biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ବିମାନ ବନ୍ଦର

ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ବିମାନ ବନ୍ଦର ବା ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ବିମାନବନ୍ଦର (IATA: VEJH) , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ସଦର ମହକୁମା ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ସହରର କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥଳରୁ ୫ କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଝାରସୁଗୁଡ଼ାରୁ ରାଉରକେଲା ଯିବା ରାଜପଥ ଉପରେ ରହିଛି । ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ନିର୍ମିତ ହୋଇ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଏହା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲା । ପରେ ଏହାର ଉନ୍ନତିକରଣ ହେଇ ଏୟାର ଓଡ଼ିଶା ତରଫରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ରାଉରକେଲା ମଧ୍ୟରେ ବିମାନ ସେବା ଆରମ୍ଭ  ହେଇଥିଲା ।"Air Odisha launched commercial flights between Rourkela, Jharsuguda, Bhubaneswar," .  ୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ|ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ବିମାନବନ୍ଦର ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ହୋଇଥିଲା ।http://www.dharitri.com/main/news/72796 କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିନର ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ ପରେ ଏହି ସେବା ବନ୍ଦ ରହିଥିଲା । ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୯ ତାରିଖରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ପୁଣିଥରେ ଏହାର ଦୈନିକ ଉଡ଼ାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀ, କଲିକତା ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ଉଡ଼ାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବ ।
 ବିସ୍ତାରିକରଣ 
୯୦୯.୨୨ ଏକର ପରିମିତ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଏହି ବିମାନ ବନ୍ଦର ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୫୦କୋଟି ତାଙ୍କ ବ୍ୟୟ କରି ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଏହାର ନବୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ୧୭୫ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରେ ଭାରତୀୟ ଏୟାର ପୋର୍ଟ ଅଥରୀଟି ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଭାଗୀଦାରୀ ରହିଛି । ପ୍ରଥମେ ୮୦ କୋଟି ଖରଚ କରି ଏହାକୁ ୧୫-୩୦ ସିଟ ବିଶିଷ୍ଟ "Orissa to boost aviation with five greenfield airports". ସାନ ଉଡାଜାହାଜ ଅପାୟନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପରେ ତାକୁ ପୂର୍ଣ କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ ବିମାନ ବନ୍ଦର କରାଯିବ । "Jharsuguda airport to be developed" .  ଏଠି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀଯ ରାଜିନାମା ଏଏଆଇ ସଙ୍ଗେ କରାଯାଇଛି । 

 ବିମାନ ସେବା ଓ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ 
ଏବେ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ବିମାନ ବନ୍ଦରରୁ ଚାଲୁଥିବା ସିଧା ଉଡାଣ/ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ସବୁ ।
 

 ଗ୍ୟାଲେରି 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 
 Recent developments on Jharsuguda Airport
 AAI plans 2nd airport in state
 Airport plan
alt=Stub icon|40x40_ପିକସେଲThis article about an airport in India is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e

ଶ୍ରେଣୀ:ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ବିମାନ ବନ୍ଦର
ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବାଲାଜୀ

thumb|ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବାଲାଜୀ
ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବାଲାଜୀ (Tamil: லக்ஷ்மிபதி பாலாஜி,( ଜନ୍ମ ୨୭ ଜାନୁଆରୀ , 1981) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି । ସେ ଜଣେ ଡାହାଣହାତୀ ଦ୍ରୁତ ବୋଲର । 

 Personal life 
ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟର କାଞ୍ଚିପୁରମ ଜିଲ୍ଲାର ବାଲାଯାବାଗଠାରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଇଥିଲା । 

 ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ରିକେଟ 
୨୦୦୧ ମସିହାରୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ତାମିଲନାଡୁ ପାଇଁ ଖେଳିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ବାଲାଜି ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଦଳକୁ ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତି ବୋଲର ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ନିଉ ଜିଲାଣ୍ଡ ସହ ଅହମଦାବାଦ ଟେଷ୍ଟ ଖେଳି ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତେବେ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସେ ପାକିସ୍ଥାନ ବିପକ୍ଷ ସିରିଜରେ ବିଜଯର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲେ ।'What we thought about Pakistan was wrong' ତାହା ପରେ ସେ ଆହତ ହେବା କାରଣରୁ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ କ୍ରିକେଟରୁ ଦୂରେଇ ରହିଥିଲେ । ୨୦୦୫ରେ ପାକିସ୍ଥାନର ଭରତ ଗସ୍ତରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଟେଷ୍ଟରେ 5 ୱିକେଟ ନେବା ପରେ ପୁଣି ଆହତ ହେଇ 3 ବର୍ଷ ପାଇଁ କ୍ରିକେଟ ଖେଳି ପାରିଲେ ନାହି । ୨୦୦୭ରେ ସେ ପୁଣି ତାମିଲନାଡୁ ପାଇଁ ଘରେଇ ରଣଜୀ ଟ୍ରଫିରେ ଚମତ୍କାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦେଲେ । ବାଲାଜିଙ୍କୁ ପୁଣି ଜାତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ଦଳରେ ନିଉ ଜିଲାଣ୍ଡ ପାଇଁ ୨୦୦୯ରେ ନିଆଯାଇଥିଲା । 'Dhawal Kulkarni receives maiden call-up'

ସେ 2012 ବିଶ୍ୱ T 20 ଦଳ ପାଇଁ ଦଳରେ ସାମିଲ ଥିଲେ। ସେ ନିଉ ଜିଲାଣ୍ଡ ସହ T 20 ମେଚରେ ଚେନ୍ନଇଠାରେ ଖେଳିଥିଲେ । "Yuvraj included in World T20 probables". 

