biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ , ଭାରତ

ଲିଙ୍କ=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/National_Stock_Exchange_of_India_in_August_2006.jpg/250px-National_Stock_Exchange_of_India_in_August_2006.jpg|thumb|250x250_ପିକସେଲ| ବାନ୍ଦ୍ରା କୁର୍ଲା କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ, ମୁମ୍ବାଇରେ ଏନଏସଇ ଅଟ୍ଟାଳିକା
ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ ( ଏନଏସଇ ) ହେଉଛି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁମ୍ବାଇରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ | ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଉପରେ ଆଧାର କରି ବାଣିଜ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୨୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗାତାର ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଏହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଡେରିଭେଟିଭ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅଟେ ଯାହା ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରି ଆସୋସିଏସନ୍ (FIA)ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ । ୨୦୨୧ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବର୍ଷ ପାଇଁ ୱାର୍ଲ୍ଡ ଫେଡେରେସନ୍ ଅଫ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ (WFE)ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅନୁଯାୟୀ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ନଗଦ ଇକ୍ୱିଟିରେ ଏନଏସଇ ବିଶ୍ୱରେ  ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି | ଏହା କେତେକ ଅଗ୍ରଣୀ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ବୀମା କମ୍ପାନୀଗୁଡିକର ମାଲିକାନା ଅଧୀନରେ ଅଛି |  ୧୯୯୨ରେ ଏନଏସଇ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ବିନିମୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା | ଏକ ଆଧୁନିକ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ସ୍କ୍ରିନ-ଆଧାରିତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗାଇବାରେ ଏନଏସଇ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ବିନିମୟ ଥିଲା ଯାହା ଦେଶର କୋଣାନୁକୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ବାଣିଜ୍ୟ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା | ଆଶିଷକୁମାର ଚୌହାନ ଏନଏସଇର ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀ | ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ BSE ଏବଂ ଏନଏସଇ ଅନେକ ଦୁର୍ନୀତି ଦୁର୍ନୀତିରେ ଜଡିତ ହୋଇଛି ଯେପରିକି ୧୯୯୨ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ମାର୍କେଟ ଘୋଟଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ |       

ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜର ମୋଟ ବଜାର ପୁଞ୍ଜି ୩.୪ ଟ୍ରିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ, ଯାହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ନବମ ବୃହତ୍ତମ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ ପରିଣତ କରିଛି |  

ଏନଏସଇର ଫ୍ଲାଗସିପ୍ ସୂଚକାଙ୍କ, ନିଫ୍ଟି ୫୦, ଏକ ୫୦ ଷ୍ଟକ‌କୁ ନେଇ ଗଠିତ ସୁଚକାଙ୍କ, ଯାହା ଭାରତ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ନିବେଶକମାନେ ଭାରତୀୟ ପୁଞ୍ଜି ବଜାରର ମାନକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି | ଏନଏସଇଦ୍ୱାରା ୧୯୯୬ରେ ନିଫ୍ଟି ୫୦ ସୂଚକାଙ୍କ ଉନ୍ମୋଚନ କରାଯାଇଥିଲା | ତଥାପି, ବୈଦ୍ୟନାଥନ୍ (୨୦୧୬) ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି / ଜିଡିପିର ମାତ୍ର ୪% ପ୍ରକୃତରେ ଭାରତର ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ।

ଆମେରିକା ପରି ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶର ଜିଡିପିର ପ୍ରାୟ ୭୦% କର୍ପୋରେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରର ବୃହତ କମ୍ପାନୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଭାରତରେ କର୍ପୋରେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ର ଜାତୀୟ ଜିଡିପିର ମାତ୍ର ୧୨-୧୪% (ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୬ ଅନୁଯାୟୀ) ଅଟେ | ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ୭,୪୦୦ କମ୍ପାନୀ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରୁ କେବଳ ୪୦୦୦ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଏସଇ ଏବଂ ଏନଏସଇରେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ କରନ୍ତି | ତେଣୁ ବିଏସଇ ଏବଂ ଏନଏସଇରେ ଷ୍ଟକ୍ କାରବାର ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରାୟ ୪% ଅଟେ, ଯାହା ତଥାକଥିତ ଅସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଘରୋଇ ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ଏହାର ଆୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଅଧିକାଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ |

ଇକୋନୋମିକ୍ ଟାଇମ୍ସ ଆକଳନ କରିଛି ଯେ ଅପ୍ରେଲ  ୨୦୧୮ ସୁଦ୍ଧା ୬ କୋଟି ଖୁଚୁରା ନିବେଶକମାନେ ଇକ୍ୱିଟିର ସିଧାସଳଖ କ୍ରୟ ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତରେ ଷ୍ଟକ‌ରେ ସେମାନଙ୍କର ସଞ୍ଚୟ ବିନିଯୋଗ କରିଥିଲେ।  ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବିମଳ ଜାଲାନ କମିଟି ରିପୋର୍ଟରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧.୩% ଷ୍ଟକ ବଜାରରେ ବିନିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା କି ଆମେରିକାରେ ୨୭% ଏବଂ ଚୀନରେ ୧୦% ଥିଲା ।   

 ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 

 ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ 
 ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ 
 ଶେୟାର ବଜାର 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଶେୟାର ବଜାର
ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ

ଲେଉଟାଣି ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ , ଭାରତ
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି

ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି (୧୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୮-୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ପ୍ରଶାସକ ଥିଲେ ।  ସେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ଲେଖକ ସହଯୋଗ ସମିତିର ପୂର୍ବତନ ସଭାପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ସେ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ, ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ, ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ଲେଖା ମଧ୍ୟରୁ ଭ୍ରମଣ ସାହିତ୍ୟ ଦୂର ସୀମାନ୍ତର ପାରେ ଓ ପାତାଳପୁରୀର ହାଲଚାଲ ଆଦି ଅନ୍ୟତମ ।
ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ‘ପାତାଳପୁରୀ’ର ହାଲଚାଲ ପାଇଁ ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ୧୯୯୦ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

