biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ନହରଗଡ ଦୁର୍ଗ

ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|ନହରଗଡ ଦୁର୍ଗର ଛାତ 
ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|ନହରଗଡ ଦୁର୍ଗ ଉପରୁ ଯାଜପୁର ସହରର ଦୃଶ୍ୟ 
ନହରଗଡ ଦୁର୍ଗ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଅରାବଳି ପର୍ବତ ପାଦ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଦୁର୍ଗ । ଏହା ରାଜଧାନୀ ସହର ଯାଜପୁରର ଉପକଣ୍ଠରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଦୁର୍ଗ ଉପରୁ ସହରର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ । .

ଆଜମେର ଦୁର୍ଗ , ଜୟଗଡ ଦୁର୍ଗ ସହ ନହରଗଡ ଦୁର୍ଗ ଏକଦା ପ୍ରାଚୀନ  ରାଜସ୍ଥାନ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିରାପତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ।ଏହାକୁ ପ୍ରଥମେ ସୁଦର୍ଶାଙ୍ଗଦ ଦୁର୍ଗ କୁହାଯାଉଥିଲା ।  କୁହା ଯାଏ ଯେ ଏହାର ନାମକରାନ ନାହର ସିଂହ ଭୋଇମା  ଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ହେଇଥିଲା । ପ୍ରବାଦ ଅନୁସାରେ ଭୋଇମାଙ୍କ ଆତ୍ମା ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଆତଙ୍କିତ କରି ନିର୍ମାଣ କାମରେ ବାଧା କରୁଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତା କରିବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।Jaipur forts and monuments 
ଇତିହାସ
 

ଏହି ଦୁର୍ଗ 1734 ମସିହାରେ ମହାରାଜା ସୱାଇ ମାନ ସିଂହ IIଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ସେ ଯାଜପୁର ସହର ସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ଓ ଏହି ଦୁର୍ଗକୁ ସୁରକ୍ଷିତ  ରହଣି ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୁର୍ଗ ଏତେ ଅଭେଦ୍ଯ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା ଯେ ଇତିହାସରେ କଉଣଶି କାଳରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଇ ନ ଥିଲା । ଏଠାରେ ଯାଜପୁର ସେନାଙ୍କ ମରାଠା ସେନାଙ୍କ ସହ ମିଳାମିଶା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି ହେଇଥିଲା । 1857 ଭାରତୀୟ ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସକମାନଙ୍କ  ପରିବାରକୁ ରାଜା ସୱାଇ ମାନ ସିଂହ II ଏଠାରେ ନିରାପଦ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିଲେ । 

ସୱାଇ ମାଧୋ ସିଂହଙ୍କ ଅମଳରେ 1883 -92ରେ ଏହାର ବର୍ଦ୍ଧିତ କରନ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଇ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟ  କେତେକ ମହଲ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ମହଲ ସବୁ ରାଜପରିବାରର ଶିକାର ରହଣି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହଉଥିଲା । 

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା । ଏଠାରେ କିଛି ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର , ବଙ୍ଗାଳୀ ଫିଲ୍ମର ଶୁଟିଙ୍ଗ ହେଇଥିଲା । 

ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|ଯାଜପୁର ସହର 
ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ|ଦୂରଗରୁ ଦୃଶ୍ୟ 

 ଆଧାର 

 ଗ୍ୟାଲେରି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Website for Nehargarh Fort in Jaipur - Nahargarh Fort Information

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜସ୍ଥାନ
ହାୱା ମହଲ

''ହାୱା ମହଲ ''' (English translation: "Palace of Winds" or "Palace of the Breeze") , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ରାଜଧାନୀ ଜଯପୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଲାଲ ଓ ନାରଙ୍ଗି ରାଗର ବଳିପଥରରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ରାଜମହଳ ସହରର ମୁଖ୍ୟ ରାଜମହଳ ପାର୍ଶ୍ୱ  ରେ ମୁଖ୍ୟତ ରାଜପରିବାରର  ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଠାରେ ଉତ୍ଛ ପରଦା ଲାଗିଥିବା ପ୍ରାଚୀର ରହିଥିବାରୁ ମହିଳାମାନେ ବାହାରକୁ ଦେଝି ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ବାହାରୁ ଭିତରକୁ ଦେଖା ଯାଇ ନ ଥାଏ । 
ବାଆଁ|thumb|୧୮୭୫ ମସିହାରେ ହାୱା ମହଲର ଚିତ୍ର 
ମହାରାଜା ସୱାଇ ପ୍ରତାପ ସିଂହଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୭୯୯ ମସିହାରେ ଏହା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । କ୍ଷେତ୍ରୀ  ମହଲର ଭାସ୍କର୍ଜ୍ୟରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେଇ ସେ ଏହି ଢାଞ୍ଚାରେ ଏଇତିହାସିକ ହାୱା ମହଲ ନିର୍ମାଣ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଲାଲ ଚାନ୍ଦ ଉସ୍ତାଦ ନାମକ ଜଣେ ସ୍ଥପତ୍ୟକାର  ଙ୍କଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ  ଓ ଅନ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ ଦେବା ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ମୂର୍ତି ସହ ଏହାକୁ ଡିଜାଇନ କରିଥିଲେ । ଏହି ମହଳର ଅନନ୍ୟ ଶୈଳୀ ଏପରି ଯେ ଏଠାରେ ୯୫୩ଟି ଝରକା ସବୁ ସୁବଦର ରଙ୍ଗୀନ କାଚ କାମ ହେଇ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି । ଝରକା ସବୁରେ ଜାଲି କମ ହେଇ ପରଦା ସବୁ ଲାଗିଥିବାରୁ ମୁକ୍ତ ବାୟୁ ଭିତରକୁ ଆସିଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ ଏହି ମହଲକୁ ହାୱା ମହଲ ନାମକରଣ କର ଯାଇଥିଲା । ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳରେ ଏହି ମହଲ ଶୀତତାପ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘର ପରି ଲାଗେ ।

୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଏହି ମହଲର ବ୍ୟାପକ ଉନ୍ନୟନ କରାଯାଇ ୪5୫୬.୮ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା । ଇଉନିଟ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ତରଫରୁ ଏହାର ଏଇତିହାସିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ରକ୍ଷଣବେକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା । 

 Architecture 
thumb|Detailed view of façade from the main road
thumb|Rear view with the two most ornate top storeys

