అక్షౌహిణి

thumb|పాండవుల సైన్యం
భారతీయ కొలమానంలో అక్షౌహిణి ఒక కొలత. సైన్యాన్ని అక్షౌహిణిలో కొలుస్తారు. కంబ రామాయణంలో ఆ లెక్కలు ఇలా ఉన్నాయి. ఆదిపర్వం బట్టి సైన్యగణాంకాలలో పునాది నిష్పత్తి 1 రథము : 1 ఏనుగు : 3 గుర్రాలు : 5 కాలిబంట్లు.
అక్షౌహిణిరథములుఏనుగులుగుఱ్ఱములుకాలిబంట్లు121,87021,87065,6101,09,350
వివిధ ప్రమాణాలు
 పత్తి 
ఒక రథము, ఒక ఏనుగు, మూడు గుర్రాలు, ఐదు కాలిబంట్లు కలిస్తే ఒక "పత్తి" అంటారు.
1 రథములు + 1 ఏనుగు + 3 గుర్రాలు + 5 కాలిబంట్లు 
సేనాముఖము 
మూడు పత్తులు ఒక సేనాముఖము అనగా సేనాముఖము = 3 X పత్తి
3 రథములు + 3 ఏనుగులు + 9 గుర్రాలు + 15 కాలిబంట్లు 
గుల్మము 
మూడు సేనాముఖములు ఒక గుల్మము. అనగా గుల్మము = 3 X సేనాముఖము
9 రథములు + 9 ఏనుగులు + 27 గుర్రాలు + 45 కాలిబంట్లు 
గణము 
గణము అనగా మూడు గుల్మములు అనగా గణము = 3 X గుల్మము
27 రథములు + 27 ఏనుగులు + 81 గుర్రాలు + 135 కాలిబంట్లు 
వాహిని 
వాహిని అనగా మూడు గణములు. అనగా గణము =3 X గణము
81 రథములు + 81 ఏనుగులు + 243 గుర్రాలు + 405 కాలిబంట్లు 
పృతన 
పృతన అనగా మూడు వాహినులు అనగా పృతన=3 X వాహినులు
243 రథములు + 243 ఏనుగులు + 729 గుర్రాలు + 1215 కాలిబంట్లు 
చమువు 
చమువు అనగా మూడు పృతనల సైన్యము. అనగా 3 Xపృతన
729 రథములు + 729 ఏనుగులు + 2187 గుర్రాలు + 3645 కాలిబంట్లు 
అనీకిని 
అనీకిని అనగా మూడు చమువుల సైన్యము. అనగా 3 Xచమువు.
2187 రథములు + 2187 ఏనుగులు + 6561 గుర్రాలు + 10935 కాలిబంట్లు 
అక్షౌహిణి 
అక్షౌహిణి అనగా పది అనీకినుల సైన్యము అనగా 10 X అనీకిని
21870 రథములు + 21870 ఏనుగులు + 65610 గుర్రాలు + 109350 కాలిబంట్లు

ఇటువంటి అక్షౌహిణులు 18 కురుక్షేత్ర యుద్ధములో పాల్గొన్నాయి. అంటే -
3,93,660 రథములు + 3,93,660 ఏనుగులు + 11,80,980 గుర్రాలు + 19,68,300 కాలిబంట్లు

ఒక్కొక్క రథం మీద యుద్ధవీరునితో పాటు సారథి కూడా ఉంటాడు. సారథులను కూడా లెక్కలోనికి తీసుకుంటే, రథబలం 7,87,329 కి చేరుకుంటుంది. అలాగే గజబలంతో యుద్ధవీరునితో పాటు మావటిని లెక్కలోనికి తీసుకుంటే, గజ బలం 7,87,329 కి చేరుకుంటుంది.

రకంఎన్నింతలురథములుఏనుగులుగుర్రాలుకాలిబంట్లుసారథిపత్తి 11135పత్తిపాలుడుసేనాముఖము333915సేనాముఖిగుల్మము3*3992745నాయకుడుగణము33272781135గణనాయకుడువాహిని348181243405వాహినిపతిపృతన352432437291,215పృతనాధిపతిచమువు (సేనా)367297292,1873,645సేనాపతిఅనీకిని372,1872,1876,56110,935అనీకాధిపతిఅక్షౌహిణి10*3721,87021,87065,610	1,09,350మహా సేనాపతి

మరిన్ని ప్రమాణాలు

అక్షౌహిణి X '18' = ఏకము

ఏకము X '8' = కోటి (ఈ కోటి మన కోటి కాదు)

కోటి X '8' = శంఖము

శంఖము X '8' = కుముదము

కుముదము X '8' = పద్మము

పద్మము X '8' = నాడి

నాడి X '8' = సముద్రము

సముద్రము X '8' = వెల్లువ

అంటే 36,691,71,39,200 సైన్యాన్ని వెల్లువ అంటారు.

ఇటు వంటివి 70 వెల్లువలు సుగ్రీవుని దగ్గర ఉన్నట్లుగా కంబ రామాయణం చెపుతుంది. అంటే 366917139200 X 70 = 256842399744000 మంది వానర వీరులు సుగ్రీవుని దగ్గర వుండేవారు. వీరికి నీలుడు అధిపతి.

256842399744000 మంది బలవంతులు కలిసి త్రేతాయుగములో (1,700,000 సంవత్సరాల పూర్వం) లంకకు వారధి కట్టారన్నమాట.

మూలాలు

వర్గం:కొలమానాలు
వర్గం:హిందూమతం