biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ

ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Chandan Tiwari) ବିହାରରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟିକା । ସେ ଭୋଜପୁରି, ମଗଧୀ, ମୈଥିଳୀ, ନାଗପୁରି, ଅବଧୀ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ସେ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ।   ସେ ବିସମିଲ୍ଲା ଖାନ ସମ୍ମାନ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।  ସେ ବିଭିନ୍ନ କିସମର ଲୋକସଙ୍ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ଯେପରିକି ପୁରବି, ସୋହର, ପଚ୍ରା ଗାନ୍ଧୀ ଗୀତ, ନ‌ଦୀ ଗୀତ, ଛଠ ଗୀତ (କଜରୀ) ଓ ଠୁମରୀ ଇତ୍ୟାଦି ।￼￼￼￼

 ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ 
ଭାରତରେ ଥିବା ବିହାର ପ୍ରଦେଶର ଭୋଜପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ବଦକା ଗ୍ରାମରେ ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ବଢ଼ିଥିଲେ । ବିନୋବା ଭାବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ବିଏ ପାସ କରିଥିଲେ ଓ ଆଲାହାବାଦ, ପ୍ରୟାଗ ସଙ୍ଗୀତ ସମିତିରୁ ଏକ ଛଅ ବର୍ଷିଆ କୋର୍ଷ 'ପ୍ରଭାକର' ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସେ ମଇଥିଳି ଓ ଭୋଜପୁରି ଭାଷାରେ ଥିବା ଗ୍ରମୀଣ ଓ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ଗୀତ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରୁଛନ୍ତି । 

 ବୃତ୍ତି  

ଭୋଜପୁରି, ମଗଧୀ, ମୈଥିଳୀ, ଅବଧୀ ଓ ବିଶେଷତଃ ଭୋଜପୁରି ଭାଷାର ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତରେ ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ ଏକ ଜଣାଶୁଣା ନାମ ।  ଦୂରଦର୍ଶନରେ ସେ ଅନେକ ବିଶେଷ ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାଗ ନେଇଛନ୍ତି ବିଶେଷତଃ ପୁରବିୟତାନ Purabiyataan ଓ 'ନିମିୟା ଚିରଇୟାନ କେ ବସର' (Nimiya chiraiyan ke baser) ଥିବା ମୋର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା (My Musical Effort) ସିରିଜ ଟେଲିକାଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା । ମହୁଆ ଟିଭିର ଜିଲା ଟପ ଓ ସୁରସରଗମ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଭାଗ ନେଇଥଲେ । ଇଟିଭି ଓ ଜି ମ୍ୟାଜିକ ଇଣ୍ଡିଆର 'ଲୋକ ଜଲ‌ୱା ପ୍ରଦର୍ଶନ'ରେ (folk jalwa show)  ଭାଗନେଇଥିଲେ ।  ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓର ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗଜଲ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । 

ରେଡିଓ ମିର୍ଚ୍ଚି, ରେଡିଓ ଧୁମ, ରେଡିଓ ସନେହି ଓ ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ରେଡିଓ-ଗ୍ରମ‌ବାଣୀ ଭଳି ଅନେକ ସମ୍ମାନନୀୟ ପ୍ରାଇଭେଟ ଏଫଏମ ବ୍ରଡକାଷ୍ଟିଙ୍ଗ ଚାନେଲମାନଙ୍କରେ ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ ବିଶେଷ ସଙ୍ଗୀତ ଧାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ଓ ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇଥିଲେ । ବିଗ ମ୍ୟାଜିକ ଗଙ୍ଗା ( Big Magic Ganga) ଟିଭି ଓ ରଙ୍ଗ ପୂର୍ବୟିଆ (Rang Purwaiya) ଚୟନ ମଣ୍ଡଳୀର ସେ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ଓ ଆକାରର ଉତ୍ସବରେ ସେ କାମ କରୁଥିଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଅଶ୍ଳୀଳତାକୁ ସର୍ବଦା ସେ ବିରୋଧ କରୁଥଲେ । 

 ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ 
ପୁର୍ବଇୟା ଉସ୍ତାଦ, ବେଟି ଚରୟିଆ ସମାନ, ରାଧା ରସିୟା, ସବକେ (ରାମ ରସୁଲ, ବସନ୍ତି ବାୟେର, ଶିବ ଜୋଗିଆ, ସଝି ରାଗ, ସ‌ୱାନି ବାହାର, ନିର୍ଗୁନିଆ କବୀର, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ନ‌ଦୀଆ ଧୀରେ ବ‌ହୋ, ଭଏସ ଅଫ ଗ୍ୟାଞ୍ଜେସ, ମାଇ, ଛଟ୍ଟି ମଇୟା, ରଙ୍କ କଳସ, ଚରଖ‌ୱା ଚାଲୁ ରହେ, ଜନତା ଗୀତ, ଜନ ରାଗ, ଦୁନିଆ କୟାମ୍ବ କିସନ ସେ, ବାଟିହିୟା, ବରାହ ମାସ, କୁଅଁର ଗୀତ, ସୋହର-ମଙ୍ଗଳ-ବଧାଇ, ସୁହାଗ ରାଗ, ଚଇତା-ଚଇତି-ଘଟୋ, ବାଲ ଗୀତ ଇତ୍ୟାଦି । 

 ପୁରସ୍କାର
 ବିଲମିଲ୍ଲାହ ଖାନ ସମ୍ମାନ, ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ (Sangeet Natak Akademi Award)
 ଭୋଜପୁରି କୋକିଳ ସମ୍ମାନ, ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଭୋଜପୁରି ପରିଷଦ, କୋଲକାତା 
 ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାରମ୍ବରିକ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ପୁରସ୍କାର, ନିଉଜ-୨୪ ଓ ରେଡିଓ ଧମାଲ ବିଏଜି ଫିଲମସ 
 ବିହାରର ପରିବର୍ତ୍ତନ‌କାରୀ ଆଇକନ 
 ବ‌ହିନ-ବ‌ହିନପା ସମ୍ମାନ, ସୁର ସମ୍ମଦ, ଦରଭଙ୍ଗା 
 ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ବାଜପେୟୀ ସମ୍ମାନ, ମୁଙ୍ଗେର 
 ଲୋକ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ଗାଜିପୁର ଜିଲ୍ଲା । 
 ଆଖର ସମ୍ମାନ, ସିୱାନ ଜିଲ୍ଲା । 
 ଗିରିଜା ଦେବୀ ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମାନ, ବଲ୍ଲିଆ ଜିଲ୍ଲା । 
 ଗାନ୍ଧି ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମାନ, ଗାନ୍ଧି ସ୍ମୃତି ଦର୍ଶନ ସମିତି । 
 ଭିଖାରି ଠାକୁର ସମ୍ମାନ, ଜାମସେଦପୁର ।
 ଲୋକ ରସ ସମ୍ମାନ, ବିକାଶ ଭାରତି, ରାଞ୍ଚି । 
 ଭୋଜପୁରିଆ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ଭୋପାଲ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଗାୟକ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୦ ଜନ୍ମ
ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା

ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା (ବା ଭାଷାର ରୂପ ଯଥା ଉପଭାଷା/ବୋଲି) ଡି ଫାକ୍ଟୋ ବା ଡି ଜୁର ଭାବେ ଦଖଲ ବା ଅଧିକାର କରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏକ ଭାଷା । ଏହି ଶବ୍ଦଟିର ବ୍ୟବହାରରେ ଖୁବ କମ ସାମଞ୍ଜସ୍ଯତା ରହିଛି । କୌଣସି ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ଭାବେ କଥିତ ଏକ ବା ଏକାଧିକ ଭାଷାକୁ ଅଣ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇପାରେ ବା ଆଇନତଃ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଭାବେ ମନୋନୀତ କରାଯାଇପାରେ । ବିଶ୍ୱର ୧୫୦ରୁ ଅଧିକ ସଂବିଧାନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।Jacques Leclerc

ସି.ଏମ.ବି. ବ୍ରାନ ଭାରତର ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶାସନରେ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ପାଇଁ "ଚାରୋଟି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ" ବାବଦରେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେBrann, C.M.B. 1994. "The National Language Question: Concepts and Terminology." Logos [University of Namibia, Windhoek] Vol 14: 125–134:
 ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକଙ୍କ "ଅଞ୍ଚଳଭିତ୍ତିକ ଭାଷା" (କ୍ଟୋନୋଲେକ୍ଟWolff, H. Ekkehard "African Languages: An Introduction Ch./Art: Language and Society p. 321 pub. Cambridge University Press 2000)
 "ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା" (କୋରାଲେକ୍ଟ)
 ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ "ସାଧାରଣ ଭାଷା" ବା "ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଭାଷା" (ଡେମୋଲେକ୍ଟ)
 ସରକାରଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଓ ସମ୍ଭବତଃ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ମୂଲ୍ୟ ଥିବା "କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାଷା" (ପଲିଟୋଲେକ୍ଟ)

ଶେଷଟିକୁ ସାଧାରଣତଃ ସରକାରୀ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ । କେଉଁଠି କେଉଁଠି (ଯଥା #ଫିଲିପାଇନ୍ସରେ) ଅନେକ ଭାଷାକୁ ସରକାରୀ ଭାବେ ଓ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଅଲଗା ଭାବେ ବଛାଯାଇଥାଏ ।

ମାନକ ଜର୍ମାନ, ମାନକ ଫରାସୀ ଏବଂ ମାନକ ସ୍ପ୍ୟାନିଶ ଭଳି ମାନକ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ରାଷ୍ଟ୍ର(ସାଧାରଣ ଭାଷା), ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଭାଷା ଭାବେ ବ୍ୟାବହାର କରାଯାଇପାରନ୍ତି ।

 ସରକାରୀ ବନାମ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା 
"ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା" ଏବଂ "ସରକାରୀ ଭାଷା" ଦୁଇଟି ଧାରଣାର ବା ଆଇନଗତ ବିଭାଗ ଭାବେ ବୁଝାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଅର୍ଥ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇପାରେ ବା ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ । ରାଷ୍ଟ୍ରବିହୀନ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ସରକାରୀ ଭାଷା ଆଇନଗତ କରିବା ଅବସ୍ଥାରେ ନଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକର ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଭାବେ ଯଥେଷ୍ଟ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭଲଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଥାଇପାରେ । କେତେକ ଭାଷା "ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା" ଭାବେ ଜନପ୍ରିୟ ହୋଇ ସ୍ବୀକୃତ ହୋଇପାରେ ଓ ଅନ୍ୟକେତେକ ବ୍ୟବହାର ବା ପ୍ରଚାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରକାରୀ ସ୍ବୀକୃତି ଲାଭ କରିପାରେ ।

 ଆଧାର
ଈଶା ଦେଓଲ

ଈଶା ଦେଓଲ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Esha Deol- ଜନ୍ମ ୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ମଡେଲ ଯିଏ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ଅଭିନେତା-ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ଓ ହେମା ମାଳିନୀଙ୍କର କନ୍ୟା ଈଶା ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ସନ ୨୦୦୨ରେ 'କୋଇ ମେରେ ଦିଲ ସେ ପୁଛେ' (Koi Mere Dil Se Poochhe) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଓ ସେଥି ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ଫିଲିମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର (Filmfare Award for Best Female Debut) ପାଇଥିଲେ । 

ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ
ଈଶା ଦେଓଲ ୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୧ ଦିନ ମୁମ୍ବାଇରେ (ପୂର୍ବତନ ବମ୍ବେ) ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବଲିଉଡ ଅଭିନେତା ଧର୍ମନ୍ଦ୍ର ଓ ହେମାମାଳିନୀଙ୍କର ସେ ବଡ଼ ଝିଅ । ତାଙ୍କର ସାନ ଭଉଣୀଙ୍କର ନାମ ଆହାନା ।  ସେ ବବି ଦେଓଲ ଓ ସନି ଦେଓଲଙ୍କର ସାବତ ଭଉଣୀ ଓ ଅଭୟ ଦେଓଲଙ୍କର ପ୍ରଥମ କଜିନ ।  ସେ ପିତାଙ୍କ ତରଫରୁ ପଞ୍ଜାବୀ ଓ ମାତାଙ୍କ ତରଫରୁ ତାମିଲ ।  ସେ ତାଙ୍କର ମାଆ ଓ ଭଉଣୀଙ୍କ ସ‌ହିତ ତାମିଲ ଭାଷାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି । 

ସ୍କୁଲରେ ପାଠ କଲାବେଳେ ସେ ଫୁଟବଲ ଖେଳିବାକୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ଓ ମିଡଫିଲଡର ସ୍ଥାନରେ ଖେଳୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍କୁଲ ଦଳର ସେ କାପଟେନ ଥିଲେ, ପ୍ରଦେଶ ସ୍ତରରେ ହ୍ୟାଣ୍ଡବଲ ଖେଳରେ ସେ କଲେଜର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ ଓ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ମହିଳା ଫୁଟବଲ ଦଳରେ ଖେଳିବା ନିମନ୍ତେ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ । 

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
thumb|upright|ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଦିନ ଈଶାଙ୍କ ସାଥିରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଭରତ ତଖତାନୀ । 
ଈଶାଙ୍କର ନିଜର ପ୍ରେମୀ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭରତ ତଖତାନୀଙ୍କ ସାଥିରେ ନିର୍ବନ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦୧୨ରେ ଓ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ଜୁନ ୨୦୧୨ରେ ।  ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୭ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ଆସୁଥିବା କଥା ସେହି ଯୋଡ଼ି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ମୁମ୍ବାଇର ହିନ୍ଦୁଜା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେ ଏକ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।  ସନ ୨୦୧୯ରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଆଉ ଏକ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । 

ବୃତ୍ତି

୨୦୦୨–୦୩: ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶ 
ସନ ୨୦୦୨ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ସେ ବିନୟ ଶିକ୍ଳଙ୍କର କୋଇ ମେର ଦିଲ ସେ ପୁଚ୍ଛେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଅଫତାବ ଶିବଦସନୀ ଥିଲେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳାକାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଜୟ କପୁର, ଜୟା ବଚ୍ଚନ ଓ ଅନୁପମ ଖେର ଇତ୍ୟାଦି ସ‌ହାୟକ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ଫେଲ ହୋଇଥିଲା । ଈଶା ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ନିମନ୍ତେ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କଠାରୁ ମିଶ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପାଇଥଲେ । ରେଡକ୍ଲିଫର ସବେରା ଆର ସୋମେଶ୍ୱର ଲେଖିଥିଲେ, "ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଈଶାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରାୟ ଗର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଇଛି ।" ପ୍ଲାନେଟ ବଲିଉଡର ରାକେଶ ବୁଧୁ ଅନୁସାରେ ସେ ଭୟାନ‌କ ନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ ସେ ଉତ୍ତମ ନଥିଲେ । ଏକବାର ଖରାପ ନଥିଲେ, ନିଜ ଫ୍ୟାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଶ୍ୱାସ ହରେଇବା କଥା  ନୁହେଁ ।  ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ସଫଳ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ୪୮ତମ ଫିଲିମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଉତ୍ସବରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ଫିଲିମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଅଭିନେତ୍ରୀ
ସିତାରା ଦେବୀ

ସିତାରା ଦେବୀ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Sitara Devi (୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୦ – ୨୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୪) ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଥକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟିକା ଓ ଅଭନେତ୍ରୀ ଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଓ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଥିଲେ, ଭାରତ ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସେ ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ବିଶେଷତଃ ରୟଲ ଆଲବର୍ଟ ହଲ , ଲଣ୍ଡନ (୧୯୬୭) ଓ କାର୍ଣ୍ଣେଜି ହଲ,  ନିଉ ୟୋର୍କରେ (୧୯୭୬) ।

ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି 
ସିତାରା ଦେବୀ ନଭେମ୍ବର ୮ ତାରିଖ ୧୯୨୦ରେ  କଲିକତାରେ (ଏବେକାର କୋଲକାତା) ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥଲେ ଓ ସଂଯୋଗ ବଶତଃ ସେହି ଦିନ ଦିପାବଳୀର ଧନତେରାସ (Dhanteras Dipavali) ପର୍ବ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏଣୁ ଧନର ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଧନଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାମ କରଣ କରାଯାଇଥିଲା । 
 
ବାରାଣସୀରୁ ଆସି ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବ‌ହୁତ ବର୍ଷ ଧରି କଲିକତାରେ ବସବାସ କରିଥିବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ସିତାରା ଦେବୀ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ଜଣେ  ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଦ୍ରଲୋକ ଥଲେ ଓ ସଂସ୍କୃତରେ ବୈଷ୍ଣବ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଭରଣ ପୋଷଣ ନିମନ୍ତେ କଥକ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମାତା ମତ୍ସ୍ୟ କୁମାରୀ ଏକ କଳାକାର ପରିବାରର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କର ନେପାଳ ରାଜକୀୟ ପରିବାର ସ‌ହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିଲା । ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ନେପାଳର ରାଜକୀୟ କୋର୍ଟରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବାବେଳେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ହୋଇଗଲେ ଓ ଭାରତ ନାଟ୍ୟମ ତ‌‌ଥା ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଷୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । କଥକ ନୃତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଥିଲା । କଥକ ତାଙ୍କ ରୋଜଗାରର ପନ୍ଥା ହୋଇଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତି ଝିଅ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ସଞ୍ଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା; ଝିଅଙ୍କ ନାମ ଅଳକାନନ୍ଦା, ତାରା ଓ ଧନ୍ନୋ ଥିଲା, ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଚୁବେ ଓ ପାଣ୍ଡେ ଥିଲା ।  

ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ସ‌ହିତ ସିତାରା ଦେବୀ ଭେଟ କରିଥିଲେ ଓ ହଜିଲା ଭାରତୀୟ କଳାକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ପାଇବା ପରେ ଠାକୁରଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ କଥକ ନୃତ୍ୟର ସୁଧାର ଆଣି ସେହି ଲକ୍ଷ ପୂରଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ । ସେ ସମୟରେ କଥକ ନୃତ୍ୟ କେବଳ ପୁଅମାନେ ବା ନାଚବାଲୀ ଝିଅମାନେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ ଓ ଭଦ୍ର ଘରର ପିଲାମାନେ ଏହି ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବା ଆଶା କରାଯାଉନଥିଲା । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଧାର୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ମିଶ୍ରଣ କରିବାକୁ ଶୁକଦେବ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଏହା ଯୋଗୁ ପରିବାର ବଦନାମ ହୋଇଗଲେ ଓ ବାସ୍ତବତଃ ପ୍ରାୟ ଜାତିରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହୋଇଗଲେ । 

ମହାରାଜ ନିଜର ଜାତିଲୋକଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବେଶ୍ୟା ମଧ୍ୟ କୁହାଗଲା । ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷରୁ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରିପାରିଲାନି । ସିତାରା ଦେବୀ ପୂର୍ବ କଥା ସ୍ମରଣ କରି କ‌ହନ୍ତି, "ମୋ ପିତା କ‌ହିଲେ, ଯଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ‌ହିତ ରାଧା  ନୃତ୍ୟ କରିପାରିଥିଲେ, ତେବେ ଝିଅମାନେ କାହିଁକି କରିନପାରିବେ ? ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଅଧିକାରକୁ ପୁରୁଷମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେବାକଥା ।" ମହାରାଜ ତାଙ୍କର ଘର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଏକ ନୂଆ ଜାଗାରେ ବାସ କଲେ । ଗୋଟିଏ ନୂଆ ନାଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ପୁଅ ଓ ଝିଅଙ୍କ ସ‌ହିତ ନିଜ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଥରେ କାନୁନ ରକ୍ଷାକାରୀମାନେ ଆସି ବିଦ୍ୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ମହାଭାରତ କାହାଣୀକୁ ସ୍କୁଲରେ ମହାରାଜ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେଇଥିଲେ । ସିତାରା ତାଙ୍କଠାରୁ ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବଡ଼ ଭଉଣୀ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ ଓ ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ

ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ‌ (୧୭ ଜୁନ ୧୯୩୨ - ୨୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଘନଶ୍ୟାମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାଙ୍କୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

 ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ‌ ୧୯୩୨ ମସିହାର ଜୁନ ମାସ ୧୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗଣପତି ସାହୁ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ସୀତା ସାହୁ । ଘନଶ୍ୟାମଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଓକିଲାତି ପଢ଼ିଥିଲେ ।

 ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ‌ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
ଘନ୍ୟଶ୍ୟାମ ସାହୁ ୨୦୧୧ ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୭ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ମେଥିଲ ଦେବିକା

ମେଥିଲ ଦେବିକା (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Methil Devika) ପଲକ୍କଡ଼ରୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ ଗବେଷକ, ଶିକ୍ଷା ବିଶାରଦ, ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶକ, ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା । 

 ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ 
ମେଥିଲ ଦେବିକା ଦୁବାଇରେ ସନ ୧୯୭୬ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର  ରାଧିକା ପିଲ୍ଲାଇ ଓ ମେଥିଲ ରେଣୁକା ନାମରେ ଦୁଇ ବଡ଼ ଭଉଣୀ  ଅଛନ୍ତି । ମେଥିଲ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ ତାଙ୍କର ମାମୁଁ, ଲେଖକ ଭି.କେ.ଏନ.ଙ୍କର ପତ୍ନୀ ବେଦବତୀ ତାଙ୍କର ମାଇଁ । ପଲକ୍କଡ଼ର ମର୍ସି କଲେଜରେ ଯୋଗଦାନ କରିବା ପରେ ସେ ସରକାରୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ କଲେଜରୁ ବାଣିଜ୍ୟରେ  ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।  

 ଶିକ୍ଷା 
ମେଥିଲ ଦେବିକା ମାଡ୍ରାସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଜିନେସ ଆଡମିନିଶ୍ଟ୍ରେସନରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ପାସ କରିଥିଲେ, ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ର ଭାରତୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ନୃତ୍ୟ କଳାରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ପାଇଥିଲେ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ତାମିଲନାଡ଼ୁର ଭାରତୀଦଶନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମରେ ପିଏଚଡି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ପୋଷ୍ଟଗ୍ରାଜୁଏଟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କରି ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମ, କଥାକଲି ଓ କୂଡିୟଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ, ଓ କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଳମ୍ ଡିମଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଗବେଷଣା ବିଭାଗରେ ଥିଲେ । କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଳମ ଡିମଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଛାତ୍ର ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ମୂଖ୍ୟ ଭାବରେ କାମ କରିଛନ୍ତି । 

ବୃତ୍ତି
ମେଥିଲ ଦେବିକା ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟର ମୋହିନୋୟଟ୍ଟମ ଶାଖାର ଜଣେ ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ପଣ୍ଡିତ ଓ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟର ଆମେରିକା, ୟୁରୋପ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ସିଙ୍ଗାପୁରର ଏସପ୍ଲାନେଡ ଥିଏଟର, କେରଳର ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳା ସୋସାଇଟି ଓ ଉସ୍ତାଦ୍ ବିସମିଲ୍ଲାହ ଖାନ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କୁ ବ‌ହୁତ ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଥିଲା ଓ କାରଣ ସ୍ୱରୂପ ସେ ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟରେ ଜାଗତିକ ମାନବିକ ଭାବନା ସଂଯୁକ୍ତ କରି ତାହାକୁ ନୂଆ ପରିଭାଷା ଦେଇଥିଲେ । ଭାରତର ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ଥିବା ଅନେକ ସ୍କୁଲ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ଦେବିକା ବକ୍ତୃତା ଓ ପେପର ପ୍ରେଜେଣ୍ଟେସନ ଦେଇ ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମ, ମଲୟାଲମ ସାହିତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ କବିତାମାନଙ୍କୁ ନିଜସ୍ୱ କଳାରେ ଉପସ୍ଥାପନ ଓ ପ୍ରଚାର କରି ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜକ ଥିଲେ ଯେପରିକି ତିରୁବନନ୍ତପୁରମର ପାଞ୍ଚ ଦିନିଆ ଚିଲଙ୍କା ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ । 

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଦେବିକା ସନ ୨୦୦୨ରେ ରାଜୀବ ନାୟାରଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ବାଙ୍ଗାଲୋରରେ ସ୍ଥାୟୀ ବାବରେ ବସବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । 
ତାଙ୍କର ଗୋଟେ ପୁଅ ଦେବାଙ୍ଗ ଜାତ ହୋଇଥିଲା । ଦେବାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ପରେ ସେ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଦେଇ ପଲକ୍କଡ଼କୁ ଫେରିଗଲେ ଓ ରାମନାଥପୁରମରେ 'ଶ୍ରୀପଦ ନାଟ୍ୟ କଲରି' ନାମକ ଏକ ନୃତ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ  ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।  

ଏହା ପରେ ଅକ୍ଟୋବର ୨୪ ତାରିକ ୨୦୧୩ ଦିନ ସେ ମଲୟାଲମ ଅଭିନେତା ମୁକେଶଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଏହା ତାଙ୍କର ଦ୍ୱତୀୟ ବିବାହ ଥିଲା ।

ପୁରସ୍କାର
ମୋହିନିୟଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ସେ କେରଳ ପ୍ରଦେଶ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ସନ ୨୦୧୦ ନିମନ୍ତେ ଓ ସନ ୨୦୦୭ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀର ଉସ୍ତାଦ୍ ବିସମିଲ୍ଲାହ ଖାନ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ସନ ୨୦୧୦ରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ସେ ଦେବଦାସୀ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପ୍ରବୀଣତା ନିମନ୍ତେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ବରନ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ଦୂରଦର୍ଶନରେ ଦେବିକା ଜଣେ ଏ ଗ୍ରେଡ଼ କଳାକାର ଥିଲେ ଓ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଏସପିଆଇସିର ପ୍ୟାନେଲ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀର ଭାରତୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ କାଉନସିଲର ସେ ଫେଲୋ ଥିଲେ । ସନ ୨୧୦୬ରେ ମଧ୍ୟ ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବରେ ସେ ମାଡ୍ରାସ ସଙ୍ଗୀତ ଏକାଡେମୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର୍ତ୍ତକୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୬ ଜନ୍ମ
ଅଜୟ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଅଜୟ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ (ଜନ୍ମ: ୫ ଜୁନ ୧୯୪୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦକ । ସେ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ନିଜ ଅନୁବାଦ ପୁସ୍ତକ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିନ୍ଦୀ ଗଳ୍ପ" ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଅନୁବାଦ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୪୦ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ସେଥିରେ ଅନୁବାଦ ବ୍ୟତୀତ ମୌଳିକ ରଚନା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଅଧ୍ୟାପକ ବୃତ୍ତିରୁ ସେ ସେବାନିବୃତ ହୋଇ ସାରିଛନ୍ତି ।

ଅଜୟ ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଭଞ୍ଜନଗର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗାମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସେ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ହିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ୧୯୭୪ରେ ଡି.ଫିଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୪ରୁ ୨୦୦୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧ୍ୟାପକ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଦିରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଅଧିନରେ ବହୁ ଛାତ୍ର ଏମ୍.ଫିଲ., ପି.ଏଚ.ଡି. ଓ ଡି.ଲିଟ. ଲାଭ  କରିଛନ୍ତି ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ବନଗରବାଡୀ (ମରାଠୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
 ଶଙ୍ଖ-ସିନ୍ଦୂର (ରମାନାଥ ତ୍ରିପାଠୀ ପୁସ୍ତକ ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
 ଦୀକ୍ଷା (ନରେନ୍ଦ୍ର କୋହଲିଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
 ଜାୟସୀ (ମାଲିକ ମହମ୍ମଦ ଜୟସୀଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
 ବିଲ୍ଲେସୁର୍ ଛେଲିଆ (ନିରାଲାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ  ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
 ମନୋଜ ଦାସ କୃତ କହାନୀ ସଂଗ୍ରହ (ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ପ୍ରଭଞ୍ଜନ (ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ଅନ୍ବେଷା କା ଆକାଶ (ରବି ରାୟଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ମୁରଲୀ ସାହୁକା ଦିନ (ନୃସିଂହ ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ପୁଣ୍ୟତୋୟା (ପ୍ରତିଭା ରାୟଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ନୀଲାଚଲ କୋ ରାସ୍ତା  (ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ଦେବଶିଶୁ (ସୁସ୍ମିତା ବାଗ୍‌ଚୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
 ବନ୍ଦ ଘର କା କିବାଡ଼ (ମନୋରମା ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଅନୁବାଦ), ୨୦୧୯
 ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୦୬ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ହିନ୍ଦୀତର ଭାଷୀ କ୍ଷେତ୍ରର ହିନ୍ଦୀ ଲେଖକ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୭୬-୭୭ ଏବଂ ୧୯୮୬-୮୭
 ରାମକୃଷ୍ଣ ହିରଜୀମଲ ଡାଲମିୟାଁ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୩
 ଡି.ଲିଟ (ବିକ୍ରମଶିଳା ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ)
 ପୁନର୍ନବା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପୁରସ୍କାର
 ନେତ୍ରମଣି ଅନୁବାଦ ପୁରସ୍କାର

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ

ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ (୭ ମଇ ୧୯୨୧ - ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ବାଙ୍କୀ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୨, ୧୯୬୧ ଓ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାଙ୍କୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧ମ, ୩ୟ ଓ ୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

 ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ ୧୯୨୧ ମସିହାର ମଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗୌରାଙ୍ଗ ସାମନ୍ତରାୟ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ରୁକୁଣାବତୀ ପ୍ରହରାଜ । ଗୋକୁଳାନନ୍ଦଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା କଳାରେ ସ୍ନାତକ ଥିଲା ।

 ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଉତ୍କଳ କଂଗ୍ରେସ, ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ ୨୦୦୫ ମସିହାର ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ୨୬ ତାରିଖ ନିଜ ଗ୍ରାମ ଗୋଳାଗଣ୍ଡରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୪ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

 ଗୁଣବତ୍ତା: D.Ed., B.A, D.Ed , B.A
 ବୃତ୍ତି: ଚାଷ, ଶିକ୍ଷକତା, ଚାଷ, ଶିକ୍ଷକତା |
 ହବି: କବିତା ରଚନା, କ୍ରୀଡ଼ା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟ |
 ଫେଭରିଟ୍ ପାସ୍: ସଙ୍କୀର୍ତାନ୍ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସେବା |
 ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ: ପୁସ୍ତକ “ରାଧା ରେଖା”, “ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଗାଲା” ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ କବିତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ |

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂଚନା: ଛାତ୍ର ବୃତ୍ତି ସମୟରେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ; ଅଧ୍ୟୟନ ପରେ ସକ୍ରିୟ ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ; କିସାନ୍ ସଂଗଠିତ କରି କିସାନ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ, ହରିଜନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଗରିବ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସେବା ପ୍ରଦାନ; ଧାର୍ମିକ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆଗ୍ରହୀ |

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ପନ୍ଥ

ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ପନ୍ତ (୨୦ ମଇ ୧୯୦୦ – ୨୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୭) ଜଣେ ହିନ୍ଦୀ କବି ଥିଲେ । ତାଙ୍କ କବିତା ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରକୃତି, ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଜୀବନୀ 
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଅଲମୋଡା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୌସାନୀଠାରେ ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ ପରେ ତାଙ୍କ ମା'ଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ପିଲାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପରିବାରରୁ ସ୍ନେହ ମିଳି ନଥିଲା ଓ ଏହି ଅବଶୋଷ ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।Rubin, David (1993). The Return of Sarasvati: Four Hindi Poets. Oxford University Press. pp. 105–106.  ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ଜମିଦାର ଓ ଏକ ଚା ବଗିଚାର ମ୍ୟାନେଜର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ଥିଲେ । ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିବେଶରେ ବଢିଥିବାରୁ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ପରିଲିକ୍ଷିତ ହୁଏ ।

୧୯୧୮ ମସିହାରେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ବାରଣାସୀର କୁଇନ୍ସ କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର, ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଂରାଜୀ କବିମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି କବିମାନଙ୍କର ଲେଖା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ରଚନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ ।  ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ସେ ଆଲାହାବାଦର ମୁଇର କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ ।  ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକୁ ବିରୋଧ କରି, ସେ କଲେଜ ପାଠ ଅଧାରୁ ଛାଡିଥିଲେ ଓ କବିତା ଲେଖାରେ ମନୋନିବେଶ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ କବିତା ସଂକଳନ "ପଲ୍ଲବ" ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ କବିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ପୁସ୍ତକର ମୁଖ ବନ୍ଧରେ ସେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, "ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀମାନେ ଭାବନ୍ତି ଗୋଟିଏ ଭାଷାରେ ଓ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାଷାରେ" । 'ବ୍ରଜ ଭାଷାକୁ' ବାଦ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।

୧୯୩୧ ମସିହାରେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ "କଳାକଙ୍କର" ଗ୍ରାମକୁ ଯାଇ ସେଠାର ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ୯ ବର୍ଷ ଧରି ଏକାନ୍ତରେ  ରହିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଓ କାର୍ଲ ମାର୍କସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନେକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ । ୧୯୪୧ରେ ସେ ଅଲମୋଡା ଫେରି ଆସି ଉଦୟ ଶଙ୍କର କଳା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନାଟ୍ୟକଳା ଶିଖିଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କର "ଦ ଲାଇଫ ଡିଭାଇନ" ପଢ଼ି ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ତିନିବର୍ଷ  ପରେ ସେ ପଣ୍ଡିଚେରୀ (ସହର)ର ଅରବିନ୍ଦ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ । ୧୯୪୬ରେ ସେ ଆଲାହାବାଦ ଫେରି ପୁଣି ମୁଖ୍ୟ ସାହିତ୍ୟଧାରାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

 ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା 
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଛାୟାବାଦ ଧାରାର ପ୍ରମୁଖ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ରଚନାରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାର ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ୨୮ଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ସେଥି ମଧ୍ୟରେ କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ନାଟକ ରହିଛି । 

ଛାୟାବାଦୀ କବିତା ବ୍ୟତିତ, ପନ୍ତ ପ୍ରଗତିଶୀଳ, ମାନବୀକ, ସାମାଜିକ 
ଓ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଦାର୍ଶନିକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ ।
ରଚନାବଳୀ
 ଚିଦମ୍ବରା
 ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ
 ତାରାପଥ
 ପଲ୍ଲବ
 କାଲା ଔର ବୁଢ଼ା ଚାନ୍ଦ
 ଗ୍ରନ୍ଥି
  

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 

 ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୮ ( "ଚିଦମ୍ବରା" ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ।ଏ ହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ସେ ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ କବି ଥିଲେ ) 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ( "କାଲା ଔର ବୁଢ଼ା ଚାନ୍ଦ" ପାଇଁ) 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ
 ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ - ୧୯୬୧

 ପରଲୋକ 
୧୯୭୭ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୮ ତାରିଖରେ ଆଲାହାବାଦଠାରେ ପନ୍ତଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କ ବାସଭବନକୁ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଲିଖିତ କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, ଚିଠି ଓ ସେ ପାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପୁରସ୍କାର ରଖାଯାଇଛି ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ନାମୱର ସିଂହ

ନାମୱର ସିଂହ ( ୨୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୨୬ - ୧୯ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ସମୀକ୍ଷକ, ଭାଷାବିତ, ଶିକ୍ଷାବିତ ଥିଲେ । ସେ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡକ୍ଟରେଟ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସମେତ ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ହିନ୍ଦୀ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ସେ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଜବାହର ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ "ଭାରତୀୟ ଭାଷା କେନ୍ଦ୍ର" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୨ରେ ଅବସର ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ "ପ୍ରଫେସର ଅଫ ଏମିରଟସ" ଭାବରେ ଥିଲେ ।

 ପ୍ରାରମ୍ବିକ ଜୀବନ 
ନାମୱର ୧୯୨୬ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୮ ତାରିଖରେ ବାରଣାସୀର ଜିୟାନପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଜିୟାନପୁରଠାରେ ସେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ବାରଣାସୀରେ ସେ ମାଟ୍ରିକ ଓ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ୧୯୪୯ରେ ସ୍ନାତକ ଓ ୧୯୫୧ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିଥିଲେ । "ହଜାରୀ ପ୍ରସାଦ ଦ୍ୱିବେଦୀ"ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସେ ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ ।  ନାମୱରଙ୍କ ସାନ ଭାଇ "କାଶିନାଥ ସିଂହ" ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲେଖକ ।

 ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ପିଏଚଡି ହାସଲ ପରେ ନାମୱର ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ସେ "ସାଗର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ"ରେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ନିଜ ବାମପନ୍ଥୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଉଭୟ ଚାକିରୀ ହରେଇବାକୁ ପଡିଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଯୋଧପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ ।ରେ ସେ ଶିକ୍ଷାଦାନର ଏକ ନୂଆ ଧାରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେଠାର "ଭାରତୀୟ ଭାଷା ସଂସ୍ଥା"ର ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ୧୯୯୨ରେ ସେ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।ଅବସର ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ "ପ୍ରଫେସର ଅଫ ଏମିରଟସ" ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

୧୯୫୯ ମସିହାରେ ସେ "ଚନ୍ଦୌଲୀ" ଲୋକ ସଭା ଆସନରୁ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟୀର ପ୍ରାଥୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ୧୮୦୦୦ ଭୋଟ ମିଳିଥିଲା ଓ ସେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ ।  

ଜନଯୁଗ, ଆଲୋଚନା ଆଦି ସାହିତ ସମୀକ୍ଷାଧର୍ମୀ ପତ୍ରିକା ସେ ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ । ଜବାହର ଲାଲା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ନେବା ପରେ ସେ ୱର୍ଦ୍ଧାର "ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ"ର କୁଳପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । "ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ ପାଠାଗାର ଫାଉଣ୍ଡେସନ"ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ଚୟନ ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

ନାମୱରଙ୍କର ୨୦୧୯ ଫେବୃଆରୀ ୧୯ ତାରିଖରେ, ୯୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

 ରଚନାବଳୀ 
ନାମୱର ୧୨ଟିରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ ।  ତାଙ୍କର କିଛି ପ୍ରମୂଖ ରଚନା ଥିଲା:

 କବିତା କେ ନୟେ ପ୍ରତିମାନ 
 ଛାୟାବାଦ 
 ଦୂସରୀ ପରମ୍ପରା କି ଖୋଜ 
 ଇତିହାସ ଔର ଆଲୋଚନା 

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 

 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୭୧( 'କବିତା କେ ନୟେ ପ୍ରତିମାନ' ପାଇଁ)
 ଶଳକା ସମ୍ମାନ (ଦିଲ୍ଲୀ ହିନ୍ଦୁ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ସାହିତ୍ୟ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନ (ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ହିନ୍ଦୀ ସଂସ୍ଥାନଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)
 କୁଭେମ୍ପୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପୁରସ୍କାର (ରାଷ୍ଟ୍ରକବି କୁଭେମ୍ପୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ଭାରତ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ
 ଡିଲିଟ (ହାଇଦରାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଜଗନ୍ନାଥ ଗଜପତି ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ

ଲେଉଟାଣି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ
ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ (ଭାରତ)

ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ ୧୨ ଜାନୁଆରୀରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନରେ  ପାଳନ କରାଯାଏ | ୧୯୮୪ରେ ଭାରତ ସରକାର ଏହି ଦିନକୁ ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୮୫ ପରଠାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭାରତରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଳନ କରାଯାଏ ।

 ଇତିହାସ 
୧୯୮୪ ମସିହାରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ପାଳନ କରିବାକୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା, ଯଥା ୧୨ ଜାନୁଆରୀ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ ଭାବରେ। ଭାରତ ସରକାର ଉଦ୍ଧୃତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ଯେଉଁ ଆଦର୍ଶ ପାଇଁ ସେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ତାହା ଭାରତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଉତ୍ସ ହୋଇପାରେ।'

୧୨ ଜାନୁୟାରୀ ୨୦୧୩ରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ୧୫୦ତମ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ ଅବସରରେ ଚାରି ବର୍ଷର ଉତ୍ସବର ଉଦଘାଟନୀ ଉତ୍ସବରେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ  ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂ ତାଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣରେ କହିଛନ୍ତି-ଗାନ୍ଧିଜୀ ଯାହା କହିଛନ୍ତି ଆଜି ଆମ ଦେଶରେ ଯୁବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଧାରଣା ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ବିସ୍ତାର କରିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ସେ ଯୁବକମାନଙ୍କର ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ଥିର ଅନୁସନ୍ଧାନକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ | ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଯୁକ୍ତ ଯେ ଭାରତ ସରକାର ୧୨ ଜାନୁଆରୀ, ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାନ ଦେଶପ୍ରେମୀ ତଥା ଭାରତର ପୁତ୍ରର ଅନନ୍ତ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ପୁନଃ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଆମକୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡିବ |

 ଉତ୍ସବ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 
thumb|୨୦୧୯ରେ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ବାରନଗର ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ୧୫୬ତମ ଜନ୍ମଦିନ ପାଳନ
ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ୧୨ରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ବକ୍ତୃତା, ସଙ୍ଗୀତ, ଯୁବ ସମ୍ମିଳନୀ, ସେମିନାର, ଯୋଗାସନା, ଉପସ୍ଥାପନା, ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପ୍ରତିଯୋଗିତା | ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ବକ୍ତୃତା ଏବଂ ଲେଖା, ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କ ବ୍ୟାପକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲା | ଏମାନେ ପ୍ରେରଣା ଉତ୍ସ ଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଯୁବକ ସଂଗଠନ, ଅଧ୍ୟୟନ ସର୍କଲ ଏବଂ ଯୁବକମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସେବା ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ |

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 Swami Vivekananda 25 Quotes in Hindi on National Youth Day 2020 
 National Youth Day
 National Youth Day at Belur Math
 National Youth Day 2020
 National Youth Day in Hindi
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାନୁଆରୀ ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