biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଶ୍ରୀରାମ ମନ୍ଦିର, ଡୁମୁରିପୁଟ

thumb|ହନୁମାନ, ଡୁମୁରିପୁଟ
କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା ସଦର ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପଦ୍ମପୁର ପଞ୍ଚାୟତର ଡୁମୁରିପୁଟରେ ଏହି ଶ୍ରୀରାମ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ହନୁମାନଙ୍କ ସମେତ ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାଘମାସ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ୩୩ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ହନୁମାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି । ଏହା କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତଥା ରାଉରକେଲାସ୍ଥିତ ହନୁମାନ ବାଟିକା ପରେ ରାଜ୍ୟର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୂର୍ତ୍ତି । 
କୋରାପୁଟରୁ ସୁନାବେଡ଼ା ରାସ୍ତାରେ ୧୨ କିମି ଦୁର ଡୁମୁରିପୁଟ ଛକରୁ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିହୁଏ । 

 ପୂଜା 
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ବାଳଭୋଗରୁ ପୂଜାକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଅନ୍ନପ୍ରସାଦ ଭୋଗ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି, ରାତ୍ରି ଭୋଗ ପରେ ରାତି ୯ରେ ରୀତିନୀତି ସମାପନ ହୋଇଥାଏ ।
ଏଠରେ ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀ, ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ, ମାର୍ଗଶୀର ମାସ ପଞ୍ଚମୀରେ ସୀତା ବିବାହ ଆଦି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । 
ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ କଲ୍ୟାଣ ମଣ୍ଡପ ଓ ଧର୍ମଶାଳା ଅଛି । ଏଠାରେ ବ୍ରତଘର, ବିବାହୋତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ଲୋକନାଥ ମନ୍ଦିର

thumb|ଲୋକନାଥ ମନ୍ଦିର
thumb|ପାର୍ବତୀ ପୋଖରୀ
ପୁରୀରେ ଲୋକନାଥ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଲୋକନାଥଙ୍କ ବିଜେ ପ୍ରତିମା 'ଭଣ୍ଡାର ଲୋକନାଥ' ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭଣ୍ଡାର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପରିଚିତ ।shreekhetra.com:Sri Lokanath Temple  ଏଠାରେ ବର୍ଷସାରା ଲୋକନାଥଙ୍କ ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ପାଣି ଭିତରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥାନ୍ତି । ଜଳବିହାରୀ ଶ୍ରୀଲୋକନାଥଙ୍କ ଲିଙ୍ଗରୁ ବର୍ଷସାରା ଜଳ ନିର୍ଗମ ହୋଇ ମନ୍ଦିର ଗମ୍ଭିରାକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥାଏ । ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ ବିଜେ ବାବା ଶ୍ରୀଲୋକନାଥଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଜେ କରିଥିବା ଗର୍ଭଗୃହରୁ ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ଏକାଦଶୀରେ ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ହୋଇଥାଏ । ବର୍ଷସାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଲାଗି କରାଯାଇଥିବା ଫୁଲ, ବେଲପତ୍ର, ଛାଚି, କଦଳୀ ଓ ଜମି ଯାଇଥିବା ପଙ୍କ ଏହି ଅବସରରେ ବାହାର କରାଯାଇଥାଏ । ସେବାୟତମାନେ ଗମ୍ଭିରାରୁ ପଙ୍କ ଓ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପରେ ଭକ୍ତମାନେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି । ବର୍ଷକରେ ଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥାନ୍ତି ।

 ପର୍ବ ପର୍ବାଣି 
ଫାଲଗୁନ ମାସ କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ ତିଥି (ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ଏକାଦଶୀ)ରେ ବାବା ଶ୍ରୀଲୋକନାଥଙ୍କ ଖୋଲା ଦର୍ଶନ ମିଳିଥାଏ । ଜାଗରଯାତ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ବାବା ଶ୍ରୀଲୋକନାଥଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଗର୍ଭଗୃହରୁ ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ହେବାର ରହିଛି । ଏଠାରେ ବର୍ଷସାରା ଲୋକନାଥଙ୍କ ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ପାଣିଭିତରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିବା ଗର୍ଭଗୃହରୁ ଏହିଦିନ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରାଯିବା ସହ ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର କରାଯାଏ । ବାବା ଲୋକନାଥଙ୍କ ଗର୍ଭଗୃହର ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ ପାଣିରେ ବୁଡି ରହିଥାଏ । ବର୍ଷତମାମ ଭକ୍ତମାନେ ସମର୍ପଣ କରିଥିବା ଫୁଲ, ପତ୍ର, କ୍ଷୀର, ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ପଚି ପଙ୍କରେ ଭରିଯାଇଥାଏ । ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ହେବା ପରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି ମହୋତ୍ସବ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ଏକାଦଶୀର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ବର୍ଷ ତମାମ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ି ରହୁଥିବା ବାବା ଲୋକନାଥଙ୍କ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥାନ୍ତି । ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରୀଲୋକନାଥଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦର୍ଶନ କରି ଅପାର କରୁଣା ଲାଭ କରିବା ସହ ଦୁରାରୋଗ୍ୟ ବ୍ୟାଧିରୁ ରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି ବୋଲି ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ପରେ ପୁଣି ଥରେ ବାବା ଲୋକନାଥଙ୍କ ଶକ୍ତି ଗର୍ଭଗୃହ ପାଣି ଝରରେ ବୁଡ଼ି ଯାଇଥାଏ ।
 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 gyanpedia.in: Lokanath Temple 

ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଶିବ ମନ୍ଦିର
ଅଶୋକ (ଗଛ)

ଅଶୋକ ଏକ ଦ୍ରୁମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହାର ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ କେନ୍ଦୁ ପତ୍ର ପରି ଦିଶେ । ଏହାର ଫୁଲ ପେନ୍ଥା,ପେନ୍ଥା ହୋଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ସର୍ବତ୍ର ଏହି ଗଛ ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟ ପୁଷ୍ପ।

