ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ

ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ ଜଣେ ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ 'ପଦ୍ମାବତୀ ଅଭିଳାଷ' (ଅନ୍ୟନାମ 'ମଧୁମାଳତୀଚରିତ') କାବ୍ୟର ରଚୟିତା ଅଟନ୍ତି । ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀକବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ପ୍ରମୁଖ ଅଟନ୍ତି ।ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ରାଜଗୁରୁ - ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ, ସପ୍ତମ ଭାଗ, ଅଷ୍ଟମ ସଂଖ୍ୟା, ୧୩୧୦-୧୩୧୧ ସାଲ, ପୃ ୨୩୨-୨୩୬ । ୧୯୦୪, ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରେସ, କଟକରେ ମୁଦ୍ରିତ ।

 ଜୀବନ 

 ବଂଶାବଳୀ 

 
 

ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାନୁଗତ ଜରଡ଼ାର ବାସୁଦେବ ଥାଟରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ବାସୁଦେବ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସୁନାମଧନ୍ୟ କବି ଥିଲେ । ବୁଢ଼ାଶିଙ୍ଗୀ ରାଜା ଶ୍ରୀ ଗୌରଚନ୍ଦ୍ର ନିଶଙ୍କରାୟଦେଉଙ୍କ ରାଣୀ ଥିଲେ । ଗୌରଚନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀଖୈମଣ୍ଡି ରଜା ଗଜପତି ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଦେଉଙ୍କର ପୁ୍ତ୍ର ।ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ - ପଦ୍ମାବତୀଅଭିଳାଷ (ମଧୁମାଳତୀଚରିତ) କବି ନିଜ ଗ୍ରନ୍ଥ ପଦ୍ମାବତୀ ଅଭିଳାଷରେ ନିଜର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମ ପରିଚୟ ଦେଇଛନ୍ତି । ଜରଡ଼ା ରାଜବଂଶର ଇଷ୍ଟ ଦେବତା ଦୁର୍ଗାମାଧବଙ୍କ ନାମ ଅନେକ ଥର ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ମିଳେ । ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀଙ୍କ ମାତା ବୋଧ ହୁଏ ଘୁମୁସର ରାଜା ଶ୍ରୀକର ଭଞ୍ଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲା ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଇଛି । ଏହା ମଧ୍ୟ କବିଙ୍କ ନିଜ ଲେଖାରୁ । ଶ୍ରୀକର ଭଞ୍ଜ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ବା ଦିବାକର ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟ କବି ଲେଖିଛନ୍ତି । 

 ସମୟ ନିରୂପଣ 
ଶ୍ରୀକର ଭଞ୍ଜ ୧୭୮୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଘୁମୁସର ସିଂହାସନାରୂଢ଼ ହୋଇଥିଲେ । ଏଣୁ ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ ଅଷ୍ଟାଦଶ ବା ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସମ୍ଭବ ।ଜିଲ୍ଲା ମାନୁଆଲ, ଗଞ୍ଜାମ ।
 କବିଙ୍କ ବାଲ୍ୟଜୀବନ 
ନିଜ ପିତା ଗୌରଚନ୍ଦ୍ର ନିଶଙ୍କରାୟଙ୍କ ସହ ରାଣୀଙ୍କ ମତାନ୍ତର ଘଟିଥିଲା ବା ସେ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ କୌଣସି ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ । ଏହା ବିଷୟରେ କବି କରୁଣ ରସରେ ନିଜ କାବ୍ୟରେ ଲେଖିଅଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଦୈବବଶତଃ ଅଳ୍ପବୟସରେ ପାଠ ପଢ଼ିପାରିନଥିଲେ । ସ୍ୱଦେଶରେ ଥିଲେ ପାଟରାଣୀ ହୋଇଥାନ୍ତେ କିନ୍ତୁ ଲାଜରେ ବା ଅପଖ୍ୟାତିରେ ବଞ୍ଚିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି ।କବିଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନିଶଙ୍କରାୟଦେଉ ବୁଢ଼ାଶିଙ୍ଗୀର ରାଜବଂଶରୁ ଥିଲେ । ବୁଢ଼ାଶିଙ୍ଗୀର ରାଜାମାନେ ରାମମତାବଲମ୍ବୀ । ସେମାନଙ୍କ ଇଷ୍ଟଦେବତା ସୀତାରାମ ଅଟନ୍ତି । 

