biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଧୋତି

ଧୋତି ଭାରତରେ ପ୍ରୁରୁଷମାନଙ୍କର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ।ଏହାକୁ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପଞ୍ଚା, ମର୍ଦନି ବା ଭେସ୍ଟି କୁହାଯାଏ । ଏହା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକାରର ଏକ ସିଲେଇ ନ ହୋଇଥିବା ଏକ କନା, ୪,୫ ମିଟର  (୧୫ ଫୁଟ) ଲମ୍ବା ଯାହାକୁ ଅଣ୍ଟାଠାରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁଡ଼େଇ ପିନ୍ଧାଯାଏ । 
ଭାରତର ତାମିଲନାଡ଼ୁ, କେରଳ, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ବିହାର, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶା, ଆସାମ,  ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ଓଡ଼ିଶା, କୋଙ୍କଣ ଓ ଗୋଆରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକମାନେ ପିନ୍ଧନ୍ତି । ଉତ୍ତର ଗୁଜରାଟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ରାଜସ୍ଥାନରେ ପଞ୍ଚ (ଧୋତି) ସହ ଦେହକୁ ଘୋଢ଼େଇବାକୁ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ କୁର୍ତ୍ତା ବା କେଡ଼ିଆ ପିନ୍ଧନ୍ତି । ବିହାର ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର କିଛି ସ୍ଥାନରେ କୁର୍ତ୍ତା ସହ ଧୋତି ପିନ୍ଧନ୍ତି ଯାହାକୁ ଧୋତି-କୁର୍ତ୍ତା କହନ୍ତି । ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ଧୋତି ସହ ପଞ୍ଜାବୀ ପିନ୍ଧନ୍ତି ଓ ତାହାକୁ ଧୋତି-ପଞ୍ଜାବୀ କହନ୍ତି । ତାମିଲନାଡ଼ୁରେ ଏହାକୁ ସତ୍ତାଇ(କୁର୍ତ୍ତା) ସହ ପିନ୍ଧନ୍ତି । ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଚୋକ୍କା(କୁର୍ତ୍ତା) ବା ଜୁବ୍ୱା ସହ ଧୋତି ପିନ୍ଧନ୍ତି । ଆସାମରେ ଏହି ପୋଷାକ ଯୁଗଳକୁ ସୁରିୟା ପଞ୍ଜାବୀ କହନ୍ତି । ପାକିସ୍ଥାନର ପଞ୍ଜାବରେ ଏହା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ । 

 ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ନାମ 
ଧୋତି ନାମଟି ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ଧଉତ ଶବ୍ଦରୁ ଆସିଛି ।
  Language ଧୋତି   Dhotī  ଓଡ଼ିଆ </tr> ધૉતિયુ   Dhotiyu  ଗୁଜରାଟି </tr> চুৰিয়া   Suriya  ଆସାମୀ </tr> ধুতি  Dhuti  ବେଙ୍ଗଲି </tr> ಧೋತ್ರ  ಕಚ್ಚೆ ಪಂಚೆ  DhotraKachche Panche  କନ୍ନଡ଼ </tr>     DhotarAngostarAad-nescheyPudve  କୋଙ୍କଣୀ </tr> മുണ്ട്  Mundu  ମଲ‌ୟାଲମ </tr> ధోతీ  పంచె  DhotiPancha  ତେଲୁଗୁ </tr> धोतर  Dhotar Pancha  ମରାଠି </tr> ਲ਼ਾਛ  Laacha  ପଞ୍ଜାବୀ </tr>     Mardaani  ସହରୀ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ତେରାଇ </tr> வேட்டி  வேஷ்டி  vEttivEshti  ତାମିଲ </tr> 
ବିଭିନ୍ନତା ଓ ଷ୍ଟାଇଲ 
ଧୋତିକୁ ତାମିଲନାଡୁରେ ଭେତ୍ତି (vaetti) ଓ କେରଳରେ ମୁଣ୍ଡୁ କହନ୍ତି । ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଏହାକୁ ପଞ୍ଚ ଓ କର୍ଣାଟକରେ ପଞ୍ଚେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଧୋତର, ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ଧୁତି କହନ୍ତି । ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ପାଞ୍ଚ ଓ ଧୁବତି (dhuvati) ଶବ୍ଦମାନଙ୍କର ଅର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା ପାଞ୍ଚ । ଏହା ଧୋତିର ପାଞ୍ଚ ହାତ ଲମ୍ବକୁ ବା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ପଦ୍ଧତିରେ ଧୋତି ପିନ୍ଧିବାବେଳେ ତାହାର ପାଞ୍ଚଟି ଗଣ୍ଠିକୁ ଲକ୍ଷ କରି ଲେଖା ହୋଇପାରିଥାଏ । 
ସାଧାରଣତଃ ଧୋତିର ରଙ୍ଗ ଧଳା ବା କ୍ରିମ ରଙ୍ଗ ହୋଇଥାଏ । ଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହେଉଥିଲେ ରଙ୍ଗୀନ ଧୋତି ପିନ୍ଧନ୍ତି । ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ବିବାହ ସମୟରେ ଧଳା ଧୋତି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ପୁରୁଷମାନେ ଧଳା ବା ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ଧୋତି ବିବାହ ଓ ବ୍ରତ ସମୟରେ ପିନ୍ଧନ୍ତି । ରେଶମ ତିଆରି ଧୋତିକୁ ତାମିଲନାଡୁରେ ମଗତମ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ପଟ୍ଟୁ ପଞ୍ଚ କହନ୍ତି । ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ପୂଜାରୀମାନେ ସିନ୍ଦୁର-ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଧୋତି (sowlay) ପିନ୍ଧନ୍ତି । ରାଜା ମହାରାଜାମାନେ ଅତି ରଙ୍ଗୀନ ତଥା ସୁନା ଏମବ୍ରୟଡରୀ ହୋଇଥିବା ଧୋତି ପିନ୍ଧୁଥିଲେ । ରେଶମ ପଞ୍ଚ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ପିନ୍ଧୁଥିଲେ ଓ ଏହା ଅତି ଦାମିକା ଥିଲା । 
ଧୋତି ପିନ୍ଧାକୁ ଅସୁନ୍ଦର ମନେ କରାଯାଉଥିବା ଜାଣି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଧୋତି ପିନ୍ଧୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧି ଥରେ ଲଣ୍ଡନରେ ଜଣେ ସାଙ୍ଗଙ୍କୁ ଧୋତି ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱିତ ହୋଇଥିଲେMahatma Gandhi was shocked when a friend wore a pancha in London । ମହର୍ଷି ମହେଶ ଯୋଗୀ ଧଳା ରେଶମ ଧୋତି ପିନ୍ଧୁଥିଲେ । 
 ପରମ୍ପରା ଓ ବ୍ୟବହାର 
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ପୋଷାକ
ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୁରସ୍କାର

