କ୍ଲାଉଡ଼ିଆ ଗୋଲ୍ଡିନ

କ୍ଲାଉଡ଼ିଆ ଗୋଲ୍ଡିନଫ୍ରେମନଥିବାଜନ୍ମ(1946-05-14) ମଇ ୧୪, ୧୯୪୬ (ବୟସ ୭୭)
ନିଉ ୟର୍କ ସ‌ହରଶିକ୍ଷାକାରନେଲ୍ଲ ବଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳ‌ୟ ((ବିଏ)
ଚିକାଗୋ ବିଶ୍ୱାବିଦ୍ୟାଳୟ (ଏମ ଏ, ପି ଏଚ ଡ଼ି)ଏକାଡେମିକ କ୍ୟାରିୟର [ସମ୍ପାଦନା]ଅନୁଷ୍ଠାନହାର୍ଭାର୍ଡୟୁନିଭର୍ସିଟି ନ୍ୟାସନାଲ ବ୍ୟୁରୋ ଅଫ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚକ୍ଷେତ୍ର[ସମ୍ପାଦନା]ଶ୍ରମଅର୍ଥନୀତି ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସDoctoraladvisorରବର୍ଟ ଫୋଗେଲLee, Tori (October 9, 2023). "UChicago alum Claudia Goldin wins Nobel Prize for research on gender and labor". University of Chicago. Retrieved October 9, 2023.Doctoralstudentsସେସିଲିଆ ରାଉସେଲିଆ ବୋଷ୍ଟାନପୁରସ୍କାର[ସମ୍ପାଦନା]ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଆଇଜେଡଏ ପୁରସ୍କାର (୨୦୧୬) ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏର୍ୱିନ୍ ପ୍ଲିନ୍ ନେମର୍ସ ପୁରସ୍କାର
(୨୦୨୦) ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ ସ୍ମାରକୀ ପୁରସ୍କାର

(୨୦୨୩)ଆଇଡିଆ / ଆରଇପିଇସିରେ ସୂଚନାୱେବସାଇଟ୍ଅଫିସିଆଲ ୱେବସାଇଟ
କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ୍ ଗୋଲ୍ଡିନ୍ (ଜନ୍ମ ୧୪ ମଇ ୧୯୪୬) ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଯିଏ ବର୍ତ୍ତମାନ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅର୍ଥନୀତିର ହେନରୀ ଲି ପ୍ରଫେସର ଅଟନ୍ତି । ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୩ରେ, ତାଙ୍କୁ "ମହିଳାଙ୍କ ଶ୍ରମ ବଜାର ଫଳାଫଳ ବିଷୟରେ ଆମର ବୁଝାମଣାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ" ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ ସ୍ମାରକୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଯିଏ ଏକାକୀ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଜିତିଛନ୍ତି।

ସେ ଅର୍ଥନୀତି ଅଧ୍ୟୟନ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏନବିଇଆରର ଜେଣ୍ଡରର ସହ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ୧୯୮୯ରୁ ୨୦୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏନବିଇଆରର ବିକାଶ ଅଫ୍ ଦି ଆମେରିକୀୟ ଇକୋନୋମି ପ୍ରୋଗ୍ରାମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ଗୋଲ୍ଡିନଙ୍କ ଗବେଷଣାରେ ମହିଳା ଶ୍ରମ ଶକ୍ତି, ରୋଜଗାରରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ବ୍ୟବଧାନ, ଆୟ ଅସମାନତା, ବୈଷୟିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଇମିଗ୍ରେସନ ସମେତ ଅନେକ ବିଷୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ଗବେଷଣା ଅତୀତର ଲେନ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥାଏ ଏବଂ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଚିନ୍ତାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥାଏ । ଅକ୍ଟୋବର ୫, ୨୦୨୧ରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବଶେଷ ପୁସ୍ତକ କ୍ୟାରିୟର ଆଣ୍ଡ ଫ୍ୟାମିଲି: ଓମେନ୍ସ ସେଞ୍ଚୁରି-ଲଙ୍ଗ୍ ଜର୍ନି ଟୁୱେଡ୍ ଇକ୍ୱିଟି (ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍) ଉନ୍ମୋଚିତ ହୋଇଥିଲା। ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକାର ଅଧ୍ୟୟନ ସମେତ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବରୁ ମହିଳାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରମ ବଜାର ଫଳାଫଳ ଅଧ୍ୟୟନରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ।

ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ୨୦୧୩-୧୪ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷରେ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘର ସଭାପତି ଥିଲେ। ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ସେ ହାର୍ଭାର୍ଡର ଅର୍ଥନୀତି ବିଭାଗର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ହୋଇଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ନ୍ୟୁୟର୍କ ସିଟିରେ ଏକ ଇହୁଦୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରୋଙ୍କସର ପାର୍କଚେଷ୍ଟର ହାଉସିଂ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ ବଡ଼ ହୋଇଥିଲେ । ପିଲାବେଳୁ ସେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ହେବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜୁନିୟର ହାଇସ୍କୁଲରେ ପଲ୍ ଡି କ୍ରୁଇଫ୍ଙ୍କ 'ଦ ମାଇକ୍ରୋବ ହଣ୍ଟର୍ସ' (୧୯୨୭) ପଢ଼ିବା ପରେ ସେ ଜୀବାଣୁବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। ହାଇସ୍କୁଲ ଜୁନିୟର ଭାବରେ ସେ କର୍ନେଲ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମାଇକ୍ରୋବାୟୋଲୋଜିରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଶେଷ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରୋଙ୍କସ ହାଇସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସରୁ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିବା ପରେ ସେ ମାଇକ୍ରୋବାୟୋଲୋଜି ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କର୍ନେଲ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।[better source needed]

ତାଙ୍କ ବର୍ଷରେ, ସେ ଆଲଫ୍ରେଡ୍ କାହ୍ନଙ୍କ ସହିତ ଏକ କ୍ଲାସ ନେଇଥିଲେ, "ଯାହାର ଲୁଚି ରହିଥିବା ସତ୍ୟକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବା ପାଇଁ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ପଲ୍ ଡି କ୍ରୁଇଫଙ୍କ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ମାଇକ୍ରୋବାୟୋଲୋଜି ପାଇଁ ଯାହା କରିଥିଲା। ସେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ସଂଗଠନ, କାହ୍ନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ବିଷୟଗୁଡିକ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଯୋଗାଯୋଗ ଉପଗ୍ରହର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ତାଙ୍କର ବରିଷ୍ଠ ଥିସିସ୍ ଲେଖିଥିଲେ । କର୍ନେଲରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ବିଏ ହାସଲ କରିବା ପରେ ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ଶିଳ୍ପ ସଂଗଠନ ଅଧ୍ୟୟନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପିଏଚଡି ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ସେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଡକ୍ଟରେଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ୟାରି ବେକର ଚିକାଗୋ ଆସିବା ପରେ ସେ ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତି ଯୋଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ରବର୍ଟ ଡବ୍ଲୁ ଫୋଗେଲଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବରେ ନେଇ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଆମେରିକାର ସହର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଶିଳ୍ପରେ ଦାସତ୍ୱ ଉପରେ ତାଙ୍କର ପିଏଚଡି ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖିଥିଲେ । ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ସେ ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

 କର୍ମ ଜବନୀ 
ସ୍ନାତକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରେ ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ମେଡିସନ୍ର ୱିସକନ୍ସିନ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୭୨ରେ ପ୍ରିନ୍ସଟନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ୧୯୭୯ରେ ପେନସିଲଭାନିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜଣେ କାର୍ଯ୍ୟକାଳର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଫେସର ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଅର୍ଥନୀତି ବିଭାଗରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଭାବରେ ସେହି ବିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ୧୯୭୮ ମସିହାରୁ ଏନବିଇଆର ଅନୁବନ୍ଧିତ ।

ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ୨୦୧୩/୧୪ରେ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘର ସଭାପତି ଏବଂ ୧୯/୨୦୦୦ରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ ସଂଘର ସଭାପତି ଥିଲେ। ସେ ଆମେରିକୀୟ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ପଲିଟିକାଲ ଆଣ୍ଡ ସୋସିଆଲ ସାଇନ୍ସ, ସୋସାଇଟି ଅଫ୍ ଲେବର ଇକୋନୋମିକ୍ସ, ଇକୋନୋମେଟ୍ରିକ୍ ସୋସାଇଟି ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ଆର୍ଟସ ଆଣ୍ଡ ସାଇନ୍ସ ସମେତ ଅନେକ ସଂଗଠନର ଫେଲୋ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ସେ ନ୍ୟାସନାଲ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସର ଧାରା ୫୩ ଓ ୫୪ର ସଦସ୍ୟ। ସେ ନେବ୍ରାସ୍କା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଲୁଣ୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ୟୁରୋପୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ଜୁରିକ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଡାର୍ଟମାଉଥ କଲେଜ ଏବଂ ରୋଚେଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସମେତ ଅନେକ ସମ୍ମାନଜନକ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଉପାଧି ପାଇଛନ୍ତି । ସେ ୧୯୮୪ରୁ ୧୯୮୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜର୍ନାଲ ଅଫ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରିର ସମ୍ପାଦକ ଏବଂ ୧୯୯୦ରୁ ୨୦୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ମୋନୋଗ୍ରାଫ୍ ସିରିଜ‌ରେ ଏନବିଇଆର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ କାରକର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ ।

୨୦୧୫ମସିହାରେ ଆଲଫ୍ରେଡ୍ ପି ସ୍ଲୋନ୍ ଫାଉଣ୍ଡେସନ‌ର ପାଣ୍ଠିରେ ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ମହିଳା (ୟୁଡବ୍ଲ୍ୟୁଇ) ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ମେଜରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହିଳାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏତେ କମ୍ ଥିଲା। କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ମହିଳା ଅର୍ଥନୀତି ମେଜରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବ କି ନାହିଁ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେ ୨୦ଟି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ।

 ଗବେଷଣା 
ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ମହିଳା ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ତାଙ୍କର ଐତିହାସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାଗଜପତ୍ରରେ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ଏବଂ ପରିବାର ପାଇଁ ଅନୁସନ୍ଧାନର ଇତିହାସ, ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ ସହଶିକ୍ଷା, ମହିଳାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ଏବଂ ବିବାହ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ "ପିଲ"ର ପ୍ରଭାବ, ସାମାଜିକ ସୂଚକ ଭାବରେ ବିବାହ ପରେ ମହିଳାଙ୍କ ଉପନାମ, ମହିଳାମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ହେବାର କାରଣ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ରୋଜଗାରର ନୂତନ ଜୀବନଚକ୍ର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ।

ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ଆମେରିକାର ଦକ୍ଷିଣ ଅର୍ଥନୀତିର ଇତିହାସ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ନିଜର କ୍ୟାରିୟର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁସ୍ତକ ଅର୍ବାନ ସ୍ଲେଭରି ଇନ୍ ଦି ଆମେରିକୀୟ ସାଉଥ, ଶିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର ପିଏଚଡି ଗବେଷଣା ଥିଲା । ସ୍ୱର୍ଗତ ଫ୍ରାଙ୍କ ଲୁଇସ୍ଙ୍କ ସହ ମିଶି ସେ ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ କାଗଜ "ଆମେରିକୀୟ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ଅର୍ଥନୈତିକ ମୂଲ୍ୟ" (୧୯୭୮) ଲେଖିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ମହିଳା ଶ୍ରମିକ, ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ପ୍ରବାସୀ ଏବଂ ଶ୍ରମିକ ପରିବାରର ଭୂମିକା ଉପରେ କେନେଥ୍ ସୋକୋଲୋଫ‌ଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସରେ ମହିଳା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ମହିଳା ଶ୍ରମ ଶକ୍ତିକିପରି ବିକଶିତ ହେଲା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଏହାର ଭୂମିକା ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ । ସେହି ଗବେଷଣା ପ୍ରୟାସରୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ କାଗଜପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା "ଯୌନ ସମ୍ପର୍କଦ୍ୱାରା ନିରୀକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ପୃଥକୀକରଣ" (୧୯୮୭), "ବିବାହିତ ମହିଳାଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ର ଶ୍ରମ ଶକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ" (୧୯୮୯), ଏବଂ "ମହିଳା ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଭୂମିକା" (୧୯୯୧)। ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେରିକାରେ ମହିଳାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି, ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଏହାର ଭୂମିକା ଏବଂ ରୋଜଗାର ଏବଂ ରୋଜଗାରରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ବ୍ୟବଧାନ କାହିଁକି ରହିଛି ଏବଂ କାହିଁକି ରହିଛି ଏବଂ କାହିଁକି ରହିଛି ତାହାର କାହାଣୀ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ 'ଆଟେଣ୍ଡର୍ସ ଦ ଜେଣ୍ଡର ଗ୍ୟାପ୍: ଆନ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରି ଅଫ୍ ଆମେରିକାନ୍ ଓମେନ୍' (୧୯୯୦)ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ମହିଳା ଶ୍ରମଶକ୍ତିର ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ ଉପରେ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିବା ପରେ ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଶିକ୍ଷାର ଇତିହାସ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିବାକୁ ବାହାରିଥିଲେ । ସେ ଆମେରିକାରେ ହାଇସ୍କୁଲ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ଆକାର ଉପରେ ଏକ ଧାରାବାହିକ ପ୍ରବନ୍ଧ ସହିତ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଯାହା ତାଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ ସଂଘର ସଭାପତି ଭାଷଣ, "ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଶତାବ୍ଦୀ ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ନେତୃତ୍ୱ: ଅତୀତର ଗୁଣ" (୨୦୦୧)ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା । ଏହାପରେ ସେ ଲରେନ୍ସ କାଟ୍ଜଙ୍କ ସହ ଆମେରିକାରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସମାନତାର ଇତିହାସ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ଅଗ୍ରଗତି ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ କାମ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଗବେଷଣା ଏହି ବିଷୟରେ ଅନେକ ଗବେଷଣା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ରେସ୍ (୨୦୦୮) ପ୍ରକାଶନଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ରହିଥିଲା । ଏହି ଯୋଡି ସେମାନଙ୍କର ୨୦୧୬ର ପେପର "ଶ୍ରମ ବଜାରରେ ପୋଷ୍ଟସେକେଣ୍ଡାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ରର ମୂଲ୍ୟ: ଏକ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଅଧ୍ୟୟନ" ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରମ ବଜାରରେ ଏକ କଲେଜ ଶିକ୍ଷାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି କାମ କରିଥିଲେ ।

ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଚିନ୍ତାର ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟ ଉପରେ କାମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ସେ ମିଳିତ ଭାବରେ ସମ୍ପାଦିତ ଖଣ୍ଡର ଅଂଶ ହୋଇଥିଲେ । ଏଥିରେ ଇମିଗ୍ରେସନ କଟକଣାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଆମେରିକାର ବେରୋଜଗାର ବୀମା ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ହ୍ରାସ କରିବାରେ ପ୍ରେସର ଭୂମିକା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ସେହି ସମୟରେ ସେ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାଗଜପତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । "ଅର୍କେଷ୍ଟ୍ରେଟିଂ ନିରପେକ୍ଷତା: ମହିଳା ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଉପରେ 'ଦୃଷ୍ଟିହୀନ' ଅଡିସନର ପ୍ରଭାବ" (ରାଉସ୍, ୨୦୦୦ ସହିତ) ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଉଦାହରଣପ୍ରାପ୍ତ କାଗଜପତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । "ଦ ପାୱାର ଅଫ୍ ଦି ପିଲ୍: ଓରାଲ୍ ଗର୍ଭନିରୋଧକସ୍ ଆଣ୍ଡ ୍ ଓମେନ୍ କ୍ୟାରିୟର ଆଣ୍ଡ ମ୍ୟାରେଜ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି' (କାଟ୍ଜ, ୨୦୦୨ ସହ) ଏବଂ "ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସରେ ୟୁ-ଆକାରର ମହିଳା ଶ୍ରମ ଶକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ" (୧୯୯୫) ତାଙ୍କର କେତେକ ଅଗ୍ରଣୀ କାଗଜପତ୍ର । ଏହାପରେ ସେ କଲେଜ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ଏବଂ ପରିବାରର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ରୋଜଗାରରେ କ୍ରମାଗତ ଲିଙ୍ଗଗତ ବ୍ୟବଧାନର କାରଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘର ସଭାପତି ଭାଷଣ, "ଏକ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଜେଣ୍ଡର କନଭର୍ଜେନ୍ସ: ଏହାର ଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟ" ଶ୍ରମ ବଜାରରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ପାଇଁ ଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟରେ କ'ଣ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ କ୍ୟାରିୟର ଆଣ୍ଡ ଫ୍ୟାମିଲି: ୱିମେନ୍ସ ସେଞ୍ଚୁରି-ଲଙ୍ଗ୍ ଜର୍ନି ଟୁ ଇକ୍ୱିଟିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇତିହାସ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ମହିଳାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ଏବଂ ଦମ୍ପତି ସମାନତା ଉପରେ ମହାମାରୀର ପ୍ରଭାବ ସହିତ ଶେଷ ହୋଇଛି ।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ସାଥୀ ହାର୍ଭାର୍ଡ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଲରେନ୍ସ ଏଫ କାଟ୍ଜଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି । କେଲସୋଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୧୯୭୦ ମସିହାରୁ ସେ ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ରିଟ୍ରିଭର୍ସ ପାଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର କୁକୁର ପିକା, ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ସୁଗନ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଆନୁଗତ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ତାଲିମ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ନର୍ସିଂ ହୋମରେ ଥେରାପି କୁକୁର ଥିଲେ ।

 ପୁରସ୍କାର 

 ୧୯୯୦ ଶିଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ରିଚାର୍ଡ ଏ. ଲେଷ୍ଟର ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୦୫ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘ ତରଫରୁ କ୍ୟାରୋଲିନ୍ ଶ ବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ।
 ୨୦୦୮ ଆର୍.ଆର୍ ହକିନ୍ସ ପୁରସ୍କାର, ଆସୋସିଏସନ୍ ଅଫ୍ ଆମେରିକୀୟ ପବ୍ଲିଶର୍ସର ବୃତ୍ତିଗତ ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ ପ୍ରକାଶନ ବିଭାଗ
 ୨୦୦୮ ଶିଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ରିଚାର୍ଡ ଏ. ଲେଷ୍ଟର ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୦୯ ସୋସାଇଟି ଅଫ୍ ଲେବର ଇକୋନୋମିକ୍ସ ପକ୍ଷରୁ ଜାକବ ମିନସର ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୦୯ ଓମିକ୍ରୋନ୍ ଡେଲ୍ଟା ଏପ୍ସିଲନ‌ର ଜନ୍ ଆର୍ କମନ୍ସ ପୁରସ୍କାର, ଅର୍ଥନୀତି ସମ୍ମାନ ସମାଜ
 ୨୦୧୬ ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଆଇଜେଡଏ ପୁରସ୍କାର "ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶ୍ରମ ବଜାରରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ ଉପରେ ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରବ୍ୟାପୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ"
 ଲିଙ୍ଗଗତ ବ୍ୟବଧାନ ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ପାଇଁ ଅର୍ଥନୀତି, ଅର୍ଥ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗରେ ବିବିଭିଏ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଫ୍ରଣ୍ଟିୟର୍ସ ଇନ୍ ନଲେଜ୍ ଆୱାର୍ଡ
 2020 ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଜ୍ଞାନରେ କ୍ଲାରିଭେଟ୍ ପ୍ରଶଂସା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
 ୨୦୨୦ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏର୍ୱିନ୍ ପ୍ଲିନ୍ ନେମର୍ସ ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୨୧ ସୋସାଇଟି ଫର୍ ପ୍ରୋଗ୍ରେସ୍ ମେଡାଲ
 2021 ଶିଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ରିଚାର୍ଡ ଏ. ଲେଷ୍ଟର ପୁସ୍ତକ ପୁରସ୍କାର
 ଅର୍ଥନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ ପକ୍ଷରୁ ୨୦୨୨ ଦୂରଦର୍ଶୀ ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୨୩ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ ସ୍ମାରକୀ ପୁରସ୍କାର

 ଚୟନିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ 

 ଗୋଲ୍ଡିନ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ। ଲିଙ୍ଗଗତ ବ୍ୟବଧାନକୁ ବୁଝିବା: ଆମେରିକୀୟ ମହିଳାଙ୍କ ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ। ନ୍ୟୁୟର୍କ: ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, 1990, ଆଇଏସବିଏନ
 ଗୋଲ୍ଡିନ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସରେ ରଣନୈତିକ କାରକ: ରବର୍ଟ ଡବ୍ଲୁ ଫୋଗେଲଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ଖଣ୍ଡ। ଚିକାଗୋ: ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଅଫ୍ ସିକାଗୋ ପ୍ରେସ୍, 1992, ଆଇଏସବିଏନ
 ଗୋଲ୍ଡିନ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ୍ ଏବଂ ଗ୍ୟାରି ଡି ଲିବେକ୍ୟାପ୍ । ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି: ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ। ଚିକାଗୋ: ଶିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରେସ, 1994, ଆଇଏସବିଏନ
 - ବୋର୍ଡୋ, ମାଇକେଲ ଡି., କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ୍ ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ଏବଂ ୟୁଜିନ୍ ନେଲସନ୍ ହ୍ୱାଇଟ୍ । ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ: ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମହାମନ୍ଦାବସ୍ଥା ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୀତି। ଚିକାଗୋ: ଶିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରେସ, 1998, ଆଇଏସବିଏନ
 ଗ୍ଲେସର, ଏଡୱାର୍ଡ ଏଲ ଏବଂ କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ ଗୋଲଡିନ । ଦୁର୍ନୀତି ଏବଂ ସଂସ୍କାର: ଆମେରିକାର ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା। ଚିକାଗୋ: ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଅଫ୍ ସିକାଗୋ ପ୍ରେସ୍, 2006, ଆଇଏସବିଏନ
 ଗୋଲ୍ଡିନ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ ଡେଲ୍ ଏବଂ ଲରେନ୍ସ ଏଫ୍ କାଟ୍ଜ। ଶିକ୍ଷା ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ । କେମ୍ବ୍ରିଜ୍, ମାସ୍. : ବେଲ୍କନାପ୍ ପ୍ରେସ୍ ଅଫ୍ ହାର୍ଭାର୍ଡ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୨୦୦୮, ଆଇଏସ୍ବିଏନ୍ ୯୭୮-୦-୬୭୪-୦୨୮୬୭-୮।
 ଗୋଲ୍ଡିନ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ ଏବଂ ଲରେନ୍ସ ଏଫ କାଟ୍ଜ। ମହିଳାମାନେ ଅଧିକ ସମୟ କାମ କରନ୍ତି: ବୃଦ୍ଧ ବୟସରେ ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି। ଚିକାଗୋ: ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଅଫ୍ ସିକାଗୋ ପ୍ରେସ୍, 2018।  ISBN 978-0-226-53250-9
 ଗୋଲ୍ଡିନ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ। କ୍ୟାରିୟର ଏବଂ ପରିବାର: ସମାନତା ଦିଗରେ ମହିଳାଶତାବ୍ଦୀର ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା। ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍, ଏନ.ଜେ. ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୨୦୨୧।  ISBN 978-0-691-20178-8

 ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ 

 "ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଦୌଡ଼କୁ ବିସ୍ତାର" (ଡି. ଅଟୋର୍ ଏବଂ ଏଲ୍ କାଟ୍ଜଙ୍କ ସହ), ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୀକ୍ଷା, କାଗଜପତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା110 (ମେ 2020), ପୃଷ୍ଠା 347- 51।
 "ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁହାରରେ ଜଳସେଚନ: ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜଳ ଏବଂ ସ୍ୱେରେଜ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଭୂମିକା, 1880ରୁ 1920" (ଏମ ଆଲସାନଙ୍କ ସହ), ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ଅଫ୍ ପଲିଟିକାଲ ଇକୋନୋମି 127 (2, 2018), ପୃଷ୍ଠା 586-638।
 "ମହିଳା ନିଯୁକ୍ତିର ନୂତନ ଜୀବନଚକ୍ର: ଅଦୃଶ୍ୟ ହମ୍ପସ୍, ସ୍ପାଗିଂ ମିଡଲ୍ସ, ବିସ୍ତାରିତ ଟପ୍ସ" (ଜେ ମିଚେଲଙ୍କ ସହ), ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ଅଫ୍ ଇକୋନୋମିକ ପରସ୍ପେକ୍ଟିଭ୍ସ 31 (ଶୀତକାଳୀନ 2017), ପୃଷ୍ଠା 161-82।
 "ଏକ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଜେଣ୍ଡର କନଭର୍ଜେନ୍ସ: ଏହାର ଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟ," ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୀକ୍ଷା 104 (ଏପ୍ରିଲ 2014), ପୃଷ୍ଠା 1091-119।
 "ଭେଦଭାବର ଏକ ପ୍ରଦୂଷଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ବୃତ୍ତି ଏବଂ ରୋଜଗାରରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳା ପାର୍ଥକ୍ୟ। ଏଲ୍ ବଉଷ୍ଟାନ୍, ସି. ଫ୍ରାଇଡ୍ମ୍ୟାନ୍ ଏବଂ ଆର୍. ମାର୍ଗୋ, ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଇତିହାସ: ଆମେରିକୀୟ ରେକର୍ଡ୍ (ଚିକାଗୋ: ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଅଫ୍ ସିକାଗୋ ପ୍ରେସ୍, ୨୦୧୪), ପୃଷ୍ଠା ୩୧୩-୪୮।
 ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୀକ୍ଷା, କାଗଜପତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା, (ଏଲି ଲେକ୍ଚର), 96 (ମେ 2006), ପୃଷ୍ଠା 1-21ରେ "ନୀରବ ବିପ୍ଳବ" ଯାହା ମହିଳାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପରିବାରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା।

 ଆଧାର 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ୍ 

 Claudia Goldin on Nobelprize.org
 Claudia Goldin Curriculum vitae
 ଦ ଇକୋନୋମିଷ୍ଟ ଆଜ୍ ଡିଟେକ୍ଟିଭ୍, କ୍ଲାଉଡିଆ ଗୋଲ୍ଡିନଙ୍କ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ପ୍ରବନ୍ଧ । ଇନ୍: ଏମ୍. ସ୍ଜେନବର୍ଗ (ସମ୍ପାଦନା)। ଉତ୍ସାହ ଏବଂ କାରିଗରୀ: କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ। ଆନ୍ ଆର୍ବର: ମିଚିଗାନ୍ ପ୍ରେସ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, 1998, ଆଇଏସବିଏନ
 କ୍ଲାଉଡିଆ ଗୋଲ୍ଡିନ‌ଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକାଡେମିକ ପେପର୍ସ।
 ମିନିଆପଲିସ୍ ଫେଡର ଅଞ୍ଚଳଦ୍ୱାରା ଗୋଲ୍ଡିନ୍ ସହିତ ସାକ୍ଷାତକାର
 

Category:ଅର୍ଥନୀତିରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର
Category:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
Category:୧୯୪୬ ଜନ୍ମ