 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
thumb|ଅଶୋକ ଡାଳ
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ଅଶୋକ ସଂସ୍କୃତ  ବଞ୍ଜୁଳ, ଅଶୋକ, ହେମପୁଷ୍ପ, ତାମ୍ର ବଲ୍ଲଭ, ବଙ୍କେଲି, ପିଣ୍ଡି ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପ, ସୀତାପୁଷ୍ପ, ନଟପୁଷ୍ପ ଓ ସୀତାରକ୍ଷିଣୀ କୁହାଯାଏ। ହିନ୍ଦୀ ଅଶୋକ ତେଲୁଗୁ ଅଂଶେଚେଟ୍ଟୁ, ଅଶୋମାନା ଓ ଦେବୀଛାୟାଡୁ ବଙ୍ଗଳା ଅଶୋକ
 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
ତିକ୍ତରସ ମିଶ୍ରିତ କଷାୟରସ, ଉଷ୍ଣବୀର୍ଯ୍ୟ। ମାତ୍ରା ଦୁଇଅଣାରୁ ଆଠ ଅଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। 
 ବ୍ୟବହାର 
ଅଶୋକ ଗଛର ସର୍ବାଙ୍ଗ ଔଷଧରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ବିଶେଷ କରି ଏହାର ଛେଲିକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ଅଶୋକ ସ୍ତ୍ରୀରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଅଶୋକ ମଳରୋଧକ, ବଳକାରକ, ବର୍ଣ୍ଣବର୍ଦ୍ଧକ, ରକ୍ତଶୁଦ୍ଧିକାରକ, ପ୍ରଦର, ବାଧକ, ଯୋନିରୋଗ, ଜ୍ୱର, ଦାହ, ତୃଷ୍ଣା, ଶୂଳ, କୃମି, ଉଦର ରୋଗ, ଶୋଥ, ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ବାୟୁ ବିକୃତି, ବିଷଦୋଷ, ଗୁଳ୍ମ, ପ୍ଳୀହା, ପେଟଫମ୍ପା, ବ୍ରଣ, ଅପଚୀ, ଦୁଗ୍ଧକ୍ଷତ, ଦନ୍ତମୂଳ ପୀଡ଼ା ଓ ବମନ ପ୍ରଭୃତିର ନିବାରକ ଅଟେ।

ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗରେ ଅଶୋକଗଛ ମୂଳର ଛେଲିକୁ ପାଣିରେ ସିଝାଇ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଅଶୋକ ଛାଲିକୁ ମେଥି ସହିତ ସମାନ ମାତ୍ରାରେ ନେଇ କୁଟି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଏହି ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ଉଷ୍ଣଜଳ ଓ ମହୁ ସହିତ ସେବନ କଲେ ଯାବତୀୟ ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗ ନିବାରଣ ଓ ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଅସାମର୍ଥ୍ୟତାର ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ ଅଶୋକ ଛେଲିକୁ ଗାଈଦୁଧ ଓ ପାଣି ସହିତ ସିଝାଇ ଅଥବା ମେଥି, ଶତାବରୀ ସହିତ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। କୃମି ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏହାର ଛେଲି ଅଥବା ପତ୍ରର ରସକୁ କାମରେ ଲଗାଯାଏ। ଅଶୋକ ମୂଳ ଛେଲି, ଚନ୍ଦନଓ ଅପାମାର୍ଗମୂଳ ଏ ତିନି ପଦାର୍ଥକୁ ଚିକ୍କଣ କରି ବାଟି ଦେହରେ ଲଗାଇଲେ ଦେହର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ। ଅଶୋକ ପତ୍ରକୁ ବାଟି ଲେପଦେଲେ ବାଗୀ, ବ୍ରଣ, ବଥ ଆଦି ଭଲ ହୁଏ।

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀଦିନ ଏହାର ଆଠଟି କଳିକା ନେଇ ଜଳଗଣ୍ଡୁଷ ପାନ କଲେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ ହେବାକୁ ପଡେନା ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ
 Ashoka - The Sorrowless Tree of India
 The ashoka in Sanskrit poetry

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ଗଛ
ଶ୍ରେଣୀ:ଫୁଲ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସଙ୍କେତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫୁଲଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା
ଦାଶରଥି ପଟ୍ଟନାୟକ

ଦାଶରଥି ପଟ୍ଟନାୟକ (୧୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୦୭ - ୧୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୭)  ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ସଂଗ୍ରାହକ  ଓ ଓଡ଼ିଆ ପାଠାଗାର ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରୋଧା ।http://nayagarh.nic.in/sonofsoil/eminent%20person.html ସେ ଦଶ ପଇସାର ରାଜା ଓ ଖୁଣ୍ଟାତଡ଼ା ରାଜା ଓ ଦାଶିଆ ଅଜା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ସେ ବାଞ୍ଛାନିଧି ପାଠାଗାର (୧୯୫୯), ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦ ସଂଗ୍ରହାଳୟ (୧୯୭୩) ଓ ଯଦୁମଣି ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ (୧୯୭୫) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୨ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ହୋଇଥିଲା ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଦାସିଆ ଅଜା  ୧୯୦୭ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୧୨ ତାରିଖରେ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ନୂଆଗାଁ ବ୍ଳକର ଉଦୟପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ସେ, ମାତ୍ର ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀ ଯାଏଁ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ହଳିଆ, ରାନ୍ଧୁଣିଆ, ବୋଲକରା, ଚପରାଶି, ପୁଲିସ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର କର୍ମଚାରୀ, ସର୍ବରାକାର, ଭୂଦାନକର୍ମୀ, ସର୍ଭେ ଟ୍ରେନିଙ୍ଗ କେନ୍ଦ୍ରର ପରିଚାଳକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ପରେ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି, ସେ ନିଜ ଗାଁର ପଥୁରିଆ ଅନୁର୍ବର ଜମି ଚାଷକରି ପେଟ ପୋଷୁଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ସେ ଖୁଣ୍ଟାତଡ଼ା ରଜା ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । 