ଲେଉଟାଣି ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ
ବ୍ରତୋପନୟନ

thumb|240px|right|ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହେଉଥିବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଳକ

ବ୍ରତୋପନୟନ (ସଂସ୍କୃତ: उपनयन; ପଇତାଘର, ବ୍ରତଘର, ଉପନୟନ, ଜନେଉ, ଯଜ୍ଞୋପବିତ ଓ ବ୍ରତବନ୍ଧା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ସଂସ୍କାର । ଏହା ଜଣେ ଗୁରୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଣେ ବାଳକର ପ୍ରବେଶକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିଥାଏ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ପରମ୍ପରା ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକତା ଅନୁସାରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।P. V. Kane, Samskara, Chapter VII, History of Dharmasastras, Vol II, Part I, Bhandarkar Oriental Research Institute, pages 268–287 ଏହି ପ୍ରଥାରେ ଏକ ବାଳକ ପଇତା (ଯଜ୍ଞୋପବିତ) ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ତାହାକୁ ବାମ କାନ୍ଧରୁ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଛାତି ଅତିକ୍ରମ କରି ପିନ୍ଧେ । ସାଧାରଣତଃ ଏହି ସମାରୋହ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ କରାଯିବାର ବିଧି ରହିଛି ।

ବୌଧାୟନ ଗୃହସୂତ୍ର ଭଳି ବୈଦିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସମାଜର ତିନୋଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଯଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉପନୟନ ପ୍ରଥା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛି ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତି
ଚନ୍ଦକା ହାତୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ

ଚନ୍ଦକା ହାତୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏକ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ଯାହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ କୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଜୈବିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଲାଗିକରି ଚନ୍ଦକା ଅଭୟାରଣ୍ୟ ୧୭୫.୭୯ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର (୬୭.୮୭ ବର୍ଗ ମିଟର) ବ୍ୟାପୀ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ଓ ଛୋଟବଡ ପାହାଡ଼କୁ ନେଇ ଗଠିତ । ଏହା ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୨ରେ ହାତୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା ।

ଉଦ୍ଭିଦ ସମ୍ପଦ
ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ୬ ଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ ଦେଖାଯା'ନ୍ତି । ମାଧ୍ୟମିକ ଆର୍ଦ୍ର ଅର୍ଦ୍ଧ-ଚିରହରିତ ଅରଣ୍ୟ, ଆର୍ଦ୍ର କାଙ୍ଗଡା ଅରଣ୍ୟ, ଉପକୂଳିଆ ଶାଳ ଅରଣ୍ୟ, ସମସ୍ୟାବହୁଳ କଣ୍ଟକପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଉଁଶ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଈଉପଟୋରିଅମ ଗୁଳ୍ମ । ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୋଚିଲ, କାଳିଚ, ବେଲ, କାଙ୍ଗଡା, ଗିରଙ୍ଗା, ସୁନାରି, ଶାଳ, କୁମ୍ଭି, ଜାମୁ, କରଞ୍ଜ, ବେତ ଓ ଶିଧ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପୁରୁଷ ବାଉଁଶ ଗଛମାନଙ୍କର ବହୁତ ସୀମିତ ସଂସ୍ଥାନ ରହିଛି । ଔଷଧୀୟ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁରମାରୀ, ବାଇଡଙ୍କ, ବୃଦ୍ଧଦାରକ, ଭୁଇଁନିମ୍ବ, ଗୁଳୁଚି ଲତା, ସାଲପରନି, ଶତାବରୀ, ଭୁଇଁ-କଖାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ରାଜବ, ଥଳକୁଡି, ଅପମାରଙ୍ଗ, କୁର୍ଚି, ପାତାଳ ଗରୁଡ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଏ ।

ପ୍ରାଣୀ ସମ୍ପଦ
thumb|ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଡେରାସ ବନ୍ଧ
Vertebrate Fauna of Chandaka Dampara Wildlife Sanctuary Odisha 

ନଜର ଘଣ୍ଟି
ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ୟଜୀବନ ଦେଖିବା ନିମନ୍ତେ ବହୁତ ନଜର ଘଣ୍ଟି ରହିଛି । ପଶୁ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାପାଇଁ କୋଚିଲବେରଣ, ପିତାଗଡିଆ ଓ ଚାରିଛକ ନଜର ଘଣ୍ଟି ଉତ୍ତମ ମାଧ୍ୟମ ହେଇଥିବା ବେଳେ, କୁମାରଖୁଣ୍ଟି ଓ ଆମ୍ବିଳଠାରେ ଥିବା ବିଶ୍ରାମ ଭବନରେ ରାତ୍ରିଯାପନର ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ।

ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ଅଛି - ଡେରାସ ବନ୍ଧ ଓ ଝୁମୁକା ବନ୍ଧ, ଯାହାକି ଅଭୟାରଣ୍ୟର ମଝିରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଉଭୟ ବର୍ଷାଜଳ ସଂରକ୍ଷଣର ଜ୍ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ । ଡେରାସରେ ଥିବା ବାଉଁଶ କୁଟୀରଗୁଡ଼ିକ ଚନ୍ଦକା ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଜ୍ୟ ଦର୍ଶନର ସୁଯୋଗ ଦିଏ ।

ଗ୍ୟାଲେରି

ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

 Orissa Tourism
Bhitarkanika Trip report - Wildlife Times

ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ
ଶଙ୍ଖ କ୍ଷେତ୍ର

ପରମ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାର ଅନ୍ୟନାମ ଶଙ୍ଖକ୍ଷେତ୍ର। ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉତ୍କଳ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଆକାର ଶଙ୍ଖ ସଦୃଶ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଶଙ୍କକ୍ଷେତ୍ର କୁହାଯାଏ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଆୟତନ ପଞ୍ଚକୋଶ ଏବଂ ଆକାର ତ୍ରିକୋଣ। ପାଞ୍ଚକୋଶ ଆୟତନରୁ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧଭାଗ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ଏବଂ ଉପରିଭାଗର ଆକୃତି ଶଙ୍ଖ ସଦୃଶ ।
left|thumb|ଶଙ୍ଖକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
ଏହି ଶଙ୍ଖାକାରା କ୍ଷେତ୍ରର ମୂର୍ଦ୍ଧନୀ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ସୀମା। ନୀଳକଣ୍ଠ (ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର କୂଳରେ) ଏହି ଶଙ୍ଖର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି। ଶଙ୍ଖର ନାଭିଦେଶରେ ରୋହିଣୀ କୁଣ୍ଡ, ଅକ୍ଷୟ ବଟ ଓ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ। ଅର୍ଦ୍ଧାଶିନୀ ଶଙ୍ଖର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି। ନୀଳଗିରି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୋଭାପାଉଛି। ଏହି ନୀଳାଗିରି ପୁରିଷୋତ୍ତମ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥଳ।

ପ୍ରାୟ ଦୁଇଶହ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବଡ଼ଦେଉଳ ଓ ଗୁଣ୍ଡିଚା ବାଡି ମଧ୍ୟରେ ବାଙ୍କୀ ମୁହାଣ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହାକୁ ଶରଧା ବାଲି କୁହାଯାଉଛି ତାହା ପୂର୍ବେ ନଦୀର ଗର୍ଭ ଥିଲା । ରଥ ଯାତ୍ରାରେ ଦୁଇସାରୀ ରଥ ତିଆରି ହେଉଥିଲା ଏବଂ ନଦୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀରରେ ସାରିଏ ରଥ ରହୁଥିଲା। ଏହି ବାଙ୍କୀ ମୁହାଣ ନଦୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚକ୍ରନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶୁଛି। ବାଙ୍କୀ ମୁହାଣ ନଦୀ, ମିଟିଆଣି ନଦୀ ଓ ମଙ୍ଗଳା ନଦୀ, ଏହି ତିନୋଟି ନଦୀ ପୁରୀ ନଗରୀକୁ ପୂର୍ବେ ତିନି ଆଡୁ ବେଢି ରହିଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିଗରୁ ସାଗର ବେଢି ରହିଥିଲା। ତେଣୁ କ୍ଷେତ୍ରଟି ଦ୍ୱୀପପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।Patnaik, N.: Sacred Geography of Puri : Structure and Organisation and Cultural Role of a Pilgrim Centre, Year: 2006, 
ପୌରାଣିକ
ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚାରି ଧାମ ମନ୍ଦିର
ରଞ୍ଜନରଶ୍ମି

thumb|400px|X-rays are part of the electromagnetic spectrum, with wavelengths shorter than visible light. Different applications use different parts of the X-ray spectrum.
ରଞ୍ଜନରଶ୍ମି ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ-ଚୁମ୍ବକୀୟ ବିଚ୍ଛୁରିତ ରଶ୍ମି । ଅନେକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ ୱିଲହେମ ରଣ୍ଟଜେନଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ରଣ୍ଟଜେନ ରଶ୍ମି କହନ୍ତି । ଏହା ଏକ ଅଜଣା ରଶ୍ମି ହୋଇଥିବାରୁ ରଣ୍ଟଜେନ ଏହାର ନାମକରଣ X-ray କରିଥିଲେ Novelline, Robert (1997). Squire's Fundamentals of Radiology. Harvard University Press. 5th edition. .। ଇଂରାଜୀରେ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲେଖାଯାଏ, ଯଥା- x-ray(s), xray(s) and X ray(s) । ରଞ୍ଜନରଶ୍ମିର ୱେଭଲେନ୍ଥଅଲ୍ଟ୍ରାଭାୟୋଲେଟ ଅପେକ୍ଷା କମ ଓ ଗାମା ରଶ୍ମି ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ । ଅଧିକାଂଶ ରଞ୍ଜନରଶ୍ମିର ୱେଭଲେନ୍ଥ୦.୦୧ରୁ ୧୦ ନାନୋମିଟର ଥାଏ । ଡାକ୍ତରୀ ଓ କାରଖାନା ବ୍ୟବହାର ନିମନ୍ତେ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଏନର୍ଜିରର ରଶ୍ମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ରେଡିଓଥେରାପି ନିମନ୍ତେ ୬ରୁ ୨୦ MeV ରଶ୍ମି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ (electrons)ଦ୍ୱାରା ରଞ୍ଜନରଶ୍ମି ଜାତ ହୁଏ ଓ ଆଟମିକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅସ (atomic nucleus)ଦ୍ୱାରା ଗାମା ରଶ୍ମି ଜାତ ହୁଏ ।  
 ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବହାର 
thumb|175px|A chest radiograph of a female, demonstrating a hiatus hernia
'ରଞ୍ଜନରଶ୍ମି ବ୍ୟବହାର କରି ଅସ୍ଥି ଛାଇ ଦେଖିହେବ' ଜାଣିବା ପରଠାରୁ ଏହା ଡାକ୍ତରୀ ଚିକିତ୍ସାରେ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି । ରଣ୍ଟଜେନଙ୍କ ଆବିଷ୍କାର ପରେ ଏକ ମାସରୁ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ଓ ୨୦୧୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସାରା ପୃଥିବୀରେ ୫ ଶହ କୋଟି ଇମେଜ କରାଯାଇଛି । ଆମେରିକାରେ ଯେତେ ରାଡିଏସନ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା ତାହାର ୫୦% ରଞ୍ଜନରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ରାଡିଏସନ ହୋଇଥିଲା ।
 ରେଡିଓଗ୍ରାଫ   
thumb|An arm radiograph, demonstrating broken ulna and radius with implanted internal fixation.
ଶରୀରର ଯେଉଁ ଅଂଶର ଏକ୍ସ-ରେ ନେବା କଥା ସେହି ଅଂଶର ଗୋଟିଏ ପାଖରେ ଏକ୍ସ-ରେ ପ୍ଲେଟ (ଫୋଟୋଗ୍ରାଫିକ୍ ପ୍ଲେଟ) ବା ଏକ୍ସ-ରେ ଡିଟେକ୍ଟର  ରଖାଯାଏ । ତାହାର ଠିକ ବିପରିତ ପାଖରେ ଏକ୍ସ-ରେ ଟ୍ୟୁବ ରଖାଯାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏକ୍ସ-ରେ ପଲ୍ସ (illuminating it with a short X-ray pulse.) ଛଡ଼ାଯାଏ । ଅସ୍ଥିରେ ବହୁତ କ୍ୟାଲସିୟମ ଥାଏ । ତାହାର ଉଚ୍ଚ ଆଟମିକ ସଂଖ୍ୟା ଥିବାରୁ ଅସ୍ଥି ଅଧିକ ରଞ୍ଜନରଶ୍ମି ଶୋଷିପାରେ । ଫଳରେ ଡିଟେକ୍ଟରରେ ଅଳ୍ପ ରଶ୍ମି ପଡ଼େ । ତେଣୁ ପ୍ଲେଟରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଛାଇ ଧଳା ଦେଖାଯାଏ ଓ ଅସ୍ଥିର ଆକାର ବାରି ହୋଇଯାଏ । ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏକ୍ସ-ରେ ପଡ଼େ, ସେଠାରେ କଳା ଦେଖାଯାଏ । ଫୁସଫୁସରେ ବାୟୁ ଥିବା ଯୋଗୁ ସବୁ ଏକ୍ସ-ରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ନ ହୋଇ ପ୍ଲେଟ ଉପରେ ପଡ଼େ, ତେଣୁ ଫୁସଫୁସ ଛାଇ କଳା ଦେଖାଯାଏ । 
ଅସ୍ଥି ଓ ନରମ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଛବି ପ୍ଲେଟରେ ଦେଖାଯାଏ । ଫୁସଫୁସ ରୋଗ ଯଥା ନିମୋନିଆ, ଫୁସଫୁସ କର୍କଟ, ପଲ୍‌ମୋନାରି ଇଡିମା ( pulmonary edema) ଇତ୍ୟାଦି ଏହାଦ୍ୱାରା ଜାଣିହୁଏ । ପେଟ ରୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତନଳୀ ବାଧା (bowel or intestinal obstruction), 
ଅନ୍ତନଳୀ ଫାଟିଯାଇ ପେଟ ଭିତରେ ବାୟୁ ଥିଲେ ଓ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିହୁଏ । ଗଲ୍ ସ୍ଟୋନ ଓ କିଡନି ସ୍ଟୋନ ଦେଖାଯାଏ ।
ଦାନ୍ତରେ କ୍ୟାଭିଟି (ପୋକଖିଆ ଦାନ୍ତ ବା Caries tooth)ରେ କଣାର ଆକାର ଜାଣିହୁଏ ।
ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ନିମ୍ନ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଏକ୍ସ‌-ରେ ବିଶେଷ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ କାରଣ ଏହି ରଶ୍ମି ଦେହଦ୍ୱାରା ଶୋଷି ହୋଇଯାଏ । ଟ୍ୟୁବ ଉଇଣ୍ଡୋରେ ଗୋଟିଏ ଧାଟୁ ନିର୍ମିତ ଆଲୁମିନିୟମ ଚାଦର ରଖିଲେ ନିମ୍ନ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଏକ୍ସ‌-ରେ ଶୋଷି ହୋଇଯାଏ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ରଶ୍ମି ରହେ । 
 କମ୍ପ୍ୟୁଟେଡ ଟମୋଗ୍ରାଫି 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ
ଜୈସଲମେର

ଜେସଲମେର   () ଗୋଲ୍ଡେନ ସିଟି ବା ସୁନେଲୀ ସହର ନାମରେ ପରିଚିତ ରାଜସ୍ଥାନର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ସହର। ଏହା ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଜୟପୁରଠାରୁ ୫୩୫କି.ମି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ସହର ୟୁନେସ୍କୋର ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ତାଲିକା ଅର୍ନ୍ତଭୁକ୍ତ। ପୂର୍ବେ ଏହା ଜେସଲମେର ରାଜ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ଜେସଲମେରର ନାମକରଣ ୧୧୫୬ ଖ୍ରୀ.ଅରେ  ରାଜପୁତ ରାଜା ମହାରାୱଲ ଜୈସଲ ସିଂହଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ସହରର ସ୍ଥାପନା ପରେ ହୋଇଥିଲା।   ଏଠାରେ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳି ରହିଛି, ବିଶେଷ କରି ଏଠାରେ ଥିବା ଦୁର୍ଗ ଓ ପ୍ରାସାଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହା ଅଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲାଭ କରିକରିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏଠାରେ ଥିବା ଥର ମରୁଭୂମି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ। 

ଗମନାଗମନ
ସ୍ଥାନୀୟ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା କେନ୍ଦ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଜେସଲମେରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ଭଲ ସମୟ। ଯୋଧପୁର ହେଉଛି ଏହାର ନିକଟତ୍ତମ ବିମାନ ବନ୍ଦର। ଯୋଧପୁର ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଜେସଲମେର ଯିବା ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ରେଳର ସୁବିଧା ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଗୁଡିକରୁ ମଧ୍ୟ ରେଳର ସୁବିଧା ରହିଛି। 
ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଜେସଲମେର ଦୁର୍ଗ : ଜେସଲମେରର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳି ହେଉଛି ଜେସଲମେର ଦୁର୍ଗ। ରାଜସ୍ଥାନୀ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଦୁର୍ଗର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ସତ୍ୟଜିତ ରାୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ନୋଭେଲରେ ଖୁବ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହି ନୋଭେଲକୁ ଅନୁକରଣ କରି ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ସାରିଛି।
Jaisalmer Photos ଖାସ କରି ଏହି ଦୁର୍ଗର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏଠାକୁ ହଜାର ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସନ୍ତି। 

ଗଡ଼ସିସାର ହ୍ରଦ : ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ପରିବେଶ ଘେରା ଏହି ହ୍ରଦ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ଏକ ଆକର୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର। ବିଶେଷ କରି ଏଠାରେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର  ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ଏହି ହ୍ରଦ ମଝିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଶୀତଦିନେ ଏଠାକୁ ଅନେକ ବିଦେଶୀ ପକ୍ଷୀ ଆସନ୍ତି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଖୁବ ଆକର୍ଷଣୀୟ । 

ପ୍ରମୁଖ ହବେଲି : 
ଜୈନ ମନ୍ଦିର :
ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

 Jaiselmer at Department of Tourism, Govt. of Rajasthan
 

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜସ୍ଥାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ
ସୀତା ନବମୀ

ବୈଶାଖ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀକୁ ସୀତା ନବମୀ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହିଦିନରେ ସୀତା ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଜନମାନସରେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ସୀତା ନବମୀକୁ ଜାନକୀ ନବମୀ ମଧ୍ୟ କହାଯାଏ ।

ବୈଶାଖ ମାସ ନବମୀ ତିଥିରେ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା ତେଣୁ ଏହି ଦିନଟି ସୀତା ନବମୀ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଉତ୍ତର ରାମାୟଣର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ବାଲ୍ମିକୀ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ବାଳକ ଲବ କୁଶ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କର ଅଶ୍ବମେଧ ଯଜ୍ଞର ଘୋଡ଼ାକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମ ନ ଆସିବେ ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁବୋଲି ଅଡ଼ିବସିଥିଲେ ।

ପ୍ରଥମେ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସେନାପତି ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଧରି ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦୁଇ ବାଳକଙ୍କୁ ଯେତେ ବୁଝାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଇ ମାନିନଥିଲେ । ଶେଷରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଦୁଇ ବାଳକ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ସହ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଅଚେତ କରିଦେଇଥିଲେ । ପରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଆସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବାଳକ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ହେଲେ ସବୁ ବିଫଳ ହେଲା, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କଲେ ଲବ ଆଉ କୁଶ । ସେହିପରି ମହାପରାକ୍ରମୀ ଭରତ ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଇ ପରାସ୍ତ କଲେ । ତିନି ଭାଇ ଅଚେତ ହେବା ପରେ ନିଜେ ଶ୍ରୀରାମ ଘଟଣା ସ୍ଥଳକୁ ଆସିଥିଲେ ।
ତେବେ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ବାଣରେ ମେଧନାଦ ଭଲି ବୀରକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ ଭରତ ନିଜ ବାଟୁଳିରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଅଚେତ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କିପରି ଏହି ଦୁଇ ବାଳକ ପରାସ୍ତ କରିପାରିଲେ ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ତେବେ ଦୁଇ ବାଳକଙ୍କ ଭିତରେ ଏଭଳି ପରାକ୍ରମ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଥିଲା ମାତା ସୀତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦର ପ୍ରଭାବରେ । ଦେବୀ ସୀତା ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ବୟଂ ଶକ୍ତିସ୍ବରୂପା । ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ବାଳିକା ଥିବାବେଳେ ସୀତା ଶିବଧନୁକୁ ନିଜ ବାମ ହାତରେ ଉଠାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉଠାଇବା ତ ଦୂରର କଥା ଘୁଞ୍ଚାଇପାରିନଥିଲେ । ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ଏହି ଶିବଧନୁକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ ।

ପୌରାଣିକ
ପୌରାଣିକ କଥାନୁସାରେ ମାରୱାଡ଼କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଦବାଦୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମାବତାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବଦତ୍ତ ନିବାସ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶୋଭନା ନାମକ ସୁନ୍ଦରୀ ତଥା ନିଜର ରୂପସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଗର୍ବକରୁଥିବା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ । ଜୀବିକା ପାଇଁ ଦେବଦତ୍ତ ଗ୍ରାମ ଗ୍ରାମ ବୁଲି ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଶୋଭନା କୁସଂଗତରେ ପଡ଼ି ବ୍ୟଭିଚାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ହୋଇଗଲେ । ତା’ର କୁକର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ଯାହାଫଳରେ ଦୁର୍ଷ୍କମରେ ରତ ହୋଇ ଗ୍ରାମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବା ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଶୋଭନା ନିଜେ ସ୍ୱୟଂ ପୋଡ଼ିହୋଇ ମରିଗଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଘରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲା । ବିବାହ କରିବାର କିଛିଦିନ ପରେ ସେ ଚାଣ୍ଡାଳୁଣୀ ହେଲା । ସମୟ ଚକ୍ରରେ  ସେ ତା’ର କର୍ମ ପାଇଁ ଅନ୍ଧୁଣୀ, ଭିକାରୁଣୀ ସାଜି ଜୀବନ କାଟିଲା । ଦୈବାତ ସେ ବୈଶାଖ ମାସ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ (ସୀତା ନବମୀ) ତିଥିରେ କୌଶଳପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚିଲା । ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଜଣକ ନେହୁରା ହୋଇ କହିଲା-ହେ ସଜ୍ଜନ ମୋ ଉପରେ କୃପା କର କିଛି ଭୋଜନ ଦିଅ, ନଚେତ୍‌ ମୁଁ ଭୋକରେ  ମରିଯିବି । ଏପରି କହି ସେ ଶ୍ରୀଜନକ ଭବନ ସମ୍ମୁଖରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ହଜାର ପୁଷ୍ପମଣ୍ଡିତ ଖମ୍ବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେଥିରେ ପ୍ରବେଶ କଲା । ସେ ସେଠାରେ ଭିକ୍ଷା ଆକାରରେ କହିଲା ଭାଇମାନେ ମୋତେ କିଛି ସାହାଯ୍ୟ କର, କିଛି ଖାଇବାକୁ ଦିଅ । ହଠାତ୍‌ ଜଣେ ଭକ୍ତ କହିଲା ହେ ଦେବୀ ! ଆଜି  ସୀତା ନବମୀ, ଭୋଜନରେ ଅନ୍ନ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପାପ ଲାଗିଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ ଆଜି ଅନ୍ନ ମିଳିବନି । କାଲି ଠିକ୍‌ ସକାଳେ ଆସ, ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ମିଳିବ । କିନ୍ତୁ ସେ କିଛି ନ ମାନି କହିଲା ମୋତେ ବହୁତ ଜୋର୍‌ରେ ଭୋକ ଲାଗୁଛି କିଛି ଦିଅ । ଭକ୍ତ ଜଣକ ଉକ୍ତ ଦେବୀଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ଏବଂ ଜଳ ଦେଲେ । ସେହି ପାପିନୀ ତୁଳସୀ ଓ ଜଳ ପାଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲା । ଅଜାଣତରେ ଉକ୍ତ ଦେବୀଙ୍କର ସୀତା ନବମୀ ବ୍ରତ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା ଓ ପରମ କୃପାଳିନୀ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ ବୋଲି ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ କୁହାକୁହି ହେଲେ । ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରଭାବରେ ପାପିନୀ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲା । ତତ୍‌ପଶ୍ଚାତ୍‌ ସେ କାମରୂପ ଦେଶର ମହାରାଜ ଜୟସିଂହଙ୍କ ମହାରାଣୀ କାମଚଳା ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ । ସମୟ, ପୃଷ୍ଠା-୨, ୧୦.୫.୨୦୧୪
ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ଦାସ

କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ଦାସ (୧୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୯ - ୨୬ ମଇ ୨୦୧୪)http://odishasuntimes.com/57020/popular-odisha-writer-kanduri-charan-das-dies/
ଜଣେ ରହସ୍ୟ ରୋମାଞ୍ଚ ଭରା ଉପନ୍ୟାସ ଲେଖକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରାୟ ୫୦ଟିରୁ ଅଧିକ ଉପନ୍ୟାସ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି । ନିଜର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ ଧୂଳିର ଧରଣୀରୁ ହିଁ ସେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିପାରିଥିଲେ । ସାରସ୍ୱତ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଜୀବନୀ
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖଣ୍ଡିଅନ୍ତା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମିତ କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ମାତ୍ର ୧୨ବର୍ଷ ବୟସରେ ଘର ଛାଡ଼ି କଲିକତା ପଳାଇ ଆସିଥିଲେ । ନିଜର ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ବଳରେ, ସେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିପାରିଥିଲେ । ରାଜ୍ୟବାହରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଚେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ । 'ରାଜଶ୍ରୀ ପକେଟ ବୁକସ୍' ନାମରେ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ପକେଟ ବୁକ ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ୧୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ ଛାପିଥିଲେ । http://www.telegraphindia.com/1140527/jsp/odisha/story_18385055.jsp#.U4QtnnbRNeE
ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସଙ୍କ ସହ ମିଶି, ସେ 'ନବରବି' ଓ 'ଆସନ୍ତାକାଲି' ପତ୍ରିକାର ପରିଚାଳନା ମଧ୍ୟ କରିଆସୁଥିଲେ । 'ନବରବି'କୁ ଏକ ପୂଜାପତ୍ରିକା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶକରି, ସେ ଏକ ନୂତନଧାରାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବହୁ ପତ୍ରିକା ଏହି ଧାରାରେ ପୂଜାପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି । ସମ୍ବାଦ ୨୭/୫/୨୦୧୪ ପୃଷ୍ଠା ୨

ସାହିତ୍ୟ କୃତି

 ଧୂଳିର ଧରଣୀ
 ରାତି କଥା କୁହେ
 ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ
 ସ୍ପନ୍ଦନ
 ଲାଲଚକ୍ର
 ରକ୍ତ ଗୋଲାପ
 ମିସ୍ ଅଳକାନନ୍ଦା
 ବାଲିଝଡ଼  
 ରଙ୍ଗନଟୀ (ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକ ସହ ଲେଖକ)http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/writer-kanduri-das-passes-away-at-85.html
 ଗାଁ ମାଟି
 କୁଆଁରୀ କନ୍ୟା
 ସୁନ୍ଦର ବନର ଦସ୍ୟୁ
 ରାତିଟିଏ କଥାଟିଏ
 ରୋମାଞ୍ଚପ୍ରମେୟ ୨୭/୫/୨୦୧୪ ପୃଷ୍ଠା ୩
 ଛାୟା କୁହେଳୀ
 ରକ୍ତ ଗୋଲାପ ଓ ରଙ୍ଗୀନ ସୂର
 ସର୍ପ ଉର୍ବଶୀ ରାତ୍ରୀ
 ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦାର ଆତ୍ମହତ୍ୟା

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ମନୋଜ ପଟ୍ଟନାୟକ

ମନୋଜ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଅଭିନେତା ଓ ନାଟ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ । ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଥିବା 'ମନନ ନାଟ୍ୟ ସଂସ୍ଥା'ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା । http://manananatyasanstha.com/AboutManana.aspx ସେ ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଗୀତ ଓ ନାଟକ ପ୍ରଭାଗର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଇନ୍‍ଚାର୍ଜଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ୬ ମାସ ବୟସ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ, ସେ ପ୍ରଥମକରି ମଞ୍ଚରେ ପାଦ ଥାପିଥିଲେ ଓ ନବମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ିବା ଦିନରୁ ନାଟକରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କମିଟି (ରିପୋର୍ଟରି କମ୍ପାନୀ)ରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆଭାବେ ସେ ଏହି କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ମନୋନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି । http://www.thesamaja.com/news_view.php?news_id=64346 ମଞ୍ଚ ନାଟକ ବ୍ୟତିତ, ସେ ବହୁ  ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିସାରିଛନ୍ତି ।

ଅଭିନୀତ/ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ନାଟକ
 ଟିଙ୍ଗାବୁଢା
 ଆଶା ଭରସା ନିରାଶା
 ଏକାଦଶ ଅବତାର
 ଜୀବନ ଗୁଡି
 ଆସ୍ଥା
 ସଂସ୍କାର
 ଅସୁସ୍ଥ ଅପରାହ୍ନ
 ଅନର୍ଥ
 ଅତି ଆଚମ୍ବିତ କଥାhttp://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/weeklong-drama-fest-from-today/article5701488.ece

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
 ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୩ଧରିତ୍ରୀ ୨୮/୫/୨୦୧୪ ପୃଷ୍ଠା ୧୦ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଧରିତ୍ରୀ ଆଳାପ

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ତେଲେଙ୍ଗାନା

ତେଲେଙ୍ଗାନା     ଭାରତର ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ରାଜ୍ୟ । ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ବିଭାଜନ ହୋଇ ୨୦୧୪ ଜୁନ ୨ ତାରିଖରେ ଭାରତର ୨୯ ତମ ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି ତେଲେଙ୍ଗାନା ।
ଇତିହାସ
ଭୂଗୋଳ
ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ
ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଆଧାର

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ

eTelangana.org (Telangana Information Task Force) 
Planning Commission Document: Regional Balances in AP
Srikrishna Committee 2010, Vol I (Main Report), Vol II (Appendix)

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସାହୁ

ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସାହୁ (୩ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୯୦ - ୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୬୩) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ, କବି, ସାମ୍ବାଦିକ, ସମାଜସେବୀ, ସଂସ୍କାରକ, ଐତିହାସିକ ଓ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ।
ବାଲେଶ୍ୱର ନିକଟସ୍ଥ ମଣିଖମ୍ବ ଗ୍ରାମର କ୍ଷେତ୍ରମୋହନ ସାହୁଙ୍କର ସେ ଏକମାତ୍ର ସନ୍ତାନ ଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ପରେ ସେ ଏକାଧିକ ବିଷୟରେ ଏମ୍.ଏ. ଓ ଏଲ୍.ଏଲ୍.ବି. ପାସ କରିଥିଲେ । ପୁରୀର ଭିକ୍ଟୋରିଆ କ୍ଳବ ହୋଟେଲରେ ଜଣେ ପରିଚାଳକ ଭାବେ ସେ ନିଜ କର୍ମମୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଅଳ୍ପ କିଛି ଦିନ ପରେ ସେ ଚାକିରି ଛାଡି, ଶିକ୍ଷକତା କରିଥିଲେ । । ସେ ତାଙ୍କର ଜନଜାତି ସମ୍ପର୍କୀୟ ଲେଖା ଯୋଗୁ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଜନଜାତିଙ୍କର ପୁରୁଷ ପୁରୁଷ ଧରି ଚଳିଆସୁଥିବା  ମୂଖନିସୃତ କାହାଣୀରେ ସ୍ୱର୍ଗ, ନର୍କ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ସେ ଲେଖିଚାଲିଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମ୍ୟ ନାଚ ତଥା ସଙ୍ଗୀତ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଓତଃପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ ଓ ତାହାର ଉନ୍ନତି ଓ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ନିମନ୍ତେ କାମ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଛଡା ହିନ୍ଦୀ, ବଙ୍ଗଳା ଓ ସଂସ୍କୃତରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖା ଲେଖି କରୁଥିଲେ । ଗଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ବୀଣା, ସୁଲତା, କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ରୁମ୍, କବିତା ମଧ୍ୟରେ ପଶର ଓ ସାମାଜିକ ଗଳ୍ପ ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ ଅଫ୍ ଦି ସୋଲ୍ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଆଣିଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ଖବରକାଗଜ ସହକାର ଓ ଇଂରାଜୀ ଖବରକାଗଜ ଷ୍ଟାର ଅଫ୍ ଉତ୍କଳରେ ଲେଖୁଥିଲେ Laxminarayan Sahu Balasore Official Website। ଅସ୍ପୃଶ୍ୟପ୍ରଥା ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଗତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ ।
ସେ ଓଡ଼ିଶା ଆସେମ୍ବ୍ଲିକୁ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ଭାରତର କନ୍‌ସ୍ଟିଚୁଏଣ୍ଟ ଆସେମ୍ବ୍ଲିର ସେ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ ସାରଗର୍ଭକ ଭାଷଣଦ୍ୱାରା ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନର ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବେଳେ ଯୁକ୍ତି କରି କହିଥିଲେ ଯେ ତାହା ବିପଦଜନକ ଓ ବିପରୀତଧର୍ମୀ ଥିଲା ଯାହାକୁ ବାହାର ନ କଲେ ଭାରତକୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡ କରିଦେବ ଓ ଏହି ଯୁକ୍ତିକୁ ବି. ଆର୍. ଆମ୍ବେଦକର ମଧ୍ୟ ମାନିଥିଲେ । 
ମାନବ ସେବାକୁ ସେ ନିଜର ବଞ୍ଚିବାର ମାଧ୍ୟମ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରି ନେଇଥିଲେ । ଛାତ୍ରାବସ୍ଥାରୁ ଜାତିପ୍ରଥା ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ । ସମାଜ ସଂସ୍କାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ପଇତାକୁ ଏପରି ବାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ : "ପଇତାର ଛଅ ଖିଅ, ଛଅଟି ଗୁଣର ପ୍ରତୀକ । ତାହା ହେଲା ଯଜନ, ଯାଜନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଅଧ୍ୟାପନା, ଦାନ ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ । ଯାହାର ଏହି ଗୁଣ ଥିବ, ସେ ପଇତା ପକେଇ ପାରିବ ।" 

ସନ ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ଦାନ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଉପାଧିରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ ଉପରେ ତାଙ୍କର କାମ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଇତିହାସ ରଥ କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେ ଏସିଆଟିକ୍ ସୋସାଇଟିର ସଭ୍ୟ, ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମିର ସଭାପତି ଓ ସର୍ଭାଣ୍ଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ସୋସାଇଟିର ସଭ୍ୟ ଥିଲେ ।
କଟକସ୍ଥିତ ଜଗତପୁରରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସାହୁ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ଗ୍ରନ୍ଥ 
 ମୁଁ ଓଡ଼ିଆ
 ମା
 ସାଙ୍ଗସାଥୀ
 ଲାଇବ୍ରେରୀ ଆନ୍ଦୋଳନ
 ଗଳ୍ପ 
 ବୀଣା
 ସୁଲତା
 କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ରୁମ୍
 ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ ଅଫ୍ ଦି ସୋଲ୍ 
 କବିତା 
 ପଶର
 ୧୯୬୧ କବିତା
 ଉପନ୍ୟାସ 
 ବୀଣା
 ଆତ୍ମଚରିତ 
 ମୋ ବାରବୁଲା ଜୀବନ
 ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
 ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସାହୁ ଜାତିରେ ପାଣ

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ପଦ୍ମଶ୍ରୀ - ୧୯୫୫ 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ

ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ (୧୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୯ - ୧୦ ମଇ ୧୯୯୭), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର, ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୭୧ଟି ନାଟକରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅବା ଅଭିନେତା ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ । ସେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଥିଏଟର ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ । ନାଟକ ବ୍ୟତୀତ, ସେ ପ୍ରାୟ ୨୫ଟି ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।http://www.financialexpress.com/old/ie/daily/19970511/13150573.html

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ବ୍ୟୋମକେଶ, ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ସାହିତ୍ୟିକ ଗୋବିନ୍ଦ ତ୍ରିପାଠୀ । ମାତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସତୀ ଦେବୀ । ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି, ନାଟକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଏସିଆନ ଥିଏଟର ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ।

 ରଚିତ ନାଟକ  
ସେ ୧୩ଟି ମୌଳିକ ରଚନା ସହ ୩ଟି ନାଟକର ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ।

 ଏକ-ଦୁଇ-ତିନ
 ରାଜମୁକୁଟ
 କଂସାକବାଟ
 ସିଂହଦ୍ୱାର
 ଜାଗରଣ
 ତୋଳାକନିଆ
 ଅଖଣ୍ଡଜ୍ୟୋତି
 ସୁନାଫରୁଆ
 ମାଟିର ସ୍ୱର୍ଗ
 ହେମହରିଣୀ
 ଗୋପନ କଥା
 ସତୀ ପରୀକ୍ଷା
 ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଲୀଳା 
 ରାଜା ଅଡିପସ (ଅନୁବାଦ ନାଟକ)
 ଆଣ୍ଟିଗୋନି (ଅନୁବାଦ ନାଟକ)
 ମୁଦ୍ରା ରାକ୍ଷସ (ଅନୁବାଦ ନାଟକ)

 ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 

 କା 
 ଅଭିଳାଷ
 ନୀରବ ଝଡ଼
 ସପ୍ତଶଯ୍ୟା
 ଭାଇ ଭାଉଜ
 ଘର ସଂସାର
 ମାଂସର ବିଳାପ
 ମୁକ୍ତି
 ମମତା
 ବତୀଘର
 ଉଲ୍‌କା
 କାଚଘର
 ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ
 ସବୁ ମାୟାରେ ବାୟା
 ଜୟଦେବ
 କଣ୍ଢେଇ
 ଉଦଣ୍ଡୀ ସୀତା
 ଭାଗ୍ୟ ହାତେ ଡୋରି
 ଦେବଯାନୀ

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୩ http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/114.pdf
 କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ତରଫରୁ ସମ୍ମାନୀତ - ୧୯୭୮

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 
ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ (ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‌)

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
କାଠଯୋଡ଼ି ପଥରବନ୍ଧ

thumbnail|ପୁରୀଘାଟରୁ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀବନ୍ଧର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀର ଦୃଶ୍ୟ
କାଠଯୋଡ଼ି ପଥରବନ୍ଧ ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ସହରରେ ପ୍ରବାହିତ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀ ଉପରେ ଥିବା ଏକ ନଦୀବନ୍ଧ । ଏହି ମୁଦି ସଦୃଶ ବନ୍ଧଟି କଟକ ସହରକୁ ବନ୍ୟା ଦାଉରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ଥପତି ବାଇମୁଣ୍ଡିଙ୍କଦ୍ୱାରା ୯୮୯ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଇତିହାସ 
ତିନୋଟି ନଦୀ (ମହାନଦୀ, କାଠଯୋଡ଼ି ଓ କୁଆଖାଇ)ର ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ କଟକ ସହରରେ ବନ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ । ଏହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ବାଇମୁଣ୍ଡି ପ୍ରଥମେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ ହେଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସେତେ ଅଧିକ ଅର୍ଥରାଶୀ ନଥିଲା । ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇବା ନିମନ୍ତେ ସେ ନିଜ ରୋଜଗାରର କିଛି ଅଂଶ ପ୍ରତିଦିନ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖୁଥିଲେ । ଏହି ଭିତରେ ତାଙ୍କ ବୟସର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ବିତିଯାଇଥିଲା । ରାଜା ମର୍କତ କେଶରୀ ନଗର ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା ବେଳେ ପ୍ରୌଢ଼ ବାଇମୁଣ୍ଡି ନିଜ ପଇସା ମୁଣି ଧରି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଜଣାଇଥିଲେ । ରାଜା, ବାଇମୁଣ୍ଡିଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ପଥର ବନ୍ଧର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।ପିଲାଙ୍କ ସମ୍ବାଦ, ପୃ-୩, ୧୭ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୨ ପରେ ମରହଟ୍ଟା ଓ ଇଂରେଜମାନେ ଏହି ପଥର ବନ୍ଧକୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ କରାଇଥିଲେ । ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ପାଇ ସେ ଏହା ମୁଦି ସଦୃଶ ପଥର ବନ୍ଧଟି ସହର ଚାରିପାଖରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ମାଟି ଉପରେ ପଥର ବୋଝେଇ କରି ବନ୍ଧଟି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ପଥର ପାଣିକୁ ଲାଗି ରହୁଥିବା ହେତୁ ବନ୍ୟାରେ ବନ୍ଧର ନିର୍ମାଣ ପରେ ଧୋଇଯିବାର ଆଶଙ୍କା କମିଯାଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀବନ୍ଧମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀ
ହରିହର ଦାସ (୧୮୪୩ ଜନ୍ମ)‌

ହରିହର ଦାସ (୧୮୪୩ - ୯ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୯୭୪) ପୁରୀଜିଲ୍ଲା ସତ୍ୟବାଦୀ ପାଖ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। 
ସମାଜ ସଂସ୍କାର
ସେ ୧୮୬୬-୧୮୬୭ର ନଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପରେ ପୁରୀରେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେହି ସ୍କୁଲର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଖର୍ଚରେ ବହି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଇଂରାଜୀ, ଗ୍ରୀକ୍ ପ୍ରଭୃତି ବହୁ ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ତଥା ହିନ୍ଦୀରେ ମଧ୍ୟ ପାରଂଗମ ଥିଲେ। ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇବାରେ ତାଙ୍କର ଏତେ ଝୁଙ୍କ ଥିଲା ଯେ, ସେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ଘରେ ଖାଇବା ପିଇବାକୁ ଦେଇ ଇଂରାଜୀ ପଢ଼ାଉଥିଲେ। ବହୁଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ କରି ସେ ପୁରୀରେ ବିଜ୍ଞାନ, ଦର୍ଶନ, ଗଣିତ, ଇଂରାଜୀ, ଗ୍ରୀକ୍, ସଂସ୍କୃତ ଓ ହିନ୍ଦୀ ପଢାଇବାର ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଚାର ପତ୍ରରୁ ଏହାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥାଏ।
ଅବଦାନ
ପୁରୀରେ ଥିବା ସଂସ୍କୃତ କଲେଜର ସ୍ଥାପୟିତା ହେଉଛନ୍ତି ପଣ୍ଡିତ ହରିହର ଦାସ।  ଏହି କଲେଜ ସ୍ଥାପନା ପାିଇଁ ସେ ବଳରାମପୁର ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଏକକାଳୀନ ୫୫୦୦୦ ଟଙ୍କା ଓ ବାର୍ଷିକ ୧୩୦୦ ଟଙ୍କା ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ଆଣିଥିଲେ।
ମୃତ୍ୟୁ
୧୮୭୪ ମସିହା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୯ ତାରିଖରେ ସେ ଶେଷ ନିଃଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୪୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