దక్షిణ రైల్వే

దక్షిణ రైల్వే (తమిళం: தென்னக இரயில்வழி; మలయాళం: ദക്ഷിണ റെയില്വേ) స్వతంత్ర భారతదేశంలో రూపొందించిన 16 భారతీయ రైల్వే మండలంలలో మొట్టమొదటిగా దక్షిణ రైల్వే ఉంది. ఇది నామంగా (1) మద్రాస్, దక్షిణ మరాఠా రైల్వే, (2) దక్షిణ భారత రైల్వే, (3) మైసూర్ రాష్ట్రం రైల్వే అను మూడు రాష్ట రైల్వేల విలీనం ద్వారా 1951 ఏప్రిల్ 14 న సృష్టించబడింది. దక్షిణ భారత రైల్వే నిజానికి 1853 లో బ్రిటన్ లో స్థాపించబడి, బ్రిటిష్ వలస పాలనలో 1859 లో రిజిస్టర్ గావించబడి. గ్రేట్ దక్షిణ భారతదేశం రైల్వే (కంపెనీ) కం.గా రూపొందింనది. దీనిని తిరుచిరాపల్లి (ట్రిచ్చి) లో ప్రధాన కార్యాలయంగా 1890 లో లండన్ లో కేవలం ఒక సంస్థగా నమోదు చేశారు.
 దక్షిణ రైల్వే ప్రధాన కార్యాలయం చెన్నైలో కలిగి ఉంది. దక్షిణ రైల్వే జోనులో ఆరు విభాగాలు (డివిజన్లు) ఉన్నాయి: చెన్నై డివిజను, తిరుచిరాపల్లి డివిజను, మధురై డివిజను, సేలం డివిజను, పాలక్కాడ్ డివిజను, తిరువంతపురం డివిజను. దక్షిణ రైల్వే జోను తమిళనాడు, కేరళ, పుదుచెర్రి రాష్ట్రాలు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల్లో చిన్న భాగాలకు విస్తరించి ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం 500 మిలియన్ ప్రయాణీకుల కన్నా ఎక్కువ మంది ఈ జోన్ ద్వారా ప్రయాణించెదరు. ఈ జోన్ రాబడి భారతదేశం యొక్క ఇతర (డివిజనుల) మండలాల కంటే విభిన్నంగా ఉంటుంది. దక్షిణ రైల్వే జోను రాబడి సరుకుల రవాణా నుండి కంటే ప్రయాణీకుల ద్వారా వచ్చే అదాయము అధికంగా ఉంటుంది..
విభాగములు
స్వాతంత్ర్యానంతరము దక్షిణ రైల్వేలో విభాగములు ఏర్పరచబడెను. వాటి వివరములు
 విభాగపు పేరు తేది బెజవాడ6-5-1958మధుర6-5-1956తిరుచిరాపల్లి1-6-1956ఓలవక్కోట4-8-1956మద్రాస్1-8-1956గుంతకల్10-10-1956మైసూర్31-10-1956హుబ్లి31-10-1956https://eparlib.nic.in/bitstream/123456789/1668/1/lsd_02_04_07-03-1958.pdf page 37
1966 లో బెజవాడ, హుబ్లి విభాగములు నూతమనుగా ఏర్పరచబడ్డ దక్షిణ మధ్య రైల్వేకు బదిలి చేయబడ్దవి. తరువాతి కాలములో మద్రాసు, మైసూరు విభగములను పునర్విభజించి బెంగుళూరు విభాగము ఏర్పరచబడింది. పిదప పాలక్కాడ్, మధురై విభాగములను పునర్విభజించి సేలం రైల్వే విభాగము ఏర్పరచబడింది.
దక్షిణ రైల్వే ప్రధాన కార్యాలయము చెన్నైలో నున్నది. ఈ మండల పరిధిలో ప్రస్తుతము ఆరు విభాగములు ఉన్నాయి. అవి:
 చెన్నై రైల్వే విభాగము
 తిరుచిరాపల్లి రైల్వే విభాగము
 మధురై రైల్వే విభాగము
 తిరువనంతపురము రైల్వే విభాగము
 పాలక్కాడ్ (పాల్ఘాట్) రైల్వే విభాగము
 సేలం రైల్వే విభాగము

