భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా

భారతదేశంలో బహుళ-పార్టీ వ్యవస్థ ఉంది. భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) జాతీయ స్థాయి, రాష్ట్ర స్థాయి రాజకీయ పార్టీలకు ఆబ్జెక్టివ్ ప్రమాణాల ఆధారంగా గుర్తింపునిస్తుంది. గుర్తింపు పొందిన రాజకీయ పార్టీ రిజర్వు చేయబడిన పార్టీ చిహ్నం, ప్రభుత్వ టెలివిజన్, రేడియోలో ఉచిత ప్రసార సమయం, ఎన్నికల తేదీల సెట్టింగ్‌లో సంప్రదింపులు, ఎన్నికల నియమాలు, నిబంధనలను సెట్ చేయడంలో ఇన్‌పుట్ ఇవ్వడం వంటి అధికారాలను పొందుతుంది. స్థానిక, రాష్ట్ర లేదా జాతీయ ఎన్నికలలో పోటీ చేయాలనుకునే ఇతర రాజకీయ పార్టీలు భారత ఎన్నికల సంఘంచే నమోదు చేయబడాలి. లోక్‌సభ లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికల తర్వాత సంబంధిత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా రిజిస్టర్ చేయబడిన పార్టీలు ECI ద్వారా గుర్తింపు పొందిన జాతీయ పార్టీ లేదా రాష్ట్ర పార్టీగా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడతాయి. గుర్తింపు పొందిన పార్టీ స్థితిని ECI క్రమానుగతంగా సమీక్షిస్తుంది.

2016లో సవరణకు ముందు ( 2014 జనవరి 1 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది), ఒక రాజకీయ పార్టీ తదుపరి లోక్‌సభ లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలలో ప్రమాణాలను నెరవేర్చడంలో విఫలమైతే, వారు గుర్తింపు పొందిన పార్టీ హోదాను కోల్పోయారు. 2016లో, ప్రతి ఎన్నికలకు బదులుగా వరుసగా రెండు ఎన్నికల తర్వాత ఇటువంటి సమీక్ష జరుగుతుందని ECI ప్రకటించింది. కాబట్టి, ఒక రాజకీయ పార్టీ తదుపరి ఎన్నికలలో ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేకపోయినా గుర్తింపు పొందిన పార్టీ హోదాను కలిగి ఉంటుంది. అయితే, వచ్చే ఎన్నికల తర్వాత జరిగే ఎన్నికల్లో ప్రమాణాలను అందుకోవడంలో విఫలమైతే, వారు తమ హోదాను కోల్పోతారు.

భారత ఎన్నికల సంఘం నుండి 2021 సెప్టెంబరు 23 నాటి తాజా ప్రచురణ ప్రకారం, 8 జాతీయ పార్టీలు, 54 రాష్ట్ర పార్టీలు, 2796 గుర్తింపు లేని పార్టీలతో కలిపి మొత్తం పార్టీల సంఖ్య 2858 నమోదైంది. ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే అన్ని నమోదిత పార్టీలు EC అందించే అందుబాటులో ఉన్న చిహ్నాల జాబితా నుండి గుర్తును ఎంచుకోవాలి. కొన్ని షరతులలో రాష్ట్రపతి పాలన విధించకపోతే, జమ్మూ కాశ్మీర్, జాతీయ రాజధాని ఢిల్లీ, పుదుచ్చేరి కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలతో పాటు దేశంలోని మొత్తం 28 రాష్ట్రాలు ప్రభుత్వాలను ఎన్నుకున్నాయి.

జాతీయ పార్టీలు
నమోదిత పార్టీ క్రింద ఈ దిగివ జాబితా చేయబడిన మూడు షరతుల్లో దేనినైనా నెరవేర్చినట్లయితే మాత్రమే జాతీయ పార్టీగా గుర్తించబడుతుంది:

 కనీసం మూడు వేర్వేరు రాష్ట్రాల నుండి లోక్‌సభలో పార్టీ 2% సీట్లు గెలుచుకుంటుంది. 
 లోక్‌సభ లేదా శాసనసభకు జరిగే సాధారణ ఎన్నికలలో, పార్టీ ఏదైనా నాలుగు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాల్లో 6% ఓట్లను పోల్ చేస్తుంది. అదనంగా అది నాలుగు లోక్‌సభ స్థానాలను గెలుచుకుంటుంది.
 ఆ పార్టీకి నాలుగు రాష్ట్రాల్లో రాష్ట్ర పార్టీగా గుర్తింపు వస్తుంది.

