Amnesty Hearings — Pretoria — 1996-07-01

MEV VAN DER WALT: En die nadoodse ondersoek kon niks wys nie, want die lyk was verbrand?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek.

MEV VAN DER WALT: Ek het geen verdere vrae nie. Dit is dan die getuienis.
GEEN VERDERE VRAE DEUR MEV VAN DER WALT

MOKOTEDI MPSHE: Mnr Van Eyck, was u opgelei teen terrorisme?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek, agbare Voorsitter.

MOKOTEDI MPSHE: Wanneer was dit gewees?

JOHAN VAN EYCK: 1973, plus/minus 1973.

MOKOTEDI MPSHE: Tydens die opleiding, was u opgelei om hoe moet u met die terrorisme of hoe moet u terrorisme behandel?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek.

MOKOTEDI MPSHE: Wat was aan u gese?

JOHAN VAN EYCK: Herhaal, asseblief?

MOKOTEDI MPSHE: Wat was aan u gese betreffende die behandeling van terroriste?

JOHAN VAN EYCK: Dit sou afhang van die omstandighede.  Sou dit in 'n skietkontak wees, dan moes jy jouself verdedig deur die mense dood te skiet.  Sou dit 'n terroris was wat ingesypel het en hy kon gearresteer gewees het, dan moes hy gearresteer gewees het en hy moes aangehou gewees het.

MOKOTEDI MPSHE: Was dit aan u gese betreffende 'n terroris wat nie met geweld teenoor u optree, hoe om hom te behandel?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek, hy moes aangehou gewees het en dan sou hy ondervra geword het.

MOKOTEDI MPSHE: Was tydens die opleiding, gebruik van geweld aan u gemeld?

JOHAN VAN EYCK: Nee, dit was nie tydens my opleiding aan my gemeld nie, maar dit was algemene praktyk in die polisie.

MOKOTEDI MPSHE: Algemene praktyk om geweld teenoor die persoon te gebruik?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek.

MOKOTEDI MPSHE: Nou hierdie gewelddadige geweld waaroor u getuig het, het dit enige manier u beinvloed op die dag van hierdie voorval?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek, ek het in 'n kultuur van hierdie tipe ondervraging, het ek, kan u maar se groot geword, van my, se 18de verjaardag af, was ek gemoeid met hierdie goed of betrokke by hierdie goed, tot by hierdie ongelukkige voorval.

MOKOTEDI MPSHE: Goed. Wat het in u gedagte voorgekom die dag toe u met die oorledene gehandel het?

JOHAN VAN EYCK: Soos ek reeds gemeld het ... (tussenbeide).

MOKOTEDI MPSHE: As gevolg van hierdie geweld?

JOHAN VAN EYCK: Soos ek reeds in my getuienis gese het, was dit vir my baie belangrik om die inligting te kry.  Dit was nooit my idee of ek het nooit voorsien dat hierdie oorledene gedood sou word nie.

MOKOTEDI MPSHE: Goed.  En u sal saamstem dat die inligting wat u gesoek het was betreffende die gewapende roof alleenlik, ne?

JOHAN VAN EYCK: Nee, die inligting wat ek gesoek het was, het betrekking gehad op die gewapende roof, maar in geheel gesien, was dit die aanslag om hierdie geld te bekom, hetsy by Fidelity Guards, hetsy by 'n bank of 'n ander finansiele instelling, dit was my motief, om hierdie mense vas te stel wie hulle was, om 'n herhaling van hierdie roof by enige ander instelling te voorkom.

MOKOTEDI MPSHE: Goed.  Met ander woorde as ek u mooi verstaan, die inligting wat u in geheel gesoek het, was betreffende die kriminele aangeleenthede oor die - in die ander banke. Is dit reg?

JOHAN VAN EYCK: Nee, dit was, die inligting wat ek gesoek het was om vas te stel wie hierdie mense is wat hierby betrokke was, want soos ek reeds in my getuienis gese het, die aanslag teen die Regering was gemik teen finansiele instellings te beroof, om fondse te bekom, en dit was my groot motief om hierdie inligting by hierdie oorledene te kry.

MOKOTEDI MPSHE: Goed. Fondse te bekom om wat daarmee te maak?

JOHAN VAN EYCK: Fondse te bekom ter bevordering van hulle aanslag, die bevrydingsorganisasies se aanslag.

MOKOTEDI MPSHE: Ja.  Dit is op rekord dat met hierdie "hulle" u verwys na ANC, PAC ensovoorts.

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek.

MOKOTEDI MPSHE: Mnr Van Eyck, sal u saamstem dat hierdie "hulle", die ANC, PAC en andere, was op die 1ste van Februarie 1990 ontban deur die Staatspresident.

JOHAN VAN EYCK: Dit is korrek, ek is bewus daarvan.

