Human Rights Violation Hearings — Pollsmoor — 1997-02-18

UNKNOWN: Ek, KAREL BOTHMA verklaar in Afrikaans.
1. Ek is 'n Adjudant-offisier in die Suid-Afrikaanse Polisie, 
verbonde aan die Moord- en Roof-eenheid en gestasioneer te 
Bishop Lavis.
2. Op Maandag 03-03-1986 omstreeks 03h00 het ek saam met 
Kaptein  Kleyn en Speurder Sersant Coetzee te Wingfield by 
Majoor Odendal aan diens rapporteer.  Al daar was ons
toegespreek insake  'n optrede waarin na bewering opgeleide 
terroriste betrokke sou wees.    
Dit is onder andere aan ons meegedeel dat die polisie Kombi 
wat die lede na Guguletu polisiestasie vervoer  deur die 
terroriste in 'n hinderlaag gelei gaan word.
Tydens die bespreking is aan die lig gebring wat ons te wagte 
kan wees.  Hierna was ons in verskeie seksies ingedeel en was 
elke seksie 'n observasiepunt toegeken.  Ek is saam met 
Kaptein Kleyn  en Speurder Sersant Coetzee geplaas en was 
ons aangese om posisie naby NY 1 en NY 111 te gaan inneem.
3. Die opdragte aan ons was om te verhoed dat enige van die 
beweerde terroriste, wie na bewering die polisie Kombi gaan 
aanval, mag ontsnap met 'n voertuig of te voet in 'n suidelike 
rigting van die straat genoem NY1.  
Nadat ons, ons opdragte ontvang het, het ons posisie ingeneem 
naby NY1 en NY111 met ons voertuig 'n Ford Cortina - met 
Speurder Sersant  Coetzee as bestuurder, terwyl Kaptein Kleyn 
links voor passasier was en myself agter in die motor aan die 
linkerkant.
4. Hierdie observasiepunt het ons beman tot om 7h25 toe ons  
deur Majoor Odendal aangese was om ons te onttrek aangesien 
die polisie Kombi, vir wie die lokval gestel sou wees, reeds verby
die lokvalpunt is en veilig Guguletu Polisiestasie bereik het.  
Ons het ons toe aan die observasiepunt onttrek en na 'n ander 
punt in NY111 beweeg waar 'n motorvoertuig vroeer  die nag 
uitgebrand het.
Nadat  ons die voertuig nagegaan het, het ons vertrek en in 'n 
westelike rigting met NY111 na NY1 beweeg, aangesien dit die 
naaste deurgang pad na ons kantore te Bishop Lavis is.
5. Op pad na die kruising het ons verby vyf swartmans gery.  
Hierdie mans het ons aandag getrek, aangesien byna almal met 
hul hande in hul broeksakke geloop het.  Dit was  vir my 
duidelik dat die persone iets in hul hande in hul sakke vashou.  
Die waarneming het ek gedoen terwyl ons stadig by hulle verby 
gery het.  Op daardie stadium was die swartmans reg langs  'n 
redelike dig bebosde gebied en was dit  nie 'n aangewese tyd 
om hulle te konfronteer nie.
6. Ons het met die voertuig verby die persone, wie almal op 
daardie tydstip besig was on in 'n westelike rigting met NY111 
te loop,  beweeg.  By die kruising het ons afgedraai  in 'n 
suidelike rigting met NY1.  Die persone het NY1 gekruis en 
voortgegaan in 'n westelike rigting met NY111.  
Hierdie waarneming het ek gedoen deur hulle ongemerk dop te 
hou.  Nadat hulle die kruising gekruis het en after 'n gebou in 
beweeg het, het ons dadelik omgedraai en terug beweeg na die 
plek waar die persone uit sig gegaan het.  In NY111 het ons 
afgedraai en in 'n westelike rigting gery.  
Die persone wat 'n kort rukkie gelede  die pad gekruis het, het 
voor ons, steeds in 'n westelike rigting voortgestap.  Ons het 
weer met ons voertuig verby gery en waar die pad doodloop, die 
voertuig omgedraai en terug beweeg.
7. Die voertuig,  SAP. 56140B was deur Sersant Coetzee ongeveer 
15 meter voor die persone tot stilstand gebring.  Kaptein Kleyn 
het met sy pistool in sy hand uitgeklim om die persone te 
konfronteer.  Toe hy langs die motor met die oop staande deur 
voor hom (tussen Kaptein Kleyn en die swartmans) staan en 
voordat hy hulle kon aanspreek, het een van die persone sy 
hand uit sy broeksak geruk en 'n voorwerp na ons in die motor 
gegooi.  
Terselfdertyd het ek gesien Kaptein Kleyn  na die grond duik 
en Speurder Sersant Coetzee met die voertuig na vorentoe 
wegtrek.  
Ek het kort hierna 'n ontploffing agter  die voertuig gehoor.  Ek 
het uit die motor gespring en opgemerk dat van die swartmans 
in verskeie rigtings weghardloop.
Ek het vyf skote met my dienspistool op van die persone gevuur.  
Dit is egter aan my onbekend of ek enige iemand getref het.  
Kort na die ontploffing was daar verskeie koeels in my rigting 
geskiet en ek het op die grond gaan le totdat alle geweer vuur 
gestaak was.
8. Ek het my toe aangesluit by Kaptein Kleyn en opgemerk dat
daar 'n swartman, ongeveer 40 meter van Kaptein Kleyn op die 
grond, tussen die gras le.  Die persoon het verskeie skietwonde
aan sy liggaam gehad en was dit duidelik dat hy reeds dood 
was.  
Ek het ook 'n verdere persoon gesien le in dieselfde pad as die
waar die swartes geloop het.  Ek het ook opgemerk dat daar 'n  
gat in die grond geruk was - ongeveer 5 meters  waar dit 
weggeskram het van die voertuig.  
Op die linker voordeur is daar duidelike merke waar die 
voorwerp, toe reeds geidentifiseer  as 'n handgranaat, vasgegooi 
was.
9. Ek het op die persone gevuur omdat dit onbekend was aan my 
hoeveel van hulle nog oor handgranate of ander vuurwapens 
sou beskik.  Ek opgetree het uit vrees vir my lewe en ander 
kollegas se lewens en ek besef het dat ek wel met die terroriste 
te doen het.  Ek geen beserings tydens die konfrontasie 
opgedoen het nie.
10. Ek is vertroud met die inhoud van hierdie verklaring en begryp 
dit.
Ek het geen beswaar teen die aflegging van die voorgeskrewe 
eed.
 Ek beskou  die eed as bindend op my gewete.
 Ek het 'n verdere verklaring gemaak om onduidelikheid oor sekere punte op te klaar op die 13de van die 10de maand 1986.

UNKNOWN: Met verwysing na
PARAGRAAF 5
Voormelde verklaring wil ek verduidelik waarom ek die stelling gemaak het, dat dit nie die aangewese tyd was on die swartmans te konfronteer nie.  Indien konfrontasie op daardie punt sou plaasvind en hulle sou weghardloop die agtervolging in die bos, moeilik  en onnodig gevaarlik sou wees.
PARAGRAAF 6
Die gebou waarna verwys word  in die sewende reel van hierdie paragraaf is die gebou op die Suid-westelike hoeke van waar NY1 en NY111 kruis.  Die groep het vanaf NY1 na NY111 uit sig verdwyn van waar ons in NY1 ten suide van die kruising was.
Toe ons uit NY1 by NY111 in draai het  die groep van vier swartmans op die noorde kant van die pad in 'n westelike rigting gestap.
PARAGRAAF 7
In die laaste paragraaf verwys ek na skietery in my rigting.  Een van die drie swartmans wie op hierdie stadium in die rigting van die bos gehardloop het, het met 'n pistool in sy regterhand oor sy linkerskouer in ons rigting gevuur, 2 of 3 skote terwyl hy voort hardloop.  Die ander een was aan my regterkant.
PARAGRAAF 8
Die persoon na wie ek in die eerste sin in hierdie paragraaf verwys, word op foto nr 6, 35, 36, 42 aangedui deur die letter M.
PARAGRAAF 9
Ek was op hierdie stadium oortuig dat hierdie swartmans lede van die terroriste groep was wie die  polisiebussie sou aanval.

ADV VAN ZYL: Mr Chairman I believe these statements have already been handed in.

ADV NTSEBEZA: That is so, advocate Van Zyl.  Thank you, Commissioner Mary Burton will put questions to you.

MARY BURTON: Thank you Chairperson, good morning again Mr Bothma.

UNKNOWN: Morning.

MARY BURTON: You have told us that you were at that early morning briefing meeting and you said in your statement what your instructions were.  Did you, during that briefing receive information that there would be informers in the - the vehicle that was supposed to  be - yes, do you want to - want to use it.  Are you happy with that?  
Did you receive information about the alleged informers in the vehicle and instructions not to risk their lives by attacking the vehicle?

UNKNOWN: Daar was genoem, ek kan nie presies se wie  nie maar daar was genoem gewees dat daar twee informante in die bussie sal wees - daar moet met groot omsigtigheid opgetree word.