biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ସିଦ୍ଧ ଭୈରବୀ

right|thumb|250px|siddha bhairavi temple, mantridi, Orissa
ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ମନ୍ତ୍ରିଡ଼ି ଗ୍ରାମରେ ଦେବୀ ସିଦ୍ଧ ଭୈରବୀଙ୍କ ପୀଠ ରହିଛି ।
 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ସ୍ଥାନୀୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ଭୂସଂଜାତା, ଏହିଠାରେ ଦେବୀଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା । ଜଣେ କୃଷକ ଚାଷ କରୁଥିବା ବେଳେ ଲଙ୍ଗଳ ମୁନ ରକ୍ତାକ୍ତ ହୋଇଯିବାର ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ସେହି ରାତିରେ ଦୈବବାଣୀ ହେଲା ଉକ୍ତ ଜମିରେ ଦେବୀ ଭୈରବୀ ବାସ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ସବୁଦିନେ ପୂଜା ପାଇବେ । ପରଦିନ କୃଷକ ଜମିରୁ ମାଟି ଖୋଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ବାହାର କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ନିର୍ମାଣ ହେଲା ଦେବୀଙ୍କ ପୀଠ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୈରବୀ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଖଣ୍ଡିତ ଅଂଶ ଦେଖାଯାଏ ତାହା ଲଙ୍ଗଳ ବାଜି ଆଘାତ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।

ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ନିର୍ମିତ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦେବୀ ଭୈରବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିର ଏକ ବିଶେଷତ୍ୱ ରହିଛି । ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜା ଏବଂ ଏକପାଦ ବିଶିଷ୍ଟା । ମୂର୍ତ୍ତିର ବାମପାର୍ଶ୍ୱ ସ୍କନ୍ଧ ନିକଟରେ ଥିବା ଖାଲୁଆ ଅଂଶରୁ ସୁବାସିତ ଗଙ୍ଗାଜଳ ନିର୍ଝରିତ ହୁଏ । ମୂର୍ତ୍ତି ଈଶାନ୍ୟମୁଖା ହୋଇ ଅଧିଷ୍ଠିତା । ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମନ୍ଦିରର ବେଢା ସଂଲଗ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶ୍ମଶାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରାୟ ଏକ ମାଇଲ ଦୂର ପାଲୁରୁ ପାହାଡ ଯାଏ ଲମ୍ବିଛି । ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ଦେବୀଙ୍କ ଲୀଳାପୀଠ । ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ ଅତି ଉଲ୍ଲାସ ଚିତ୍ତରେ ସେଠାରେ ବିହରଣ କରନ୍ତି ଭୈରବୀ । ପୁଣି ପାହାଡ଼ର ଉପର ଭାଗରେ ଥିବା ଜଳକୁଣ୍ଡ ଦେବୀଙ୍କର ବିଳାସ ତଡାଗ ଏବଂ ବର୍ଷସାରା ସେଠାରେ ସମ ପରିମାଣର ଜଳ ରହିଥାଏ ।
ଏଠାରେ ଦେବୀ ପରମ ବୈଷ୍ଣବୀଭାବରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ଶାକ୍ତ ପରମ୍ପରାରେ । ମୁଖ୍ୟତଃ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ମାସର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ ଦେବୀଙ୍କର ମାସିକ ପର୍ବ ଉତ୍ସବ ପାଳିତ ହୁଏ । ନିଃସନ୍ତାନମାନେ ବର୍ଷର ସବୁ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ ଉପବାସ ରହି ନିଷ୍ଠାପର ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କ ସେବାପୂଜା କଲେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବାର ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ଭୈରବୀ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ଆନନ୍ଦ ବଜାର ନିକଟରେ ବେଢା ପଟକୁ ମୁହଁ କରି ଏକପାଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବୀ ଭୈରବୀ ମୂର୍ତ୍ତି ବିରାଜମାନ । ସମ୍ବାଦ, ୨୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୩, ପୃଷ୍ଠା: ୦୨
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦେବୀ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ, ଭୁବନେଶ୍ଵର

ଲେଉଟାଣି ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଓ ମିଶନ, ଭୁବନେଶ୍ୱର
ତିଳ ଚତୁର୍ଥୀ

thumb|ଗଣେଶ ଜୟନ୍ତୀ
ମାଘମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ହିନ୍ଦୁମାନେ ତିଳ ଚତୁର୍ଥୀ ବ୍ରତ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ତିଥିରେ ଗଣେଶଙ୍କ ସହ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥାନୁସାରେ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ସହ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ବିଧେୟ । ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସାୟରେ ଉନ୍ନତି, ଗୃହରେ ଶାନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନାୟସରେ ସଂପନ୍ନ କରିବା ଏବଂ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ମିଳିଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି ସେମାନେ ଗରିବ ଓ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୀତବସ୍ତ୍ର, ଅନ୍ୟ ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟ ନିଜହସ୍ତରେ ଦାନ କଲେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ । ତିଳ ଚତୁର୍ଥୀରେ ଦେବଗଣମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ କେମିତି ଦେବଲୋକର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଙ୍କଟକୁ କିଏ ଦୂର କରିବ । ଏହା ଜାଣି ଶିବ ଦେବଗଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ । ସେ ସେହିକ୍ଷଣି କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ, ଯିଏ ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବ ସେ ହିଁ ଦେବତାଙ୍କ ସଙ୍କଟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ । ଏଥିପାଇଁ ଶିବ ଉଭୟଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା କରିବା ପାଇଁ କହିଲେ । ଏହି ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମାରେ ବିଦ୍ୟାଦାତା ଗଣେଶ ବିଜୟୀ ହେଲେ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କ ସଙ୍କଟକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମହାଦେବ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ । ସେହି ଦିନଠାରୁ ତିଳ ଚତୁର୍ଥୀରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ସହ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଉଅଛି । ଏହି ତିଥିରେ ଯେ କେହି ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଦୈହିକ, ଦୈବିକ ଓ ଭୌତିକ ତାପରୁ ଦୂର ହୋଇପାରିବ I ସମୟ, ୩୧.୧.୨୦୧୩
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
ତେଣ୍ଡା

thumb|ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ କୁଅରୁ ପାଣି ମଡ଼ାଉଥିବା ଜଣେ ଚାଷୀ
ତେଣ୍ଡା ଚାଷ କାମରେ ପାଣିମଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଏକ ବାଉଁଶ ତିଆରି ଯନ୍ତ୍ର ।
 
ଏହା ଓଡ଼ିଶାର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ବ‌ହୁଳ ଭାବେ ଉଠା ଜଳସେଚନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଥାଏ ।

 
ଯେତେବେଳେ ଜ‌ମିର ଉଚ୍ଚତା ଅଧିକ ଥାଏ ସେତେବେଳେ ଏକ ପାଣିକୁ ବନ୍ଧାଇ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି କୁଣ୍ଡରୁ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ପାଣି ମଡ଼ାଯାଇଥାଏ । ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତି ହୋ ଢିପ ଜମିରେ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ପାଣି ମଡ଼ାଇଥାନ୍ତି ।
 
ଝରଣା, ଗାଡ଼ିଆ ଓ ପୋଖରୀର ପାଣି ତେଣ୍ଡା
 
ସାହାଯ୍ୟରେ ଉଠାଇ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ କୁଣ୍ଡରେ କିଛି ସମୟ ରଖାଯାଇଥାଏ । ତାହା ପରେ ତାକୁ ଏକ ନାଳି ଜରିଆରେ ‌ସେଣି ବା ଜୁନ‌ତା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜମି ମଧ୍ୟକୁ ଛଡ଼ାଯାଇଥାଏ । 

୨୦୦୦ ମସିହାର ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାଯାଇଥାଏ ଯେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୨.୮ ଶତକଡ଼ା ଚାଷୀ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଳସେଚନ କରିଥାନ୍ତି । 
ଆଗ କାଳରେ ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚତାରେ ବ‌ହୁଥିବା ନାଳକୁ ବନ୍ଧାଇ ସେହି ଜଳକୁ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜମିରେ ମଡ଼ାଯାଉଥିଲା ।

 ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ‌‌ଜନ୍ତା (ଜଳସେଚନ ଉପକରଣ)
 ‌‌ସେଣି ବା ‌‌ସେଣା
 ‌‌ସୋଡୁଅ
 ‌‌ଓଡ଼ିଶାର ଉଠା ଜଳସେଚନ
 ‌‌ଜଳସେଚନ ଉପକରଣ

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚାଷ ଉପକରଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଠା ଜଳସେଚନ
ନଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ

thumb|right|250px|A 1907 map of Orissa, shown as the southwestern region of Greater Bengal. Coastal Balasore district was one of the worst-hit areas in the Orissa famine of 1866.
ନ’ ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପୁରୀର ଗଜପତି ମହାରାଜା ଦିବ୍ୟସିଂହଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ନବମ ବର୍ଷ ବା ନଅ ଅଙ୍କରେ (୧୮୬୬-୬୭ ମସିହା) ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତି ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିଲା । ଏଭଳି ଭୟାବହ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଇତିହାସରେ କୌଣସି ପଟାନ୍ତର ନାହିଁ । ଭାରତର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ମାନ୍ଦ୍ରାଜର ଉତ୍ତରକୁ ୧,୮୦,୦୦୦ ମାଇଲ ବ୍ୟାପୀ ସ୍ଥାନରେ ୪୭,୫୦୦,୦୦୦ ଲୋକ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ  ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଥିବାର କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନଠାରୁ ଗମନାଗମନ ପଥ ନ ଥିବାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ରହିଥିଲା 
। କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଲୋକ (ଏକ ନିୟୁତ) ଏହାର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ । 
 କାରଣ  
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୧୮୬୫ ମସିହାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ମରୁଡ଼ି ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ଜନିତ ବର୍ଷା ବହୁତ ଅଳ୍ପ ହୋଇ ଅଦିନରେ ସରିଗଲା । ତଦାନ୍ତନୀନ ଇଂରେଜ ସରକାରର ବେଙ୍ଗଲ ବୋର୍ଡ ଅଫ ରେଭେନ୍ୟୁ ମରୁଡ଼ିର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ ଓ ମରୁଡି ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସଠିକ ଭାବେ ହିସାବ କରି ପାରି ନ ଥିଲେ । ଗଚ୍ଛିତ ଖାଦ୍ୟ ମଇ ୧୮୬୬ ସୁଦ୍ଧା ସରିଗଲା ଓ ତା ପରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୋଇ ବନ୍ୟା ଆସିଗଲା ।

 ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ 
ରାସ୍ତା ଘାଟର ଅବସ୍ଥା ସେତେବେଳେ ବହୁତ ଶୋଚନୀୟ ଥିବାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ସଠିକ ଭାବେ ହୋଇପାରି ନ ଥିଲା । ସ୍ଥଳ ପଥରେ ଖରାପ ପାଗ ଓ ରାସ୍ତା ଯୋଗୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ । ଜଳ ପଥରେ ସବୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଣ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ ।   ୧୦,୦୦୦ ଟନ ଚାଉଳ ଆମଦାନୀ କରି ଯୋଗେଇଲା ବେଳକୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।  ଏଣୁ ୧୮୬୬-୬୭ ମସିହାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେଲା ।
 ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ 
ଏହି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ଯୋଗୁ, ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଯୋଗୁ, ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଇ କଲେରା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ଯୋଗୁ ଓ ପରେ ପରେ ମ୍ୟାଲେରିଆ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ଯୋଗୁ ଲୋକମାନେ ମରିଥିଲେ । ୧୮୬୮ ମସିହା ବେଳକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ହେବାରୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଅନ୍ତ ହେଲା।  

 ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ରାଜନୈତିକ ପରିଣାମ 
ଏହି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଭାରତୀୟ ବୁଦ୍ଧିଜୀବିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଖୁବ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଂରେଜ ରାଜୁତିରକୁ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଖୋଲିଥିଲା। ଏପରିକି ମରୁଡି ପଡିଥିବା ସମୟରେ ଇଂରେଜ ସରକାର ୨୦,୦୦,୦୦,୦୦୦ ପାଉଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ରପ୍ତାନି କରିଥିଲେ। ଦାଦାଭାଇ ନାରୋଜୀ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଆଧାର କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଇଂଲଣ୍ଡ  ନିଜର ଉନ୍ନତୀ ଭାରତୀୟ ମାନଙ୍କ ରକ୍ତକୁ ଶୋଷି ହାସଲ କରିଛି ।

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
Timeline of major famines in India during British rule (1765 to 1947)
Famines, Epidemics, and Public Health in the British Raj
Company rule in India
Famine in India
Drought in India

ଶ୍ରେଣୀ:ଇତିହାସ
୨୭ ଫେବୃଆରୀ

ଘଟଣାବଳୀ 
 
 ଜନ୍ମ 
 ୧୯୩୪: ମନୋଜ ଦାସ, ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ

 ଦେହାନ୍ତ 
 ୨୦୧୩: ସାଗୀର ଅହମଦ, କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୩୦ ଦଶକ)
 ୨୦୧୫: ଗୋପାଳ ଘୋଷ, ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୧ ମଇ ୧୯୨୦)

 ପର୍ବପର୍ବାଣି 
 Christian Feast Day:

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 BBC: On This Day 
 On This Day in Canada 

ଶ୍ରେଣୀ:ଫେବୃଆରୀ
କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାର ଘୋଷ

କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାର ଘୋଷ (୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୦୩ – ୧୯ ମଇ, ୧୯୯୭) ଏକଧାରରେ ଅଭିନେତା, ନାଟ୍ୟକାର, ଗୀତିକାର, ଗାୟକ ଓ ନର୍ତ୍ତକ ଥିଲେ  | ସେ ୧୯୦୩ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୩ତାରିଖ ଦିନ କଟକର ବାଖରାବାଦରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।କାହାଣୀକାର ଓ ଗୀତିକାର ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଘୋଷ କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାରଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ । ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ କଥାଚିତ୍ରର 'ଆଜି ଆକାଶେ କି ରଙ୍ଗ ଲାଗିଲା' ଗୀତଟି ସେ ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ରଚିତ 'ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଇତିହାସ' ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇଥିଲା ।
୧୯୯୭, ମଇ ୧୯ ତାରିଖ ଦିନ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଇଥିଲା ।

 ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 
 ସୀତା ଲବକୁଶ (୧୯୮୦)
 ମାଟିର ମଣିଷ (୧୯୬୬)
 ପରିଣାମ (୧୯୬୧)
 ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ (୧୯୫୦)

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୩-୯୪ http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/104-108.pdf
 ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୬

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ବଙ୍ଗୋପସାଗର

ବଙ୍ଗୋପସାଗର ବା ବଙ୍ଗ ଉପସାଗର ପୃଥିବୀର ସର୍ବବୃହତ ଉପସାଗର,  ଏହା ଭାରତ ମହାସାଗରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାଗ । ଇଂରେଜ ମାନକ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ନାମ "କଳିଙ୍ଗ ସାଗର" ଥିଲା ।

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

 487 V. Suryanarayan, Prospects for a Bay of Bengal Community
 Arabian Sea: depth contours and undersea features - Map/Still - Britannica Concise
 Bay of Bengal - HighBeam Encyclopedia
 Bay of Bengal Large Marine Ecosystem Project
ହୀରା

ହୀରା ଅଙ୍ଗାରକ ପରମାଣୁମାନଙ୍କର ଏକ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ଅଟେ । ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୀରା ହେଉଛି ସବୁଠୁ କଠିନ । ସେଥିପାଇଁ ଅନେକ ଶିଳ୍ପରେ ହୀରାକୁ କାଟିବା ଏବଂ ଚିକ୍କଣ କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଅନେକ ହୀରା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଥିବାବେଳେ କିଛି ହଳଦିଆ, ଲାଲ୍‌, ନୀଳ, ସବୁଜ ଓ ଗୋଲାପୀ ପରି ରଙ୍ଗୀନ ହୋଇଥାଏ । ବଡ଼ ହୀରାଗୁଡ଼ିକ ବିରଳ ଓ ଦାମୀ । ହୀରା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଭଲ ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରଣ କରୁଥିବାରୁ ବହୁତ ଉପଯୋଗୀ । ଉଭୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ କୃତ୍ରିମ ହୀରା ଉପଲବ୍ଧ । ପୃଥିବୀ ପ୍ରାକୃତିକ ହୀରା ତିଆରି କରେ । ମଣିଷ କୃତ୍ରିମ ହୀରା ତିଆରି କରେ । ମଣିଷ ଜାଣିଥିବା ସବୁଠାରୁ କଠିନ ପ୍ରାକୃତିକ ବସ୍ତୁ ହେଉଛି ହୀରା ।

ଗ୍ରାଫାଇଟ୍‌, କୋଇଲା ପରି ହୀରା ମଧ୍ୟ ବିଶୁଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗାରକରୁ ତିଆରି । କିନ୍ତୁ ହୀରା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ସ୍ପଟିକ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ ।

ହୀରାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁ ଏହା ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ହୀରା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ କୁପରିବାହୀ କିନ୍ତୁ ତାପ ପରିବାହୀ ଅଟେ ।

ପୃଥିବୀ ଗହ୍ୱରରେ ପ୍ରବଳ ଚାପ ଓ ତାପଦ୍ୱାରା ହୀରା ତିଆରି ହୁଏ । ଅତି ଚାପ ଓ ତାପ ଯୋଗୁ ଏହା ତରଳରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗିରଣରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଆସେ ଓ ହୀରା ସ୍ପଟିକରେ ପରିଣତ ହୁଏ । (ତେଣୁ ହୀରା ଏକ ଆଗ୍ନେୟ ଶିଳା ।) ବେଳେବେଳେ ମାଗ୍ମା ସହିତ ହୀରା ଅଗ୍ନେୟଗିରିର ଉପରକୁ ଚାଲିଆସେ । ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗିରଣର ଅନେକ ଦିନ ପରେ ଲୋକେ ହୀରା ପାଆନ୍ତି । କେତେବେଳେ ହୀରା ଭୂମି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ । କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ପରି ସ୍ଥାନରେ ଖଣି ଖୋଳିଲା ପରେ ହୀରା ମିଳେ । ହୀରା ପ୍ରଥମେ ଭାରତରେ ମିଳିଥିଲା ।

 ଆଧାର 

 ଅନ୍ୟ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ 

 
 Properties of diamond: Ioffe database
 Interactive structure of bulk diamond (Java applet)
 Epstein, Edward Jay (1982). The diamond invention  (Complete book, includes "Chapter 20: Have you ever tried to sell a diamond?")
 "A Contribution to the Understanding of Blue Fluorescence on the Appearance of Diamonds" . (2007) Gemological Institute of America (GIA)
 Tyson, Peter (November 2000). "Diamonds in the Sky". Retrieved March 10, 2005.

ଶ୍ରେଣୀ:ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଙ୍ଗାରକ
ଶ୍ରେଣୀ:Birthstones
ଗାଇରୋସ୍କୋପ

thumb|250px|right|ଏକ ଗଇରୋସ୍କୋପ

ଗାଇରୋସ୍କୋପ () ହେଉଛି ଏକ ଯନ୍ତ୍ର ଯାହାକି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଓଜନିଆ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଚକ୍ରି (spinning rotor)ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଚକ୍ରି (rotor)ର କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଅକ୍ଷ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରେ । ଘୂରୁଥିବା ନଟୁ ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଅଟେ । ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ଏହାର ବହୁତ ବ୍ୟବହାର ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରଠାରୁ ଏହାର ବ୍ୟବହର ବିଶେଷ କରି ଉଡାଜାହାଜ, ଜାହାଜ ,ବମ୍‌ସାଇଟ୍ (Bombsight), କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାକୁ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଉଛି । 

 ବ୍ୟାଖ୍ୟା 
thumb|200px|right|Diagram of a gyro wheel. Reaction arrows about the output axis (blue) correspond to forces applied about the input axis (green), and vice versa.

thumb|200px|right|Animation of a gyro wheel in action

 ଇତିହାସ 
ଧର୍ମ
 ବିବିଧତା 
ଆଧୁନିକ ବ୍ୟବହାର
 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 The Royal Institution’s 1974–75 Christmas Lecture Professor Eric Laithwaite
 One-Wheeled Robot-Gyrostat by Olga Kapustina and Yuri Martynenko Wolfram Demonstrations Project
 The Little Top That Aims a Gun  by Gold Sanders, Popular Science July 1945
 Apostolyuk V. Theory and Design of Micromechanical Vibratory Gyroscopes

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ
ଲୋଭୀ ଠାକୁରାଣୀ

ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଦେବୀ ମା ଲୋଭୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ବିଜେସ୍ଥଳୀ ଗଡସନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମରେ ଓ ଆଲମ ଘର ତୁଳସୀପାଳ ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମା'ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଅଛି ପୁରୁଣା ଆଙ୍କୁଲ ଗଛ ଓ ପୁରୁଣା ପୋଖରୀ । ପ୍ରତ୍ୟେକ  ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟରେ   ମା'ଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଦେବୀଙ୍କର ବର୍ଷରେ ଦୁଇଥର ମୁଖ୍ୟପୂଜା  କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ସାରିଆ ଧାନ ଓ ତାଳ ନୂଆ ଦିଆଯାଏ ।  ଦ୍ୱିତୀୟଟି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନ ବଳି ଭୋଜା ସହ ପୂଜା କରାଯାଏ । ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ  ଚାରିଦିନଧରି ବିଜେସ୍ଥଳୀରେ ବଡ଼ ଯାତ୍ରା ହୁଏ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଆସି ସମାଗମ ହୁଅନ୍ତି। ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତୀକକୁ ତୁଳସୀପାଳ ଗ୍ରାମରୁ ଦେହୁରୀ (ପୂଜକ) କାନ୍ଧଭାରଦ୍ୱାରା  ମହାପଟୁଆରରେ ବିଜେସ୍ଥଳୀକୁ ବୋହି ଆଣନ୍ତି। ପଟୁଆରରେ ଛତି ତରାସ ସହିତ ନିଶାଣ ବାଦ୍ୟ ଓ ଲୋକନୃତ୍ୟକୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଗ୍ରାମଦ୍ୱୟରେ କେଉଁ ଆବହମାନ କାଳରୁ କଳାଚୁଡି, କଳାଲୁଗା ପିନ୍ଧିବା ମନା । ରାତିରେ ମାଆ ଯିବା ଆସିବା କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଗାଁରେ କାହାଘରେ ଢିଙ୍କି ରଖିବା ନିଷେଧ । ମାଆଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଦିନ ଗ୍ରାମର କେହି କଳାରଙ୍ଗ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ ।  ଗଡ଼ସନ୍ତ୍ରୀ ଗାଁସ୍ଥିତ ଲୋଭୀକୂଅରୁ ତିନିଗରା ପାଣି ଆଣି ପୂଜାକରାଯାଏ । ପାଣି ଆଣିବା ସମୟରେ କେହି ସାମନାକୁ ଆସିବା ନିଷେଧ  । ଏକଦା ସମ୍ବଲପୁର ଜନୈକ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମାଆଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ପୁନର୍ବାର ଉକ୍ତସ୍ଥାନରେ ଛାଡିଦେଇ ଗଲେ । ପ୍ରମେୟ, ପୃଷ୍ଠା-୧୦,୧୪.୧୧.୨୦୧୬, ସମ୍ବଲପୁର ସଂସ୍କରଣସମାଜ, ପୃଷ୍ଠା-୮,୧୪.୧୧.୨୦୧୬

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ତ୍ରେତୟାଯୁଗରେ ଲଙ୍କାଗଡ଼ରେ ମାଆ ରାବଣଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂଜା ପାଉଥିଲେ । ଲଙ୍କାଗଡ଼ ଜୟ ପରେ ପ୍ରଭୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ  ଅଯୋଧ୍ୟା ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ । ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପଚାରିବାରୁ ସେ କହିଲେ, ରାବଣ ହତପରେ ସେ ଏଠି ଅପୂଜ୍ୟ ହେବେ । ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟା ନିଆଯାଉ । ପ୍ରଭୁ ରାମ କହିଲେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଜନପଦଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୂଜିତ ହୁଅ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ବର ପ୍ରଦାନ କରୁଛି । ଏହି ବନପ୍ରଦେଶ ଲଙ୍ଗୁଡିହ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । ପ୍ରମେୟ, ପୃଷ୍ଠା-୧୦,୧୪.୧୧.୨୦୧୬, ସମ୍ବଲପୁର ସଂସ୍କରଣସମାଜ, ପୃଷ୍ଠା-୮,୧୪.୧୧.୨୦୧୬

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମହାନ୍ତି

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମହାନ୍ତି ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ମାଗୁଣିର ଶଗଡ଼ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଞ୍ଚଳିକ କଥାଚିତ୍ରର ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଅନ୍ୟ କଥାଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଭଙ୍ଗା ସିଲଟ, ପାଉଁଜି, ଦେବକୀ ଓ ତଥାପି ।

ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଂରାଜୀ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ନ୍ୟାସନାଲ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଡ୍ରାମା, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ଏସିଆନ ଥିଏଟର ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଓ ଫିଲ୍ମ ଏଣ୍ଡ ଟେଲିଭିଜନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ, ପୁନେରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ । 
୨୦୧୩ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୯ ତାରିଖ ଦିନ ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ମାଗୁଣିର ଶଗଡ଼ (୨୦୦୧ର ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)

ଲେଉଟାଣି ମାଗୁଣିର ଶଗଡ଼ (କଥାଚିତ୍ର)
ତବଲା

ତବଲା ଏକ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇଟି ବାଜା ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଏହା ଭାରତୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଲୋକସଂଗୀତ ପରିବେଷଣ ସମୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣରେ ଏହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖାଯାଏ ।
thumbnail|ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୦୦ ବର୍ଷ ତଳର ଭଜେ ଗୁମ୍ଫାରେ ଜଣେ ମହିଳା ତବଲା ବାଦନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତର କଳାକୃତି
 ସୃଷ୍ଟି  
ତବଲାର ଇତିହାସ ଯଦିଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ ଏହା ଉପରେ ଅନେକ ଧାରଣା ରହିଆସିଛି । ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିକରେ କୁହାଯାଏ, ମୁସଲିମ ଏବଂ ମୋଗଲ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତବଲା ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶକୁ ଆସିଥିଲା । ମାତ୍ର ତବଲାର ଭାରତୀୟ ସମ୍ପୃକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଭଜେ ଗୁମ୍ଫାରୁ ଧାରଣା ମିଳେ ।
 ଗଠନ 
ତବଲା ଦୁଇଟି ବାଜାରୁ ନେଇ ଗଠିତ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସାନ ବାଜାଟିକୁ ଡାୟାଁ, ଡାହିନା, ସିଦ୍ଧ ବା ଚଟୁ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ବଡ଼ ବାଜାକୁ ବାୟାଁ, ଦୁଗୀ ବା ଧମ (ଡଗ)କୁହାଯାଏ ।http://www.tyburhoe.com/about-the-tabla ଡାୟାଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଛୋଟ କାଠଗଡ଼ରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବାୟାଁ ନିକେଲ, ତମ୍ବା ଏବଂ ବ୍ରୋଞ୍ଚ ଆଦି ଧାତୁର ମିଶ୍ରଣରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଜାର ଉପର ଭାଗଟି ଚମଡ଼ାରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ତା' ମଧ୍ୟଭାଗଟିକୁ ସ୍ୟାହି କୁହାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଳା ରଙ୍ଗ ସହ ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଗହମ ମଣ୍ଡ ମିଶାଇ ଏହି ବହୁପରଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଗଟି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବାଦନ ସମୟରେ ତବଲାକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବା ତା' ତଳେ ନିମିତ୍ତ କପଡ଼ାରେ ଗୁଡେଇହୋଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦଜ ତନ୍ତୁ ଏବଂ ନମନୀୟ ଧାତବ ତାର ରଖାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଜାର ଉପର ଭାଗଟି ଚମଡ଼ାରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ତା' ମଧ୍ୟଭାଗଟିକୁର ଯାହାକୁ ସ୍ୟାହି କୁହାଯାଏ । ବାଦନ ସମୟରେ ତବଲାକୁ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ତା' ତଳେ କନାରେ ଗୁଡେଇ ହୋଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦଜ ତନ୍ତୁ ଏବଂ ନମନୀୟ ତାର ଆଦି ରଖାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଚୁଟ୍ଟା ବା ଗୁଡ୍ଡି କୁହାଯାଏ ।
thumb|ହରମୋନିୟମ୍, ଟାବଲା ଖେଳୁଛି |
 ଆଧାର 

 ଆହୁରି ଦେଖିପାରିବେ 
 

ଶ୍ରେଣୀ:ବାଦ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର
ଲବଙ୍ଗ

ଲବଙ୍ଗ ଗଛର ଶୁଖିଲା କଢ଼କୁ ସାଧାରଣତଃ ଲବଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଲବଙ୍ଗ ମୂଳତଃ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରୁ ଆସିଛି । ଲବଙ୍ଗ ଗୋଟିଏ ଚିରହରିତ୍‌ ଗଛ ଅଟେ ଓ ୮-୧୨ ମି. ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ । ଖିଆଯାଉଥିବା ଅଂଶଟି ହେଉଛି ଶୁଖିଲା କଢ଼ । ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ଜାଞ୍ଜିବର, ମାଡାଗାସ୍କାର୍‌, ଭାରତ, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ଲବଙ୍ଗ ଚାଷ କରାଯାଏ ।
 ରାନ୍ଧିବାରେ ବ୍ୟବହାର 
right|180px|ଗୋଟିଏ ଶୁଖିଲା ଲବଙ୍ଗ କଢ଼
ଗୋଟା କିମ୍ବା ଗୁଣ୍ଡ ଲବଙ୍ଗ ରାନ୍ଧିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ମାଂସର ସୁଗନ୍ଧ ବଢ଼ାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଲବଙ୍ଗ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଭାରତରେ ଲବଙ୍ଗ ଗୋଟିଏ ପ୍ରମୁଖ ମସଲା ଅଟେ ।

 ଇତିହାସ 
ପର୍ତ୍ତୁଗାଲରେ ଲବଙ୍ଗ ବ୍ୟବସାୟ କରାଯାଉଥିଲା । ଅତୀତରେ ଲବଙ୍ଗ ଅତି ଦୁର୍ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା, ଅର୍ଥାତ ୧ କି.ଗ୍ରା. ଲବଙ୍ଗ ୭ ଗ୍ରା. ସୁନା ସହିତ ସମାନ ଥିଲା ।
 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 

ଶ୍ରେଣୀ:ମସଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:Herbs
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ
ପାଠାଗାର

thumb|300px|ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ମେଲ୍‌କ୍ ଆବେଠାରେ ଥିବା ଏକ ପାଠାଗାର

ପାଠାଗାର ହେଉଛି 'ତଥ୍ୟ' ବା 'ଖବର'ର ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ସଂଗ୍ରହ, ଯାହାକି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ବା ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ତଥ୍ୟର ଉତ୍ସକୁ ଋଫରେନ୍ସ ଭାବେ କିମ୍ବା ଧାର ରୂପେ ନେବାର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦେଇଥାଏ । ଏହା ତଥ୍ୟ-ଉତ୍ସର ଭୌତିକ କିମ୍ବା ସାଂଖିକ/ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂଗ୍ରହ ହେଇପାରେ, ଏବଂ ଏକ ଭୌତିକ ସୌଧ ବା କୋଠରିଟିଏ ବି ହେଇଥାଇପାରେ ।"Library ... collection of books, public or private; room or building where these are kept; similar collection of films, records, computer routines, etc. or place where they are kept; series of books issued in similar bindings as set."--Allen, R. E., ed. (1984) The Pocket Oxford Dictionary of Current English. Oxford: Clarendon Press; p. 421 

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
 Barnard, T. D. F. (ed.) (1967) Library Buildings: design and fulfilment; papers read at the Week-end Conference of the London and Home Counties Branch of the Library Association, held at Hastings, 21st-23 April 1967. London: Library Association (London and Home Counties Branch)
 Terry Belanger Lunacy & the Arrangement of Books, New Castle, Del.: Oak Knoll Books, 1983; 3rd ptg 2003, 
 Bieri, Susanne & Fuchs, Walther (2001) Bibliotheken bauen: Tradition und Vision = Building for Books: traditions and visions. Basel: Birkhäuser 
 Ellsworth, Ralph E. (1973) Academic Library Buildings: a guide to architectural issues and solutions. 530 pp. Boulder: Associated University Press
 Fraley, Ruth A. & Anderson, Carol Lee (1985) Library Space Planning: how to assess, allocate, and reorganize collections, resources, and physical facilities. New York: Neal-Schuman Publishers 
 Mason, Ellsworth (1980) Mason on Library Buildings. Metuchen, N.J.: Scarecrow Press 
 Orr, J. M. (1975) Designing Library Buildings for Activity; 2nd ed. London: Andre Deutsch 
 Thompson, Godfrey (1973) Planning and Design of Library Buildings. London: Architectural Press 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 

 
 LIBweb - Directory of library servers in 146 countries via WWW
 Centre for the History of the Book , hss.ed.ac.uk
 A Library Primer by John Cotton Dana (1899)
 Libraries: Frequently Asked Questions, ibiblio.org
 A Library Primer, by John Cotton Dana, 1903, setting out the basics of organizing and running a library. (from Project Gutenberg)

ଶ୍ରେଣୀ:ପାଠାଗାର
ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି

thumb|350px|right|ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି ଖେଳୁଥିବା କିଛି ପିଲା
ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି ଭାରତୀୟ ଶିଶୁଙ୍କର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖେଳ । ଏହି ଖେଳ ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ବି ଅନେକ ସମୟରେ ଖେଳିଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଖେଳ କିମ୍ବା ଏହିଭଳି ଖେଳର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି ।
 ନିୟମ 
ଏହି ଖେଳରେ ଗୋଟିଏ ପିଲା ଆଖିରେ 'ପଟି' ବନ୍ଧଯାଏ ଯେପରିକି ସେ କିଛି ଦେଖି ପାଇବାନାହିଁ । ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ରୁମାଲ, ଗାମୁଛା କିମ୍ବା ଓଢଣିକୁ ପଟି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଖେଳ ଆରମ୍ଭରେ କେଉଁ ପିଲା ଆଖିରେ ପଟି ବନ୍ଧାଯିବ ଏକଥା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପଦ୍ଧତି ସବୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତିଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପିଲାଟି ଆଖିରେ ପଟି ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଶେଷରେ ବଛାଯାଏ ସେହି ପିଲାଟିକୁ ଚୋର କହନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଚୋରକୁ ଖେଳରେ ସାମିଲ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ଛୁଇଁବାକୁ ହୁଏ । ସେ ଯାହାକୁ ଛୁଏଁ ସେହି ପିଲାଟି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚୋର ହୁଏ । ଏହି ଖେଳଟି ସାଧାରଣତଃ ସୀମିତ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଖେଲାଯାଇଥାଏ ।

 ବିପଦ 
ଏହି ଖେଳରେ ଚୋର କିଛି ଦେଖିପାରୁନଥିବାରୁ ବିପଦ ରହିଥାଏ । ଖଣ୍ଡିଆ-ଖବରା ହେବା କିମ୍ବା କଣ୍ଟା ଫୋଡି ହେଇଯିବା ଭଳି ସାଧାରଣ ଘଟଣାଠୁଁ ଆରମ୍ଭକରି ବାଲକୋନୀ କିମ୍ବା ସିଡିରୁ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି ଘଟଣା ଘଟିପରେ ।
 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ
ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ

thumb|ଗନ୍ଧକ ସ୍ପଟିକ
thumb|ବ୍ରୋମିନ ହେଉଛି ଏକ ତରଳ ମୌଳିକ
ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ ହେଉଛି ଏକ ବିଶୁଦ୍ଧ ରାସାୟନିକ ବସ୍ତୁ ଯାହାକି ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ପରମାଣୁ ବହନ କରିଥାଏ । କୌଣସି ବସ୍ତୁରେ ଏକାଧିକ ପ୍ରକାରର ପରମାଣୁ ଥିଲେ ତାହାକୁ ଯୌଗିକ କୁହାଯାଏ । ମୌଳିକ ମୁଖ୍ୟତଃ କଠିନ, ତରଳ କିମ୍ବା ଗ୍ୟାସ୍‌ ହୋଇପାରେ । ମୌଳିକର ଗୁଣ ବହନ କରୁଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ କଣିକାକୁ ପରମାଣୁ କୁହାଯାଏ ।

ଗୋଟିଏ ମୌଳିକରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ପରମାଣୁ ଥାଆନ୍ତି । ପରମାଣୁରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟନ୍‌ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଏହାର 'ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା' ବା 'ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ' କୁହାଯାଏ । ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ୬ଟି ପ୍ରୋଟନ୍‌ ଥିବା ପରମାଣୁ ଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍ଗାରକର ଓ ୯୨ଟି ପ୍ରୋଟନ୍‌ ଥିବା ପରମାଣୁ ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ୟୁରାନିୟମ୍‌ର ।

ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ମୂଳ ହେଉଛି ମୌଳିକ । ଏମାନେ ମିଶି ଅଣୁ ଗଠନ କରନ୍ତି । 
500px|thumb|ମୌଳିକମାନଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୧୮ଟି ମୌଳିକ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଛି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ୯୨ଟି ମୌଳିକ ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳେ ଏବଂ ମାନବ ଶରୀର ୨୬ଟି ମୌଳିକକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଗବେଷଣାଗାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ୧୭୮୯ରେ ଶେଷ ପ୍ରାକୃତିକ ମୌଳିକ ଭାବେ ୟୁରାନିୟମ୍ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୩୭ରେ ପ୍ରଥମ କୃତ୍ରିମ ମୌଳିକ ଟେକ୍ନେଟିୟମ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ରାସାୟନିକ ମୌଳିକମାନଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସଜାଯାଇଥାଏ । ସାରଣୀରୁ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ମୌଳିକମାନଙ୍କ ସହ ତୁଳନା ଜଣା ପଡ଼ିଥାଏ ।

 ପ୍ରତୀକ 

ମୌଳିକମାନଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଅର୍ଥାତ୍‌, ଯେକୌଣସି ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରତୀକର ଅର୍ଥ ସମାନ । କୌଣସି ମୌଳିକର ପ୍ରତୀକ ଇଂରାଜୀ କିମ୍ବା ଲାଟିନ୍‌ ନାମରୁ ଆସିଥାଏ । ଯଥା, ଅଙ୍ଗାରକ (;କାର୍ବନ୍)ର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି 'C' ଓ ସୋଡ଼ିଅମ୍‌(‌ର ଲାଟିନ୍ ନାମ ନାଟ୍ରିଅମ୍ (natrium) ଓ ଏହାର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି 'Na' । ଜର୍ମାନ୍‌ ନାମ ୱଲ୍‌ଫ୍ରାମ୍‌ (wolfram)ରୁ ଟଙ୍ଗଷ୍ଟନ୍‌ର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି 'W'। କିଛି ପ୍ରତୀକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ, ଯଥା ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ନାମରେ ଆଇନଷ୍ଟାନିଅମ୍ ।

 ଯୌଗିକ 

ମୌଳିକମାନେ ମିଶି ବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଯୌଗିକ ଗଠନ କରନ୍ତି (ଯଥା: ଜଳ, ଲବଣ, ଅକ୍ସାଇଡ୍‌ ଓ ଜୈବଯୌଗିକ) । ଯୌଗିକମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଗଠନ ଓ ଗୁଣଧର୍ମ ରହିଥାଏ । ଗଠିତ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଗୁଣଠାରୁ ଯୌଗିକର ଗୁଣ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ । ସୋଡ଼ିଅମ୍‌ ଏକ ଦହନଶୀଳ ଧାତୁ ଓ କ୍ଲୋରିନ୍‌ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍‌ । ଉଭୟେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଲେ ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ସୋଡ଼ିଅମ୍‌ କ୍ଲୋରାଇଡ଼୍‌ (ଲୁଣ) ତିଆରି ହୁଏ ।

 ମିଶ୍ରଣ 

କିଛି ମୌଳିକ, ବିଶେଷତଃ ଧାତବ ମୌଳିକ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନୁପାତରେ ମିଶି ମିଶ୍ରଣ ଗଠନ କରନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକ ଯୌଗିକ ନୁହନ୍ତି । ଏହାକୁ ମିଶ୍ରଣ କୁହାଯାଏ ।

 ସମସ୍ତାନିକ 
ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ପରମାଣୁର ନାଭି ବା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ରେ ଭିନ୍ନ ସଂଖ୍ୟାର ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଥିଲେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମୌଳିକର ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ତାନିକ ବା ଇଂରାଜୀରେ ଆଇସୋଟୋପ୍ କୁହାଯାଏ । ଯେମିତି ଅଙ୍ଗାରକର ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ସମସ୍ତାନିକ ହେଉଛି ଅଙ୍ଗାରକ-୧୪ । ଏହା ତେଜଷ୍କ୍ରିୟ ଅଟେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକର-୧୨ଠାରୁ ୨ଟି ଅଧିକ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍‌ ଧାରଣ କରେ ।

 ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୃଷ୍ଟା 
 ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ

 ଟୀକା 

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ 

 
 
 
 
 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Videos for each element by the University of Nottingham

ଶ୍ରେଣୀ:ମୌଳିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ
ନିକୋଲାସ୍‌ କୋପର୍‌ନିକସ୍‌

200px|right|thumb|ନିକୋଲାସ୍‌ କୋପର୍‌ନିକସ୍‌୧୫୮୦ ଚିତ୍ରପଟ
thumb|200px|left|କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ

ନିକୋଲାସ୍‌ କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ (୧୯ ଫେବ୍ରୁୟାରୀ ୧୪୭୩ - ୨୪ ମଈ ୧୫୪୩) ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ମତବାଦ ଖୁବ୍‌ ଜଣାଶୁଣା । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଶ୍ୱ ହେଉଛି ସୌରକୈନ୍ଦ୍ରିକ । ଅର୍ଥାତ୍‌, ସୌରମଣ୍ଡଳର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚାରିପାଖରେ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ସେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ବହିରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । 

କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ ୧୪୭୩ରେ ପୋଲାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଥର୍ନ ନାମକ ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମେ କ୍ରାକୋରେ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ଇଟାଲୀରେ ଆଇନ୍‌ରେ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଭେଷଜ ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ୱାର୍ମିଆ କଟେଇ ୧୫୪୩ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ ତାଙ୍କ ସମୟର ଜଣେ ମହାନ ଗଣିତଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ ଏକାଧାରାରେ ଗଣିତଜ୍ଞ, ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ, ଡାକ୍ତର, ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ, ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ସୈନିକ । ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ କେବଳ ତାଙ୍କର ସଉକ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ସୌରକୈନ୍ଦ୍ରିକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତତ୍ତ୍ୱ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ମାଇଲ୍‌ଖୁଣ୍ଟ । ଏହା ଥିଲା ଆଧୁନିକ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନର ଅୟମାରମ୍ଭ ।

 ଅନ୍ୟ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ 

ପ୍ରାଥମିକ ଉତ୍ସ 
 

ସାଧାରଣ
 Portraits of Copernicus: Portrait ; Nicolaus Copernicus
 Copernicus and Astrology — Cambridge University: Copernicus had – of course – teachers with astrological activities and his tables were later used by astrologers. 
 Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
 Find-A-Grave profile for Nicolaus Copernicus
 'Body of Copernicus' identified — BBC article including image of Copernicus using facial reconstruction based on located skull

ଡି ରିଭଲ୍ୟୁସନିବସ୍‌ ବିଷୟରେ
 The Copernican Universe from the De Revolutionibus
 De Revolutionibus, 1543 first edition — Full digital facsimile, Lehigh University
 The text of the De Revolutionibus

ଉତ୍ତରାଧିକାର
 Chasing Copernicus: The book nobody read — was one of the greatest scientific works really ignored? All things considered. NPR
 Copernicus and his Revolutions — A detailed critique of the rhetoric of De Revolutionibus
 Article which discusses Copernicus's debt to the Arabic tradition

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୪୭୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୫୪୩ ମୃତ୍ୟୁ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