ఆర్యభటుని సంఖ్యాపద్ధతి

alt=2064 aryabhata-crp.jpg|thumb|ఆర్యభటుని విగ్రహం
ఆర్యభటుని సంఖ్యాపద్ధతి, సంస్కృత అక్షరమాలమీద ఆధారపడినట్టిది. ఇది సా.శ. 6వ శతాబ్దికి చెందిన ఆర్యభట వ్రాసిన ఆర్యభటీయం, "గీతిక పదం" అనే మొదటి అధ్యాయంలో పేర్కొనబడింది. ఇందులో సంస్కృత అక్షరమాలలోని ప్రతీ గుణింతానికీ (క = 1 నుండి హౌ = 10 10) ఒక సంఖ్యావిలువనివ్వడం జరిగింది 
చరిత్ర, వివరణ
ఈ పద్ధతికి చెందిన వివరణ, ఆర్యభటీయంలోని మొదటి అధ్యాయంలోని రెండవ భాగంలో కనిపిస్తుంది.

హల్లులలోని వర్గ అక్షరాలకు, ( అనగా "క" నుండి "మ" వరకు) వర్గస్థానాలు (1, 102,104...), అవర్గ అక్షరాలకు (య నుండి హ వరకు) అవర్గ స్థానాలు (10,1000,100000..) లలో ఉంచాలి. వర్గ అక్షరాలకు ( అనగా "క" నుండి "మ" వరకు) 1 నుండి 25 వరకు విలువ ఇవ్వబడుతుంది. అవర్గ అక్షరాలకు (య నుండి హ వరకు) 30,40,..90 విలువ ఇవ్వబడుతుంది. అచ్చులకు పట్టికలో చూపిన విలువలివ్వబడ్డాయి. అంతకన్న పెద్ద స్థానాలను సూచించడానికి ప్రత్యేక చిహ్నాలను వాడవచ్చును.

అర్యభటుడు తన గణిత, ఖగోళ, జ్యోతిష గణనల్లో చిన్న, పెద్ద సంఖ్యలను సూచించడానికి, ఈ సంఖ్యాపద్ధతిని వాడాడు. ఈ విధానంలో భిన్నాలను కూడా సూచించవచ్చును.

ఉదాహరణ
 ఉదాహరణ:  299,792,458 100 101102 103104 105106 107108  85,  42,  97,  99, 2 జల  ఘిని ఝుశు ఝృసృ  ఖౢja-laghi-nijhu-śujhṛ-sṛkhḷ

ప్రాచీన భారతీయ సంఖ్యావళి ఆధునికమైన దానికి వ్యతిరేకదిశలో ఉంటుంది. 
పూర్తి పట్టిక

పూర్తి పట్టిక క్రింద ఇవ్వబడింది. 
<big> 33 × 9  =  297   సంస్కృత అక్షరాల (తెలుగు లిపి) యొక్క సంఖ్యావిలువలు  తొమ్మిది అచ్చులు   - - - - - - - - -      అ  ఇ  ఉ  ఋ  ఌ  ఏ  ఐ  ఓ  ఔ    <big><big> ×   <big>10 0  <big>10 2  <big>10 4  <big>10 6  <big>10 8  <big>1010  <big>1012  <big>1014  <big>1016  ఐదు కంఠ్యములు (జిహ్వామూలము)             - క <big> 1  క   కి   కు    కృ    కౢ    కే    కై    కో    కౌ      - ఖ <big> 2  ఖ    ఖి    ఖు    ఖృ    ఖౢ    ఖే    ఖై    ఖో    ఖౌ      -గా <big> 3 గా    గి    గు    గృ    గౢ    గే    గై    గో    గౌ      - ఘ <big> 4  ఘ    ఘి    ఘు    ఘృ    ఘౢ    ఘే    ఘై    ఘో    ఘౌ      - ఙ <big> 5  ఙ    ఙి    ఙు    ఙృ    ఙౢ    ఙే    ఙై    ఙో    ఙౌ     ఐదు తాళవ్యములు (జిహ్నమధ్యము)             - చ <big> 6  చ    చి    చు    చృ    చౢ    చే    చై    చో    చౌ      - ఛ <big> 7  ఛ    ఛి    ఛు    ఛృ    ఛౢ    ఛే    ఛై    ఛో    ఛౌ      - జ <big> 8  జ    జి    జు    జృ    జౢ    జే    జై    జో    జౌ      - ఝ <big> 9  ఝ    ఝి    ఝు    ఝృ    ఝౢ    ఝే    ఝై    ఝో    ఝౌ      - ఞ <big> 10  ఞ    ఞి    ఞు    ఞృ    ఞౢ    ఞే    ఞై    ఞో    ఞౌ     ఐదు మూర్ధ్యన్యములు (జిహ్వాగ్రము)             - ట <big> 11  ట    టి    టు    టృ    టౢ    టే    టై    టో    టౌ      - ఠ <big> 12  ఠ    ఠి    ఠు    ఠృ    ఠౢ    ఠే    ఠై    ఠో    ఠౌ      - డ <big> 13  డ    డి    డు    డృ    డౢ    డే    డై    డో    డౌ      - ఢ <big> 14  ఢ    ఢి    ఢు    ఢృ    ఢౢ    ఢే    ఢై    ఢో    ఢౌ      - ణ <big> 15  ణ    ణి    ణు    ణృ    ణౢ    ణే    ణై    ణో    ణౌ     ఐదు దంత్యములు (జిహ్వాగ్రము)             - త <big> 16  త    తి    తు    తృ    తౢ    తే    తై   తో    తౌ      - థ <big> 17  థ    థి    థు    థృ    థౢ    థే    థై    థో    థౌ      - ద <big> 18  ద    ది    దు    దృ    దౢ    దే    దై    దో    దౌ      - ధ <big> 19  ధ    ధి    ధు    ధృ    ధౢ    ధే    ధై    ధో    ధౌ      - న <big> 20  న   ని   ను    నృ    నౢ    నే    నై    నో    నౌ     ఐదు ఓష్ఠ్యములు (అథోష్ఠము)             - ప <big> 21  ప    పి    పు    పృ    పౢ    పే    పై    పో    పౌ      - ఫ <big> 22  ఫ    ఫి    ఫు    ఫృ    ఫౢ    ఫే    ఫై    ఫో    ఫౌ      - బ <big> 23  బ    బి    బు    బృ    బౢ    బే    బై    బో    బౌ      - భ <big> 24  భ    భి    భు    భృ    భౢ    భే    భై    భో    భౌ      - మ <big> 25  మ    మి    ము    మృ    మౢ    మే    మై    మో    మౌ     నాలుగు "అంతస్థము, నాదము, అల్పప్రాణము, ద్రవము, అవ్యాహతము" లు             - య <big> 30  య    యి    యు    యృ    యౢ    యే    యై    యో    యౌ      - ర <big> 40  ర    రి    రు    రృ    రౢ    రే    రై    రో    రౌ      - ల <big> 50  ల    లి   లు    లృ    లౢ    లే    లై   లో    లౌ      - వ <big> 60  వ    వి    వు    వృ    వౢ    వే    వై    వో    వౌ     మూడు "ఊష్మము, శ్వాసము,మహాప్రాణము,అవ్యాహతము	"""లు''             - శ <big> 70  శ    శి    శు    శృ    శౢ    శే    శై    శో    శౌ      - ష <big> 80  ష    షి    షు    షృ    షౢ    షే    షై    షో    షౌ      - స <big> 90  స    సి    సు    సృ    సౢ    సే    సై    సో    సౌ     ఊష్మము, నాదము, మహాప్రాణము, అవ్యాహతము             - హ <big> 100  హ    హి    హు    హృ    హౢ    హే    హై    హో    హౌ                  
ఇవి కూడా చూడండి 
కటపయాది పద్ధతి
IAST

వర్గం:గణిత శాస్త్రము