ଏହି ମାହାଲଟି ପିରାମିଡ ଆକାରରେ ପାଞ୍ଚ ମହଲାରେ ତିଆରି ହେଇଛି । ସାମନା ପାଟରେ ଝରକା ସବୁରେ ରଙ୍ଗୀନ କାଚାକାମ ହେଇ ମହଲର ସୋଭା ବର୍ଧନ କରିଥାଏ । ଭିତର ଗୃହମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମର୍ବଳ ପ୍ରସ୍ତର ଲଗା ଯାଇଥାଏ । ମହଲର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ସନ୍ତରଣ ନିମନ୍ତେ ଜଳାଶୟ ଓ ଜଳର ଫାଉଣ୍ଟେନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।  ଏହି ମହଲରେ ଫତେପୁର ସିକ୍ରିଠାରେ ପଞ୍ଚ ମହଲର କଳାକୃତି ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଥିବାର ଦେଖା ଯାଏ । 

ହାୱା ମହଲରେ ଏକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ମଧ୍ୟ ଏହାର ମଧ୍ୟ ଭାଗର ଅଗଣାରେ ରହିଛି । ହାୱା ମହଲ ରାଜସ୍ଥାନ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଭିଭାଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପରିଚାଳନାରେ ରହିଛି । 

 ଗମନାଗମନ 
ଜଯପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ । ବିମାନ ଯୋଗେ ଜଯପୁର ବିମାନ ବନ୍ଦରକୁ ସୁବିଧାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ବିମାନ ରହିଛି ।  ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ପକ୍ଷୀରୁ ଦେଶର ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନରୁ ଜଯପୁରକୁ ଟ୍ରେନ ସେବା ପ୍ରତ୍ୟହ ରହିଛି । ଜଯପୁର ଦେଇ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିବାରୁ ରାସ୍ତା ପରିବହନ ମଧ୍ୟ ସହଜ । 

ହାୱା ମହଲକୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ ତାହା ପାର୍ଶ୍ୱ ବାରଟି ରାସ୍ତାରେ ଯିବାକୁ ହୁଏ ଓ ପଛ ପଟେ ଥିବାଦ୍ୱାରା ଦେଇ ଭିତରକୁ ଯାଇ ହୁଏ । 

ଏଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଓ ସୁର୍ଜ୍ୟୋଦୟ ଦୃଶ୍ୟ ଅତି ମନୋହର । 

 Gallery 

 ନୋଟ ସବୁ 

 ଆଧାର 
 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ
ବିର୍ଲା ମନ୍ଦିର ଜୟପୁର

ଡାହାଣ|thumb|250x250_ପିକସେଲ
thumb|250x250_ପିକସେଲ|Birla Mandir-a distinct view
ବିର୍ଲା ମନ୍ଦିର ଜୟପୁର, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟପୁର ସହରରେ ଭାରତର ଅନନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତ ପରି ଏକ ବିର୍ଲା ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିରଟି ମୋତି ଡ଼ୁଙ୍ଗୁରୀ ପାହାଡର ପଦ ଦେଶରେ ଏକ ଉଥ୍ହିତ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମିତ । ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ ।  

 Gallery 
ଜୟପୁର ସହରର ମୁଖ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ । ରାତ୍ର ସମୟରେ ଆଲୋକ ମାଲାରେ ସଜ୍ଜିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ଖୁବ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଇଥାଏ । 
ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ବିରଳ ଗ୍ରୁପଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ଏହା ନିର୍ମିତ । ଏଠାରେ ମାଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା ହେଇଥାଏ ।
ସ୍ଥାପତ୍ୟ 
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିରଟି ଧଳା ମର୍ବଳରେ ତିଆରି ଏଇ ଏହାର ଝରକା ସମୂହରେ ରଙ୍ଗୀନ କାଚକାମ ହେଇଥିବାରୁ ରାତ୍ରରେ ଆଲୋକଦ୍ୱାରା ଏହାର ବହୁଳ ପ୍ରତିଫଳନ ଏହାକୁ ସୁନ୍ଦର କରିଥାଏ । 

ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ 
ଏହି ମନ୍ଦିର କେବଳ ଦେବା ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିକୃତି ଣ ରହି ଏହାର ବାହାର କାନ୍ଥରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ , ବୁଦ୍ଧହ , ସାକ୍ରେଟସ ଆଦି ଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତିକୃତି ରହିଛି । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଆଧୁନିକ ମନ୍ଦିର କୁହାଯାଏ । 
ମନ୍ଦିର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱ ବଗିଚାଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥାଏ । 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Laxmi Narayan Birla Temple
alt=Stub icon|33x33_ପିକସେଲThis article about an Indian Hindu place of worship is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜସ୍ଥାନ
ବେବି କଲିକ

ବେବି କଲିକ ବା ଶିଶୁ ଉଦର ପୀଡ଼ା (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Baby colic ବା infantile colic) ନାମ ଦିଆଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଶିଶୁ ଦିନ‌କୁ ଲଗାତାର ୩ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ, ସପ୍ତାହରେ ୩ ଦିନରୁ ଅଧିକ ଓ ୩ ସପ୍ତାହ ଧରି କ୍ରନ୍ଦନ କରେ । ଅନେକ ସମୟରେ କାନ୍ଦଣା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ହୁଏ  । ଏହା ଯୋଗୁ କୌଣସି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜେନାହିଁ । ଏହି କାନ୍ଦଣା ଯୋଗୁ ପିତାମାତା ହତାଶ ହୁଅନ୍ତି, ପ୍ରସବପର ଅବସାଦ (depression following delivery) ହୁଏ, ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖକୁ ଅଧିକ ଥର ଯିବାକୁ ପଡ଼େ ଓ ଶିଶୁ ଶୋଷଣ (child abuse) ହୁଏ ।

 
ଏହି କଲିକ ରୋଗର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । କେତେକଙ୍କ ମତରେ ପେଟ ଗୋଳମାଳ ଯେପରିକି ଅନ୍ତନଳୀ କ୍ରାମ୍ପ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣମାନ ପରୀକ୍ଷା କରି ଦୂର କରିବାକୁ ହୁଏ । ଜ୍ୱର, ଅଳସୁଆମି (poor activity) ଓ ପେଟଫୁଲା ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।  ଅତ୍ୟଧିକ କାନ୍ଦୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୫%ରୁ କମ ପିଲାଙ୍କର କୌଣସି ଜୈବିକ ରୋଗ (organic disease) ଥାଇପାରେ । 

ଔଷଧ ବା ଅଲ୍ଟରନେଟିଭ ଥେରାପିର କୌଣସି ଭୂମିକା ନ ଥିବାରୁ କେବଳ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଚିକିତ୍ସାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ ।  ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରୁଥିବା (breastfeed) ଶିଶୁକୁ ପ୍ରୋବାୟୋଟିକ (probiotics) ଓ ବୋତଲରୁ ପିଉଥିବା (bottlefeed) ଶିଶୁକୁ ହାଇଡ୍ରୋଲାଇଜ୍‌ଡ ଫର୍ମୁଲା (hydrolyzed formula) ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳୁଛି । 

ପ୍ରାୟ ୧୦–୪୦% ପିଲାଙ୍କର କଲିକ ହୁଏ । ଛଅ ସପ୍ତାହ ବୟସ ବେଳେ ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ଓ ୬ମାସ ବୟସ ପରେ ଆଉ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । କ୍ୱଚିତ୍ ଏକ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ପୁଅ ଓ ଝିଅଙ୍କୁ ସମ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ସନ ୧୯୫୪ରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗର ଡାକ୍ତରୀ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶିଳା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର

thumb|ଶିଳା ଦେବୀ ମନ୍ଦିରରେ ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମୂର୍ତି ସବୁ 
ଶିଳା ଦେବୀ (Hindi: शिला देवी
Category:Articles containing Hindi-language text
) ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟପୁରରେ ଥିବା ଆମେର ଦୁର୍ଗରେ ଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାଁ ଦୁର୍ଗ ମନ୍ଦିର । ମହାରାଜା ମାନ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଜେସୋର ( ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଂଲା ଦେଶରେ )ରୁ ଆଣି 1604 ମସିହାରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।Trudy Ring, Noelle Watson, Paul Schellinger (2012).  ନବରାତ୍ର ସମୟରେ ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ମାଁ ଶିଳା ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆରାଧନା ହେଇଥାଏ । I ସେହି ସମୟରେ ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ବାହାରୁ ବହୁତ ଭକ୍ତ ଆସିଥାଆନ୍ତି । 

ଲୋକ କଥା ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ଗାପୁରର ସୁସାଙ୍ଗ ରାଜପରିବାର ଯେଉଁ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡରେ ଦଶଭୁଜାଙ୍କ ମୂର୍ତିର ନିର୍ମାଣ କରେଇ ଥିଲେ ସେହି ପ୍ରସ୍ତରର ଅଂଶରୁ ଏହି ମୂର୍ତି ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ଦଶଭୁଜା ଦୁର୍ଗଙ୍କ ମୂର୍ତି ମଧ୍ୟ ସୁସାଙ୍ଗ ରାଜପରିବାରରୁ ଚୋରୀ ହେଇଯାଇଥିଲା । 

 ଇତିହାସ  

ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଅନ୍ତିମ ଭାଗରେ ମହାରାଜା ମାନସିଂହ ବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ପ୍ରତାପଦିତ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଏହି ମୂର୍ତି ଆଣିବା ସମୟରେ ମହାରାଜା ମାନସିଂହ ରାଜା କେଦାରଙ୍କଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଇଥିବାରୁ ମାଁ କାଲୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା  କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ସେ ଶିଳା ଆକାରରେ ଆଣି ତାକୁ ମୂର୍ତି ତିଆରି କରି ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଶିଳା ଦେବୀ ରଖା ଯାଇଥିଲା । 
Aamer Fort, Jaipur

 References 

alt=Stub icon|33x33_ପିକସେଲThis article about an Indian Hindu place of worship is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e
ଯନ୍ତର ମନ୍ତର

thumb|220x220_ପିକସେଲ|ଜୟପୁରରେ ଥିବା ଯନ୍ତର ମନ୍ତର 
thumb|220x220_ପିକସେଲ|ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ଯନ୍ତର ମନ୍ତର 
ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘଣ୍ଟା ଯାହା ଯହିଁରେ ଏକ ବିଶାଳ ତ୍ରିକୋନୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ ସହ ଏକ ଗୋଳାକୃତି ଚଟାଣ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଇଥାଏ । ଏହି ସ୍ତମ୍ଭ equator ସହ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ଥିବା ବେଳେ ଗୋଲାକାର ଚଟାଣ ପୃଥିବୀ ସହ ସମାନ୍ତରାଳ ଥାଏ । ଏହା ସାହାଜ୍ଯରେ ଦିନ ବେଳା ସୂର୍ଯ୍ୟର ସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ସମୟ ଜଣାପଡେ । ଏହା ଏପରି ଗଣନା ସହ ନିର୍ମିତ ହେଇଥାଏ ଯେ ଏଥିରେ ଅଧ ସେକେଣ୍ଡ ଯାଏ ସଠିକତାର ସହ ସମୟ ଜଣାପଡେ । 

ଭାରତରେ ଏହିପାରେ ପାଞ୍ଚଟି ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ଜୟପୁରସ୍ଥିତ ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ସେସବୁ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବ ବୃହତ ଓ  ଏହା ପୃଥିବୀର ବୃହତ୍ତମ ପ୍ରସ୍ତର ନିର୍ମିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘଣ୍ଟା । .Smithsonian.  ବୃହତ ସମ୍ରାଟ ଜନ୍ତ୍ର ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘଣ୍ଟା ଯିଏ 2 ସେକେଣ୍ଡର ସଠିକତା ସହ ସମୟ ଦେଖାଇ ପାରେ । .pareek, Amit kumar pareek and Agam kumar. 