 ପଦ୍ମାବତୀଅଭିଳାଷ 
ପଦ୍ମାବତୀଅଭିଳାଷ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅନ୍ୟ ନାମ ମଧୁମାଳତୀଚରିତ । ଗ୍ରନ୍ଥଟିର ଭାଷା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଅଟେ ।

ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କାଳରେ କବି ପିତାଙ୍କ ଘରଠାରେ ଥିଲାପରି ସୂଚିତ ହୁଏ । ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଜରଡ଼ା ରାଜବଂଶର ଇଷ୍ଟ ଦେବତା ଦୁର୍ଗାମାଧବଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀଙ୍କ ପିତା ନିଜେ ସୁନାଧନ୍ୟ କବିଥିବାରୁ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ କବିତା ରଚନା କରୁଛନ୍ତି ଏହା ମଧ୍ୟ ଲେଖାହୋଇଛି ।ସାଧାରଣତଃ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା ଆରମ୍ଭରେ ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କ ଆରାଧାନ ସ୍ଥାନ ପାଏ । କିନ୍ତୁ ପଦ୍ମାବତୀଅଭିଳାଷରେ ଗ୍ରନ୍ଥ ଆରମ୍ଭରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବନ୍ଦନା ହୋଇଛି ଏବଂ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନ୍ତରେ ଇଷ୍ଟଦେବତା ସୀତାରାମଙ୍କ ବନ୍ଦନା ହୋଇଛି । ଏହା ସଙ୍ଗେ ସେ ବାଲ୍ୟକାଳରେ ପାଠ ନ ପଢ଼ିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଲେଖିଅଛନ୍ତି । ପୁଣି ସେହି କାଳରେ ନାରୀମାନେ କିପରି ରାଜଗୃହ ଭିତରେ ସୀମିତ ହୋଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ ।ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କଠୁଁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଥିବା ଏଥିରୁ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୁଏ । ଠିକ ଏହି ଶୈଳୀରେ କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ମଧୁଙ୍କୁ ମାଳତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରାମନବମୀ ଦିନ ନୁହେଁ ବରଂ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ବା ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ କବି ଜନ୍ମ କରାଇଅଛନ୍ତି । ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଗ୍ରସର ହେଲାପରେ ଶୀତକାଳ ବର୍ଣ୍ଣନା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ବସନ୍ତପଞ୍ଚମୀର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଖାଯାଏ । ରାଜବାଟୀର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉନ୍ନତ ଧରଣର ସାହିତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ଲାବଣ୍ୟବତୀ ଉତ୍ତମରୂପେ ଜାଣିଥିଲେ ଏହା ତାଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ । ସେ ନିଜ କାବ୍ୟରେ ସରୋବର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ରାମକେରୀ ରାଗରେ ଭଞ୍ଜୀୟ ଶୈଳୀରେ ଲେଖିଛନ୍ତି । ଏପରି ଅନେକ ସ୍ଥଳରେ ତାଙ୍କ ଲେଖା ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ଅନୁକରଣରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ।

ସମଗ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥଟିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅପେକ୍ଷା ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କ ବିବାହ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅତି ଦୀର୍ଘ । ରାଜବାଟୀରେ ବିଭାବେଳେ ଅଧିବାସ କୋଇଲିବୁଡ଼ଠାରୁ ଅଷ୍ଟମଙ୍ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବିଧିବିଧାନ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ସବୁ କବି ନିଜ ଅନୁଭୂତିରୁ ଲେଖିଥିବା ସମ୍ଭବ । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:କବି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୭ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀଶ୍ରେଣୀ:ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