మేచకళ్యాణి రాగము

thumb|right|314px|Kalyani scale with Shadjam at C
మేచకళ్యాణి రాగము (Mechakalyani) కర్ణాటక సంగీతంలో 65వ మేళకర్త రాగము.Ragas in Carnatic music, డా॥ఎస్.భాగ్యలక్ష్మి రచన, ప్ర.సం.1990, సీబీహెచ్ పబ్లిషర్స్ ఇది ప్రతి మధ్యమ రాగములలో రాణి వంటిదని భావించే ప్రాచీన రాగము. ఈ రాగము పూర్వము కళ్యాణిగా పిలువబడేది. కటపయాది సంఖ్యలో యిముడుటకొరకు "మేచ" అను పదమును "కళ్యాణి" యందు అమర్చిరి. యిది రుద్ర అను చక్రములో ఐదవ రాగము.ఇది 29వ మేళకర్త రాగమైన ధీరశంకరాభరణం యొక్క ప్రతి మధ్యమ సమానము.
స్వరములు
ఈ రాగంలో షడ్జమము, చతుశ్రుతి ఋషభము, అంతర గాంధారము, ప్రతి మధ్యమము, పంచమము, చతుశ్రుతి ధైవతము, కాకలి నిషాధము.
రాగ లక్షణాలు
ఆరోహణ : స రి గ మ ప ధ ని స 
(S R2 G3 M2 P D2 N3 S)

అవరోహణ : స ని ధ ప మ గ రి స
(S N3 D2 P M2 G3 R2 S)

ప్రసిద్ధ ప్రతిమధ్యమ రాగము. చాల జన్యరాగ సంతతిగల జనకరాగము. ఈ రాగములో పా మా గా అనునపుడు గాంధారము అంతర గాంధారము లకు కొంచెము ఎక్కువగా నుండును. ఈ రకపు గాంధారమునకు తీవ్ర అంతర గాంధారము అని పేరు. దీనినే చ్యుత మద్యము అని చెప్పుటయూ ఉంది.

సర్వస్వర గనుక వరిక రక్తి రాగము. ఆరోహణావహరనములందలి అన్ని స్వరములు రాగ చ్ఛాయా స్వరములు. రిరి గగ మమ దద నిని, గగ మమ దద నిని, మమ దద నిని రిరి ఆరు జంట ప్రయోగములుని గా రిని, దని రిని ద మ, గని ద మగా రి అను దాటు ప్రయోగములు, ప్రసిద్ధ అలంకారములు, గగ దద నిని రి రి, దాని రిగా మ దని రి, ని ద మగా రిని సా - ఇవి విశేష సంచారములు. స్పరితము, త్రిపుచ్ఛము అను గమకములు మెండు. అన్ని రకముల రచనలు యిందు రచింపబడినవి. పెద్ద రాగము అన్ని వేళల పాడదగును. కాని సాయంసమయము సమంజసము.

కొన్ని ప్రసిద్ధ రచనలు
క్రమ సంఖ్యరచననామముతాళమురచయిత 1 గీతము కమలజదల త్రిపుట --- 2 వర్ణము వనజాక్షరో ఆది --- 3 వర్ణము వనజాక్షి ఆట పల్లవి గోపాలయ్య 4 కృతి నిధిచాల చాపు త్యాగరాజు 5 కృతి నినువినా ఆది సుబ్బరాయశాస్త్రి 6  కృతి తల్లీ నిన్ను నెర మిశ్రలఘు శ్యామశాస్త్రి 7 కృతి కమలాంబాం ఆది ముత్తుస్వామి దీక్షితులు 8 కృతి నిజదాసవరద ఆది పట్నం సుబ్రహ్మయ్యర్ 9 పదము పారెంగుం ఆది ఘనం కృష్ణయ్య 10 పదము ఎంతటి కులుకే ఆది పట్టాభిరామయ్య

ఉదాహరణలు
ననుబ్రోవమని చెప్పవే సీతమ్మతల్లి - రామదాసు కీర్తన.

మేచకళ్యాణి జన్యరాగాలు
మేచకళ్యాణి రాగానికి చాలా జన్య రాగాలు ఉన్నాయి. వీనిలో హమీర్ కళ్యాణి, మోహన కళ్యాణి, సారంగ, సునదవినోదిన, యమన్ కళ్యాణి మొదలైనవి ప్రముఖమైనవి.