దక్షిణ రైల్వే రైళ్లు

 దురంతో ఎక్స్‌ప్రెస్లు
 తమిళనాడు ఎక్స్‌ప్రెస్ (12621/22)
 గ్రాండ్ ట్రంక్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12615/16)
 రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
 గరీబ్ రథ్ ఎక్స్‌ప్రెస్
 బృందావన ఎక్స్‌ప్రెస్
 గురువాయూర్-చెన్నై ఎగ్మోర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16127/28)
 నెల్లై ఎక్స్‌ప్రెస్ (12631/32)
 పాండ్యన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12637/38)
 పెర్ల్ సిటీ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12693/94)
 రాక్‌ఫోర్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16177/78)
 కేరళ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12625/26)
 మంగళ లక్షద్వీప ఎక్స్‌ప్రెస్ (12617/18)
 హింసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16317/18)
 నవయుగ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16687/88)
 తిరుకురల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12641/42)
 తమిళనాడు సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ (12651/52)
 అండమాన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16031/32)
 అల్లెప్పీ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16041/42)
 నీలగిరి ఎక్స్‌ప్రెస్ (12671/72) 
 చరణ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12673/74)
 కోవై ఎక్స్‌ప్రెస్ (12675/76)
 ఇంటర్‌సిటీ (12677/78/79/80) ఎక్స్‌ప్రెస్లు
 కన్యాకుమారి ఎక్స్‌ప్రెస్ (12633/34)
 కొంగు ఎక్స్‌ప్రెస్ (12647/48)
 రాజ్‌కోట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16613/14)
 నాగర్‌కోయిల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16609/10)
 మావెలి ఎక్స్‌ప్రెస్ (16603/04)
 వంచినాడు ఎక్స్‌ప్రెస్ (16303/04)
 పోతిగై ఎక్స్‌ప్రెస్ (12661/62)
 బోట్‌మెయిల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (రామేశ్వరం ఎక్స్‌ప్రెస్) (16101/02)
 చెందూర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16735/16736)
 సేతు ఎక్స్‌ప్రెస్ (16713/14)
 పల్లవన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12605/06)
 తిరుచిరాపల్లి - తిరునల్వేలి ఇంటర్‌సిటీ ఎక్స్‌ప్రెస్ (22627/28)
 వైగై ఎక్స్‌ప్రెస్ (12635/36)
 వెస్ట్ కోస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16627/28)
 మంగళూరు మెయిల్ (12601/02)
 ఏర్కాడ్ ఎక్స్ ప్రెస్ (22649/50)
 ఏలగిరి ఎక్స్‌ప్రెస్ (16089/16090)
 వేనాడు ఎక్స్‌ప్రెస్ (16301/16302)
 పరశురాం ఎక్స్‌ప్రెస్ (16349/16350)
 జన శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ (12075/6, 12083/4)
 పశ్చిమ తీరం ఎక్స్‌ప్రెస్ (12619/20)
 టీ గార్డెన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16865/16866)
 మన్నై ఎక్స్‌ప్రెస్ (16179/80)
 కంబన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (16175/76)
 చెన్నై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ (12433/34)
 త్రివేండ్రం రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ (12431/32)
 చోళా ఎక్స్‌ప్రెస్ (16853/84)
 చెమ్మోఝి ఎక్స్‌ప్రెస్ (16615/16)
 పామని ఎక్స్‌ప్రెస్ (17407/08)
 రామేశ్వరం - ఓఖా ఎక్స్‌ప్రెస్ (16733/16734)
 చెన్నై ఎగ్మోర్ - మంగళూరు ఎక్స్‌ప్రెస్ (16107/08)
 కరైకాల్ - ఎర్నాకులం ఎక్స్‌ప్రెస్ (16865/16866)
 పుదుచ్చేరి - మంగళూరు ఎక్స్‌ప్రెస్ (16043/44)
 చెన్నై - త్రివేండ్రం సూపర్ ఎసి ఎక్స్‌ప్రెస్
 చెన్నై ఎగ్మోర్ - మంగళూరు సెంట్రల్ ఎక్స్‌ప్రెస్
చెన్నై ఎగ్మోర్ - సేలం ఎక్స్‌ప్రెస్
చెన్నై - న్యూ జల్పైగురి సూపర్‌ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్
ప్యాసింజరు రైళ్లు
 సేలం - కరూర్ ప్యాసింజర్

 కొనసాగుతున్న రైల్వే ప్రాజెక్టులు 

 కొత్త మార్గములు 
 సంవత్సరం ప్రాజెక్టు పేరు (లు) రాష్ట్రం పొడవు కి.మీ.లలో 1997-98 అంగమలీ-ఎరుమేలి శబరి రైలు మార్గముకేరళ--2008-09 ఆత్తిపట్టు-పుత్తూరుతమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్88.32008-09 చెన్నై-కడలూరు వయా మహాబలిపురం  తమిళనాడు & పుదుచ్చేరి179.282008-09ఈరోడ్-పళని తమిళనాడు91.052006-07తిండివనం-గిండి-తిరువణ్ణామలైతమిళనాడు702006-07 తిండివనం-నగరితమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్179.2

గేజ్ మార్పిడి 
 సంవత్సరం 	 ప్రాజెక్టు పేరు (లు) రాష్ట్రం పొడవు కి.మీ.లలో 2002-03 కొల్లం-పూనలూర్-ఎదమోన్-చెంకొట్టతమిళనాడు, కేరళ852006-07దిండిగల్-పొళ్ళాచి-పాల్ఘాట్ & పొళ్ళాచి-కోయంబత్తూరుతమిళనాడు, కేరళ224.882008-09మధురై-బోడినాయకనూరుతమిళనాడు90.412007-08మయిలాడుతురై-కారైక్కుడి &తిరుత్తురైప్పూండి-అగస్త్యంపల్లితమిళనాడు224

డబ్లింగ్
 సంవత్సరం ప్రాజెక్టు పేరు (లు) రాష్ట్రం  పొడవు కి.మీ.లలో 1999-00ఆత్తిపటు-కోరుక్కుపెట్టైతమిళనాడు182006-07చెంగల్పట్టు-విల్లుపురం-తిరువణ్ణామలైతమిళనాడు1032006-07చెంగన్నూర్-చిన్గావనంకేరళ26.52003-04చెన్నై బీచ్-ఆత్తిపట్టు 4 వ లైన్తమిళనాడు22.12003-04చెన్నై బీచ్-కొరుక్కుపేట్తమిళనాడు4.12003-04చేప్పాడ్-ఓనాట్టుకర (హరిపాద) లో పాచ్ డబ్లింగ్కేరళ5.282003-04చేప్పాడ్-కాయంగుళంకేరళ7.762006-07కంకనాడి-పనంబురు పాచ్ డబ్లింగ్కర్నాటక192007-08అంబాలా పుళ-ఓనాట్టుకర (హరిపాద)కేరళ18.132007-08కుర్రుప్పంతర-చెంగావాన్నంకేరళ26.582003-04మావేలికర-చెంగన్నూర్కేరళ12.32003-04మావేలికర-కాయంగుళంకేరళ7.892005-06ముల్లంతురుట్టి-కురుప్పంతరకేరళ242008-09తిరువళ్ళూరు-అరక్కోణం 4 వ లైన్తమిళనాడు26.832008-09విల్లుపురం-దిండిగల్తమిళనాడు273

