boom opgehang.  Mnr Gerber het die skokapparaat aan sy vinger en sy geslagsdeel vasgemaak en hom geskok met die apparaat.  Ek het self ook die apparaat gehanteer, sowel as my kollegas, almal van ons wat daar teenwoordig was.
	Mnr Gerber het 'n klomp blare en fyn takkies onder die oorledene se kop aan die brand gesteek, wat rook veroorsaak het.

MEV VAN DER WALT: Kan u net vir die Kommissie se, wat was die doel daarvan, weet u?

JOHAN VAN EYCK: Dit was, die doel van die rook was om dit vir hom ongemaklik te maak en dit was ook om te kyk of hy nie maar bereid was om die inligting of om inligting aan ons oor te dra nie.

MEV VAN DER WALT: Mnr Van Eyck, u se dat dit was om hom ongemaklik te maak.  Kan u vir die Kommissie se was die oorledene se kop toe nog toe met die sak?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek, sy kop was nog toe met die sak.

MEV VAN DER WALT: En die sak waarvan u praat, wat se tipe sak was dit?

JOHAN VAN EYCK: Dit was 'n seilsak, Edele, agbare Voorsitter.

MEV VAN DER WALT: En as u nou praat van ongemak, wat bedoel  presies daarby?

JOHAN VAN EYCK: Die rook wat in die sak ingetrek het. Daar was nie vlamme nie, sou daar vlamme gewees het, dan sou die sak gebrand het.
	Terwyl die oorledene aan die boom gehang het, het Oosthuisen sy pistool uitgehaal en in die rigting van die oorledene geskiet.  Ek het hom onmiddellik aangespreek,  want dit was vir my baie belangrik dat hierdie oorledene nie gedood moes word nie, want dan sou ons glad nie in ons doel geslaag het om die inligting te kry waarna ons gesoek het nie.
	Die twee Swart lede wat saam met ons was, het gaan koeldrank koop en ons het gedrink.  Die rede hoekom ons gedrink het, was vir ons gewete.

MEV VAN DER WALT: U praat dat u, dat hulle koeldrank gaan koop het en u het gedrink.  Wat het u gedrink?