biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ରାହୁଳ ଦ୍ରାବିଡ଼

ରାହୁଳ ଶରଦ ଦ୍ରାବିଡ଼  (ଜନ୍ମ ୧୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୩) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟକ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ଓ ଭାରତୀୟ ଟେଷ୍ଟ କ୍ରିକେଟ ତଥା ୱାନ ଡେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଟିମର ଅଧିନାୟକ ଅଟନ୍ତି । ରାହୁଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଉଇସଡେନ କ୍ରିକେଟିଅର ଅଫ ଦି ଇଅର ଭାବରେ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି । ରାହୁଳ ଆଇ.ସି.ସି ପ୍ଲେଅର ଅଫ ଦି ଇଅର ଏବଂ ଟେଷ୍ଟ ପ୍ଲେଅର ଅଫ ଦି ଇଅର ଭାବରେ ଉନ୍ମୋଚନ ପୁରସ୍କାର ମହୋତ୍ସବରେ ୨୦୦୪ରେ ସମ୍ମାନୀତ  ରାହୁଳ ଟେଷ୍ଟ ଖେଳରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ୟାଚ ନେଇ ରେକର୍ଡ଼ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ୯ ମାର୍ଚ ୨୦୧୨ରେ ସେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ କ୍ରିକେଟରୁ ଅବସର ନେଲେ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ ।  ରାହୁଳ ପଞ୍ଚମ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ଭାବେ ୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୮ ତାରିଖରେ  ଆଇ.ସି.ସି. ହଲ ଅଫ ଫେମରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି ।https://www.msn.com/en-in/sports/cricket/rahul-dravid-5th-indian-to-be-inducted-in-icc-hall-of-fame/ar-BBPcotD?ocid=mailsignout 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 
 CricketFundas Interview with Rahul Dravid
 HindustanTimes.com Player Profile 
 HowSTAT! statistical profile on Rahul Dravid
 PwC Batsman Rankings 
 Rahul Dravid-ToI

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ଜନ୍ମ
ମଦନମୋହନ

220x124px|thumb|right|ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ମଦନମୋହନମଦନ ମୋହନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ବା ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା  ।  ଛଅଫୁଟରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସମସ୍ତ ରୀତିନୀତି ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ରତ୍ନସିଂହାସନରୁ ଅପସାରିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ  ।  ସେହିସବୁ ରୀତିନୀତି ଗୁଡ଼ିକରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବଦଳରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭୂ ମଦନ ମୋହନ, ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ଓ ଶ୍ରୀରାମ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି  ।  ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଦନ ମୋହନ ହିଁ ସର୍ବାଧିକ ରୀତିନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଠାକୁର ଅଟନ୍ତି  ।  
 
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ମଦନ ମୋହନ ଆକୃତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁରୂପ ।  ଅଷ୍ଟଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ ଏକଫୁଟ ଉଚ୍ଚ, ବଂଶୀଧାରୀ ମୂର୍ତ୍ତିଟି ତ୍ରିଭଙ୍ଗୀ ଠାଣୀରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।  ମଦନ ମୋହନଙ୍କ ଦୁଇଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଆସ୍ଥାନଟି ଆଷ୍ଟଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ  ।  ସିଂହାସନଟିରେ ଦୋଳମଣ୍ଡପର କୁଞ୍ଜଭଳି ଗୋଟିଏ କୁଞ୍ଜ ଶୋଭା ପାଉଅଛି  ।  ଏହି କୁଞ୍ଜର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ମଗରମୁଖ, ଶୀର୍ଷରେ ଦୁଇଟି ଶୁଆ ବେଷ୍ଟିତ କଳସ ଏବଂ ସବା ଉପରେ ନିଳଚକ୍ର ଅନୁକୃତିର ଏକ ଚକ୍ର ଶୋଭା ପାଉଅଛି  ।

ବର୍ଷସାରା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବିଭିନ୍ନ ରୀତିନୀତି ଗୁଡ଼ିକରେ ମଦନ ମୋହନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦରକାର ପଡ଼ିଥାଏ, ସେଥିମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ନୀତି ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା, ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା, ରାସ ଯାତ୍ରା, ସ୍ୱନକ୍ଷତ୍ର ତିଥି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଦଶୀ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁରୁବାର  ।  ଉପରୋକ୍ତ ରୀତିନୀତିରୁ ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି ବାର୍ଷିକ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଶେଷ ଦୁଇଟି ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସପ୍ତାହରେ ଅନୁଷ୍ଟିତ ହୋଇଥାଏ  ।

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା: ଏହା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘତମ ଯାତ୍ରା  ।  ମଦନ ମୋହନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ହିସାବରେ ଚାପକୁ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି ।ଏହା ଭିତର ଚନ୍ଦନ ଓ ବାହାର ଚନ୍ଦନ କ୍ରମରେ ୪୨ ଦିନ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଟିତ ହୋଇଥାଏ  ।
ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ହେଉଥିବା ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ହେଉଥିବା ରାସଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମଦନ ମୋହନଙ୍କ ମୁର୍ତ୍ତି ହିଁ ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି  ।  ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଦଶୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସ୍ୱନକ୍ଷତ୍ର ଦିନ ମଦନମୋହନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ରତ୍ନସିଂହାସନକୁ ନିଆଯାଇ ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭୂଙ୍କୁ ବନ୍ଦାପନା କରାଯାଇ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ  ।  ତତ୍ପରେ ବିମାନରେ ଉପବେଶନ କରାଇ ବିମାନବଡୁମାନେ ଚାରିଥର ମନ୍ଦିର ପ୍ରଦିକ୍ଷଣ କରନ୍ତି  ।  
ପ୍ରତିସପ୍ତାହର ଗୁରୁବାର ଦିନ ସକାଳ ଧୂପ ସରିବାପରେ ମଦନମୋହନଙ୍କୁ ବିବାହ ମଣ୍ଡପକୁ ନିଆଯାଇ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ  ।  ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ମଧ୍ୟ ଅଣାଯାଇ ଉଭୟ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ବିମାନରେ ବସାଇ ମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା କରାଯାଏ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ପାର୍ଶ୍ୱରେ କିଛି ସମୟ ଏକାନ୍ତରେ ରଖାଯାଏ  ।220x124px|thumb|right

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଦେଉଳ

ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ରାୟଗଡ଼ ବ୍ଳକରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଦେଉଳ ଅବସ୍ଥିତ ।
ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ପ୍ରାୟ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ବା ମହେନ୍ଦ୍ରାଚଳ, ଏହାର ଶିଖର ଦେଶରୁ ଦେଖାଯାଏ ସୁବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ନୀଳ ସାଗର । ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ଶିଖରରେ ଥିବା ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେଉଳରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ହେଲେ ପାଦଦେଶରେ ଥିବା ବୁରୁଖତ ପାସଠାରୁ ୧୦କିଲୋମିଟର ରାସ୍ତା ଚଢ଼ିକରି ଯିବାକୁ ହୋଇଥାଏ । ଅଗମ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଓ ଉଠାଣିଆ ରାସ୍ତାକୁ ଅତିକ୍ରମ ଭକ୍ତମାନେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେଉଳରେ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି ।
 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରିର ଶିଖର ଦେଶ ଏକଦା ପବିତ୍ର ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହିଠାରୁ ବୀର ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ଲମ୍ଫ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ବାଲ୍ମୀକୀ ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି । ତା’ପୂର୍ବରୁ ହନୁମାନ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଶିଳାରାଶିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ । ମହାଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବ ପଞ୍ଚଭ୍ରାତା ବନବାସ ବେଳେ ରାତ୍ରି କାଳରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ପାଦ ଦେଶରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ଥିବା ବେଦିକାରେ ଆରୋହଣ ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ବଳ ଓ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଦ୍ଧିତ ହେଲା । ପରେ ସେଠାରେ ‘ଗୁହ’ ନାମକ ଆଦିବାସୀ ଶବର ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ମାତ୍ର ୫ମ ବା ୬ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ କଳିଙ୍ଗର ପ୍ରାଚୀନ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖର ଦେଶରେ କେତେକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରି ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଏକ ଶୈବକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଦେଲେ । ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଯେଉଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ମନ୍ଦିରଟିରେ ଉଚ୍ଚତମ ଶିଖରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହା ଏବେ ଭୀମ ଦେଉଳ ନାମରେ ପରିଚିତ । ଦେଉଳର ଆଡ଼ମ୍ବରଶୂନ୍ୟ ଗଠନକ୍ରିୟାରୁ ଏହା ମରାଠାମାନଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ତାହା ସମ୍ଭବତଃ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ପରିଣତ ହେଲା । ତେବେ ସେ ଯାହାହେଉନା କାହିଁକି ଭୀମ ଦେଉଳର ତଳ ଆଡକୁ ରହିଛି ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅର୍ଜୁନ ଓ କୁନ୍ତୀ ଦେଉଳ ।ଏହା ସହ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଥିବା ତୁମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ପର୍ଶୁରାମ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ମତ୍ସପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ I ସମ୍ବାଦ, ପୃଷ୍ଠା- ୨ , ୭ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୩

 ପର୍ବ ପର୍ବାଣି 
ଓଡ଼ିଶାର ହିମାଳୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରିସ୍ଥ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଦେଉଳରେ ସାରାଭାରତରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି ପାଳନର ପୂର୍ବରାତ୍ରରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି ପାଳନ ହୋଇଥାଏ ୤ dailypioneer.com:Shivaratri celebrated a day ahead at Mahendragiri 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା
ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ପୀଠ

thumb|ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦିର
ଓଡ଼ିଶାର ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର କାମାକ୍ଷାନଗର ଉପଖଣ୍ଡସ୍ଥ ପରଜଙ୍ଗ ବ୍ଳକରେ କୁଆଳୋ ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରାଚୀନ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ପୀଠ ଅବସ୍ଥିତ ।india9.com: Astasambhu Temples ଏଠାରେ ପୂଜିତ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ହେଉଛନ୍ତି: କନକେଶ୍ୱର,ignca.nic.in: Kanakesvara Siva Temple (Astasmbhu Complex), Kualo ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱର,ignca.nic.in: Swapnesvara Siva Temple (Astasmbhu Complex), Kualo ଐଶାନେଶ୍ୱର, କପିଳେଶ୍ୱର, ବୈଦ୍ୟନାଥେଶ୍ୱର, ପଶ୍ଚିମେଶ୍ୱର,ignca.nic.in: Paschimesvara Siva Temple (Astasambhu Complex), Kualo ବାଣେଶ୍ୱର ଓ ଲୋକନାଥେଶ୍ୱର ।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ଦିରରେ ଥିବା କନକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଆଠଫୁଟ ଉଚ୍ଚ। ଲିଙ୍ଗ ଚତୁପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ନୂତନ ଶକ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଚୂଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ଦିରର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ଅଶି ଫୁଟ । କନକେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଗଙ୍ଗାଯମୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପଶ୍ଚିମପାର୍ଶ୍ୱ କାନ୍ଥରେ ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି । ପୀଠର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆସ୍ଥାନରେ ଦଶଭୁଜା ମହିଷମର୍ଦ୍ଦିନୀ ଦୁର୍ଗା ବିରାଜିତ। ଏହି ଦେବୀ କନକେଶ୍ୱରୀ ବା କନକଦୁର୍ଗା ଭାବେ ପରିଚିତ । ignca.nic.in: Kanaka Durga Temple (Astasmbhu Complex), Kualo
ଆଠଟି ଯାକ ଶିବମନ୍ଦିର ଓ କନକଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର ଗୋଟିଏ ପ୍ରସ୍ତର ଚଟାଣ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । 
ଇତିହାସ
କୁଆଳୋର ପ୍ରାଚୀନ ନାମ କୋଦାଳକ ନଗରୀ । ଏହା ଶୁଳକୀ ବଂଶୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାରେ ଭୌମକରମାନେ ରାଜତ୍ୱ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଶୁଳ୍କୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସାମନ୍ତ ରାଜା ଭାବରେ କୋଦାଳକ ମଣ୍ଡଳରେ ରାଜତ୍ୱ କରୁଥିଲେ । ଶୈବଭକ୍ତ ଶୁଳ୍କୀମାନେ ଆଠଗୋଟି ଶିବମନ୍ଦିର କୋଦାଳକ ନଗରୀରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ଅଷ୍ଟମ-ନବମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।

 ଆଧାର 

ବାହାର ତଥ୍ୟ

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା
ଦୁବ

ଦୁବ ଏକ ତୃଣ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ସାଇନୋଡନ ଡକ ଟାଇଲନ । ସାଇନୋଡନ ଅର୍ଥ କୁକୁର ଦାନ୍ତ ଓ ଡକଟାଇଲନ ଅର୍ଥ ଆଙ୍ଗୁଳି ଭଳି ଚେର । ଦୁବ ଘସର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମ ମଧ୍ୟରେ ବାହାମା ଘାସ, ବରମୁଣ୍ଡା ଘାସ, କୁକୁର ଦାନ୍ତ ଘାସ, ତାରା ଘାସ, ଲନ ଘାସ ଓ କଚ ଘାସ ପ୍ରଧାନ । ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ ପୃଥିବୀର ଉଷ୍ମ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁ ଯଥା ଭାରତ ଓ ପୂର୍ବ ଆଫ୍ରିକା ଅଂଚଳରେ । ମାତ୍ର ପୃଥିବୀର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ । ଭାରତୀୟ ଚାରଣ ଭୂମିରେ ଦୁବ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଘାସ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଅଧିକ ଚାରଣ ଚାପ ସହିପାରୁଥିବା ଯୋଗୁଁ ଚାରଣ ଭୂମିରେ ତିଷ୍ଠିରହିପାରେ । ଏହା କୋମଳ, ସୁସ୍ୱାଦୁ ଓ ରସାଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଗାଈ ଗୋରୁ, ଛେଳି ମେଣ୍ଢା ଓ ଠେକୁଆଆଦିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ଅଟେ ।