 స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుంచి సర్వేలు పూర్తి జాబితా 
 మార్గము రాష్ట్రము (లు) పొడవు (కి.మీ.)నంజన్‌గుడ్-నిలంబూర్ వయా సుల్తాన్ బతేరికర్నాటక, కేరళ,238అన్గాదిప్పురం-కోజికోడ్ వయా మలప్పురంకేరళ78 షోరనూర్ వద్ద బల్బ్ రైలు లైన్కేరళ5శబరిమల-చెంగన్నూర్కేరళ64 ఎరుమేలి-పూనలూర్-తిరువనంతపురంకేరళ136ఈదప్పల్లి - తిరుర్కేరళ77కన్జంగడ్-పనతుర్కేరళ41కాయంకుళం-తిరువనంతపురం వయా అదూర్, కొట్టారక్కరకేరళ103నిలంబుర్ రోడ్ - ఫెరోకే వయా మంజేరి అండ్ మావూర్కేరళ69తగళి-తిరువల్ల - పతనంతిట్టకేరళ50తిరుర్-అన్గాదిపురంకేరళ41వైకం-వైకం రోడ్కేరళ10 నంజంగుడ్ - బాడ్గర వయా వ్యిత్రి, పూజ్హి, హితోడ్కేరళ, కర్నాటక230మదురై-కోట్టయంకేరళ, తమిళనాడు234శబరిమల నుండి దిండిగుల్కేరళ, తమిళనాడు201అరక్కోణం నుండి దిండివనం వయా వాలజాపేట్, రాణిపేట్, ఆర్కాట్తమిళనాడు96ఆవడి-శ్రీ పెరుంబుదూర్తమిళనాడు25చెన్నై-శ్రీపెరంబుదూర్ వయా పూనమల్లితమిళనాడు38 చిదంబరం-అత్తూర్ వయా అరియాలూర్, పెరంబలూర్తమిళనాడు167దిండిగుల్-గుడలూర్తమిళనాడు131దిండిగుల్-కుములి (లోయర్ క్యాంపు)తమిళనాడు134 ఈరోడ్ నుండి సత్యమంగలంతమిళనాడు63జోలర్ పేటై-హొసూర్ వయా కృష్ణగిరితమిళనాడు101కాట్పాడి-చెన్నై వయా గిండీ-పూనమల్లితమిళనాడు212కుంభకోణం - నామక్కల్తమిళనాడు178మధురై-కారైక్కుడి వయా మేలూర్, తిరుప్పత్తూర్తమిళనాడు91మధురై-తూత్తుక్కుడితమిళనాడు144మైలాడుతురై-తిరుక్కైడైయర్-తరంగంబాడి-తిరునళ్ళారు-కారైక్కాల్తమిళనాడు47మానామదురై - తూత్తుక్కుడితమిళనాడు126మొరప్పూర్-ధర్మపురి వయ ముక్కనుర్తమిళనాడు36నీడామంగలం-పట్టుకోట్టై వయా మన్నార్ గుడి, మడుక్కుర్తమిళనాడు54రామేశ్వరం-ధనుష్కోటితమిళనాడు17సత్యమంగళం- మేట్టుర్తమిళనాడు90తంజావూర్-చెన్నై ఎగ్మూరు వయ అరియాలూర్తమిళనాడు315తంజావూర్-పుదుక్కొట్టై తమిళనాడు47తిండివనం నుండి కడలూరుకు వయా పాండిచేరి తమిళనాడు77తిరువణ్ణామలై-జోలార్పేటైతమిళనాడు85విల్లివాక్కం-కాట్పాడితమిళనాడు153మేట్టూర్ - చామరాజనగర్తమిళనాడు, కర్నాటక182కోల్లెన్గోడే-త్రిచూర్తమిళనాడు, కేరళ59