MOKOTEDI MPSHE: Goed.  En u stem saam verder dat die aangeleentheid, hierdie voorval het plaasgevind na 1990?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek, dit het daarna plaasgevind.

MOKOTEDI MPSHE: Goed.  En u sal verder saamstem dat dit was dan onnodig vir "hulle", dit wil se die ANC, PAC en andere, om aanval te maak teen die Regering, want die was nou bevry gewees?

JOHAN VAN EYCK: Nee, ek sal nie saamstem daarmee nie.  Want ek glo dat die aanslag of die aanvalle het nog voortgeduur nog lank na 1990.

MOKOTEDI MPSHE: Ja, maar die aanslag was gedoen voor die politieke organisasies ontban kon word. Is dit reg?

JOHAN VAN EYCK: Nee, die aanslag het voortgegaan nadat hierdie politieke organisasies ontban was, het die aanslag maar nog voortgegaan.  Dit het nie 1990 onmiddellik gestaak nie.

MOKOTEDI MPSHE: Kom ons praat bietjie oor hierdie Nxana-bende van Oos-Kaap.

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek.

MOKOTEDI MPSHE: Het hierdie bende in enige manier met politiek te doen gehad?

JOHAN VAN EYCK: Agbare Voorsitter, ek sal nie weet nie.  Ek was net genader om 'n beriggewer beskikbaar te stel om kontak te maak met hierdie mense en hulle te infiltreer, wat ek ook gedoen het.  Ek was nooit in die Oos-Kaap om eerstehands kennis op te doen oor die omstandighede daar nie.  Dit was gedoen deur brig Daantjie van Wyk en soverre die patrone en die gewere aangaan, dit was gereel ion Johannesburg deur brig Daantjie van Wyk en ek was maar net geken en van my dienste was gebruik gemaak, waar nodig.

MOKOTEDI MPSHE: Mnr Van Eyck, seker as opdrag of bevele aan u gegee word om 'n sekere organisasie te infiltreer, seker u was gese hoekom dit gedoen moet word.  Nie so nie?

JOHAN VAN EYCK: Agbare Voorsitter, ek was nie aangese om enige bende of iemand te infiltreer nie.  Ek was aangese om 'n beriggewer beskikbaar te stel wat die Oos-Kaap ken om die mense daar te infiltreer. Ekself was nooit daar nie en ek was nooit opdrag gegee om hulle te infiltreer nie.

MOKOTEDI MPSHE: Niks was aan u gese betreffende hierdie bende nie.

JOHAN VAN EYCK: Nee, dit was net ...

MOKOTEDI MPSHE: Wat doen die bende, hoekom moet hulle - hoekom moet u 'n beriggewer bekom?

JOHAN VAN EYCK: Nee, hulle het net vir my gese of die inligting wat ek gekry het, was dat hierdie bende betrokke was ook by rowe en gewapende rowe in die Oos-Kaap.  Wat hulle motief daarvoor was, weet ek nie.

MOKOTEDI MPSHE: Goed.  Kom ons keer terug na die voorval, ag, die toneel van die voorval.  Die wat u saam met Gerber en Oosthuizen en andere gedoen het, het u dit gedoen as gevolg van enige opdrag van enige persoon?

JOHAN VAN EYCK: Wel, ek ... (tussenbeide).

MOKOTEDI MPSHE: Of laat ek direk wees, was dit 'n opdrag van enige politieke organisasie of party?

JOHAN VAN EYCK: Nee, dit was nie in opdrag van enige politieke organisasie of party nie, maar ek het dit my plig geag om dit te doen ter beskerming van die regering van die dag.

MOKOTEDI MPSHE: Goed.  So u het op u eie opgetree, is dit korrek?

JOHAN VAN EYCK: Dis korrek, ek het opgetree soos wat ek geglo het deur die regering van my verwag was.

MOKOTEDI MPSHE: Mnr Van Eyck, die voorval, is daar of kan gese word, kan dit gese word dat daar enige verwantskap ontstaan het tussen die voorval en die politiek?

JOHAN VAN EYCK: O, beslis.  Soos ek in my getuienis gese het, hoe ek die verband bymekaar bring, is ek wou inligting by hierdie man gehad het.  Dit was vir my uiters belangrik om inligting by hierdie man te kry.  Om die totale aanslag, wat daardie tyd geheers het, die hoof te bied.

MOKOTEDI MPSHE: Het u al miskien bevestig dat die oorledene 'n lid van enige politieke organisasie was?

JOHAN VAN EYCK: Dit was aan my gemeld dat hy betrokke was by PAC-bedrywighede.  Hoe ver dit waar is kan ek nie se nie.

MOKOTEDI MPSHE: So u het teen hom opgetree sonder dat u daardie aanmelding aan u bevestig het?  U het net aanvaar dat dit die geval is en ... (tussenbeide).