రోమ్

రోమ్(;  రోమా) ఇటలీ దేశపు రాజధాని, ప్రాంతీయనామం లాజియో,  ఇది ఇటలీలోనే పెద్ద నగరం, జనాభా 27,05,317,  అర్బన్ ప్రాంత విస్తీర్ణంలోని జనాభా 34,57,690  మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత జనాభా 40 లక్షలు. దీని విస్తీర్ణం 5,352 చ.కి.మీ.
ఈ నగరం ఇటలీ ద్వీపకల్పము నకు పశ్చిమ-దక్షిణ భాగాన, on the టైబర్ నది ఒడ్డున గలదు.

 చరిత్ర 

 పురాతన చరిత్ర 
రోమ్‌లో 14,000 సంవత్సరాలకు ముందే మానవులు నివాసాలు ఏర్పరచుకుని నివసించినట్లు పురాతత్వ ఆధారాల వలన తెలుస్తుంది అయినా దట్టమైన పైపొరలు శిథిలమై అస్పష్టంగా మాత్రం ప్రస్తుతం పాలియోలిథిక్, నియోలిథిక్ ప్రదేశాలలో కనిపిస్తుంది. సక్ష్యాలుగా కనిపిస్తున్న రాతి పనిముట్లు, మట్టి పాత్రలు, రాతి ఆయుధాలు కనీసం 10,000 సంవత్సరాలకు ముందే మానవులు ఉన్నట్లు ఋజువు చేస్తున్నాయి. కాని ప్రజాదరణ పొందిన రోమ్ పురాణాలు మాత్రం రోమ్ పురాతన చరిత్రను పూర్వీకుల చరిత్రను కొంత తెలియకుండా పక్కదరులు పట్టిస్తుంది. 
 రోమ్ స్థాపన 
రోమ్ స్థాపన పురాతతత్వ శాస్త్రజ్ఞుల చేత పరిశోధించబడినా రోమన్లు వారి పురతన చరిత్రను వారి పురాణ కథనం మీద అధారపడి విశ్వసిస్తారు. అందరికి పరిచయమున్న విశ్వాసం రోమన్లందరిలో ప్రఖ్యాతి చెందినది తోడేలు వద్ద పాలు త్రాగి పెరిగిన కవలలైన రోములస్, రిమస్. రోమ్‌లో ప్రాచీనంగా నివసిస్తున్న వారు, ట్రోజన్ నుండి ఇటలీకి తప్పించుకు వచ్చిన ఆశ్రితుడు ఏనియస్ తనకుమారుడైన యూలస్ చేత జూలియో-క్లౌడియన్ సామ్రాజ్య స్థాపన చేసి స్థానికులతో వారి పురాణ కథనంతో రాజీపడి రోమ్ అన్న పేరును నిర్ణయించబడింది.

 రాచరికం-గణతంత్రం-సామ్రాజ్యం 
రోమ్ ప్రాచీన చరిత్ర రోమ్ పురాణముతో మరుగున పడింది. రోమన్ల సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి రోమ్ నగరం క్రీ.పూ 753 ఏప్రిల్ 21న రోములస్ చేత స్థాపించబడినదని విశ్వసించబడింది. పురాణ కథనంగా రోములస్, రిమస్ రోమ్ నగర స్థాపకులుగా విశ్వసిస్తున్నారు. రోమన్ కవి వర్జిల్ ఈ కథనాన్ని బలపరుస్తూ ట్రాయ్ పతనం తరువాత పారిపోయి ఇటలీ చేరుకున్న ఏనియస్ సంతతి అయిన రోములస్ రోమ్ నగర ప్రథమ పాలకుడని వర్ణించాడు. పురాతతత్వ పరిశోధనలు దీనిని బలపరుస్తున్నాయి. పాలాటైన్ కొండల వద్ద జరిగిన ప్రాచీన ఒప్పందదారుల చేత నిర్మితమైన ప్రదేశం భవిష్యత్తులో రోమ్ నగరంగా మారిందని విశ్వసిస్తున్నారు. కొందరు పురాతతత్వ శస్త్రజ్ఞులు మాత్రం రోమ్ క్రీ.పూ 8వ శతాబ్దం మధ్యలో కచ్చితంగా నిర్మించబడినదని విశ్వసిస్తున్నారు. కచ్చితమైన తారీఖు మాత్రం విమర్శిలకు లోనౌతూనే ఉంది. అసలైన ఒప్పందం ర్రోమన్ సామ్రాజ్యం రాజధానిలో అభివృద్ధిచెందినది. తరువాత సంప్రదాయానుసారంగా ఏడుగురు రాజులచేత పాలించబడింది. తరువాత గణతంత్ర రాజ్యం అయింది. రోమ్ క్రీ.పూ 510 నుండి సెనేట్ చేత పాలించబడింది. తరువాత చివరికి చక్రవర్తి చేత పాలించబడింది. క్రీ.పూ 27 నుండి చక్రవర్తి చేత పాలించబడింది. ఈ చక్రవర్తి పాలన సైనిక విజయం, వాణిజ్యపరంగా ముందే ఆధిక్యత సాధించడం, పొరుగు సంప్రదాయాల సమీకరణ వలన సాధ్యపడింది. ప్రధానంగా య్ట్రూస్కాన్స్, గ్రీకులు ఇందులో పాత్ర వహించారు. రోమ్ రూపుదిద్దుకున్నప్పటి నుండి అనేక యుద్ధాలు వచ్చినా 
క్రీ.పూ 360 వరకు ఓటమి చవిచూడ లేదు. స్వల్పకాలంగా గౌలస్ చేత ఆక్రమించబడిన రోమ్ తిరిగి రోమ్ ప్రజలకు వెయ్యి బంగారు పౌండ్స్‌కు బదులుగా తిరిగి ఇవ్వడానికి సమ్మతించాడు. అయినా రోమన్లు తమ ఓటమిని అంగీకరింక రోమ్ నగరాన్ని తమ బలంతోనే తిరిగి తీసుకోవలని నిశ్చయించుకుని ఆ సంవత్సరమే దానిని తిరిగి స్వంతం చేసుకున్నారు.

