biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଭାଗ୍ୟ ହାତେ ଡୋରି

ଭାଗ୍ୟ ହାତରେ ଡୋରି, ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ସୁବାସ ରାଉତ । ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହର ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।

 ଅଭିନୟ 
 ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି
 ବିଜୟ ମହାନ୍ତି
 ମିହିର ଦାସ
 ଦେବୁ ବୋଷ
 ହର ପଟ୍ଟନାୟକ
 ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ 
 ଜୟୀରାମ ସାମଲ
 ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ
 ତନ୍ଦ୍ରା ରାୟ
 ସୁଜାତା ଆନନ୍ଦ
 ରୁନୁ ପରିଜା
 ରେଖା ଜୈନ

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
୧୯୯୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର

ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତରେ ୧୯୯୩ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର |

 '୧୯୯୩'ମସିହାର ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାଲିକା 
 ନାମ  ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ  ଅଭିନେତା  ପ୍ରକାର  ଟୀକା ୧୯୯୩ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଛାଇ  ସୁଶାନ୍ତ ମିଶ୍ରଅଞ୍ଜନା ଚୌଧୁରୀ, ଦେବ ଦାସ, ବିଜୟିନୀ ମିଶ୍ର, ରବିନ ଦାସଭାଗ୍ୟ ହାତେ ଡୋରି ହର ପଟ୍ଟନାୟକଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି, ବିଜୟ ମହାନ୍ତି, ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ, ତନ୍ଦ୍ରା ରାୟଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି  ପଙ୍କଜ ପାଣିସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର, ଲେଖା ନନ୍ଦ, ମିହିର ଦାସ, ସସ୍ମିତା ପ୍ରଧାନଲାବଣ୍ୟ ପ୍ରୀତି  ଅପୂର୍ବ କିଶୋର ବୀରତାରାଶଙ୍କର ମିଶ୍ର, ସୌମ୍ୟଶ୍ରୀ ମିଶ୍ର, ଅଦିତି ବୀର

 ଆଧାର 

1993
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ରେ ଭାରତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ରେ ଓଡ଼ିଶା
ଜୟଦେବ (୧୯୮୭ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)

ଶ୍ୟାମଳ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୟଦେବ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

 ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ଜୟଦେବ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
 ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି
 ଭାନୁମତୀ ଦେବୀ
 ଚକ୍ରପାଣି
 ରାଧା ପଣ୍ଡା
 ଜୟୀରାମ ସାମଲ
 ଗୁରୁଦତ୍ତ
 ଅନିତା ଦାସ
 ଶର୍ମିଳା
 ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୭ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ସିଂହବାହିନୀ

ସିଂହବାହିନୀ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ସୁବାସ ରାଉତ । ପ୍ରମିଳା ରାଉତ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚାନ କରିଥିଲେ । ଶୀର୍ଷାନନ୍ଦ ଦାସ କାନୁନ୍‌ଗୋ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ରାଜୁ ମିଶ୍ର ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।

 ଅଭିନୟରେ 
 ମିହିର ଦାସ
 ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି
 ଦେବୁ ବୋଷ
 ଅଶ୍ରୁମୋଚନ ମହାନ୍ତି
 ଜୟୀରାମ ସାମଲ
 ଜ୍ୟୋତି ମିଶ୍ର
 ସ୍ନିଗ୍ଧା ମହାନ୍ତି
 ରୁନୁ ପରିଜା
 ରାଇମୋହନ
 ବ୍ରଜ ସିଂହ

 ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି । ଗୀତିକାର ଶୀର୍ଷାନନ୍ଦ ଦାସ କାନୁନ୍‌ଗୋ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

 ଆଧାର 

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୮ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଅଦିନ ମେଘ

ଅମିତ ମୈତ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ, ଛାୟାବାଣୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଦିନ ମେଘ  ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

 ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘ଅଦିନ ମେଘ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
 ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ
 ଝରଣା ଦାସ
 ଭାନୁମତୀ ଦେବୀ
 ଗୀତା
 ନିରଞ୍ଜନ ଶତପଥୀ
 ସନ୍ଧ୍ୟା
 ଦୁଃଖୀରାମ ସ୍ୱାଇଁ
 ଶ୍ୟାମଳେନ୍ଦୁ
 ସାଗର କୁମାର ଦାସ

 ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
 ସଙ୍ଗୀତକାର: ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସ
 ଗୀତିକାର: କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ, ନାରାୟଣ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ, ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ମହାନ୍ତି ଓ ଗୌରାଙ୍ଗ ସାମନ୍ତରାୟ
 ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ: ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ, ସିପ୍ରା ବୋଷ, ଗୀତା ପଟ୍ଟନାୟକ, ତୃପ୍ତି ଦାସ, ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ର ଓ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି
 ଗୀତ 
 ବୋଉଲୋ କି କହିବି, ନୂଆଭାଉଜଙ୍କ କଥା
 ଏଇ ଭରା ଜହ୍ନରାତି 
 ଏଇ ଆମରି ଗାଁ
 ଗେଲେ ଗେଲେ ଗେଲେ ଗୋରୀ, ମାରଛୁରୀ
 ଅଳପ ହସରେ ଅନେକ ଆଶାର 
 ଜୋଛନା ଲୁଚାଅନା ଏ ନୀଳ ଗଗନେ
 ଜୀବନେ ସପନ ଯେତେ ସବୁ ସତ

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାହାଣୀ(ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର)

 ଆଧାର 

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୦ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଅଭିନେତ୍ରୀ (୧୯୬୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)

ଅମର ଗାଙ୍ଗୁଲିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ, ଛାୟାବାଣୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି କାହ୍ନୁ ଚରଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ "ଅଭିନେତ୍ରୀ" ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ।

 ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ଅଭିନେତ୍ରୀ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାରମାନେ ହେଲେ: 
 ଧୀର ବିଶ୍ୱାଳ
 ଝରଣା ଦାସ
 ଅଶୋକ
 ରଜନୀକାନ୍ତ
 ଉମାକାନ୍ତ
 ସାମୁଏଲ ସାହୁ (ବାବି)
 ମଣିମାଳା ଦେବୀ
 ସାଗର କୁମାର ଦାସ

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଅଭିନେତ୍ରୀ (ନାରୀ କଳାକାର)

thumb|ଅଭିନେତ୍ରୀ

ଅଭିନେତ୍ରୀ ମଞ୍ଚ, ରେଡ଼ିଓ, ଟେଲିଭିଜନ ବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିବା ନାରୀ କଳାକାରକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 Actors' Equity Association (AEA): a union representing U. S. theatre actors and stage managers.
 American Federation of Television and Radio Artists (AFTRA) : a union representing U. S. television and radio actors and broadcasters (on-air journalists, etc.).
 British Actors' Equity: a trade union representing UK artists, including actors, singers, dancers, choreographers, stage managers, theatre directors and designers, variety and circus artists, television and radio presenters, walk-on and supporting artists, stunt performers and directors and theatre fight directors.
 Media Entertainment & Arts Alliance: an Australian/New Zealand trade union representing everyone in the media, entertainment, sports, and arts industries.
 Screen Actors Guild (SAG): a union representing U. S. film and TV actors.

