biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ

ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ରୋଗ ବ୍ୟାସିଲସ୍ ଅନନ୍ଥ୍ରାସିସ୍ (Bacillus anthracis) ନାମକ ଏକ ଜୀବାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏହି ରୋଗର ଚାରି ରୁପର ଉପସ୍ଥାପନା ଅଛି: ଚର୍ମ, ପ୍ରଶ୍ୱାସ, ଅନ୍ତନଳୀ ଓ ଇଞ୍ଜେକସନ୍ ।  ସଂକ୍ରମଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର ଏକ ଦିନରୁ ୨ମାସ ଭିତରେ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଚର୍ମ ସଂକ୍ରମଣ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଫୋଟକା ଆକାରରେ ବାହାରେ ଯାହାର ଚାରିପଟ ଫୁଲି କଷ୍ଟବିହୀନ ଘାଆ ହୋଇଯାଏ ଓ ତାହାର କେନ୍ଦ୍ରଟି କଳା ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଲକ୍ଷଣରେ ଜ୍ୱର, ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଛୋଟ ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ହୁଏ ।  ଅନ୍ତନଳୀ ରୁପରେ ଅଇ, ବାନ୍ତି, ତରଳ ଝାଡ଼ା ଓ ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ଇଞ୍ଜେକସନ୍ ରୁପରେ ଶୀରାଭ୍ୟନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ ନେବା ସ୍ଥାନରେ ଜ୍ୱର ଓ ପୂଜ ଘାଆ ହୁଏ ।

ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁ ଉତ୍ପାଦରେ ଥିବା ଜୀବାଣୁମାନଙ୍କର ସ୍ପୋର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ରୋଗ ହୁଏ । ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଖଣ୍ଡିଆ ଚର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ରମଣ ସାଧିତ ହୁଏ । ମଣିଷଠାରୁ ମଣିଷ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ । ପଶୁଙ୍କର କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ବା ପଶୁ ଉତ୍ପାଦ ସମ୍ଭାଳିବା ଲୋକ, ପୋଷ୍ଟ ଅଫିସ୍‌ର କର୍ମଚାରୀ ଓ ମିଲିଟାରୀ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଅଧକ ରହେ । ରକ୍ତରେ ଆଣ୍ଟିବଡି ବା ଟକ୍ସିନ ଥିଲେ ଅଥବା ସଂକ୍ରମିତ ସ୍ଥାନରୁ ସାମ୍ପଲ୍ ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । 

ଅଧିକ ସଙ୍କଟ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ଟିକା ନେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ । ସଂକ୍ରମଣ ଇତିହାସ ଥିବା ସ୍ଥାନର ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଟିକା ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ୍ କରାଯାଏ । ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ପରେ ଦୁଇ ମାସ ଧରି ଡକ୍ସିସାଇକ୍ଲିନ ବା ସିପ୍ରୋଫ୍ଲୋକ୍ସାସିନ ଭଳି ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ନେଲେ ରୋଗ ପ୍ରତିରଧ ହୋଇଯାଏ । ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇଗଲେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ଓ ଆଣ୍ଟିଟକ୍ସିନ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ସଂକ୍ରମଣର ପ୍ରକାର ଉପରେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକର ପ୍ରକାର ଓ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଭର କରେ । ବ୍ୟାପକ ସଂକ୍ରମଣ ହେଲେ ଆଣ୍ଟିଟକ୍ସିନ ଦିଆଯାଏ ।

ଆଫ୍ରିକା ତ‌ଥା ମଧ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ଏକ ସାଧାରଣ ରୋଗ । ଏହା ନିୟମିତ ଭାବରେ ଦକ୍ଷିଣ ୟୁରୋପରେ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତର ୟୁରୋପ ଓ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ଏତେ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ । ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କେବଳ ୨ ଜଣଙ୍କୁ ହୁଏ । ସମୁଦାୟ ସଂକ୍ରମଣର ୯୫% କେବଳ ଚର୍ମ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । ଅଣଚିକିତ୍ସିତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ୨୪% ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ । ଅନ୍ତନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ୨୫ରୁ ୭୫% ରହେ ଓ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ସଂକ୍ରମଣରେ ୨୫ରୁ ୭୫% ଏହି ସଙ୍କଟ ରହେ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏହି ରୋଗରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଥିଲେ । ଅନେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ରଖାଯାଇଛି ।  ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ଚରିଲା ବେଳେ ଜୀବାଣୁ ସ୍ପୋର ଖାଇଲେ ବା ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ଦେହକୁ ଗଲେ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । ମାଂସାସୀ ପ୍ରାଣୀ ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁକୁ ଖାଇଲେ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ରୋଗ ହୁଏ ।
   

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଆଳୁ

thumb|ଆଳୁ 
ଆଳୁ ଏକ ପରିବା ବିଶେଷ ଯାହା ମାଟି ତଳେ ବଢି଼ଥାଏ। ସାଧାରଣ ଓଡି଼ଆ ଖାଦ୍ୟରେ ଆଳୁର ଭୂମିକା ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ। ଏହା ଶ୍ୱେତସାରର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ। ଆଳୁରେ ଶ୍ୱେତସାର ଅଧିକ ଥିବାରୁ ମାତ୍ରାଧିକ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ଏହା ମଧୁମେହ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢା଼ଇଥାଏ।
ପ୍ରକାରଭେଦ
ଆଳୁ କହିଲେ ଅନେକେ ବିଲାତି ଆଳୁକୁ ବୁଝି ଥାଆନ୍ତି। ଏହି ପରିବା ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳନ କରିବାରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଶ୍ରେୟ ଥିବାରୁ ଏହାର ନାମକରଣ ଏପରି ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଆମ ଦେଶରେ ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ୟ ଆଳୁ ଓ ଦେଶୀ ଆଳୁର ପ୍ରଚଳନ ରହି ଥିଲା ।। ଏହି ଆଳୁକୁ ଦେଶୀ ଆଳୁ, ମାଟି ଆଳୁ ବା ଖମ୍ବ ଆଳୁ କୁହାଯାଏ। ଦେଶୀ ଆଳୁ ସାଧାରଣତଃ ବିଲାତି ଆଳୁଠାରୁ ଆକାରରେ ବଡ଼ ଥାଏ। ଏହି ଦେଶୀ ଆଳୁ ମଧ୍ୟରେ ଘର ଆଳୁ , ବୈଂୟା ଆଳୁ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ଅଟେ ।  ଏହି ଆଳୁ ୫ରୁ ୫୦ କି.ଗ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇ ଥାଏ । 
ଉତ୍ପାଦନ
ସର୍ବାଧିକ ଆଳୁ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡି଼କର ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା। 
 ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
 ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ
 ବିହାର
 ଗୁଜରାଟ
 ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ
 ପଞ୍ଜାବ
 ଆସାମ
 କର୍ଣାଟକ
 ହରିଆଣା
 ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ

 ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ 
ଆଳୁକୁ ପରିବାମାନଙ୍କର ରାଜା କୁହାଯାଇଥାଏ । ଅନ୍ୟ ପରିବା ମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ କମ ଅଟେ । ଖାଲି ଭାରତ ନୁହେଁ ଦୁନିଆରେ ସବୁଠାରେ ଲୋକେମାନେ ଆଳୁ ଖାଇଥାଆନ୍ତି । ଆଳୁ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ହଜମ କ୍ରିୟା ଭଲ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ହୃଦୟ ସୁସ୍ଥ ରହେ, କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲର ମାତ୍ରା କମ ରହେ। ଏଥିରେ କ୍ୟାଲସିୟମ ଓ ମେଟାବୋଲିଜିମ୍‍ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଥିବାରୁ ଏହା ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ବହୁ ଉପକାର କରିଥାଏ ।http://www.samajalive.in/potato-3/34898.html 

 ଆଳୁରେ ଫାଇବର , ପୋଟାସିୟମ, ଭିଟାମିନ ସି ଓ ବି ଥିବାରୁ ଏହା କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲର ମାତ୍ରାକୁ କମ କରେ । ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମ ହୃଦୟ ସୁସ୍ଥ ରହିଥାଏ ।

 ଆଳୁରେ ରହିଥିବା ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି ବଢାଇଥାଏ । ତେଣୁ ନିୟମିତ ଗୋଟେ ଆଳୁ ଖାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।

 ଆଳୁ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇରହିଥାଏ ।

 ରାତିରେ ଭଲ ନିଦ ହୋଇଥାଏ ।

 ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ବଢାଉଥିବା ଶକ୍ତିକୁ କମ କରିଥାଏ ।

 ତ୍ୱଚାକୁ ସୁନ୍ଦର କରିଥାଏ ।

 ହାନିକାରାକ ଗୁଣ 
ଔଷଧୀୟ ଗୁଣାବଳୀ ସହିତ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଆଳୁ ହାନୀକାରକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ଏହି ଆଳୁ ବହୁତ ରୋଗର କାରଣ ସାଜିପାରେ । ତେବେ ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଆଳୁ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ଆମର କ’ଣ କ୍ଷତି ହୋଇଥାଏ –http://www.samajalive.in/potato-2/34374.html

 ଅମ୍ଳ : 
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଆଳୁ ଖାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଗ୍ୟାସ୍‍ ବା ଅମ୍ଳ ବୃଦ୍ଧି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ ଥାଏ, ତେଣୁ ଖାଦ୍ୟରେ ଆଳୁର ବ୍ୟବହାର କମ୍‍ କରନ୍ତୁ ।
ଶର୍କରାରେ ଭରପୁର :
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ପରିମାଣ ଅଧିକ ରହିଛି, ତେବେ ଆଳୁ ବିଲ୍‍କୁଲ୍‍ ହି ଭୁଲିଯାଆନ୍ତୁ । ଆଳୁରେ ଗ୍ଲାଇସେମିକ୍‍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ରହିଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍‍ର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ରକ୍ତରେ ଶର୍କରାର ମାତ୍ରା କମ୍‍ କରିବା ପାଇଁ ଆଳୁ ଖାଇବା ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତୁ ।

 ରକ୍ତଚାପ : 
ଆଳୁ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ତଚାପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ । ଏହା ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପର ଆଶଙ୍କା ବଢାଇଥାଏ । ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ସପ୍ତାହକୁ ୪ ଥର କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଳୁ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ ।

 ମେଦ ବୃଦ୍ଧି : 
ଏହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଆଳୁ ଓଜନ ବଢାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଓଜନ ବଢାଇବାକୁ ଚାହିଁ ଥାଆନ୍ତି । ହେଲେ ଯଦି ଆପଣ ପତଳା ହେବା ପାଇଁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତେବେ ଆଳୁର ସେବନ କମ୍‍ କରନ୍ତୁ। ଅଧିକ ଆଳୁ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ଚର୍ବି ବା ମୋଟାପଣ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ ।
ଆଧାର
ଆଳୁ ଦମ

ଉପାଦାନ 
 ଆଳୁ - ୫-୬ଟି
 ତେଲ - ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ
 ଲୁଣ - ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ
 ହଳଦୀ - ୧ ଚାମଚ
 ପଞ୍ଚଫୁଟଣ - ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ
 ଶୁଖିଲା ଲଙ୍କା -୨ରୁ ୩ଟି
 ପିଆଜରସୁଣ ବଟା

ତିଆରି ପ୍ରଣାଳୀ
ପ୍ରଥମେ ଆଳୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଧୋଇ ତାକୁ ସିଜାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।Beyond Wazwan: A Peek into the Cuisine of Kashmiri PanditsThe Dum Aloo trail from Kashmir to Kolkata
ତାପରେ କରେଇ ବସାଇ ସେଥିରେ 1ରୁ 2 ଚାମୁଚ୍ ତେଲ ପକାଇ ଟିକିଏ ଜୀରା,ତେଜପତ୍ର ପକାଇ ମସଲା(ଅଦା,ରସୁଣ,ପିଆଜ ବଟା) ପକାଇ ଖରଡ଼ନ୍ଠୁ। ତାପରେ ସେଥିରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଲୁଣ ପକାଇ ସିଜା ଯାଇଥିବା ଆଳୁକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ କରି କାଟି ସେଥିରେ ପକାନ୍ତୁ ଏବଂ ପାଣି ଦେଇ କିଛି ସମୟ ଫୁଟାନ୍ତୁ।ଏବେ ଏହା ପ୍ଲେଟରେ କାଢି ପରସନ୍ତୁ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଖାଦ୍ୟ
ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ

ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସରକାରୀ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ।http://scscollege.nic.in/ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୫୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପୁରୀ ରେଳ ଷ୍ଟେସନଠାରୁ ୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କର ସ୍ମୃତି ସ୍ୱରୂପ, ତାଙ୍କର ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି ।

ଇତିହାସ
ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପୁରାତନ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ । ଏହା ୧୯୪୪ ମସିହାରେ ପୁରୀ ସହରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା । ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା । ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଅଳ୍ପ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ରାଜ୍ୟର ଗୋଟିଏ ଜଣାଶୁଣା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିଥିଲା । ଏହି ସଫଳତାର ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନିଜସ୍ୱ କୋଠାଘରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକି ପୁରୁଣା ସଦର ଥାନା ନିକଟରେ ରହିଥିଲା । ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହାକୁ ଜ୍ୟୋତିଷ ବିଜ୍ଞାନୀ ମହାମହୋପାଧ୍ୟାୟ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସିଂହ ହରିଚନ୍ଦନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ (୧୮୩୫-୧୯୩୪) ନାମାନୁସାରେ 'ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ' କରିଥିଲେ । ପରେ ପରେ ଏହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ଅର୍ଥାତ ଗୋଟିଏ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଓ ଅନ୍ୟଟି କନିଷ୍ଠ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ।

ପ୍ରଥମେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ବିଷୟ ରୂପେ ଅର୍ଥନୀତି, ଇତିହାସ, ଗଣିତ, ତର୍କଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସଂସ୍କୃତ ସହିତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ରୂପେ ଇଂରାଜୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଆଦି ବିଷୟ ପାଠ୍ୟଖସଡ଼ାରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ସ୍ନାତକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସହ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ୱରୂପ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ଇତିହାସ, ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର, ଇଂରାଜୀ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଗଣିତ ଆଦି ବିଷୟକୁ ସମ୍ମାନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ରୂପେ ନେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା  ସେହିପରି ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏଥି ସହିତ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ , ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତ ବିଷୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ପରେ ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଅଧ୍ୟୟନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ନିୟମିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
ଉପସ୍ନାତକ(ନିୟମିତ) ପାଠ୍ୟକ୍ରମ [କଳା, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବିଜ୍ଞାନ]
ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ୨୦୧୦-୧୧ ଶିକ୍ଷା ଅଧିବେଶନରେ ଯୁକ୍ତ ୩ ସ୍ତରରେ ୫୩ଟି ସ୍ନାତକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇ-ଆଡମିଶନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାରେ ସମସ୍ତ ସ୍ନାତକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇ-ଆଡମିଶନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ୨୦୧୪-୧୫ ଶିକ୍ଷା ଅଧିବେଶନରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକି SAMS ଅଧିନରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଯେଉଁ ଦିନ ଯୁକ୍ତ୨ର ଫଳାଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ, ସେହିଦିନଠାରୁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।

ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
କଳା ପାଇଁ ଉପସ୍ନାତକ(ନିୟମିତ) ପାଠ୍ୟକ୍ରମ(୫୧୨ ଆସନ)
ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
 କ୍ରମାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା  ବିଷୟ  ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୧  ଇଂରାଜୀ  ୫୧୨ ୨  ଓଡ଼ିଆ  ୫୧୨ ୩  ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ  ୫୧୨ ୪  ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଓ ସଂକୃତି  ୫୧୨ ୫  ଇ.ଏସ୍ ଓ ସିଏ (ସ୍ୱ-ଆର୍ଥିକ)  ୫୧୨

ନିର୍ବାଚିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
 କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା  ବିଷୟ  ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୧  ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ର  ୧୨୮ ୨  ଶିକ୍ଷା  ୩୨ ୩  ଭୂଗୋଳ  ୩୨ ୪  ଇତିହାସ  ୧୨୮ ୫  ଗଣିତ  ୩୨ ୬  ଓଡ଼ିଆ  ୧୨୮ ୭  ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର  ୧୨୮ ୮  ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି  ୧୨୮ ୯  ମନୋବିଜ୍ଞାନ  ୩୨ ୧୦  ସଂସ୍କୃତ  ୧୨୮ ୧୧  ସମାଜ ଶାସ୍ତ୍ର  ୧୬

ସମ୍ମାନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
 କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା  ବିଷୟ  ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୧  ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ର  ୧୧୨ ୨  ଶିକ୍ଷା  ୪୮ ୩  ଭାରତୀୟ ଭୂଗୋଳ  ୧୬ ୪  ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ  ୬୪ ୫  ଗଣିତ  ୩୨ ୬  ଓଡ଼ିଆ  ୪୮ ୭  ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର  ୩୨ ୮  ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି  ୯୬ ୯  ମନୋବିଞ୍କାନ  ୩୨ ୧୦  ସଂସ୍କୃତ  ୧୬ ୧୧  ସମାଜ ଶାସ୍ତ୍ର  ୧୬ ୧୨  ଇଂରାଜୀ  ୩୨

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
ଭାରତରେ ଟ୍ରାଫିକ ଚିହ୍ନ

ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଭାରତର ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନ ଇଂଲଣ୍ଡର ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନର ଅନୁରୂପ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଥକ୍ୟ, ଭାରତରେ ଦୁଇ ବା ଅଧିକ ଭାଷାରେ ଲେଖାଥାଏ ।
  
ଅଧିକାଂଶ ସ‌ହରର ରାସ୍ତାଚିହ୍ନରେ ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା ଓ ଇଂଲିଶ ଭାଷା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ଥାଏ । ଜାତୀୟ ରାଜପଥରେ ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା, ହିନ୍ଦୀ ଓ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଲେଖା ଥାଏ । 

ସନ ୨୦୧୨ରେ କେରଳର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ଏକ ପ୍ଲାନ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେଉଁଥିରେ ରାସ୍ତାଚିହ୍ନ ସ‌ହିତ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତି ଡାକ୍ତରଖାନା ମାନ‌ଚିତ୍ର ରହିବ ।  ପୁରୁଣା ସାଇନବୋର୍ଡ଼କୁ ବଦଳେଇ ନୂଆ ଫ୍ଲୋରିସେଣ୍ଟ ବୋର୍ଡ଼ ଲଗେଇବାକୁ ନୋଇଡ଼ା ଅଥରିଟି ଘୋଷଣା କଲେ ।

ଗ୍ୟାଲେରି
 

ଗ୍ୟାଲେରି
ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନ
ଲାଲ ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥାଏ ।

ସାବଧାନ ଚିହ୍ନ
ଲାଲ ତ୍ରିଭୁଜ ସାବଧାନ ଚିହ୍ନ ଦର୍ଶାଏ

ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
 Indian Traffic Rules and Signals
 63 Traffic Signs and Their Proper Meanings in India

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଟ୍ରାଫିକ୍ ନିୟମ ଓ ସଙ୍କେତ
କୁହୁଡ଼ି

thumb|କୁହୁଡ଼ିରେ ଲୁଚି ଯାଇଥିବା କସ୍‌ମୋପଲି ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଓଡ଼ିଶା ।