 ଜୀବନୀ 
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି ୧୯୩୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮ତାରିଖରେ ଜଗତସିଂହପୁରର ଆଳିପିଙ୍ଗଳ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।}}</ref> ବାପାଙ୍କ ନାମ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି ଓ ମା’ଙ୍କ ନାମ ଅଧରମଣି ମହାନ୍ତି । ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆଇ.ଏସ.ସି. ପଢ଼ିଥିବା ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ଆମେରିକାର ଓହିଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଦୁଗ୍ଧବିଜ୍ଞାନ ଓ ପଶୁଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରି ଲାଭ କରିବା ସହ ଉଚ୍ଚତ୍ତର ଗବେଷଣା କରି ସାଉଥ ଡାକୋଟା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍‌ଡି ପାଇଥିଲେ ।
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ୧୯୮୪ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ କୁକୁଡା ପାଳନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାକୁ ‘ଓପୋଲଫେଡ୍’ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହିତ ତାର ପ୍ରଥମ ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ତାରିଖ ଭୋର ସମୟରେ କଟକର ଏକ ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ମୃତ୍ୟୁଲାଭ କରିଥିଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ 
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ସନାତନ ଗୋସ୍ୱାମୀକୃତ ମୂଳସଂସ୍କୃତ ‘ବୃହତ ଭାଗବତାମୃତ’କୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ବୃତ୍ତିଗତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଧାରରେ ସେ ପଶୁପାଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

 ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ 
 ପାତାଳପୁରୀର ହାଲଚାଲ
 ଯେ ଦେଶେ ଯାଇ
 ଦୂର ସାଗର ପାରେ
 ଉପନ୍ୟାସ 
 ମୋହନବଂଶୀ
 ଯେ ଯଥା ମା
 ଅଶ୍ରୁତର୍ପଣ
କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ
 ସାଲବେଗର ଅଶ୍ରୁ
 କହେ ସାଲେବେଗ ହୀନ

ପ୍ରବନ୍ଧ
 ଦୁଃଖ କହିବି ନା ସୁଖ କହିବି
 ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ’ 
 କାହାଣୀ 
 ବିଧ୍ୱସ୍ତ କଳିକା
 ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖା 
 ଭାରତର ବିପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀସମୂହ
 
ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୦ ପୁରସ୍କାର 
 ଆମେରିକା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଫାଇ କାପ୍ପା ଫାଇ (ΦΚΦ) ପୁରସ୍କାର
 ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୪ (ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୩ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
 ଜୀବନରଙ୍ଗ ସମ୍ମାନ
 ଉତ୍କଳକଳା ପରିଷଦ ସମ୍ମାନ
 ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବଳ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 ସାକ୍ଷାତକାର

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶମ୍ଭୁନାଥ ମନ୍ଦିର

ଶମ୍ଭୁନାଥ ମନ୍ଦିର (ନେପାଳୀ ଭାଷା: शम्भुनाथ मन्दिर) ପୂର୍ବ ନେପାଳରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏଠାରେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ୧ ମାସ ଧରି ଏକ ମେଳା ହୁଏ ଯେଉଁଠାକୁ ନେପାଳ ଓ ଭାରତର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଆସି ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ମହେନ୍ଦ୍ର ହାଇୱ୍ୟେର ଶମ୍ଭୁନାଥ ସେକସନରୁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ମାଇଲ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିର ।   

ଇତିହାସ
ଚନ୍ଦ୍ରଭୋଗା ଗଢିରେ ଏହି ଶିବଲିଙ୍ଗ ମଳିଥିଲେ ଓ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ମନ୍ଦିରଟି ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ପୁନର୍ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରର ପଶ୍ଚିମ ପାଖରେ ପୂର୍ବତନ ମନ୍ଦିରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।  

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ

ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ନେପାଳ, ଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରୁ ଶମ୍ଭୁନାଥ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସନ୍ତି । ବୈଶାଖ ଓ ଦଶଇନ ପର୍ବ ପର୍ବାଣିରେ ବହୁତ ଅଧିକ ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି ।

ଆଧାର
 
 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କପାଳୀଶ୍ୱରର ମନ୍ଦିର

କପାଳୀଶ୍ୱରର ମନ୍ଦିର :ta:மயிலாப்பூர் கபாலீசுவரர் கோயில் ଭାରତ ଦେଶର ତାମିଲନାଡ଼ୁ ପ୍ରଦେଶର ଚେନ୍ନାଇ ସହରର ମୈଲାପୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଶିବଙ୍କର ପତ୍ନୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ କାର୍ପଗମ୍ବଲ କହନ୍ତି ଯାହାର ତାମିଲ ଅର୍ଥ କାମନାପୂର୍ତ୍ତି ବୃକ୍ଷ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଦ୍ରାବିଡ଼ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି ।Silas 2007, p. 114Kamath 2002, pp.28-31 

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ମୟୁର ବେଶଧାରିଣୀ ଶକ୍ତି ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ମୟୂରକୁ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାନକୁ ମୈଲାଇବକୁହାଯାଉଥିଲା ଓ ମୟୂରର ସାହିତ୍ୟିକ ନାମ ମୈଲାଇ ଅଟେ ।Hurd 2010, p. 36 ଶିବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ କପିଳେଶ୍ୱରର ନାମରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କର୍ପଗମ୍ବଲ କୁହାଯାଏ । 

ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି କିନ୍ତୁ କପାଳେଶ୍ୱରର ଓ କାର୍ପଗମ୍ବଲ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ମନ୍ଦିରରେ ଛଅ ପ୍ରକାର ପୂଜା ଦିନର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ (୫.୩୦ ଏଏମରୁ ୧୦ ପିଏମ) ପାଳନ କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ୪ଟି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଅରୁବତୀମୁଭାର ଏକ ମୂଖ୍ୟ ପର୍ବ ଯାହା ତାମିଲ ପାଙ୍ଗୁନି ମାସରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

200x200px|thumb|left|କାର୍ପାଲଗମ୍ବଲ ଓ କପିଲଶ୍ୱରର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି
ତାମିଲ ଭାଷାରେ କପାଳ (ମୁଣ୍ଡ) ଓ ଈଶ୍ୱର ନାମରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ନାମକରଣ ହୋଇଛି । ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଏକଦା ଶିବଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ନ ଦେଖେଇବାରୁ କ୍ରୋଧରେ ଶିବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡ (କପାଳମ) ଛିଣ୍ଡେଇଦେଲେ । ତେଣୁ ମୈଲାପୁର ଆସି ବ୍ରହ୍ମା ପଶ୍ଚାତାପ ପୂର୍ବକ ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ଅଧୁନା ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୁକ୍ରପୁରୀ ବା ବେଦପୁରୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଏହାକୁ କୈଲୟେ ମୈଲୟେ ବା ମୈଲୟେ କୈଲୟେ କୁହାଯାଉଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ଏହି ସ୍ଥାନ କୈଳାସ ସହ ସମତୁଲ ।  
 
ଅଭିଶପ୍ତା କର୍ପଗମଙ୍ଗଳ (ପାର୍ବତୀ) ଏକ ମାଈ ମୟୁର ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରି ପୂର୍ବ ରୂପ ପାଇବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ ।  Mylapore is also the birth place of ଥିରୁଭଲୁଭର (Thiruvalluvar) ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ଥିରୁକ୍କୁରାଳ (Thirukkural ଲେଖିଥିଲେ । 

ଇତିହାସ

thumb|left|ପୂର୍ବ ଦିଗ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର
thumb|200px|right|ମନ୍ଦିରର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗ
thumb|200px|right|ମନ୍ଦିରର ପର୍ବ ୧୯୪୦
ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇଥିଲେ ।V. 2006, p. 13 ହିନ୍ଦୁ ରେଲିଯିଅସ ଆଣ୍ଡ ଏଣ୍ଡାଓମେଣ୍ଟ ବୋର୍ଡ ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଳନା ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ।

ମନ୍ଦିର

thumb|left|200px|ମନ୍ଦିରରେ ଖୋଦିତ ବୃଷଭ
thumb|୨୦୧୦ରେ ମନ୍ଦିର
thumb|Pilgrims taking offerings to festival from Kapaleeshwarar Temple, Chennai. 2010
 
ସ୍ୱାଭାବିକ ଦ୍ରାବିଡ଼ ଶୈଳୀରେ ମନ୍ଦିର ଗଠିତ ହୋଇଛି । ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନିଦର୍ଶନ ଦେଖାଯାଏ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ

ଲେଉଟାଣି ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍
ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ

ଲେଉଟାଣି ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ , ଭାରତ
ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ

ଲେଉଟାଣି ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍
ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର, ଚେନ୍ନଇ

thumb|ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ କୋଭିଲ
ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ କୋଭିଲ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଭାରତର ଚେନ୍ନଇରେ ଥିବା ଏଲିଓଟ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଧାରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିର ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଯିଏ ଆଠଟି ଧନ-ପ୍ରତିରୂପଦାତ୍ରୀ ଅଟନ୍ତି, ଯଥା – ସନ୍ତାନ, ସଫଳତା, ସମୃଦ୍ଧି, ସାହସ, ଧନ, ବିରତ୍ୱ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ । ଗର୍ଭଗୃହଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ତିଆରି ହୋଇଛି, ଯେପରିକି କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଯିବେନାହିଁ ।

ନିର୍ମାଣ 

କାଞ୍ଚି ମଠର ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରେନ୍ଦ୍ର ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । କାଞ୍ଚି ପେରିୟାଭଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ତ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଶ୍ରୀ ମୁକ୍କୁର ଶ୍ରୀନିବାସ ବରଦାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ମହାତ୍ମା ସହାୟକ ହୋଇଥିଲେ । ଜଣ ସାଧାରଣଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିରର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ୪୪ତମ ଗୁରୁ ଅହୋବିଲା ମଠ ବେଦାନ୍ତ ଧେସିକା ୟଥିନ୍ଦ୍ର ମହାଦେଶୀକାନ ସ୍ୱାମୀ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ । 

ମନ୍ଦିର

ମନ୍ଦିରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୬୫ ଫୁଟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୪୫ ଫୁଟ ଅଟେ । ଏହା ସୁନ୍ଦର ବରଦାରାଜ ପେରୁମାଲ ମନ୍ଦିର (ସୁନ୍ଦର ବରଦାରାଜ ପେରୁମାଲ ମନ୍ଦିର) ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଚାରି ସ୍ତରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନଅଟି ମନ୍ଦିରରେ ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଆଠ ପ୍ରତିରୂପ ରହିଛି । ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ । ତା’ପରେ ତୃତୀୟ ଫ୍ଲୋରକୁ ପାହାଚ ଯାଇଛି ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ତାନଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଦ୍ୟାୟାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ଆଉ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ ଚତୁର୍ଥ ଫ୍ଲୋରରେ ଧନାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ସେଠାରୁ ଯାଇ ପ୍ରଥମ ସ୍ତରରେ ଆଦିଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧାନୟାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ମିଳିବ । ଦଶାବତାର, ଗଣେଶ, ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ଗଣେଶ ଓ ଗୁରୁବାୟୋରପପଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ।  