 
ଶ୍ରେଣୀ:ମନୋରଞ୍ଜନ ବୃତ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଭିନୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଞ୍ଚ ଅଭିନୟ
ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବେଶ

220x124px|thumb|right|ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଶ ରାଜାରାଜେଶ୍ୱର ସୁନାବେଶ (କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ୨୦୨୨)
ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମୂଖ୍ୟ ୨୪ ବେଶ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୨୨ଟି ବେଶ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବେଶ ବିରଳ ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦୁଇଟି ବିରଳ ବେଶ ହେଲା ରଘୁନାଥ ବେଶ ଓ ନାଗାର୍ଜୁନ ବେଶ । ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ରଘୁନାଥ ବେଶ ଆଉହୋଇନଥିଲା ବେଳେ ୧୯୯୪ ମସିହା ପରେ ଆଉ ନାଗାର୍ଜୁନ ବେଶ ଯୋଗ ପଡ଼ିନାହିଁ । ଏ ସବୁ ବେଶ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ବେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପୋଷାକ କେବଳ ବଦଳୁଥିବା ବେଳେ ଆଉ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବତାର ବଦଳିଯାଇଥାଏ, ଯଥା କେତେବେଳେ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ତ ଆଉ କେତେବେଳେ ନୃସିଂହ ବେଶ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି । ପୁଣି ମହାପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ସବୁଯାକ ବେଶରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ କେବଳ ପ୍ରଳମ୍ବାସୁରବଧ ବେଶରେ ବଳଭଦ୍ର ମୂଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମୂଖ୍ୟ ୨୪ ବେଶ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ବେଶ ବର୍ଷକରେ ଏକାଧିକବାର ସଂପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଯଥା : - ସୁନାବେଶ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ଥର ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଶ ତିନିଥର ସଂପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବେଶ ହେଲା:
Beshas of Deities

 ଗଜାନନ ବେଶ ବା ଗଣପତି ବେଶ ବା ହାତୀ ବେଶ : ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା 
 ନବଯୌବନ ବେଶ
 ସେନାପଟାଲାଗି ବେଶ
 ଟାହ୍ୟାଲାଗି ବେଶ
 ସୁନାବେଶ ବା ବଡ଼ତଢ଼ାଉ ବେଶ: ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ (ବାହୁଡ଼ା ଏକାଦଶୀ)
 ବଣଭୋଜି ବେଶ: ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ଦଶମୀ
 କାଳୀୟଦଳନ ବେଶ: ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ
 ପ୍ରଳମ୍ବାସୁରବଧ ବେଶ: ଭାଦ୍ରବ  ଦ୍ୱାଦଶୀ 
 ଗିରି ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ବେଶ: ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ (ଏବେ ଏହି ବେଶ ବଦଳରେ କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ ହେଉଅଛି ।)
 କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ: ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ
 ବଳିବାମନ ବେଶ: ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ
 ରାଜା ବେଶ (ବିଶେଷ ଶୈଳୀରେ ସୁନାବେଶ): ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ (ଦଶହରା)
 ରାଧାଦାମୋଦର ବେଶ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ଏକମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
 ଠିଆକିଆ ବେଶ ବା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବେଶ: କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ
 ବାଙ୍କଚୂଡ଼ା ବେଶ ବା ବାମନ ବେଶ: କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ
 ଆଡ଼କିଆ ବେଶ ବା ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବେଶ: କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ
 ଡାଳିକିଆ ବେଶ ବା ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ ବେଶ: କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ
 ରାଜରାଜେଶ୍ୱର ବେଶ (ସୁନା ବେଶ): କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
 ନାଗାର୍ଜୁନ ବେଶ: କାର୍ତ୍ତିକ ମଳ ତିଥି
 ଘୋଡ଼ଲାଗି ବେଶ: ମାର୍ଗଶୀର ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀଠାରୁ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଏ । 
 ମକରଚୌରାସୀ ବେଶ
 ପୁଷ୍ୟାଭିଷେକ ବେଶ (ସୁନା ବେଶ): ପୌଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହୋଇଥାଏ । ଅଭିଷେକ ପରେ ଦିଅଁମାନଙ୍କୁ ରାଜ ବେଶ (ସୁନା ବେଶ)ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇଥାଏ । 
 ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଶ
 ପଦ୍ମ ବେଶ: ମାଘ ଅମାବାସ୍ୟା ପରେ ପଞ୍ଚମୀ ପୂର୍ବରୁ ପଡୁଥିବା ବୁଧବାର ବା ଶନିବାର ଦିନ ଏହି ବେଶ କରାଯାଇଥାଏ । 
 ଗଜ ଉଦ୍ଧାରଣ ବେଶ: ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା 
 ଚାଚେରୀ ବେଶ
 ଦୋଳପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବେଶ (ସୁନାବେଶ): ଫାଲ୍‌ଗୁନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା 
 ନବାଙ୍କ ବେଶ
 ଚନ୍ଦନଲାଗି ବେଶ: 
 ରଘୁନାଥ ବେଶ: ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ (ରାମ ନବମୀ) । ୧୮୦୫ ସାଲ ପରଠାରୁ ଏହି ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇନାହିଁ । 
 ଅବକାଶ ବେଶ ବା ତଡ଼ପ ଉତ୍ତରୀୟ ବେଶ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ସକାଳେ ଅବକାଶ ପୂର୍ବରୁ 
 ନିତ୍ୟ ଧୂପ ବେଶ 
 ବଡ଼ସିଂହାର ବେଶ
 ହରିହର ବେଶ

ବାର ଅନୁଯାୟୀ ବସ୍ତ୍ରର ରଙ୍ଗ 
ବାର ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପାଟବସ୍ତ୍ରରେ ଭୂଷିତ କରାଯାଇଥାଏ, ଯଥା: 
 ରବିବାର - ନାଲି ରଙ୍ଗର ପାଟବସ୍ତ୍ର
 ସୋମବାର - ଧଳାଛିଟ ପାଟବସ୍ତ୍ର
 ମଙ୍ଗଳବାର - ବାର ପଟିଆ (ପାଞ୍ଚଟି ରଙ୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ) ବସ୍ତ୍ର
 ବୁଧବାର - ନୀଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର
 ଗୁରୁବାର - ହଳଦିଆ ପାଟବସ୍ତ୍ର
 ଶୁକ୍ରବାର - ଧଳା ପାଟବସ୍ତ୍ର
 ଶନିବାର - କଳା ପାଟବସ୍ତ୍ର

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 lordjagannath.com: The Costumes (VESHA)
 devoteecare.fullorissa.com: Beshas of lord jagannath 
 ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶର ଫଟୋ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ବାଜି ରାଉତ

ବାଜି ରାଉତ (୧୯୨୫-୧୯୩୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ । ସେ  ଓଡ଼ିଶାର ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ନୀଳକଣ୍ଠପୁର ଗାଆଁରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । 
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର କନିଷ୍ଠତମ ଶହୀଦ ।

 ପରିବାର 
୧୯୨୬ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୫ ତାରିଖ ଦିନ ବାଜି ରାଉତ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ନିଳକଣ୍ଠପୁର ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଗରିବ ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପିଲା ବେଳୁ ବାପାଙ୍କୁ ହରାଇ ମା'ଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପାଳିତ ହେଉଥିଲେ । ପରିବାରରେ ଚାଷବାଷ ସକାଶେ ଜମି ନ ଥିଲା । ମା’ ଅନ୍ୟଘରେ ପାଇଟିକରି ତାଙ୍କୁ ପାଳୁଥିଲେ । ହେତୁ ପାଇଲା ପରେ  ସେତେବେଳର ଢେଙ୍କାନାଳର ରାଜା ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ ଗରିବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବାର ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ । ପରେ ଢେଙ୍କାନାଳର ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ (ବୀର ବୈଷ୍ଣବ ନାମରେ ଜଣା) ଯେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆରମ୍ଭ କଲେ ସେତେବେଳେ ବାଜି ସେହି କୋମଳ ବୟସରେ ସେଥିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଡଙ୍ଗାରେ ନଦୀ ପାରିକରିବାକୁ ମନା କରି ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ।

 ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ 
ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଭାରତବର୍ଷରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଭଳି ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଧାରଣ ପ୍ରଜାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଶୋଷଣ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରିତରେ ଜର୍ଜରିତ ହେଉଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଇଂରେଜ ସରକାର ତାଙ୍କର ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସରଳ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି ମୋଗଲବନ୍ଦୀ ଏବଂ  ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ । ମୋଗଲବନ୍ଦୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ଜମିଦାରମାନେ ଏବଂ ଗଡଜାତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ରାଜାମାନେ ଶାସନ ନାମରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅକଥନୀୟ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିଲେ । ଏହି ଦୁଇଭାଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗଡଜାତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଚନୀୟ ହୋଇପଡୁଥିଲା । ଗଡଜାତ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ତଥା ପାରିଷାଦବର୍ଗଙ୍କ ଯାବତିୟ ଅନ୍ୟାୟ, ଅତ୍ୟାଚାର, ଶୋଷଣ, ବେଠି, ବେଘାରି, ଯୋରଜବରଦସ୍ତ ଟିକସ ଅସୁଲ, ମନମୁଖିଶାସନ, ମିଥ୍ୟା ମୋକଦ୍ଦମା ପ୍ରଭୁତିରେ ଜର୍ଜରିତ ହେଉଥିଲେ ଗଡଜାତବାସୀ । ସମୟେ ସମୟେ ଗଡଜାତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଶୋଷଣ କଷଣରେ ଫଳସ୍ୱରୁପ ପୁଞ୍ଜୀଭୁତ ଅସନ୍ତୋଷ କ୍ରମଶଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ବିସ୍ପୋରଣର ରୁପ ଧାରଣ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଇଂରେଜ ସରକାର ତାହାକୁ କଳେବଳେ କୌଶଳେ ଦମନ କରୁଥିଲେ । ଏହିସବୁ ଗଡଜାତ ଆନ୍ଦୋଳନ ସେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ଆଲୋଡନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

୧୯୩୮ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୧୧ ତାରିଖ ଅନ୍ଧାରିଆ ରାତିରେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର କେତେଜଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଘାଟରେ ଡଙ୍ଗା ଜଗି ରହିଥିଲେ ବାଳକ ବାଜି ରାଉତ । ସେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ସିପାହୀ ସାଜିଛନ୍ତି । ଘାଟ ଡଙ୍ଗା ଜଗିବା ସେଦିନ ତାଙ୍କର ପାଳିଥିଲା । କାରଣ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ହୁକୁମ ଥିଲା, ନଦୀଘାଟରୁ ଦୁରରେ ଡଙ୍ଗା ଲୁଚେଇ ରଖିବ, ଗୋରା ଫଉଜମାନେ ଯେପରି ନଦୀ ପାର ନହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖି କ୍ୟାମ୍ପକୁ ଖବର ଦେବ, ଆଉ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ସାଥୀଙ୍କୁ ନିରାପଦରେ ପାରି କରାଇବ । ଆଶଙ୍କାକୁ ସତ କରି ପୋଲିସମାନେ ପ୍ରଜା ମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦମନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ । ମାତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଆଦେଶ ସତ୍ତ୍ୱେ ବାଜି ରାଉତ ଘାଟରୁ ଡ଼ଙ୍ଗା ଫିଟାଇଲେ ନାହିଁ । ପୋଲିସର ଧମକ ଚମକ ସତ୍ତ୍ୱେ କିଛି ଲାଭ ନହେବାରୁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେଇଠି ଗୁଳି କରି ହତ୍ୟା କଲେ । ବାଜି ରାଉତଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ସେତେବେଳକୁ ଅନେକ ଲୋକ ଆସିଯାଇଥିଲେ । ସେମାନେ ଡଙ୍ଗା ବାନ୍ଧି ପକାଇ ରଖିଲେ । ପୋଲିସମାନେ ଆଉ କିଛି ନକରି ଛୁରୀରେ ଡଙ୍ଗା ଦଉଡି କାଟି ମଝି ନଈକୁ ଡଙ୍ଗା ବୋହିନେଲେ । ଡଙ୍ଗା ମଝି ନଈରେ ଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ କୂଳରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଗୁଳି ଚାଳନା କଲେ । ସେଇଠି ଟଳି ପଡିଲେ ନିଳକଣ୍ଠପୁର ଗାଁର ଆଉ କେତେ ଜଣ - ହୁରୁଷି, ରଘୁ, ଗୁର, ନଟ, ଲକ୍ଷମଣ ଓ ଫଗୁ । ଦେଶ ପାଇଁ ଛୁଆ ବଡ଼ ମିଶି ସାତ ଜଣ ଶହିଦ ହୋଇଗଲେ । ନିଳକଣ୍ଠପୁର ଗୁଳିକାଣ୍ଡର ପରଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୩୮ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ ଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରାଣବଳି ଦେଇଥିବା ସାତଜଣ ବୀରଙ୍କର ପାର୍ଥିବ ଶରୀରକୁ କଟକ ଆଣି ବିରାଟ ପଟୁଆର ହେଲା । ଶେଷରେ ଆଜିର ଖାନ୍ନଗର ମଶାଣିରେ ଗୋଟିଏ ଚିତାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାହ କରାଗଲା ।

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 BAJI RAUT: THE YOUNGEST MARTYR OF INDIA

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ
ଗୌରୀ (୧୯୭୯ର ସିନେମା)

ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗୌରୀ ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

 ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ଗୌରୀ'ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାରମାନେ ହେଲେ: 
 ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ
 ଧୀର ବିଶ୍ୱାଳ 
 ବାଙ୍କୁ
 ପ୍ରଦୀପ ବିଶ୍ୱାଳ
 ଅଜିତ ଦାସ
 ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ
 ନରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା (ନରୀ)
 ଅଶୋକ
 ନଗେନ ଦାସ 
 କେଦାର ଗୁରୁ
 ପ୍ରମୋଦ ମହାପାତ୍ର
 ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମିଶ୍ର
 ପରମାନନ୍ଦ
 ସୁର ପରିଡ଼ା
 ସାମସନ ଲିମା
 ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ
 ଗୀତାରାଣୀ 
 ଲୀଳା ଦୁଲାଳି 
 ରୁକ୍ମଣୀ 
 ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଦାସ

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
ପଟ୍ଟଚିତ୍ର

thumb|right|200px|ହରି ଓ ରାଧାଙ୍କୁ ନେଇ ଅଙ୍କିତ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର
ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଚିତ୍ରକଳା । ଏହା ପ୍ରଧାନତଃ ଜଗନ୍ନାଥ ତଥା ହରି ଓ ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରେମକଥାର ବର୍ଣ୍ଣନାକୁନେଇ ଅଙ୍କାଯାଇଥାଏ । ପଟ୍ଟଚିତ୍ରସବୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଚିତ୍ରକରମାନଙ୍କ ଦେଇ ନାନାଦି ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗର ବ୍ୟବହାର କରି ପଟ୍ଟ ବା ମଣ୍ଡଦିଆ କନା ଉପରେ ଅଙ୍କାଯାଇଥାଏ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଓ ବହୁ ପୁରାତନ କଳା । ପଟ୍ଟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କନା, ଏକ ବିଶେଷ କନା ଉପରେ ଅଙ୍କିତ ଏହି ବିଶେଷ ଧରଣର ଚିତ୍ରକୁ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ ନାନା ପ୍ରକାରର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଛବି ଅଙ୍କାଯାଇଥାଏ ।http://india.gov.in/knowindia/pattachitra.php ପଟ୍ଟଚିତ୍ରର ଇତିହାସ ହଜାରେ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ।
 ସୃଷ୍ଟି ଓ ଇତିହାସ 
ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ କଳିଙ୍ଗ (ବର୍ତ୍ତମାନର ଓଡ଼ିଶା)ର ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀମାନେ ତାଳପତ୍ର ସହିତ, ରାଜପ୍ରସାଦର ମନ୍ଦିର, ମଠ କାନ୍ଥ ଇତ୍ୟାଦିରେ "ଭିତ୍ତି" ଚିତ୍ର ଖୋଦିତ ଅଥବା ଚିତ୍ର କରୁଥିଲେ। ସମ୍ଭବତ ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କାନ୍ଥବାଡ଼ରେ କରାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ "ଭିତ୍ତି" ଚିତ୍ର କୁହାଯାଉଥିଲା ।
୫ମ ଶତକର ପୁରୀ, କୋଣାର୍କ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରର କାନ୍ଥରେ ଅଙ୍କା ଛବିସବୁରୁ ପଟ୍ଟଚିତ୍ରର ଜନ୍ମ । ପୁରୀର ରଘୁରାଜପୁରଠାରେ ଏହି କଳାର ପୁରୁଷ ପୁରୁଷ ଧରି ଅଭୂତପୂର୍ବ ବିକାଶ ଘଟିଛି ଯାହା ଏହି ଗାଆଁକୁ ଶିଳ୍ପୀଗ୍ରାମର ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି ।
 ପ୍ରକାରଭେଦ 
ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ

 ବୈଷ୍ଣବ ଚିତ୍ର
 ଭାଗବତ ଚିତ୍ର
 ରାମାୟଣ ଚିତ୍ର
 ଜଗନ୍ନାଥ ଚିତ୍ର
 ଶୈବ ଚିତ୍ର
 ଶାକ୍ତ ଚିତ୍ର
 ପୁରାଣ ଚିତ୍ର
 ରାଗଚିତ୍ର
 ବାନ୍ଧଛିତ୍ର
 ଯମପତି ଓ ଯାତ୍ରିପଟ୍ଟ (ପୁରୀ ମନ୍ଦିରର ଛବି)

thumb|center|600px|ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ଏକ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 Past of Pattachitra
 Essential Ideas on Pattachita 
 Pattachitra Painting
 Pattachitra Photogallery

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର କଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଭୌଗଳିକ ସଙ୍କେତ
ସାଗର (୧୯୮୯ର ସିନେମା‌)

ଏହି ଲେଖାଟି ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା "ସାଗର" ଉପରେ, ଏକା ନାମରେ ଥିବା ବାକି ଲେଖାସବୁ ପାଇଁ ସାଗର (ବହୁବିକଳ୍ପ) ଦେଖନ୍ତୁ ।

ରାଜୁ ମିଶ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ସାଗର  ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

 ଅଭିନୟରେ 

ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ସାଗର’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ:

 ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି
 ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି
 ବିଜୟ ମହାନ୍ତି
 ତନ୍ଦ୍ରା ରାୟ
 ମିହିର ଦାସ
 ଜୟୀରାମ ସାମଲ
 
 ଆଧାର 

ବାହାର ଆଧାର
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
ସେରଗଡ଼, ବାଲେଶ୍ୱର

ସେରଗଡ଼ ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲାର ରେମୁଣା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖନ୍ତାପଡ଼ା ଥାନା ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏକ ଗାଆଁ |

ଏହା ଜଗନ୍ନାଥ ସଡ଼କ ବା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୫ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱର ଓ ନୀଳଗିରିର ଏକ ସଂଯୋଗ ପଥ । ବାଲେଶ୍ୱରଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ୧୧ କି.ମି. ଓ ନୀଳଗିରିଠାରୁ ୮ କି.ମି.

 ବିଶେଷତ୍ୱ 
ସେରଗଡ଼ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲାର ଏକ ବେପାର ବଣିଜର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ କାମ କରିଥାଏ । ଯୋଗାଯୋଗର ସୁବିଧା ହେତୁ ଏହା ସୋର, ନୀଳଗିରି, ଉଦଳା ଆଦି ସହରକୁ ବାଲେଶ୍ୱର ସହିତ ଯୋଡ଼ିଥାଏ । ଏଠାରେ ପରିବହନର ଭଲ ସୁବିଧା ଥିବାରୁ ନାନାଦି କଳକାରଖାନା ଗଢ଼ିଉଠିଛି ।

 ଶିକ୍ଷା 
 ସ୍କୁଲ 
ଏହାର ଅନତି ଦୂରରେ ସାନ୍ତାଠାରେ ଗୋଟିଏ ଓ ବରୁଣସିଂଠାରେ ଗୋଟିଏ ହାଇସ୍କୁଲ ଅଛି । ତାହାଛଡ଼ା ସେରଗଡ଼ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ମ.ଇ. ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଶିଶୁ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
 କଲେଜ 

 ବରୁଣ ସିଂଠାରେ ଏକ କଲେଜ ଅଛି ।
 ବାଲେଶ୍ୱର କଲେଜ ଅଫ ଇଞ୍ଜିନିଅରିଙ୍ଗ ଆଣ୍ଡ ଟେକନୋଲୋଜି

 ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
 ଜୈବ ପ୍ରଯୁକ୍ତି 
 ଏସିଆନ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚୁଟ ଅଫ ମେଡିକାଲ ସାଇନ୍ସେସ ଆଣ୍ଡ ହେଲ୍ଥ ଟେକନୋଲୋଜି , ସେରଗଡ଼
 ଜନବିକାଶ, ସ୍ୱୟଂସେବକ ଗୋଷ୍ଠୀ 
 ନାରୀ ଓ ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ ସମିତି, ସେରଗଡ଼
 ବ୍ୟାଙ୍କ 
 ୟୁକୋ ବ୍ୟାଙ୍କ, ସେରଗଡ଼
 ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ
 କୋପରେଟିଭ ବ୍ୟାଙ୍କ
 ଡାକ୍ତରଖାନା 
 ସେରଗଡ଼ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର

 ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
ଏହି ଗାଆଁଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ ବାବା ଖଜୁରେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାକଜମକରେ ଜାଗର ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

 ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ନୀଳଗିରି
 ବାଲେଶ୍ୱର

ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର‎
ଲକ୍ଷ୍ମୀ

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଧନସମ୍ପଦ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ସୁଖ୍ୟାତି, ସୁଖସମୃଦ୍ଧି, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମର ଦେବୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଶ୍ରୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ।lakṣmī, Monier Monier-Williams|Monier-Williams' Sanskrit–English Dictionary, University of Washington Archives
ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ ଓ ଶକ୍ତି ସୂରୁପା ।
ରାମାୟଣ ମତେRamayana, i.45.40-43 ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଅମୃତପାତ୍ର ଧରି ସେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥିଲେ ।Monier Williams Religious Thought and Life in India, Part 1, 2nd Edition, pages 108-111
ସେ ସମୁଦ୍ରଙ୍କର କନ୍ୟା । ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ବାହାନ ପେଚା, ମତାନ୍ତରେ ହାତୀ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନାମ ଲକ୍ଷ ଶବ୍ଦରୁ ଆସିଛି । ରୁକ୍ମଣୀ ଓ ସତ୍ୟଭାମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅବତାର ଭାବେ ପରିଚିତ ।Essential Hinduism; by Steven Rosen (2006); p. 136
ପ୍ରେମ ଏବଂ ପ୍ରଜନନର ଦେବତା କାମଦେବ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଇଥାନ୍ତି  ।

ତାଙ୍କର ଚାରିହାତ ଧର୍ମ, କାମନା, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷର ପ୍ରତୀକ । Constantina Rhodes (2011), Invoking Lakshmi: The Goddess of Wealth in Song and Ceremony, State University of New York Press, , pages 29-47, 220-252Divali - THE SYMBOLISM OF LAKSHMI National Library and Information System Authority, Trinidad and Tobago (2009)
ତାଙ୍କୁ ପୂଜାକରିବାଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, କାମନା, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଜଣେ ନିର୍ବାଣ ପାଇପାରିବ । ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହିନ୍ଦୁଘରେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପୂଜା ହୁଏ । ଭୃଗୁଋଷିଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଫଳରେ ସେ ଭାର୍ଗବୀ, ଶ୍ରୀ ଆଦି ରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣା ହୋଇଥିଲେ ।  ଭାରତର କେତେକସ୍ଥାନରେ ଏଥିପାଇଁ ଭୃଗୁକନ୍ୟାରୂପେ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀପୂଜା କରାଯାଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ମାର୍ଗଶିର ମାସ ଗୁରୁବାର ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟପୂଜା ମାଣବସା ପୂଜା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । 

ନାମ
ପଦ୍ମ ଫୁଲସହ ତାଙ୍କର ନିକଟତା ନେଇ ତାଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଅଛି ଯଥା :
ପଦ୍ମା : ପଦ୍ମରେ ଯେ ବାସ କରନ୍ତି
କମଳା : କମଳରେ ଯେ ବାସ କରନ୍ତି
ପଦ୍ମପ୍ରିୟା : ଯେ ପଦ୍ମକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି 
ପଦ୍ମମୁଖୀ : ଯାହାର ମୁଖ ପଦ୍ମ ଭଳି ସୁନ୍ଦର
ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ : ଯାହାର ଆଖି ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର
ପଦ୍ମହସ୍ତା : ଯେ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି 
ପଦ୍ମସୁନ୍ଦରୀ: ଯେ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର
thumb|ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା
ଅନ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: 
ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା: ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା
ଉଲ୍ଲୁକବାହିନୀ: ଯେ ପେଚା ଉପରେ ବସି ଗମନ କରନ୍ତି 
 ସ୍ତୁତି
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଅଧିକାରିଣୀ , ପଦ୍ମବନ ନିବାସିନୀ , ପଦ୍ମକୁ ଆଧାର କରି ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତି ନିମ୍ନମତେ କରାଗଲା -

