తిరుమల శిలాతోరణం

thumb|alt=|385x385px|తిరుమల శిలాతోరణం
తిరుమలలో శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామి ప్రధాన ఆలయానికి ఉత్తరం వైపున ఒక కిలోమీటరు దూరంలో చక్రతీర్థం వద్ద సహజ సిద్ధంగా ఏర్పడిన శిలాతోరణం ఉంది. ఈ శిలాతోరణం యొక్క కొలతలు 8 మీటర్లు (26.2 అడుగులు) వెడల్పు, 3 మీటర్ల (9.8 అడుగులు) ఎత్తు. 

ఈ శిలాతోరణం జాతీయ స్మారక చిహ్నం. Geo-Heritage Sites, Minister of Mines Press release, 09-March-2016national geo-heritage of India , INTACH ఇది ఎగువ ప్రోటెరోజోయిక్ (160-57 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం నాటి) కాలానికి చెందిన కడప క్వార్ట్జైటు రాళ్ళలో ఏర్పడింది. ప్రకృతి సహజమైన కోత కారణంగా ఇది ఏర్పడింది.

 చరిత్ర 
1980 ల్లో తిరుమల కొండల్లో భూగర్భ దోషాల కోసం తవ్వకాలు జరుపుతూండగా, జియాలజిస్టులు ఈ తోరణాన్ని కనుగొన్నారు. రెండు వేర్వేరు రకాల రాళ్ళపై ఒక సన్నటి రాతి వంతెన ఉండడాన్ని వారు గమనించారు. ఈ రాళ్ళ వయసు 25 లక్షల సంవత్సరాలు ఉంటుందని వారు అంచనా వేసారు. ప్రకృతి సహజమైన కోత కారణంగా ఇది ఏర్పడిందని వారు భావించారు. ఇలాంటి కోతను భూగర్భ శాస్త్ర పరిభాషలో ఎపార్కియన్ అన్‌కన్ఫర్మిటీ అంటారు.

 పౌరాణిక ప్రశస్తి 
ఈ తోరణాన్ని తిరుమల లోని వెంకటేశ్వర స్వామికి వివిధ రకాలుగా భక్తులు ఆపాదిస్తూంటారు.

ఈ తోరణాన్ని ఆదిశేషుడు, శంఖు చక్రాల రూపంగా భావిస్తారు.

ఈ తోరణం ఎత్తు వెంకటేశ్వర స్వామి విగ్రహం ఎత్తుతో సమానంగా ఉంటుందని భావిస్తారు. 

విష్ణుమూర్తి వెంకటేశ్వరుడిగా వెలసేందుకు కొండపైకి దిగినపుడు తొలి అడుగు శ్రీవారి పాదాల వద్ద, రెండవ అడుగు తోరణం వద్ద, మూడవ అడుగు ఇప్పుడు మూలవిరాట్టు ఉన్నచోట ఉంచాడనీ భక్తుల విశ్వాసం..

ఇవి కూడా చూడండి

 శిలాతోరణం

 మూలాలు