କଅଁଳ ଦୁବ ଘାସରେ ଶତକଡ଼ା ୧୪ ଭାଗ ଓ ପାକଳ ଦୁବ ଘାସରେ ୮.୩ ଭାଗ ପୁଷ୍ଟିସାର ଥିବାବେଳେ ଏଥିରୁ ୨୫ରୁ ୩୦ ଶତକଡ଼ା ତନ୍ତୁ ମିଳିଥାଏ । 

 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ଦୁବ  ସଂସ୍କୃତ  ଦୁର୍ବା, ଭାଗବୀ, ବହୁବୀର୍ଯ୍ୟା ଓ ମାଙ୍ଗଲ୍ୟା ହିନ୍ଦୀ ଦୁବ ତେଲୁଗୁ ଗରିକେଗଡକୀ ବଙ୍ଗଳା ଦୁର୍ବା
ଦୁବ ଚାଷ
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଚାରଣ ଭୂମିରେ ଚାଷ କରି ସାର ଖତ ଦେଇ ଗୋଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ୧୫୦ରୁ ୩୫୦ ସେଣ୍ଟିଗ୍ରେଡ଼ ତାପମାତ୍ରାରେ ଦୁବ ଭଲ ବଢ଼େ । ଅଧିକ ଗରମ ଓ ଶୀତରେ ଏହା ଭଲ ବଢ଼ିନଥାଏ । ଏକ ହେକ୍ଟର ପରିମିତ ସ୍ଥାନରୁ ବାର୍ଷିକ ୧୦୦ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁବ ଘାସ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇପାରେ । 

ଉପକାରିତା
ଗୋଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୁବ ଘାସର ଅବଦାନ ଅଧିକ । ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କିଛି ଘାସ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ସେଠାରେ ଦୁବ ଘାସ ବଞ୍ଚିପାରେ । ମାଟି ଉପରେ ଏହା ଗଲିଚା ଭଳି ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ସିଧାସଳଖ ମାଟିରେ ପଡ଼େନାହିଁ । ଯାହା ଫଳରେ ମାଟି ଥଣ୍ଡା ରହିବା ସହିତ ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରହିଥାଏ । ଖରାଦିନରୁ ବର୍ଷାଦିନ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରତି ଗଣ୍ଠିରୁ ଚେର ବାହାରି ମାଟିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଜାବୁଡ଼ି ଧରିଥାଏ । ତେଣୁ ବର୍ଷାର ଶକ୍ତ ଟୋପା ଓ ବର୍ଷା ଜଳ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଏହା ମୃତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିପାରେ । ମାଟି ଉପରେ ଦୁବ ଘାସର ଉପସ୍ଥିତି ପାଇଁ ବର୍ଷା ପାଣି ଶୀଘ୍ର ଗଡ଼ିନଯାଇ ମାଟି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଯାହା ସେହି ସ୍ଥାନର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୁଏ ।

 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
ଅଳ୍ପ କଷାୟ, ମଧୁର ରସ, ଶୀତଳ, ରକ୍ତରୋଧକ ତଥା ଶୋଧକ । ମାତ୍ରା ଅର୍ଦ୍ଧତୋଳାରୁ ଏକତୋଳା ।
 ଅୟୁର୍ବେଦରେ ବ୍ୟବହାର 
ଏହାର ଗୋଟିଏ ଜାତି ସବୁଜ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଶ୍ୱେତ । ପୂଜା ଆଦିରେ ସବୁଜ ଦୁବ ଲାଗେ ଓ ମନ୍ତ୍ର, ଯନ୍ତ୍ରାଦିରେ ଶ୍ୱେତ ଦୁବ କାମରେ ଆସେ ।ଏହାର ସର୍ବାଙ୍ଗ ଔଷଧରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହା ରକ୍ତପିତ୍ତ, ପିତ୍ତ, ଦାହ, ରକ୍ତବିକୃତି, ପୀନସ, ଭୂତାବେଶ, ଅର୍ଶ, କ୍ଷତ, ବ୍ରଣ ଓ ଶୀତପିତ୍ତ ପ୍ରଭୃତି ରୋଗ ନିବାରକ ଅଟେ। ଶିଶୁମାନଙ୍କର ବାନ୍ତିରେ ଏହାର ରସକୁ ମିଶ୍ରି ସହିତ, ବ୍ରଣ, ଭଗନ୍ଦର, କ୍ଷତ, ବାଗୀ ଆଦିରେ ଏହାର ରସକୁ ଯଥାବିଧି ତୈଳପାକ କରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ନାକରୁ ରକ୍ତ ପଡୁଥିଲେ ଏହାର ରସ ନାକରେ ପକାଇଲେ ଭଲହୁଏ । ପିତ୍ତାଦି ରୋଗରେ ଏହାର ମୂଳର ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ମହୁ ସହିତ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ଶିରପୀଡାରେ ଏହାର ଚେରକୁ ଅରୁଆ ଚାଉଳ ସହିତ ବାଟି ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରଲେପ ଦିଆଯାଏ । ଗାଈ ଲହୁଣୀ ସହିତ ଏହାର ରସକୁ ମିଶାଇ ସେବନ କଲେ ଅର୍ଶ ନିବାରିତ ହୁଏ । ଗୁଗ୍ଗୁଳ ଚୁର୍ଣ୍ଣର ପ୍ରକ୍ଷେପ ଦେଇ ସେବନ କଲେ ବ୍ରଣ, କ୍ଷତ, ଉପଦଂଶରେ ଆରାମ ମିଳେ। ଏହାର ରସକୁ ଅଁଳାରସ ଓ ମିଶ୍ରିଗୁଣ୍ଡ ମିଶାଇ ସେବନ କଲେ ପ୍ରମେହ ନିବାରିତ ହୁଏ । ଏହାର ରସରେ ମହୁ ମିଶାଇ ସେବନ କଲେ ସମସ୍ତପ୍ରକାର ରକ୍ତ ବିକୃତି ଦୂର ହୁଏ। କାଟି ହୋଇଯିବା ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ଲଗାଇଲେ ରକ୍ତ ଗଡ଼ିବା ବନ୍ଦ ହୁଏ । 
 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ
ସର୍ପ ଦଂଶ

thumb|ସର୍ପ ଦଂଶନର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ

ସାପ ତାର ବିଷ ଦାନ୍ତଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ କଲେ ତାହାକୁ ସର୍ପ ଦଂଶ କୁହାଯାଏ । ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସାପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସମସ୍ତେ ବିଷଧର ନୁହନ୍ତି ମାତ୍ର ବିଷଧର ସାପ କେବଳ ଆଣ୍ଟର୍କଟିକାକୁ ଛାଡିଦେଲେ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଦେଶରେ ଦେଖାଯାଇଥାନ୍ତି । ସାପ ସାଧାରଣତଃ ଶିକାର ଓ ନିଜର ରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାଏ । ସାପ ଦଂଶନ କେତେ ଗୁରୁତର ତାହା ସାପ କେଉଁ ପ୍ରଜାତିର, ଶରୀରର କେଉଁ ଅଂଶରେ କ୍ଷତ ହୋଇଛି, ଶରୀର ମଧ୍ୟକୁ କେତେ ପରିମାଣର ବିଷ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ଓ ରୋଗୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ସାପ ଦଂଶନ କରିଥିଲେ ମଣିଷର ଆତଙ୍କିତ ହେବା, ହୃଦୟର ସ୍ପନ୍ଦନ ବଢିବା ଓ ବାନ୍ତି ଲାଗିବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ବିଷ ନଥିବା ସାପଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆନେକ ପ୍ରକାର ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଜନିତ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ ।
ସାପ ଦଂଶନଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଇଉରୋପ ଓ ଉତ୍ତର -ଆମେରିକାରେ ବହୁତ କମ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ମାତ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ପଛରେ ଥିବା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ସାପ ଦଂଶନଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁର ହାର ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ସାପ ଦଂଶନ ଦ୍ୱାର ବହୁ ପ୍ରାଣହାନୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ପ୍ରତିଷେଧକ ନେଲେ ଏହାକୁ ଅନେକ ପରିମାଣରେ ଅଟକାଯାଇପାରିବ ଯେପରିକି ଜୋତା ପିନ୍ଧିବା ଓ ବିଷଧର ସାପ ବସବାସ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନ ଯିବାଦ୍ୱାରା ।

 ଆଧାର 

http://www.auroville.org/comingtoav/snakebite.htm 
 ବାହାର ଆଧାର 
 WHO Snake Antivenoms Database

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଅର୍ଜୁନ ଗଛ

ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଦୃମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହାର ଗଣ୍ଡି ଦେଖିବାକୁ ପିଜୁଳି ଗଛର ଗଣ୍ଡି ପରି କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ମୋଟା। ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପିଜୁଳି ଗଛର ପତ୍ରାକୃତିର ହୋଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ଆକାରରେ ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଭାରତରେ ସର୍ବତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ମାର୍ଚ୍ଚରୁ ଜୁନ ମଧ୍ୟରେ ଫୁଲ ଫୁଟେ ଓ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରୁ ନଭେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଫଳ ଫଳେ । 
 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ସଂସ୍କୃତ  କୁଭ, ଧବଳ, ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ହିନ୍ଦୀ କୌହ ତେଲୁଗୁ ମିରିଚମାଟି ବଙ୍ଗଳା ଆରଜୁନ

 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
thumb|left|ଅର୍ଜୁନ ଗଛର ବକଳ ।
କଷାୟରସ, ଉଷ୍ଣବୀର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁପାକ, ବଳକାରକ । ମାତ୍ରା ଦୁଇଅଣାରୁ ଆଠ ଅଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।

 ବ୍ୟବହାର 
ମୁଖ୍ୟତ୍ୟ ଏହାର ଛେଲି ଔଷଧୀୟ କାମରେ ଲାଗେ । ଏହା ହୃଦୟ ରୋଗର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଔଷଧ। ଏହାଛଡା, କଫ, ପିତ୍ତ, ଶୋଥ, କ୍ଷତ, ବସ୍ତିରୋଗ, ପ୍ରମେହ, ଉପଦଂଶ, ରକ୍ତପିତ୍ତ, ରକ୍ତଦୋଷ ଓ ବ୍ରଣାଦିର ନିବାରକ । ଏହାର ଛେଲିର କ୍ୱାଥକୁ ଚିନି ସହିତ ସେବନ କଲେ ବିଷଦୋଷ ନିବାରିତ ହୁଏ । ଏହି କ୍ୱାଥ ସହିତ ମିଶ୍ରିଗୁଣ୍ଡା ମିଶାଇ ସେବନ କଲେ ରକ୍ତପିତ୍ତ ନିବାରିତ ହୁଏ। ଏହାର ଛେଲିର ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ପ୍ରମେହ, ବହୁମୂତ୍ର ଆଦିରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଲୋଧ ସହିତ ଏହାର ଫୁଲ ବା ପତ୍ରକୁ ବାଟି ଲଗାଇଲେ ଚମ ଉକୁଣୀ ନାଶ ହୁଅନ୍ତି । ଏହାର କ୍ୱାଥ ବା କଳ୍କ ସହିତ ଚିନି ମିଶାଇ ପ୍ରତ୍ୟହ ସେବନ କଲେ ହୃଦ୍ ରୋଗ, ରକ୍ତପିତ୍ତ ଓ ପ୍ରମେହ ଆଦି ଦୂର ହୁଏ । କ୍ଷୟ କାସ, ରାଜଯକ୍ଷ୍ମା ଆଦିରେ ଏହାର ଛେଲିଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ବାସଙ୍ଗ ପତ୍ର ରସ, ଗାଈ ଘିଅ ଓ ମହୁ ସହିତ ସେବନ କରାଯାଏ । ନୂତନ ଓ ପୁରାତନ ହୃଦୟରୋଗରେ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ଛେଲିକୁ ସିଝାଇ ତା ସହିତ ଗାଈଦୁଧ ଓ ପାଣି ମିଶାଇ ସେବନ କଲେ ଉପକାର ହୁଏ । ଏହାର ପତ୍ରରେ ଗାଈଘିଅ ଲଗାଇ ଯେ କୌଣସି ଘାଆ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ, ତାହା ଶୁଖିଯାଏ । ଅର୍ଜୁନ ଗଛର ମୂଳର ଛେଲିକୁ ଦୁଧରେ ସିଝାଇ ସେହି ଦୁଧକୁ ପାନ କଲେ କ୍ଷୟକାସ ନିବାରିତ ହୁଏ ।

 ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ଔଷଧୀୟ ଗଛଲତାମାନଙ୍କର ତାଲିକା
 ଆଧାର 

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
	

 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ଗଛ
ପୁଦିନା

ପୁଦିନା ଏକ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହା ଅତି ବେଶୀରେ ଏକ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ । ଏହାର ସର୍ବାଙ୍ଗ ସୁଗନ୍ଧମୟ । ଏହା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ତଥା ଉପକାରୀ ବନୌଷଧୀ ।

 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ପୋଦନା, ପୋଦିନା, ପୁଦିନା ସଂସ୍କୃତ  ଅଜୀର୍ଣ୍ଣହର, ସୁଗନ୍ଧିପତ୍ର, ସୌଗନ୍ଧିକ, ସୁରପ୍ରିୟା ହିନ୍ଦୀ ପୋଦନା,ପୁଦିନା ତେଲୁଗୁ ପୁରି ବଙ୍ଗଳା ପୁଦିନା

 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
thumb|ପୁଦିନା ପତ୍ର
ଶୀତଳ, ରୁଚିକର, କ୍ଷୁଧାବର୍ଦ୍ଧକ, ପାଚକ, ଅଗ୍ନୀଉଦ୍ଦିପକ, ବଳକର। ମାତ୍ରା ଚାରିଅଣାରୁ ଆଠଅଣା ।
 ବ୍ୟବହାର 
ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ଅରୁଚି, କଫ, କାସ, ବାନ୍ତି, ଅତିସାର, ବାୟୁ, କୃମି ଆଦିର ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏହାର ଉପଯୋଗ ହୋଇଥାଏ । ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟରେ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ, ପୁରୁଣା ତେନ୍ତୁଳି ଓ ଜୀରା ସହିତ, ଅଥବା ଅଦା ଓ ଲୁଣ ସହିତ, ନାଳ ଝାଡାରେ ଶୁଣ୍ଠି ଓ ଲୁଣ ସହିତ ଏବଂ କୃମି ଆଦିରେ ଏହାକୁ ଗୋଲ ମରିଚ ସହିତ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ ।

ପୋଦିନା ପତ୍ର ଚଟଣି ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ବ୍ୟଞ୍ଜନ।
 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ
 http://www.herbsociety-stu.org/Mint.htm
ହିଞ୍ଜଳ

ହିଞ୍ଜଳ ପାଣି କୂଳରେ ଜନ୍ମିଥାଏ । ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ ନାଲି ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ଫଳ, ଡେମ୍ଫ, ଏପରିକି ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ହାତେ ଦେଢହାତେ ଲମ୍ବର ହୋଇ ଓହଳିଥାଏ ।
 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ହିଞ୍ଜଳ  ସଂସ୍କୃତ  ଇଜ୍ଜକ, ହିଞ୍ଜଳ, ନିଚୂଳ ଓ କ୍ଷତମାରୀ ହିନ୍ଦୀ ସମୁଦର ତେଲୁଗୁ ଇର୍ଜ୍ଜୁନାମ ଚେଟ୍ଟୁ ବଙ୍ଗଳା ହିଜ୍ଜଲ
 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
କଟୁଯୁକ୍ତ କଷାୟରସ, ମଳ ରୋଧକ, କଫପିତ୍ତକାରକ, ଶୀତବୀର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଗୁରୁପାକ ଓ ରକ୍ତ ରୋଧକ ଅଟେ। ମାତ୍ରା ଅଧ ଭରିରୁ ଏକ ଭରି ।
 ବ୍ୟବହାର 
ଏହାର ସର୍ବାଙ୍ଗ ଔଷଧୀୟ କାମରେ ଲାଗେ । ଏହା ବାୟୁ, ବ୍ରଣ, କ୍ଷତ, ଦନ୍ତରୋଗ, ଜିହ୍ୱାକ୍ଷତ ଆଦିରେ ଉପକାରୀ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ଛେଲିକୁ ପାଣିଲେ ସିଝାଇ ଉଷୁମ ଉଷୁମ କୁଳିକଲେ ଦନ୍ତକ୍ଷତ ନିବାରିତ ହୁଏ। ପତ୍ରକୁ ଗାଈଘିଅରେ ଭାଜି ସେକ ଦେଲେ ଅର୍ଶର ବିନ୍ଧା ଛିଟିକା ଭଲ ହୁଏ । ଏହାର ଛେଲିକୁ ଶୁଖାଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ତାକୁ ଯେ କୌଣସି ଘାଆରେ ପକାଇଲେ ତାହା ଶୀଘ୍ର ଶୁଖିଯାଏ । ଅତିସାର ଓ ରକ୍ତାତିସାରରେ ଏହାର ପତ୍ର ରସକୁ ମହୁ ସହିତ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଏହାର କୋମଳ ପତ୍ର ସହିତ ଗୋଲ ମରିଚ ବାଟି ଲେପଦେଲେ, ବଥ, ବାଗୀ, ବାଳମୂଳିଆ ଆଦି ଭଲ ହୁଏ । ପିରାମାନଙ୍କ କୃମିରେ ଏହାର ପତ୍ର ରସକୁ ମହୁ ସହିତ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ଚର୍ମ ରୋଗପାଇଁ ଏହାର ମଞ୍ଜି ଓ ଯବଧାନର ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ଗାଈଘିଅରେ ମନ୍ଥି ମଲମ ତିଆରି କରି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଏହାର ପତ୍ରର ରସ ସହିତ ହଳଦୀ ବାଟି ପ୍ରଲେପ ଦେଲେ, ମଶା, ଛାରପୋକ, ପିମ୍ପୁଡି କାମୁଡା ଜନିତ କୁଣ୍ଡିଆ ଓ ଚର୍ମରୋଗ ଦୂର ହୁଏ । ଏହାର ପତ୍ର ରସ ସହିତ ପିତା ନଳିତା ମଞ୍ଜି ଓ ବାସଙ୍ଗ ଛେଲିକୁ ବାଟି ଗୋରୁଙ୍କ ଦେହରେ ଲେପଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ସବୁପ୍ରକାର କୀଟ ଦୂର ହୋଇଥାନ୍ତି ।

 ଚିତ୍ରାବଳୀ 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ପ୍ରଥମ ଭାସ୍କର

ଭାସ୍କର (ଖ୍ରୀ ୬୦୦-୬୮୦) ହେଉଛନ୍ତି ୭ମ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗଣିତଜ୍ଞ ‌। ସଂଖ୍ୟା ପଦ୍ଧତିରେ ଶୂନ ଲିଖନ ଓ ସାଇନ୍ (sine)ର ମୂଲ୍ୟନିରୂପଣରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ସେ ଖ୍ରୀ ୬୨୯ରେ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟୀୟଭାସ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଆର୍ଯ୍ୟଭଟଙ୍କର ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନକୁ ଆଧାର କରି ସେ ମହାଭାସ୍କରୀୟ ଓ ଲଘୁଭାସ୍କରୀୟ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ ‌।

 ଜୀବନୀ 

 ସଂଖ୍ୟା ପଦ୍ଧତି 

 ଅବଦାନ 

 ଆଧାର 

 ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ 
 H.-W. Alten, A. Djafari Naini, M. Folkerts, H. Schlosser, K.-H. Schlote, H. Wußing: 4000 Jahre Algebra. Springer-Verlag Berlin Heidelberg 2003  §3.2.1
 S. Gottwald, H.-J. Ilgauds, K.-H. Schlote (Hrsg.): Lexikon bedeutender Mathematiker. Verlag Harri Thun, Frankfurt a. M. 1990 
 G. Ifrah: The Universal History of Numbers. John Wiley & Sons, New York 2000 
.
.
 

 ସହାୟକ ଗ୍ରନ୍ଥ 
 M. C. Apaṭe. The Laghubhāskarīya, with the commentary of Parameśvara. Anandāśrama, Sanskrit series no. 128, Poona, 1946.
 v.harish Mahābhāskarīya of Bhāskarācārya with the Bhāṣya of Govindasvāmin and Supercommentary Siddhāntadīpikā of Parameśvara. Madras Govt. Oriental series, no. cxxx, 1957.
 K. S. Shukla. Mahābhāskarīya, Edited and Translated into English, with Explanatory and Critical Notes, and Comments, etc. Department of mathematics, Lucknow University, 1960.
 K. S. Shukla. Laghubhāskarīya, Edited and Translated into English, with Explanatory and Critical Notes, and Comments, etc., Department of mathematics and astronomy, Lucknow University, 2012
 K. S. Shukla. Āryabhaṭīya of Āryabhaṭa, with the commentary of Bhāskara I and Someśvara. Indian National Science Academy (INSA), New- Delhi, 1999
.

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣିତଜ୍ଞ
କମଳାକାନ୍ତ ଜେନା

କମଳାକାନ୍ତ ଜେନା ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଜାନୁଗଞ୍ଜଠାରେ ୧୯୭୧ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୨୫ ତାରିଖଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ଜନପ୍ରିୟ ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ଜନପ୍ରିୟ ବିଜ୍ଞାନ ପୁସ୍ତକ 
 କଥାରେ କଥାରେ ବିଜ୍ଞାନ
 ବର୍ଷା ବିଜୁଳିର ଖେଳ 
 ଛୋଟ ନୁହେଁ ଛୋଟ କଥା
 ବିଗ ବ୍ୟାଙ୍ଗ ମେସିନ
 ଗପରେ ଗପରେ ବିଜ୍ଞାନ
 ବର୍ଷା ବିଜୁଳି ଘଡ଼ଘଡ଼ି
 ଅଣପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି
 ଗଛଲତାର ଗହଣା କଥା
 ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ 
 ଏନଭାଇରୋମେଣ୍ଟାଲ ଏଜୁକେସନ (+୨) 
 ପରିବେଶ ଶିକ୍ଷା (+୨) 
 ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ ଫିଜିକ୍ସ (+୨)
 ଆମ ବିଜ୍ଞାନ (ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀଠାରୁ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ପଦ୍ମଚରଣ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ: ଇସ୍ପାତ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ, ରାଉରକେଲା (୨୦୧୧) orissabarta.com: Ispat Sahitya Sansad celebrates 40th Anniversary
 ପରଶମଣି ସମ୍ମାନ: ପରଶମଣି ପତ୍ରିକା (୨୦୧୧)
 ଜନପ୍ରିୟ ବିଜ୍ଞାନ ପୁରସ୍କାର: ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଚାର ସମିତି, କଟକ (୨୦୧୦) 
 ତେଲିଙ୍ଗିବାଜା ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମାନ: ତେଲିଙ୍ଗିବାଜା ପତ୍ରିକା, ରାଉରକେଲା (୨୦୦୯) 
 ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରବନ୍ଧ ସମ୍ମାନ: ଚନ୍ଦ୍ରମା ପତ୍ରିକା, ୨୦୦୯
 ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ: ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ, କେନ୍ଦୁଝର, ୨୦୦୮ 
 ଲାବଣ୍ୟ ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ: ଲାବଣ୍ୟ ପତ୍ରିକା, ୨୦୦୮ 
 ନବ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ: ବିଶ୍ୱ ସାହିତ୍ୟ ସେବା ସଂଘ, କଟକ, ୨୦୦୮ 
 ପ୍ରକୃତି ବନ୍ଧୁ: ଓଡ଼ିଶା ସରକାର, ୨୦୦୭ 
 ଉତ୍କଳ ପ୍ରଭା: ନୀଳଚକ୍ର ପ୍ରକାଶନ, ପୁରୀ, ୨୦୦୭ 
 ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ ସମ୍ମାନ: ଏସ.ସି.ଏ.ଆର.ଟି. କଟକ, ୨୦୦୭ 
 ଅଭିନନ୍ଦନ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ: ଅଭିନନ୍ଦନ ଖବରକାଗଜ, ବାଲେଶ୍ୱର, ୨୦୦୬ 
 ଟିକି କଇଁଚ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ, ଟିକି କଇଁଚ ପତ୍ରିକା, ବଲାଙ୍ଗୀର, ୨୦୦୬ 
 ଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତି ପ୍ରତିଭା ପୁରସ୍କାର: ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଚାର ସମିତି (୨୦୦୫) 
 ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାତକ: ରୋଟାରୀ କ୍ଳବ, ଭଦ୍ରକ (୧୯୯୧)
 ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଡ଼ା ବିଜ୍ଞାନ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ) - ୨୦୧୯

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଲେଖକ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଚେନ୍ନାଇ

thumb|ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଚେନ୍ନାଇ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଭାରତର ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ଚେନ୍ନାଇ ନଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ମନ୍ଦିର। ଏହା କାନାତୁର ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ଦେବୀ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଠି ରଥ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ।

 ଛବିସମୂହ 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
ବଉଳ

ବଉଳ ଏକ ଦ୍ରୁମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ ହେଲେ ବି ଆମ୍ବ ଓ ପଣସ ଆଦି ଗଛ ପରି ବିଶାଳ ହୋଇ ନ ଥାଏ । ଏହାର ରସ ଉଗ୍ର, ଫୁଲ ସୁବାସିତ ଓ ଫଳ କଷାୟ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଓଡ଼ିଶାରେ ସର୍ବତ୍ର ଏହି ଗଛ ଦେଖାଯାଏ ।

 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
250px|thumb|ବଉଳ ଫୁଲ
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ବଉଳ ସଂସ୍କୃତ  ବକୁଳ, ମଧୁଗନ୍ଧ, ସୌଗନ୍ଧିକ ହିନ୍ଦୀ ମଉଲଶିରୀ ତେଲୁଗୁ ପୋଗଡ ବଙ୍ଗଳା ବକୁଲ
 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
କଟୁଯୁକ୍ତ କଷାୟରସ, ଗୁରୁପାକ। ମାତ୍ରା ଚାରିଅଣାରୁ ଆଠ ଅଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
 ବ୍ୟବହାର 
190px|thumb|ପାଚିଲା ବଉଳ ଫଳ
ବଉଳ ଗଛର ସର୍ବାଙ୍ଗ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାର ଛେଲି ଔଷଧୀୟ କାମରେ ଲାଗେ। ଦାନ୍ତ ହଲିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ । ଏହା ଦାନ୍ତ ମୂଳକୁ ଏତେ ଶକ୍ତ କରିଦିଏ ଯେ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ଏହା କୃମି, ମୁଖ କ୍ଷତ, ଦନ୍ତରୋଗ, ଯାବତୀୟ ତୁଣ୍ଡ ଘା, ବ୍ରଣ ଓ ଶିରରୋଗ ନିବାରକ ଅଟେ ।

କଞ୍ଚା ବଉଳ କୋଳିକୁ ଚୋବାଇ କିଛି ସମୟ ପାଟିରେ ରଖିଲେ ଦାନ୍ତ ଶକ୍ତ ହୁଏ । ପ୍ରତିଦିନ ବଉଳ ଦାନ୍ତକାଠିରେ ଅଥବା ଏହାର ପତ୍ର ରସରେ ଦାନ୍ତ ଘସିଲେ ଦାନ୍ତ ରୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହାର ଛେଲିକୁ ପାଣିରେ ସିଝାଇ ସେଥିରେ କୁଳି କଲେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ପାଟିଘା ହୁଏ ନାହିଁ । ବଉଳ ପତ୍ର ରସରୁ ଦୁଇଟୋପା ନାକରେ ପକାଇଲେ ଉହାଜ୍ୱର ଛାଡିଯାଏ। ପାଚିଲା ବଉଳ କୋଳିର ମଞ୍ଜି ଭିତରେ ଥିବା ଶସକୁ ବାଟି ସର୍ପାଘାତ କ୍ଷତରେ ଲଗାଇଲେ ସର୍ପବିଷ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ବଉଳ ପୁଳର ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ନସ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଜ୍ୱର, ଦେହ ପୀଡ଼ା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା ଆଦି ନିବାରିତ ହୁଏ । ବଉଳ ଛାଲି ଓ ହିଞ୍ଜଳ ଛାଲି, ଏ ଦୁଇଟି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଜଳରେ ସିଝାଇ, ଛାଣି ସେଇ ଜଳରେ ଘା ଧୋଇଲେ ଘାଆ ଅଳ୍ପ ଦିନରେ ଶୁଖିଯାଏ ।

 ବାହାର ଆଧାର 

 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ପୋକଶୁଙ୍ଗା

ପୋକ ଶୁଂଘା ଏକ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଧଳାଲୋମଯୁକ୍ତ, ଧାର କଟା କଟା ଓ ଅଗ୍ରଭାଗ ମୁନିଆଁ। ଏହି ପତ୍ର ବିନ୍ୟାସ ଏକାନ୍ତର। ପତ୍ରର ଆକାର ୫-୫.୫x୧.୫-୨ ସେ.ମି. ହୋଇଥାଏ। ଜାନୁଆରୀ ମାସକୁ ଫୁଲଧରେ। ଅତି ବେଶୀରେ ଏହା ଫୁଟେ ଦେଢ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ମୂଳା ଗଛ ପରି ଦିଶେ। ଏହି ଗଛରୁ ଏକ ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ବାହାରେ । ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବତ୍ର ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। 

 ଆହୁରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ପୋକଶୁଙ୍ଗା ରହିଛି ଯାହାର ପତ୍ର ମୂଳାପତ୍ର ପରି ଦିଶେ ନାହିଁ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ନିମ୍ନ ଧରଣର। ଏହାକୁ ବିଲ ପୋକଶୁଙ୍ଘା (Blumea Lacerena) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। Blumea balsamifera ନାମରେ ଏହାର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଜାତି ରହିଛି।http://en.wikipedia.org/wiki/Blumea_balsamifera

 ବାଡ଼ି ପୋକଶୁଙ୍ଘା (vernonia-cinerea) ବୋଲି ଏକ ପ୍ରକାର ଗୁଳ୍ମ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।http://www.globinmed.com/index.php?option=com_content&view=article&id=83600:vernonia-cinerea&catid=724:v&Itemid=150

 Asteraceae ପରିବାର (family) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅନ୍ୟ କେତେକ ପୋକଶୁଙ୍ଘା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । http://en.wikipedia.org/wiki/Ageratum ଓ http://en.wikipedia.org/wiki/Ageratum_conyzoides

 ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ ମତେ ବର୍ଗୀକରଣ 
 ଇଂରାଜୀ ନାମ Spiny Leaved Blumea ଉଦ୍ଭିଦିକ ନାମ Blumea oxyodonta କୁଟୁମ୍ବ (Family) Asteraceae (Sunflower family)

 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ପୋକ ଶୁଂଘା, ପୋକଶୁଙ୍ଗା, ପୋକଶୁଙ୍ଘା ସଂସ୍କୃତ  ମୃଦୁଚ୍ଛଦ, ପୀତପୁଷ୍ପ, କୁକୁନ୍ଦର, କୁକୁରଦ୍ରୁ ହିନ୍ଦୀ କୁକୁଛେଦି, କୁକୁରରୌନ୍ଦା ତେଲୁଗୁ କୁକ୍କା ବଙ୍ଗଳା କୁକୁର ଶୋଙ୍ଗା
 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
ତିକ୍ତରସ ମିଶ୍ରିତ କଟୁରସ, ବର୍ଣ୍ଣକାରକ। ମାତ୍ରା ଦୁଇଅଣାରୁ ଆଠଅଣା
 ବ୍ୟବହାର 
ଏଇ ଗଛର ସର୍ବାଙ୍ଗ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାର ପତ୍ର ଔଷଧୀୟ କାମରେ ଲାଗେ । ଏହା ପିତ୍ତଦୋଷ, ଜ୍ୱର, କଫ, ଦାହ, ତୃଷ୍ଣା, ଅତିସାର, ରକ୍ତପିତ୍ତ, ଗ୍ରହଦୃଷ୍ଟି, ଭୁତଦୃଷ୍ଟି, ଶିଶୁରୋଗ, କାସ, ଶ୍ୱାସ ଆଦି ନିବାରକ ।

ପୋକଶୁଙ୍ଗା ରସରେ ମହୁ ମିଶାଇ ସେବନ କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱର ଓ ଅତିସାର ନିବାରିତ ହୁଏ । ପିଲାମାନଙ୍କ କଫରେ ଏହାର ରସ ସହିତ ପାନ ରସ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଏ । ରକ୍ତପିତ୍ତ (ନାକରୁ ରକ୍ତ ପଡ଼ିବା)ରେ ଏହାର ରସକୁ ମହୁ ଓ ମିଶ୍ରି ସହିତ ଦିଆଯାଏ। ପିଲାଙ୍କ ଜ୍ୱର ଓ ଚର୍ମରୋଗରେ ହଳଦୀ ସହିତ ବାଟି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। କାସ ଆଦିରେ ଏହାର ମୂଳକୁ ଶୁଣ୍ଠି ସହିତ, ଚର୍ମରୋଗରେ ଏହାର ପତ୍ରରସକୁ ସୋରିଷ ତେଲ ସହିତ ପାକ କରି, ଝାଡାରେ ଏହାର ପତ୍ର ରସକୁ ମୁଥା ଓ ମିଶ୍ରି ସହିତ, ଜ୍ୱରରେ ଏହାର କ୍ୱାଥକୁ ମହୁ ସହିତ ବ୍ରଣରେ ଏହାର ପତ୍ର ରସକୁ ନିମ୍ବ ପତ୍ର ସହିତ ଓ ଯେକୌଣସି କ୍ଷତରେ ବିଶୁଦ୍ଧ ପତ୍ରର ରସକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ ।

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ନିର୍ମାଲ୍ୟ

thumb|280x280_ପିକସେଲ|ପାରମ୍ପରିକ ନାଲି କନାମୁଣିରେ ବନ୍ଧା ନିର୍ମାଲ୍ୟ 
ଆଗେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ କହିଲେ ସାତଗୋଟି ପଦାର୍ଥ ଯଥା: ମହାପ୍ରସାଦ, ମଇଲମଫୁଲ, ଶିରିକପଡ଼ା, ଶୁଷ୍କ ନିର୍ମାଲ୍ୟ, ଗଉରୀ ସଉରୀବେତ, ଜଗନ୍ନାଥ ପଟି ଓ ଶାଢ଼ୀଶିରପାକୁ ବୁଝାଉଥିଲା । ଏହି ସାତଟି ପର୍ଦାର୍ଥକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସୂପକାର, ପୁଷ୍ପାଳକ, ଦଇତା, ତିଲକମାଟିଆ, ପରିଖ, ଚିତ୍ରକର ଓ ଚାଙ୍ଗଡ଼ାମେକାପମାନେ ଆନନ୍ଦବଜାରରେ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିଲେ ।

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମିଳୁଥିବା ଅନ୍ନ ମହାପ୍ରସାଦ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ହୁଏ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ (ଶୁଖିଲା ଅନ୍ନ ମହାପ୍ରସାଦ) ବ୍ୟବହାର କରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପନ କରିଥାନ୍ତି । ଜନମାନସରେ ଗୋଟିଏ ଧାରଣା ରହିଛି ଯେ, ରତ୍ନସିଂହାସନ ଆଗରେ ପ୍ରତିଦିନ ପରଷା ଯାଉଥିବା ଅନ୍ନ ଶୁଖିଯିବା ପରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ରୂପେ ଗୃହୀତ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରୋଷଶାଳାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦ୍ଧତିରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଆୟ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଯେଉଁ କେତୋଟି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ‘ନିର୍ମାଲ୍ୟ ମାହାଲ’ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଲ୍ୟ ମାହାଲ ବର୍ଷକୁ ଥରେ ନିଲାମ ହୋଇଥାଏ । ନିଲାମ ଧରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ମାଲ୍ୟ ରନ୍ଧାଇବା, ଶୁଖାଇବା ଏବଂ ବିକ୍ରି କରିବା ଅଧିକାର ପାଇଥାନ୍ତି । ମାସକୁ ପାଞ୍ଚରୁ ଛଅ କୁଇଣ୍ଟାଲ ଯାଏଁ ଚାଉଳ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

 ନିର୍ମାଲ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ନିର୍ମାଲ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ସେବାୟତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁଆର ଅଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପାକଶାଳାରେ ଥିବା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ଚୁଲିରେ ଏମାନେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଅନ୍ନ ପାକ କରନ୍ତି ।
ନିର୍ମାଲ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଦୁଇପ୍ରକାର କୁଡୁଆ ମଠ କୁଡୁଆ ଓ ବାଇହାଣ୍ଡି ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଅନ୍ନ ପାକ କରିବା ନିମନ୍ତେ ମଠ କୁଡୁଆ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦରସିଝାରୁ ଓହ୍ଲାଇ ପେଜଗାଳିବା ପରେ ବାଇହାଣ୍ଡିକୁ ଢାଳି ଦିଆଯାଏ । ତିନି ଦିଅଁଙ୍କ ଆଗରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲାବେଳେ ଏହି ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ଅର୍ପିତ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଅନ୍ନ ଶୁଖାଇବା ପାଇଁ ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଖଳାକୁ ନିଆଯାଏ । ସେଠାରେ ତାହା ଶୁଖିବା ପରେ ପୁନଶ୍ଚ ବାଇହାଣ୍ଡିରେ ଭର୍ତ୍ତି କରି ଦୋକାନକୁ ନିଆଯାଏ । ଛୋଟ କନାମୁଣିରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇ ପୁଡ଼ିଆ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ନାଲି ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ନୂଆ କପଡ଼ାରେ ଏହି ମୁଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । 

ନିର୍ମାଲ୍ୟ ମାହାଲ ନିଲାମରେ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସିଂହଦ୍ୱାରର ଉତ୍ତରପଟେ ଥିବା ଦୋକାନରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ବିକ୍ରି କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଦୋକାନ ସହିତ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଥିବା ଅନେକ ଦୋକାନରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ବିକ୍ରି ହୋଇଥାଏ ।
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗ
ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ଼ ବୁକ ନମ୍ବର

thumb|300px|ବାରକୋଡ଼
୧୯୭୨ ମସିହାରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିବା ଆଇ ଏସ ବି ଏନ ହେଉଛି ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ଼ ବୁକ ନମ୍ବର । ଏହା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକର ୧୩ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଏକକ ପରିଚୟ ସଂଖ୍ୟା (ୟୁନିକ ଆଇଡେଣ୍ଟିଫିକେସନ ନମ୍ବର) । ଏହାର ୧୩ଟି ଅଙ୍କ ବାରକୋଡ଼ ଆକାରରେ ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକର ପଛଭାଗରେ ମୁଦ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସଂଖ୍ୟାଟି ମେସିନ ପଢ଼ିପାରିଲା ଭଳି ଏକ ସଂଖ୍ୟା ଯଦ୍ୱାରା ଯେକୌଣସି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ପୁସ୍ତକକୁ ନିର୍ଭୁଲ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇପାରିବ ।ଆଇଏସବିଏନ ନମ୍ବରର ୫ଟି ଭାଗ ଥାଏ ମୁଦ୍ରଣ ସୁଚକାଙ୍କ, ଗ୍ରୁପ ଆଇଡେଣ୍ଟିଫାୟାର, ପ୍ରକାଶକ କୋଡ଼, ଆଇଟମ ନମ୍ବର ଓ ଚେକ ଡିଜିଟ । ଭାରତରେ ଏହା ୧୯୮୫ ମସିହାରୁ ବ୍ୟବହାର କରାଗଲା । ଏହା ପୁସ୍ତକ ଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକାଶନ, ମୁଦ୍ରଣ ଏବଂ ବଣ୍ଟନରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । 
thumb|The parts of a 10-digit I୧୦ଅଙ୍କ ବାରକୋଡ଼ର ଓ ୧୩ ଅଙ୍କ ବାରକୋଡ଼

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନକ