టమాటోగింజల నూనె

టమాటో మొక్క సొలనేసి కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. టమాటోలను కూరలలో పులుపు రుచికై వాడెదరు. వృక్షశాస్త్రనామం: లైకొపెసికొన్ ఎస్కులంటమ్ (Lycopesicon esculantum). మరియొక రకం లైకొపెసికొన్ లైకొపెర్సికమ్ (lycopesicon lycopersicum). టమాటో మొక్క మూల/ఆది పుట్టుక స్థానం దక్షిణ అమెరికా యొక్క పశ్చిమప్రాంతమందలి కొలంబియా, ఈక్వడార్పెరు, చిలీ, బొలీవియా పశ్చిమ అర్ధభాగం, ఇంకయు ఈక్వెడోరు సమీపంలోని గాలఫోగ ద్వీపసముదాయం
thumb|right|200px|మొక్క
thumb|right|200px|పుష్పాలు
thumb|right|200px|పళ్ళు
thumb|right|200px|కాయ అడ్డుకోత-గింజలు

భారతదేశ ఇతరభాషలలోని పేరుSEA Hand Book-2009by Solvent Extractors' Association of India 
హిందీ, పంజాబు:Tamatar
గుజరాతి:Tometo
మలయాళం, తమిళం:Thakkali
కన్నడ:తక్కాళి (takkali) టోమాటో (Tomato)
ఒరియా:Bilati baigan (బిలాతి బైగన్)
బెంగాల్:Bilati begun
అస్సాం:Bilahi

దేశంలో టమాటోఅధికంగా సాగులోవున్న రాష్ట్రాలు
ఇంచుమించు టమాటో దేశంలోని అన్నిప్రాంతాలలో సాగవుతున్నప్పటికి ఈదిగువ రాష్ట్రాలలలో అధిక విస్తీర్ణంలో సాగులో ఉంది. అవి; మహారాష్ట్ర, బీహరు, కర్నాటక, ఉత్తర ప్రదేశ్, ఒడిస్సా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, అస్సాం.

టమాటో గింజలు
కూరలలో నేరుగా వాడే టమాటో పండ్ల నుండి గింజలను సేకరించటం వీలుకాదు. అయితే టమాటో జ్యూస్ (Tomato juice) టమాటోసాస్ (Tomato sauce), టమాటో కెచఫ్ (Tomato ketup) లు తయారు చేయు ఆహర పదార్ధాల ఉత్పత్తి పరిశ్రమలనుండి టమాటో గింజలను పొందవచ్చును. ఆపరిశ్రమలలో టమాతో పండ్లనుండి గింజలను తొలగించిన తరువాత మాత్రమే పైన పెర్కోన్న ఆహరపదార్ధాలను ఉత్పత్తి చేయుదురు. అలాగే లైకొపెన్ (lycosene, బిటా కెరొటెన్ (Beta carotene) తయారు పరిశ్రమల నుండి కూడా టమాటో గింజలు లభిస్తాయి. టమాటో పండులో గింజలు 0.5% మాత్రమేవుండును.

టమాటోగింజలలోని పదార్ధాలు 

పదార్ధముశాతంతేమ8.0-9.0నూనె (fat)24-25మాంసకృత్తులు27-28పీచు పదార్థం13-14లెసిథిన్ (Lecithin)0.56N-free Extract21

నూనె
టమాటో గింజలనూనె ఎరుపుగా వుండి, ఘటైన వాసన కల్గి వుండును.

టమాటో గింజల నూనెలోని కొవ్వు ఆమ్లాల శాతంEvengelos s. Lozos,Jhon Tasaknis and Lalas,Grasasy Aceites,Vol.49.Fasc.5-6(1998)440-445
కొవ్వు ఆమ్లాలు  శాతంపామిటిక్ ఆమ్లం13-14%స్టియరిక్ ఆమ్లం (C18:0) 4.0-6.0% వరకుఒలిక్ ఆమ్లం (C18:1) 22-25% వరకులినొలిక్ ఆమ్లం (C18:2) 50-54% వరకులినొలెనిక్ ఆమ్లం (C18:3) 2-3%

టమాటో గింజల నూనె భౌతిక లక్షణాల పట్టిక
 భౌతిక లక్షణాలుమితివక్రీభవన సూచిక 400Cవద్ద1.466-1.4677 ఐయోడిన్ విలువ122-124 సపనిఫికెసను విలువ186-198 అన్‌సఫొనిపియబుల్ పదార్థం1.5% గరిష్ఠంతేమశాతం0.5% గరిష్ఠంరంగు 1"సెల్, (y+5R) 30 (ముడినూనె)విశిష్టగురుత్వం300/300C0.917-0.925

నూనె ఉపయోగాలు
నూనెను సలాడు (salad) నూనెల తయారిలో వాడవచ్చును.
సబ్బుల తయారిలో వాడవచ్చును
మార్గరిన్లను తయారుచేయుటలో ఉపయోగించవచ్చును.
రంగులలో (paints) వాడే అల్కైడ్స్‌ను తయారుచేయుటలో ఉపయోగం

ఇవికూడా చూడండి
నూనె గింజలు
చెట్లనుండి వచ్చే నూనెగింజలు
నూనె
సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం

వనరులు/మూలాలు 

The Journal of industrial and engineering chemistry (American Chemical Society), 11 part 2, 1919: 850

వర్గం:నూనెలు
వర్గం:సబ్బుల తయారి