 దక్షిణ రైల్వే విభాగాలు
దక్షిణ రైల్వేలో పలు కర్మాగారాలను & షెడ్లు ఉన్నాయి:
 మెకానికల్ వర్క్‌షాపులు
 క్యారేజ్, వాగన్, లోకో వర్క్స్, పెరంబూరు, చెన్నై
 గోల్డెన్ రాక్ రైల్వే సెంట్రల్ వర్క్‌షాపు, పొన్నమలై, తిరుచిరాపల్లి
 ఎలక్ట్రికల్ అండ్ కమ్యూనికేషన్
 దక్షిణ రైల్వే సిగ్నల్ & టెలికాం వర్క్‌షాపు, పోదనూర్, కోయంబత్తూరు
 షెడ్లు
 లోకోమోటివ్ షెడ్లు
 డీజిల్
 డీజిల్ లోకో షెడ్, గోల్డెన్ రాక్, తిరుచిరాపల్లి
 డీజిల్ లోకో షెడ్, తోండియార్‌పేట్, చెన్నై
 డీజిల్ లోకో షెడ్, ఈరోడ్
 డీజిల్ లోకో షెడ్, కొచీ
 ఎలక్ట్రికల్
 ఎలక్ట్రికల్ లోకో షెడ్, అరక్కోణం
 ఎలక్ట్రికల్ లోకో షెడ్, ఈరోడ్
 ఎలక్ట్రికల్ లోకో షెడ్, రోయపురం, చెన్నై
 ఎలక్ట్రికల్ లోకో షెడ్, కొచీ
 ఆవిరి లోకో షెడ్
 కూనూర్, నీలగిరి
 మెమో కార్ షెడ్
 కొల్లాం మెమో కార్ షెడ్, కొల్లాం
 మెమో కార్ షెడ్, పాలక్కాడ్
 ఈఎంయు కార్ షెడ్
 ఈఎంయు కార్ షెడ్, చెన్నై
 ఈఎంయు కార్ షెడ్, కొచీ
 బిజి కోచింగ్ నిర్వహణ డిపో
 బేసిన్ బ్రిడ్జ్, చెన్నై
 ఎగ్మోర్, చెన్నై
 మధురై
 సేలం
 ఈరోడ్
 కోయంబత్తూర్
 మెట్టుపాలయం
 షోరనూర్
 మంగళూరు
 త్రివేండ్రం
 ఎర్నాకులం
 కొల్లాం
 తిరునల్వేలి
 నాగర్‌కోయిల్
 రామేశ్వరం
 టుటికోరిన్
 తిరుచిరాపల్లి
 విల్లుపురం
 వాగన్ నిర్వహణ డిపోలు
 తోండియార్‌పేట్, చెన్నై
 ఎగ్మోర్, చెన్నై
 మధురై
 జోలార్‌పేట
 కొచీ హార్బర్
 అరక్కోణం
 రోయపురం, చెన్నై
 పట్టాభిరాం సైనిక సైడింగ్
 ఈరోడ్
 కంకనాడు
 ఎర్నాకులం
 మిలవత్తం
 ఇరుంపణం
 తిరుచిరాపల్లి
 విల్లుపురం
 ఉదకమండలం
 ముద్రణాలయములు
 సాధారణ ప్రింటింగ్ ప్రెస్, రోయపురం, చెన్నై
 టికెట్ ప్రింటింగ్ ఫ్యాక్టరీ తిరువనంతపురం,
 టికెట్ ప్రింటింగ్ ఫ్యాక్టరీ, తిరుచిరాపల్లి

ఇవి కూడా చూడండి
 దక్షిణ భారతీయ రైల్వే కంపెనీ
 మద్రాస్, దక్షిణ మరాఠా రైల్వే
 హిమ్ సాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్

మూలాలు

బయటి లింకులు
 Indian Railways: Trains at a glance along with availability and PNR status by rediff.com.
 India Rail Info: Quick lookup of Train Time Tables, Fares, Availability & Arrival/Departure Status.
 Survey of India, (2004)     భారత రైల్వే మ్యాపు

మూసలు , వర్గాలు

వర్గం:భారతీయ రైల్వే మండలాలు
వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు