biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
୧୯ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ୧୮୯୧ – ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଭୂତପୂର୍ବ କୁଳପତି ଓ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ଭୂତପୂର୍ବ ସଭାପତି (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୫୫)
 ୧୯୩୪ – ପ୍ରତିଭା ପାଟିଲ, ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି 

 ମୃତ୍ୟୁ 
 ୨୦୦୯ – ଗିରିଧାରିଲାଲ କେଡ଼ିଆ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ସମାଜସେବୀ (ଜନ୍ମ: ୨୫ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୩୬)
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୦ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ମୃତ୍ୟୁ 
 ୧୯୭୭ – ବାଇକୋଳି ମହାପାତ୍ର, ଜ୍ୟୋତିଷ ବିଶାରଦ ପଣ୍ତିତ, ସାହିତ୍ୟିକ, ଐତିହାସିକ, ଶିକ୍ଷାବିତ ଓ ସଂଗଠକ (ଜନ୍ମ: ୧୬ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୮)
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 
 କୃଷକ କ୍ଷେତ୍ର ଦିବସ
 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ 

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୧ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ମୃତ୍ୟୁ 
 ୧୯୯୦- ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି, ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ ରାଜନେତା ଓ ଲେଖକ (ଜନ୍ମ: ୨୧ ମଇ ୧୯୨୨)
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୨ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ୧୮୭୫- ପଲ୍ଲିକବି ନନ୍ଦ କିଶୋର ବଳ, (ମୃତ୍ୟୁ: ୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୨୮)
 ୧୮୮୭- ଶ୍ରୀନିବାସ ରାମାନୁଜନ, ଗଣିତଜ୍ଞ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୬ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୨୦)
 ମୃତ୍ୟୁ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୩ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ୧୮୯୭- କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୪ ଜୁଲାଇ, ୧୯୭୮)
 ୧୯୦୨- ଚୌଧୁରୀ ଚରଣ ସିଂହ, ଭାରତର ପଞ୍ଚମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୯ ମଇ ୧୯୮୭)
 ୧୯୫୮- ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି, ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଅଭିନେତା 
 ୧୮୬୫- ସ୍ୱାମୀ ସାରଦାନନ୍ଦ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯ ଅଗଷ୍ଟ, ୧୯୨୭)
 ୧୯୭୫- ହରିହର ମହାପାତ୍ର, ଅଭିନେତା

 ମୃତ୍ୟୁ 
 ୨୦୦୪- ପି. ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ, ଭାରତର ଭୂତପୂର୍ବ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ (ଜନ୍ମ: ୨୮ ଜୁନ ୧୯୨୧)
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୪ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ୧୮୬୪- ବିଶ୍ୱନାଥ କର, ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ, ସୁବକ୍ତା, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଓ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ (ଦେହାନ୍ତ: ୧୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୪)

 ଦେହାନ୍ତ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୫ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ମୃତ୍ୟୁ 
 ୧୯୮୯ – ଅନନ୍ତ ପ୍ରସାଦ ପଣ୍ଡା, ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ (ଜନ୍ମ: ୧୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୦୬)
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୬ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ଦେହାନ୍ତ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୭ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ଦେହାନ୍ତ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୮ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ୧୯୫୨ – ଅରୁଣ ଜେଟଲୀ, କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ

 ଦେହାନ୍ତ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୨୯ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ୧୯୬୦: ନନ୍ଦନକାନନ ଜୀବ ଉଦ୍ୟାନ ଉଦ୍‌ଘାଟନ ।
 ଜନ୍ମ 
 ମୃତ୍ୟୁ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୩୦ ଡିସେମ୍ବର

ଜନ୍ମ 
 ୧୮୭୯ – ରମଣ ମହର୍ଷି, ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଗୁରୁ ଓ ଦାର୍ଶନିକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୪ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୫୦)
 ମୃତ୍ୟୁ 
 ୨୦୦୪ – ବିଶ୍ୱଜିତ ଦାସ, ନାଟ୍ୟକାର ଓ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୧୮ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୩୬)
 ୨୦୧୨ – ରୋହିଦାସ ସିଂ ନାଗ, ମୁଣ୍ଡାରୀବାନି ଲିପିର ସ୍ରଷ୍ଟା (ଜନ୍ମ: ୫ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୪)
 ୨୦୧୫ – ନୃସିଂହ ଚରଣ ପଣ୍ଡା, ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ସାହିତ୍ୟିକ, ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଦାର୍ଶନିକ (ଜନ୍ମ: ୨୦ ଅପେଲ ୧୯୨୯)
 ୨୦୧୬ – ଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ରଥ, କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ କବି (ଜନ୍ମ: ୩ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୫)
 ୨୦୨୦ – ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର, ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୬)
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 
 ଘଟଣାବଳୀ 
ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୩୧ ଡିସେମ୍ବର

ଘଟଣାବଳୀ 
 ଜନ୍ମ 
 ଦେହାନ୍ତ 
 ପର୍ବପର୍ବାଣି 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

  BBC: ଏହି ଦିନ
  କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
ଧନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର

ଧନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାବିତ୍ତ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ । ୨୦୧୩ ମସିହା ପାଇଁ, ତାଙ୍କୁ ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

 ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା
ଧନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୩୧ରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା କନିକା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆୟତନ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ମାତ୍ର ୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ । ନିଜ ଗାଁ ସ୍କୁଲରେ ମାତ୍ର ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀ ଯାଏଁ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ଘରୋଇ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷାଦେଇ, ସେ ଓଡ଼ିଆରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ସଂସ୍କୃତରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର, ସାହିତ୍ୟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବି.ଇ.ଡି ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାତତ୍ତ୍ୱରେ ପିଏଚଡି କରି, ଡକ୍ଟରେଟ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

 କର୍ମଜୀବନ
ଧନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର, ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ନିଜ ଗ୍ରାମ ଆୟତନ ଏମ. ଇ ସ୍କୁଲରୁ ଶିକ୍ଷକତା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେ ରେଭେନ୍ସା କଲିଜିଏଅଟ ସ୍କୁଲ ଓ କଟକ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଟ୍ରେନିଂ ସ୍କୁଲରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷକତା କରିଥିଲେ । ଇତିମଧ୍ୟରେ, ସେ ନିଜ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଠ ଶେଷ କରିସାରିଥିଲେ । ଏହାପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ କଲେଜ, ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଓ ଭଦ୍ରକ କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ରାଜ୍ୟ ପାଠ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରଣୟନ ଓ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥାରେ କାମକରି ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟ ବେଳକୁ କଟକ ରାଜାବଗିଚାରେ ସିଟି କଲେଜ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ସେ ସେଠାରେ ୧୦ବର୍ଷ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

 ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକ 
ଧନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ରଙ୍କର କେତୋଟି ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକର ତାଲିକା :

 ସାରଳା ମହାଭାରତର ଭାଷା ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅନୁଶୀଳନ
 ଓଡ଼ିଆ ଧ୍ୱନିତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶବ୍ଦସମ୍ଭାର
 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାତତ୍ତ୍ୱ - 'ବିଚାର ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ'
 ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ
 ସରଳ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଧାନ
 ଆମ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ(ଭାଗ ୧ ଓ ୨)
 ସାହିତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ
 ରମ୍ୟ ଅରମ୍ୟ
 ସେ ଦିନ ସକାଳ
 ହାସ୍ୟ- ହାସିକା
 ବୁଲ ମୁକ୍ତ ବିହଙ୍ଗ ପରି
 ବନ୍ଦୀ ଆଳାପ
 ସଂସାର ଚିତ୍ର
 ସନ୍ଥ ତୁଳସୀ ଦାସ(ନାଟକ)
 ବେଣୀ ବନ୍ଧନ(ନାଟକ)
 ବାଡ୍ଂମୟ
 ଠିକପଢ଼ ଠିକଲେଖ
 ବୁଦ୍ଧ ଚରିତଂ
 ସେଦିନ ସକାଳ(କବିତା)
 କାଳୀଦାସ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
 ଅଶ୍ୱଘୋଷ ରଚନାବଳୀ
 ମୋ ଜୀବନ କାହାଣୀ(ଆତ୍ମଜୀବନୀ)

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
ଧନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର ଲାଭକରିଥିବା ଏକ ଶତରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟରୁ କେତୋଟି :
 ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୩http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/dhaneswar-mohapatra-to-get-atibadi-puraskar.html
 ସୋଭିଏତ ଦେଶ ନେହେରୁ ପୁରସ୍କାର
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଅନୁବାଦ), ୧୯୯୨ (ବୁଦ୍ଧ ଚରିତଂ)http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/92-99.pdf
 ପ୍ରାଣନାଥ ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
 ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ସମ୍ମାନ
 ନିଳଚକ୍ର ପୁରସ୍କାର ସହ ଉତ୍କଳ ପାଣିନି ଉପାଧୀ
 ଉତ୍କଳ ପାଠକ ସମ୍ମାନ
 ଜଷ୍ଟିସ ରାଜଗୋପାଳ ଦାସ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
 ପଣ୍ଡିତ ବିରୂପାକ୍ଷ କର ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
 ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପକ୍ଷରୁ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର ସମ୍ମାନ
 ହେତୁବାଦି ଲେଖକ ସମାଜର ଚର୍ଚ୍ଚା ସମ୍ମାନ
 ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ସମ୍ମାନ
 ଉତ୍କଳ ପାଠକ ସଂସଦ ସମ୍ମାନ
 ଖରସ୍ରୋତା ସମ୍ମାନ ପ୍ରମେୟ ୧୦/୦୭/୨୦୧୪ ପୃଷ୍ଠା ୧୯

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ
ନୃସିଂହନାଥ ମନ୍ଦିର

ନୃସିଂହନାଥ ମନ୍ଦିର, ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ପର୍ବତ ପାଦଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପୌରାଣିକ ମନ୍ଦିର । ଏହା ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ଦିର ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ନୃସିଂହ ବିରାଡ଼ି ବା ମାର୍ଜାର ରୂପେ ପୁଜା ପାଉଛନ୍ତି । 

ପାଟଣାଗଡ଼ର ରାଜା ବୈଜଳ ସିଂହ ଦେବ ୧୩୧୩ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ । ଏହା ମାତ୍ର ୪୫ ଫୁଟ୍‌ ଉଚ୍ଚ ଓ ଏହାର ଦୁଇଟି ଭାଗ ରହିଛି । ପ୍ରଥମଟିରେ ନୃସିଂହନାଥଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ପୂଜା ପାଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟଟିରେ ଜଗମୋହନ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ।
 
ପୌରାଣିକ

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକଦା ଗୋଟିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିଲା । ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ମାରିବାକୁ ବାହାରିବାରୁ ସେ ମୂଷା ରୂପ ଧରି ଗୋଟିଏ ଗାତ ଭିତରେ ପଶିଯାଇଥିଲା । ବିଷ୍ଣୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବିଡ଼ାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାକୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ବସି ରହିଲେ । ମୂଷିକ ଦୈତ୍ୟ କିନ୍ତୁ ସେ ଗାତରୁ ବାହାରିଲା ନାହିଁ । କୁହାଯାଏ ଯେ ସେହି ଦିନଠାରୁ ମୂଷିକ ଦୈତ୍ୟର ଆତଙ୍କରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ସହ ମୂଷିକ ଦୈତ୍ୟକୁ ସେଠାରେ ଜଗି ରହିଛନ୍ତି । 

ପର୍ବପର୍ବାଣି
 ବୈଶାଖ ମେଳା
ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

 visit Baragarh,the Vaikuntha Dham
 Nrusimhanath temple 
 the vidalanrusmiha temple

ଶ୍ରେଣୀ:ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କହ୍ନେଇଲାଲ ଦାସ

କହ୍ନେଇଲାଲ ଦାସ, କନହେଇଲାଲ ଦାସ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା, (୨୭ ଜୁନ ୧୯୪୭ - ୨୭ ଜୁଲାଇ ୧୯୭୫), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ ଥିଲେ । ୨୮ ବର୍ଷର ସ୍ୱଳ୍ପ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନେକ ଗଳ୍ପ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

 ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
କହ୍ନେଇଲାଲ, ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କଲିକତାଠାରେ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ପିତା କ୍ଷେତ୍ରମୋହନ ଦାସ ଓ ମାତା ଅନିଲାବାଲା ମାଇତିଙ୍କର ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । କହ୍ନେଇଲାଲଙ୍କ ଆଉ ଚାରି ଜଣ ଭାଇଭଉଣୀ ଥିଲେ । ପିତା କ୍ଷେତ୍ରମୋହନ, କଲିକତାର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ 'ରେକର୍ଡ଼ କିପର' ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଭାନୁ ଓ କୁନା ତାଙ୍କ ଡାକ ନାମ ଥିଲା । ପିଲାଟି ଦିନରୁ ସେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରେ ବଢ଼ିଥିଲେ । କମର୍ଦ୍ଦାରେ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତକରି, ସେ ବାରିପଦାର ମହାରାଜ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ସମୟରେ ସାହିତ୍ୟପ୍ରତି ଥିବା ଭଲପାଇବା ଯୋଗୁ, ସେ ଶୁଭ୍ରାବରଣୀ ପାଠାଗାର ଗଢିଥିଲେ ।  ବାଲେଶ୍ୱର ଫକୀରମୋହନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ, ସେ କଲେଜ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରୁ ସେ ଟିଉସନ କରି ପାଠ ଖର୍ଚ୍ଚ ଭରଣା କରୁଥିଲେ ।

 ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ବାଲେଶ୍ୱରରୁ ନିଜ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତକରି, କହ୍ନେଇଲାଲ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ପାନ୍ନାଗଡ଼ଠାରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗରେ ଚାକିରି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଏ.ଜି. ଅଫିସରେ ଚାକିରି ପାଇ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଚାଲିଆସିଥିଲେ । ବାଲେଶ୍ୱରରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ସମୟରୁ, ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଜୀବନ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ୨୭ ଜୁନ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ, ୨୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା । 

 ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା
କଲେଜ ପଢୁଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରଥମକରି ସେ ଚକ୍କର ନାମରେ ଏକ ରମ୍ୟରଚନା ଲେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଗପ ବିବର୍ତ୍ତନବାଦ ୧୯୬୮ରେ ଓ ଶେଷ ଗପ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ଆଖି ୧୯୭୫ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଜୀବକାଳ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ପୁସ୍ତକ ଛପାଯାଇ ପାରିନଥିଲା । ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଦୁଇଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ  ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
 ଜୀବନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଯାହା ଯେମିତି ହୁଏ
 କହ୍ନେଇ କଥାଘର

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
କହ୍ନେଇଲାଲଙ୍କ ମୃତ୍ୟ ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିବେଦନ କରାଯାଇଥିବା ସନ୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ନାଟ୍ୟକାର ରତି ରଞ୍ଜନ ମିଶ୍ର, କନହେଇଲାଲ ଦାସଙ୍କୁ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସ୍ମୃତିର ଆଲେଖ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ।ଧରିତ୍ରି ଛୁଟିଦିନ ୨୭ ଜୁଲାଇ- ୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୪ ପୃଷ୍ଟା ୬ କହ୍ନେଇ କଥା ସଂସଦ ତରଫରୁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମବାର୍ଷିକୀରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ କହ୍ନେଇ କଥା ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଘିକୁଆଁରୀ

thumb|ଘିକୁଆଁରୀ - MHNT

ଘିକୁଆଁରୀ ( ଅଥବା ) ଏକ ସରସ ଉଦ୍ଭିଦ ଶ୍ରେଣୀ । ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଉଦ୍ଭିଦଟି ଭେଷଜ ଔଷଧ ତିଆରିରେ ଲାଗେ ବୋଲି ବାରମ୍ବାର ଲେଖାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଘିକୁଆଁରୀରୁ ବାହାରୁଥିବା ରସ ଆଦି ଏହାର ପୁନର୍ଯୌବନ ଲାଭକାରୀ, ଆରୋଗ୍ୟକାରୀ, ସୁଖକାରୀ ଗୁଣ ଥିବା ନାମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ବତାଇ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗରାଗ ଓ ବିକଳ୍ପ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିରେ ଲାଗିଥାଏ । ତେବେ ମିଳିଥିବା ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଘିକୁଆଁରୀର ଉତ୍ପାଦରେ କୌଣସି ରୋଗନାଶକାରୀ ଓ ଅଙ୍ଗରାଗକାରୀ ଗୁଣ ଥିବା   ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷାରେ ଓଲଟା ଫଳ ଦେଇଛି ।  

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ଗଛ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଧାଗଢ଼ା ଫରଦ
ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ

ଇତିହାସ 

ଓଡ଼ିଆ ନାଟକର ଅତୀତ ଖୁବ ସୁଦୀର୍ଘ । ଗଣନାଟ୍ୟ ଓ ଯାତ୍ରାର ପତନ ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ନାଟ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ଏକ ବିରାଟ ଅଭ୍ୟୁଦୟ । ରାସଦଳ ଛାଡି ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଧାରାରେ ପୁରୋଧା ସାଜିଥିଲେ  କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ।http://www.indianetzone.com/51/odissi_musicians.htm ଗଢ଼ା ହେଲା ଓଡ଼ିଶା ଥିଏଟର୍ସ । ନିଜ ଦଳ ଲାଗି ୩ ପ୍ରକାର ନାଟକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ କାଳୀବାବୁ । ତାହା ହେଲା -ପୌରାଣିକ ,ଐତିହାସିକ ଓ ସାମାଜିକ ନାଟକ । ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ ଗୁଡିକରେ ବାସ୍ତବବାଦର ପତନ ଘଟିସାରିଥିବା ବେଳେ କାଳୀଚରଣଙ୍କ ସାମାଜିକ ନାଟକରେ ଏହାର ପ୍ରତିଫଳନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ୧୯୪୪ ମସିହା । ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ଲାଗି ଥିଲା ବିତର୍କର ବର୍ଷ । କାଳୀବାବୁଙ୍କ ଭାତ ନାଟକର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲା ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ନାଟକ ‘ଯୌବନ’ । http://www.srjan.com/moregkcmawardee.aspx?awardid=37&events=4ପରେ ପରେ ଗୋପାଳ ଛୋଟରାୟଙ୍କ ‘ଫେରିଆ’, ଭଞ୍ଜ କିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ‘ବେନାମୀ’http://www.indianetzone.com/32/bhanja_kishore_patnaik_indian_theatre_personality.htm ଓ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ରଙ୍କ ‘ମୂଲିଆ’ ପରିବେଶିତ ହେଲା । ତେବେ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସ ଏହି ଧାରାରୁ ହଟି ନୂଆ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଗଢ଼ାହେଲା ୟୁନାଇଟେଡ ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ସଂସ୍ଥା । ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ,ଶାରଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରାୟ ଓ ନିତାଇ ପାଲିତଙ୍କ ଭଳି ବହୁ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷିତ କଳାକାର ଏଥିରେ ସାମିଲ ହେଲେ । ମନୋରଞ୍ଜନ ବାସ୍ତବବାଦୀ ନାଟକରେ ବୌଦ୍ଧିକତା ଆଣିଥିବା ବେଳେ,ଅନ୍ୟପଟେ ସାମାଜିକ ନାଟକରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଏଡାଇବାକୁ ଯାଇ ଲୋକଙ୍କ ରୁଚି ବଦଳାଇବାର ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ କାଳୀଚରଣ । ୧୯୪୪ରେ ସେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ନାଟକ-‘ଚକ୍ରୀ’। ୧୯୫୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ନବନାଟ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ଧାରା ଖୁବ ଜୋରଦାର ହୋଇଥିଲା । ତେବେ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଫସଲର ସଫଳତା ପରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣ ନାଟକର ଅବିର୍ଭାବ ଘଟିଥିଲା । ତାହା ହେଲା ଆବସର୍ଡ ଡ୍ରାମା ବା ଉଦ୍ଭଟ ନାଟକ । ଏହା ଦୂରେଇ ଯାଇଥିଲା ବାସ୍ତବବାଦଠାରୁ । ଆଧୁନିକତାର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା ଏଥିରେ । ଏହା ପରେ ଅନେକ ସୋପାନ । ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ।
ଷାଠିଏ ଓ ସତୁରୀ ଦଶକ ଥିଲା ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣଯୁଗ । ଏହି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଥିଏଟର୍ସ, ଜନତା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ, ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଓ ଏକାମ୍ର ଥିଏଟର୍ସ ପ୍ରଭୃତି ନିୟମିତ ନାଟକ ଦେଖିବାର ମଞ୍ଚ ଥିଲା । ମାତ୍ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପରିଚାଳନାଗତ ତ୍ରୁଟି ଓ ସିନେମାର ପ୍ରଭାବ ରଂଗମଞ୍ଚର ଭିତ୍ତି ଦୋହଲାଇ ଦେଲା । ୧୯୭୫ ପରେ ଗ୍ରୁପ ଥିଏଟର ସବୁ ଗଢ଼ି ଉଠିଲା । ପୁଣି ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲାପରେ ସେଥିରୁ ତିଆରି ଓଡ଼ିଆ କଳାକାର ବହୁ ସାମାଜିକ ବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସୁତରାଂ ଏଇଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଅଙ୍ଗୀକାରବଦ୍ଧ ନାଟ୍ୟସଂସ୍ଥା । 
ଯଦିଓ ନାଟକ ପାଇଁ ଦୁର୍ଦ୍ଦିନର ସମୟ ଥିଲା ଅଶି ଦଶକ, ଏହି ସମୟରେ ନାଟକକୁ ନେଇ ବହୁ ପରୀକ୍ଷା ନୀରିକ୍ଷା ଚାଲିଥିଲା । ତେଣୁ ଏହା ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ ହୋଇପଡିଥିଲା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ । ମାତ୍ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ସୁଧୁରିଛି । ଓଡ଼ିଆ ନାଟକର ଆଙ୍ଗିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି । ଏହାର ସଂଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଲେଖା, ପରିବେଶ, ପରିଚ୍ଛଦ, ଆଲୋକ, ମଞ୍ଚସଜା ଓ ଦୃଶ୍ୟସଜ୍ଜା ସବୁଥିରେ ପରୀକ୍ଷା ନୀରିକ୍ଷା ଜାରି ରହିଛି । ନାଟକ ବଦଳାଇଛି ତାହାର ଚେହେରା । ସାମିଲ ହୋଇଛି ସମସାମୟିକ ଧାରାରେ । ନୂତନତ୍ୱର ଖୋଜ ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଚଳାଇଛି ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ସିସେମୋମିଟର

ପୃଥିବୀର କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଭୂମିକମ୍ପ ଘଟିଲେ, ଭୂମିକମ୍ପ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଶକ୍ତି ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଚାରିଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଥାଏ । ଏହା ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟିହୁଏ । ଏହାକୁ ମାପ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାହାକୁ  ସିସ୍ମୋଗ୍ରାଫ୍ ବା ଭୂକମ୍ପ ଲେଖି ଯନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ । ଏହି ଉପକରଣଟିରେ ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ କମ୍ପନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ତାହାକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥାଏ  ।

 ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କୌଶଳ 
ସିସେମୋମିଟର ଉପକରଣଟି ଓଜନିଆ ହୋଇଥିବାରୁ ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟର ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଦୋଳନ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ମାତ୍ର ଭୂମିକମ୍ପର ପ୍ରଭାବରେ ଏଥିରେ ଥିବା ଲିଭରଟି ଦୋଳନ କରୁଥାଏ । ଲିଭରଟିର ଦୋଳନକୁ ଗୋଟିଏ ଘୂରୁଥିବା ଡ୍ରମ ଉପରେ କାଗଜ ଖଞ୍ଜି ତାହା ଉପରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥାଏ । ସେହି ତଥ୍ୟରୁ ଭୂମିକମ୍ପ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ମିଳିଥାଏ । ଏଥିରୁ ଭୂମିକମ୍ପ ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ପରିମାଣ ଗଣନା କରାଯାଏ ।

 ଇତିହାସ 
ପ୍ରଥମେ ୧୮୫୫ ମସିହାରେ ଇଟାଲିର ଲୁଇଗି ପାଲ୍ମିରି ଗୋଟିଏ ସିସ୍ମୋଗ୍ରାଫ ଯନ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୧୮୮୦ ମସିହାରେ ଜନ୍ ମିଲ୍ନେ ଏକ ଆଧୁନିକ ସିସ୍ମୋଗ୍ରାଫ ତିଆରି କରିଥିଲେ ।

 ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ 

 ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲ୍

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

The history of early seismometers
 Link to live Seismic Drum at Geonet's Mangatainoka River station in New Zealand 
 The Lehman amateur seismograph, from Scientific American - not designed for calibrated measurement.
 Sean Morrisey's professional design of an amateur teleseismograph Also see Keith Payea's version Both accessed 2010-9-29 Morrissey was a professional seismographic instrument engineer.  This superior design uses a zero-length spring to achieve a 60 second period, active feedback and a uniquely convenient variable reluctance differential transducer, with parts scavenged from a hardware store.  The frequency transform is carefully designed, unlike most amateur instruments.  Morrisey is deceased, but the site remains up as a public service.
 USGS evaluation of Streckheisen STS-2 Seismometer models - Streckheisen is a common make of research seismometers
 Pacific Northwest Seismograph Network-PNSN is a seimograph network in the northwest USA
 SeisMac  is a free tool for recent Macintosh laptop computers that implements a real-time three-axis seismograph.
 The Incorporated Research Institutions for Seismology (IRIS) is a principal U.S. seismological instrumentation and data facility, principally supported by the National Science Foundation and the U.S. Department of Energy.
 The Development Of Very-Broad-Band Seismography: Quanterra And The Iris Collaboration  discusses the history of development of the primary technology in global earthquake research.
 Video of seismograph at Hawaiian Volcano Observatory - on Flickr - retrieved on 2009-06-15.
Seismoscope - Research References 2012
 Iris EDU - How Does A Seismometer Work?

ଶ୍ରେଣୀ:ମାପ ଯନ୍ତ୍ରପାତି
ଥର୍ମୋମିଟର

thumb|ଜ୍ୱର ମାପିବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହୃତ ପାରଦ ଥର୍ମୋମିଟର
thumb|upright|ସେଲସିୟସ ଓ ଫାରେନହାଇଟ ଥର୍ମୋମିଟର

ଥର୍ମୋମିଟର ବା ତାପମାନ ଯନ୍ତ୍ର କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ତାପମାତ୍ରା ମାପିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଏକ ଉପକରଣ । ତାପମାତ୍ରା ମାପ ପାଇଁ ଏବେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଥର୍ମୋମିଟର ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ସର୍ବପ୍ରଥମେ ୧୫୯୩ ମସିହାରେ ଇଟାଲୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗାଲିଲିଓ ଗାଲିଲି ଏକ ଥର୍ମୋମିଟର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ସେ ସେହି ଥର୍ମୋମିଟରଟିରେ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ତାପମାତ୍ରା ବଦଳିଲେ କାଚନଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଜଳର ଅବସ୍ଥିତି ବଦଳୁଥିଲା । ଏଥିରୁ ବସ୍ତୁର ତାପମାତ୍ରା ଜଣାପଡ଼ୁଥିଲା । ତେବେ ଏହି ଥର୍ମୋମିଟରେ କେତେକ ଅସୁବିଧା ଥିଲା । ତେଣୁ ଅଲଗା ଥର୍ମୋମିଟର ତିଆରି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଲା । ଅନ୍ୟଏକ ଥର୍ମୋମିଟରେ ପାରଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏଥିରେ ଗୋଟିଏ ପାରଦ ଥଳି ରହିଥାଏ । ତା ସହିତ ଗୋଟିଏ ବନ୍ଦ ସରୁ କାଚନଳୀକୁ ଯୋଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସେହି ପାରଦ ଥଳିଟିକୁ କୌଣସି ବସ୍ତୁସହ ଲଗାଇଲେ କାଚନଳି ମଧ୍ୟରେ ପାରଦର ଉଚ୍ଚତା କମି ଯାଏ ବା ବଢ଼ିଯାଏ । କାଚନଳୀ ମଧ୍ୟରେ ପାରଦର ଉଚ୍ଚତାରୁ ସେହି ବସ୍ତୁର ତାପମାତ୍ରା ଜଣାପଡ଼େ ।

ଥର୍ମୋମିଟରଟିକୁ ବରଫଗୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ବୁଡ଼ାଇ ରଖିଲେ କାଚନଳୀରେ ପାରଦର ସ୍ତମ୍ଭଟି ତଳକୁ ଖସି ଯେଉଁଠାରେ ରହେ ତାହାକୁ ଜଳର ହିମାଙ୍କ କୁହାଯାଏ । ସେହିପରି ଥର୍ମୋମିଟର ଅଗ୍ରକୁ ଫୁଟନ୍ତା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ରଖିଲେ ପାରଦ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରକୁ ଉଠି ଯେଉଁଠାରେ ରହେ ତାକୁ ଜଳର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ କୁହାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଥର୍ମୋମିଟରେ ଜଳର ହିମାଙ୍କ ଓ ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ । ଏବେ ସାଧାରଣତଃ ଫାରେନହାଇଟ ଓ ସେଲ୍ସିଅସ୍ ଥର୍ମୋମିଟର ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ତେବେ ଭାରତରେ ସେଲସିୟସ ଥର୍ମୋମିଟର ବ୍ୟବହାର ଅଧିକ । ସୁଇଡେନର ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ଆଣ୍ଡରସ୍ ସେଲସିୟସ୍ ୧୭୪୨ ମସିହାରେ ଏହି ଥର୍ମୋମିଟର ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ଜଳର ହିମାଙ୍କ ହେଉଛି ୦୦ ସେ. ଓ ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ ୧୦୦୦ସେ. । ଜର୍ମାନୀର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ଡାନିଏଲ୍ ଗାବ୍ରିଏଲ ଫାରେନହାଇଟ ୧୭୨୪ ମସିହାରେ ଗୋଟିଏ ଥର୍ମୋମିଟର ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ । ଏହି ଫାରେନ୍ହାଇଟ୍ ଥର୍ମୋମିଟରେ ଜଳର ହିମାଙ୍କ ହେଉଛି ୩୨୦ ଫା. ଓ ଜଳର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ ୨୧୨୦ ଫା. । 

ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥର୍ମୋମିଟରକୁ ବାଦ ଦେଲେ କେଲଭିନ୍ ସ୍କେଲ ନାମରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ଥର୍ମୋମିଟର ରହିଛି । ଏହାକୁ ୱଲିୟମ ଥମସନ ବାହାର କରିଥିଲେ । ସେ ପରେ ଲର୍ଡ଼ କେଲଭିନ୍ ରୂପେ ପରିଚିତ ହେବାରୁ ଏହି ସ୍କେଲଟି ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ କେଲ୍ଭିନ୍ ସ୍କେଲ ରୂପେ ପରିଚିତ ହେଲା । ଏହି ସ୍କେଲଟିରେ ଏକ ଡିଗ୍ରୀ ତାପମାତ୍ରା ସେଲ୍ସିୟସ ସ୍କେଲରେ ଏକ ଡିଗ୍ରୀ ତାପମାତ୍ରା ସହ ସମାନ । ମାତ୍ର ଏଥିରେ ଜଳର ହିମାଙ୍କ ୨୭୩ କେ. ଓ ଜଳର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ ୩୭୩ କେ. ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ୦କେ.କୁ ପରମ ଶୂନ ତାପମାତ୍ରା ରୂପେ ନିଆଯାଇଛି । ଏହି ତାପମାତ୍ରା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ କମ୍ ତାପମାତ୍ରା ।

ଆଧାର

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ

 History of Temperature and Thermometry
 The Chemical Educator, Vol. 5, No. 2 (2000)  The Thermometer—From The Feeling To The Instrument
 History Channel – Invention – Notable Modern Inventions and Discoveries
 About – Thermometer  – Thermometers – Early History, Anders Celsius, Gabriel Fahrenheit and Thomson Kelvin.
 Thermometers and Thermometric Liquids – Mercury and Alcohol.
 The NIST Industrial Thermometer Calibration Laboratory 
 Thermometry at the Nanoscale—Review

ଶ୍ରେଣୀ:ମାପ ଯନ୍ତ୍ରପାତି
ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ରୋନୋମିଟର

thumb|ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ରୋନୋମିଟର

ସୀମାହୀନ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଜଳଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଜଳଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ଜାହାଜର ଅବସ୍ଥିତି, ସମୟ, ଆଦି ଜାଣିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ  । ଜଳଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ଜାହାଜର ଅବସ୍ଥିତି ନିରୂପଣ ପାଇଁ ସେହି ସ୍ଥାନଟିର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ଦ୍ରାଘିମା ଜାଣିବାକୁ ପଡ଼େ  । ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅବସ୍ଥାନରୁ ସେହି ସ୍ଥାନର ଅକ୍ଷାଂଶ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ  । ମାତ୍ର ସ୍ଥାନର ଦ୍ରାଘ୍ରିମା ନିରୂପଣ କରିବାରେ ବିଶେଷ ଅସୁବିଧା ହୁଏ  । ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ସ୍ଥାନର ଅବସ୍ଥା ସମାନ ନଥାଏ  । ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ତାପମାତ୍ରା ଓ ଚାପ ସମାନ ନଥାଏ  । ତେଣୁ ସାଧାରଣ ଘଣ୍ଟା ଯୋଗେ ଠିକ୍ ସମୟ ପାଇବା ସହଜ ହୁଏ ନାହିଁ  । ପୁଣି ଜାହାଜଟି ଜଳଭାଗରେ ଗତି କରୁଥିବାରୁ ପ୍ରତିମୂହୁର୍ତ୍ତର୍ରେ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୟ ବଦଳୁଥାଏ  । ଏଥିପାଇଁ ଆଗେ ଜଳଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବହୁ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିଲା  । ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ, ତାରକା ଆଦିର ଅବସ୍ଥିତିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେତେବେଳେ ଜଳଯାତ୍ରା କରାଯାଉଥିଲା  । ମାତ୍ର ଏଥିରୁ ନିର୍ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ମିଳୁନଥିଲା  । ଏହି ଅସୁବିଧାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ବହୁ ଦେଶ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ  । 

ଇଂରେଜ ସରକାର ୧୭୧୨ ମସିହାରେ ୨୦,୦୦୦ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ଗୋଟିଏ ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଭୁଲ ଦ୍ରାଘିମା ନିରୂପଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା  । ଇଂଲଣ୍ଡର ୟର୍କସାୟାର ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ ବଢ଼େଇ ଏଥିପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ  । ସେ ଥିଲେ ଜନ ହାରିସନ  । ସେ ପ୍ରଥମେ ୧୭୩୦ ମସିହାରେ ଏଚ୧ (H1) ନାମରେ ଗୋଟିଏ କ୍ରୋନୋମିଟର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ସେଥିରେ ନିର୍ଭୁଲ ସମୟ ମିଳିପାରୁନଥିଲା ଏହା ପରେ ପରେ ସେ ଆଉ ଦୁଇଟି ଉନ୍ନତ କ୍ରୋନୋମିଟର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ କେହି ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ  । ୧୭୬୧ ମସିହାରେ ସେ ଏଚ୪ ନାମରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଓ ଉନ୍ନତ କ୍ରୋନୋମିଟର ବାହାର କରିଥିଲେ । ଏହାର ସମୟ ମାପ ନିର୍ଭୁଲ ଥିଲା  । ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ୮୧ ଦିନର ଜଳଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ଏହି କ୍ରୋନୋମିଟରଟିରେ ମାତ୍ର ୫ ସେକେଣ୍ଡ ଭୁଲ ବାହାରିଥିଲା  । ସେଥିପାଇଁ ସେ ବର୍ଷ ହାରିସନଙ୍କୁ ଇଂରେଜ ସରକାର ୨୦,୦୦୦ ଡଲାର ଅର୍ଥ ପୁରସ୍କାର ଦେଇଥିଲେ । କ୍ରୋନୋମିଟରର ଇତିହାସ ସମ୍ପର୍କରେ ମନେ ପକାଇବା ବେଳେ ସମସ୍ତେ ହାରିସନଙ୍କ ୩୧ ବର୍ଷର ପରିଶ୍ରମକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି  । ଏହାପରେ ୧୭୭୨ ମସିହାରେ ସେ ଏଚ୫ ନାମରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ କ୍ରୋନୋମିଟର ବାହାର କରିଥିଲେ  ।

କ୍ରୋନୋମିଟର ଚାବିଦିଆ ଘଡ଼ିଠାରୁ ଟିକିଏ ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ  । ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରୋନୋମିଟରକୁ ସ୍ୱିଜରଲାଣ୍ଡର ଉଙଉଝ ସଂସ୍ଥା ତରଫରୁ  ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଥାଏ  । ସାଧାରଣ ଘଣ୍ଟା ପରି ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ସମୟ ବଦଳି ନ ଯିବା ପାଇଁ ଏଥିରେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥାଏ  । ତାପମାତ୍ରା ଓ ଚାପର ପ୍ରଭାବରୁ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ ରଖାଯାଇଥାଏ  । ପୂର୍ବେ ଜଳଯାତ୍ରା ସମୟରେ କ୍ରୋନୋମିଟରର ଆବଶ୍ୟକତା ଯଥେଷ୍ଟ ଥିଲା  । ମାତ୍ର ପରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ରେଡ଼ିଓ ଯୋଗେ ନିର୍ଭୁଲ ସମୟ ପ୍ରଚାର କରାଯିବାରୁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ କମିଗଲା  । ୧୯୬୦ ମସିହା ପରଠାରୁ ଜଳଯାତ୍ରା ସମୟରେ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ଗୁଡ଼ିକର ସାହାଯ୍ୟ ନିଆଯାଉଛି  ।
ଆଧାର

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ

 National Maritime Museum, Greenwich
 Marine Chronometer Kaliber 100 - Presentation of marine chronometers of "Glashütter Uhrenbetriebe VEB" with picture and explanation 
 A working chronometer, National Museum of Australia . Short MPEG film showing an 1825 Barraud chronometer in action. (link is outdated)
ଶ୍ରେଣୀ:ମାପ ଯନ୍ତ୍ରପାତି
ଗିଗର୍ କାଉଣ୍ଟର୍

thumb|Geiger counter

ଏ ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୧୧ ତାରିଖ ଦିନର ଘଟଣା  । ଜାପାନ ଉପକୂଳଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୩୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିକମ୍ପ ଘଟିଗଲା  । ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ଥିଲା ୯.୦  । ଏହା ପରେ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ସୁନାମିର ତାଣ୍ଡବ  । ସମୁଦ୍ରରୁ ୧୪ ମିଟର ଉଚ୍ଚରେ ପାହାଡ଼ ଆକାର ଢେଉ ମାଡ଼ିଲା  । ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଜାପାନର ସମୁଦ୍ର କୂଳିଆ ଅଞ୍ଚଳ ଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଗଲା  । ବହୁ କୋଠାବାଡ଼ି, ରାସ୍ତାଘାଟ ନିମିଷେକ ମଧ୍ୟରେ ଧୂଳିସାତ ହୋଇଗଲା  । ଜାପାନର ଅନେକ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ପଶିିଯିବାରୁ ପରିସ୍ଥିତି ଅସମ୍ଭାଳ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା  । କେତେକ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟିଗଲା  । ସେଠାରୁ ବହୁ କ୍ଷତିକାରକ ତେଜସ୍କ୍ରିୟ ବିକିରଣ ବାହାରି ପରିବେଶ ଉପରେ ମାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା  । ଏହି ସମୟରେ ପରିବେଶରେ ତେଜସ୍କ୍ରିୟ ବିକିରଣର ପରିମାଣ ଓ ପ୍ରକାର ମାପ କରିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ  । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗିଗର କାଉଣ୍ଟର ଥିଲା ମୁଖ୍ୟ  ।
thumb|Geiger counter in use
ଆମ ପୃଥିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତେଜସ୍କ୍ରିୟ ପଦାର୍ଥ ରହିଛି  । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ୟୁରାନିୟମ୍, ଥୋରିୟମ, ରେଡ଼ିୟମ ଆଦି ପ୍ରଧାନ  । ଏହି ଧରଣର ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ପକ୍ଷେ ତିନି ପ୍ରକାରର ବିକିରଣ ଛାଡ଼ିଥାନ୍ତି  । ତାହା ହେଲା ଆଲ୍ଫା ବିକିରଣ  । ବିଟା ବିକିରଣ ଓ ଗାମା ବିକିରଣ  । ଏହି ସବୁ ବିକିରଣ ଗୁଡ଼ିକର ଧର୍ମ ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ  । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ହୁଏ ନାହିଁ କି ଅନୁଭବ ବି କରି ହୁଏ ନାହିଁ  । ତେବେ ଏହି ପ୍ରକାରର ବିକିରଣ ଗୁଡ଼ିକ ଚିହ୍ନଟ କରି ମାପକରିବା ପାଇଁ ଗିଗର କାଉଣ୍ଟର (ଏରସଶରକ୍ସ ଉକ୍ଟଙ୍କଦ୍ଭଗ୍ଧରକ୍ସ) ଲାଗିଥାଏ  । ଏହାକୁ ପ୍ରଥମେ ଜର୍ମାନୀର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ହାନସ୍ ଗିଗର ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ  । ସେ ସେତେବେଳେ ବିଶିଷ୍ଟ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ରଦରଫୋର୍ଡ଼ଙ୍କ ସହ ମିଶି ତେଜସ୍କ୍ରିୟତା ଉପରେ ଗବେଷଣା କରୁଥିଲେ  । ଏହି ସମୟରେ ସେ ଆଲଫା କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ମାପ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଟି ତିଆରି କରି ଥିଲେ  । ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଗିଗର କାଉଣ୍ଟର କୁହାଗଲା  । ଏହାପରେ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ୱାଲଟର ମୁଲର ସେଥିରେ କେତେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟାଇଲେ  । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଟି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିକିରଣ ମାପରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲା  । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଟିରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ହୁଏ  । ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ମଧ୍ୟ ସୁବିଧା ଜନକ  । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ, ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ, ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି  । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଟିରେ ଦୁଇଟି ବିଦୁ୍ୟତ୍ ଅଗ୍ର ରହିଥାଏ  । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିକିରଣ ପ୍ରଭାବରେ ବାୟୁରେ ଆୟନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ  । ଏହା ଫଳରେ ବିଦୁ୍ୟତ୍ ଅଗ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିଦୁ୍ୟତ୍ ଝଲକ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ  । ସେହି ବିଦୁ୍ୟତ୍ ଅଗ୍ର ସହ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଉପକରଣ ଲାଗିଥାଏ  । ସେଥିରୁ ବିକିରଣର ପରିମାଣ ଓ ପ୍ରକାର ଜଣାପଡ଼େ  । କେତେକ ପ୍ରକାରର କାଉଣ୍ଟର ବିକିରଣ ପ୍ରଭାବରେ କ୍ଲିକ୍ କ୍ଲିକ୍ ଶବ୍ଦ ହୁଏ  । ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର କାଉଣ୍ଟର ଡାଏଲରେ ବିକିରଣ ପରିମାଣକୁ ସୂଚାଏ  ।

ଶ୍ରେଣୀ:ମାପ ଯନ୍ତ୍ରପାତି