+ 8 గుర్తింపు పొందిన జాతీయ పార్టీలు పార్టీ జెండా అబ్రివేషన్అలయన్స్ రాజకీయస్థానం భావజాలం స్థాపించబడిందిజాతీయ హోదా కల్పించారు నాయకుడు (లు)ఎన్నికలచిహ్నం అఖిల భారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్ border|100x100px ఎఐటిసి- సెంటర్-లెఫ్ట్సెక్యులరిజంప్రోగ్రెసివిజం  మమతా బెనర్జీ  (ఛైర్‌పర్సన్) 50px|center బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ border|100x100px బిఎస్పీ- సెంటర్-లెఫ్ట్సామాజిక సమానత్వంసామాజిక న్యాయంలౌకికవాదంఆత్మగౌరవంమానవ హక్కులు  మాయావతి  (అధ్యక్షుడు) 50px|center భారతీయ జనతా పార్టీ<small> border|100x100px బీజేపీఎన్డిఎ రైట్-వింగ్హిందుత్వజాతీయవాదంసంప్రదాయవాదంసామాజిక సంప్రదాయవాదం  జగత్ ప్రకాష్ నడ్డా  (అధ్యక్షుడు) center|60px కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా 100x100pxసిపిఐఎల్‌డిఎఫ్చాలా-ఎడమకమ్యూనిజం డి. రాజా  (ప్రధాన కార్యదర్శి) 50px|center కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు) 100x100pxసీపీఐ (ఎం)ఎల్‌డిఎఫ్చాలా-ఎడమకమ్యూనిజంమార్క్సిజం-లెనినిజం  సీతారాం ఏచూరి  (ప్రధాన కార్యదర్శి) center|50px భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 100x100pxకాంగ్రెస్యు.పి.ఎసెంటర్పెద్ద డేరాపౌర జాతీయవాదంసామాజిక ఉదారవాదంలౌకికవాదం  సోనియా గాంధీ  (అధ్యక్షుడు) center|50px నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ 100x100pxఎన్సీపీయు.పి.ఎసెంటర్-లెఫ్ట్ఉదారవాదంగాంధిజం  శరద్ పవార్  (అధ్యక్షుడు) center|50px నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ 99x99pxఎన్ పి పిఎన్డిఎసెంటర్ప్రాంతీయవాదంఎత్నోసెంట్రిజం   కొన్రాడ్ సంగ్మా  (అధ్యక్షుడు) center|50px