ନବୀକରଣ 

୨୦୧୨ ମସିହାରେ ୭ ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ମନ୍ଦିରର ନବୀକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ (''Jeernotharana Ashtabandana mahakumbhabhishekam) ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଅଧିକ ୧.୬ ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରରେ ୩୨ଟି ନୂତନ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନା ଛାଉଣି ହୋଇଥିବା ୫୫ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚର କଳଶ ଥିଲା । 

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ

 Religion in Chennai

ଆଧାର
  
          
ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର, ମୋରଗାଁ

ଶ୍ରୀ ମୟୂରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର () କିମ୍ବା ଶ୍ରୀ ମୋରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର () ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଜ୍ଞାନର ଦେବତା ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇହି । ଏହି ମନ୍ଦିର ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲାର ପୁଣେ ସହରଠାରୁ ୬୫ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।.ଗଣେଶଙ୍କ ଅଷ୍ଟବିନାୟକ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର  ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ହୁଏ ।

ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ପୁଣେ ପାଖରେ ଥିବା ପୂଜ୍ୟ ଗଣେଶଙ୍କର ଆଠଟି ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ପରିକ୍ରମା ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରମାଳାକୁ ଅଷ୍ଟବିନାୟକ କୁହାଯାଏ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଶେଷରେ ମୋରଗାଁ ଦର୍ଶନ ନ କରିଥିଲେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯିବା କଥା କୁହାଯାଏ । ମୋରଗାଁ ଅଷ୍ଟ ବିନାୟକମାଳାର କେବେଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର ନୁହେଁ, ଏହାକୁ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ଦିର ମାନ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ।Grimes pp. 37–8
ମୋରଗାଁ ହେଉଛି ଆଦ୍ୟପୀଠ – ଗାଣପତ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ମତରେ ଗଣେଶ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି । ଅଷ୍ଟବିନାୟକ ମାଳାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଗଣେଶଙ୍କର ମହାନତା ବିଷୟରେ ମୁଦଗଲ ପୁରାଣରେ ୨୨ଟି ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଅଛି । ଏକ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗଣେଶ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ଏହି ସ୍ଥାନର ପବିତ୍ରତା କେବଳ କାଶୀ ଧାମ ସାଥିରେ ତୁଳନା କରାଯାଇପାରେ ।

thumb|left|ମୋରଗାଁର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି

ଇତିହାସ

ମୋରଗାଁ ଓ ପୁଣେର ଆଖପାଖ ଗାଣପତ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରମାନ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମରହଟ୍ଟା ରାଜ୍ୟର ପେଷୱା ଶାସକମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁବିଧା ପାଉଥିଲେ । ପେଷୱା ଶାସକମାନେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କୂଳ ଦେବତା ମାନୁଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦିରକୁ ଦାନ ସହିତ ଭୂମି ତଥା ଅର୍ଥ ଦାନ କରୁଥିଲେ । ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସନ୍ଥ ସମର୍ଥ ରାମଦାସ ମୋରଗାଁ ମନ୍ଦିର ନିମନ୍ତେ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା (Sukhakarta Dukhaharta) ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ଅଧୁନା ମନ୍ଦିରକୁ ଚିଞ୍ଚୱାଡା ଦେବସ୍ଥାନ ଟ୍ରଷ୍ଟ ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ଟ୍ରଷ୍ଟ ମୋରଗାଁ ମନ୍ଦିର ବ୍ୟତୀତ ଚିଞ୍ଚୱାଡା ମନ୍ଦିର, ଥେଉର ମନ୍ଦିର ଓ ସିଦ୍ଧିବିନାୟକ ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଳନା ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।As per the official receipt of donation, provided by the temple 

ସ୍ଥାପତ୍ୟ

thumb|ମନ୍ଦିରର ମୂଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର

ମନ୍ଦିର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତର ପାଚେରୀ ଓ ପ୍ରତି କୋଣରେ ମୀନାର ଅଛି ଯାହା ମୁସଲମାନ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନିଦର୍ଶନ ଦର୍ଶାଉଛି । ମନ୍ଦିରର ଚାରୋଟି ଫାଟକ ଅଛି । ଯାହା ସମ୍ମୁଖରେ ଗଣେଶଙ୍କର ଚାରି ଯୁଗ ମୁତାବକ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୂର୍ତ୍ତି ଏକ ପୁରୁଷାର୍ଥ ବହନ କରିଛି ଓ ଦୁଇ ପରିଚାରକ ପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଫାଟକ ବାଟରେ ବଲ୍ଲଲବିନାୟକଙ୍କ ପାଖରେ ରାମ ଅବତାର (ବିଷ୍ଣୁ) ଓ ସୀତା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି ଯାହା ଧର୍ମ (ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ) ନିଦର୍ଶନ ଦେଉଛି । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିଘ୍ନେଶ ସହିତ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ (ଧନ ଓ ସମ୍ମାନ ନିଦର୍ଶନ) ଅଛନ୍ତି । ପଶ୍ଚିମ ଫାଟକ ପାଖରେ କାମ ସହିତ କାମଦେବ ଓ ରତି ଅଛନ୍ତି ।  ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୋକ୍ଷ ନିଦର୍ଶନ ମହାଗଣପତି  ସାଥିରେ ବରାହ (ଅବତାର) ଓ ଭୂମୀ ଅଛନ୍ତି ।  
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୂଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର । ଅଗଣା ଚତୁଷ୍କୋଣ ଆକାରର ଅଗଣାରେ ଦୁଇଟି ଦୀପ ଜ୍ୟୋତି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ଓ ଆଲୋକ ଲଗେଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । ମନ୍ଦିର ସାମନାରେ ଛଅ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାର ଗଣେଶ ବାହନ ମୂଷା ପ୍ରତିମୂର୍ତି ବସିଛନ୍ତି ।  ପାଖରେ ଥିବା ନାଗରାଖାନାରେ କେଟଳ ଡ୍ରମ ଅଛି ।  ମନ୍ଦିର ଦୁଆର ସମ୍ମୁଖରେ ବିରାଟ ନନ୍ଦୀ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଣେଶଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁଖକରି ରହିଛି । ନନ୍ଦୀ ଶିବଙ୍କ ଆଗରେ ରହେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟଥା ଅଛି । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ପାଖରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିରରୁ ନାନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଆଣି ଗଣେଶଙ୍କ ଆଗରେ ରକଯିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ନନ୍ଦୀ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଭିତରକୁ ନିଆଯାଇପାରିଲାନି, ସେଇଠି ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ । 
  