 ବହି ସଂଗ୍ରହ 
ବହି ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ସେ ପର ଦିନ ପଢ଼ିବା ବହି ତା' ଆଗଦିନ ଆଣି ସଂଗ୍ରହ କରି ରଖୁଥିଲେ। କ୍ରମେ ତାଙ୍କର ଏହି ବହି ସଂଗ୍ରହ ଏକ ପାଠାଗାର ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଇଥିଲା । ସେ ମୁଣ୍ଡରେ ଠେକା ଭିଡ଼ି ଓ କାନ୍ଧରେ ଝୁଲା ମୁଣା ଧରି ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶା ବୁଲି ବହି ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ । ହାତ ପାତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଥି, ପୁସ୍ତକ, ବିଭିନ୍ନ ପୁରାତନ ସଂସ୍କୃତିର ସନ୍ତକ ଓ ଦଶ ପଇସା ଭିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଦାସିଆ ଅଜା ପ୍ରତିଦିନ ଏକଶହରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ପୋଷ୍ଟକାର୍ଡ଼ ଲେଖି ବିଭିନ୍ନ କବି ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ପଠାଉଥିଲେ । 

 ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଓ ବାଞ୍ଛାନିଧି ପାଠାଗାର  ସ୍ଥାପନା 
ନିଜର ସଂଗୃହୀତ ଜିନିଷସବୁକୁ ନେଇ ଦାସିଆ ଅଜା ନୟାଗଡ଼ର ନୂଆଗାଁରେ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।  ନୟାଗଡ଼ରୁ ଦଶପଲ୍ଲା ଯିବା ରାସ୍ତାରେ (୫୭ନମ୍ବର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ) ନୂଆଗାଁଠାରୁ ୪କିଲୋମିଟର ରାସ୍ତା ଡାହାଣପଟେ ଭିତରକୁ ଗଲେ ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟ । ସଂଗ୍ରହଳାୟ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ବାଞ୍ଛାନିଧି ପାଠାଗାର ଓ ଯଦୁମଣି ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ରହିଛି । ପାଠାଗାରରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାର ୫୦ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ଓ ୬୫ ହଜାର ରକମର ପତ୍ରପତ୍ରିକା ରହିଛି । ୪୨ଟି ଭାଷାର ଶତାଧିକ ତାଳପତ୍ର ପୋଥି ରହିଛି, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ୫ଟି ଶହେ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା । ଉଦୟପୁରସ୍ଥିତ ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ରାଜ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ରର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ନିଜ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦାଶରଥୀ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡିକର ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏକ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଗଢିଯାଇଥିଲେ। ନୟାଗଡ଼ର ଜିଲ୍ଲାପାଳ, ଏହି ଟ୍ରଷ୍ଟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରହିଥିବା ବେଳେ, ଦାସିଆ ଅଜାଙ୍କ ନାତି ଦୀପକ ଏହି ଟ୍ରଷ୍ଟର ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।ପ୍ରଗତିବାଦୀ ୧୨/୧୦/୨୦୧୪ ପୃଷ୍ଠା ୪ରେ ପ୍ରକାଶିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ "ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ ଦାଶରଥି"

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ

କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ (୧୪୩୫ - ୧୪୬୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଦିଗବିଜୟୀ ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ।ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଉତ୍କଳ ଭୂଖଣ୍ଡ ଉତ୍ତରରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ କାବେରୀ ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା । ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ପ୍ରଥମ ନରପତି ଥିଲେ ।ସେ ନିଜକୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପରମ ସେବକ ଓ ଗଜପତି ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ ।Patnaik N. "Sacred geography of Puri: structure and organisation, and cultural role of a pilgrim centre". Gyan Books, 2006
. pp. 239ସେ ଉତ୍ତରରେ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ତ୍ରିଚିନାପଲ୍ଲିନିକଟରେ ଥିବା ଗୋଦାବରୀElite Women of India. ଯାଏଁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧୀକାର କରିଥିଲେ ଓ "ଗଜପତି ଗୌଡେଶ୍ବର ନବକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ୱର ଉପାଧୀ" ଧାରଣ କରିଥିଲେ । Orissa Review. ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୧. ପୃ.୧୮ 
"ଗୌଡେଶ୍ବର"ର ଅର୍ଥ ଗୌଡ ଅର୍ଥାତ୍ ବଙ୍ଗର ଅଧୀଶ୍ବର । "ନବକୋଟି କର୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ୱର"ର ଅର୍ଥ କର୍ଣାଟ (ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ଯ) ଏବଂ କଳବର୍ଗ (ବାହମନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପୂର୍ବତନ ରାଜଧାନୀ ନାମ ଥିଲା ଗୁଲବର୍ଗ)ର ନଅକୋଟି ଅଧିବାସୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ।ଓଡ଼ିଆ ଇତିହାସ ; ପୃଷ୍ଠା ୭୨ ; ଲେଖକ ଡକ୍ଟର ଅତୁଲ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ।

 ଶାସନକାଳ 
କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ୧୪୩୫ରୁ ୧୪୬୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଯାଏଁ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ୧୪୫୯ରୁ ୧୪୬୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଭିତରେ ସେ ଦାମୋଦରପୁର ଓ ଗୋପିନାଥପୁର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ଶାସନର (୪୯୮ରୁ ୧୪୩୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଅନ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଶାସନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । Sherry Simon, Paul St-Pierre. Changing the terms: translating in the postcolonial era. University of Ottawa Press, 2000. 
Length	305 pages] ସେ ଓ ତାଙ୍କ ପରର ବଂଶଧରମାନେ ସଂସ୍କୃତର ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ ।Mallik. Basanta Kumar. Paradigms of dissent and protest: social movements in Eastern India. AD 1400-1700. Manohar Publishers & Distributors, 2004. University of Michigan. Digitized	21 Jul 2009. . pp. 229କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ "ପରଶୁରାମ ବିଜୟ" ନାମକ ସଂସ୍କୃତ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାହାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟର ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉନ୍ନତି ସାଧିତ ହୋଇଥିଲା । ଆଦିକବି ଶୂଦ୍ରମୁନି ସାରଳା ଦାସ କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ସମସାମୟିକ ଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସର୍ବବୃହତ୍ତ ମହାଭାରତ କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ଯ ଓଡ଼ିଶାରେ କଳା ଓ ନିର୍ମାଣ ଯୋଜନାର ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ କାମ କରିଥିଲେ ।

 ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା 
ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ବାବଦରେ ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରେ କାହାଣୀମାନ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇଥାଏ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ କପିଳା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସାପ ଫଣା ଟେକି ଛାଇକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ଏବଂ ସେ ରାଜା ହେବା କାହାଣୀଟି ହେଉଛି:
"କପିଳ ଗଛମୂଳେ ଶୋଇଅଛନ୍ତି ମୁହଁରେ ଖରା ପଡ଼ିଲାକୁ ନାଗସାପ ଫଣା ଟେକିଅଛି । ଏମନ୍ତ ଦେଖି କପିଳ କି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଠାଇ ଦେଖିଲେ କିଛି ଆପଦ ନାହିଁ । ସେ ଦିନୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କପିଳଠାରେ ବଡ଼ ସୁଖ କରିଥାଇ । ଥୋକାଏ ଦିନ ଉତ୍ତାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରୁ କପିଳ ବାହାର ହୋଇ ତେରାଟିଆଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଚୋରି କଲେ । ପୁଣି ଥୋକାଏ ଦିନ ଉତ୍ତାରୁ ଭିକାରି ହୋଇ ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରେ ମାଗି ଖାଆନ୍ତି । ଏମନ୍ତରେ ରାଜା ବିମ୍ବଳାଇଙ୍କଠାରେ ଦେଖି ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ କି ଲୋକ । କପିଳ କହିଲେ ଆମ୍ଭେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ରାଉତ । ଏଥକୁ ରାଜା କହିଲେ ଆମ୍ଭଠାରେ ଚାକର ରହ । ଏଥକୁ କପିଳ ରାଉତ ଚାକର ରହିଲେ । ଥୋକାଏ ଦିନ ଉତ୍ତାରୁ ପରମେଶ୍ୱର କପିଳ ରାଉତଙ୍କୁ ରାଜା କରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ।"ମାଦଳା ପାଞ୍ଜି

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଶାସକଗଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଶାସକଗଣ
ଜେମ୍‌ସ ୱାଟ

ଜେମ୍‌ସ ୱାଟ ୱାଟ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡୀୟ ଉଦ୍ଭାବକ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ବିଜ୍ଞାନୀ । ବାଷ୍ପଚାଳିତ ଯନ୍ତ୍ରରେ ସେ କରିଥିବା ଉନ୍ନତି ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ଏକ ନୂତନ ଦିଗ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଥିଲା ।

ଗ୍ଲାସ୍‌ଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବାବେଳେ ସେ ବାଷ୍ପଚାଳିତ ଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ । ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ତତ୍କାଳୀନ ଯନ୍ତ୍ର ଅନେକ ଶକ୍ତି ଅପଚୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଏମିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବଢାଇବା ସହ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କଲା ।

ସେ ଅଶ୍ୱକ୍ଷମତା ଶବ୍ଦର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଶକ୍ତିର ଏକକକୁ ୱାଟ କୁହାଯାଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୩୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୧୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭାବକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯନ୍ତ୍ର ବିଜ୍ଞାନୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଲିଆ

ଲିଆ (ବା ଖଇ)ଧାନକୁ ଭାଜି ସେଥିରୁ ତିଆରି କରାଯାଉଥିବା ଏକ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ।) ଏହା ଓଡ଼ିଶାରେ ମୁଖ୍ୟତ ଖିଆହୁଏ । ଏହାକୁ ଖଇ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରୁ ତିଆରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ହେଲା ଉଖୁଡ଼ା ଯାହା "ଲିଆ"ରେ ଗୁଡ଼ ପାଗ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । .ଚାଉଳକୁ ତତଲା ବାଲିରେ ଭାଜି ଏହା ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ ତରଳ ଓ ବହଳ ଗୁଡ଼ ପାଗ ଦେଇ ଉଖୁଡ଼ା ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଲିଆରୁ ତିଆରି କୋରାଖଇ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ପାଖରେ ଭୋଗ ରୂପେ ଲାଗିଥାଏ ।Lord Lingaraja, Offerings

ଖଇଚଲା
ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ବାଲିକୁ ଗରମ କରି ସେଥିରେ ଧାନକୁ ପକାଯାଏ, ତା'ପରେ ଧାନ ଫୁଟିଲା ପରେ ଲିଆ ବା ଖଇରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ସେ ଖଇରେ ଧାନ ଲାଗି ରହିଥାଏ,ସେହି ଧାନ ବା ତସୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ଖଇରୁ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବାଉଁଶ ତିଆରି ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯାହାର ନାମ ଖଇଚଲା ବା ଖଇଚଲା ଚାଲୁଣି ।
ବାଉଁଶ ପାତ ଗୁଡ଼ିକୁ ସାଇଜ କରି ବୁଣାକାରମାନେ ଏପରି ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି ଯେପରି ତସୁଗୁଡ଼ିକ ତଲକୁ ଖସି ପଡ଼ିବ ଓ ଲିଆଗୁଡ଼ିକ ଅଲଗା ହୋଇ ରହିଯିବ । ବାଉଁଶ ପାତ ଗୁଡ଼ିକୁ ଛନ୍ଦି ବୁଣିଲା ବେଳେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଫୋଡ଼ ରହିଥାଏ ଯେଉଁ ଛିଦ୍ର ଲିଆରୁ ତସୁ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

thumb|ଚଲା ହୋଇ ବଛା ସରିବା ପରେ ଖଇ ।
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣା
ଡାହୁକ ବୋଲି

thumb|ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରେ ରଥ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଡାହୁକ ବୋଲି ବୋଲୁଥିବା ଡାହୁକ ।

ଡାହୁକ ବୋଲି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥ ଯାତ୍ରା ବେଳେ ରଥ ଉପରେ ବୋଲାଯାଉଥିବା ଗୀତ । ଏହି ଗୀତିଗୁଡିକ ଡାହୁକମାନଙ୍କ ଦେଇ ବୋଲାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ "ଡାହୁକ ଗୀତ" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।  ଡାହୁକ ବୋଲି ବିନା ରଥ ଗଡେ ନାହିଁ ବୋଲି ପ୍ରବାଦ ଅଛି ଏବଂ ଏହି ଡାହୁକଗୀତ "ରଥଟଣା"ରେ ଏକ ମୂଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରି ଆସୁଅଛି । ଏହା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବଜ୍ରଯାନୀ ପରମ୍ପରାର ଅବଶେଷ ତଥା ଏହାର ପଦଗୁଡ଼ିକ ବୌଦ୍ଧ ଚର୍ଯା ସାହିତ୍ୟର ସନ୍ତକ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଡାହୁକମାନଙ୍କୁ ଚର୍ଯାପଦର ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ବଂଶଧର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । 

 ଗୀତ 
ଡାହୁକ ବୋଲିରେ ଚଉଷଠି ମହାସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହଜଯାନ ଧାରାର ଛାପ ରହିଛି । ଏପରିକି ପୁରୀରେ ବୋଲାଯାଉଥିବା ଡାହୁକ ବୋଲିରେ ମୂଳ ଚର୍ଯ୍ୟାପଦରୁ ଉଦ୍ଧୃତିମାନ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା । ଚର୍ଯ୍ୟାପଦର ପଦଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ଧ୍ୟାଭାଷାରେ ରଚିତ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱିଅର୍ଥବୋଧକ ଅଟେ । ଗୋଟିଏ ବାହ୍ୟ ଅର୍ଥ ଥାଏ ଓ ଗୋଟିଏ ଗୁହ୍ୟ ଅର୍ଥ ଥାଏ । ବାହ୍ୟ ଅର୍ଥକୁ ଠିକ ମନେ କରି ଲୋକ ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଲବଶତଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସାମାଜିକ ବା ଅଶ୍ଳୀଳ ମନେ କରନ୍ତି ।

ତଳେ ପୁରୀର ଡାହୁକ ବୋଲିରୁ କେତୋଟି ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଇଛି ।Asit Mohanty. ରଥେ ଭଣ୍ଡ ଡାକ ଡାକଇ ଡାହୁକହେ ଭଗତେ ହୋ . The Sunday Indian (In Oriya). July ୨୦, ୨୦୧୧

ମହାସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ନାମରେ ଭଣିତ କେତେକ ଓଡ଼ିଆ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।

 ଡାହୁକ ବୋଲିକୁ ବାସନ୍ଦ 
୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟର କିଛି ଅଧିକାରୀ ଡାହୁକ ବୋଲି ଉପରେ ବାସନ୍ଦାଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ, ୧୯୯୭ ମସିହା ପରଠାରୁ କିଛି କଟକଣା ଜାରି ହେବା ଫଳରେ ଡାହୁକମାନେ ଗୀତ ଗାଇବା ପ୍ରାୟ ବନ୍ଦ କରିସାରିଛନ୍ତି । 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ପ୍ରାଚୀନ ଡାହୁକ ବୋଲି ବନ୍ଦ ହେବ କାହିଁକି?  (In Oriya). The Sunday Indian. July ୧୮, ୨୦୧୧
 Mohanty, Dhrutikama‘ଡାହୁକ ବୋଲି'-ସତରେ କ'ଣ ଅଶ୍ଳୀଳ?   (In Oriya). The Sunday Indian. July ୧୨, ୨୦୧୧

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗୀତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ରଥ ଯାତ୍ରା
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ରାମ ମନ୍ଦିର, ଜୁଣିଆ

thumb|ରାମ ମନ୍ଦିର, ଜୁଣିଆ
ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ବାହାନଗା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜୁଣିଆ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ରାମ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମ, ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଦେବୀ ସେଠାରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି।

 ଛବିସମୂହ 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ନ୍ୟାସନାଲ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନି

ନ୍ୟାସନାଲ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନି (ନାଲକୋ) ଏସିଆର ବୃହତମ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନି ଅଟେ । ଏହା ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି କମ୍ପାନିର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଅଛି । ଓଡ଼ିଶାର ଦାମନଯୋଡି ଓ ଅନୁଗୁଳ ନାଲକୋର ସମନ୍ୱିତ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସମାନ ରହିଛି । ନାଲକୋ ନିଜସ୍ୱ ଖଣିରୁ ବକ୍ସାଇଟ ଉତ୍ତୋଳୋନ କରି ସେଥିରୁ ଆଲୁମିନା, ଆଲୁମିନିୟମ ତିଆରି କରେ । ଏହି ଉତ୍ପାଦସବୁ ନାଲକୋ ଉଭୟ ଭାରତ ଭିତରେ ବିକ୍ରୀ ତଥା ବିଦେଶ ରପ୍ତାନି କରେ ।

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ
 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପ
ଅତାବିରା

thumb|ସବୁଜ ଶସ୍ୟ ଶ୍ୟାମଳା ଅତାବିରା
ଅତାବିରା ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ।

ଅତାବିରା ସହର ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଅଠର କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନ.୬ କଡ଼ରେ ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବରଗଡ଼ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଅତାବିରା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ନୂତନ ଭାବେ ସ୍ୱିକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଏହା ଏକ ବିଜ୍ଞାପିତ ପରିଷଦ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ନୂତନ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ।

ଏସିଆର ଦୀର୍ଘତମ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରଠାରୁ ଏହା ମାତ୍ର କୋଡ଼ିଏ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପଠାରୁ ତିରିଶ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରଦ୍ୱାରା ଏହାର ଚାଷ ଜମିଗୁଡ଼ିକ ବହୁଳ ଭାବରେ ଉପକୃତ ଏବଂ ଏହା ପ୍ରକଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଜଳସେଚିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଅତାବିରାର ଶତକଡା ଶହେ ଭାଗ ଚାଷଜମି ଜଳସେଚିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ କୃଷିପ୍ରଧାନ ଅଞ୍ଚଳ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ।
                            
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା

ଜିଲ୍ଲା (ହିନ୍ଦୀ: ज़िला Zilā; ଉର୍ଦ୍ଦୁ: ضلع) ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ  ।
 ଜିଲ୍ଲା ମୂଖ୍ୟ ପ୍ରଶାସକ ଯିଏ କି IASର କର୍ମଚାରୀ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ଆୟ ଆଦାୟ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି ।
 ଆରକ୍ଷୀ ଅଧିକ୍ଷକ,ଭାରତୀୟ ପୋଲିସ ସେବାର କର୍ମଚାରୀ ଯିଏ କି ଆଇନ କାନୁନ ସମ୍ଭାଳିବା ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି ।
 Deputy Conservator of Forests, Indian Forest Serviceର କର୍ମଚାରୀ, । ଜିଲ୍ଲାର ବନବିଭାଗ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି ।

ଜିଲ୍ଲା ମୂଖ୍ୟାଳୟର କର୍ମୀମାନେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଦ୍ୱାରା ସହାୟିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଭାରତରେ ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ଅଛି ।

 ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା 
thumb| ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ, ତାଲିକାରେ ଲିଖିତ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସୂଚୀତ ।
 ସଂଖ୍ୟା  ରାଜ୍ୟର ନାମ  ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା1  ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ୨୩2 ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ୧୬3  ଆସାମ  ୨୭4  ବିହାର  ୩୮5  ଛତିଶଗଡ଼  ୧୮6  ଗୋଆ  ୨7  ଗୁଜରାଟ  ୨୬8  ହରିଆଣା  ୨୧9  ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ  ୧୨10  ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର  ୨୨11  ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ୨୪12 କର୍ଣ୍ଣାଟକ  ୩୦13 କେରଳ ୧୪14 ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ   ୫୦15  ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ୩୫16   ମଣିପୁର ୯17  ମେଘାଳୟ ୭18   ମିଜୋରମ ୮19   ନାଗାଲାଣ୍ଡ  ୧୧20   ଓଡ଼ିଶା  ୩୦21  ପଞ୍ଜାବ ୨୨22  ରାଜସ୍ଥାନ  ୩୩23 ସିକିମ ୪24  ତାମିଲନାଡୁ ୩୨25 ତ୍ରିପୁରା ୪26  ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ  ୭୧27  ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ  ୧୩28  ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ୧୯A  ଆଣ୍ଡମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ  ୩B  ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ୧C  ଦାଦ୍ରା ଓ ନଗର ହବେଳୀ ୧D  ଡାମନ ଓ ଡିଉ ୨E  ଲାକ୍ଷାଦ୍ୱୀପ ୧F  ଦିଲ୍ଲୀ  ୯G ପୁଡୁଚେରୀ  ୪ * ମୋଟ642

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 2001 maps; provides maps of social, economic and demographic data of India in 2001

ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲା
ପକ୍ଷୀ

ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ବିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବର୍ଗୀକରଣ 

alt= Slab of stone with fossil bones and feather impressions|thumb|right|Archaeopteryx lithographica is often considered the oldest known bird

ପ୍ରଥମ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଫ୍ରାନସିସ ୱିଲୁଗ୍ୱୀ (Francis Willughby) ଓ ଜନ୍ରେ (John Ray) ତାଙ୍କ Ornithologiaeରେ ଲେଖିଥିଲେ । 

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 Avibase —The World Bird Database
 Birdlife International—Dedicated to bird conservation worldwide; has a database with about 250,000 records on endangered bird species.
 Bird biogeography
 Birds and Science  from the National Audubon Society
 Cornell Lab of Ornithology
 
 Essays on bird biology
 International Ornithological Committee
 North American Birds for Kids
 Ornithology
 Sora —Searchable online research archive; Archives of the following ornithological journals The Auk, Condor, Journal of Field Ornithology, North American Bird Bander, Studies in Avian Biology, Pacific Coast Avifauna, and the Wilson Bulletin.
 The Internet Bird Collection—A free library of videos of the world's birds
 The Institute for Bird Populations, California
 list of field guides to birds , from the International Field Guides database
 RSPB bird identifier—Interactive identification of all UK birds

ଶ୍ରେଣୀ:ପକ୍ଷୀ
ମୈଥିଳୀ ଭାଷା

ମୈଥିଳୀ ଭାଷା ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା । ଏହା ଭାରତର ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଓ ନେପାଳର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଭାଗରେ କଥିତ । ମୈଥିଳୀ ଭାଷା କହୁଥିବା ମୂଳ ଅଧିବାସି ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ନେପାଳର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ରହିଥାନ୍ତି । ବିହାରର ମଧୁବାଣି, ସୁପାଉଲ, ଅରାରିଆ, ସିତାମାଢି, ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ଏହା କଥିତ । ଏହା ନେପାଳର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ କଥିତ ଭାଷା (ପାଖାପାଖି ୧୨%)Lewis, M. P. (ed.) (2009) 
Maithili In: Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Texas: SIL International.

ଭାଷାବିଦମାନେ ମୈଥିଳୀକୁ ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଶ୍ରେଣୀର ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି ।(Grierson, 1883a and 1918; Chatterji, 1926/1970; S. Jha, 1958; G. Jha, 1974; Jeffers, 1976; Mishra, 1976) classification of the Indo-Aryan languages].
 ଇତିହାସ 
ବାହାର ତଥ୍ୟ
 Ethnologue: Maithili
 Maithili at the Rosetta Project 
 National Translation Mission's (NTM) Maithili Pages 
 The Linguist List: The Maithili Language 
 Videha Ist Maithili ejournal -ISSN 2229-547X
 Maithili Books

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଷା
ପୂର୍ବତଟ ରେଳ ବିଭାଗ

thumb|ପୂର୍ବତଟ ରେଳ ମୁଖ୍ୟାଳୟ
 ମୁଖ୍ୟ ପାତ୍ର 
ପୂର୍ବତଟ ରେଳ ଭାରତର ୧୬ଟି ରେଳ ଜୋନ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହି ରେଳ ସେବା ଅପ୍ରେଲ ୦୧, ୨୦୦୩ ମସିହାରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା । ଭୌଗଳିକ ତିଥି ଅନୁସାରେ ଭାରତର ୩ଟି ରାଜ୍ୟର ରେଳପଥ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ସର୍ବବୃହତ୍ତ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରି ଆସୁଅଛି ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ, ବିଜୟନଗରମ , ବିଶାଖାପାଟଣା , ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଥିବା ଜିଲ୍ଲାସମୂହ ଏବଂ ଛତିଶଗଡର ବସ୍ତାର, ଦନ୍ତେବାଡା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଭାଗରେ ଆସିଥାଏ । ପୂର୍ବତଟ ରେଳର ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପୂର୍ବତଟ ରେଳରେ ୩ଟି ବିଭାଗ ଅଛି , ସେଗୁଡିକ ହେଲା:
 ସମ୍ବଲପୁରବିଭାଗ
 ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରୋଡ ବିଭାଗ
 ୱାଲଟିୟର ବିଭାଗ

 ଇତିହାସ 
ବର୍ତ୍ତମାନର ପୁର୍ବତଟ ରେଳଟି ପୁରାତନ ପୁର୍ବତଟ ରେଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଅଟେ, ଯାହାକି ନଭେମ୍ବର ୦୧, ୧୮୮୬ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା । ବଙ୍ଗ ଏବଂ ନାଗପୁର ରେଳ ଅଗଷ୍ଟ ୦୧,୧୯୫୫ରେ ପୁର୍ବ ରେଳରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ନୂତନ ଦକ୍ଷିଣ ପୁର୍ବ ରେଳ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୨ରେ ୱାଲଟିୟର ବିଭାଗଟି ଏହାର ଅଧିନରେ ଆସିଲା । ପୁର୍ବତଟ ରେଳ ୭ଟି ରେଳ ଜୋନରେ ଆସେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏଚ.ଡି. ଦେବଗୌଡ଼ା ୮ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୯୬ରେ ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ କେବଳ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରୋଡ଼ ବିଭାଗଟି ଏହା ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ଅପ୍ରେଲ ୦୧, ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ସମ୍ପୁର୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା । ଏହି ରେଳ ସେବା ମୂଳତଃ ଦକ୍ଷିଣ-ପୁର୍ବ ରେଳରୁ ଆସିଅଛି ।

 ବନ୍ଦୋବସ୍ତ 
ପୂର୍ବତଟ ରେଳବାଇ ୪୬୦୦ କି.ମି ରେଳ ଧାରଣା ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟେ । ଏହା ୪୨,୬୧୨ କି.ମି ରାସ୍ତା ଏବଂ ୨,୨୦୦ କି.ମି ବିଦ୍ୟୁତଶକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ରେଳ ଧାରଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରିଅଛି । ଏହା ପ୍ରାୟ ୪୪,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଅଛି। ଏହି ରେଳବାଇରେ ୧୮୪ଟି ରେଳଘର ରହିଛି ।

 ପୁର୍ବତଟ ରେଳ ଅଧିନସ୍ଥ ରେଳ ଧାରଣା 
 ଦୁଆୱଡା-ଭଦ୍ରକ ଦୁଇ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ 
 କୋଠାବାଲସା-କିରାନ୍ଦୁଲ ଦୁଇ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ 
 ବିଜୟନଗର-ରାଇପୁର ଦୁଇ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 ଟିଟଲାଗଡ-ଝାରସୁଗୁଡା ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 ରାୟଗଡା-କୋରାପୁଟ ଏକ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରୋଡ-ପୁରୀ ଦୁଇ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 କଟକ-ଅନୁଗୋଳ ଏକ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 ସମ୍ବଲପୁର-ତାଲଚେର ଏକ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 ନୁଆପଡା-ଗୁଣୁପୁର ଏକ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ
 ବଡବିଲ-ସଲୁର ଏକ ଧାରୀୟ ବ୍ରଡ଼ଗେଜ

Image Gallery

 ଆଧାର 

 ବାହାର ତଥ୍ୟ 
 East Coast Railway Official Website
 East Coast Railway Discussions Board
 Waltair Division Official Website 

ଶ୍ରେଣୀ:ପରିବହନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବା

ଭରତୀୟ ଡାକ ବିଭାଗ (Hindi: भारतीय डाक विभाग) ""ଇଣ୍ଡିଆ ପୋଷ୍ଟ '' ବ୍ୟାପାର ଚିହ୍ନରେ କାର୍ଯକରେ, ଏହା ଭାରତ ସରକାରଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଭାରତର ଡାକ ସେବା ଅଟେ , ଭାରତରେ ବିଶେଷ କରି ଏହା ଡାକଘର କୁହାଯାଏ। 
ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବାରେ ୧୫୫,୩୩୩ଟି ଡାକଘର ଅଛି , ଓ ଏହା ବିଶ୍ୱରେ ବଣ୍ଟନ ହେଇଥିବା ଡାକ ସେବା ମଧ୍ଯରୁ ଏକ। ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବା ନିଜର ସେବା କେବଳ ସହରରେ ହି ନୁହେଁ ବରଂ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଜାଗାରେ ମଧ୍ଯ ସେବା ଯୋଗାଏ। ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବା କେବଳ ଚିଠି ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କରେନି ଏହା କାର୍ୟାଳୟ ସେବା , ବ୍ଯାଙ୍କ ସେବା ଏବଂ ଅତ୍ଯାଧିକ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରେ।
 ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବାର ଶାସନ ଓ ବ୍ଯବସ୍ଥା 
ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସୁଚନା ଓ ଲୋକସଂପର୍କ ବିଭାଗ ଅଧିନ୍ନରେ ଆସୁଛି। ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବା ସଂସ୍ଥାର ଉଚ୍ଚ ସେବା ବିଭାଗଟି ହେଲା ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବା ବୋର୍ଡ। ଏହି ସଂସ୍ଥାରେ ଜଣେ ସଭାପତି ଓ ୬ ଜଣ ସଦସ୍ଯ ଅଛନ୍ତି।
ଭାରତୀୟ ଡାକ ସେବାଟି ୨୨ ବିଭାଗରେ ବିଭାଜନ ହୋଇଛି, ପ୍ରତେକ ବିଭାଗ ମୁକ୍ଷ୍ଯ ଡାକ ମାହାପ୍ରବନ୍ଧକ ଅଟନ୍ତି। ପ୍ରତେକଟି ବିଭାଗ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଛି ଜାହାକି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତାନରେ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରେ। 
୨୨ଟି ବିଭାଗ ଛଡା ଏହାରେ ଭାରତୀୟ ଡାକ ନିଜର ଏକ ବିଭାଗ ଭାରତୀୟ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଯବାନମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ।ଏହାର ସଭାପତି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ମେଜର ଜେନେରାଲଙ୍କୁ ମିଳିଥାଏ।

 ଆଧାର
ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ ମିଠା

thumb|ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ ମିଠା
'ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ ମିଠା (ବା ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ) ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଠାକୁରଙ୍କ ପାଖାରେ ଲାଗୁଥିବା ଛପନ ଭୋଗ ଭିତରୁ ଏକ ଭୋଗ ।ନାରାୟଣ ମିଶ୍ର, ଦୁର୍ଗା ନନ୍ଦନ ମିଶ୍ର. Annals and antiquities of the temple of Jagannātha. (୨୦୦୭‌) ପୃ. ୧୩୫ ଏହା ଦେଉଳ ଖନ୍ଦାଶାଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଧୂପ
ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଝୋଳ

thumb|
ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଝୋଳ ବା ଚୁଙ୍ଗୁଡ଼ି ଝୋଳ () ଝୋଳ ଥିବା ମସଲା ଦିଆ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ତରକାରି । ଏହି ଖାଦ୍ୟଟି ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଶେଷ କରି ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀ କୁଳିଆ ଜାଗାର ଲୋକମାନେ ଖାଆନ୍ତି ।

 ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ପ୍ରଥମେ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଧୋଇ ଚୋପା ଛଡେଇଦେଲା ପରେ ଏହାକୁ ଶୋରିଷ ତେଲରେ ଭଜାଯାଏ, ତାପରେ ଏକ ପାତ୍ରରେ ଟିକେ ଗରମ ମସଲା ଓ ଡାଳଚିନି ମିଶାଇ ଏକ ଝୋଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଭଜାଯାଇଥିବା ଛିଙ୍ଗୁଡ଼ି ମିଶାନ୍ତୁ ଏହିପରି ତରକାରିଟି ପ୍ରସ୍ଥୁତ ହୁଏ । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଚିଙ୍ଗୁଡି ଝୋଳ ନଡ଼ିଆ ଓ କାଜୁ ବଟା ମିଶାଯାଏ ।
ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଝୋଳରେ ବିଶେଷ୍ କରି ଟମାଟ ଓ ଅଦା ରସୁଣ ବଟା ଓ କଞ୍ଛା ଲଙ୍କା ପଡ଼ିଥାଏ ଏହା ତରକାରିକୁ ନାଲି ଓ ମସଲା ସ୍ୱାଦ ବନାଇଥାଏ ।

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 chingudi jhola tarkari 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ
ମାଛ ବିହନ

ମାଛମାନଙ୍କର ଛୋଟ ଛୋଟ ମଞ୍ଜିକୁ "'ମାଛ ବିହନ'''  କୁହାଯାଏ ।  ଏହାକୁ ମସଲା ଦେଇ ଭଜା ଯାଏ ତରକାରୀରେ ପକେଇବା ପାଇଁ ଓ ମାଛ ବିହନ୍ନ ଝୋଳ ବନେଇବା ପାଇଁ।

 ବିଶେଷ ଗୁଣ 
ଏହା ପ୍ରଭେଦମୂଳକ ବା ପ୍ରଭେଦ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଖାଇବା ଯାହା ଓଡ଼ିଶାରେ ବର୍ଷା ଦିନେ ତଟ ବର୍ତ୍ତି ଜାଗାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ମାଛ ମଞ୍ଜି ଗୁଡ଼ିକୁ ମାଛରୁ କାଢି ଭଲଭାବରେ ସଫା କରି କିଛି ମସଲା ସାଙ୍ଗେ ଡାଲି ଚକଟା ସହ ମିସେଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୁଳା କରି ଛଣା ଯାଇଥାଏ । ଛଣା ହେଲା ପରେ ଏହି ବିହନ୍ନ ଗୁଡ଼ିକୁ ତରକାରିରେ ମିଶେଇ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ ।ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଶେଷ କରି ଖଇଂଗା ଓ ଇଲିଶି ମାଛ ମଞ୍ଜିରେ ତରକାରି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ।

 ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ 
ମାଛ ମଞ୍ଜିର ବେଶି ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗୁ ଏବେ ମାଛ ଜାତିର ସଂଖ୍ୟା କମିବାରେ ଲାଗୁଛି ।

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 the recipes of fish egg
 macha bihana 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ
ମିଠା

thumb|200px|right|Arisha Pitha
thumb|180px|right|Manda Pitha

 ଆରିସା ପିଠା- ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡ ,ଗୁଡ,ଚିନିରେ ତିଆରି ଗୁଆ ଘିଅରେ ଛଣା ହୋଇଥାଏ। s
 ଅଟ୍ଟକାଳି
 ବଡ଼ କାନ୍ତି
 ବିରି ବୁହ
 ଭଗ ପିଠା
 ବୁନ୍ଦ୍
 (ଚକୁଳି ପିଠା)- ଏହା ଦକ୍ଷୀଣ ଭାରତର ଖାଇବା ଦୋସା ଭଳିଆ ଏହା ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡରେ ତିଆରି।

ଶ୍ରେଣୀ:ମିଠା