ప్రాంతీయ పార్టీలు
ఒక పార్టీ రాష్ట్ర పార్టీగా గుర్తింపు పొందాలంటే కింది షరతుల్లో ఏదైనా ఒక దానిని నెరవేర్చాలి:
1.రాష్ట్ర శాసనసభకు జరిగే ఎన్నికల్లో పోల్ చేయబడిన చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లలో కనీసం 6% ఓట్లను పార్టీ సాధించాలి. ఆ రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో కనీసం 2 సీట్లు గెలుచుకోవాలి.
2.ఒక పార్టీ లోక్‌సభకు జరిగే ఎన్నికల్లో పోలైన చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లలో కనీసం 6% ఓట్లను పొందాలి. లోక్‌సభలో కనీసం 1 సీటు గెలుచుకోవాలి.
3.ఒక పార్టీ మొత్తం సీట్లలో కనీసం 3% లేదా శాసనసభలో కనీసం మూడు సీట్లు గెలవాలి, ఇది ఎప్పుడూ ఎక్కువ.
4.ఒక పార్టీ లోక్‌సభలో ప్రతి 25 స్థానాలకు కనీసం ఒక సీటు లేదా ఆ రాష్ట్రానికి కేటాయించిన దానిలో ఏదైనా భాగాన్ని గెలుచుకోవాలి.
సరళీకృత ప్రమాణాల ప్రకారం, రాష్ట్రంలో పోలైన మొత్తం చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లలో 8% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటే అది రాష్ట్ర పార్టీగా గుర్తింపు పొందేందుకు అర్హత పొందుతుంది.
+54 గుర్తింపు పొందిన రాష్ట్ర పార్టీలు పార్టీ పార్టీ జెండా సంక్షిప్తీకరణకూటమి రాజకీయస్థానం భావజాలం స్థాపించబడింది నాయకుడు (లు)రాష్ట్రంలో గుర్తింపు పొందిందిElectionచిహ్నం3 రాష్ట్రాల్లో రాష్ట్ర పార్టీ ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ border|100x200px AAP- సెంటర్ నుండి సెంటర్-లెఫ్ట్ ఆర్థిక జాతీయవాదంసెక్యులరిజంజాతీయవాదం*దేశభక్తిమానవతావాదం 2012 అరవింద్ కేజ్రివాల్ ఢిల్లీ పంజాబ్  గోవా 50px జనతాదళ్ (సెక్యులర్) JD (S)- సెంటర్-లెఫ్ట్ సామాజిక ప్రజాస్వామ్యంసెక్యులరిజం 1999 హెచ్.డి.దేవెగౌడఅరుణాచల్ ప్రదేశ్కర్ణాటకకేరళజనతాదళ్ (యునైటెడ్) border|100x100px JD (U)UPA సెంటర్-లెఫ్ట్ సోషలిజంసెక్యులరిజంసమగ్ర హ్యూమనిజం 2003 నితీష్ కుమార్ అరుణాచల్ ప్రదేశ్బీహార్ మణిపూర్ 50px2 రాష్ట్రాల్లో రాష్ట్ర పార్టీ ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం border|100x100px AIADMKNDAసెంటర్ నుండి సెంటర్-లెఫ్ట్ ద్రావిడనిజంపాపులిజంసామాజిక ప్రజాస్వామ్యం 1972 ఎడపడి కె. పలనిసామి (ప్రధాన కార్యదర్శి) తమిళనాడుపుదుచ్చేరి 50px|Two Leaves ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం 100x100px DMKUPAసెంటర్-లెఫ్ట్  1949 ఎం. కె. స్టాలిన్ (అధ్యక్షుడు) తమిళనాడుపుదుచ్చేరి 50px నాగా పీపుల్స్ ఫ్రంట్ 101x101px NPFNDA ప్రాంతీయవాదం 2002 టి. ఆర్. జెలియాంగ్మణిపూర్నాగాలాండ్ 50px రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ 100x100px RJDUPA సెంటర్-లెఫ్ట్ సోషలిజం 1997 లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్తేజస్వి యాదవ్ BiharJharkhand 50px రివల్యూషనరీ సోషలిస్ట్ పార్టీ 100x100px RSPUPA చాలా-ఎడమ కమ్యూనిజంమార్క్సిజం-లెనినిజంవిప్లవాత్మక సోషలిజం 1940 మనోజ్ భట్టాచార్య కేరళపశ్చిమ బెంగాల్ 50px తెలుగు దేశం పార్టీ 100x100px TDP -కేంద్రం పాపులిజంఆర్థిక ఉదారవాదం 1982ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు ఆంధ్రప్రదేశ్తెలంగాణ 50px1 రాష్ట్రంలో రాష్ట్ర పార్టీ యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ YSRCP -పాపులిజంప్రాంతీయవాదం 2011 వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ 50pxతెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి 100x100px TRS -  ప్రాంతీయవాదంPopulismConservatismవేర్పాటువాదం 2001 కె. చంద్రశేఖర్ రావుతెలంగాణ  ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ AIFBLDF వామపక్ష వామపక్ష జాతీయవాదంసోషలిజంసామ్రాజ్య వ్యతిరేకతమార్క్సిజం 1939 దేబబ్రత బిస్వాస్ పశ్చిమ బెంగాల్ 50px ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్border|100x200px  AIMIM-రైట్-వింగ్ సమ్మిళిత జాతీయవాదం మైనారిటీ హక్కులు 
దళితుల హక్కులురాజ్యాంగవాదం 1958 అసదుద్దీన్ ఒవైసీ తెలంగాణ ఆల్ ఇండియా N.R. కాంగ్రెస్100x200px AINRCNDA సెంటర్ సామాజిక ప్రజాస్వామ్యంపాపులిజం 2011 ఎన్. రంగస్వామి పుదుచ్చేరి 50px ఆల్ ఇండియా యునైటెడ్ డెమోక్రటిక్ ఫ్రంట్  AIUDF- 2005 బద్రుద్దీన్ అజ్మల్ అస్సాం 50px ఆల్ జార్ఖండ్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్100x100px AJSUNDA 1986 సుధేష్ మహ్తో జార్ఖండ్ 50px అసోమ్ గణ పరిషత్  AGPNDA సెంటర్-రైట్ ప్రాంతీయవాదంబెంగాలీ వ్యతిరేక సెంటిమెంట్ 1985 అతుల్ బోరా అస్సాం 50px బిజూ జనతాదళ్ 100x100px BJD- సెంటర్ నుండిసెంటర్-లెఫ్ట్ ప్రాంతీయవాదంPopulismసెక్యులరిజంఉదారవాదం 1997 నవీన్ పట్నాయక్ ఒడిశా 50px బోడోలాండ్ పీపుల్స్ ఫ్రంట్100x100px BPFNDAలౌకికవాదం