thumb|left|ମୋରଗାଁର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି

ଆଧାର

 
 External links 
 Temple Timings Mayureshwar Ganpati Temple Morgaon - Temple Timings, Bhakta Niwas
 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କୋପିନେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର, ଥାଣେ

କୋପିନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବା କୌପୀନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର () ଥାଣେରେ ଥିବା ଏକ ମନ୍ଦିର ଯାହାକୁ ସେଠାକାର ଅଧିବାସୀମାନେ ଭଗବାନ ମାନନ୍ତି । ଏଠାରେ ଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ବୃହତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ।

ଇତିହାସ

ଶିଲାହାର ରାଜବଂଶ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ତୋଳେଇଥିଲେ । ଏହାର ନବୀକରଣ ୧୭୬୦ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା । ଚାନ୍ଦା ଓ ଦାନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଗର୍ଭ ଗୃହ ସାମନାରେ ଥିବା ହଲର ପୁନର୍ନିମାଣ ୧୮୭୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା । ପୁନଶ୍ଚ ଏହାର ନବୀକରଣ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ ମନ୍ଦିରଟି ମାଶୁଣ୍ଡା ହ୍ରଦ (ତାଲାଓ ପାଲି) କୂଳରେ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହା ମଝିରେ ଶିବାଜୀ ରାସ୍ତା ତିଆରି ହୋଇଛି ଯାହା ଥାଣେ ରେଲୱ୍ୟେ ଷ୍ଟେସନକୁ ଯାଇଛି । ମନ୍ଦିରର ଦୁଇଟି ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଗୋଟିଏ ମାସୁନ୍ଦା ହ୍ରଦ ଦିଗକୁ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଯମ୍ଭଳୀ ନାକା ବଜାର ଦିଗକୁ ଅଛି ।

ମନ୍ଦିର ପରିସର

ବଜାର ଦିଗକୁ ଥିବା ଫାଟକଠାରେ ନନ୍ଦୀ ବୃଷଭ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ମନ୍ଦିରର ମୂଖ୍ୟ ଦେବତା ଶିବଙ୍କର ୪’-୩” ଉଚ୍ଚତା ଓ ୧୨ ଫିଟ ଗୋଳେଇର ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରାମ, ହନୁମାନ, ଶୀତଳା ଦେବୀ, ଉତ୍ତରେଶ୍ୱର (କାଶୀ ବିଶ୍ୱଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର), ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ଗରୁଡ଼ ଓ କାଳୀ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।   
 
ଆଧାର

ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ

 Info on the temple.
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କଳାରାମ ମନ୍ଦିର

right|250px|thumb|କଳାରାମ   ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଗଣ, ନାଶିକ  

thumb|କଳାରାମ ମନ୍ଦିର, ନାଶିକ

କଳାରାମ ମନ୍ଦିର ଏକ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଯାହା ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଏହା ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଥିବା ନାଶିକ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାକି ସେହି ସହରରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ।  

ଏଠାରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ହେତୁ ମନ୍ଦିରର ନାମ କଳାରାମ ବା କଳାରାମ ମନ୍ଦିର ହୋଇଛି । କଳାରାମର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି କଳା ରାମ । ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷଣଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି । ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଆସନ୍ତି ।

ଇତିହାସ

ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମନ୍ଦିରଟି ଅତି ପୁରାତନ ଯାହା ସପ୍ତମରୁ ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ହିସାବ କରାଯାଏ । ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ୨୦୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରାତନ ହୋଇଥିବା ଆଲୋକପାତ ହୁଏ । ମୂଳ ମନ୍ଦିରକୁ ମୁସଲମାନ ଶାସକମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ ଓ ସେହି ମନ୍ଦିର ଭଙ୍ଗା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ମୁସଲମାନ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଗର୍ଭକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ । 

ନୂତନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାୟ ୧୭୮୮ ମସିହାରେ ରଙ୍ଗାରାଓ ଓଧେକର ପୁନର୍ନିମାଣ କରିଥିଲେ । ରଙ୍ଗାରାଓ ଏକଦା କଳା ରଙ୍ଗର ରାମଙ୍କୁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିଥିବା ସ୍ୱପ୍ନରେ  ଦେଖିଲେ । ତାହାପରେ ସେ କଳା ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଖୋଜିବାକୁ ଯୋଜନା କରି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନଳ ଭାବରେ ସେ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ । ରଙ୍ଗାରାଓ ନଦୀ ବକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ନାସିକ ଇତିହାସରେ ଏହା ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ ଥିଲା । ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ଓଧେକରଙ୍କର (ରଙ୍ଗାରାଓ ଓଧେକର) ଏକ ପ୍ରତିମୂର୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । 
 
ରାମାୟଣ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଭୂ ଶ୍ରୀରାମ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନବାସକୁ ଯାଇଥିଲେ । ଦଶ ବର୍ଷର ବନବାସ ପରେ ସେ ନାସିକ ପାଖ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଅଢେଇ ବର୍ଷ ଧରି ବାସ କରିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପଞ୍ଚବଟୀ କୁହାଯାଏ ।
 
ଭାରତରେ ହୋଇଥିବା ଦଳିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ମୂଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ ହୋଇଥିଲା । ବି. ଆର. ଆମ୍ବେଦକର ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ଦିର ସାମନାରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨ ତାରିଖ ଦିନ ଏକ  ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 

ମନ୍ଦିର ପରିସର 

୧) ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ରଙ୍ଗ କଳା । ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତି ପାଖରୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶନ କରିହୁଏ । ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଅତି ପୁରାତନ ବୃକ୍ଷ ଅଛି ଓ ତାହା ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରଭୁ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି କଳାରାମ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଥିବା କପାଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରକୁ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । 

୨) ହନୁମାନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଏପରି ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ଯେପରିକି ସେଠାରୁ ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶନ କରିହୁଏ । 

୩) ରାମଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଚଉଦଟି ପାବଚ୍ଛ ଅଛି ଯାହା ୧୪ ବର୍ଷର ବନବାସର ସୂଚନା ଦିଏ । 
   
୪ ) ମନ୍ଦିରରେ ୮୪ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ଯାହା ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ୮୪ ଲକ୍ଷ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ହେଉଥିବା ସୂଚନା ଦିଏ । 
 
ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ
 

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ

ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ବା ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ( ଏସବିଆଇ ) ହେଉଛି ଏକ ଭାରତୀୟ ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସେବା ବୈଧାନିକ ସଂସ୍ଥା ଯାହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁମ୍ବାଇରେ ରହିଛି । ଏସବିଆଇ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ୪୩ ତମ ବୃହତ୍ତମ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ୨୦୨୦ରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ ନିଗମଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଫର୍ଚୁନ୍ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୫୦୦ ତାଲିକାରେ ୨୨୧ ତମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ଯାହା ତାଲିକାରେ ଏକମାତ୍ର ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ |"Fortune Global 500 list" ଏହା ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରବ୍ୟାଙ୍କ ।https://www.business-standard.com/article/markets/sbi-joins-rs-5-trillion-market-cap-club-stock-surges-26-in-three-months-122091400199_1.html

ଏହି ବ୍ୟାଙ୍କ ୧୮୦୬ ମସିହାରେ ଇମ୍ପେରିଆଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଦେଇ ସ୍ଥାପିତ କଲିକତା ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଉତ୍ପର୍ଣ୍ଣହୋଇ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ସର୍ବପୁରାତନ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା । ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ମାଡ୍ରାସ ବ୍ରିଟିଶ ଇଣ୍ଡିଆର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ବ୍ୟାଙ୍କ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ କଲିକତା ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବମ୍ବେରେ ମିଶ୍ରଣ ହୋଇ ଇମ୍ପେରିଆଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଗଠନ କରିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୫୫ରେ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା |  ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହାର ୨୦୦ ବର୍ଷର ଇତିହାସରେ ପ୍ରାୟ କୋଡ଼ିଏଟି ବ୍ୟାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଅଧିଗ୍ରହଣରୁ ଗଠନ କରାଯାଇଛି | ଭାରତ ସରକାର ୧୯୫୫ରେ ଇମ୍ପେରିଆଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ) ୬୦% ଅଂଶଧନ ନେଇ ଥିଲା, ଏହାର ନାମ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ରଖାଯାଇଥିଲା ।https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/how-indian-financial-services-players-are-coming-to-terms-with-technological-changes/articleshow/64184172.cmshttps://www.moneycontrol.com/news/business/earnings/sbi-becomes-third-indian-lender-to-surpass-rs-5-trillion-market-capital-9176031.html

୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୨ରେ ଦେଶରେ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ‌କୁ ସୁଗମ ଏବଂ ସମର୍ଥନ କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ, ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଏସବିଆଇ) ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଦେଶରେ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ୍ ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରଥମ "ଅତ୍ୟାଧୁନିକ" ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଶାଖା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା |https://www.livemint.com/news/india/bengaluru-sbi-launches-its-first-dedicated-branch-for-start-ups-details-here-11660656591291.html

 ଆଧାର 
ଲିଙ୍କ=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/State-Bank-of-India-Logo.svg/220px-State-Bank-of-India-Logo.svg.png|thumb| ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଲୋଗୋ ୧୯୭୧ରେ ନ୍ୟାସନାଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ଡିଜାଇନ (NID)ଦ୍ୱାରା ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିଲା |

ଶ୍ରେଣୀ:ବ୍ୟାଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନି
ଜ୍ୟୋତିବା ମନ୍ଦିର

ଜ୍ୟୋତିବା ମନ୍ଦିର () ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯାହା ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା କୋହ୍ଳାପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବାଡି ରତ୍ନଗିରି ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେଠାରେ ଥିବା ଠାକୁରଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିବା । ଚୈତ୍ର ଓ ବୈଶାଖ ହିନ୍ଦୁ ମାସରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେଠାରେ ଏକ ମେଳା ହୁଏ ।    

ସ୍ଥାନ

ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ୩୧୨୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଜ୍ୟୋତିବା ମନ୍ଦିରଟି ଜ୍ୟୋତିବାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । କୋଲହାପୁରର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ୧୮ କିମି ଦୂରରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ।  ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରକୁ ନଭି ସାୟା ତୋଳେଇଥିଲେ । ୧୭୩୦ ମସିହାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିରକୁ ରାନୋଜି ସିନ୍ଧେ ତୋଳେଇଥିଲେ । 

ମନ୍ଦିରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ତ ଯଥାକ୍ରମେ ୫୭ ଫୁଟ ଓ ୩୭ ଫୁଟ, ଗମ୍ବୁଜ ସହିତ ଉଚ୍ଚତା ୭୭ ଫୁଟ । ଦ୍ୱିତୀୟ କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରର ଆକାର ୪୯X୨୨X୮୯ ଫୁଟ । ଏହାକୁ ଦୌଲତାରାଓ ସିନ୍ଧେ ୧୮୦୮ ମସିହାରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ମାଲଜି ନୀଲମ ପଣହାଲକର ତୃତୀଯ ମନ୍ଦିରକୁ ୧୭୮୦ ମସିହାରେ ତୋଳେଇଥିଲେ ।  ମନ୍ଦିରର ଭିତର ଅବସ୍ଥା ସେହି ପୁରୁଣା କାଳର ରହିଛି । ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଆହୁରି କେତେକ ମନ୍ଦିର ଓ ଆଲୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ।  
 
ପୁରାଣ

thumb|The central icon of Jyotiba
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଜ୍ୟୋତିବା ରତ୍ଣାସୁରକୁ ବଦ୍ଧ କରିଥିବାରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାଦେବ ତୃଦେବ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଜ୍ୟୋତିବାଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ । ଅସୁରଙ୍କ ସାଥିରେ ଯୁଦ୍ଧ କାରୁଥିବା ଅମ୍ବାବାଈଙ୍କୁ ଜ୍ୟୋତିବା ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ପର୍ବତ ଉପରେ ତାହାର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରି ରଖିଥିଲା । ରକ୍ତଭୋଇ ଓ ରତ୍ନାଶୁର ଅସୁରଙ୍କୁ ଜ୍ୟୋତିବା ବଦ୍ଧ କରି ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଜ୍ୟୋତିବାଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରେ ଚତୁର୍ଭୂଜ ଅଛି ।P. 114 Offbeat Tracks in Maharashtra By Milind Gunaji   

ପର୍ବପର୍ବାଣି

ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବିରାଟ ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଭକ୍ତମାନେ ଲମ୍ବା ଶାସନୀ  ଠେଙ୍ଗା ଧରି ଆସନ୍ତି । ସେଠାରେ ଅବିର ଖେଳ ହୁଏ । ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଆସି ଅବିର ଫୋଫାଡ଼ି ସମୁଦାୟ ପାହାଡ଼କୁ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗୀନ କରିଦିଅନ୍ତି । ସେଥିଯୋଗୁ ଅନେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଲାଲ ମନ୍ଦିର କହନ୍ତି । ରବିବାର ଦିନ ଅସମ୍ଭବ ଭିଡ଼ ହୁଏ ସେଠାରେ ଯେହେତୁ ରବିବାର ଦିନତି ଜ୍ୟୋତିବାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥାଏ ।  

 ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ  
 Nath
 Mahalakshmi| temple, Kolhapur
 Temblai temple|, Kolhapur
 Binkhambi Ganesh temple, Kolhapur

ଆଧାର
  
                
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଘୃଷ୍ଣେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

ଘୃଷ୍ଣେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର ବା ଘୁଷ୍ମେଶ୍ୱର ବା ଘ୍ରେଁଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଏକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଯାହା ବିଷୟ ଶିବ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଘରେଶ୍ୱର ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଦୟାର ଭଗବାନ । । ଏହି ମନ୍ଦିର ହିନ୍ଦୁ ଶୈବମାନଙ୍କର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସ୍ଥାନ ଯାହା ୧୨ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶେଷ ସ୍ଥାନ । ଏହି ସ୍ଥାନ ଏଲୋରାରେ ଅଛି ଯାହା ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫାଠାରୁ ଏକ କିମିରୁ କମ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଔରଙ୍ଗାବାଦର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ୩୦ କିମି ଦୂରରେ ଓ ମୁମ୍ବାଇର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ୩୦୦ କିମି ଦୂରରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ।

ଇତିହାସ 
ତ୍ରୟୋଦଶ ଓ ଚତୁର୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ସଲତନେତ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ । ମୋଗଲ-ମରାଠା ଗୋଳମାଳ ସମୟରେ ଅନେକ ଥର ଏହି ମନ୍ଦିର ଭାଂଗିଛି ଓ ପୁନର୍ଗଠିତ ହୋଇଛି । ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ପରେ ଆଧୁନିକ ମନ୍ଦିରକୁ ରାଣୀ ଅହିଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲକର ସମୟରେ ପୁନର୍ଗଠିତ ହୋଇଛି । ଅଧୁନା ଏହା ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାକୁ ପ୍ରତ୍ୟହ ଭକ୍ତମାନେ ଆସି ଲମ୍ବା ଧାଡ଼ିରେ ଭିତରକୁ ଯିବାପାଇଁ ଠିଆ ହେଉଛନ୍ତି । ଯେକେହି ମନ୍ଦିର ପରିସରକୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ ଖାଲି ପାଦରେ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ-ଗୃହଜୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ ଖୋଲା ଛାତିରେ ଯିବାକୁ ହେବ । 

thumb|left|200px|ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା ପାଖରେ ଥିବା ଘୃଷ୍ଣେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର 

ମରାଠା ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ ଓ ଗଠନର ଏକ ନିଦର୍ଶନ ହେଉଛି ଘୃଷ୍ଣେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର । ମନ୍ଦିରଟି ଲାଲ ପଥରରେ ଗଠିତ ଓ ପାଞ୍ଚ ଥାକିଆ ଶିଖର ଅଛି । ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ଜେଜେବାପା ମାଲୋଜି ଭୋନ୍ସଲେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ପୁନର୍ନିମାଣ କରିଥିଲେ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆଉ ଥରେ ଅହିଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲକର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଅହିଲ୍ୟାବାଈ ପୁନର୍ନିମାଣ କରିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ଦିରମାନ ହେଉଛି ବାରାଣସୀର କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର, ଗୟାର ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ଓ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଅଧିକ ବୃହତ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର ।

ଭାରତର ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର । ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଅଧା ବାଟ ଯିବାପରେ ଲାଲ ପ୍ରସ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହାର କୋର୍ଟ ହଲରେ ୨୪ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି । ସ୍ତମ୍ଭମାନଙ୍କରେ ଶିବଙ୍କର ପୁରାଣ ଓ ଲୋକକଥାମାନ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି । ଗର୍ଭ ଗୃହର ଆକାର ୧୭ଫୁଟX୧୭ ଫୁଟ ଲିଂଗମୂର୍ତ୍ତି ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରହିଛି । କୋର୍ଟ ହଲରେ ନନ୍ଦୀ ବୃଷଭ ରହିଛି । ମନ୍ଦିର ଗୃହମାନଙ୍କରେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା ଓ ଦେବୀମାନଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଖୋଦିତ ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଅଛି ।

ଯୋଗାଯୋଗ
ସବୁଠାରୁ ପାଖ ଏୟାରପୋର୍ଟ: ଔରଙ୍ଗାବାଦ ଏୟାରପୋର୍ଟ 

ସବୁଠାରୁ ପାଖ ରେଲୱେ ଷ୍ଟେସନ: ଔରଙ୍ଗାବାଦ ଷ୍ଟେସନ 

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଦଶଭୁଜା ଗଣପତି ମନ୍ଦିର, ପୁଣେ

ଦଶଭୁଜା ମନ୍ଦିର ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ପୁଣେ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ପ୍ରଥମେ ପେଶୱାର ସର୍ଦ୍ଦାର ହରିପଦ ଫାଦକେ ମାଲିକାନାରେ ଥିଲା ଯାହା ପେଶୱାଙ୍କୁ ଯୌତୁକ ଆକାରରେ ଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଦଶଭୁଜା ମନ୍ଦିରକୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି ଓ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ଏହି ଗଣେଶଙ୍କ ଶୁଣ୍ଢ ଡାହାଣ ପାଖକୁ ଥାଏ ଯାହା  କ୍ୱଚିତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଓ ତାହାକୁ ବାମ ପାଖରେ ଥିବା ଶୁଣ୍ଢ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ମାନନ୍ତି ।  

ବିବରଣ
କାର୍ଭେ ରାସ୍ତାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ପାଉଦ ରାସ୍ତାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକ ଭିଡ଼ କମେଇବା ପାଇଁ ଏକ ଫ୍ଲାଇଓଭର ଅଛି । ଫ୍ଲାଇଓଭର ନଥିବା ବେଳେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପାଉଦ ଫାଟ କୁହାଯାଉଥିଲା । ପାଉଦ ଏକ ଗ୍ରାମର ନାମ ଯାହା ରାସ୍ତାର ପଶ୍ଚିମ ପାଖରେ ଅଛି ଓ ଫାଟ ଅର୍ଥ ମୋଡ଼ । 
  
ଗଣେଶ ବା ଗଣପତି ଏହି ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦେବତା । ଏହି ଗଣେଶଙ୍କର ଶୁଣ୍ଢ ବାମ ଦିଗକୁ ଥବାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ମନେ କରାଯାଏ । ମୂଳ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ହନୁମାନଙ୍କର ଏକ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି ।  ପ୍ରତି ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ମନ୍ଦିରକୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଆସି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଓ ଆଳତିରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି ।  

ସ୍ଥାନ 
ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଣେ ସହରରେ ଥିବା ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ କଲୋନୀ, ଏରଣ୍ଡବାନେର କାର୍ଭେ ନଗର ରାସ୍ତା ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପିନ କୋଡ଼ – ୪୧୧୦୦୪ ।  

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
 Ganesh Chaturthi
 Anant Chaturdashi
 Ganesh festival
 Cultural depictions of elephants  

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 

 

ଆଧାର

 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଅଶୋକ କୁମାର ମହାନ୍ତି

ଅଶୋକ କୁମାର ମହାନ୍ତି (୧୯୫୫–୧୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ "ଓଡ଼ିଶାର କଳାକୃତି ଓ କୀତି", "ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ", "ଶିଶୁ ଚିତ୍ରକଳା", "ଆମ ଭଦ୍ରକ", "ବେକାର ଜୀବନର କାହାଣୀ", "ପ୍ରିୟତମା", "ପାଠ ବତାଏ ବାଟ", ଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ "ଧୌତ ଚିତ୍ରକଳା ଓ ଶିଳ୍ପୀ ରବିନାରାୟଣ" ଆଦି ପ୍ରମୁଖ । ତାଙ୍କର କଳା ପ୍ରତି ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମି ପୁରସ୍କାର, ଶିଳ୍ପୀ ଗୁରୁ ସମ୍ମାନ, କଳାରତ୍ନ ଉପାଧି ଆଦି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ଅଶୋକ କୁମାର ମହାନ୍ତି ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ତିହିଡ଼ି ବ୍ଲକର ପାଳିଆବିନ୍ଧାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କଳାରେ ସ୍ନାତକ ଓ ଖଲିକୋଟ ଚିତ୍ରକଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଗ୍ରାଫିକ କଳାରେ ଡିପ୍ଲୋମା ଲାଭକରିଥିଲେ ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
୨୦୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୬ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ୬୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିଜ ଜଗନ୍ନାଥପୁରସ୍ଥିତ ବାସଭବନରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