 ଆଇପିଏଲରେ ବାଲାଜୀ 
ପ୍ରଥମ 3ଟି IPLରେ ସେ ପଞ୍ଜାବ XI ତରଫରୁ ଖେଳିଥିଲେ । 

ପରେ ସେ ଚେନ୍ନଇ ସୁପର କିଙ୍ଗ ତରଫରୁ ମଧ୍ୟ ଖେଳିଥିଲେ ଓ ଏହାର ବିଜୟୀ ହେବାରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲେ । 

 ଆଧାର ସବୁ 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ମୋରଣୀ

ମୋରନୀ ଏକ ଗ୍ରାମ ତଥା ଶୈଳ ନିବାସ । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହରିୟଣାର ପଞ୍ଚକୁଲା ଜିଲ୍ଲାର ମୋରଣୀ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ୧୨୬୭ମିଟର ଉତ୍ଛରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଚଣ୍ଡିଗଡଠାରୁ ପ୍ରାୟ 45 କିଲୋମିଟର ଓ ପଞ୍ଚକୁଲା ସହରଠାରୁ ୩୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ହିମାଳୟ ପାର୍ବତ୍ୟ  ଇଲାକାର ଦୃଶ୍ୟ ସହ ଅରଣ୍ୟ ଓ ହ୍ରଦ "Morni hills". ଥିବାରୁ ଏହା ଖୁବ ରମଣୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ହିସାବରେ ଜଣାଶୁଣା । " ମୋରଣୀ " ନାମଟି ଜଣେ ରାଣୀଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ହେଇଥିବା କୁହା ଯାଏ ।  

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
thumb|Sign board showing the altitude of Morni Hills
ମ୍ରନୀଠାରେ ଥିବା ପର୍ବତ ମାଲା ହିମାଲୟର ଶିବାଳିକ ରେଞ୍ଜରେ ରହିଛି । ଏହା ଦୁଇଟି ସମାନ୍ତରାଳ ଧାଡିରେ ଅଛି । ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 4,000 ଫୁଟ ଉପରେ ଥିବା ମୋରଣୀ ନିକଟରେ ୨ଟି ହ୍ରଦ ରହିଛି । 

 ବହିଃଦୃଶ୍ୟ 
thumb|ହରିୟଣାର ଟୁରିଷ୍ଟ ହୋଟେଲ 
ଏଠାରେ ହରିୟଣା ସରକାରଙ୍କ ନିର୍ମିତ ମାଉଣ୍ଟେନ କୁଏଲ ନାମକ ହୋଟେଲ ରହିଛି । ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥରୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ରାସ୍ତା ପର୍ବତ ତଳ ଯାଏ ଯାଇଛି । 

 ରହଣି ସୁବିଧା 
ସନ୍ନିକଟରେ ଥିବା ଟିକକର ତାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୁଟୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । 

ଭାରତୀୟ ଅରଣ୍ୟ ବିଭାଗ ତରଫରୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ରେଷ୍ଟ ହାଉସ କରାଯାଇଛି । ପିଡ଼ବଲଇଉଡ଼ିର ମଧ୍ୟ ରେଷ୍ଟ ହାଉସ ମିରମିତ ହେଇଛି । ସ୍ୱୀମିଂ ପୁଲ ସମେତ ସ୍କେଟିଙ୍ଗ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ । 

 ମୋରଣୀ ହିଲ ଦୁର୍ଗ 
ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଦୁର୍ଗ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଛି , ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଭଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି । ପର୍ବତରେ ପାଇଁ ଗଛର ଅରଣ୍ୟ ଥିବା ସହ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଏହା ବହୁ ଉପଯୋଗୀ । 

 ଟିକକର ତାଳ 
ହିଲ୍ଲଠାରେ ଥିବା 2ଟି ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ ହ୍ରଦକୁ ଟିକକର ତାଳ ନାମ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଛୋଟ ହ୍ରଦକୁ ଛୋଟା ଟିକକର ତାଳ କୁହାଯାଏ । ଦୁଇଟି ହ୍ରଦ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଭୟର ଜଳ ସ୍ତର ସମାନ ରହୁଥିବାରୁ ଏକ ଲୁପ୍ତ ଚାନେଲଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଇଥିବାର ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। 

 ମୋରଣୀ ହିଲ ମନ୍ଦିର 
ଏଠାରେ ଏକ ୧୨ ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ପରେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ବାହାରିଥିଲା । 

 ଗ୍ୟାଲେରି 

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Mohali
 Geography of Haryana
 List of National Parks & Wildlife Sanctuaries of Haryana, India
 List of mountains in India
 List of mountains by elevation
 World Herbal Forest

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ External links 
 Morni Hills  at TripAdvisor
 Morni Hills View
ଧରମକୋଟ ଶୈଳ ନିବାସ

ବାଆଁ|thumb|ଗଦଦି ମହିଳା ଘାସ କଟୁଥିବା ଏକ ଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ର .
ବାଆଁ|thumb|1980ରେ ଧରମକୋଟର ଦୃଶ୍ୟ 
ଧରମକୋଟ , ଏକ ସାନ ଶୈଳ ନିବାସ ସ୍ଥଳ । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କାଙ୍ଗରା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । 
ବାଆଁ|thumb|250x250_ପିକସେଲ|ଧରମକୋଟସ୍ଥିତ କାର୍ଲଟନ କଲେଜ 
ମାକ - ଲିୟଦଗଞ୍ଜର ଉପରେ ଥିବା ପାହାଡ ଉପରେ ଧରମକୋଟ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସ୍ଥାନ । ଏଠାରୁ କାଙ୍ଗର ଉପତ୍ୟକା ଓ ଧଉଳିଧାର ପର୍ବତମାଳାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖା ଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ କିଛି ବୈଦେଶିକ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ରହନ୍ତି । ଏଠାରେ କିଛି ଭୋଜନାଳୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 

ଏଠାରେ ବିପାସନା ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ର , ତୁଷିତା ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଥାଇ ବୌଦ୍ଧ ଉପାସନା ମଧ୍ୟ ହୁଏ । 

 ତ୍ରିଉଣ୍ଡ 
thumb|ତ୍ରିଉଣ୍ଡର ଦୃଶ୍ୟ 
ଧରମକୋତ ନିକଟରେ ତ୍ରିଉଣ୍ଡ ଏକ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ସ୍ଥଳ । ୧୧ କିଲୋମିଟର ବ୍ୟାପୀ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ପାଇଁ ରାସ୍ତା ଏଠାରେ ରହିଛି । ତମ୍ବୁ ଭଡାରେ ନେଇ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ଥାନର  ସୌନ୍ଦର୍ଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । 

 ସ୍ନୋ ଲାଇନ 
alt=November 2015|thumb|ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ପର୍ବତର ଦୃଶ୍ୟ 
ତ୍ରିଉଣ୍ଡରୁ ଆଗକୁ ଗଲେ ସ୍ନୌଲୟନ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ରମଣୀୟ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ସ୍ଥାନ ପଡେ । ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ କେଫ ରହିଛି  ଓ ତମ୍ବୁ ଆଦି ମିଳିଥାଏ ।
ଭୁବନେଶ୍ୱର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ

ଭୁବନେଶ୍ୱର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୂର୍ବତଟ ରେଳବାଇର ମୁଖ୍ୟଳୟ ମଧ୍ୟ । 

 ଇତିହାସ 
୧୮୯୩ରୁ ୧୮୯୬ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବତଟ ରାଜ୍ୟ ରେଳବାଇର ୮୦୦ ମାଇଲ ରେଳପଥ ତିଆରି ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା । ଏଥିପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବୈତରଣୀ, କାଠଯୋଡ଼ି ଓ ବିରୂପା ଆଦି ନଦୀ ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ପୋଲ ନିର୍ମିତ ହେଲା । ୨୦୦୩ରେ ପୂର୍ବତଟ ରେଳବାଇର ଗଠନ ହେଲା । ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରୋଡ଼ ଲାଇନର ବିଦ୍ୟୁତିକରଣ ୨୦୦୧-୨ରେ ହେଇଥିବା ବେଳେ ଭୁବନେଶ୍ୱର-ବାରଙ୍ଗ ସେକ୍ସନ ୨୦୦୨-୦୩ରେ ହେଇଥିଲା ।"History of Electrification". 

 ଷ୍ଟେସନରେ ଥିବା ସୁବିଧା 
thumb|right|ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ୬ ପଟରୁ ଷ୍ଟେସନକୁ ଯିବାକୁ ବାଟ
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟେସନରେ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ  ରେଳ-ଟେଲ ତରଫରୁ wi-fi ସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଅ ଯାଇଛି । ଏହି ସେବାଦ୍ୱାରା ଦୈନିକ ୧.୪ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଉପକୃତ ହେବେ ବୋଲି ଆକଳନ କରା ଯାଇଛି ।http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/Googles-free-Wi-Fi-service-arrives-at-Bhubaneswar-railway-station/articleshow/51864851.cms

 ନିକଟସ୍ଥ  ଷ୍ଟେସନ ସବୁ 
ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହର ପରିସୀମା ଭିତରେ ସମୁଦାୟ ୬ଟି ଷ୍ଟେସନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବାବେଳେ ଆଉ ଏକ ଷ୍ଟେସନର ନିର୍ମାଣ ଚାଲିଛି । 
 ଷ୍ଟେସନ ନାମ ଷ୍ଟେସନ କୋଡ଼ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟେସନ BBS 6 ମଞ୍ଚେଶ୍ୱର MCS 4 ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ରୋଡ଼ ରେଳଷ୍ଟେସନ LGTR 2 ବାଣୀ ବିହାର BNBH 2 ପଟିଆ PTBA 2 Sarkantra SRKT 2

 ନୂଆ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟେସନ 
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟେସନରେ ଭିଡ କମାଇବାକୁ ମଞ୍ଚେଶ୍ୱର ଓ ବାରଙ୍ଗ ମଝିରେ ନୂଆ ଭୁବନେଶ୍ୱର ନାମରେ ଏକ ଷ୍ଟେସନର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି । ତାହା ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । "'New Bhubaneswar' in the offing". 

 ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟେସନରେ ଯାତାୟତ 
ଡାହାଣ|thumb|Railway tracks of Bhubaneswar railway station
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର"Indian Railways Passenger Reservation Enquiry". ର ସମସ୍ତ ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ବୁକିଙ୍ଗ ହଉଥିବା ଷ୍ଟେସନ ତାଲିକାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ସମୁଦାୟ ୧୭୩ଟି ଟ୍ରେନର ରହଣି ଏହି ଷ୍ଟେସନରେ ହେଇଥାଏ । ମୂଳ ଷ୍ଟେସନ ହିସାବରେ ଏଠାରୁ ୩୪ http://indiarailinfo.com/station/map/bhubaneswar-bbs/238ଟି ଟ୍ରେନ  ଚାଲିଥାଏ । ଦୈନିକ ୧.୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ  ଯାତ୍ରୀ ଏହି ଷ୍ଟେସନ ଦେଇ ଯାତାୟତ କରିଥାଆନ୍ତି । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱର
ଅମରକଣ୍ଟକ

ଅମରକଣ୍ଟକ,  ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଏକ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳ ଓ ନଗର ପଞ୍ଚାଯତ । ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତମାଳା ଓ ସାତପୁରା ରେଞ୍ଜର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ସ୍ଥାନଟି ପ୍ରକୃତିକ ସମ୍ପଦ ତଥା ସୁନ୍ଦରତାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଇଥାଏ । ଏହା ଏକ ଶୈଳନିବାସ ଓ ଏଠାରୁ ନର୍ମଦା ନଦୀ , ସୋନା ନଦୀ ଓ ଜିହିଲା ନଦୀର ଉପତ୍ତି ହୋଇଛି । 

୧୫ ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜନପ୍ରିଯ ସନ୍ଥ କବୀର ଏହି ସ୍ଥଳରେ କବୀର ଚବୁତରା"Kabir Chabutra".  ନିର୍ମାଣ କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । 

 ବ୍ୟୁପତ୍ତି 
ଦୁଇଟି ସଂସ୍କୃତ ନାମ amara ( ଅମର ) ଓ kantaa ( ବାଧକ )କୁ ନେଇ ଏହି ନାମକରଣ ହେଇଛି । କବି କାଳିଦାସଙ୍କ ଲେଖାରେ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । Bhattacharyya, P.K. (1977), Historial Geography of Madhya Pradesh from Earlier Records, Motilal Banarsidass, p. 76  

 ଅବସ୍ଥିତି 
ବାଆଁ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|ନର୍ମଦାକୁଣ୍ଡ ମନ୍ଦିର , ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉପତ୍ତି ସ୍ଥଳ 
ଅମରକଣ୍ଟକର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 22.67°N 81.75°E. ଏହାର ଉଚ୍ଛତା ୩୪୩୮ ଫୁଟ । ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ରେବା , ଶାହଦଲ , ଅନୁପୁର ଜବଲପୁର , କଟନୀ ଓ ପେଣ୍ଡରାଠାରୁ ରାସ୍ତା ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହାର ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ପେଣ୍ଡରା ରୋଡ ଏଠାରୁ ୪୩ କିଲୋମିଟର । ଜବଲପୁର ବିମାନ ବନ୍ଦର ଏହାର ନିକଟତମ ଏୟାର ପୋର୍ଟ । ଜବଲପୁରରୁ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଦୈନିକ ଫ୍ଲାଇଟ ରହିଛି । "Amarkantak PinCode". citypincode.in. 

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ।http://www.census2011.co.in/data/town/802421-amarkantak.html  4,514 are males while 3,902 are females as per report released by Census India 2011.  ଅମରକଣ୍ଟକର ଜନସଂଖ୍ୟା ୭,୪୧୬ ଥିଲା । ଏଥିରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୪,୫୧୩ ଓ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୩,୯୦୨  । ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୮୦.୨୦ %  ଥିଲା , ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା । ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ମାତ୍ର ୭୧.୦୨ % ଥିଲା ବେଳେ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୮୮.୦୬ ରହିଥିଲା । ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା ୧୦.୯୪ % ରହିଥିଲା ।  

 

 ବଣ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପଶୁ ପକ୍ଷୀ 
thumb|ଅମରକଣ୍ଟକଠାରେ ପାଇନ ଅରଣ୍ୟ 
ଅମରକଣ୍ଟକ ସହରକୁ ଘେରି  ରହିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭନ୍ନ ଜାତୀୟ ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ୍ୟ "Medicinal Plants of Amarkantak". academia.edu. ରହିଥାଏ । ଏଠାରୁ ୪୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅଚଙ୍କମାର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଛତିଶଗଡ଼  ରାଜ୍ୟରେ ଅଛି ଓ ଏଠାରୁ ବିଳାସପୁର "The Hindu". ରାସ୍ତାରେ ରହିଛି । ଅମରକଣ୍ଟକର ଜଙ୍ଗଲ କାହ୍ନା ଜାତୀୟ ପାର୍କର  ଜଙ୍ଗଲ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ଯ ରହିଛି । ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଭାରତର ବିଖ୍ୟାତ ବେଙ୍ଗଲ ଟାଇଗର"Kanha-Achanakmar".  ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି । 
ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟ ରେଶାଲ  ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା । ତାହାକୁ କାଟି ବିଶ୍ୱ ବେଙ୍କ ସହାୟତାରେ ପାଇନ ଗଛର ଅରଣ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ହେଇଥିଲା । ତେବେ ଏହାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରା ଯାଇଥିଲା ।Yugdharm, Raipur, Forest Wealth Special Issue, 1979 

 କାଳଚୁରୀ ମନ୍ଦିର 
thumb|ଅମରକଣ୍ଟକଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର 

 ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ 
ଏଠାରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଟ୍ରାଇବାଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଛି । ସେଠାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରା ଯାଉଛି ।Emerging Trends in Indian Politics. Economic Development in India.  

 ଆଧାର 

 External links 
 Anuppur : Tourism
 Amarkantak : Map
 Anuppur : Official 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସହର
ମାଶୋବ୍ରା

ମାଶୋବ୍ରା , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଏକ ସହର । ଏହା ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ରାଜଧାନୀ  ଶିମଳା ( ପୂର୍ବରୁ ସିମଳା )କୁ ୧୮୫୦ ମସିହାରେ ଲର୍ଡ ଡେଲହାଉସୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏଇତିହାସିକ ରାଜପଥ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ - ତିବତ ରାଜପଥ ( ବର୍ତ୍ତମାନ NH-22) ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରେ । 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ମାଶୋବ୍ରାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି .Falling Rain Genomics, Inc - Mashobra ଏହାର ହାରାହାରି ପତ୍ତନ ୭,146 ଫୁଟ । 

 ଶୈଳ ନିବାସ 
ଏଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଶୈଳ ନିବାସ ଅବସ୍ଥିତ । ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିମାନେ ଏଠାରେ ଆସି ସମୟ ସମୟରେ ରହନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅଫିସର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥାଏ । କାଷ୍ଠ ନିର୍ମିତ ଏକ ଗୃହ ଏହି ଉପଲକ୍ଷ୍ଯେ 1850 ମସିହାରୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । 

ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳରେ ଭାଇସରାୟମାନେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳରେ ଏଠାରେ ସପରିବାର ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ । 

 Other places of interest 
ମାଶୋବ୍ରା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ କେନ୍ଦ୍ର । ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓବେରୟ ହୋଟେଲ ( ପୂର୍ବତନ wildflowar ହଲ ) ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ରହଣି ସ୍ଥାନ ହେଇଥିଲା । ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାରତୀୟ ଲେଖକ ପଙ୍କଜ ମିଶ୍ର ଏହି ମଶୋବରଠାରେ ରହନ୍ତି । ମାଶୋବ୍ରା ନିକଟରେ ସୁନ୍ଦର ପିକ୍ନିକ ସ୍ଥଳ ମାନ ରହିଛି ।ଏଠାରେ ଥିବା federico peleti ନାମକ ଭିଲ୍ଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକ୍ଷାତ । ଏହି ବିଷୟରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖ୍ୟାତି ସମ୍ପନ୍ନ ଲେଖିକା ଅନିତା ଦେଶାଇ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।  

 ବୃକ୍ଷରାଜି ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁ 
ବାଆଁ|thumb|Entrance, Shimla Water Catchment Wildlife Sanctuary, Himachal Pardes, India
thumb|Inner view of Shimla Water Catchment Wildlife Sanctuary, Himachal Pardes, India
ମାଶୋବ୍ରା ଶିମଳା ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ବିଶେଷ । ଏଠାରେ ପାଇନ, ଓକ ଆଦି ବୃକ୍ଷର ପ୍ରକୃତିକ ଜଙ୍ଗଲ ରହିଛି । ଜୀବ ଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ହରିଣ , ଶିଆଲ , ବାବୁନ ଆଦି ଦେଖା ଯାଆନ୍ତି । 

 Educational Institution 
ଏଠାରେ ହିମାଳୟନ ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍କୁଲ ଏକ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ । 

 References
ଚିରିମିରି କୋଇଲାଖଣି

ଚିରିମିରି କୋଇଲାଖଣି ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଛତିଶଗଦର କୋରିୟାଜିଲ୍ଲାରେ ମହାନଦୀର ଶାଖା ନଦୀ ହାସଦେଓ ନଦୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

 ଅନ୍ୟ କୋଇଲାଖଣି ସମୂହ 
ଏହି ଉପତ୍ୟକା ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନ୍ୟ କେତେକ କୋଇଲାଖଣିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ସୋହାଗପୁର କୋଇଲା ଖଣି ଏଠାରୁ ୧୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ସହ  ଝିଲିମିଲି କୋଇଲାଖଣି , ୪୮ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ବେଳେ  ସୋନହାଟ କୋଇଲାଖାଣି ଚିରିମିରିର ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରହିଛି । 

 ଇତିହାସ 
ଟାଟା ଲୌହ ଓ ଇସ୍ପାତ ଉଦ୍ଯୋଗ କମ୍ପାନୀ ଏଠାରେ କୋଇଲାର ସନ୍ଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମିନିଙ୍ଗ କାମ କରି ନ ଥିଲେ । କିରିମିରି କୋଳିଆରୀ ୧୯୩୦ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ଉତ୍ପାଦନ ୧୯୩୨ରେ ହେଲା । ଏହା ପରେ ସନ୍ନିକଟସ୍ଥ ଅନ୍ୟ ଖଣିଗୁଡ଼ିକ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ପରେ ଉପ୍ପଦନ ୧୯୩୩ରେ ୨୬୪,୦୦୦ ଟନ ସ୍ଥାନରେ ୧୦୯୦ରେ ୩,୧୬୪,୫୦୦ ଟନ ଫଞ୍ଚି ଗଲା । 

ଏହ କୋଇଲାଖଣି ବେସରକାରୀ ଉଦ୍ୟମ ଓ ମାଲିକାନାରେ ଚାଲିଆସୁଥିବା ବେଳେ ୧୯୭୩ରେ ଏହା ଜାତୀୟକରଣ ହେଲା । 

 The coalfield 
ମୁଖ୍ଯତଃ ଭୂମିତଳ ଖଦାନଗୁଡ଼ିକ ଥାଇ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଓପନ -କାସ୍ଟ ଖାଦାନ  ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 

୧୨୫ ବର୍ଗକିଲୋମିଟର ଯାଏ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି କୋଇଲାଖଣି ଅଞ୍ଚଳରେ ୩୧୨.୧୧ ମିଲିୟନ ଟନ କୋଇଲା ଥିବାର ଆକଳନ କରା ଯାଇଛି । 

ଭୌଗୋଳିକ ସର୍ଭେ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସର୍ଭେରେ ଚିରିମିରିରେ ନନ - କୋକିଙ୍ଗ ଜାତୀୟ କୋଇଲା ୩୦୦ ମିଟର ଗଭୀରକୁ ରହିଛି ଓ ପ୍ରାୟ ୩୬୨ .୧୬ ମିଲିୟନ ଟନ କୋଇଲା ଅଛି । "Coal Resources of India (As on 1.1.2004)" (PDF). 

 Transport 
୧୯୩୯ରେ ଅନୁପୁର-ଚିରିମିରି ବ୍ରାଞ୍ଚ ଲାଇନଦ୍ୱାରା ରେଳପଥରେ ଚିରିମିରି ଅନୁପୁର ସଙ୍ଗେ  ସଂଯୋଗ ହେଇଥିଲା । .Sri Kamal Sharma, Resource Development in Tribal India, p. 161, 164, Northern Book Centre, 

 References 

ଶ୍ରେଣୀ:ଛତିଶଗଡ଼
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ମିଳୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ
Paroxysmal supraventricular tachycardia

ଲେଉଟାଣି ପାରୋକ୍ସିସମାଲ ସୁପ୍ରାଭେଣ୍ଟ୍ରିକୁଲାର ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ
କଳପା , ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ

କଳପା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କିନ୍ନୌର ଜିଲ୍ଲାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ସହର । ଏହା ହିମାଳୟର ପଦ ଦେଶରେ ଥିବା ଅରନ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ରହିଛି । ଏଠାରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ସେଓ ଉତ୍ପାଦନ  ହୁଏ । ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଭୋଟର ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ହେଇଥିବା ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ନେଗୀ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ରହନ୍ତି । 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତ 
କଳପାର ଅବସ୍ଥିତି  31.53°N 78.25°E.ଠାରେ Falling Rain Genomics, Inc - Kalpa..ଏହାର ପତ୍ତନ ୯,୭୧୧ ଫୁଟ । ଏହା ଶିମଳାଠାରୁ ୨୬୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ NH-୨୨ରେ ଅଛି । ଏହା କିନ୍ନୌର କୈଲାଶ ବରଫ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଥିବା ପର୍ବତମାଳାର ପାଦ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେଓ ଅରଚାର୍ଡ , ପାଇନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବିଶାଳ ଦେଓଧର ବୃକ୍ଷୀର ଜଙ୍ଗଲ ମଝିରେ କଳପା ରହିଛି । 
ବାଆଁ|thumb|267x267_ପିକସେଲ|Kalpa and Kinnaur Kailash during monsoon weather

 ଦୃଶ୍ୟ ରାଜି 
thumb|333x333_ପିକସେଲ|Buddhist Temple at Kalpa
thumb|250x250_ପିକସେଲ|Beautiful wooden work at main Entrance of Hindu Temple at Kalpa
thumb|300x300_ପିକସେଲ|କଳପାଠାରେ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର 
thumb|ଜୁନ, ୨୦୧୫ରେ କଳପା 

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
କଳପାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୮୩.୭୫ % ଯାହା ଭରତର ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାରଠାରୁ ଅଧିକ । 

କଳପା ନିକଟରେ ଥିବା କିନ୍ନୌର କୈଲାଶ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ସ୍ଥଳୀ । ଏଠାରୁ ହିମାଲୟର ସୁନ୍ଦର ଦ୍ରୁଶ୍ଯ ଓ ଶୀତଳ ଜଳବାଯୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ । ସୁର୍ଜ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ମନୋରମ । 

 ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ସବୁ 
ଶିମଳାଠାରୁ ୨୬୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର ରେକୋଙ୍ଗ ପେଓ ଏହା ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । 

କୋଠି : ରେକଙ୍ଗ ପେଓଠାରୁ ୩ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ କୋଠି ଏକ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । ଏଠାରେ ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରିକାଙ୍କ ଏକ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରର ଚମତ୍କାର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସହ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ । 

 ପରିବେଶ 
କଳପାର ଜଳବାଯୁ ଖୁବ ହିତକର । ଶୀତ କାଳ ଛଡା ଏଠାରେ ଅନନ୍ୟ ସମୟରେ ଖୁବ ଅରମଦାୟକ ତାପମାନ ରହେ । ଶୀତ ଦିନେ ଏହାର ତାପମାନ -୧୬ ଡିଗ୍ରୀ ହେବା ସହ ବରଫ ପାତ ହୁଏ । 

 Food habits 
ବାଆଁ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|Kinner Kailash Resort Kalpa
କଳପା ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଫଳ ମିଳୁଥିବାରୁ ସେସବୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ଯ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ଡାଲି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉତ୍ପାଦନ ହେଇଥାଏ।  ହୁଏ । ଚାଉଳ ଏଠାକୁ ଅନନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆମଦାନୀ ହେଇଥାଏ । 

 Lifestyle 
ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|Kinnaur Kailash from Kalpa
ଏଠାକାର ଅଧିବାସୀମାନେ ତିବତ ଲୋକଙ୍କ ପରି ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରନ୍ତି । ପଶମ ବସ୍ତ୍ରର ଚାହିଦା ଏଠାରେ ବହୁଳ ଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । 

 Religion 
ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ମୁଖ୍ୟ ଧର୍ମ ହିନ୍ଦୁ ହେଇଥିବା ବେଳେ ତିବ୍ୱତୀୟ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଉଭୟ ସମୋରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଖୁବ ଉତ୍ତମ ସମନ୍ନ୍ୟୟ ରହିଥିବାର ଦେଖା ଯାଏ । 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Kalpa - Kinnaur - Indian Himalayas 
 Photographs of Kalpa
କାଙ୍ଗରା ଦୁର୍ଗ

thumb|Kangra Fort
କାଙ୍ଗରା ଦୁର୍ଗ (Hindi: कांगड़ा) ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳପ୍ରଦେଶର କାଙ୍ଗରାଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ରାଜ୍ୟ  ରାଜଧାନୀ ଧର୍ମଶାଳାଠାରୁ ୨୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର । 

 ଇତିହାସ 
thumb|200x200_ପିକସେଲ|Laxmi Narayan Temple, Kangra Fort.
thumb|288x288_ପିକସେଲ|Statue of Mahavira inside the Ambika Mata Temple at top of Kangra Fort.
ମହାଭାରତରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା ତ୍ରିଗର୍ତ ରାଜବଂଶର ଦାୟାଦ କୁହାଯାଉଥିବା କାଙ୍ଗରା ରାଜପୁତ ରାଜପରିବାରଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ହିମାଲୟ ପର୍ବତଞ୍ଚଳର ସର୍ବ ବୃହତ ଓ ସର୍ବପୁରାତନ ଦୁର୍ଗ ବୋଲି କଥିତ ଅଛି । 

୧୬୧୫ ମସିହାରେ ଆକବରଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ଏହି ଦୁର୍ଗ ବର୍ତି ଯାଇଥିବା ବେଳେ ୧୬୨୦ ମସିହାରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ଏହାକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ତାଙ୍କର ସୈନ୍ୟ ଦଳ ରଖିଥିଲେ । 

ରାଜା ସଂସାର ଚାନ୍ଦ -II ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଏହି  ଦୁର୍ଗକୁ ୧୭୮୯ ମସିହାରେ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ  ହେଇଥିଲେ । .

ଏହି ଦୁର୍ଗ ଏକ ଭୂମିକମ୍ପଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁତ ଭାବରେ କ୍ଷ୍ୟତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ୧୯୦୫ ମସିହା ଯାଏ ବ୍ରିଟିଶ ସେନାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଗାରିସନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର ହଉଥିଲା ।  

 ଅବସ୍ଥିତି 
thumb|250x250_ପିକସେଲ|Entrance to Kangra Fort through Ranjit Singh Gate

thumb|200x200_ପିକସେଲ|କାଙ୍ଗରା ଦୁର୍ଗ ଉପରୁ ନଦୀର ଦୃଶ୍ୟ  .
ଦୁର୍ଗର ଅବସ୍ଥିତି  ଠାରେ । ଏହା କଙ୍ଗ୍ର ପର୍ବତର ଗଡାଣି ଓ ଓ ନିକଟସ୍ଥ ବନଗଙ୍ଗା ଓ ମାଝି ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

ପୁରାତନ କାଙ୍ଗର ଦୁର୍ଗ ନିକଟରେ ଜୟନ୍ତୀ ମାଲା ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିର ଗୁରଖା ସେନା ବାହିନୀର ଜେନେରାଲଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏଠାରେ ଏକ ଛୋଟ ମ୍ୟୁଜିୟମ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରେ କାଙ୍ଗରା ଦୁର୍ଗର ଏଇତିହାସିକ ସ୍ମାରକୀ ରହିଛି ।  

 ଆଧାର 

 ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
thumb|Jayanti Mata Temple - View from Kangra Fort side
 Hutchinson, J. & J. PH Vogel (1933). History of the Panjab Hill States, Vol. I. 1st edition: Govt. Printing, Lahore, Punjab, Pakistan. 1933. Reprint 2000. Department of Language and Culture, Himachal Pradesh. Chapter IV   Kangra State, pp. 98–198.
 Royal Family of Kangra and the Durbar-e-Amm museum society. Kangra. Date unknown. Purchased in 2010 in Kangra.

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଇତିହାସ
ଭିରାଜପେଟ

thumb|St.Anne's Church, Virajpet
thumb|Post Office
thumb|Temple near Post Office
thumb|Temple on Rehmaniya Masjidh road
thumb|Church in Virajpet

ଭିରାଜପେଟ ବା ଭିରାଜପେଟେ, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କର୍ଣାତକର କୋଡଗୁ ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ ସହର ।

ଏହା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ସହର ହେବା ସହ କଫି ଓ ମସଲା ଚାଷ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ମନ୍ଦିକେରିଠାରୁ ୩୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଏହି ସହର ନିକଟରେ ଆମ୍ମାଥି, ଗୋଣିକୋପ୍ପଳ, ପୋନମ ପେଟ ଆଦି ସହର ରହିଛି । କେବଳ ରାସ୍ତା ପଥରେ ଯାତାୟତ ଶୁବୁଢା ଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବାଙ୍ଗାଲୋରଠାରୁ ୨୫୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର । 

 ଇତିହାସ 
ଭିରାଜପେଟ ନାମ ପ୍ରାଚୀନ କୋଗାଗୁ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ଭିରାଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଭିରାଜେନ୍ଦ୍ରପେଟେ ହେଇ ପରେ ଭିରାଜପେଟକୁ ଅପଭ୍ରଂଶ ହେଇଥିଲା । ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜା ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଇଥିବା ଏହି ସହରର ଇତିହାସ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ । 

 ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଆୟାପ୍ପା ମନ୍ଦିର , ମଲେଥିରିକେ ପର୍ବତ ଶିଖର  ରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିର  ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ହେଇଥିବା ବେଳେ ୨୨୦ ବର୍ଷ ପୁରାତନ ସେଣ୍ଟ ଆନ୍ନେ ଚର୍ଚ ତାହର ଗୋଥିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପାଇଁ ବିଖ୍ୟାତ । 

ଏହି ସହରରେ କଫି ଓ ମସଲା ଚାଷ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ହେଇଥାଏ । ଏସିଆର ସର୍ବବୃହନ ମହୁ ଉପପାଦିତ ହଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ହିସାବରେ ଭିରାଜପେଟର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । 

ମାଡିକେରି ବା  ମେରଶେରା-ଦଶରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ବ । ୧୦ ଦିନ ବ୍ୟାପୀ ଏହା ଚାଲେ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଜଳବାୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଶୈଳ ନିବାସ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ  ଆସନ୍ତି । 

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
୨୦୦୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ୩୦,୦୦୦ ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୫୧% ଥିଲା । ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୮୧% ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ବହୁତ ଅଧିକ । ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ୧୧% ରହିଥିବାର ଜନାଜାଏ। 

 ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳ 
 Pathyarakkara temple
 St.Anne's Church
 Rahmaniya Mosque

 ଯାତାୟତ 
ରାସ୍ତାଦ୍ୱାରା ଏଠାରୁ ମାଙ୍ଗାଲୋର , ମହିଶୂର , ଓ ବାଙ୍ଗାଲୋରକୁ ଯିବା ଶୁବୁଢା ଥିବା ବେଳେ ନିକଟସ୍ଥ ରେଳଷ୍ଟେସନ ଥାଲାସେରୀଠାରେ ଅଛି । ଏହା ୧୩୧ କିଲୋମିଟର ଦୂର । 

 ଗ୍ୟାଲେରି 

 References
ସାଂଲା, ଭାରତ

ସଂଲା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳପ୍ରଦେଶର କିନ୍ନୌର ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ଶୈଳ ନିବାସ ଗ୍ରାମ । ଏହା ତିବତ ସିମାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ସାଂଲା ଉପତ୍ୟକା ବା ବାଷ୍ପା ଉପତ୍ୟକା କରଚେନଠାରେ ଆରଭ ହେଇ ଚିଟକୁଳଠାରେ ଶେଷ ହେଇଥାଏ । ଏହି ଉପତ୍ୟକାରେ ସାଂଲା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସହର । ସାଂଲାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପ , ମଧ୍ୟମ ଧରଣ ହୋଟେଲ ,ATM ସେବା , ପୋଷ୍ଟ ଅଫିସ  , ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଆଦି ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ । ଏହି ସହରର ଚାରିପଟେ ଜଙ୍ଗଲ ଭରା ରହି ପର୍ବତ ଉପରୁ ଦିଶୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ । ଚୀନ ଓ ତିବତର ସୀମା ନିକଟରେ ଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଉପତ୍ୟକାକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଯିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅନୁମତି ଦରକାର ହାଉଥିଲା । ସାଂଲା ଉପତ୍ୟକା ଦେଇ ବାଷ୍ପା ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସେଓ ବଗିଚା, କାଜୁ ବଗିଚା ବହୁ ପରିମାଣରେ ଥାଏ । 

 ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
ସାଂଲା ନିକଟରେ 'ଗ୍ରେଟ ହିମାଳୟ କାମରୁ ଫୋର୍ଟ ' ନାମରେ ଏକ ଦୁର୍ଗ ଥିବା ସହ ମାତା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ଓ ବେଅରିଙ୍ଗ ନଗ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଏହି ସବୁ ପରଜ୍ଯତକଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷକ ହେଇଥାଏ । 

 ଜୀବିକା 
ସାଂଲା ଉପତ୍ୟକାରେ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧାରଣର ସେଓ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-07-11/news/40515199_1_apple-crop-apple-growers-association-ravinder-chauhan Move over Alphonso, Kinnauri apple is king of fruits। ଏଠାକାର ଅଧିବାସୀଙ୍କ ସେଓ ଚାଷ ମୁଖ୍ୟ ଜୀବିକା । କିଛି ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଉପରେ ନିର୍ଭର ଶୀଳ । ଡିସେମ୍ବରରୁ ମେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୬ ମାସ ଏହି ଉପତ୍ୟକା ବରଫପାତ ଯୋଗୁ ବନ୍ଦ ରହିଥାଏ । ପୁରାତନ ଇଣ୍ଡୋ-ତିବତ ରାସ୍ତା ସାଂଲାକୁ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୨୨ ସଙ୍ଗେ କରଚାମରେ ସଂଯୋଗ  କରିଥାଏ ।  

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ କିନ୍ନଉରୀ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରିଥାଆନ୍ତି । 
Coordinates: 31°25′29″N 78°15′58″E﻿ / ﻿31.4248°N 78.2661°E﻿ / 31.4248; 78.2661

 ଆଧାର 

alt=Stub icon|30x30_ପିକସେଲThis Himachal Pradesh location article is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e
ବୁଡଗାମ ଜିଲ୍ଲା

ବୁଡଗାମ  (Urdu, ضلع بڈگام) ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀରର ଏକ ଜିଲ୍ଲା । ଏହା ୧୯୭୯ରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଶ୍ରୀନଗର ଜିଲ୍ଲାର ଅଂଶ ଥିଲା । ଏଠାରେ ଅଧିକାଂଶ ଶିୟା ସଂପ୍ରଦାଯର ମୁସଲିମ ଅଧିବାସୀ ରହନ୍ତି । 

 ପ୍ରଶାସନ 
ବାଆଁ|thumb|ଦୁଧ ପଥରି ତୃଣଭୂମି ବୁଡଗାମ  ଜିଲ୍ଲା ରେ 
ଅତୀତରେ ବାରମୁଳା ଜିଲ୍ଲାର ଅଂଶ ଥିବା ବୁଡଗାମ ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଶ୍ରୀନଗର ଜିଲ୍ଲା ଗଠିତ ହେଲା ବେଳେ ଏହା ସାଙ୍ଗରେ ରହିଥିଲା । ୧୯୭୯ରେ ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା । ଏଇତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରଗଣା ଦୀସୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ଏହି ଜିଲ୍ଲାରେ ବିରୱା , ନାଗମ , ବୁଡଗାମ ଆଦି ୮ଟି ବ୍ଲକ ରହିଛି ।Statement showing the number of blocks in respect of 22 Districts of Jammu and Kashmir State including newly Created Districts  dated 2008-03-13, accessed 2008-08-30 ସବୁ ବ୍ଲକରେ ପଞ୍ଚାଯତ ରହିଛି । ଜିଲ୍ଲାରେ ୬ଟି ତହସିଲ ରହିଛି । 

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ବୁଡଗାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୭୩୫,୭୫୩ ଥିଲା । ଏହା ଗୁୟାନା ଦେଶ ବା ଆମେରିକୀୟ ରାଜ୍ୟ ଆଲାସ୍କାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ । ଏହା ଭରତର ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁଷ୍ଟିରୁ ୪୯୪ ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲା । ଏହି ସ୍ଥାନର ଜନ ଘନତ୍ୱ ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୫୩୭ ହେଇଥିବା ବେଳେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୨୧.୧୮% ଥିଲା । ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଅନୁପାତ ୧୦୦୦ରେ ୮୮୩ । ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୫୭.୯୮ % ଯାହା ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷ୍ୟା ୨.୧୮% ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥିଲା । 

ବୁଡଗାମରେ ଶିକ୍ଷା

ବୁଡଗାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ସରକାରୀ ଓ ପବ୍ଲିକ  ସ୍କୁଲ ସମୁଦାୟ ୯୮ଟି  ଥିବା ବେଳେ ସେ ମଧ୍ୟରୁ ୩୩ଟି ଉତ୍ଛ ମାଧ୍ୟମିକ ସ୍କୁଲ ।ଏଠାରେ ଥିବା R॰P॰M॰ ସ୍କୁଲ କାଶ୍ମୀରରେ ଖ୍ଯାତି ଅର୍ଜନ କରି ଏହି ଜିଲ୍ଲାରେ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ । ଏହା ଛଡା ବୁଡଗାମରେ ଏକ ସରକାରୀ ଡିଗ୍ରୀ କଲେଜ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।  

 ଆକର୍ଷଣ ସବୁ 
thumb|280x280_ପିକସେଲ|ବୁଡଗାମ ଜିଲ୍ଲାର ଉପତ୍ୟକା 
କାଶ୍ମୀର  ଉପତ୍ୟକାର ଏକମାତ୍ର ବିମାନ ବନ୍ଦର ବୁଡଗାମଠାରେ ଅଛି । ଜିଲ୍ଲାରେ ଦୁଧପଥରି , ଯୂଷମାର୍ଗ, ତୋଷା ମଇଦାନ , ନୀଳନାଗ ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ସବୁ ରହିଛି । 
 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
  List of places in Badgam
 Risingkashmir.in 
 Greaterkashmir.com
 Kashmirtimes.com 
 Taghribnews.com
 Kashmirwatch.com 
 Kashmirmonitor.org 
 Taghribnews.com
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜସ୍ଥାନର ଜିଲ୍ଲା
କସୌଲି

କସୌଲି ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ସୋଲାନ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ କାଣ୍ଟନମେଣ୍ଟ ସହର । ଏହା ୧୮୪୨ରେ ଏହା ପାର୍ବତ୍ଯ ନିବାସ ଭାବରେ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ଶିମଳାଠାରୁ ୭୭ କିଲୋମିଟର , ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ଠାରୁ ୬୫ କିଲୋମିଟର , ଅମ୍ବାଲା କଣ୍ଟଠାରୁ ୯୪ କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ । ଅମ୍ବାଲାରେ ରେଳ ଜଙ୍କସନ MSLଠାରୁ ୬,୩୨୨ ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । ସହରଟି ସମୁଦ୍ରପତ୍ତନଠାରୁ ୧,୯୦୦ ମିଟର ଉଛ ।  

 ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ସବୁ 
thumb|250x250_ପିକସେଲ|କସୌଲିଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରିସର୍ଚ ଅନୁଷ୍ଠାନ 
ଏଠାରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ରହିଛି । ସେଥିରେ ରୋଗ ନିରାକରଣ ଉପରେ ଗବେଷଣା ହୁଏ ।"Pasteur Institute of India, Kasauli" Nature 6 July 1940. 

 ବାପଟିଷ୍ଟ ଚର୍ଚ 
ଏଠାରେ ୧୯୨୩ ମସିହା ନିର୍ମିତ ବାପତିଷ୍ଟ ଚର୍ଚ ରହିଛି । ୨୦୦୮ରେ ଏହି ଚର୍ଚରେ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଘଟି ଭିତର ଅଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଇଥିଲା । 

 ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଚର୍ଚ 
୧୮୫୩ ମସିହାରୁ ଏଠାରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଚର୍ଚ ରହିଛି । 
thumb|270x270_ପିକସେଲ|ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଚର୍ଚ , କସୌଲି 
ଏହି ଚର୍ଚ ଅମୃତସରର ଉତ୍ତର ଭରତ ଚର୍ଚ ଅଧୀନରେ ରହିଛି ।

 ଗୁରୁଦ୍ୱାରା 
ଗରଖଳ ବଜାର ନିକଟରେ ଏକ ଗୁରୁଦ୍ୱାର ରହିଛି । 

 ଆଧାର
ମୁନ୍ନାର

thumb|300x300_ପିକସେଲ|ମୁନ୍ନାରଠାରେ ଚା ଚାଷ 
ମୁନ୍ନାର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଳର ଇଦୁକ୍କି ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସହର ଓ ଶୈଳନିବାସ । ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ପର୍ବତରେ ସମୁଦ୍ରପତ୍ତନରୁ ୫, ୨୦୦ ଫୁଟ ଉପରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ । 

 ଭୂଗୋଳ 

Category:All articles with failed verification
Category:Articles with failed verification from August 2013
 Kerala Tourism
କେନ୍ଦ୍ର|thumb|1150x1150_ପିକସେଲ|ପାହାଡ ଉପରେ ଚା ବଗିଚା , ମୁନ୍ନାର

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
alt=|16x16_ପିକସେଲ Munnar travel guide from Wikivoyage
 Kerala Tourism
ଶ୍ରେଣୀ:କେରଳରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