డెమోక్రటిక్ సోషలిజం 2005 హగ్రామ మొహిలరీ అస్సాం 50px కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్100x100px CPI (ML)L - చాలా-ఎడమ కమ్యూనిజంమార్క్సిజం-లెనినిజంమావోయిజం 1974 దీపంకర్ భట్టాచార్య బీహార్ 50px దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం100x100px DMDK - సెంటర్ టు సెంటర్-లెఫ్ట్ సామాజిక సంక్షేమంపాపులిజంలౌకికవాదంసామాజిక ప్రజాస్వామ్యం 2005 విజయకాంత్ తమిళనాడు 50px గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ100x100px GFPUPA ప్రాంతీయవాదం 2016 విజయ్ సర్దేశాయి గోవా 50px హిల్ స్టేట్ పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ  HSPDPNDA 1968 మేఘాలయ 50px ఇండియన్ నేషనల్ లోక్ దళ్100x100px INLD- సెంటర్ సామాజిక ఉదారవాదంప్రాంతీయవాదం 1996 ఓం ప్రకాష్ చౌతాలా హర్యానా 50px ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్100x100px IUMLUPA ముస్లిం ఆసక్తులుసామాజిక సంప్రదాయవాదం 1948 హైదరాలీ షిహాబ్ తంగల్ కేరళ 50px ఇండిజినస్ పీపుల్స్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ త్రిపుర100x100px IPFTNDA సెంటర్-రైట్ ప్రాంతీయవాదంజాతి జాతీయవాదంఇమ్మిగ్రేషన్ వ్యతిరేక 2009 మేవర్ కుమార్ జమాటియా త్రిపుర 50px జమ్మూ & కాశ్మీర్ నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్100x100px JKNCUPA కాశ్మీరియత్కాశ్మీరీ స్వయంప్రతిపత్తిలౌకికవాదం 1932 ఫరూక్ అబ్దుల్లా జమ్మూ , కాశ్మీర్ 50px జమ్మూ , కాశ్మీర్ నేషనల్ పాంథర్స్ పార్టీ JKNPP- ప్రజాస్వామ్యం అవినీతి నిరోధకసెక్యులరిజంమహిళల హక్కులు 1982 భీమ్ సింగ్జమ్మూ , కాశ్మీర్ 50px జమ్మూ , కాశ్మీర్ పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ JKPDP - కాశ్మీరియత్కాశ్మీరీ స్వయంప్రతిపత్తిప్రాంతీయవాదం 1999మెహబూబా ముఫ్తీజమ్మూ , కాశ్మీర్ 50px జనతా కాంగ్రెస్ ఛత్తీస్‌గఢ్ JCC - వామపక్ష సామాజిక న్యాయంస్త్రీవాదంప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యంవ్యవసాయవాదం 2016రేణు జోగిఛత్తీస్‌గఢ్ 50pxజన్నాయక్ జనతా పార్టీ JJPNDA  2018 దుష్యంత్ చౌతాలా హర్యానా 50px జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా JMMUPA 1972 షిబు సోరెన్హేమంత్ సోరెన్ జార్ఖండ్ 50px కేరళ కాంగ్రెస్ (ఎం) 100x100px KC (M)LDF సంక్షేమప్రజాస్వామ్య సోషలిజం 1979జోస్ కె. మణి కేరళ 50px లోక్ జనశక్తి పార్టీ 100x100px LJPNDA 2000 చిరాగ్ పాశ్వాన్ బీహార్ 50px మహారాష్ట్ర నవనిర్మాణ సేన  MNSNDAకుడివైపు హిందుత్వరైట్-వింగ్ పాపులిజంప్రాంతీయవాదంఅల్ట్రానేషనలిజంమరాఠీ ఆసక్తులు 2006 రాజ్ థాకరే మహారాష్ట్ర 50px మహారాష్ట్రవాది గోమంతక్ పార్టీ MGPNDA సెంటర్ పాపులిజంప్రాంతీయవాదం 1963 దీపక్ ధవలికర్ గోవా 50px మిజో నేషనల్ ఫ్రంట్ MNFNDA 1961 జోరంతంగా మిజోరం 50px మిజోరం పీపుల్స్ కాన్ఫరెన్స్ MPC - 1975లహ్మంగైహ సైలో మిజోరం 50pxనేషనలిస్ట్ డెమోక్రటిక్ ప్రోగ్రెసివ్ పార్టీ 100x100px NDPPNDA ప్రాంతీయవాదం 2017 నీఫియు రియో నాగాలాండ్ 50px పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి 100x100px PMKNDA సెంటర్ పాపులిజం 1989 ఎస్. రామదాస్ పుదుచ్చేరి 50px|Mangoపీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ PDA - 2012 బి.డి. బెహ్రింగ్ మణిపూర్ కిరీటం పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ ఫ్రంట్ PDF - 2017 ఇవాన్లమ్ మార్బానియాంగ్ మేఘాలయ 50pxపీపుల్స్ పార్టీ ఆఫ్ అరుణాచల్ PPA - ప్రాంతీయవాదం 1977 కామెన్ రింగు అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 50px రాష్ట్రీయ లోక్ దళ్ 90x90px RLD - 1996 జయంత్ చౌదరి ఉత్తర ప్రదేశ్ 50px రాష్ట్రీయ లోక్ తాంత్రిక్ పార్టీ 100x100px RLP - 2020 హనుమాన్ బెనివాల్‌ రాజస్థాన్ 50px సమాజ్‌వాదీ పార్టీ  SP - సామాజిక ప్రజాస్వామ్యంప్రజాస్వామ్య సోషలిజంవామపక్ష పాపులిజంSocial conservatism 1992 అఖిలేష్ యాదవ్ ఉత్తర ప్రదేశ్ 50px శిరోమణి అకాలీదళ్ 100x100px SAD -సెంటర్-రైట్ పంజాబియాట్సంప్రదాయవాదంFederalism 1920 సుఖ్బీర్ సింగ్ బాదల్ పంజాబ్ 50pxశివసేన 100x100px SSUPA రైట్-వింగ్నుండి కుడివైపు సంప్రదాయవాదంహిందుత్వఅల్ట్రానేషనలిజంరైట్-వింగ్ పాపులిజం 1966 ఉద్ధవ్ థాకరే మహారాష్ట్ర 50px సిక్కిం డెమోక్రటిక్ ఫ్రంట్ 100x100px SDF - సెంటర్-లెఫ్ట్నుండి లెఫ్ట్ వింగ్ ప్రజాస్వామ్య సోషలిజం 1993 పవన్ కుమార్ చామ్లింగ్ సిక్కిం 50pxసిక్కిం క్రాంతికారి మోర్చా 100x100px SKMNDA ప్రజాస్వామ్య సోషలిజం 2013 ప్రేమ్ సింగ్ తమాంగ్ సిక్కిం 50px యునైటెడ్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ UDP - ప్రాంతీయవాదంపాపులిజం 1997 మెత్బా లింగ్డో మేఘాలయ 50px యునైటెడ్ పీపుల్స్ పార్టీ లిబరల్  UPPLNDA సెంటర్ ప్రాంతీయవాదం 2015 ఉర్ఖావో గ్వ్రా బ్రహ్మ అస్సాం ట్రాక్టర్ జోరం నేషనలిస్ట్ పార్టీ ZNP - 1997 లల్దుహౌమామిజోరం 50px

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 

వర్గం:భారతదేశం
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ
వర్గం:భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీలు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