కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)

కమ్యూనిజం భావజాలంతో భారతదేశంలో తొలిగా ఏర్పడ్డ రాజకీయ పార్టీ భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ. దీని ఆంగ్ల పేరు (Communist Party of India (CPI)) లోని ప్రథమాక్షరాలతో సిపిఐగా లేక భా.క.పాగా పేరుపొందింది.ఈ పార్టీ డిసెంబరు 26 1925 స్థాపించబడింది. 1964లో దీనిలోని అతివాద వర్గం కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)గా విడిపోయింది.

కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా (సిపిఐ) పార్టీ 1925 చివరలో కాన్పూర్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోలో స్థాపించబడింది, భారతదేశం లోపల, బయట చాలా మంది ప్రజలు ఉపఖండంలో కమ్యూనిస్ట్ ఉనికిని నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నించారు. 1920 లో తాష్కెంట్‌లో (ఇప్పుడు ఉజ్బెకిస్తాన్‌లో) మనబేంద్ర నాథ్ రాయ్, అబాని ముఖర్జీ,రాయ్ భార్య ఎవెలిన్ భారతదేశంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీని ఏర్పాటు చేయాలని పిలుపునిచ్చిన వారు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా తమ లక్ష్యాలలో మిలిటెంట్ సామ్రాజ్యవాద దేశభక్తిని అంతర్జాతీయవాదంతో కలిపి మోహన్‌దాస్ కె. గాంధీ, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ) నేతృత్వంలోని అహింసాత్మక శాసనోల్లంఘన (సత్యాగ్రహ) ప్రచారాలకు ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాయి . అయితే, ఆ సమయంలో, బ్రిటీష్ పరిపాలన కమ్యూనిస్ట్ కార్యకలాపాలపై సాధారణ నిషేధాన్ని విధించింది, పార్టీకి వ్యతిరేకంగా అనేక చర్యలు తీసుకుంది, పార్టీ నాయకులను 1929 లో జైళ్ళలో వేయడంతో సహా సిపిఐ సంస్థాగతంగా బలహీనంగా ఉండి, పార్టీ అయ్యే వరకు రహస్యంగా పనిచేయడానికి ఆంక్షలు విధించారు . తర్వాత 1942 లో రద్దు చేయబడింది. 1947 లో భారతదేశం వచ్చిన తరువాత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా ( సిపిఐ) బలపడింది . కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ( సి.పి .ఐ ) మహిళలకు సామాజిక సమానత్వం, పెద్దలందరికీ ఓటు హక్కు, ప్రైవేటు యాజమాన్యంలోని సంస్థల జాతీయం, భూ సంస్కరణలు, అట్టడుగు కులాలకు సామాజిక న్యాయం ( అంటరానివారితో సహా), సమ్మెల ద్వారా నిరసన తెలపడం, వంటివి పార్టీ యొక్క ప్రజాదరణను పెంచాయి. 1951 లో పార్టీ "జాతీయ ప్రజాస్వామ్యం" అని ప్రజలకు పిలుపునిచ్చింది. పార్టీ 1950 నుంచి దేశములో జరిగిన ఎన్నికలలో ( లోక్ సభ, రాజ్య సభ ) 1951, 1957, 1962 కాంగ్రెస్ పార్టీతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ సీట్లను పొంది, ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీగా దేశములో అవతరించింది. 1957 లో సిపిఐ కేరళలో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్‌ను ఓడించింది, ఇ.ఎం.ఎస్. నంబూద్రిపాద్మొ ముఖ్యమంత్రిగా భారతదేశంలో మొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. కేరళలలో నంబూద్రిపాద్ ప్రభుత్వం అనేక సంస్కరణలను ( భూ సంస్కరణ, విద్యా విధానములో ) ప్రవేశపెట్టింది. ఈ సంస్కరణ లతో వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాలు కూడా జరిగినవి 

భారతదేశములో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా స్థాపించిన వ్యక్తులు : ఎం. ఎన్. రాయ్, ఎవెలిన్ రాయ్-ట్రెంట్, అబాని ముఖర్జీ, రోసా ఫిటింగోవ్, మహ్మద్ అలీ, మొహమ్మద్ షఫీక్, . సి .పి.ఐ పార్టీ యొక్క కార్యక్రమాన్ని భారతదేశ పరిస్థితులకు తగినట్లుగా రూపొందించాలని నిర్ణయించింనారు  ఎస్ . వి . ఘటే మొదటి జనరల్ సెక్రటరీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా ( 1925-1933) వరకు 

 సంస్థాగతరూపం 
thumb|సురవరం సుధాకర రెడ్డి, ప్రధాన కార్యదర్శి, 2012-19|alt=|391x391px
thumb| కంకి-కొడవలి సిపిఐ ఎన్నికల గుర్తు|alt=|260x260px
భా.క.పా. భారత ఎన్నికల కమీషను చే జాతీయ పార్టీగా గుర్తింపబడింది.  భా.క.పా. ప్రస్తుత ప్రధాన కార్యదర్శి డి. రాజా. కె. నారాయణ తెలంగాణ రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా, కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.

సి.పి.ఐ.కి చెందిన అనుబంధ సంస్థలు:
అఖిల భారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్
 అఖిల భారత యువజన సమాఖ్య (AIYF)
 అఖిల భారత విద్యార్థి సమాఖ్య (AISF)
 జాతీయ భారత నారీ సమాఖ్య
 అఖిల భారత కిసాన్ సభ (రైతు సంఘం)
 భారతీయ ఖేత్ మజ్దూర్ యూనియన్ (వ్యవసాయ కూలీలు)
 అఖిల భారత ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల సమాఖ్య (ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు)

 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ స్థితి 

ఎన్నిక సంవత్సరం పోటీచేసిన స్థానాలు  గెలిచిన స్థానాలు 199954  42004  34 102009 56  42014 67 12019 49 2

 ప్రధాన కార్యదర్శులు, చైర్మన్లు 
NoPhotoNameTenure1stlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SV_GHATE.jpg|125x125pxసచ్చిదానంద్ విష్ణు ఘటే1925-19332ndగంగాధర్ అధికారి1933-19353rdపురాణ్ చంద్ జోషి1935-19484thlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:B.T.Ranadive.jpg|94x94pxబి.టి.రణదివే1948-19505thచండ్ర రాజేశ్వరరావు1950-1951, 1964-19906thlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ajoy_Gosh.jpg|110x110pxఅజోయ్ ఘోష్1951-1962Chairmanlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:S.A._Dange.jpg|100x100pxశ్రీపాద అమృత్ డాంగే1962-19817thlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:E._M._S._Namboodiripad.jpg|100x100pxఇ.ఎం.ఎస్.నంబూద్రిపాద్1962-19648thఇంద్రజిత్ గుప్తా1990-19969thlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bardan.JPG|113x113pxఎ.బి.బర్ధన్1996-201210thlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SUDAKAR_REDDY_DSC_0686.JPG|113x113pxసురవరం సుధాకరరెడ్డి2012-201911thlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D.Raja_M.P.JPG|88x88px డి.రాజా 2019–Present

 రాష్ట్రాల వారిగా భా.క.పా. ఫలితాలు 
2006 వరకు రాష్ట్రాల శాసనసభలలో భాకపా స్థితి క్రింద ఇవ్వబడింది.
రాష్ట్రం  అభ్యర్థుల సంఖ్య గెలుపొందినవారి సంఖ్యశాసనసభలో మొత్తం సీట్లుఎన్నికల సంవత్సరం
ఆంధ్రప్రదేశ్1262942004

అస్సాం1911262001బీహారు15353242000ఛత్తీస్‌గఢ్180902003ఢిల్లీ20702003గోవా30402002గుజరాత్101812002
హర్యానా100902000

హిమాచల్ ప్రదేశ్70682003జమ్ము కాశ్మీర్50872002కర్ణాటక502242004కేరళ22171402006మధ్యప్రదేశ్1702302003మహారాష్ట్ర1902881999మణిపూర్164602006మేఘాలయ30602003
మిజోరం40402003ఒడిషా611472004పాండిచ్చేరి20302001పంజాబ్1101172006రాజస్థాన్1502002003తమిళనాడు862342006త్రిపుర21602003ఉత్తర ప్రదేశ్504022002ఉత్తరాంచల్140702002పశ్చిమ బెంగాల్1382942006

ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు జరిగిన 2009ఎన్నికలలో నాలుగు సీట్లు గెలుచుకుంది.

 ఇవీ చూడండి 
 భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీలు

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 

 భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ అధికారిక వెబ్‌సైటు
 Leftism in India, 1917-1947  by Satyabrata Rai Chowdhuri, Palgrave, U.K.,2007.
 Assorted CPI-related images

వర్గం:1920 స్థాపితాలు
వర్గం:భారత రాజకీయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ పార్టీలు