 ଇତିହାସ 
18 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜୟପୁରର  ମହାରାଜା ଜୟ ସିଂହ II ସମୁଦାୟ 5ଟି ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ନିର୍ମାଣ କରେଇଥିଲେ । ସେ ସବୁ ଜୟପୁର , ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ , ଉଜ୍ଜୈନ , ମଥୁରା ଓ ବାରାଣାଶୀଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

ଜନ୍ତ୍ର ସବୁକୁ ବିବିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସମ୍ରାଟ ଜନ୍ତ୍ର , ଜଇ ପ୍ରକାଶ , ରାମ ଜନ୍ତ୍ର ଓ ନିୟତି ଚକ୍ର ନାମରେ ନାମିତ କରା ଯାଇଥାଏ । ଏହା ସାହାଜ୍ଯରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ , ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ମାନକ ଗତିବିଧି ନିରୀକ୍ଷୟନ କରାଯାଉଥିଲା । .Sankalp India Foundation. 
thumb|ଉଜ୍ଜୈନ ବେଦ ସ୍ଥଳ  ରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘଣ୍ଟା 
thumb|ଯନ୍ତର ମନ୍ତର 

 Name 
"ଯନ୍ତର ମନ୍ତର "ନାମଟି ଅନ୍ତତଃ 200 ବର୍ଷ ପୁରାତନ ବୋଲି ଏକ 1803 ମସିହାର ତଥ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । Sharma, V‌irendra Nath (1995), Sawai Jai Singh and His Astronomy, Motilal Banarsidass Publishers Pvt.   ଟେବୁ ଜୟପୁର ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଉପଲଭ୍ଧ ଥିବା1735 ଓ 1737-38ର ଦଲିଲରେ ଏହା କେବଳ " ଜନ୍ତ୍ର " ନାମରେ ଲିଖିତ ରହିଛି ଯାହା ପରେ ଭାଷାଗତ ଅପବ୍ରଂଶ ହେଇ ଯନ୍ତର ହେଇଯାଇଛି । Sharma, V‌irendra Nath (1995), Sawai Jai Singh and His Astronomy, Motilal Banarsidass Publishers Pvt.  'ଜନ୍ତ୍ର "ଶବ୍ଦଟି ଜନ୍ତ୍ର ବସ୍ତୁକୁ ବୁଝାଉଥିବା ବେଳେ " ମନ୍ତ୍ର " ଉପଦେଶ ଦେବା ବ ହିସାବକାରିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । .Sharma, V‌irendra Nath (1995), Sawai Jai Singh and His Astronomy, Motilal Banarsidass Publishers Pvt.  ତେଣୁ ' ଯନ୍ତର ମନ୍ତର " ଶବ୍ଦ ଯୁଗଳ ହିସାବ କରିବାର ବସ୍ତୁ ଜନ୍ତ୍ରକୁ ବୁଝାଇ ଥାଏ । (calculation instrument.)

 ଆଧାର 
Sharma, V‌irendra Nath (1995), Sawai Jai Singh and His Astronomy, Motilal Banarsidass Publishers Pvt. 
 Anisha Shekhar Mukherji (2010), Jantar Mantar: Maharaja Sawai Jai Singh's Observatory in Delhi, Ambi Knowledge Resource, ISBN 978-81-903591-1-5, retrieved 23 July 2013 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Jantar Mantar - The Astronomical Observatories of Jai Singh II,  "a project initiated by Cornell University Professor of Art, Barry Perlus"
 Pictures with French text

ଶ୍ରେଣୀ:ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥାନ
ଦାନାପୁର, ବିହାର

ଦାନାପୁର(ଦିନପୁର ନାମରେ ଭି ପରିଚିତ)  ଏହା ଭାରତୀୟ ରହୟ ବିହାରର ରାଜଧାନୀ ପାଟନା ଏକ ଉପଗ୍ରହ ସହର । ଏହାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 2011 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ 182.241 ଥିଲା। ପାଟନା ମେଟ୍ରୋପଳିଟାନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।ଏହାକୁ 1887ରୁ ମୁନ୍ସିପାଲିଟି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ।  ଏଠାରେ ଭାରତୀୟ ସେନାର କାଣ୍ଟନମେଣ୍ଟ ରହିଛି । 

ଏଠାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସମରରେ ନିର୍ମିତ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ କୋଠା ବାଡି ଥିବା ସହ 1859 ନିର୍ମିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସର୍ବପୁରାତନ ଘାଟ ରହିଛି । ଶିଖମାନଙ୍କ ଏକ ତୀର୍ଥ ହିସାବରେ ଗୁରୁଦ୍ୱାର ହାଣ୍ଡି ସାହିବ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ବାଆଁ|thumb|ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘାଟ 1859ର ଚିତ୍ରପଟ 
ଏହା ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ମିଶିଥିବା ସୋନ୍ ନଦୀର ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରୁ କିଛି କିଲୋମିଟର .ଯାଇ ଦିଘାଠାରେ ସୋନ୍ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସହ ସମାର୍ଜିତ ହୁଏ । 

ଏହାର ଆୟତନ 11.63 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଓ ଏଥିରେ 40ଟି ୱାର୍ଡ ରହିଛି । 1889 ମସିହାରେ ଦାନାପୁର ନଗର ପରିଷଦ ଗଠିତ ହେଇଥିଲା । 

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
 2011 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 182,241 , ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ 97,129 ଓ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା  86,112 ।6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 25,092 ରହିଥିବା ବେଳେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 78.4% । ଜନ ଘନତ୍ୱ 113 ଜଣହେକ୍ଟର ପ୍ରତି । ଲିଙ୍ଗା ଅନୁପାତରେ ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷ ହାର 882:1,000 ରହିଥିଲା ।

 ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ  
ଏଠାରେ ଥିବା ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଜାବୀ ସଂପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳୀ । ଗୁରୁ ତେଗ ନାହାଦୁରଙ୍କ ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଶିଖ ଉପାସନା କେନ୍ଦ୍ର । ଏଠାରେ ନୌଲଖା ମନ୍ଦିର ଓ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ନିର୍ମାଣ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ ଭାବେ ରହିଛି ।ଏଠାକୁ ଶୀତ କାଳରେ ଅନେକ ବିଦେଶାଗତ ପକ୍ଷୀ ଆସି ରହିଥାନ୍ତି ।  

 ଯାତାୟତ 
thumb|Danapur Railway Station
 ରେଳପଥଦ୍ୱାରା ଏହି ସହର ସଂଯୁକ୍ତ । ଏଠାରେ ପୂର୍ବ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଳ ଡିଭିଜନର ଉପମୁଖ୍ୟ ଦପ୍ତର ରହିଛି । ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 30  ଏହି ସହର ଦେଇ ଯାଇଥିଲା ବେଳେ ନିକଟସ୍ଥ ବିମାନ ସେବା ପାଇଁ  ପାଟନା ବିମାନବନ୍ଦର ଉପରେ  ଉପରେ ଏହା ନିର୍ଭରଶୀଳ । 

 ଶିକ୍ଷା 
ଦାନାପୁରଠାରେ ସୈନିକ ସ୍କୁଲ ସହ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଅନନ୍ୟ ଉତ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନ ରହିଛି । 

 ଅଧିକ ପଠନ 
 ପାଟଣା, ବିହାର

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Official website of Patna
ସାଙ୍ଗାନେର, ଜୟପୁର

ସାଙ୍ଗାନେର , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣ ଜୁ 16 କିଲୋମିଟର  ଠାରେ ଏକ ସହର । ଏହା ବସ୍ତ୍ର ଛପେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ହସ୍ତ ନିର୍ମିତ କାଗଜ ଶିଳ୍ପ ତଥା ଜୈନ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ବିଖ୍ୟାତ । ଧଳା କଣା ଉପରେ ଉଜ୍ଜଳ ରଙ୍ଗ ଓ ଡିଜାଇନରେ ପ୍ରିଣ୍ଟ ହେଇଥିବା ସାଙ୍ଗାନେର ବସ୍ତ୍ର ଭାରତର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ଆଦୃତ । ଏହି ହସ୍ତ ଚଳିତ ପ୍ରିଣ୍ଟ ପ୍ରଣାଳୀ ଭୌଗୋଳିକ ସୂଚକ  ( GI)ଦ୍ୱାରା 2010 "Registered Geographical Indications (GI)" (PDF). ରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା । 

ହସ୍ତ ନିର୍ମିତ କାଗଜ ଶିଳ୍ପର ଇତିହାସ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ । 1728 ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ମହାରାଜା ସୱାଇ ଜୟା ସିଂହ IIଙ୍କ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ସାଙ୍ଗାନେରଠାରେ 10ଟି ହସ୍ତ ନିର୍ମିତ କାଗଜ ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ ହେଇଥିଲା । 

ସାଙ୍ଗାନେର ନିକଟରେ ପ୍ରତାପ ନଗର ନ୍ମକ ଏକ ବାସଗୃହ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି , ଯାହା ରାଜସ୍ଥାନର ସର୍ବ ବୃହତ ବାସ ଗୃହ ପ୍ରକଳ୍ପ । ନିକଟସ୍ଥ ସୀତାପୁରଠାରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପାର୍କ ରହିଛି ।

 ଅବସ୍ଥିତି 
 ଏହାର ନିକଟସ୍ଥ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଜୟପୁର ହେଇଥିବା ବେଳେ ଏଠାରେ ଚରଣ ସିଂହ ଜାତୀୟ କୃଷି ବିପଣନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ( NIAM) ଓ ଭାରତୀୟ ଶ୍ୱାସ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଓ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ( IIHMR) ରହିଛି । .

 ମୁଖ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥଳ 
thumb|ଶ୍ରୀ ଦିଗମ୍ବର ଜୈନ ମନ୍ଦିର , ସଙ୍ଘିଜି
ଏହି ସହର ଜୈନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବିଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ । ଏଠାରେ ଏକାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ଜୈନ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଏଠାରେ ଥିବା ଶ୍ରୀ ଦିଗମ୍ବର ଜୈନ ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଆଦିନାଥଙ୍କ ଉପାସନା ହୁଏ । ମାଉଣ୍ଟ ଅବୁଠାରେ ଥିବା ଡିଲବାର ମନ୍ଦିର ଶୈଳୀରେ ଏଠାରେ ଥିବା ଜୈନ ମନ୍ଦିରରେ କରୁକାର୍ଜ୍ୟ ରହିଛି ।ଏହା 4000 ବର୍ଷ ପୁରାତନ । ମନ୍ଦିର ମାନଙ୍କରେ ଅନନ୍ୟ ଶୈଳୀର ଶିକ୍ଷାର ସବୁ ରହିଥାଏ । ମନ୍ଦିରରେ ଭୂତଳରେ ମଧ୍ୟ କୋଠରିମାନେ ରହିଥାଏ ।  

 

 ଆଧାର
ଆଲଫ୍ରେଡ ପାର୍କ , ଆଲାହାବାଦ

ଡାହାଣ|thumb|ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ମେମୋରିଆଲ ପାର୍କ 
ଡାହାଣ|thumb|ଭିକ୍ଟୋରିଆ ମେମୋରିଆଲ 
ଡାହାଣ|thumb|1860 ନିର୍ମିତ ଥର୍ଣ ହୀଲ ସ୍ମାରକୀ 
ଆଲଫ୍ରେଡ ପାର୍କ  (ବ୍ରିଟିଶ ସମୟରେ , ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ପାର୍କ ନାମରେ ନାମିତ ) , ଏକ ସର୍ବସାଧାରଣ ପାର୍କ , ଯାହା ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା 1870 ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଇଲାହାବାଦ ସହରରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ରାଜପୁତ୍ର ମର୍କ ଆଲଫ୍ରେଡଙ୍କ ଭାରତ ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ ଏହି 33 ଏକର ବିଶିଷ୍ଟ ପାର୍କ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ଆଲାହାବାଦର ବୃହତ୍ତମ ପାର୍କ । ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଅଜଡଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହାର ନାମ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ପାର୍କ କରାହେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଆଲଫ୍ରେଡ ପାର୍କ ନାମରେ ଜାଣନ୍ତି । 

 ଇତିହାସ 
1857 ପାଇକ ବିଦର୍ହ ପରେ 1870 ମସିହାରେ ପୁରାତନ କାଣ୍ଟନମେଣ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପାର୍କ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରା ଯାଇଥିଲା ଓ ନୂତନ ଉନ୍ନୟନ କରାଯାଇଥିଲା । .

 ଅବସ୍ଥିତି 
ପାର୍କଟି ଜର୍ଜ ଟାଉନ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିର   ଓ ଟାଗୋରଟାଉନ , ସିଭିଲ ଲାଇନ ଓ ଆଲାହାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ  ଏହାକୁ ଘ୍ରେୟ ରଖିଛି । ଏହି ସ୍ଥାନର ଅବସ୍ଥିତି  N25°27'9",E80°50,51"

 Landmarks 
ଏହି ପାର୍କ ଏକ ପୁରାତନ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଗଣା ଯାଏ । ଏଠାରେ ଆଧୁନିକ ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର  ସ୍ମାରକୀ ସହ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ସ୍ମାରକୀ 1905ରେ ସାର ଜେମ୍ସ ଲଟୋଚେଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ନିକଟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଅଜାଦ ଷ୍ଟାଡିୟମ , ମୁଇଜିଅମ ଆଦି ରହିଛି । ଥୋର୍ଣହିଲ୍ଲ ମାଇନେ ସ୍ମାରକୀ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ।http://gigapan.com/gigapans/83948 

 ଅଧିକ ପଠନ 
 ଏଲାହାବାଦ ସହରର ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ମାନକ ତାଲିକା ଓ ବିବରଣୀ

 ଆଧାର 
ADA (Allahabad Development Authority)
Google Earth

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
ଆଲିଗଡ ଦୁର୍ଗ

ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|ଆଲିଗଡ ଦୁର୍ଗର ଜଳ ଖାଇ 
Coordinates: 27°55′42″N 78°03′26″E﻿ / ﻿27.9284684°N 78.0571125°E﻿ / 27.9284684; 78.0571125ଆଲିଗଡ ଦୁର୍ଗ (Hindi: अलीगढ़ क़िला,  Aligarh Qila) ଯାହାକୁ ବହନେ ଚୋର କି କିଲ୍ଲା କୁହାଯାଇଥାଏ , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଆଲିଗଡଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାକୁ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସୁଦୃଢ ଦୁର୍ଗ କୁହାଯାଏ ।ଏହା ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଟ୍ରଙ୍କ ରାଜପଥ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏହାର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଖାଇଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି । Classic encyclopedia

 ଇତିହାସ 
1524-25 ମସିହାରେ କୋଳ ରାଜ୍ୟର ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଇଂରାହିମ ଲୋଧି ମହମ୍ମଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହାର ନିର୍ମାଣ ହେଇଥିଲା । ପରେ ସାବିତ ଖାନ ତାକୁ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । 1759 ମସିହାରେ ମାଧବ ରାଓ ସିନ୍ଧିଆଙ୍କ ଶାସନ କଳା ସମୟରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା । ସେ ଏହାକୁ ଫରାଶି ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଆହୁରି ବଳିଷ୍ଠ କରି ଗଢ଼ି ଥିଲେ । ଅଲି ଘୁର ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ମରାଠା ମାନଙ୍କ  ଠାରୁ ବ୍ରିଟିଶମାନେ  ଏହାକୁ ଅଧିକାର କରିନେଇଥିଲେ ।1857 ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟର ଏଠାରେ ଥିବା ସିପାହୀମାନେ ବିଦ୍ରୋହରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବ୍ରିଟିଶ ଅଫିସରମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିନଥିଲେ । ସେମାନେ ହାଥରସ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପଳେଇଥିଲେ । 1700 ମସିହାର ମଧ୍ୟ ପରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ମାଧବ ରାଓ ସିନ୍ଧିଆ , ସୁରାଜମଳ ଜାତଙ୍କ ପରି ଶାସକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା ।  

ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଲିଗଡ ମୁସଲିମ  ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅହିନରେ ଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗ ର ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଭାଗକୁ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି । ସେମାନେ ପୁଣି ଏହାର ଉନ୍ନୟନ କରିଥିଲେ । 

 ଆଧାର 

. v
 t
 e
alt=Flag of India|ବର୍ଡର|30x30_ପିକସେଲalt=Hourglass icon|30x30_ପିକସେଲ  This Indian history-related article is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e
ଇତମାଦ - ଉଦ-ଦଉଲାହ କବର

thumb|ଇତମାଦ - ଉଦ-ଦଉଲାହ କବରର ମାଉଶେଲିଆମ  (ସାମନା ପଟ )
ଇତମାଦ - ଉଦ-ଦଉଲାହ କବରଗୃହ(, I'timād-ud-Daulah kā Maqbara)  ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଆଗ୍ରା ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ମୋଗଲ କାଳୀନ କବର-ଗୃହ । ଏହାକୁ ବହୁବାର "ଅଳଙ୍କାର ବାକ୍ସ"(jewel box) ଭାବେ ସମ୍ବୋଧିତ କରାଯାଏ, କେବେ କେବେ "ଛୋଟ ତାଜ ମହଲ"(Baby Tāj) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି କବର-ଗୃହକୁ ତାଜ୍ ମହଲର ପୂର୍ବ-ସଂସ୍କରଣ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ । 

ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଗୃହ ବ୍ୟତୀତ ଅନେକ ଗୃହ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି । ୧୬୨୨ରୁ ୧୬୨୮ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ଏହି କବରଗୃହଟି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରର ମୋଗଲ କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟ – ମୁଖ୍ୟତଃ ଲାଲ ବାଲୁକା ପ୍ରସ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ମାର୍ବଲରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ହୁମାୟୁନ କବର ଓ ସିକନ୍ଦରାଠାରେ ଥିବା ଆକବରଙ୍କ କବର ସଦୃଶ – ତଥା ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ମୋଗଲ କଲା ସ୍ଥାପତ୍ୟ – ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଖଚିତ ଧଳା ମାର୍ବଲର ବ୍ୟବହାର, ଯାହାର ଲାଳିତ୍ୟ ତାଜ ମହଲରେ ପ୍ରତୀୟମାନ – ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପରିବର୍ତନର ପ୍ରତୀକ । 

ଇତମାଦ - ଉଦ-ଦଉଲାହ କବର ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ନୁର ଜାହାନ  ଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ସେ ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ପିତା ମିର୍ଜା ଘୟାସ ବେଗ , ଯିଏ ଜଣେ  ପାର୍ସି ଅମିର ଥିଲେ ,ଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା ।ମିର୍ଜା ସହ ଜାହଁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମୁମତାଜ୍ ମହଲଙ୍କ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ପରେ ସହାଜାହାନ ମୁମତାଜ୍ ମହଲଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ତାଜ ମହଲ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।  

 କବର 
thumb|ଇତମାଦ - ଉଦ-ଦଉଲାହ କବର
ଯମୁନା ନଦୀର ପୁରା ତଟରେ ଏହି କବରଖାନା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହାର ଚାରିପଟେ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଳାଧାର ରହିଛି । 50 ମିଟର ପରିଧିରେ ଏହା ନିର୍ମିତ । ପ୍ରତି କୋଣରେ ସ୍ତମ୍ଭ ରହିଛି । 

ରାଜସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିବା ଧଳା ମାର୍ବଳ ପ୍ରସ୍ତରରେ ଏହାର କାନ୍ଥ ସବୁ ନିର୍ମିତ । ଏହି କାନ୍ଥରେ କରନେଲିଆନ , ଯଶପର ତୋପଜ ଆଦି ମୂର୍ତିର ଖୋଦନ ରହିଛି । ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ କାଚ ଝରକା ସବୁ ଆଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । 

 ଗ୍ୟାଲେରି 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 
 Pictures of Etimad-ud-Daulah's Tomb Pictures of Itmad-Ud-Daulah's Tomb from a backpackers trip around India
 The Tomb of Etimad-ud-Daula
ଜୋରାସାଙ୍କୋ ଠାକୁର ବାରି, କଲିକତା

thumb|ଜୋରାସାଙ୍କୋ ଠାକୁର ବାରି, କଲିକତାy
thumb|ଜୋରାସାଙ୍କୋ ଠାକୁର ବାରି, କଲିକତାର ରବୀନ୍ଦ୍ର ସାରଣୀ ଗେଟ 
thumb|ମହଲର ଭିତର ବାରଣ୍ଡା 
ଜୋରାସାଙ୍କୋ ଠାକୁର ବାରି (Bengali: House of the Thakurs (anglicised to Tagore) ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ କଲିକତାର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଏଇତିହାସିକ ଗୃହ . Jorasanko, Kolkata 700007. ଏହା ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ପୈତୃକ ବାସଗୃହ ଭାବରେ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ରବୀନ୍ଦ୍ର ଭାରତୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧୀନରେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭାବରେ ରହିଛି ସାହିତ୍ଯ  ରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଏହି ଗୃହରେ ବାଲ୍ୟକାଳ ଅତିବାହିତ କରିବା ପରେ 1941 ମସିହାରେ ପରଲୋକ ଗମନ କରିବା ଯାଏ ରହୁଥିଲେ ।  

 ପ୍ରଚ୍ଛଦ କଥା 
ଏହି ଗୃହ 18 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ପିତାମହ ଦ୍ୱାରକାନାଥ ଠାକୁର ଏହା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଗୁରୁଦେବ ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏହିଠାରେ ହେଇଥିଲା । .

 ଠାକୁର ସଂଗ୍ରହାଳୟ 
ଏହି ଗୃହ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ପରଲୋକ ପରେ ପୁନଃ ରୁଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଇ ତାହାକୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ସ୍ମାରକୀ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର ହାଉଛି । ଏଠାରେ ଠାକୁର ପରିବାରର ଇତିହାସ ସହ ସେମାନଙ୍କ ବଙ୍ଗ ଉତ୍ଥାନ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ସମାଜ  Rabindra Bharati Museum Kolkata ପାଇଁ ଅବଦାନକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରା  ଯାଇଥାଏ । 

 ଭ୍ରମଣ ଓ କାର୍ଜ୍ୟକ୍ରମ ସବୁ 
thumb|Panchise Baisakh Celebration at Jorasanko Thakur Bari
ଜୋରାସଙ୍କୋ ଠାକୁର ବାରିକୁ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ସର୍ବଦା ଏକ ଆନନ୍ଦଦାଯକ ଅନୁଭୂତି ଆଣିଥାଏ । Unforgettable Jorasanko The Statesman ଏଇତିହର ଅନୁଭୂତି ସହ ରବୀନ୍ଦ୍ର ଭାରତୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏଠାରେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଜୟନ୍ତୀ , ଓ ଅନ୍ୟ ସଂସୃତିକ କାର୍ଜ୍ୟକ୍ରମ ସବୁ କରୁଥିବାରୁ ଦେଶ ବିଦେଶରୁ ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । Looking at a landmark The StatesmanRemembering Tagore, Statesman News Service The Statesman ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ବାର୍ଷିକୀ ବଇସେ ସ୍ଗ୍ରାବଣ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ । .Tram fest tribute to Tagore death anniversary Statesman News Service କଳାକୃତିର ପ୍ରଦର୍ଶନ ମେଳା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ହୁଏ । .ART REVIEW: Colours of Jorasanko The Statesman

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 Rabindra Bharati University Website
 Tagore family museum website 
 PIB Press Release on Film Awards - The award for the Best Direction for the Year 2001 was given to Buddhadeb Dasgupta for the film Jorasanko Thakurbari for artistically unfolding the history of the house of the Tagores.

ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ
ଗୁରୁସଦୟ ମିଉଜିଆମ , କଲିକତା

ଗୁରୁସଦୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କଲିକତାଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ କଳା ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହାଳୟ । ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ପଦାର୍ଥ ସମୂହ ସମେତ ଏଠାରେ 3000ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ମୁଠି , ପାଣ୍ଡୁଲିପି , ମୁଖା , ପ୍ରାଚୀ ବାଦ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର, ଅଙ୍କନ ଚିତ୍ର , ହସ୍ତତନ୍ତ୍ର ବସ୍ତ୍ର , କାଠକାମ ସବୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ । ଏହି ସବୁ ଗୁରୁସଦୟ ଦତ୍ତଙ୍କ ସରଜୀବନର ସଂରୁହିତ ପଦାର୍ଥ ସବୁ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିରେନ୍ଦ୍ରସଦୟ ଦତ୍ତ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ବଧୁ ଆରତି ଦତ୍ତ ଏହାର ଚେୟାରମେନ ହିସାବରେ ସମସ୍ତ ପରିଚାଳନା ଦେଖନ୍ତି । 

 ଆଧାର 

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 List of museums in West Bengal

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 http://www.gurusadaymuseum.org
alt=Stub icon|40x40_ପିକସେଲThis article related to a museum in India is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e

ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସହର
ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡ , କଲିକତା

ଡାହାଣ|thumb|182x182_ପିକସେଲ|Chandraketugarh. Sunga 2nd-1st century BCE
ଡାହାଣ|thumb|172x172_ପିକସେଲ| Chandraketugarh.Sunga Fecondity
ଡାହାଣ|thumb|131x131_ପିକସେଲ|ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡର ଶୁଙ୍ଗା 
ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡ, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର କଲିକତାଠାରୁ 35 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ଏକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥଳୀ । ଏହା 24 ପ୍ରଗଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ନିକଟରେ ବେରାଚମ୍ପା ନାମକ ସହର ରହିଛି ଓ ହାରଓୟା ରେଳଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 

ଏଠାରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଖନନ ପରେ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ଏଇତିହାସିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ମାନଙ୍କ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଉଦ୍ଧାର କର ହେଇଛି । ସେ ସବୁର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଛି । 

ଏଠାରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପୂର୍ବ 400 ମସିହାରୁ 100 ମସିହା ଯାଏ ଚାଲୁଥିବା ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳର ପାଳିସ କରା ବାସନ ଉଦ୍ଧାର ହେଇଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ମୌର୍ଯ୍ୟ , କୁଶାଣ ଓ ଗୁପ୍ତ ସମ୍ବ୍ରାଜୀ ସମୟର ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିନ୍ୱାର କୁହ ଯାଏ । 

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Wari-Bateshwar ruins
 Shunga Empire

 ଆଧାର 
 Chandraketugarh : A Treasure House of Bengal Terracottas - Enamul Haque. Dhaka, The International Centre for Study of Bengal Art, 2001, 416 p., 678 illustrations including 400 in colour, figures, plates, maps, . 
 Chandraketugarh : A Lost Civilization - Gourishankar De and Shubhradip De. Kolkata, Sagnik Books, 2004, 109 p., 34 photos, 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Banglapedia article
 Website concerning Chandraketugarh
 Photos 
 Interview with Prof.  Joachim K. Bautze 
 Timeline of excavation with photos 
 collection of relics 
 Chandraketugarh 
 A plaque of Chandraketugarh
 A travel article on Chandraketugarh by Rangan Datta
 A Travel Article on Archeological Sites near Calcutta by Rangan Datta
 Rangan Datta's Home Page
ଦାମୋଦର ହୋତା

ଦାମୋଦାର ହୋତା (;୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୩୫- ୫ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୨) ଜଣେ ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଶୀ ବା ଉଡ୍ରପଦ୍ଧତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତhttp://www.newindianexpress.com/states/odisha/2010/nov/12/a-striking-blend-of-hindustani-carnatic-and-odi-202385.html ଓ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଙ୍ଗୀତ ଗାୟକ ଏବଂ ଗବେଷକ ଥିଲେ ।https://www.telegraphindia.com/1110531/jsp/orissa/story_14046221.jsp# ସେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକ ଓ ଦୂରଦର୍ଶନ କେନ୍ଦ୍ର ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଜଣେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମକେଶରୀ ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଆଜୀବନ ଶିକ୍ଷାଦାନ, ଗବେଷଣା ଓ ଲେଖନୀ ଚାଳନାରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ । 

 ଜୀବନୀ 
ପଣ୍ଡିତ ହୋତା ୧୯୩୫ ମସିହା କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ପୁରୀଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଗୋପୀନାଥ ହୋତା ଗୌଡ଼ବାଡ଼ ସାହି ଅଡ଼ଙ୍ଗତିଆଡ଼ି ଯାଗାର ସଭ୍ୟ, ମଲ୍ଲଯୋଦ୍ଧା, ଗାୟକ ଓ ମର୍ଦ୍ଦଳବାଦକ ଥିଲେ । ମାତାଙ୍କ ନାମ ଦଣ୍ଡିମଣି ଦେବୀ ଥିଲା । ଶୈଶବ ଅବସ୍ଥାରୁ ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ସୁମଧୁର କଣ୍ଠରୁ ଯାଗା ଆଖଡ଼ାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ଶୁଣି ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ପଣ୍ଡିତ ନୃସିଂହନାଥ ଖୁଣ୍ଟିଆଙ୍କଠାରୁ ସେ ଉଡ୍ରପଦ୍ଧତି ଆଧାରିତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଗୁରୁ କାଶୀନାଥ ମୁଦୁଲିଙ୍କଠାରୁ ସେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ଓ ତବଲାବାଦନ ଶିଖିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀଠାରୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଲାଭକରି ସେ ପଣ୍ଡିତ ଓଁକାର ନାଥ ଠାକୁର ଓ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ବଳବନ୍ତ ରାୟଭଟ୍ଟଙ୍କଠାରୁ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଙ୍ଗୀତରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ମୁମ୍ବାଇସ୍ଥିତ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ମହାବିଦ୍ୟଳୟରୁ ସେ ଡକ୍ଟରେଟ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ତଥା ବାହାରେ ପଣ୍ଡିତ ହୋତା ଜଣେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗବେଷକ, ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଗବେଷକ ଭାବରେ ବେଶ ଆଦୃତ । ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ୧୭ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଆଦୃତ ହୋଇଛି । ସେ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ ।  

୨୦୨୨ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୫ ତାରିଖରେ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

 ଉଡ୍ର ପଦ୍ଧତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ 
ପଣ୍ଡିତ ହୋତା ଅଧୁନା କଥିତ 'ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ' ସ୍ଥଳରେ 'ଉଡ୍ର ପଦ୍ଧତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ' ଭାବେ ବୋଲୁଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ହୋତାଙ୍କ ମତରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଧାରରେ ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ନେଇ ପରିବେଷିତ ଉନ୍ନତ ଗବେଷଣା ସମୃଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତ ଧାରା 'ଉଡ୍ର ପଦ୍ଧତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ' ଭାବରେ ଜଣା ।

 ରଚନାବଳୀ 

 ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଂଗୀତ ଲହରୀ- ୪ ଭାଗ
 ସଂଗୀତ ଶାସ୍ତ୍ର- ୧ମ ଭାଗ
 ଭାରତୀୟ ସଂଗୀତର ଇତିହାସ- ୧ମ ଭାଗ
 ଉଡ୍ରପଦ୍ଧତୀୟ ମେଳ, ରାଗ, ତାଳ ଓ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲକ୍ଷଣ
 ଲକ୍ଷଣା ଓ ସ୍ୱରମାଳିକା ଲହରୀ ୧ମ ଭାଗ
 ଉଡ୍ରପଦ୍ଧତୀୟ ଶିଶୁ ସଂଗୀତ ଲହରୀ-୧ମ ଭାଗ
 କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂ ଲହରୀ
 ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସଂଗୀତମାଳା -୨ ଭାଗ (ସହ-ଲେଖକ)
 ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଶୀ ସଂଗୀତ- ୧ମ ଭାଗ
 ଉଡ୍ରପଦ୍ଧତୀୟ ସଂଗୀତ- ୭ ଭାଗ
 ଅଡ଼ିଓ ସିଡ଼ି (ଉଡ୍ରପଦ୍ଧତୀୟ ସଂଗୀତ) - ୧ମ ଓ ୨ୟ ଭାଗ

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୩
 ଓଡ଼ିଶା ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୪ 
 ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୪
 ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର
 ଭାରତୀୟ ସଂଗୀତ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ
 ସଙ୍ଗୀତ ଜ୍ୟୋତି ସମ୍ମାନ
 ଜୟଦେବ ସମ୍ମାନ 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାୟକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