నోబెల్ బహుమతి పొందిన భారతీయులు

1901లో తొలిసారిగా స్థాపించబడిన నోబెల్ బహుమతిని 2018 సంవత్సరంలో మొత్తం 904 మంది వ్యక్తులుకు, (వారిలో 852 మంది పురుషులు, 52 మంది మహిళలు) 24 సంస్థలకు అందించారు. గ్రహీతలలో 11 మంది భారతీయులు ( వారిలో నలుగురు భారతీయ పౌరులు, ఏడుగురు భారతీయ పూర్వీకులు లేదా వారి నివాసులు). రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ఈ పురస్కారం పొందిన మొదటి భారతీయ పౌరుడు. 1913లో పురస్కారం పొందిన మొదటి ఆసియా వ్యక్తి. గ్రహీతల జాబితాలో మదర్ థెరిసా మాత్రమే మహిళ.  అరబిందో, భారతీయ కవి, తత్వవేత్త, జాతీయవాది, సమగ్ర యోగా అభివృద్ధి కర్త, 1943లో సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతికి, 1950లో నోబెల్ శాంతి బహుమతికి విఫలమయ్యారు  

1999 డిసెంబరు 1 న, నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ మహాత్మా గాంధీని శాంతి బహుమతికి ఐదుసార్లు (1937 నుండి 1939 వరకు, 1947 జనవరిలో, 1948లో హత్య చేయడానికి కొన్ని రోజుల ముందు) విఫలమయ్యారని ధృవీకరించింది. 2006లో నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ కార్యదర్శి గీర్ లుండెస్టాడ్ దానిని "మన 106-సంవత్సరాల చరిత్రలోఅతిపెద్ద లోపం" గా పేర్కొన్నాడు.   

 గ్రహీతలు 
నోబెల్ గ్రహీతలలో ఇద్దరు (ఠాగూర్, సివి రామన్) వారికి ప్రదానం చేయబడిన సమయంలో బ్రిటిష్ ఇండియా పౌరులు కాగా, ఇద్దరు విదేశీ మూలానికి చెందినవారు (రాస్, కిప్లింగ్). గ్రహీతలలో ముగ్గురు రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా (మదర్ థెరిసా, సేన్, సత్యార్థి) పౌరులు, నలుగురు పుట్టుకతో భారతీయులు (ఖోరానా, చంద్రశేఖర్, రామకృష్ణన్, బెనర్జీ) కానీ తరువాత  వారు భారత పౌరులు కానివారుగా అయ్యారు.
 Year  Image  Laureate  Born  Died  Field  Citation 190275pxRonald Ross13 May 1857  Almora, Uttarakhand16 September 1932  London, United KingdomPhysiology or Medicine"for his work on malaria, by which he has shown how it enters the organism and thereby has laid the foundation for successful research on this disease and methods of combating it."The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1902 nobelprize.org190775pxJoseph Rudyard Kipling30 December 1865  Malabar Hill, South Mumbai, Maharashtra18 January 1936  London, United KingdomLiterature"in consideration of the power of observation, originality of imagination, virility of ideas and remarkable talent for narration which characterize the creations of this world-famous author."The Nobel Prize in Literature 1907 nobelprize.org191375pxRabindranath Tagore7 May 1861  Kolkata, West Bengal7 August 1941  Kolkata, West BengalLiterature"because of his profoundly sensitive, fresh and beautiful verse, by which, with consummate skill, he has made his poetic thought, expressed in his own English words, a part of the literature of the West."The Nobel Prize in Literature 1913 nobelprize.org193075pxChandrasekhara Venkata Raman7 November 1888  Tiruchirapalli, Tamil Nadu21 November 1970  Bangalore, KarnatakaPhysics "for his work on the scattering of light and for the discovery of the effect named after him."The Nobel Prize in Physics 1930 nobelprize.org196875pxHar Gobind Khorana9 January 1922  Raipur, Punjab9 November 2011  Concord, Massachusetts, United StatesPhysiology or Medicine"for their interpretation of the genetic code and its function in protein synthesis."The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1968 nobelprize.org(awarded together with American biochemists Marshall W. Nirenberg and Robert W. Holley)197975pxTeresa Bojaxhiu, M.C.26 August 1910  Skopje, North Macedonia5 September 1997  Kolkata, West BengalPeace"for her work for bringing help to suffering humanity."The Nobel Peace Prize 1979 nobelprize.org198375pxSubrahmanyan Chandrasekhar 19 October 1910  Lahore, Punjab21 August 1995  Chicago, Illinois, United StatesPhysics"for his theoretical studies of the physical processes of importance to the structure and evolution of the stars."The Nobel Prize in Physics 1983 nobelprize.org(awarded together with American astrophysicist William Alfred Fowler)199875pxAmartya Kumar Sen3 November 1933  Santiniketan, Bolpur, West BengalEconomics"for his contributions to welfare economics."The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1998 nobelprize.org200975pxVenkatraman "Venki" Ramakrishnan1 April 1952  Chidambaram, Tamil NaduChemistry""for studies of the structure and function of the ribosome."The Nobel Prize in Chemistry 2009 nobelprize.org(awarded together with American biochemist Thomas A. Steitz and Israeli crystallographer Ada Yonath)201475pxKailash Satyarthi 11 January 1954  Vidisha, Madhya PradeshPeace"for their struggle against the suppression of children and young people and for the right of all children to education."The Nobel Peace Prize 2014 nobelprize.org(awarded together with Pakistani activist Malala Yousafzai)201975pxఅభిజిత్ బెనర్జీ21 February 1961  Mumbai, Maharashtra Economics"for their experimental approach to alleviating global poverty"(awarded together with his wife Esther Duflo and American economist Michael Kremer)

Nominees

 ఫోటో  పేరు  జననం  మరణం  Years Nominated  Citation  Nominator(s) Peace75pxమహాత్మా గాంధీ2 October 1869  Porbandar, Gujarat30 January 1948  New Delhi, Delhi  1937, 1938, 1939, 1947, 1948https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=3320  Physics75pxచంద్రశేఖర వేంకట రామన్7 November 1888  Tiruchirapalli, Tamil Nadu21 November 1970  Bangalore, Karnataka  1929, 1930"for his work in the field of light scattering and the discovery of a modified scattering called Raman effect."Nomination archive – Sir Chandrasekhara V Raman nobelprize.org75pxమేఘనాధ్ సాహా6 October 1893  Dhaka, Bangladesh16 February 1956  New Delhi1930, 1937, 1939, 1940, 1951, 1955"for developing the Saha ionization equation, used to describe chemical and physical conditions in stars."Nomination archive – Meghnad N Saha nobelprize.org75pxArthur Edwin Kennelly*17 December 1861  Colaba, Mumbai, Maharashtra18 June 1939  Boston, Massachusetts, United States1935"for his contributions to the theory of electrical transmission and to the development of international electrical standards."Nomination archive – Arthur E Kennelly nobelprize.org75pxహోమీ జహంగీర్ భాభాహోమీ జహంగీర్ భాభా30 October 1909  Mumbai, Maharashtra24 January 1966  Mont Blanc, Alps, France1951, 1953, 1954, 1955, 1956"for his discovery of the cascade process of cosmic radiation and Bhabha Scattering in quantum electrodynamics."Nomination archive – Homi J Bhabha nobelprize.orgJacques Hadamard (1865–1963)75pxసత్యేంద్రనాథ్ బోస్1 January 1894  Kolkata, West Bengal4 February 1974  Kolkata, West Bengal1956, 1959, 1962, 1968, 1969"for developing the foundation for Bose statistics and the theory of the Bose condensate in quantum mechanics."Nomination archive – Satyendra Nath Bose nobelprize.org75pxRobert Hanbury Brown*31 August 1916  Aruvankadu, Tamil Nadu16 January 2002  Andover, Hampshire, United Kingdom1965, 1966"for developing the Hanbury Brown and Twiss effect leading to the creation of intensity interferometers."Nomination archive – Robert Hanbury Brown nobelprize.orgNomination archive – Richard Q Twiss nobelprize.org75pxRichard Quinn Twiss*24 August 1920  Shimla, Himachal Pradesh20 May 2005  Sydney, Australia Chemistry75pxRoger John Williams*14 August 1893  Ooty, Tamil Nadu20 February 1988  Austin, Texas, United States1960"for his work on vitamins, particularly on discovering and isolating vitamin B6, lipoic acid, and avidin."Nomination archive – Roger J Williams nobelprize.org75pxGopalasamudram Narayanan Ramachandran8 October 1922 Ernakulam, Kerala7 April 2001 Chennai, Tamil Nadu1964"for developing the Ramachandran plot for understanding peptide structure."Nomination archive – Gopalasamudram Narayanan Ramachandran nobelprize.orgChandrasekhara Venkata Raman (1888–1970)75pxThiruvengadam Rajendram Seshadri 3 February 1900 Kulithalai, Tamil Nadu27 September 1975 New Delhi1966, 1968"for his research on oxygen heterocyclic compounds."Nomination archive – T R Seshadri nobelprize.org Literature75pxJoseph Rudyard Kipling*30 December 1865  Malabar Hill, South Mumbai, Maharashtra18 January 1936  London, United Kingdom1903, 1904, 1905, 1907Nomination archive – Rudyard Kipling nobelprize.org75pxRabindranath Tagore7 May 1861  Kolkata, West Bengal7 August 1941  Kolkata, West Bengal1913Nomination archive – Rabindranath Tagore nobelprize.orgThomas Sturge Moore (1870–1944)75pxRabindranath Datta1 October 1883 Kolkata, West Bengal6 July 1917 Kolkata, West Bengal1916Nomination archive – Roby Datta nobelprize.org75pxSarvepalli Radhakrishnan5 September 1888 Thiruttani, Tamil Nadu17 April 1975 Chennai, Tamil Nadu1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1952, 1956, 1957, 1958, 1960, 1961, 1962, 1963Nomination archive – Sarvepalli Radhakrishnan nobelprize.org75pxJames Cousins*22 July 1873 Belfast, Northern Ireland20 February 1956 Madanapalle, Andhra Pradesh1935Nomination archive – James H Cousins nobelprize.orgRabindranath Tagore (1861–1941)75pxHari Mohan Banerjee1936Nomination archive – Hari Mohan Banerjee nobelprize.orgDevadatta Ramakrishna Bhandarkar (1875–1950)75pxBensadhar Majumdar1937, 1939Nomination archive – Bensadhar Majumdar nobelprize.org75pxMohammad Hosain Khan(probably Mohammad Habib (1895–1971))1938Nomination archive – Mohammad H Khan nobelprize.orgPer Hallström (1866–1960)75pxSanjib Chaudhuri1938, 1939Nomination archive – Sanjib Chaudhuri nobelprize.org75pxSri Aurobindo Ghose15 August 1872 Kolkata, West Bengal5 December 1950 Pondicherry, Union Territory of Puducherry1943Nomination archive – Sri Aurobindo nobelprize.orgFrancis Younghusband (1863–1942)75pxSachidananda Routray13 May 1916 Gurujang, Odisha21 August 2004 Cuttack, Odisha1959Nomination archive – Sochi Raut Roy nobelprize.orgRadhakamal Mukerjee (1889–1968)75pxLawrence Durrell*27 February 1912  Jalandhar, Punjab7 November 1990 Sommières, Gard, France1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1969, 1971Nomination archive – Lawrence Durrell nobelprize.org75pxGopal Singh29 November 1917 Panaji, Goa8 August 1990 Panaji, Goa1965Nomination archive – Gopal Singh nobelprize.org75pxTarasankar Bandyopadhyay27 July 1898 Labhpur, West Bengal14 September 1971 Kolkata, West Bengal1971Nomination archive – Tarashankar Bandyopadhyay nobelprize.orgKrishna Kripalani (1907–1992)

 ఇది కూడ చూడు 

 విఎస్.నైపాల్, ట్రినిడాడ్, టొబాగోలో జన్మించిన బ్రిటీష్ నోబెల్ గ్రహీత భారతీయ సంతతికి చెందినవాడు
 భారతీయుల జాబితా
 నోబెల్ గ్రహీతల జాబితా
 దేశాల వారీగా నోబెల్ గ్రహీతల జాబితా
 ఆసియా నోబెల్ గ్రహీతల జాబితా

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు