ఆటలపాటలు

thumb|తెలుగు తల్లి శిలామూర్తి - ఒక చేత పూర్ణ కుంభం, మరొకచేత వరి కంకి - నిండుదనానికీ, పంటలకూ ఆలవాలం. "తెలుగు" పదాన్ని భాషకూ, జాతికీ సంకేతంగా వాడుతారనడానికి ఈ రూపకల్పన ఒక ఆధారం
పిల్లలు ఆటలలో పాటలు చేర్చి ఆడుకోవడం కోసం ఎన్నో సులభమైన అర్ధవంతమైన గేయాలు తెలుగులో రచించబడ్డాయి. వాటిలో కొన్ని.

చెమ్మచెక్క

 చెమ్మ చెక్క చారడేసి మొగ్గ
 అట్లు పొయ్యంగ ఆరగించంగ
 ముత్యాల చెమ్మచెక్క ముగ్గులెయ్యంగ
 రత్నాల చెమ్మ చెక్క రంగులెయ్యంగ
 పగడాల చెమ్మచెక్క పందిరెయ్యంగ
 పందిట్లో మా బావ పెండ్లి చెయ్యంగ
 చూచి వద్దాం రండి సుబ్బరాయడి పెళ్ళి
 మా వాళ్ళింట్లో పెళ్ళి మళ్ళీవద్దాం రండి
 దొరగారింట్లో పెళ్ళి దోకుకు వద్దాం రండి.

పిండీ
 తాటీ బెల్లం తవ్వెడు నెయ్యి
 గుప్పెడు తింటే కులుకూలాడి
 నడుమూకట్టే నామాట చిట్టీ
 దూదూ పుల్ల దూరాయ్ పుల్ల
 చూడాకుండా జాడా తియ్యీ
 ఊదాకుండా పుల్లా తీయ్యీ==ఒప్పులకుప్పా ఒయ్యారిభామా==
 ఒప్పుల కుప్పా ఒయ్యారి భామా
 మినపా పప్పూ మెంతీ 
 ఒప్పులకుప్పా ఒయ్యారిభామా! ఒప్పులకుప్పా ఒయ్యారి భామా.

కాళ్ళగజ్జ-కంకాలమ్మ
 కాళ్ళగజ్జ - కంకాలమ్మ
 వేగుచుక్క - వెలగామొగ్గ
 మొగ్గాకాదు - మోదుగనీరు
 నీరూకాదు - నిమ్మలవాయ
 వాయాకాదు - వాయింటకూర
 కూరాకాదు - గుమ్మడిపండు
 పండూకాదు - పాపడమీసం
 మీసం కాదు - మిరియాలపోతు
 పోతూకదు - బొమ్మలశెట్టి
 శెట్టీ కాదూ - శామమన్ను
 మన్నూకాదు - మంచి గంధం చెక్క
 లింగులిటుకు - పందెమాల పటుకు
 కాలు పండినట్లు - కడకు తీసిపెట్టు.

గుడు గుడు కుంచం
 గుడుగుడు కుంచం గుండేరాగం
 పావడ పట్టల పడిగే రాగం
 అప్పడాల గుర్రం ఆడుకోబోతే
 పేపే గుర్ర పెళ్ళికి పోతే
 అన్నా అన్నా నీ పెళ్ళెపుడంటే
 రేపు కాదు ఎల్లుండే - కత్తీకాదు బద్దాకాదు గప్ చుప్.

దాగుడు మూతలు
 దాగుడుమూతా దండాకోర్
 పిల్లీవచ్చే ఎలకాదాగే
 కళ్ళూ మూసీ కాలీకోర్
 గప్ చుప్ సాంబార్ బుడ్డీ
 ఎక్కడి దొంగలు అక్కడనే గప్ చుప్--

వానా వనా వల్లప్ప
 వానా వాన వల్లప్ప
 వాకిలి తిరుగు చెల్లప్ప
 కొండమీద గుండురాయి
 కొక్కిరాయి కాలు విరిగె
 దానికేమి మందూ ?
 వేపాకు పసుపు వెల్లుల్లిపాయ
 నూనమ్మ బొట్టు
 పూటకొక్క తూరి

చుట్టాల సురభి
 చుటాల సురభి - బిటనవ్రేలు
 కొండేల కొరవి - చూపుడువ్రేలు
 పుట్టు సన్యాసి - మధ్యవ్రేలు
 ఉంగరాలభోగి - ఉంగరపువ్రేలు
 పెళ్ళికి పెద్ద - చిటికెన వ్రేలు

 తిందాం తిందాం ఒక వేలు
 ఎట్లా తిందాం ఒక వేలు ?
 అప్పుచేసి తిందాం ఒక వేలు 
 అప్పెట్టా తీరుతుంది ఒక వేలు
 ఉన్నాడు కదా అన్నిటికీ
 పొట్టివాడు గట్టివాడు బొటనవ్రేలు

అల్లీ బిల్లీ
 కొండాపల్లీ కొయ్యాబొమ్మా
 నీకోబొమ్మా నాకోబొమ్మా
 నక్కాపల్లీ లక్కపిడతలు
 నీకో పిడత నాకో పిడత
 నిర్మల పట్నం బొమ్మల పలకలు 
 నీకో పలకా నాకో పలకా
 బంగిన పల్లీ మామిడి పండ్లూ
 నీకో పండూ నాకో పండూ
 ఇస్తానుండూ తెచ్చేదాకా
 చూస్తూఉండూ వచ్చేదాకా...

ఒక్కటి ఓ చెలియా
 ఒక్కటి ఓ చెలియా
 రెండు రోకళ్లూ
 మూడు ముచ్చిలకా
 నాలుగు నందన్నా
 అయిదూ బేడల్లూ
 ఆరూ జవ్వాది
 ఏడూ ఎలమంద
 ఎనిమిది మనమంద
 తొమ్మిది తోకుచ్చు
 పది పారిపోయిందోచ్.....

ఎందుకురా
 ఎండలు కాసేదెందుకురా ?
 మబ్బులు పట్టేటందుకురా..
 మబ్బులు పట్టేదెందుకురా ?
 వానలు కురిసేటందుకురా...
 వానలు కురిసేదెందుకురా ?
చెరువులు నిండేటందుకురా..
 చెరువులు నిండేదెందుకురా ?
 పంటలు పండేటందుకురా...
 పంటలు పండేదెందుకురా ?
 ప్రజలు బతికేటందుకురా..
 ప్రజలు బతికేదెందుకురా ?
 దేవుని కొలిచేటందుకురా..
 దేవుని కొలిచేదెందుకురా ?
 ముక్తిని పొందేటందుకురా............

రింగు రంగు బిళ్ళ
 రింగురింగు బిళ్ళ - రూపాయిదండ
 దండకాదురా - తామర మొగ్గ
 మొగ్గ కాదురా - మోదుగనీడ
 నీడకాదురా - నిమ్మల బావి
 బావి కాదురా - బచ్చలి కూర
 కూర కాదురా - కుమ్మరి మెట్టు
 మెట్టు కాదురా - మేదరి సిబ్బి
 సిబ్బి కాదురా - చీపురు కట్ట
 కట్ట కాదురా - కావడి బద్ద
 బద్దకాదురా - బారెడు మీసం
 మీసం కాదురా - మిరియాల పొడుం
 పొడుం కాదురా - పోతురాజే...బాబోయ్....

వర్గం:బాల సాహిత్యం