యమన్ రాగము
ఉదాహరణ: జనగణమన అధినాయక జయహే - రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రచించిన భారత జాతీయగీతం.

కళ్యాణి రాగము
 నిధి చాల సుఖమా - త్యాగరాజు కీర్తన
సినిమా పాటలలో కళ్యాణి రాగం
క్రమ సంఖ్యరాగము పేరుపాటసినిమా పేరు 1కళ్యాణిఅభినవతారవోశివరంజని 2కళ్యాణిఆకాశంలో హాయిగా రాగం తీసే కోయిలకళ్యాణి 3కళ్యాణిఅల వైకుంఠ పురంబులో భక్తపోతన 4కళ్యాణిబహుదూరపు బాటసారిప్రైవేట్ పాట 5కళ్యాణిభూతల నందుడు రాముడువాగ్దానం 6కళ్యాణిచక్కనైన కోయరాజునిజీవితం 7కళ్యాణిచల్లని వెన్నెలలో చక్కని కన్నెసంతానం 8కళ్యాణిచెలికాడు నిన్నె రమ్మని పిలువా చేరరావేలాకులగోత్రాలు 9కళ్యాణిచిగురులు వేసిన కలలన్నీపూలరంగడు 10కళ్యాణిదొరవో ఎవరివోకథానాయకి మొల్ల 11కళ్యాణిదొరకునా యిటువంటి సేవ శంకరాభరణం 12కళ్యాణిఎక్కడి దొంగలు అక్కడనే గుప్ చిప్ఇల్లరికం 13కళ్యాణిఏమని తెలుపుదురా చిన్ననాటి స్నేహం 14కళ్యాణిఎతవున్నారా నికకడ నీకు వరుడు కావాలి 15కళ్యాణిఎవరివో నీ వెవరివో... ఎవరివో నీ వెవరివో పునర్జన్మ 16కళ్యాణిహాయిహాయిగా జాబిల్లి తొలిరేయివెలుగు నీడలు 17కళ్యాణిఇది చిరు సరిగమలెరుగని హై హై నాయకా 18కళ్యాణిజగమే మారినదీ మధురముగా ఈవేళ..దేశద్రోహులు 19కళ్యాణిజయ జయ జయ సుభసయ మల్లీశ్వరి 20కళ్యాణిజయ జయ ప్రియ భారత రాక్షసుడు 21కళ్యాణిజీవులను కాపాడుటకు దేవుడే ఉన్నాడు... దేవునిరాము 22కళ్యాణిజోరు మీదున్నావు తుమ్మెదా... నీ జోడెవరికోసమే తుమ్మెదా..శివరంజని 23కళ్యాణికలలు ఫలించే కాలములో విమల 24కళ్యాణికలిసిన హృదయాల లోనప్రేమనగర్ 25కళ్యాణికన్నయ్య లాంటి అన్నయ్య లేని బంగారు బాబు 26కళ్యాణికనుగవ తానియయసువర్ణ సుందరి 27కళ్యాణికనుల ముందు నీవుంటే కవితలల్లి పాడనా..చెల్లెలి కాపురం 28కళ్యాణికనులు మాటలాడునని..చాణక్య 29కళ్యాణికిల కిల నవ్వులు చిలికిన...భార్యా భర్తలు 30కళ్యాణికుడి ఎడమైతే పొరపాటు లేదోయ్.. ఓడిపోలేదోయ్..దేవదాసు 31కళ్యాణికులాసా రాదోయి రమ్మంటే అన్నపూర్ణ 32కళ్యాణికుండ కాదు కుండ భాగ్యచక్రం 33కళ్యాణిలలిత లలిత మురళీ...పాండురంగ మహత్యం 34కళ్యాణిమది శారదా దేవి మందిరమే...జయభేరి 35కళ్యాణిమదిలోన మధుర భావంజయసింహ 36కళ్యాణిమధుర భావాల సుమమాలజైజవాన్ 37కళ్యాణిమగని ప్రాణంబుఆత్మమాలకు చూపు 38కళ్యాణిమము బ్రోవమని చెప్పవే సీతమ్మ తల్లిఅందాల రాముడు 39కళ్యాణిమనసా త్రుళ్ళి పడకే, అతిగా ఆశపడకే...శ్రీవారికి ప్రేమలేఖలు 40కళ్యాణిమనసేమిటో తెలిసిందిలేఅన్నపూర్ణ 41కళ్యాణిమనసు పాదింది సన్నాయి పాట...పుణ్యవతి 42కళ్యాణిమనసులో ఒకటుందికులదైవం 43కళ్యాణిమనసున మల్లెల మాలలూగెనేమల్లీశ్వరి 44కళ్యాణిమాతా మరకత శ్యామామహాకవి కాళిదాసు 45కళ్యాణినాసరి నీవని నీ గురినీననిసిఐడి 46కళ్యాణినాదిరదిన్నా నచ్చిన దాని కోసం నా తపనఒకరికి ఒకరు 47కళ్యాణినమ్మిన నామది మంత్రాలయమేగా..మంత్రాలయం 48కళ్యాణినను బ్రోవమని చెప్పవే..రామదాసు 49కళ్యాణినేడు శ్రీవారికి మేమంటే పరాకా అసలే...ఇల్లరికం 50కళ్యాణినీ నోము ఫ్లయించెనుగా భూకైలాస్ 51కళ్యాణినీవే ఆది దైవముభక్త తుకారాం 52కళ్యాణినిధి చాలా సుఖమాత్యాగయ్య 53కళ్యాణినిఖిల భువనపాలఇలవేలుపు 54కళ్యాణిఓ దేవదా.. చదువూ ఇదేనా...దేవదాసు 55కళ్యాణిఓ నమో నమః సూర్య ఐపిఎస్ 56కళ్యాణిఓ సఖా రావోయి సఖా.అనార్కలి 57కళ్యాణివాడనా వాణి కళ్యాణిగా.మేఘ సందేశం 58కళ్యాణిపాల కడలిపై శేష తల్పమున పవళించేవా దేవా...చెంచు లక్ష్మి 59కళ్యాణిపలికెను ఏదో రాగం...సంఘం చెక్కిన శిల్పాలు 60కళ్యాణిపల్లెకు పోదాం...దేవదాసు 61కళ్యాణిపలుకురాదటే చిలుకల ..షావుకారు 62కళ్యాణిపలుకవే రాణి.స్వర్ణమంజరి 63కళ్యాణిపయనించే ఓ చిలుకా ఎగిరిపో ..కులదైవం 64కళ్యాణిపెళ్ళి చేసుకుని ఇల్లు చూసుకొని పెళ్ళీ చేసి చూడు 65కళ్యాణిపెను చీకటాయే లోకం...మాంగల్యం 66కళ్యాణిపూవై విరిసిన పున్నమి వేళ...తిరుపతమ్మ కథ 67కళ్యాణిప్రియతమా...ఆలీబాబా 40 దొంగలు 68కళ్యాణిపులకించని మది పులకించు..పెళ్ళి కానుక 69కళ్యాణిరా రా నా సామి రా రావిప్రనారాయణ 70కళ్యాణిరాధను రమ్మన్నాడుఅర్థాంగి 71కళ్యాణిరాజా నా రాజా ఇటు చూడవోయిశరణాగదర 72కళ్యాణిరాక రాక వచ్చావు చందమామ...అర్థాంగి 73కళ్యాణిరామ రఘురామా అని పాడుతున్నా...శ్రీ ఆంజనేయం 74కళ్యాణిరంగారు బంగారు చెంగావులులవకుశ 75కళ్యాణిరావె నా చెలియా నా జీవన నవ మాధురి నీవే.మంచి మనసుకు మంచి రోజులు 76కళ్యాణిరావే రావే వయరి ఓ చెలియా...కులదైవం 77కళ్యాణిసావిరహెతవ దీనా రాధా..విప్రనారాయణ 78కళ్యాణిసాగేను జీవిత నావ..తోబుట్టువు 79కళ్యాణిసఖియా వివరింపవే...నర్తనశాల 80కళ్యాణిసలలిత రాగ సుధారస సారంనర్తనశాల 81కళ్యాణిసరసాల జవరలను నేను.సీతారామ కళ్యాణము 82కళ్యాణిసరి సరి నటనల ఓ చెలియామనోహరం 83కళ్యాణిశ్రీరామ నామాలు శతకోటి....మీరా 84కళ్యాణితానే మారెనా గుణమే మారెనా..దెవదాసు 85కళ్యాణితలనిండా పూదండప్రైవేటు సాంగ్ 86కళ్యాణితొలివలపే పాడే పిలిచే...దేవత 87కళ్యాణితోటాలో నా రాజు తొంగి చూసెను నేడు...ఏకవీర 88కళ్యాణివిరిసే చల్లని వెన్నెలా..లవకుశ

మూలములు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు