మరుగుజ్జు గ్రహం

right|thumb|The dwarf planet Ceres
మరుగుజ్జు గ్రహం (ఆంగ్లం Dwarf Planet), లేదా 'చిన్న గ్రహం', అంతర్జాతీయ ఖగోళ సమాఖ్య (IAU) నిర్వచనం ప్రకారం, ఒక అంతరిక్ష వస్తువు, సూర్యుని చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూ, తగినంత బరువును కలిగి, గోళాకృతిని కలిగి, స్వంత గురుత్వాన్ని కలిగి, గ్రహానికి కావలసిన 'ఇరుగు పొరుగు ప్రాంతం' ను పొందివుండ లేక, ఉపగ్రహమూ కానిది. ఇంకా విపులంగా, దీనికి గోళాకృతి పొందడానికి కావలసిన బరువు ఉన్ననూ గ్రహానికి కావలసిన 'ఇరుగు పొరుగు ప్రాంతం' లేకపోవడం వల్ల ఏర్పడిన గ్రహం కాని గ్రహం ఈ మరుగుజ్జు గ్రహం.

thumb|right|చిత్రకారుడి ఊహాచిత్రం, ప్లూటో (వెనుకవైపు), చరోన్ ముందువైపు, 76 సంవత్సరాలు గ్రహంగా పరిగణింపబడిననూ 2006 గ్రహ హోదాను కోల్పోయి మరుగుజ్జు గ్రహంగా పిలువబడుతుంది.

 లక్షణాలు 
వీటి లక్షణాలను గమనించండి;

+ Planetary discriminants శరీరం Mass (ME*) Λ/ΛE**  µ*** బుధుడు 0.055 0.0126 9.1 శుక్రుడు 0.815 1.08 1.35 భూమి 1.00 1.00 1.7 అంగారకుడు 0.107 0.0061 1.8 సెరిస్ 0.00015 8.7 0.33 బృహస్పతి 317.7 8510 6.25 శని 95.2 308 1.9 యురేనస్ 14.5 2.51 2.9 నెప్ట్యూన్ 17.1 1.79 2.4 ప్లూటో 0.0022 1.95 0.077 ఎరిస్ 0.0028 3.5 0.10
*ME భూమి బరువులో .
**Λ/ΛE = M²/P, in Earth masses squared per year.
***µ = M/m, where M is the mass of the body, and m is the aggregate mass of all the other bodies that share its orbital zone.

 సమకాలీన సభ్యులు 

right|thumb|upright|సెరిస్ చిత్రం హబుల్ టెలిస్కోపు ద్వారా.

right|thumb|upright|ఎరిస్ చిత్రం హబుల్ టెలిస్కోపు ద్వారా.

అంతర్జాతీయ ఖగోళ సమాఖ్య (IAU) ఈ మూడు అంతరిక్ష వస్తువులను, 'మరుగుజ్జు గ్రహాలు' గా, నిర్ణయించింది:

 సెరిస్ 15px|సెరిస్ – 1801 జనవరి 1 న కనుగొనబడింది. (16 నెప్ట్యూన్ కంటే 16 సంవత్సరాల్కు పూర్వమే, అర్ధ శతాబ్దం 'గ్రహం' గానే పరిగణింప బడుతూ, ఆస్టెరాయిడ్ గా స్థిరపడింది;
 ప్లూటో 15px|ప్లూటో – 1930 ఫిబ్రవరి 18, గ్రహంగా 76 సంవత్సరాలు పరిగణింపబడినది;
 ఎరిస్ – 2003 అక్టోబరు 21 న కనుగొనబడింది. ఒకప్పుడు నెప్ట్యూన్ కు ఆవల, 10వ గ్రహంగా పరిగణింపబడింది.

ఈ మూడు వస్తువుల పోలికలు :

 Orbital attributes of dwarf planetsNameసౌరమండలము లో స్థానం కక్ష్య వ్యాసార్ధము (ఎ.యు.)పరిభ్రమణ కాలం  (సం.లో )సగటు పరిభ్రమణవేగము (కి.మీ./సె.)Inclination to ecliptic (°)OrbitaleccentricityPlanetarydiscriminant సెరిస్ ఆస్టెరాయిడ్ పట్టీ 2.77 4.60 17.882 10.59 0.080 0.33 ప్లూటో క్యూపర్ బెల్ట్ 39.48 248.09 4.666 17.14 0.249 0.077 ఎరిస్ విసరబడ్డ డిస్క్ 67.67 557 3.436 44.19 0.442 0.10
 Physical attributes of dwarf planetsNameRelativeequatorialdiameterEquitorialdiameter (km)RelativemassMass ( kg)Density (g/m³)Surfacegravity (m/s2)Escapevelocity (km/s)AxialinclinationRotationperiod (days)సహజసిద్ధ ఉపగ్రహాలుSurfacetemp. (K)వాతావరణం సెరిస్Calculated based on the known parameters. APmag and AngSize generated with Horizons (Ephemeris: Observer Table: Quantities = 9,13,20,29) 0.074 974.6±3.2 0.0002 0.095 2.08 0.27 0.51 ~3° 0.38 0 167 none ప్లూటో 0.19 2306±30 0.0021 1.305 2.0 0.58 1.2 119.59° -6.39 3 44 temporary ఎరిస్  0.19 2400±100 0.0025 1.67 2.3 ~0.8 1.3 ~0.3 1 42 temporary Measured relative to the Earth.

right|thumb|upright=2|Illustration of the relative sizes, albedos, and colours of the largest TNOs (an artist's depiction of some of these, compared with the Earth, is on the IAU website)

 ఇవీ చూడండి 
 సౌరమండలము
 గ్రహం
 ఉపగ్రహం

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
 NPR: Dwarf Planets May Finally Get Respect (David Kestenbaum)
 BBC News: Q&A New planets proposal, 16 August 2006
 Ottawa Citizen: The case against Pluto  (P. Surdas Mohit) August 24 2006
 James L. Hilton, When Did the asteroids Become Minor Planets? 

వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రం
వర్గం:సౌర వ్యవస్థ