ఉత్పలమాల

ఇది వృత్త ఛందస్సు క్రిందికి వస్తుంది. ప్రతి వృత్త పద్యములో ఈ లక్షణాలు ఉంటాయి. నాలుగు పాదములు ఉంటాయి, నియమిత గణాలు ఉంటాయి, నియమిత సంఖ్యలో ఆక్షరాలు ఉంటాయి, యతి, ప్రాస నియము ఉంటాయి.
ఉత్పల మాల
<poem>
భానుసమాన విన్భరన భారలగంబుల గూడి విశ్రమ
స్థానము నందు బద్మజ యుతంబుగ నుత్పలమాలయై చనున్
Uttpala mala
<poem>
Bhanusamaana vinbarana baaralagambhulu goodi visrama
Sthanamu nandu jadhmaja yuthambuga nuthpalamaalayi chanun

లక్షణములు
పాదాలు: నాలుగు
ప్రతి పాదంలోనూ అక్షరాల సంఖ్య: 20
ప్రతిపాదంలోని గణాలు: భ, ర, న, భ, భ, ర, వ
యతి స్థానం : ప్రతిపాదంలోనూ 10 వ అక్షరము
ప్రాస నియమం: పాటించవలెను, ప్రాస యతి చెల్లదు.

గణవిభజన
+ఉత్పలమాల వృత్త పాదములో గణవిభజనభరనభభరవU I IU I UI I IU I IU I IU I UI Uపుణ్యుడురామచంద్రుడటపోయిముదంబునగాంచెదండకా

ఉదాహరణలు
పోతన తెలుగు భాగవతంలో 475 ఉత్పలమాల వృత్త పద్యాలను వాడారు. వాటిలో రెండింటిని ఉదాహరణగా ఇక్కడ.
ఉదాహరణ 1
పుణ్యుడు రామచంద్రుడట వోయి ముదంబున గాంచె దండకా
రణ్యము దాపసోత్తమ శరణ్యము నుద్దత బర్హిబర్హలా
వణ్యము గౌతమీ విమల వాఃకణ పర్యటన ప్రభూత సా
ద్గుణ్యము నుల్ల సత్తరు నికుంజ వరేణ్యము నగ్రగణ్యమున్
ఉదాహరణ 2
ఊహ గలంగి జీవనపుటోలమునం బడి పోరుచున్ మహా
మోహలతా నిహద్దపదమున్ విడిపించుకొనంగ లేక సం 
దేహముబోదు దేహిక్రియ దీనదశన్ గజ ముండె భీషణ 
గ్రాహదురంత దంత పరిఘట్టిత పాద ఖురాగ్ర శల్యమైన్తిక్కన చెప్పిన ప్రసిద్ధమైన పద్యం [సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము]ఉత్పలమాలకు మరొక ఉదాహరణ.

 మూలాలు 

బాహ్య లంకెలు
 

వర్గం:పద్యము
వర్గం:ఛందస్సు