 జనాభా 
 సంవత్సరం జనాభా 350 క్రీ.పూ.  30,000  250 క్రీ.పూ.  150,000 44 క్రీ.పూ.  1,000,000  120  1,000,000 330  800,000 410  700-800,000 530  90-150,000 650  70,000 1000  20,000 1400  20,000 1526  50,000–60,000  1528  20,000 సంవత్సరం జనాభా 1600  100,000 1750  156,000 1800  163,000 1820  139,900 1850  175,000 1853  175,800 1858  182,600 1861  194,500 1871  212,432 1881  273,952 1901  422,411 1911  518,917 సంవత్సరం జనాభా 1921  660,235 1931  930,926 1936  1,150,589 1951  1,651,754 1961  2,188,160 1971  2,781,993 1981  2,840,259  1991  2,775,250 2001  2,663,182 2007  2,718,768 

 నగర దృశ్యం 
thumb|800px|center|కొలోసియం, కాన్‌స్టాంటైన్ ఆర్చి
చిత్రమాలిక

 ప్రాచీన రోమ్ 
రోమ్ నగరపు చిహ్నాలలో కొలోసియం ఒకటి, ఇది ఒక పెద్ద ఆంపి థియేటర్, రోమన్ సామ్రాజ్యం లో నిర్మింపబడింది. దీనిలో 60,000 మంది ప్రేక్షకులు కూర్చునేందుకు వ్యవస్థ ఉంది. ఈ థియేటర్ ను గ్లేడియేటర్ ల మధ్య జరిగే యుద్ధాలను వీక్షించుటకొరకు ఉపయోగించేవారు.

 సంస్కృతి 

 క్రీడలు 
రోమ్ నగరం 1960 వేసవి ఒలంపిక్ క్రీడలను ఆతిధ్యమిచ్చింది,, 2020 వేసవి ఒలంపిక్ క్రీడలకు ఆతిధ్యమిచ్చుటకు అధికారిక అభ్యర్థి.

సోదర , సహ నగరాలు 

రోమ్ నగరానికి ఒక సోదరనగరం,, అనేక సహ నగరాలు గలవు:

 సోదర నగరాలు 
  ప్యారిస్, ఫ్రాన్స్.

 సహ నగరాలు 
  అచకాచి, బొలీవియా.
  మార్బెల్లా, స్పెయిన్.
  అల్జీర్స్, అల్జీరియా.
  బీజింగ్, చైనా.
  బెల్‌గ్రేడ్, సెర్బియా.
  బ్రసీలియా, బ్రెజిల్.  కైరో, ఈజిప్టు.
  సిన్‌సిన్నాటి, అ.సం.రా..
  కీవ్, ఉక్రెయిన్.
  లండన్, యునైటెడ్ కింగ్డం.
  మాంట్రియల్, కెనడా.
  న్యూయార్క్, అ.సం.రా..  ప్లోవ్‌డివ్, బల్గేరియా.
  సియోల్, దక్షిణ కొరియా.
  సిడ్నీ, ఆస్ట్రేలియా.
  టోక్యో, జపాన్.
  టాంగెరెన్, బెల్జియం.

 ఇవీ చూడండి 
 Churches of Rome
 Glocal Forum, the International on-governmental organization with main office located in Rome
 Large Cities Climate Leadership Group
 List of ancient monuments in Rome
 Shopping areas and markets in Rome

 మూలాలు 

 పాదపీఠికలు 
 
 
 

 డాక్యుమెంటరీలు 
 The Holy Cities: Rome produced by Danae Film Production, distributed by HDH Communications; 2006.

 బయటి లింకులు 
అధికారిక
 Official site of the City of Rome  
 APT (official Tourist Office) of the City of Rome 
 Rome Museums — Official site 
 Vatican Museums 
 Capitoline Museums

వర్గం:ఇటలీ
వర్గం:ఐరోపా రాజధానులు
వర్గం:ప్రాచీన నగరాలు
వర్గం:ఒలింపిక్ క్రీడలు నిర్వహించిన నగరాలు