biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ମହମ୍ମଦ ରଫି

ମହମ୍ମଦ ରଫି(୨୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୪-୩୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟକ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗାୟକ ଥିଲେ । ରଫି ନିଜ କଣ୍ଠ ଓ ଗାୟନଶୈଳୀରେ ଥିବା ବିଭିଦତା ନିମନ୍ତେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । କୱାଲି, ଦେଶଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଜନ ଅବା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସବୁ ପ୍ରକାର ଗୀତ ସେ ଗାଉଥିଲେ । ସେ ୬ଥର ଫିଲ୍ମଫେୟାର ଓ ଥରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ । ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ସହଶ୍ରାବ୍ଦୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟକ ଓ ୨୦୦୩ରେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତର ସର୍ବକାଳୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟକର ସମ୍ମାନ ମିଳିଥିଲା । ସେ ୧୦୦୦ରୁ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ପଞ୍ଜାବୀ ସହ ହିନ୍ଦୀ, ଓଡ଼ିଆ, କୋଙ୍କଣୀ, ଭୋଜପୁରୀ, ବଙ୍ଗଳା, ମରାଠୀ, ସିନ୍ଧୀ, କନ୍ନଡ଼, ଗୁଜରାଟୀ, ତେଲୁଗୁ, ମାଘି, ମୈଥିଳୀ ଓ ଅହମିୟା ଆଦି ଭାଷାରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଭିନ୍ନ ସେ ଇଂରାଜୀ, ଫରାସୀ, ଆରବୀ, ସିଂହଳୀ, କ୍ରିୟୋଲ ଓ ଡଚ୍ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ସେ ରେକର୍ଡ଼ କରିଥିବା ସମୁଦାୟ ଗୀତର ସଂଖ୍ୟା ୭୪୦୫ ।

 ଆଦ୍ୟ ଜୀବନ 
thumb|ରଫିଙ୍କ ପରିବାର
ରଫି, ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ଅମୃତସର ନିକଟସ୍ଥ କୋଟଲା ସୁଲତାନ ସିଂଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ହାଜି ଅଲ୍ଲୀ ମହମ୍ମଦ ଥିଲା । ଛଅ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଡାକ ନାମ ଥିଲା "ଫିକୁ" । ପିଲାଦିନୁ ସେ ରାସ୍ତାରେ ଗୀତ ଗାଇ ବୁଲୁଥିବା ଫକୀରମାନଙ୍କଠାରୁ ଗୀତ ଶୁଣି ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ୧୯୩୫ମସିହାରେ ଲାହୋରକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ । ସେଠାର "ଭାଟି ଗେଟ"ର ନୂର ମହଲ୍ଲାଠାରେ ତାଙ୍କର ଏକ ସେଲୁନ ଥିଲା ।Mohammed Rafi Biography – Facts, Life History & Achievements. Culturalindia.net. Retrieved 6 November 2018. ରଫି, ଉସ୍ତାଦ ଅବଦୂଲ ୱାହିଦ ଖାନ୍, ପଣ୍ଡିତ ଜୀବନ ଲାଲ୍ ମଟ୍ଟୁ, ଫିରୋଜ ନିଜାମୀ ଆଦିଙ୍କଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପ୍ରଥମ ମଞ୍ଚରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ସେ "ଶୋଣିୟେ ନୀ, ହିରୀୟେ ନୀ" ନାମକ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଚ୍ଚଦପଟ୍ଟ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ଗୀତଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର । ସହଗାୟିକା ଥିଲେ ଜିନତ ବେଗମ । ୧୯୪୪ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲେ ପଞ୍ଜାବୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଗୁଲ ବାଲୋଚ"ରେ ଏହି ଗୀତଟି ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ସେହି ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଅକାଶବାଣୀ ଲାହୋର ତରଫରୁ ଗୀତ ଗାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା ।

୧୯୪୫ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଗାୟୋଁ କି ଗୋରୀ"ରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ନିଜର ୪ ଦଶନ୍ଧିବ୍ୟାପି ପ୍ରଚ୍ଚଦପଟ୍ଟ ଗାୟକ ଜୀବନରେ ରଫି ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ସହଗାୟକଙ୍କ ସହ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଆସ୍ ପାସ୍" ତାଙ୍କର ଶେଷ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା । ରୟାଲଟିକୁ ନେଇ ରଫିଙ୍କର, ଲତା ମଙ୍ଗେସକରଙ୍କ ସହିତ ମନମାଳିନ୍ୟ ହେଇଥିଲା । ଲତା ଚାହୁଁଥିଲେ, ପ୍ରଯୋଜକ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କୁ ଦେଉଥିବା ୫% ରୟାଲଟିର ଅଧା ଗାୟକଙ୍କୁ ମିଳୁ, କିନ୍ତୁ ରଫିଙ୍କର ମତ ଥିଲା ପ୍ରଯୋଜକ ସଙ୍ଗୀତରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଲାଭ ପ୍ରଯୋଜକଙ୍କର । ଗାୟକମାନେ ନିଜର ପ୍ରାପ୍ୟ ଏକକାଳୀନ ନେଇଥାନ୍ତି । ୧୯୬୧ ମସିହାରେ "ମାୟା" ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଏକାଠି ଗୀତ ରେକଡିଙ୍ଗ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ଘଟିଥିଲା । ସେହି ସମୟରୁ ଲତା ରଫିଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଗାଇବେନି ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ । ରଫିଙ୍କ ଶେଷ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଏକାଠି ଗୀତ ଗାଇନଥିଲେ । 

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 ପଦ୍ମଶ୍ରୀ
 ଫିଲ୍ମଫେୟାର

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ମହମ୍ମଦ ରଫି ଇଣ୍ଟରନେଟ ମୁଭି ଡାଟାବେସଠାରେ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର

ମତ୍ସ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅବତାର ୤ ଏହି ଅବତାରରେ ବିଷ୍ଣୁ ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଅତଳ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବୁଡ଼ି ଯାଇଥିବା ‘ବେଦ’ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ ୤

 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 

thumb|left|Matsya Avatar, ca 1870.

 ଆଧାର 

 Further reading 
 Bonnefoy, Yves. (1993). Asian Mythologies. University of Chicago Press. pp. 79–80. .

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 The Matsha Purana 
 Matsya Avatar Temples in India

ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ସୁବାସ ଦାସ

ସୁବାସ ଦାଶ (୧୯ ମଇ ୧୯୬୦) , ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗାୟକ ଓ ସଙ୍ଗୀତକାର । ସେ ୧୪୬ଟି ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ୨ଟି ବଙ୍ଗଳା ଓ ୨ଟି ଭୋଜପୁରୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସୁବାସ ଦାଶ ୧୯୬୦ ମସିହା ମଇ ମାସ ୧୯ ତାରିଖରେ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଚାନ୍ଦବାଲି ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଉସୁଧା ମୌଜାର ଗୌଡ଼ୁଣୀପୋଖରୀ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଆଦିକନ୍ଦ ଦାଶ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଜୟମଣୀ ଦାଶ ।  ସେ ଦାଖା ହାଇସ୍କୁଲ, ଭଦ୍ରକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ସେ ମୁରଲୀଧର ଗିରି, ଦିପକ ବାସୁ ଏବଂ ଜେ.ଭି.ଏସ. ରାଓଙ୍କଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦାଶ ମଧ୍ୟ ଜଣେ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ ବିଶାଳ ସାୟମଜିତ ଓ କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ ଶିବରଞ୍ଜନୀ ।

 କର୍ମଜୀବନ 
ସୁବାସ ଦାଶ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଆକାଶବାଣୀରେ ଏବଂ ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ । ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କରଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ, ମାନସୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ପ୍ରଥମକରି କଣ୍ଠଦାନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟତିତ ସେ ବଙ୍ଗଳା, ଭୋଜପୁରୀ ଓ କନ୍ନଡ଼ ସିନେମାରେ ମଧ୍ୟ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ଆଲବମରେ ମଧ୍ୟ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଦେଶ, ବିଦେଶରେ ବହୁବାର ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଛନ୍ତି । 

 କଥାଚିତ୍ରରେ ଭୂମିକା 
 ମାନସୀ (୧୯୮୧)
 ମୁଁ କ'ଣ ଏତେ ଖରାପ (୨୦୧୦)
 କାଳୀଶଙ୍କର (୨୦୦୭)
 ରାଖି ବାନ୍ଧିଲି ମୋ ରଖିବ ମାନ (୨୦୦୬)
 ମନ ରହିଗଲା ତୁମରି ଠାରେ (୨୦୦୨)
 ଦଇବ ଦଉଡ଼ି (୧୯୯୦)
 ଯା ଦେବୀ ସର୍ବ ଭୂତେଷୁ (୧୯୮୯)
 ଡୋରା (୧୯୮୪)
 ଅକ୍ଷିତୃତୀୟା (୧୯୮୧)
 ବିଲ୍ୱ ମଙ୍ଗଳ (୧୯୮୧)
 ଝିଙ୍କି ଝିଙ୍କା (୧୯୮୦)
 ରାମାୟଣ (୧୯୮୦)
 ତ୍ରିନାଥ ମେଳା (୧୯୮୦)
 ସମର ସଲିମ ସାଇମନ (୧୯୭୯)

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ଭିକାରୀ ବଳ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୨୨ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)

 ଅକ୍ଷୟ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୫ 
 ୨୦୧୨ - ପ୍ରଣବ ପରମ୍ପରା ସମ୍ମାନ
 ୧୯୯୯ - ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ( ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଛଦପଟ ଗାୟକ- ମନ ରହିଗଲା ତୁମରି ଠାରେ )
 ୧୯୯୦ - ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ( ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଛଦପଟ ଗାୟକ-ଦଇବ ଦଉଡ଼ି )
 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାୟକ
ହରପ୍ରସାଦ ଦାସ

ହରପ୍ରସାଦ ଦାସ (ଜନ୍ମ ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ।orissa.gov.in: POETRY
ସେ ୧୩ଟି କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥ,ଚାରୋଟି ଗଦ୍ୟ, ତିନୋଟି ଅନୁବାଦ ଓ ଗୋଟିଏ କଳ୍ପ ଗଳ୍ପ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

 ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ହରପ୍ରସାଦ ଦାସ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ଜଣେ "ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା" ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା, ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ବିହାର, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ, ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ଓ ଦିଲ୍ଲୀରେ କାର୍ଯ୍ୟକରି ସେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛନ୍ତି । କେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ସେ ସର୍ବାଧିକ ସମୟ କାମ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଆକାଉଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଓ ବିହାରର ପ୍ରମୁଖ ଆକାଉଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଭାବରେ ତଥା ଜାତିସଂଘର ପରାମର୍ଶଦାତା ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । 

 ରଚନାବଳୀ 
ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ଠାକୁରଙ୍କ ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଓ ଉମର ଖୟାମଙ୍କ ରୁବାୟତର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ କରିବା ସହ ଶ୍ରୀମଦ ଭାଗବତ ଗୀତାକୁ ସେ ଓଡ଼ିଆ ନବାକ୍ଷରୀ ଛନ୍ଦରେ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । 

 ହାର୍ମୋନିଅମ୍‌ରେ ତୋଡ଼ି
 ଗର୍ଭଗୃହ
 ମନ୍ତ୍ରପାଠ
 ଦୂରତ୍ୱର ଭ୍ରମ
 ବଂଶ  
 ଲୁବ୍ଧକର ତିନି ପ୍ରହର
 ଖୁଣୀ ଅପ୍ସରା
 ନାସ୍ତିକର ଭକ୍ତିକବିତା
 ନିର୍ବାଚିତ କବିତା
 ଦେଶ
 ପର୍ବ
 ନର୍କରେ ଗୋଟିଏ ଋତୁ
 ସ୍ଥଳପୁରାଣ
 ଅପାର୍ଥିବ ପ୍ରେମକବିତା
 ଓମର୍‌ଖୟାମ ରୁବାୟତ
 ସାଇଚିନ୍ତାମଣି
 ଆଧୁନିକତାର ପରମ୍ପରା
 ଆଧୁନିକତାର ସମକାଳ
 ସଭ୍ୟତା ଓ ସାହିତ୍ୟ
 ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଜୀବନକଥା
 ଅର୍ଥ ସେ ଦ୍ରୋହ (ହିନ୍ଦୀ)
 ପ୍ରାର୍ଥନା କେଲେୟେ ଜରୁରୀ ଶବ୍ଦ (ହିନ୍ଦୀ)

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୯ (ଗର୍ଭଗୃହ) 
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୩ (ମନ୍ତ୍ରପାଠ) 
 ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୨୦ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ମୂର୍ତ୍ତିଦେବୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୩ (ବଂଶ)
 ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କବିତା), ୧୯୯୩(ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ଗଙ୍ଗାଧର ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୮ 
 ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୬
 ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, (ହାରମୋନିଅମରେ ତୋଡ଼ି, ୧୯୯୫)
 ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ପୁରସ୍କାର
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଙ୍ଗାଧର ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଚିନ୍ତାମଣି ମହାନ୍ତି

ଚିନ୍ତାମଣି ମହାନ୍ତି (୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮୬୭–୧୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୩) ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଲେଖକ ଓ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ସେ ତତ୍କାଳୀନ ଉତ୍କଳର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ବୁଲି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରକୃତି ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନ ଆଦି ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ଓ ତାହା ଆଧାରରେ ଓଡ଼ିଆରେ କାବ୍ୟକବିତା ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟରେ ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବହୁ ଭାବରେ ରହିଛି । ତାଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ଅନ୍ୟତମ ଏବଂ ସେଥିରେ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଚିଲିକା ଖଣ୍ଡକାବ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି । ତାହା ବାଦ ସେ ସୁରଙ୍ଗୀ, ଉଦ୍ୟାନଖଣ୍ଡ, ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ, ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଓ ସୁଭଦ୍ରା ଆଦି କାବ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥ, ପତ୍ର-ପୁଷ୍ପ ଛୋଟ କବିତାସଂଗ୍ରହ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ଆଧାରିତ ଶନିସପ୍ତା ଓ ଟଙ୍କାଗଛ ଆଦି ଉପନ୍ୟାସ । ବିଶିଷ୍ଟ ଲେଖକ ଓ ଶିକ୍ଷକ ଉପେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ।

ତାଙ୍କ ପୁଅ ସ୍ୱାଧୀନ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କଲା ପରେ ସେ ନିଜ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅସ୍ତଳକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ ଓ ୧୯୪୩ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୭ରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ 
ଚିନ୍ତାମଣି ମହାନ୍ତି ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮୬୭ ମସିହାରେ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ନିକଟସ୍ଥ ଅସ୍ତଳଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 
୧୮୮୪ ମସିହାରୁ ୧୯୦୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷକତା କରିଥିଲେ । ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ଶିକ୍ଷକତା ଛାଡ଼ି ହିତବାଦିନୀ, ଉତ୍କଳବାସୀ, ସ୍ୱଦେଶ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମନୋରମା ଓ ଜ୍ଞାନଦର୍ପଣ ପ୍ରଭୃତି ପତ୍ରପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଅଠଚାଳିଶ ଖଣ୍ଡ କାବ୍ୟ, ପାଞ୍ଚଟି ଉପନ୍ୟାସ ଓ ତିନୋଟି ଦୀର୍ଘ ଗଳ୍ପ ରଚନା କରିଥିଲେ ।  ୧୯୩୫ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ବିକ୍ରମଦେବ ବର୍ମାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ଆନ୍ଧ୍ର ଗବେଷଣା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ 'କବିଶେଖର' ଉପାଧି ମିଳିଥିଲା । ସେ ୧୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରଚନାଶୈଳୀ ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ବହୁଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ତାଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଜ୍ଞାନକୋଷରେ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ସେ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଚିଲିକା କାବ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି'' କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ଜୀବନ ପଞ୍ଜିକା (ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
 ବିବିଧ ସନ୍ଦର୍ଭ

 କାବ୍ୟ 
 ଘୁମୁସର
 ଉତ୍କଳ କମଳା
 ମହେନ୍ଦ୍ର
 ସାଳନ୍ଦି
 ମେଘାସନ
 ସୁରଙ୍ଗୀ 
 ଗଞ୍ଜାମ ଭ୍ରମଣ
 ଜୟପୁର

 ଖଣ୍ଡ କବିତା 
 ସନ୍ଧ୍ୟାତାରା 
 କଳ୍ପନା କୁଞ୍ଜ
 ପତ୍ର ପୁଷ୍ପ
 ଶତଦଳ

 ଉପନ୍ୟାସ 
 ରୁପା ଚୁଡ଼ି 
 ବୁଲା ଫକିର-୧୯୨୪
 ଶନିସପ୍ତା-୧୯୩୩
 ଟଙ୍କା ଗଛ-୧୯୨୦
 ଯୁଗଳମଠ-୧୯୨୦

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୬୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:କବି
ହେ ସଖା

ହେ ସଖା, ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ସଂଗ୍ରାମ ଗଜେନ୍ଦ୍ର । ନିର୍ମଳ ପଣ୍ଡା ଓ ଶରଣାବିନ୍ଦ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଆଶିଷ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।http://odishasuntimes.com/2015/01/13/odishas-veteran-actor-director-hara-patnaik-no/

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଗାର୍ଗୀ ମହାନ୍ତି, ସମୀର ଓ ସାଣ୍ଟୁ ।

 ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘ହେ ସଖା’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: incredibleorissa.com: He Sakha Odia Film Cast & Crew
 ସମୀର (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ)
 ସାଣ୍ଟୁ (ସୁଦାମା)
 ଗାର୍ଗୀ ମହାନ୍ତି
 କାବୁଲା ମହାନ୍ତି
 ପ୍ରଭାତୀ ସାହୁ
 ଅଶୋକ ବଳ
 ନିର୍ମଳ ପଣ୍ଡା
 ସଂଗ୍ରାମ
 ରାମ ସିଂ

 ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
 ସଙ୍ଗୀତକାର: ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି
 ଗୀତିକାର: ଡ. ପ୍ରସନ୍ନ ସାମଲ, ମୋହିତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ସତ୍ୟବାନ
 ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ: ଅନ୍ତରା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି, ପମି, କରୁଣାକର, ଗୋବିନ୍ଦଚନ୍ଦ୍ର
 ଗୀତ 
 ହେ ସଖା
 ହରି ହରି
 ଫୁଲ ଫୁଟିଚି
 ରୁଣୁ ଝୁଣୁ
 ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ
 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଐଶାଣେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର

ଐଶାଣେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ୧୩ଶ ଶତକରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ପୁରାତନ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ।The forgotten monuments of Orissa. Volume 2.Kamalā Ratnam, India. Ministry of Information and Broadcasting. Publications Division, Indian National Trust for Art and Cultural Heritage ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ପୁରୁଣା ଭୁବନେଶ୍ୱରରସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀରାମ ନଗରର ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ ଡାକ୍ତରଖାନା ପରିସରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରର ପଶ୍ଚିମ ପାଚେରି ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଥିରେ ନିରନ୍ତର ପୂଜା ହୋଇଥାଏ ଓ ଦେବ-ବେଦି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହାଁଇଛି ।

 ମନ୍ଦିର ପରିସର 
ଏଠାରେ ପୂଜିତ ଦିଅଁ ଶିବଲିଙ୍ଗଯାହାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଗୋଲାକାର ଯୋନିପୀଠ ଧାରକ ରହିଛି । ଜାଗର, ଜଳାଭିଷେକ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ, ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତି ଆଦି ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଶିବରାତ୍ରିର ୬ଷ୍ଠ ଦିନରେ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କର ବିଗ୍ରହ ଏଠାକୁ ଅଣାଯାଇଥାଏ ।

 ଇତିହାସ 
ଏହା କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ସପ୍ତରଥ ଶୈଳିରେ ତିଆରି ଯାହା ୧୩ ଶ ଶତକରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଓ ମେଘେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସହ ଏହାର ସମାନତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । କେତେକ ନିର୍ମାଣଶୈଳିରୁ ଏହା ଗଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦେଇ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବାର ଆଭାସ ମିଳିଥାଏ ।

 ନିର୍ମାଣ ଶୈଳି 
ଏହି ମନ୍ଦିର କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାରେ ଓ ଧୁସର ବାଲିପଥରରେ  ନିର୍ମିତ । "ତଳଜଙ୍ଘ" ଓ "ଉପର ଜଙ୍ଘ" "ଖାକରା ମୁଣ୍ଡି ଓ "ପିଠା ମୁଣ୍ଡି" ଶୈଳିରେ ନିର୍ମିତ । ପୀଠଟିରେ ତିନୋଟି ଆଧାର ରହିଛି ଯାହା ଖାକରା ମୁଣ୍ଡି ଶ୍ରେଣିରେ ସଜା ହୋଇଛି । ଅନୁରଥ ପାଗ ଶୈଳିରେ ଏହା ଉପରେ ପଦ୍ମ ତଥା "କାନିକା ପାଗ"ରେ ୧୦ ଗୋଟି ଭୂମି ଅମ୍ଳ ରହିଛି । ଦୁଇଟି "ଉଦ୍ୟତ" ସିଂହ ଏହାର "ଗଣ୍ଡି" ଓ "ରହପାଗ"ରେ ରହିଛନ୍ତି । "ଗଣ୍ଡି"ର ପାଦ ଦେଶରେ ସାମନା କାନ୍ଥରେ ଏକ ଛୋତ "ରେଖା ଅଙ୍ଗଶିଖର" ରହିଛି ।

ଦୁଆର ବନ୍ଧସବୁରେ ବାହାରୁ ଭିତର ଯାଏଁ "ପୁଷ୍ପ ଶାଖା", "ପତ୍ର ଶାଖା", "ଲତା ଶାଖା"ରେ ସଜା ହୋଇଛି । ଦୁଆରବନ୍ଧର ପାଦଦେଶରେ ଉଭୟ ପାଖରେ ଖାକରା ମୁଣ୍ଡିସବୁ ଅଛି । ଏଠାର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ "ଲଲାଟବିମ୍ବ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ" ଲଳିତାସନରେ ବସିଛନ୍ତି । ଦୁଆରବନ୍ଧର ଉପରେ ନବଗ୍ରହ'' ଶ୍ରେଣି ରହିଛନ୍ତି, ପ୍ରଟିଟି ଗ୍ରହ ଏକ ଆସନ ଉପରେ ଅଧୀଷ୍ଠିତ । "ସୂର୍ଯ୍ୟ" ଉଭୟ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି ଓ "କେତୁ" ଏକ ସାପ ହାତରେ ଧରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱର ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ ଦେଇ ପରିଚାଳିତ । ଏହା ଭଲଭାବରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇରହିଛି ।

 ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ତାଲିକା

 ଟୀକା 

 ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଶିବ ମନ୍ଦିର
ବରୁଣେଇ ମନ୍ଦିର

thumb|ବରୁଣେଇ ଓ କରୁଣେଇ
ମା ବରୁଣେଇ ମନ୍ଦିର ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବରୁଣେଇ ପାହାଡ଼ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । କୁଣ୍ଡାପଥରରେ ଭର୍ତ୍ତି ଏହି ପାହାଡ଼ର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୭ କିମି ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୮୦୦ ମିଟର । ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୩୦୪.୮ ମିଟର ।
 ବରୁଣେଇ ମନ୍ଦିର 
ବରୁଣେଇପାହାଡ଼ର କଟି ଦେଶରେ ୧୫୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ମା’ ବରୁଣେଇଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା ପାଉଥିବା ଦୁଇ ଭଉଣୀ ବା ଦୁଇ ଦେବୀ ହେଲେ ବରୁଣେଇ ଓ କରୁଣେଇ । କଳାମୁଗୁନି ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ବରୁଣେଇ ସିଂହାସନର ବାମପଟେ ଓ କରୁଣେଇ ଡାହାଣ ପାର୍ଶୱରେ ବିରାଜମାନ । ଯୁଦ୍ଧ ବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୂର୍ତ୍ତିର ଉଚ୍ଚତା ୧୮ଇଞ୍ଚ । ଅଦଲ କୁଣ୍ଡ ଝରଣା ଦେବୀଙ୍କ ନାଭିସ୍ଥଳ ଦେଇ ପାଦତଳକୁ ବହିଯାଇଛି । ଏହାର ଜଳ ପାଦୁକା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହି ପୀଠରେ ଦୈନିକ ପିଠା ଓ କ୍ଷୀରି ଭୋଗ କରାଯାଏ । ରଜ ପର୍ବ ସମୟରେ ୪ଦିନ ବ୍ୟାପି ଏଠାରେ ଏକ ବିରାଟ ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ସହ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଇଦେବୀ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତିଙ୍କ ସହାୟତା କରିଥିଲେ । ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ରହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ଇଂରେଜମାନେ ଏହା ଜାଣିପାରି ଦୁଇ ମୂର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କରି ଶକ୍ତିହୀନ କରିବାରେ ସଫଳ ହେବା ପରେ ଗଜପତି ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । । 
 
ପୌରାଣିକ କିମ୍ବଦନୀ ବହନ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ପାଣ୍ଡବ ଗୂହା, ପାଣ୍ଡବ ଗୁମ୍ଫା ଓ ପାଣ୍ଡବ ହରା।

ପାଣ୍ଡବ ହରା: ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ପଶାଖେଳରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହାରିଯାଇଥିବାରୁ ଏହା ପାଣ୍ଡବହରା ଭାବେ ନାମିତ । ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ବନବାସ ସମୟରେ ବରୁଣେଇରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ ବିରାଜମାନ କରୁଥିବା ପଥରଟି ଶ୍ରୀରାମ ପଥର ଭାବେ ପରିଚିତ । । ଦେବୀ ସୀତା ରୋଷେଇସାରି ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହାଣ୍ଡି ଧୋଇ କହିଥିଲେ ଯେ, ସୃଷ୍ଟି ଥିଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ପାଣି ଶୁଖିବ ନାହିଁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପାଣି ଶୁଖୁନଥିବାର ଲୋକମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦେବୀ ମନ୍ଦିର
ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ୱାମୀ

ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ୱାମୀ (ଜନ୍ମ ୭ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୪ - ୬ ମଇ ୨୦୧୮) ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ଜଣେ ସଂଳାପ ଲେଖକ, କବି ଓ ଗୀତିକାର ଥିଲେ । ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ସମୟଧରି, ସେ ଆକାଶବାଣୀ, ଦୂରଦର୍ଶନ, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ଆଲବମ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ ଗୀତରଚନା କରିଥିଲେ । 

 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ  ୭ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ନୂଆଗାଁଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ମାମୁଁଘରେ ସେ ବଢିଥିଲେ । ଅଜାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ଥିଲା । ନାତି ଗୁରୁକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖାଇଥିଲେ । ସେ ବାଞ୍ଛାନିଧୀ ପଣ୍ଡା ଓ କ୍ଷୀତିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମୈତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ଗାୟକ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ କଲେଜରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହାନରେ ଗୀତରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ୧୯୫୬ରୁ ଆକାଶବାଣୀର ଜଣେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଗୀତିକାର ମାନ୍ୟତା ହାସଲ କରିଥିଲେ ।ଛୁଟିଦିନ, ଧରିତ୍ରୀ ୧୯୮୬ ମସିହାରୁ ସେ ଆକାଶବାଣୀର ଜଣେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ୧୯୯୩ ମସିହାରୁ ଜଣେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ହିନ୍ଦୀ ଗୀତିକାର ହୋଇଥିଲେ । ସେ ସର୍ବମୋଟ ୩୦ଟି ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅବଦାନ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୮ ମସିହା ମଇ ମାସ ୬ ତାରିଖରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଜନିତ ଅସୁସ୍ଥତା ହେତୁ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଆରତୀ ଗୋସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ।

ଗୀତି କବିତା ସଙ୍କଳନ
ଗୁରୁକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ଗୀତି କବିତା ସଙ୍କଳନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: 
 ଏ ମନ ଚୋରାପଥେ (ଆଧୁନିକ)
 ସମୁଦୁଣୀ ମୋର ଜୁହାର ଜାଣିବ (ପଲ୍ଲୀଗୀତ)
 ଅବନୀ ଗନ୍ଧା (ଆଧୁନିକ)
 ଜଗଦିହୁଡ଼ି  (ଭକ୍ତିଗୀତ)
 ନମାମି ଜନ୍ମଭୂମି (ଦେଶଭକ୍ତି)
 ଚମ୍ପକ ବରଣୀ ଗୋ (ଆଧୁନିକ)
 କଥାଚିତ୍ର ଜୀବନ 
୧୯୫୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ମା'ରେ ଗୀତ ଲେଖି ଗୀତିକାର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ollywood.wikidot.com: Guru Krushna Goswami: Where the lyre and the lyric meet "ଅରୁନ୍ଧତୀ" ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଗୀତ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରି,ସେ ପ୍ରଥମେ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଥିଲେ । ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ, ୩୦ରୁ ଅଧିକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ଗୀତିକାର ଓ ସଂଳାପ ଲେଖକ ଭାବେ ଅବଦାନ କରିଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତକାର ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସହ ମିଶି, ସେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମାର ବହୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିଥିଲେ । ସିନେ ସମ୍ବାଦ ଜାନୁଆରୀ ୧୫-୨୧ପୃଷ୍ଠା ୧୦ ଲତା ମଙ୍ଗେସକରଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହନରେ ସେ ହିନ୍ଦୀ ଶିଖିଥିଲେ ଓ ଗୀତ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆରେ ସେ ୫ଟି ଗୀତିକବିତା ପୁସ୍ତକ ଓ ହିନ୍ଦୀରେ "ହେ ଜଗନ୍ନାଥ ତୁଝେ ପ୍ରଣାମ୍" ନାମରେ ଏକ ଗୀତିକବିତା ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ । 

 ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅବଦାନ 
କଥାଚିତ୍ରମୁକ୍ତିଲାଭ ବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଭୂମିକା ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ୧୯୮୦ ଗୀତିକାରମେଘମୁକ୍ତି ୧୯୮୦ବିଶ୍ୱଜିତ ଦାସ ଗୀତିକାରପ୍ରିୟତମା ୧୯୭୮ ବିଶ୍ୱଜିତ ଦାସଗୀତିକାର ଗପ ହେଲେବି ସତ ୧୯୭୬ନଗେନ ରାୟ ଗୀତିକାରସମୟ ୧୯୭୫ଗଣେଶ ମହାପାତ୍ର ଗୀତିକାରକିଏ କାହାର ୧୯୬୮ନିତାଇ ପାଲିତଗୀତିକାରଅରୁନ୍ଧତୀ ୧୯୬୭ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ସେନଗୁପ୍ତା ଗୀତିକାର, କାହାଣୀଜୀବନସାଥୀ ୧୯୬୩ ପ୍ରଭାତ ମୂଖାର୍ଜୀଗୀତିକାରhttp://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/jeeva-sathi-screened/article3392475.eceସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖି ୧୯୬୩ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ସେନଗୁପ୍ତାଗୀତିକାର, ସଂଳାପନୂଆ ବୋଉ ୧୯୬୨ ପ୍ରଭାତ ମୂଖାର୍ଜୀ ଗୀତିକାରମା ୧୯୫୯ନିତାଇ ପାଲିତ ଗୀତିକାର

 ମାନ ସମ୍ମାନ 
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୪, ଚମ୍ପକ ବରଣୀ ଗୋ)
 ଭକ୍ତକବି ସାଲବେଗ ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୦)
 ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୦)
 ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତିକାର ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୬)
 ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ କଳା ପରିଷଦ ସମ୍ମାନ
 ଓଡ଼ିଶା ଗୀତିକବି ସମାଜ ସମ୍ମାନ
 ଗୀତି ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନ (ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସ ଫାଉଣ୍ଡେସନ)

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକାର
ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର

ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର । ଏହା ସୋମବଂଶୀ ଶାସକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା ।
 ବିବରଣୀ 
ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର ହଳଦିଆ ଓ ନାଲି ରଙ୍ଗ ମିଶ୍ରିତ ବାଲିପଥରରେ ନିର୍ମିତ, ଯାହାକୁ ରାଜାରାଣୀୟ ପଥର କୁହାଯାଇଥାଏ । ମନ୍ଦିରଟି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁଁହାଇରହିଛି । ମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହ ରେଖା ଶୈଳୀ ଏବଂ ଜଗମୋହନ ପିଢ଼ା ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ । ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର ପଞ୍ଚରଥ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ସମକାଳୀନ ଅଟେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ବିଭାଗ ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିରର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରୁଅଛି ।
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ୧୮ରୁ ୨୦ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିରରେ ରାଜାରାଣୀ ସଙ୍ଗୀତ ମହୋତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ କରାଯାଏ । ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସଙ୍ଗୀତଶିଳ୍ପୀ ଏଥିରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥାନ୍ତି ।
 ଚିତ୍ରାବଳୀ 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଶିବ ମନ୍ଦିର
ମେଘେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

ମେଘେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର  ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର । ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱର ଟଙ୍କପାଣୀଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

 ଆଧାର 

 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମସ୍ଥଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିବ ମନ୍ଦିର
ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି

ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି (୬ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୮ - ୧୭ ମଇ ୨୦୨୧), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ଗାୟକ ଥିଲେ । ବୁଲୁ ଭାଇ ଭାବରେ ସେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । 

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଅମରେନ୍ଦ୍ର ୧୯୫୮ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କଟକର ପ୍ୟାରୀମୋହନ ଏକାଡେମୀରୁ ସେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ, ସୁନନ୍ଦା ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।  କରୋନାଭୂତାଣୁ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ୨୦୨୧ ମସିହା ମଇ ମାସ ୧୭ ତାରିଖରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଏକ ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସାଧିନ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

 ସଙ୍ଗୀତକାର ଜୀବନ 
ଆକାଶବାଣୀ କଟକରୁ ଅମରେନ୍ଦ୍ର ନିଜର ସଙ୍ଗୀତ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୩ ମସିହାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଥିଲା ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର । ଅନେକ ଗୀତରେ ସେ ନିଜେ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।  ଓଡ଼ିଶାରେ ସଙ୍ଗୀତ ରେକଡ଼ିଂ ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓର ଅଭାବ ଥିବାବେଳେ ସେ କଟକରେ ନିଜ ଘରେ ଆଶା ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓ ନାମରେ ଏକ ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଗୀତ ରେକଡ଼ିଂ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ମହମ୍ମଦ ଅଜିଜଙ୍କ ଭଳି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ରେକଡ଼ିଂ କରିଥିଲେ । ପତ୍ନୀ ସବିତାଙ୍କ ନିଧନ ପରେ, ଅମରେନ୍ଦ୍ର ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି ମ୍ୟୁଜିକ ଏକାଡ଼େମୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରୁଥିଲେ ।

 ସମ୍ପୃକ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର 
କଥାଚିତ୍ରମୁକ୍ତିଲାଭ ବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଭୂମିକାହେ ସଖା ୨୦୧୨ଆଶିଷ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟସଙ୍ଗୀତକାର, ଗାୟକକଣ୍ଢେଇ ଆଖିରେ ଲୁହ ୨୦୦୪ରବି କିନ୍ନାଗିସଙ୍ଗୀତକାରପରି ମହଲ ୨୦୦୩ବିକାସ ଦାସସଙ୍ଗୀତକାରସରପଞ୍ଚ ବାବୁ ୧୯୯୯ଚକ୍ର ପାଣିସଙ୍ଗୀତକାରଧର୍ମ ଦେବତା ୨୦୦୧ବିଜୟ ଭାସ୍କରସଙ୍ଗୀତକାରମାଗୁଣିର ଶଗଡ଼ ୨୦୦୧ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମହାନ୍ତିସଙ୍ଗୀତକାରଜୟ ଶ୍ରୀରାମ ୨୦୦୫ତୃପ୍ତି ବିଶ୍ୱାଳସଙ୍ଗୀତକାରରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ୧୯୯୭ସଂଗ୍ରାମ ବିଶ୍ୱାଳସଙ୍ଗୀତକାରବସୁଧା ୧୯୯୬ଅବତାର ସିଂହସଙ୍ଗୀତକାରସୁନା ପଞ୍ଜୁରୀ ୧୯୯୫ରବି କିନ୍ନାଗିସଙ୍ଗୀତକାରଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ୧୯୯୩ପଙ୍କଜ ପାଣିସଙ୍ଗୀତକାରଭାଇ ହେଲା ଭଗାରି ୧୯୯୪ରବି କିନ୍ନାଗିସଙ୍ଗୀତକାରସିଂହବାହିନୀ ୧୯୯୮ରାଜୁ ମିଶ୍ରସଙ୍ଗୀତକାରପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ ୧୯୯୯ରବି କିନ୍ନାଗିସଙ୍ଗୀତକାରରଙ୍ଗ ବରଷିବ ଟୁପୁରୁ ଟୁପୁରୁ ୨୦୧୯ଜିତେନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ରସଙ୍ଗୀତକାର

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 

 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ସଙ୍ଗୀତକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ
ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦ

ଧ୍ୟାନ ଚାନ୍ଦ (୨୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୦୫ - ୩ ଡିସେମ୍ବର, ୧୯୭୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ହକି ଖେଳାଳି ଓ ଅଧିନାୟକ ଥିଲେ । ହକି ଖେଳରେ ବିଶ୍ୱର ଜଣେ ସର୍ବକାଳୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖେଳାଳି ଭାବେ ତାଙ୍କର ମାନ୍ୟତା ରହିଛି । 
ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ହକିଷ୍ଟିକ ଚାଳନା ବଳରେ ଭାରତ ଏକଦା ବିଶ୍ୱ ହକିରେ ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର କ୍ରିଡ଼ାନୈପୁଣ୍ୟ, ଏକାଗ୍ରତା ଓ ଖେଳରେ ଗୋଲସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖି କ୍ରିକେଟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଡନ ବ୍ରାଡ଼ମ୍ୟାନ ଥରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, କ୍ରିକେଟରେ ରନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଭଳି ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦ ହକିରେ ଗୋଲସ୍କୋର କରନ୍ତି ।http://pib.nic.in/feature/feyr2000/faug2000/f220820002.html ମାତ୍ର ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପଞ୍ଜାବ ରେଜିମେଣ୍ଟରେ ଯୋଗଦେଇ ହକି ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ । ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ ଚାକିରୀରେ ଥାଇ ସେ ୧୯୨୬ରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ଗ୍ରସ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ନିଜର ଶହେତମ ଗୋଲ କରିଥିଲେ ।

 ପରିବାର 
୧୯୦୫ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୯ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଆଲ୍ଲାହାବାଦ (ପ୍ରୟାଗ)ଠାରେ ଏକ ରାଜପୁତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ସମେଶ୍ୱର ଦତ୍ତ ସିଂହ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସେନାବାହିନୀର  ଥିଲେ  ।

କ୍ରୀଡ଼ା ଜୀବନ
ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦଙ୍କ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ହକିର ସୁବର୍ଣ୍ଣଯୁଗ ଥିଲା । ୧୯୨୮ରେ ନେଦରଲାଣ୍ତରେ ଆୟୋଜିତ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସ, ୧୯୩୨ରେ ଲସ ଏଞ୍ଜେଲ୍ସ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସ ଓ ୧୯୩୬ରେ ବର୍ଲିନ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସରେ ଭାରତକୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ବିଜୟୀ କରାଇବାରେ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦଙ୍କ ଭୂମିକା ଅବିସ୍ମରଣୀୟ । ୧୯୩୬ ବର୍ଲିନ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସରେ ଜର୍ମାନୀକୁ ହରାଇ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ହାସଲ କରିବାପରେ ଆଡଲଫ ହିଟଲର ଜର୍ମାନୀ ସେନାବହିନୀରେ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦଙ୍କୁ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦ ଧନ୍ୟବାଦ ସହ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୩୬ରେ ଭାରତ ଇଂରେଜ ଶାସନରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବର୍ଲିନ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସରେ ସେ ଇଂଲଣ୍ଡର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ଓ ବନ୍ଦେ ମାତରମ ଗାଇ ନିଜ ଦେଶଭକ୍ତିର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ ।http://www.britannica.com/EBchecked/topic/105366/Dhyan-Chandhttp://books.google.co.in/books?id=Fq1wdzqhu6kC&pg=PA245&dq=major+dhyan+chand+rajput&hl=en&sa=X&ei=7_L6T-KZBpOKhQfBzvitDA&ved=0CDYQ6AEwAA#v=onepage&q=major%20dhyan%20chand%20rajput&f=false
୧୯୨୮ ଆମଷ୍ଟରଡାମ ଅଲିମ୍ପିକରେ ଭାରତ ମୋଟ ୨୯ ଗୋଲ କରିଥିବା ବେଳେ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ ୧୫ଟି ଗୋଲ । ସେହିପରି ୧୯୩୨ ଲସଏଞ୍ଜେଲ୍ସ ଅଲିମ୍ପିକରେ ୧୨ଟି ଓ ୧୯୩୬ର ବର୍ଲିନ ଅଲିମ୍ପିକରେ ୧୧ଟି ଗୋଲକରି ନିଜ ନେତୃତ୍ତ୍ୱରେ ଭାରତକୁ ହାଟ୍ରିକ ଟାଇଟଲ ବିଜୟ କରାଇଥିଲେ । ୧୯୪୭ରେ ୪୨ବର୍ଷ ବୟସରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତ ହକି ଦଳର ଅଧିନାୟକ ଭାବେ ଏକ ଯୁବ ଦଳ ସହିତ ସେ ପୂର୍ବ ଆଫ୍ରିକା ଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ଭାରତ ୨୨ଟି ମ୍ୟାଚ ଖେଳିଥିଲା । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦ ୬୨ଟି ଗୋଲ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ହକିରୁ ଅବସର ନେଲେ । ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ସେ ମେଜର ପଦରୁ ଆର୍ମିରୁ ଅବସର ନେଲେ । ୧୯୨୬ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୧୯୪୮ରେ ଅବସର ନେବା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଗୋଲ ସ୍କୋର କରିଥିଲେ । ତିନୋଟି ଅଲିମ୍ପିକରେ ଭାରତର ୧୦୨ଟି ଗୋଲ ମଧ୍ୟରୁ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦଙ୍କ ଥିଲା ୩୮ଟି ଗୋଲ । ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଗୋଲ ମେଶିନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିଲା । ୧୯୭୯ ଡିସେମ୍ବର ୩ରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭାରତରେ ଜାତୀୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି ।

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଉପାଧିରେ ସମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ।
 ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ୧୬ ବର୍ଷ ପରେ ଅର୍ଥାତ ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୯କୁ ଜାତୀୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଦିବସର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

thumb|right|୧୯୨୮ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସରେ ଭାରତୀୟ ହକି ଦଳ
 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 Dhyan Chand at PeopleForever.org
 The Indian who captivated even Hitler, Qaiser Mohammad Ali, Rediff.com
 Feature: Hockey's Genius - Dhyan Chand , Rohit Brijnath, PlanetFieldHockey.com
 Gulu Ezekiel and K. Arumugam, Great Indian Olympians
 K. Arumugam, Dhyan Chand Centenary, Hockey Yearbook 2006.
 A tribute to Dhyan Chand, Rediff.com

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ହକି ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ବଛା ଲେଖା
ବାଙ୍କୀ

thumb|ବାଙ୍କୀ ସଡ଼କର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ
ବାଙ୍କୀ ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସହର । ଏହାର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୨୦୦୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ୧୫୯୮୭ ରହିଥିଲା।
 ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
ଚର୍ଚ୍ଚିକା ମନ୍ଦିର
 ମହା ପର୍ବତ (ତୁଳସୀପୁର)

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 bankiorissa.com: An website on Banki, Orissa 
 articles.timesofindia.indiatimes.com

ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
କ୍ଷୀରୋଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପୋଥାଳ

କ୍ଷୀରୋଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପୋଥାଳ (୩୦ ଜୁନ ୧୯୩୯ - ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨) କଟକ ଜିଲ୍ଲା ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି ବ୍ଳକର ଗୋପପୁର ଗ୍ରାମରେ ୧୯୩୯ ମସିହା ଜୁନ ୩୦ ତାରିଖ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣକାର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଜନ୍ମ ହେବାର ଦୁଇମାସ ପରେ ମା ଜହ୍ନ ଦେଇ ଓ ଚାରିବର୍ଷ ପରେ ବାପା ଯଦୁମଣୀଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।
କ୍ଷୀରୋଦ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କବିତା ଗୁଡ଼ିକ ଦୈନିକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ମାତୃଭୂମିର କିଶୋର ଫଉଜ, ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରର ମୀନାବଜାର, ସମାଜର ଶିଶୁରାଇଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ଶିଶୁ ପାଠକ ମହଲରେ ଆଦୃତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ରଚିତ କବିତା ଟୁଆଁଟୁଇଁ, ମୀନାବଜାର, ସଂସାର ଓ ମନପବନ ପ୍ରଭୃତି ଓଡ଼ିଶାର ବହୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା ।
 
ଆକାଶବାଣୀର ଜଣେ ସ୍ୱିକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଗୀତିକାର, ଭଜନ ସମ୍ରାଟ ଭିକାରି ବଳ ଗାଇଥିବା ଭଜନ 'କୋଠଭୋଗ ଖିଆ ମୋ ଚକା ଆଖିଆ ଉଠହେ ପହୁଡ଼ ଭାଙ୍ଗି' ସେ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨, ରବିବାର ଦିନ କଟକ ବଡ଼ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

 ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା 
 ଗାଁ ମାଟି ମୋର ହସେରେ 
 ଅକଲ ମକଲ ଟକଲ ଟିଆଁ 
 ହସପସରା 
 ହସ ରାଇଜରେ ମୁନା 
 ଶିଶୁ ସାଥୀ 
 ସାବାସ ନାନୀ 
 ଗପ ଗୋଲାପ 
 ମୋ କଥା ମୋ କବିତା 
 ମନ ହୁଏ ମୋର ହେବାକୁ ମୀନା

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 ୧୯୮୬: ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ବହି: ମନ ହୁଏ ମୋର ହେବାକୁ ମୀନା)
 ୨୦୦୧: ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦ ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ)
 ୧୯୮୮: ପଣ୍ଡିତ ଉପେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ପୁରସ୍କାର (ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଧର୍ମଶାଳା)
 ୨୦୦୨: ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି)
 ୧୯୭୮: ମୀନାବଜାର ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୦୭: ସାହିତ୍ୟଶ୍ରୀ (ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ସ୍ମୃତି ସଂସଦ)
 ୨୦୦୬: ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ ସମ୍ମାନ (ଭକ୍ତସାଲବେଗ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଷଦ, ପୁରୀ)
 ୧୯୯୯: ହରେକୃଷ୍ଣ ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର (ଫକୀର ମୋହନ ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ)
 ୧୯୯୧: ରାଜ୍ୟ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସମିତି (ବହି: ସାବସ ନନୀ)
 ୧୯୭୩: ରାଜ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ମାନ (ରାଜ୍ୟ ଗଣଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ, ବହି: ଗାଁ ମାଟି ମୋର ହସେରେ)

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