 ପଦ୍ମାଳୟା ପଦ୍ମକରାଂ ପଦ୍ମପତ୍ର ନିଭେକ୍ଷଣାମ୍ ବନ୍ଦେ ପଦ୍ମମୁଖୀଂ ପ୍ରିୟାମ୍ୟହମ୍  

 ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ସୁଦଶା ବ୍ରତ
 ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବ୍ରତ
 ଗୁରୁପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତ

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 Laksmi Sadhana Vidhi
 Mahalaxmi Temple, Ambabai Temple, Kolhapur
 MahaLakshmi Puja

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଓଡ଼ିଶାର କଳା

ଓଡ଼ିଶା କଳା, ନାଚ, ସଂଗୀତରେ ଭରା ଏକ ରାଜ୍ୟ । ଅତୀତରେ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନ କାଳାରେ ଏଠାକାର କଳା, ନାଚ ଆଦି ଖୁବ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି । ପାରମ୍ପାରିକ ହାତକାମ, ନାଚ, କୁଟୀରଶିଳ୍ପରେ ଏହା ଅନେକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ।
ଅତୀତରେ ବିଭିନ୍ନ ଶାସକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ଓଡ଼ିଶାରେ  କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ ,ସାହିତ୍ୟ ,ନୃତ୍ୟ ,ସଂଗୀତ ଓ କୁଟୀରଶିଳ୍ପର ଅନନ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା । ଯାହା କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ ବରଂ ବିଶ୍ୱଦରବାରରେ ମଧ୍ୟ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସିତ । କୋଣାର୍କର ବିଶାଳ  ଭଗ୍ନାବଶେଷଠାରୁ  ପୂର୍ବତଟର ସୂକ୍ଷ୍ମାଦିସୂକ୍ଷ୍ମ ତାରକସି କାମ ଓଡ଼ିଆ ଶିଳ୍ପକଳାର ବିସ୍ତାର ଦର୍ଶାଇଥାଏ । ଓଡିଶୀର ଭାବ ଏବଂ ଭଙ୍ଗୀ ଏକକାରାରେ ଓଡ଼ିଆ ନୃତ୍ୟ କଳାର ମନୋମୁଗ୍ଧକର ଶୈଳୀ ଓ ପାରଦର୍ଶିତାର ପରିଚାୟକ ଅଟେ । ଦୁର୍ଦ୍ଧଷ କଳିଙ୍ଗରୁ ଉତ୍କର୍ଷ ଉତ୍କଳ ଏବଂ ଉଡ୍ରଦେଶ ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅବାଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସବୁସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର କଳାପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯୋଗଦାନ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱମାନଚିତ୍ରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଇଆସିଛି । କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସମ୍ଭବ ସୃଷ୍ଟି କେତେବେଳେ କଳାପାହାଡ଼ର ଲୋଲୁପ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି ତ, କେତେବେଳେ  ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ପରି ସାହିତ୍ୟର ଅସହ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରିକ ସୌନ୍ଦର୍ୟ  ବଙ୍ଗୀୟ ଈର୍ଷାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି ।
 ନାଟ ଓ ସଂଗୀତ 
 ଓଡ଼ିଶୀ 

thumb|left|ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ରାଧା ବେଶରେ ସଜାଇହୋଇ ହରିଙ୍କ ଆଗରେ ନାଚୁଛନ୍ତି ।

 ଅନ୍ୟାନ୍ୟ  

 ରାବଣ ଛାୟା- 
ରାବଣଛାୟା ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଅନ୍ୟତମ ଲୋକକଳା ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ନିଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଜାଗାରେ ପରିବେଷିତ ହୋିଇଥାଏ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାଳଲହଡା ଉପଖଣ୍ଡର ଓଡଶଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗତଃ କାଠିନନ୍ଦ ଦାସ ଏହାର ପ୍ରଧାନ ଗୁରୁ ଥିଲେ । ଗୋଟିଏ କାଳରେ ସେ ରାବଣଛାୟାର ଏକମାତ୍ର ଗୁରୁ ଥିଲେ । ଗବେଷକ ଜୀବନ ପାଣିଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ରାବଣଛାୟା ବିଷୟରେ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା ଓ ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ ସୁରକ୍ଷିତ କରାଗଲା । ସ୍ୱର୍ଗତଃ କୋହ୍ଲ ଚରଣ ସାହୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ରାବଣଛାୟା ଆଜି ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପରିଚିତ । ଦେଶ ବିଦେଶରେ ଏହା ଅନେକ ପ୍ରଶଂସାର ପାତ୍ର ହୋଇସାରିଛି । ରାମାୟଣର ଚରିତ୍ରଗୁଡିକ ତାଳପତ୍ରରେ କଣ୍ଢେଇ ଆକୃତିର ତିଆରି କରି ଗୋଟିଏ ପରଦା ପଛରେ ତୈଳଦୀପର ଆଲୁଅ ଆଗରେ ରଖିବା ଯୋଗୁଁ ପରଦାରେ ପଡୁଥିବା ଛାଇକୁ ନେଇ ପରିବେଷିତ ହୁଏ ରାବଣଛାୟା । ରାମ,ଲକ୍ଷ୍ଣଣ,ସୀତା, ହନୁମାନ, ରାବଣ, ବିଭୀଷଣ ଆଦି ଚରିତ୍ର ଏଥିରେ ବେଶ ପରିଚିତ । ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକକଳା ।    thumb|left|300px|ପଥର ଖୋଦା କାମ

 ହାତକାମ 
ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ହାତକାମ ସବୁ ହେଲା ଚାନ୍ଦୁଆ କାମ, କଂସା ଓ ପିତ୍ତଳ କାମ, ପଥର ଖୋଦେଇ, କାଠ କାମ, ସୁନା ରୁପାର ତାରକସି କାମ, ଇତ୍ୟାଦି । ଏହା ଛଡ଼ା ଲାଖ, ସବାଇ ଘାସ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ । 
left|thumb|ମା ମଙ୍ଗଳା

thumb|right|ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରର କାନ୍ଥରେ ଥିବା ମୁର୍ତ୍ତୀ

 ଗଠନ କଳା 

 ବାଲୁକା କଳା 
ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀଠାରେ ଏହାର ବିକାଶ ଘଟିଛି । ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ବାଲୁକାଶିଳ୍ପୀ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଏହି ଓଡ଼ିଆ କଳାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଛନ୍ତି ।

 ସଂଗୀତ 

 ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର କଳା
ଦୁଗଲ

ଦୁଗଲ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ ପଞ୍ଚାୟତରେ ଥିବା ଏକ ଗାଆଁ ।

 ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ପୁରୀ ଗଲା ବାଟରେ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ ପଞ୍ଚାୟତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ବାମ ପଟେ ଗଲା ପରେ ୮ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଧାନ କ୍ଷେତ, ଆମ୍ବ ଗଛ, ନଡିଆ ଗଛ ତଥା ସବୁଜ ବନାନୀରେ ଭରପୁର ଗ୍ରାମଟିଏ ଦୁଗଲ ଗ୍ରାମ । ଏହି ଗ୍ରାମ ଦେଇ ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀ ଯାଇଅଛି । ଜାତି ଅନୁସାରେ ଲୋକେ ଏଠାରେ ସାହି କରି ରହୁଛନ୍ତି ପରସ୍ପର ସୌହାର୍ଦ୍ୟପୁର୍ଣ ବାତାବରଣରେ।
thumb|left|ଦୁଗଲରେ ବହିଥିବା ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀ

 ପର୍ବ ପର୍ବାଣି 
thumb|ବୁଧନାଥ ମନ୍ଦିର
ଏଠାରେ ବାରମାସରେ ତେର ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ ହେଉଛି ମହଶିବରାତ୍ରି । ଏହି ଗାଁ ଦୁଗଲର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନାମ “ବୁଧନାଥ” ଶିବଶଙ୍କର । ବୁଧନାଥଙ୍କ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି କି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ପାଣି ଭିତରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ପାଣି ଭିତରେ ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେଲା ଭଳିଆ ପାଣି ଉପରେ ଭୁଡ଼କି ବାହାରେ । ଏହା ହିଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥାର କାରଣ ପାଲଟିଛି । ଶିବରାତ୍ରିର ଏକ ମାସ ପରେ ସାଗରସ୍ନାନ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ଯେଉଁଥିରେ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ଶିବଙ୍କ ସହ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଗ୍ରାମ ଗଙ୍ଗା ନାରାୟଣପୁରର ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହ ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ଶିବଙ୍କ ବରଯାତ୍ରୀ ଦୋଳ ସାହାଯ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଗ୍ରାମ ପରିକ୍ରମା କରେ ।
thumb|ବୁଧନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଶିବଙ୍କ ବରଯାତ୍ରୀ
thumb|ସାଗରସ୍ନାନ ପର୍ବରେ ଶିବଙ୍କ ବରଯାତ୍ରୀର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର

 ଜୀବନ ଜୀବିକା 
ଏହି ଗ୍ରାମର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜାପାଠ ସହ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଚଷାମାନେ ଚାଷ କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜାତି ନିଜ ନିଜ ଜୀବିକାକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଏଠାରେ କେହି ବେକାର ନୁହନ୍ତି । ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ଏଠାକାର ଲୋକେ ସହର ଯାଇ ଅନ୍ୟ ଜୀବିକା ତଥା ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି ।

 ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ 
ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀ ଏହି ଗ୍ରାମର ଜୀବନ ରେଖା । ଏହାକୁ ନିର୍ଭର କରି ଲୋକେ ଚାଷବାସ କରନ୍ତି । ଆମ୍ବ, ପଣସ, ନଡିଆ, ଖଜୁରି ଇତ୍ୟାଦି ଫଳ ମୂଳ ଚାଷ ହେବା ସହ ଧାନ, ମୁଗ, ବିରି ଇତ୍ୟାଦି ଚାଷ ହୁଏ । ଏହିଗ୍ରାମକୁ ବିଜୁଳି ସୁବିଧା ସରକାର ଯୋଗାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ତଥା ଯିବାଆସିବା ପାଇଁ ପିଚୁ ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଗ୍ରାମର ସଡ଼କ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଡ଼କ ଯୋଜନା ସହାୟତାରେ ସିମେଣ୍ଟରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଗ୍ରାମର ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର ସହ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଓଡ଼ଗାଁ

ଓଡ଼ଗାଁ  ଓଡ଼ିଶାର ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକ ଗାଆଁ ।

 ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ପୁରୁଣା ଅବିଭକ୍ତ ପୁରୀଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓଡ଼ଗାଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ | ଏହା ନୟାଗଡ଼ ସହରଠାରୁ ୩୦ କି.ମି. ଏବଂ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୧୧୪ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଓଡ଼ଗାଁ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । ଓଡ଼ଗାଁ ଅନେକ ଛୋଟିଆ ଛୋଟିଆ ଗ୍ରାମ ଏବଂ ସାହିର ସମାହାର । କୁସୁମି ନଦୀ ଏହିଗ୍ରାମ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଏହା ଏକ ଚିରସ୍ରୋତା ନଦୀ ନୁହେଁ । ଓଡ଼ଗାଁ ଏକ ପାର୍ବତ୍ୟା ଅଞ୍ଚଳର ପାଦଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଏଠାରେ ପ୍ରବଳ ଜଳାଭାବ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପାଦଦେଶରେ ଧାନଚାଷ କରିହୁଏ ।

 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଏହି ଗ୍ରାମରେ କିଛିଦିନ ଅବସ୍ଥାନ କରି ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କର ବନବାସ ଜନିତ କ୍ଳାନ୍ତି କଟେଇଥିଲେ ବୋଲି ଲୋକେ କହନ୍ତି । ଏଠାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଏକ ମନ୍ଦିର ଅଛି ଯିଏ “ରଘୁନାଥଜୀଉ” ନାମରେ ପରିଚିତ । ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମା' ସୀତା ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ମୂର୍ତି ପୂଜା ପାଉଛି । ଏଠାରେ ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅତ୍ରି ମୁନୀ କଂର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା ଆଉ ଏଠାରେ ଅନୂସୟା ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ

ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । 

 ପ୍ରସିଦ୍ଧତା 
ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ବାହାର ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱିତୀଯ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ମାନି ଆସୁଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଥିବା ରାମ ମନ୍ଦିରକୁ ଶ୍ରୀ ରଘୁନାଥ ଜୀଉ ମନ୍ଦିର କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ମନ୍ଦିରର ଚୁଡରେ ତିନି ଗୋଟି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ତିଆରି କଳସୀ ନୟାଗଡ ରାଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଯାହାକି ବିରଳ ଅଟେ ଯାହାର ଓଜନ ୪୫ କିଲୋ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ (ଗୋଟିକର ଓଜନ) । କୁହାଯାଏ ଯେ ସାରା ଜଗତରେ କେବଳ ଏହା ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ଯେଁଉଠି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ନିଷ ଓ ଦାଢି ଅଛି । ପୁରୀ ମନ୍ଦିର ପରେ କେବଳ ଏଠାରେ ନିମ୍ବ କାଠ ତିଆରି ଠାକୁର ଅଛନ୍ତି ।

 ପର୍ବ ପର୍ବାଣି 

ଓଡ଼ିଶାର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଥିବାରୁ ପୂର୍ବ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ପର୍ବ ଏଠାରେ ପାଳନ ହୁଏ । ମୁଖ୍ୟତଃ ରଥଯାତ୍ରା, ନୂଆଖାଇ, ଦଶରା, ଶ୍ରୀରାମନବମୀ ଇତ୍ୟାଦି ମହାଡ଼ମ୍ବରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ । ନବମୀଠାରୁ ୯ ଦିନ ଯାଏଁ ଗାଁର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେସ୍ଥିତ “ରଘୁନାଥଜୀଉ ମନ୍ଦିର”ରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳାର ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଶେଷଦିନ ରାବଣ ପୋଡ଼ିରେ ଶେଷ ହୁଏ । ଏହି ନ’ଦିନ ଯାକ ଗାଁରେ ଭେଳିକିଭେଳି ଯାନିଯାତ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଗାଁରେ ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀର ନବମ ଦିନ ଏବଂ ଦଶହରା ଦିନ ଏହିଭଳି ଦୁଇଦିନ ରାବଣ ପୋଡ଼ି ଉତ୍ସବ ହୁଏ । ଏଠାରେ ପ୍ରତି ବରଷରେ ଥରେ ଓଡଗାଁ ମହୋସ୍ଥବ ପାଳନ କରାଯାଏ ।

 ଜୀବନ ଜୀବିକା 
ଏହା ଏକ ବ୍ଲକ ହେଇଥିବାରୁ କିଛି ଲୋକ ସରକାରୀ ଚାକିରି କରନ୍ତି । ଶିକ୍ଷକତା, ବ୍ୟବସାୟ ଛଡା ଲୋକେ ଚାଷବାସ କରି ପେଟ ପୋଷନ୍ତି । ଗ୍ରାମର ପୁରାତନ ମେଧାବୀଛାତ୍ର ସବୁ ଗ୍ରାମ ବାହାରେ ତଥା ଭିତରେ ରହି ଗ୍ରାମର ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।

 ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ 
ଏହି ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରାଥମିକ, ମାଧ୍ୟମିକ ସହ ଉଚ୍ଚମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । ଚିକିତ୍ସାଳୟ, କଚେରୀ ଏବଂ ଡାକ ଓ ତାରର ମଧ୍ୟ ସୁବିଧା ଅଛି । କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟୁତ ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ଏଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ଭୁବନେଶ୍ୱର-ନୟାଗଡ଼-ବ୍ରହ୍ମପୁର ରାସ୍ତାକୁ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାନ୍ୟତା ମିଳିବା ପରେ ଗ୍ରାମର ମୁଖ୍ୟରାସ୍ତାର ରୂପରେଖ ବଦଳିଛି । ପ୍ରତି ସାହିକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଡ଼କ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ପିଚୁ ତଥା ସିମେଣ୍ଟ ରାସ୍ତାର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି ।

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା

thumb|180px|ନୟାଗଡ଼ର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
ନୟାଗଡ଼ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା । ନୟାଗଡ଼ ସହର ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟସ୍ଥଳ ଯେଉଁଠି ସବୁ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଆଉ ବେସରକାରୀ କମ୍ପାନୀର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟସବୁ ଅଛି । ନୟଗଡକୁ ବାଘୁଆ ନୟାଗଡ଼ ବୋଲି କୁହନ୍ତି |

 ଇତିହାସ 

 ଭୂଗୋଳ 
 ଜନସଂଖ୍ୟା 
୨୦୧୧ ଜନଗଣନାCensus 2011: Odisha: Provisional Population Totals ଅନୁସାରେ, ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୯,୬୨,୨୧୫ । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୮,୮୨,୪୮୯ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୭୯,୭୨୬ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି Census 2011: Odisha: Rural Urban Distribution ।
 ପୁରୁଷ: ୪,୬୦,୬୨୬
 ମହିଳା: ୪,୨୧,୮୬୩ 
 ଛ ବର୍ଷରୁ କମ: ୧,୦୧,୩୩୭
 ସାକ୍ଷର: ୬,୮୧,୫୨୨ (୭୯.୧୭%)
 ପୁରୁଷ: ୬,୧୭,୬୦୧ (୮୬.୬୩%)
 ମହିଳା: ୬୩,୯୨୧ (୭୧.୦୮%)

ରାଜନୀତି
ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ 
#ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀଆରକ୍ଷଣ ପରିସୀମା ଅଧୀନସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ (ପୌରାଞ୍ଚଳ ଓ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି )୧୪ଶ ବିଧାନ ସଭା ସଦସ୍ୟରାଜନୈତିକ ଦଳ୧୧୯ ରଣପୁରଅଣ ସଂରକ୍ଷିତରଣପୁର, ଓଡ଼ଗାଁ (ଅଂଶ)ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପ୍ରଧାନ  ବିଜଦ୧୨୦ଖଣ୍ଡପଡ଼ାଅଣ ସଂରକ୍ଷିତଖଣ୍ଡପଡ଼ା (ବି), ଖଣ୍ଡପଡ଼ା, ଭାପୁରସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶେଖର ସିଂହ  ବିଜଦ୧୨୧ଦଶପଲ୍ଲାଅନୁସୂଚିତ ଜାତିଦଶପଲ୍ଲା, ଗଣିଆ, ନୂଆଗାଁ  କାଶିନାଥ ମଲ୍ଲିକ  ବିଜଦ୧୨୨ନୟାଗଡ଼ଅଣ ସଂରକ୍ଷିତନୟାଗଡ଼ (ବି), ନୟାଗଡ଼, ଓଡ଼ଗାଁ (ଅଂଶ)ଅରୁଣ କୁମାର ସାହୁ  ବିଜଦ

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା