విశిష్టోష్ణం

ప్రమాణ ద్రవ్యరాశి గల పదార్థ ఉష్ణోగ్రతను 10C ఉష్ణోగ్రతాభివృద్ధికి కావలసిన ఉష్ణాన్ని ఆ పదార్థపు విశిష్టోష్ణం అంటారు. దీని ప్రమాణాలు కెలోరీ/గ్రా.0C. విశిష్టోష్ణం పదార్ద స్వభావంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.దీనిని కెలోరీమీటర్ అనే పరికరంతో కొలువవచ్చు.
విశిష్ణోష్ణం వివరించే ప్రయోగం
 A, B, C అను మూడు బీకర్లలో ఒకే ద్రవ్యరాశి, ఒకే ఉష్ణోగ్రత గల నీటిని తీసుకోవాలి. నీటి ఉష్ణోగ్రతను గుర్తించాలి.
 వేరొక బీకరులో నీటిని తీసుకొని ఆ నీటిని 100 0C వరకు వేడి చేయాలి.
 ఒకే ద్రవ్యరాశి గల మూడు లోహపు గోళాలు (అల్యూమినియం, రాగి, సీసం) తీసుకుని వాటిని దారంతో కట్టి బాగా మరుగుతున్న నీరు గల బీకరులో కొంత సేపు ఉంచవలెను.
 ఇపుడు మూడు లోహపు గోళాలను ఒకేసారి పైన సూచించిన A, B, C అను మూడు బీకర్లలో ఒకేసారి చేర్చి ఉష్ణోగ్రతా మార్పులు గమనించాలి.
 ఇపుడు A బీకరులో నీటి కన్నా B బీకరులో నీరు ఎక్కువ ఉష్ణాన్ని గ్రహించింది. అదె విధంగా Bబీకరులో నీటి కన్నా C బీకరులో నీరు ఎక్కువ ఉష్ణాన్ని గ్రహించింది.
 దీనిని బట్టి వేర్వేరు లోహాలతో తయారుచేసే గోళములు వేర్వేరు విధములుగా ఉష్ణాన్ని గ్రహిస్తాయని తెలుస్తుంది. ఇది పదార్థం లక్షణం. ఈ లక్షణమె విశిష్టోష్ణం.

కెలోరీ మీటరు
300px|right|thumb|కెలోరీ మీటర్
ఒక పదార్థ విశిష్టోష్ణం కనుగొనుటకు వాడే పరికరాన్ని కెలోరీ మీటరు అంటారు.
ఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం కనుగొనుట
 మొదట కెలోరీ మీటర్ లోని నీటి ద్రవ్యరాశిని, తొలి ఉష్ణోగ్రతను గణించాలి.
 వేరొక బీకరులో నీటిని తీసుకుని దానిని బాగా వేడి చేయవలెను. మనం కనుగొనవలసిన ఘన పదార్థాన్ని తీసుకుని దాని ద్రవ్యరాశిని గణించాలి.
 ఘన పదార్థాన్ని మరుగుతున్న నీటిలో ఉంచి కొంత సేపు వేడి చేయాలి. అపుడు ఘన పదార్థపు తొలి ఉష్ణోగ్రతను గణించాలి.
 ఘన పదార్థాన్ని వెంటనే తీసి దానిని కెలోరీ మీటరులో ఉన్న నీటిలో వేసి కదిపే కడ్డీతో కొంత సేపు కలిపి నీటి తుది ఉష్ణోగ్రతను గణించాలి. ఈ ఉష్ణోగ్రత ఘన పదార్థపు తుది ఉష్ణోగ్రత అవుతుంది.
 కెలోరిమితి సూత్రం ద్వారా విలువలను ప్రతిక్షేపించి ఘన పదార్థపు విసిష్టోష్ణం గణించవచ్చు.
+ఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం కనుగొను విధానమువిశిష్టోష్ణం కనుగొనవససిన ఘన పదార్థంకెలోరీమీటరు లోని నీరుఘన పదార్థ ద్రవ్యరాశి = m గ్రాములుకెలోరీ మీటర్ లోని నీటి ద్రవ్యరాశి = M గ్రాములుఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం = Sఘన calori/gr.0Cనీటి విశిష్టోష్ణం = 1 calori/gr.0Cఘన పదార్థ తొలి ఉష్ణోగ్రత = t1 0Cకెలోరీ మీటర్ లో నీటి తొలి ఉష్ణోగ్రత = t2 0Cఘన పదార్థాన్ని కెలోరీ మీటర్ లోని నీటిలోనికివేసినపుడు తుది ఉష్ణోగ్రత =t3 0Cకెలోరీ మీటర్ లోని నీటి తుది ఉష్ణోగ్రత = t3 0Cఘన పదార్థం కోల్పోయిన ఉష్ణరాశి = m.Sఘన (t1 0C - t3 0C)నీరు గ్రహించిన ఉష్ణరాశి = M.Sనీరు (t3 0C - t2 0C)
పై విలువల బట్టి కెలోరిమితి ప్రాథమిక సూత్రం ప్రకారం ఘన పదార్థం కోల్పోయిన ఉష్ణరాశి, నీరు గ్రహించిన ఉష్ణరాశి సమానం కనుక ఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం గణించవచ్చు.
ఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం = 

వివిధ ఘన పదార్థముల విశిష్టోష్ణం"N.C.Pandya"గారి "Elements of Heat Engines"
 వరుస సంఖ్య వస్తువు/మూలకం విశిష్టోష్ణం Cal.gm−1.0C-1 వరుస సంఖ్య వస్తువు/మూలకం విశిష్టోష్ణం Cal.gm−1.0C-1 1 అల్యూమినియం 0.236 7 స్టీలు 0.111 2 రాగి0.11 8 పాదరసం 0.033 3 మంచు 0.5 9 జింకు 0.098 4 ఇనుము 0.12 10 తగరము 0.068 5 సిసం 0.035 11 ఇత్తడి 0.092 6 కాంక్రీటు 0.21 12 బొగ్గు 0.31
( పై విలువలు ఎన్.సి.పాండ్య గారు వ్రాసిన "Elements of Heat Engines" నుండి గ్రహింప బడినవి)

ద్రవ పదార్థ విశిష్టోష్ణం కనుగొనుట
 మొదట కెలోరీ మీటర్ లోని నీటికి బదులు విశిష్టోష్ణం కనుగునవససిన ద్రవం తీసుకుని దాని ద్రవ్యరాశిని, తొలి ఉష్ణోగ్రతను గణించాలి.
 వేరొక బీకరులో నీటిని తీసుకుని దానిని బాగా వేడి చేయవలెను. మనం విసిష్టోష్ణం తెలిసిన ఘన పదార్థాన్ని తీసుకుని దాని ద్రవ్యరాశిని గణించాలి.
 ఘన పదార్థాన్ని మరుగుతున్న నీటిలో ఉంచి కొంత సేపు వేడి చేయాలి. అపుడు ఘన పదార్థపు తొలి ఉష్ణోగ్రతను గణించాలి.
 ఘన పదార్థాన్ని వెంటనే తీసి దానిని కెలోరీ మీటరులో ఉన్న ద్రవంలో వేసి కదిపే కడ్డీతో కొంత సేపు కలిపి ద్రవం తుది ఉష్ణోగ్రతను గణించాలి. ఈ ఉష్ణోగ్రత ఘన పదార్థపు తుది ఉష్ణోగ్రత అవుతుంది.
 కెలోరిమితి సూత్రం ద్వారా విలువలను ప్రతిక్షేపించి ఘన పదార్థపు విసిష్టోష్ణం గణించవచ్చు.
+ద్రవ పదార్థ విశిష్టోష్ణం కనుగొను విధానమువిశిష్టోష్ణం తెలిసిన ఘన పదార్థంకెలోరీమీటరు లోని ద్రవంఘన పదార్థ ద్రవ్యరాశి = m గ్రాములుకెలోరీ మీటర్ లోని ద్రవం ద్రవ్యరాశి = M గ్రాములుఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం = Sఘన calori/gr.0Cద్రవం విశిష్టోష్ణం = Sద్రవం calori/gr.0Cఘన పదార్థ తొలి ఉష్ణోగ్రత = t1 0Cకెలోరీ మీటర్ లో ద్రవ తొలి ఉష్ణోగ్రత = t2 0Cఘన పదార్థాన్ని కెలోరీ మీటర్ లోని ద్రవం లోనికివేసినపుడు తుది ఉష్ణోగ్రత =t3 0Cకెలోరీ మీటర్ లోని ద్రవం తుది ఉష్ణోగ్రత = t3 0Cఘన పదార్థం కోల్పోయిన ఉష్ణరాశి = m.Sఘన (t1 0C - t3 0C)ద్రవం గ్రహించిన ఉష్ణరాశి = M.Sద్రవం (t3 0C - t2 0C)
పై విలువల బట్టి కెలోరిమితి ప్రాథమిక సూత్రం ప్రకారం ఘన పదార్థం కోల్పోయిన ఉష్ణరాశి, ద్రవం గ్రహించిన ఉష్ణరాశి సమానం కనుక ఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం గణించవచ్చు.
ద్రవ పదార్థ విశిష్టోష్ణం = 
 పై సమీకరణం లో S అనునది ఘన పదార్థ విశిష్టోష్ణం

వివిధ ద్రవ పదార్థముల విశిష్టోష్ణం
 వరుస సంఖ్య వస్తువు/మూలకం విశిష్టోష్ణం Cal.gm−1.0C−1 1 నీరు 1 2 సముద్రం నీరు0.94 3 పాదరసం 0.03 4 పారఫిన్ నూనె 0.52 5 ఆలివ్ నూనె 0.47 6 ఇధైల్ ఆల్కహాల్ 0.6 7 గ్లిసరీన్ 0.58
వివిధ వాయు పదార్థముల విశిష్టోష్ణం
00C ఉష్ణోగ్రత వద్ద, స్థిర పీడనంవద్ద వాయువుల విశిష్టోష్ణం విలువలు ఈ దిగువ పట్టికలోనీయబడినవి.
 వరుస సంఖ్య వస్తువు/మూలకం విశిష్టోష్ణం Cal.gm−1.0C−1 1 ఉదజని (హైడ్రోజన్) 3.43 2 ఆమ్లజని (ఆక్సిజన్)0.219 3 నత్రజని (నైట్రోజన్) 0.248 4 గాలి 0.240 5 బొగ్గుపులుసు వాయువు (CO2) 0.197 6 కార్బన్ మొనాక్సైడు 0.248 7 నీటి ఆవిరి 0.443
సూచికలు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:ఉష్ణము