କୁହୁଡ଼ି (Fog) ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପର ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅବସ୍ଥା । ଶୀତଦିନ ରାତିରେ ତାପ ବିକିରଣ କରି ପୃଥିବୀ ଥଣ୍ଡା ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବାୟୁର ନିମ୍ନ ଭାଗ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ବାୟୁର ତାପମାତ୍ରା ଶିଶିରାଙ୍କ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ । ଫଳରେ ବାୟୁରେ ଥିବା ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଘନ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ବାୟୁରେ ଥିବା ଧୂଳିକଣା ଆଦିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳକଣା ଆକାରରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଅତି ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚତାରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଭାସିବୁଲେ । ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପର ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅବସ୍ଥାକୁ କୁହୁଡ଼ି (Fog) କୁହାଯାଏ । 

thumb|କୁହୁଡ଼ି ଆଚ୍ଛାଦିତ ରାସ୍ତା ।

ପ୍ରକାର
କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର । ଯଥା:
 ବିକିରଣ କୁହୁଡ଼ି (Radiation Fog)
 ଅଭିବ‌ହନ କୁହୁଡ଼ି (Advection Fog)

ବିକିରଣ କୁହୁଡ଼ି (Radiation Fog)
thumb|ବିକିରଣ କୁହୁଡ଼ି (Radiation Fog)

ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ତାପ ବିକିରଣ ଫଳରେ ଯେଉଁ କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହାକୁ ବିକିରଣ କୁହୁଡ଼ି (Radiation Fog) କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର କୁହୁଡ଼ି (Fog) ପାଇଁ ଲମ୍ବା ଶୀତ ରାତି, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଓ ଧୀର ପବନ ଆବଶ୍ୟକ ।

ଅଭିବ‌ହନ କୁହୁଡ଼ି (Advection Fog)
thumb|ଅଭିବ‌ହନ କୁହୁଡ଼ି (Advection Fog)

ଅଭିବ‌ହନ କୁହୁଡ଼ି (Advection Fog) ଉଷ୍ଣ ବାୟୁ ଓ ଶୀତଳ ବାୟୁର ମିଶ୍ରଣ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ଉଷ୍ଣ ସ୍ରୋତ ଓ ଶୀତଳ ସ୍ରୋତ ମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରକାରର କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଉତ୍ତର ଆଟ୍‌ଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗରର ଲାବ୍ରାଡର ଶୀତଳ ସ୍ରୋତ ଓ ଉପସାଗରୀୟ ଉଷ୍ଣ ସ୍ରୋତର ମିଳନ ସ୍ଥାନରେ ଏ ପ୍ରକାର କୁହୁଡ଼ି ଦେଖାଯାଏ ।

ମିଷ୍ଟ୍ (Mist)
କୁହୁଡ଼ି (Fog) ଅତି ପତଳା ହେଲେ ତାହାକୁ ମିଷ୍ଟ୍ (Mist) କୁହାଯାଏ । ଅଧିକ ଘନତା ଯୋଗୁଁ କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସାଧାରଣତଃ ଏକ କିଲୋମିଟର ବା ତ‌ହିଁରୁ କମ୍ ଦୂରରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିବାରେ ବାଧା ଜନ୍ମାଇଥାଏ । ମାତ୍ର ମିଷ୍ଟ୍ (Mist) କୁହୁଡ଼ି (Fog) ଅପେକ୍ଷାକୃତ ପତଳା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ ଏକ କିଲୋମିଟରରୁ କିଛି ଅଧିକ ଦୂରରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିହୁଏ ।

ସ୍ମଗ୍ (Smog)
thumb|ସ୍ମଗ୍ (Smog)

ବଡ଼ ବଡ଼ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳମାନ‌‌ଙ୍କରେ ବାୟୁରେ ଥିବା ବିଷାକ୍ତ ରାସାୟନିକ ଅଣୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଧୂଆଁ (Smoke) ଜଳୀୟବାଷ୍ପକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରି ଏକ ପ୍ରକାର କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି । ଏହାକୁ ସ୍ମଗ୍ (Smog = Smoke + Fog) କୁହାଯାଏ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:କୁହୁଡ଼ି
ଶ୍ରେଣୀ:ମିଷ୍ଟ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ମଗ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅବସ୍ଥା
ଶ୍ରେଣୀ:Fog
ଶ୍ରେଣୀ:Mist
ଶ୍ରେଣୀ:Smog
କାକର

thumb|ଘାସ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା କାକର ବିନ୍ଦୁ ।

କାକର (Dew) ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

ସୃଷ୍ଟି
thumb|ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଜାଲ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା କାକର (Dew) ।

ରାତିବେଳା ଭୂପୃଷ୍ଠ ତାପ ବିକିରଣ ଯୋଗୁଁ ଶୀତଳ ହୁଏ ।  ହେମନ୍ତ ଋତୁ ଓ ଶୀତ ଋତୁରେ ଏହି ଶୀତଳ ହେବା ମାତ୍ରା ଅଧିକ । ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଶୀତଳ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଲାଗି ରହିଥିବା ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷଭାବେ ଶୀତଳ ହୁଏ । ବାୟୁର ତାପମାତ୍ରା ଯେତେବେଳେ ଶିଶିରାଙ୍କ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ, ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଘନୀଭୂତ ହୋଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଆକାରରେ ଘାସପତ୍ର ଇତ୍ୟାଦିରେ ଲାଗିରହିଥାଏ । ଏହାକୁ କାକର ବା ଶିଶିର (Dew) କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ବାତାବରଣ
ଲମ୍ବା ଶୀତ ରାତି, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଓ ସ୍ଥିର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ କାକର ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ସ‌ହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ତୁହିନ (Frost)
thumb|ଗାଡ଼ି ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ତୁହିନ (Frost) ।

ମଧ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଅକ୍ଷାଂଶରେ ପୃଥିବୀ ଶୀତ ରାତିରେ ଏତେ ଶୀତଳ ହୋଇଯାଏ ଯେ, ତାପମାତ୍ରା ହିମାଙ୍କ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ । ଏଠାରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଘନୀଭୂତ ହେବା ପରେ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି ନ ପାରି କଠିନ ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କରେ । ଶିଶିର (Dew) ବିନ୍ଦୁର ଏହି କଠିନ ଅବସ୍ଥାକୁ ତୁହିନ (Frost) କୁହାଯାଏ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:କୁହୁଡ଼ି
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଶିର
ଶ୍ରେଣୀ:ତୁହିନ
ଶ୍ରେଣୀ:Dew
ଶ୍ରେଣୀ:Frost
ଶ୍ରେଣୀ:ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ

ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ ହେଉଛନ୍ତି ଗଣେଶଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱରୂପ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଭିତର ବେଢ଼ାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରର ଦକ୍ଷିଣକୁ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (୨ୟ ଭାଗ)ରେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ନାମ କାଞ୍ଚି ଗଣେଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ଭିତର ବେଢ଼ା ପ୍ଳଟ୍ ନଂ ୬୫ରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଗଣେଶଙ୍କୁ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଗଣେଶ ବିଗ୍ରହ କାଞ୍ଚି ଶିଳ୍ପକଳାର ଏକ ନିଦର୍ଶନ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଜଣେ ପ୍ରଧାନ ସେବକ ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଏହାର ମାରଫତ୍‌ଦାର ଓ ସେବକ ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମ
କାଞ୍ଚି ଗଣେଶଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ କୁହାଯାଏ । ଏହାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମ ହେଲା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଗଣେଶ, କାମଦ ଗଣେଶ, ଶକ୍ତି ଗଣେଶ (ଶକ୍ତି ବିନାୟକ) ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଗଣେଶ । ଶକ୍ତିଙ୍କ ଭଗରେ ଶୁଣ୍ଢ ଭର୍ତ୍ତିକରି ରହିଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଗଣେଶଙ୍କୁ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ କୁହାଯାଏ । ଏହାଙ୍କର ଶୁଣ୍ଢ ବାମକୁ ମୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଥିବାରୁ ଏହାଙ୍କୁ ଇଦାମ‌ପୁରୀ ବା ବାମାବର୍ତ୍ତ ଗଣେଶ କୁହାଯାଏ ।

ସ୍ୱରୂପ
ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ କଳା ମୁଗୁନି ପଥରରେ ତିଆରି । ସେ ସିଂହାସନ ଉପରେ  ଅର୍ଦ୍ଧପର୍ଯ୍ୟଙ୍କାସନରେ ବିରାଜମାନ କରିଛନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ଡାହାଣ ପାଦ ଭାଙ୍ଗିଛନ୍ତି ଓ ବାମ ପାଦ ଲମ୍ବାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ମୁକୁଟ ରହିଛି ଓ ସେ ସେ ସର୍ପକୁ ଉପବିତ ବା ପଇତା ଭାବେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ ଅଛି । ସେ ଉପର ଡାହାଣ ହାତରେ ଏକ ଭଗ୍ନ‌ଦନ୍ତ, ତଳ ଡାହାଣ ହାତରେ ଜପମାଳା ବା ଅକ୍ଷମାଳା ଓ ଉପର ବାମହାତରେ ପରଶୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ସେ ତଳ ବାମହାତରେ ସିଦ୍ଧି ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ନିଜର ଲିଙ୍ଗମର୍ଦ୍ଦନ କରିଛନ୍ତି । 

ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଗଜପତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ମୁକ୍ତି ଚିନ୍ତାମଣିରେ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇ ଲେଖାଯାଇଛି ଯେ—
ମହାକାୟଧରଂ ଦେବବିଘ୍ନେଶ ! ବିଘ୍ନ ନାଶକମ୍ ।
ପରଶୁମାଳିକା ହସ୍ତଂନିଜ ଲିଙ୍ଗାଗ୍ରମର୍ଦ୍ଦକମ୍ ।।
କ୍ରୋଡ଼େ ସିଦ୍ଧି ମହାଦେବୀ-ମାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ବପୁରାୟତମ୍ ।
ଉଦ୍ଦଣ୍ଡ ବିଗ୍ରହଂ ବନ୍ଦେଶୁଣ୍ଢିନଂ ସିଦ୍ଧି ଦାୟକମ୍ ।।

ଉପରୋକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଟିର ଅର୍ଥ ହେଲା—
ହେ ଗଣପତି ! ତୁମେ ବିଘ୍ନେଶ ! ତୁମେ ବିଶାଳ ବପୁ ଧାରଣ କରିଛ । ତୁମ ହସ୍ତରେ ପରଶୁ ଓ ମାଳା । ତୁମେ ଲିଙ୍ଗ ମର୍ଦ୍ଦକ ବେଶରେ ଚିତ୍ରିତ । ତୁମ କୋଳରେ ସେଦ୍ଧିଦାୟିନୀ ମହାଦେବୀ ଆଲିଙ୍ଗିତା । ତୁମେ ଉଦ୍ଦଣ୍ଡ ବିଗ୍ରହ । ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଦାୟକ । ତୁମଠାରେ ଶରଣ ଯାଉଛି ।

କେତେକ ଲେଖକ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାନ୍ତି । ଡକ୍ଟର ଭାସ୍କର ମିଶ୍ରଙ୍କ ମତରେ, ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶଙ୍କ ହାତରେ ପଦ୍ମ, ଡାଳିମ୍ବ, ବୀଣା, କିଛି ଧାନ ଓ ଅକ୍ଷମାଳ ଶୋଭା ପାଏ ।ଏହି ଗଣେଶଙ୍କ ବାମ ଜଙ୍ଘରେ ବସିଥିବା ଦେବୀମୂର୍ତ୍ତୀଙ୍କର ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଗଣେଶଙ୍କ ବାମାବର୍ତ୍ତ ଶୁଣ୍ଢ ପ୍ରବେଶ କରି ରହିଛି ।   ଏହି ଦେବୀମୂର୍ତ୍ତୀ କିଏ, ଏ ନେଇ ଅନେକ ମତ ରହିଛି । କେତେକ ଏହାଙ୍କୁ ଗଣେଶଙ୍କର ଶକ୍ତି ସିଦ୍ଧିଦେବୀ କ‌ହୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଏହାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱରୀ ପ୍ରତ୍ୟାଙ୍ଗନା କ‌ହିଥାନ୍ତି । କେତେକ ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କୁ କାମଦା ଏବଂ ଆଉ କେତେକ ଏହାଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀ (ଦୁର୍ଗା) ମଧ୍ୟ କ‌ହିଥାନ୍ତି । ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କର ପଚାଶଟି ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ କାମଦା ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନାମ ରହିଛି । 

ପୂଜା ପଦ୍ଧତି
ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶ ଜଣେ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଦେବତା ଏବଂ ଏହାଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ବାମାବର୍ତ୍ତ । ବାମାଚାର ତନ୍ତ୍ର ପଦ୍ଧତିରେ ଯେଉଁ ଗଣେଶ ବିଗ୍ରହଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ ସେ ବିଗ୍ରହ ସାଧାରଣତଃ ବାମାବର୍ତ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।  ତେଣୁ ଭଣ୍ଡ ଗଣେଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାୟରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । ତାନ୍ତ୍ରିକ ପୂଜାରେ ଏହି ଗଣେଶ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଙ୍କ ସ‌ହ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ସ୍ୱାମୀ ହର୍ଷାନ‌ନ୍ଦ ନିଜର Hindu Gods and Goddesses ପୁସ୍ତକରେ ଲେଖିଛନ୍ତି—
One of the varieties of this Saktiganapati is called Ucchistaganapati, the Ganapati associated with unclean things like orts, whose worship belongs to Vamacar (the left handed path, i.e., the heterodox and unclean path) and said to give quick results.

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ
 ଗଣେଶ
 ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର

ଆଧାର
ଓଳାଶୁଣି ଗୁମ୍ଫା

ଓଳାଶୁଣି ଗୁମ୍ଫା (ବା ଓଳାଶୁଣୀ ଗୁମ୍ଫା) କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ମାହାଙ୍ଗା ତହସିଲ ଲଳିତଗିରି ନଗର ପଞ୍ଚାୟତରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଓଳାଶୁଣି ପାହାଡ଼ରେ ଅବସ୍ଥିତ । ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ୮୦ କିଲୋମିଟର ଦୁରରେ ରହିଛି ଏହି ପାହାଡ଼ । ଦୈତାରିରୁ ପାରାଦୀପ ଲମ୍ବିଯାଇଥିବା ୫ ନଂ (କ) ରାଜପଥ ନିକଟରେ ଛିଡା ହୋଇଛି ଏହି ଓଳାଶୁଣି ପାହାଡ ଓରଫ ଗୁମ୍ଫା ପାହାଡ ।  ପାରାଦ୍ୱୀପକୁ ଯିବବେଳେ ସ୍ଥଳ ଭାଗର ଏହା ହେଉଛି ଶେଷ ପାହାଡ଼ | ଏହି ଓଳାଶୁଣି ପାହାଡ଼ ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କ ସମାଧି ପୀଠ ହୋଇଥିଲେ ବି ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ । 

 ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ 
ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ଓଡ଼ଶା ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ବଡଖେମଣ୍ଡାର ବିଜୟନଗର ଗଡରେ ଆନୁମାନିକ ୧୭୮୦ରୁ ୧୭୮୮ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିଲାବେଳ ନାମ ଥିଲା ବଲଭଦ୍ର ଦାସ । ପିଳାବେଳୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ବାରବର୍ଷ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କରପିତା, ପଦ୍ମନାଭ ଦେବ, ପାଠ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 
"ହେ ପିତା ! ମୁଁ ତ ପରମ ପାଠ ପଡୁଛି, ଅନ୍ୟପାଠ ପଡିବାର ପ୍ରୟଜନ କ'ଣ ?"
ବିଦ୍ୟାଟି ବେଦ ଯେ ବୋଲଇ । ତହିଁଁରେ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ।।
ଭାବେ ଅବିଦ୍ୟା ପରମକୁ । ଭାବେ ଭରସା ମୋର ତାଙ୍କୁ ।।
ଏହିପରି ଚିନ୍ତାରୁ ନିବୃତ କରିବାପାଇଁ ତାଙ୍କପିତା ରାଜକନ୍ୟାକୁ ବିବାହ ଦେବା କଥା କହିବାରୁ ମହାମୁନି କପିଳ ଶୁଭଦେବଙ୍କ ଭଳି ପିତାଙ୍କୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇ କହିଲେ, "ହେ ପିତା ! ଯେ ମାତା ରୂପେ ଜନ୍ମ କରି ପୁତ୍ର ହୋଇଲି ମୁଁ ତାଙ୍କରି ପ୍ରତିମାକୁ ବିଭା ହେଲେ ଧର୍ମଟି ସହିବକି ଭଲେ, କି କଥା କହିଲ ହେତାତ ସେଇଟି ମୋର ନିଜ ମାତା ତା' ପରେ ଘର ତ୍ୟାଗ କରି କଚେରୀ ଘରକୁ ଚାଲିଆସିଥିଲେ, ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ସାଧୁସନ୍ଥମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ | ଠିକ୍ ତାର ରାତ୍ରିରେ ନିକଟବର୍ତି ଜଣେ ବିଧବା ବ୍ରାହ୍ମଣର ବାଡିରୁ ସେ କଦଳି ପତ୍ର କାଟୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମଣୀ ପତ୍ର କଟା ହେବ ଶୁଣି-  " କିଏ ଗୋଟେ ଅରକ୍ଷିତ ମୋ ବାଡ଼ିରୁ ପତ୍ର କାଟୁଛି "  କହି ଧାଇଁ ଆସିଲା, ଏବଂ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଆବାକ୍ ହୋଇଗଲେ, ଏଥିରେ ରାଜପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତନା ଦେଇ କହିଲେ " ମା' ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ନା' ପାଉନଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଆଜି ତୁମ ଦୟାରୁ ମୁଁ ଅରକ୍ଷିତ ନାମଟି ପାଇଗଲି " |

 ଓଳାଶୁଣୀ ମେଳା 
ଓଳାଶୁଣୀ ମେଳା ମାଘ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିବସ ।  ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିବସ ଦୁଇ ଦିନ ଧରି ପଳନ କରଯାଇଥାଏ ।  ଏହି ମେଳାରେ ଓଡ଼ିଶା ବାହାରୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ସମାବେଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିବସରୁ ଏହା ବାର ଦିନ ପର୍ଯନ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସମାବେଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୋଗ 
ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କର ପୋଡ଼ପିଠା ହେଉଛି ଅତି ପ୍ରିୟ । ଏହା ଛଡ଼ା ସୁଖୁଆ (ମଲାମାଛ) ଏଠାରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ । ଅରକ୍ଷିତ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆମିଷ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ଆମିଷକୁ ଛାଡ଼ି ଜଗତ ତିଷ୍ଠି ପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି- 
ହେ ମନ କହୁଅଛି ମୁହିଁ । ଶରୀର‌ ଆମିଷ ଅଟଇ ।। 
ରଜ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଆମିଷ ଜାଣ । ତହିଁରୁ ସକଳ ଭିଆଣ‌ ।।
ଛପନ କୋଟି ଜୀବ ଯେତେ । ଆମିଷରୁ ଜାତ ସମସ୍ତେ ।।
ଆମିଷକୁ ଆମିଷ  ଖାଇ । ଆମିଷ ଆମିଷେ ସାରଇ ।।
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ବିଭୁତିଭୂଷଣ ଦେଓ

ବିଭୁତି ଭୁଷଣ ଦେଓ (୧୮.୦୪.୧୯୨୯ - ୨୭.୦୫.୨୦୧୬) କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଶିକ୍ଷାବିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ ଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ବିଭୁତି ଭୁଷଣ ୧୯୨୯ ମସିହାରେ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ସୁଆଁଳ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗଜେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦେଓ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ । ସୁଆଁଳରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି, ସେ କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ ଗିବସନ୍ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୪୬ମସିହାରେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଦଶମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ ।  ଏହା ପରେ ୧୯୫୦ ମସିହରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାତକ  ଭାବେ ଉତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଡବର୍ଣ୍ଣ ପୁରସ୍କାର ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଆଲ୍ଲାହବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲକରିଥିଲେ । ସେହିବର୍ଷ ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ(୧୯୫୨-୬୨) ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ଇତିମଧ୍ୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବୃତ୍ତି ଲାଭ କରି ଇଂଲଣ୍ଡର ମାଞ୍ଚେଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଗବେଷଣା କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ । ସେଠାରେ ସେ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ ପଫେସର ଲିୟନ ରୋଜେନଫିଲ୍ଡଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଗବେଷଣା କରି ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ପିଏଚଡି ପାଇଥିଲେ । ତାପରେ ସେ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରିଆସି କିଛିକାଳ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ସେ କାନପୁର ଆଇଆଇଟିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଆମେରିକାର କାର୍ନେଗୀ ମେଲନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୩ ବର୍ଷ ଗବେଷଣା କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା । ସେଠାରୁ ଫେରି ସେ, ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନବଗଠିତ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ମୁଖ୍ୟ ପଦ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ଦୁଇଦଶନ୍ଧି(୧୯୬୯-୮୯) ବ୍ୟାପୀ ଏହି ପଦବୀରେ ଆସିନ ହୋଇଥିବା ଅବସରରେ, ସେ ବିଭାଗଟିର ଉତ୍ତୋରତ୍ତର ଉନ୍ନତି କରି ଜାତୀୟ ସ୍ଥରରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ କରାଇ ପାରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇପାରିଥିଲା | ୧୯୮୯-୧୯୯୨ ଦେଓ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇ ଥିଲେ ।  ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାରମ୍ବିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଓଙ୍କଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଗବେଷଣା 
କଣିକା ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଓ କଠିନ ବସ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଫେସର ଦେଓଙ୍କ ଗବେଷଣାର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତିତ ସେ ଅଲଟ୍ରା ସୋନିକ, ତରଳବସ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ଆଦି ଏକାଧିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ଦେଶବିଦେଶର ବହୁ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କର ଶତାଧିକ ନିବନ୍ଧ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ କଟକସ୍କିଙ୍କ ସହ ଗବେଷଣା କରି, ସେ ମୌଳିକ କଣିକାଙ୍କ କ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଶ୍ଳେଷଣର ଏକ ଅଭିନବ ପଦ୍ଧତି ବାହାର କରିଥିଲେ, ଯାହା କଟକସ୍କି-ଦେଓ ପଦ୍ଧତି ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହା ବ୍ୟତିତ ସେ ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସବଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ବିଦ୍ୟୁତ-ଚୁମ୍ବକିୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁଡିକର ସମନ୍ୱିତ କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ୱ(ୟୁନିଫାଇଡ ଥିଓରୀ) ଉପରେ ଏକାଧିକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । କଠିନ ବସ୍ତୁ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ୱ(ଫିଲଡ ଥିଓରୀ) ଗ୍ରୀନ-ଫଳନ ପଦ୍ଧତିର ବ୍ୟବହାରର ନୂତନ ଦିଗ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବାରେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ । ଏହି ସବୁ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରି ତାଙ୍କର ବହୁ ଛାତ୍ର ଡକ୍ଟରେଟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଗବେଷଣାର ଲାଭ କେବଳ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ରାଜ୍ୟ ବା ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସିମିତ ନରହି, ମାଞ୍ଚେଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କାର୍ନେଗୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ମାକ୍ସପ୍ଲାଣ୍ଟ ଇନଷ୍ଟିଚୁଟ, ଅବଦୁଷ ସଲାମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଛି ।     

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ଓଡ଼ିଶା ବିଜ୍ଞାନ ପରିଷଦ ତରଫରୁ ବରିଷ୍ଟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୯
 ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ ଡି.ଏସ.ସି. ଉପାଧି

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ମୃତ୍ୟୁ
ସାର୍

ସାର୍ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Sir) ଏକ ସମ୍ମାନ ସୂଚକ ସମ୍ବୋଧନ ଯାହା ସ୍ଥଳ ବିଶେଷରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସମ୍ବୋଧନ ସାଧାରଣତଃ କମନ‌ୱେଲ୍‌ଥ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଓ କେତେକ ଉପାଧିପ୍ରାପ୍ତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ (ନାଇଟ୍ ଓ ବ୍ୟାରୋନେଟ୍) ପ୍ରତି ନାମ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାନୁନ୍ ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଡକାଯାଏ । 

ସମାଜରେ ନିଜର ଉପରିସ୍ଥ ସାମାଜିକ ସ୍ତରରେ ଥିବା ବା ମିଲିଟାରୀ ର‍୍ୟାଙ୍କ (ଶ୍ରେଣୀ)ରେ ଥିବା ପୁରୁଷ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଖାଇବା ନିମନ୍ତେ ଏହି ସାର୍ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥଳରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହାର ଅନୁରୂପ ଶବ୍ଦ ମାମ ବା ମ୍ୟାଡାମ୍ ("ma'am" or "madam") ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ, ଅବିବାହିତା ମହିଳା ବା ଝିଅମାନେ ମିସ୍ ଶବ୍ଦ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ନାଇଟ୍ ବା ବ୍ୟାରୋନେଟ୍‌ମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଲେଡି କ‌ହି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଏ ଓ ନାଇଟ୍ ଉପାଧି ପ୍ରାପ୍ତ ମହିଳା ବା ବ୍ୟରୋନେଟେସ୍‌ମାନଙ୍କୁ ଡେମ୍ (Dame) କ‌ହି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ପରମ୍ପରା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି । 

 ଶବ୍ଦ ସାଧନ  
ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଫରାସୀର ସମ୍ମାନସୂଚକ ଶବ୍ଦ ଶାୟାର୍‌ରୁ (Sire) ସାର୍ ଶବ୍ଦ ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଛି । "ସାର୍" ଓ ସେନର୍ (seigneur) ଶବ୍ଦ ଦୁଇଟି ସାମନ୍ତବାଦୀ ଲର୍ଡ଼ ପ୍ରତି ସଙ୍କେତ କରେ । ଏହି ଶବ୍ଦ ଦୁଇଟି ଅଶିଷ୍ଟ ଲାଟିନରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଜଣାଯାଏ ।

ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ସାର୍ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଥମେ ନାଇଟ୍‌ମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ସନ ୧୨୯୭ରୁ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୋଇଆସିଛି ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବ୍ୟାରୋନେଟମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ୧୨୨୫ରୁ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଆସିଥିବା ସାୟାର ଶବ୍ଦଟି ପରିବର୍ତ୍ତୀତ ହୋଇଛି । ନାମ ପୂର୍ବରୁ ନାଇଟ୍‌ମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁତ୍ତ୍ୱକୁ ସଙ୍କେତ କରିବାକୁ ଏହି ଶବ୍ଦ  ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ । ପରେ ସନ ୧୨୫୦ରେ ପିତା ଓ ୧୩୬୨ରୁ ମୁଖ୍ୟ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ର‌ଯୁଜ୍ୟ ହେଉଥିଲା । 

 ଇଂରାଜୀ ଓ ବ୍ରିଟିଶ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରମଣ୍ଡଲ ସମ୍ମାନ 
thumb|left|Sir Thomas Troubridge. His entitlement to the style of "sir" derived from his position as a baronet.
ସାର୍ ଶବ୍ଦଟି ନାମ ବା ପୁରା ନାମର ଉପସର୍ଗ ଭାବରେ ଲେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସାଙ୍ଗିଆ ପୂର୍ବରୁ ଲେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ସାର୍ ଆଲେକ୍‌ଜାଣ୍ଡର ଫ୍ଲେମିଙ୍ଗ ଲେଖାଯିବ, ସାର୍ ଫ୍ଲେମିଙ୍ଗ ନୁହେଁ ।
 
ମହିଳାମାନେ ନାଇଟ‌ହୁଡ ପାଇଥିଲେ ବା ବ୍ୟରୋନେଟ ହୋଇଥିଲେ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସାର୍ ଅନୁରୂପ ଡେମ ଲେଖାଯାଏ । ପୂର୍ବରୁ ନାଇଟ ଓ ବ୍ୟରୋନେଟମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦିଆ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧୁନା ସେମାନଙ୍କୁ ଲେଡି ପରେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗିଆ ଲେଖାଯାଉଛି, ପୁରା ନାମ ସ‌ହିତ ଲେଖାଯାଉ ନାହିଁ, ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଲେଡି ଫିନେସ୍ ସଠିକ, କିନ୍ତୁ ଲେଡି ଭିରଜିନିଆ ଫିନେସ୍ ନୁହେଁ । ନାଇଟ୍‌ମାନଙ୍କର ବିଧବାମାନେ ସଧବା ବେଳର ନାମ ସ୍ଟାଇଲ ରଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟରୋନେଟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ନାମ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଅଧିକ ନାମ ଡୋୱେଜର ଦିଆଯାଏ ଯେପରି ଡୋୱେଜର ଲେଡି ଟ୍ରୋବ୍ରିଜ୍ ବା ଲରା, ଲେଡି ଟ୍ରୋବ୍ରିଜ୍ ।

ଅନ୍ୟ ପଦବୀ ସ‌ହିତ ସାର୍‌ର ମିଶ୍ରଣ  
ମିଲିଟାରୀ ଲୋକଙ୍କର ରାଙ୍କ ପ୍ରଥମେ ଲେଖାଯାଇ ତା ପରେ ସାର୍ ଲେଖାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଆଡମିରାଲ ଅଫ ଦି ଫ୍ଲିଟ ସାର୍ ଲେଖି ସାରିବା ପରେ ନାମ ଲେଖାଯାଏ । ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେହିଭଳି ଲେଖାଯାଏ ଯଥା:- ପ୍ରଫେସର୍ ସାର୍ ପରେ ନାମ ଲେଖାଯାଏ । ଚର୍ଚ୍ଚର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସାର୍ ଉପାଧୀ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଏହା ନାମ ପୂର୍ବରୁ ଲେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନାମ ପରେ କେବିଇ ଇତ୍ୟାଦି ଲେଖନ୍ତି (ଯଥା:- Reverend Dr John Polkinghorne, KBE) ।

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 EtymologyOnLine, etymonline.com

ଶ୍ରେଣୀ:ସାମାଜିକ ଉପାଧୀ
ପୋଇ

ପୋଇ ବା ବାସେଲା ଆଲ୍ବା ଏକ ଖାଦ୍ଯୋପଯୋଗୀ ଲତା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ତଥା ନୂଆଗିନିରେ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ। ଏହାର ପତ୍ର ମୋଟା । ଏହା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ତଥା ଉପକାରୀ ବନୌଷଧୀ ଏବଂ ଏହାର ପତ୍ରକୁ ଶାଗ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

 ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଦେଶିକ ନାମ 
 ପ୍ରାଦେଶିକ ଭାଷା  ନାମ ଓଡ଼ିଆ ପୋଇ ସଂସ୍କୃତ ଉପୋଦିକା, ପୋତକୀ, ମାଲବା, ଅମୃତବଲ୍ଲରୀ ହିନ୍ଦୀ पोई (ପୋଇ) ତେଲୁଗୁ బచ్చలి (ବଚ୍ଚଲି) ବଙ୍ଗଳା পুঁই শাক (ପୁଇ ଶାକ)

 ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ 
ଶୀତଳ, ରୁଚିକର । ତରଳ ଝାଡା, ରକ୍ତହୀନତା ତଥା କର୍କଟ ରୋଗରେ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଛି ।

 ବ୍ୟବହାର 
ଏହାର ଶୀତଳ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ପୋଡ଼ା ଘାରେ ପୋଇ ପତ୍ରର ରସ ଏବଂ ଘିଅ ମିଶାଇ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ସମସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ପୋଇପତ୍ରର ରସ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।ଏହାର ମୂଳର ରସକୁ ଆମବାତ ସମ୍ପର୍କୀୟ ବ୍ୟଥା ଲାଘବ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।  

ଏହାର ପତ୍ରରୁ ପିଠା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଛଡା ପୋଇପତ୍ରରେ ଚୁନାମାଛ ପକାଇ ଛେଞ୍ଚଡା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ପତ୍ର ଓ କାଣ୍ଡକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ କରି କାଟି ଘାଣ୍ଟ ତରକାରୀ କିମ୍ବା ଶୁଖୁଆ ସହିତ ରାଇ କରାଯାଏ । ଏହାର ଛୋଟ କଢ (ପୋଇକଢ)କୁ ମଧ୍ୟ ତରକାରୀ କରାଯାଇଥାଏ । ପୋଇଶାଗ ରାଈ ତଥା ପୋଇଶାଗ ଚିଙ୍ଗୁଡି ଘାଣ୍ଟ ପୋଇଶାଗରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ।

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 ବନୌଷଧି ବିଜ୍ଞାନ. କୃଷ୍ଣବ୍ରହ୍ମା ଶତପଥି. ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, ଅଲିଶା ବଜାର, କଟକ
 http://japsonline.com/admin/php/uploads/1174_pdf.pdf A review of the taxonomy, ethnobotany, phytochemistry and
pharmacology of Basella alba (Basellaceae)

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ଗଛ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