biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଦିଲ୍ଲୀପ ବେହେରା

ଦିଲ୍ଲୀପ ବେହେରା ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ । ସେ ଉଭୟ ପଦ୍ୟ ଓ ଗଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟରେ ନିଜ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରନ୍ତି । ବୃତ୍ତିରେ ସେ ଜଣେ ଡାକ୍ତର । ଲଣ୍ଠନ ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ସେ ୨୦୨୨ ବର୍ଷର କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ଦିଲ୍ଲୀପ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ମଡ଼ାମପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ପାନ୍ଥଶାଳା 
 ଲେଭେଲ କ୍ରସିଂ 
 ଆସଟ୍ରେ 
 ଲଣ୍ଠନ
 ଶବସତ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାଟକ

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୨୨
 କଥା ନବପ୍ରତିଭା ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୧
 ମୟୁରଭଞ୍ଜ ଯୁବା ପୁରସ୍କାର 
 କିଶୋରୀ ଚରଣ ଗଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୨୧ (ପାନ୍ଥଶାଳା ପୁସ୍ତକ)
 ଜଷ୍ଟିସ ହରିହର ମହାପାତ୍ର ନାଟ୍ୟସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଦକ୍ଷିଣ କାଳୀ ମନ୍ଦିର (ନେପାଳ)

ଦକ୍ଷିଣ କାଳୀ ମନ୍ଦିର (ନେପାଳୀ: ଦକ୍ଷିନକାଳୀ ମନ୍ଦିର) ନେପାଳରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ କାଳୀ ମନ୍ଦିର । ଏହା କାଠମାଣ୍ଡୁଠାରୁ ୨୨ କିମି ଦୂରରେ ଓ ଫରପିଙ୍ଗ ଗ୍ରାମଠାରୁ ଏକ କିମି ଦୂରରେ ରହିଛି । ଏହି କାଳୀଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାଦ ଶିବଙ୍କର ଛାତି ଉପରେ ଥାଏ; କେତେକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ବାମକାଳୀଙ୍କ ବାମ ପାଦ ଶିବଙ୍କର ଛାତି ଉପରେ ଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ ଉତ୍ସବରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଛୋଟ ଗଞ୍ଜା ଓ ବୋଦା ବଳି ଦିଆଯାଏ । ଦକ୍ଷିଣ କାଳୀ ମନ୍ଦିରର ଧାର୍ମିକ ମୂଲ୍ୟ ନେପାଳର ପଶୁପତିନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ ମାନକମନ ମନ୍ଦିର ସାଥିରେ ସମାନ ଥାଏ । ଏହା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପାଦଚଲା ସ୍ଥାନ । ଲୋକପ୍ରିୟ ଉଦାର ଦକ୍ଷିଣକାଳୀ ଭକ୍ତ ଓ ତାଙ୍କ ପିଲାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି  ବୋଲି ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। 

 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଦକ୍ଷିଣକାଳୀ ନାମର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ କେତେକ କାହାଣୀ ଅଛି । ଗୁରୁ ପୂଜା ପରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ପରମ୍ପରା ଅଛି । ଏହି ଡାହାଣ ଡାହାଣ ହାତରେ ଦିଆଯାଏ । ଦକ୍ଷିଣକାଳୀଙ୍କର ଦୁଇ ହାତ ବର ଦେବା ବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ମୁଦ୍ରାରେ ଥାଏ । ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତା ଯମଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ । ଏକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ କାଳୀଙ୍କର ନାମ ଶୁଣି ଯମ ଭୟରେ ପଳାୟନ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ କାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଲାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । 
ଗ୍ୟାଲେରି

ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ
 ପଶୁପତିନାଥ ମନ୍ଦିର
 ନେପାଳରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା
 
ଆଧାର

 
ଅଧିକ ପଠନ
von Schroeder, Ulrich. 2019. Nepalese Stone Sculptures. Volume One: Hindu; Volume Two: Buddhist. (Visual Dharma Publications). . Contains SD card with 15,000 digital photographs of Nepalese sculptures and other subjects as public domain.
 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଧୁଳେଶ୍ଵର

ଧୁଳେଶ୍ୱର (ନେପାଳି Nepali: धुलेश्वर) ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯାହା ନେପାଳର କର୍ନାଲୀ ପ୍ରୋଭିନ୍ସର (Karnali Province) ଦଇଲେଖ ଜିଲ୍ଲାରେ (District) ଅବସ୍ଥିତ । ଦଇଲେଖର ପାଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ପାଞ୍ଚକୋଷୀ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ । ଦୁଲୁ ମ୍ୟୁନିସିପାଳଟିର (Dullu Municipality) ବଦଳାମଜି ଗ୍ରାମରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଅଛି । 

ଏହି ମନ୍ଦିର ତଳେ ଥିବା ଭୂମିରୁ ଧୁଳି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହାକୁ ଆଗ୍ନେୟଗିରିର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କେନ୍ଦ୍ର ବା ଏପସେଣ୍ଟର କହୁଥିବାବେଳେ ଧାର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଏହା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଶକ୍ତି ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ମାନନ୍ତି ।  ପଞ୍ଚକୋଶିର ପାଦୁକାସ୍ଥାନ, ନାଭିସ୍ଥାନ ଓ କୋଟିଳସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଧୁଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ।     

 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ      
ପୁରାଣର ଅଗ୍ନିଶିଖା ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚକୋଶୀ ଅଧୀନରେ କୋଟିଲାସ୍ଥାନ ନାହିଁ । କୋଟିଲାସ୍ଥାନ ଏକ ଶକ୍ତିପୀଠ । ପଞ୍ଚକୋଶୀ ଅନୁସାରେ ପାଦୁକାସ୍ଥାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଶିରସ୍ଥାନ, ନାଭିସ୍ଥାନ ଓ ଧୁଲେଶ୍ୱରରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଶେଷ ହୁଏ । ବୈଶ୍ୱାନର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ବରଫ ପରୀ କାହାଣୀ ବଦ୍ରିନାଥ ଓ କେଦାରନାଥର ଶିଖା ପର୍ବତରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଶିତ ନ ହୋଇ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହୋଇଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ହୁଏ । 

 ସମ୍ପର୍କୀୟ ସଂରଚନା 
ପାଖରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଭୈରବ ମନ୍ଦିର, ମସ୍ତ ମନ୍ଦିର ଓ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଶିଖା ଗୃହ  ଓ ଗାଦି  ଗୃହ ଭଳି ଗୃହ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଶିଖା ଗୃହର କାନ୍ଥରେ ଥିବା ପଥରରେ ନେପାଳୀ ଭାଷାରେ କିଛି ଲେଖା ଥିଲା ଯାହା ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉନି । ଗୋଟିଏ ଲେଖାରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିକ୍ରମ ଶାହ ଖ୍ରୀପୂ ୧୭୪୮ରେ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି । ଅନ୍ୟ ଏକ ଲେଖାରେ କର୍ଣ୍ଣେଲ କୁଳମନ ସିଂହ ବସନେଟ ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୧୭୭୮ରେ କରେଇଥିବା ଲେଖାଅଛି । ଅଧିକାଂଶ ଗୃହ ନେପାଳୀ ନାଗରିକ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । ୨୬ ଚୈତ୍ର ୨୦୬୭ରେ ଶିକ୍ଷା ଗୃହରୁ କେହି ଜଣେ ନରପଟେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ସବୁ ଚୋରୀ କରି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି ।

 ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍କାର 
ଧାର୍ମିକ ପୂଜା ସମୟରେ ଭୂମି ଗର୍ଭରୁ ପବନ ଓ ଧୂଳି ବାହାରୁଥିବାରୁ ଧୁଳେଶ୍ୱର ଶିବ କୁହାଯାଏ । ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି । ଶିବଲିଙ୍ଗର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନନ୍ଦୀ ବୃଷଭ ଅଛି ଯାହାକୁ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କୂହାଯାଏ ଓ ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସିଂହ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ସେହି ପରିସରରେ କାଳ ଭୈରବ, ବାଲ ଭୈରବ ଓ ବଟୁକ ଭୈରବ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଶୁ ବଳି ଦେଇ କାଳ ଭାଇବଙ୍କର ପୂଜା କରାଯାଏ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ । ମସ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ । ପ୍ରାୟ ଚଇତ ଦଶାୟନ ଓ ବିଜୟା ଦଶମୀରେ ପ୍ରାୟ ଏହି ପୂଜା କରାଯାଏ । ସାଧାରଣ ଦିନରେ ଅବିବାହିତ ପୂଜକ ପୂଜା କରନ୍ତି । 

thumb|ଧୁଲେଶ୍ୱରର ଶିବଲିଙ୍ଗ (Shivaling)

ପୁରାଣ 
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜ ପିତା ଅପମାନିତ କରିବାରୁ ଯଜ୍ଞ କୁଣ୍ଡରେ ଶିବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସତୀ ଝାସ ଦେଇ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସତୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶିବ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ମୃତ ଶରୀରକୁ କାନ୍ଧରେ ପକେଇ ପାଗଳଙ୍କ ଭଳି ବୁଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସତୀଙ୍କର ଶରୀର ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା ଓ ସେହି ପଡ଼ିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତିପୀଠ କୁହାଗଲା । ଧୁଳେlଶ୍ୱରରେ ସତୀଙ୍କର ଶରୀର ଧୂଳିରେ ମିଶିଗଲା ଓ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଶିବଙ୍କ ଏକ ଅବତାର ଭାବରେ ଧୁଳେଶ୍ୱର କୁହାଗଲା । 

ସେହି ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଜ୍ଞାତ ହୋଇ ରହିଥିଲା ଓ ତାହାକୁ ନଦିବାନ ଆବିଷ୍କାର କରି ଲୁକ୍କାୟିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସୈନିକମାନେ ଖବର ପାଇ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରି ନେଉଥିବା ବେଳେ ସେ ପରେ ଆସିବେ କହି ସୈନିକମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । କାଠମାଣ୍ଡୁର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣି ଉକ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ନଦିବାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ପୁରୁଷାନୁକ୍ରମେ ମନ୍ଦିରର ପୂଜକ ଓ ସାଧୁ ହୋଇ ରହିଲେ । ସେହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ସେମାନଙ୍କର ସମାଧି ସ୍ଥଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

 

 ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଡୁଙ୍ଗେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର

ଡୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର  (ନେପାଳୀ: डुङ्गेश्वर मन्दिर) କର୍ନାଲୀ ପ୍ରୋଭିନ୍ସର (Karnali Province) ଦଇଲେଖ ଜିଲ୍ଲାରେ (Dailekh district) ଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ।  ଦଇଲେଖ ଜିଲ୍ଲାର ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଡୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର ସ୍ଥାନରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଲୁହରେ ନଦୀ ଓ କର୍ନାଲୀ ନଦୀର ସଂଗମ ସ୍ଥଳରେ ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୫୪୪ ମିଟର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପୁରା କାଳରେ ଏଠାରେ ଦିବସ ଶେଷ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା । ଡୁଙ୍ଗେଶ୍ୱରରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ଓ ଡୁଙ୍ଗଳ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱୟ ଅବସ୍ଥିତ ।  

 ସ୍ଥାପନ
ଏକ ଜନଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ୟୋତିଖ ଉପାଧ୍ୟାୟ ପ୍ରତ୍ୟହ ନିତ୍ୟକର୍ମ ଓ ସଂସ୍କାର ଶେଷ କରି ଏକ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଶିବ ପୂଜା ତଥା ଧ୍ୟାନ ସାରି ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ହାତରେ କିଛି ଅସୁବିଧା ଦେଖନ୍ତି । ଦୁର୍ବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ସେ ଏହି କାମରେ ଲିପ୍ତ ରହୁଥିଲେ ଓ ୧୯୩୫ ମସିହାରେ କାରଣାଳୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସାଗର ଗିରି ନାମକ ଜଣେ ସାଧୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ । ନିଜେ ଅକର୍ମଣ୍ୟ ଥିବାରୁ ସେ ଗିରିଙ୍କୁ ପୂଜା ଚାଲୁ ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ସେହି ଅନୁରୋଧ ରକ୍ଷା କରି ଗିରି ଉକ୍ତ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଆଣି ଏକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେଇ ତା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ରାଜା ପୂଜାର ସମସ୍ତ ବନ୍ଦବୋସ୍ତ କରେଇବାରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେଠାକୁ ଜଣ ସମାଗମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।

 ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ 
thumb|ଡୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର
କିଛି ଦିନ ପରେ ଆଚ୍ଛମ ଜିଲାରୁ ଦୁଇ ଭଉଣୀ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଅବିବାହିତା ରହି ପୂଜା କରିବା ଲକ୍ଷ ନେଇ ଆସିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂଜକ ଗିରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ସମର୍ପଣ କରି ହିମାଳୟକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବକୀ ବା ଦେବୀ ନାମରେ ଲୋକମାନେ ଡାକିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଭକ୍ତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢିବାକୁ ଲାଗିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ସାଗର ଗିରି ତଥା ତାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢୀ ପୂଜା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ  । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ସାଗର ଗିରି ତଥା ତାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢୀ ପୂଜା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ  । 

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
List of Hindu temples in Nepal
 
 ଆଧାର

 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଶକ୍ତି ପୀଠ
ପୀତାମ୍ବରୀ ଦେବୀ

ପୀତାମ୍ବରୀ ଦେବୀ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଲେଖିକା ଓ ବିଶ୍ୱକୋଷକାର ଥିଲେ । ସେ "ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ"ର ସହସଂକଳିକା ଥିଲେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ "କାନ୍ତରା ବାବୁ", "ବାଇଦାସଙ୍କ ଭଜନ", "ଉତ୍କଳ କାହାଣୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ", "ଢଗ ଢମାଳୀ ବଚନ" ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ, "ଛାନ୍ଦ କଞ୍ଚନବତୀ" ଆଦି ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସେ କେତୋଟି ଭଜନ, ଶିଶୁଗୀତ ଏବଂ କୋଇଲୀ, ହଳଦୀବସନ୍ତ ଆଦି ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଲେଖିଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ପୀତାମ୍ବରୀ ଦେବୀ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାରେ ୧୯୦୪ ମସିହା ଜୁନ ୧୨ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତତ୍କାଳୀନ ସମାଜର ବାଲ୍ୟବିବାହ ଅନୁସାରେ ସେ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବିବାହର କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ୧୯୧୯ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୮ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମୀଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଓ ସେ "ବାଲ୍ୟବିଧବା" (ଉକ୍ତ ସମୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ଶବ୍ଦ) ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଦେବୀଙ୍କ ସାନଭଉଣୀ ମୁକ୍ତାମଣି "ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ"ର ମୁଖ୍ୟ ସଂକଳକ ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ମୁକ୍ତାମଣିଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ହେବା ପରେ ପ୍ରହରାଜ ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ କଟକସ୍ଥିତ ବସାରେ ରହୁଥିଲେ । ଦୁହେଁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ବିବାହ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପତି-ପତ୍ନୀ ଭାବେ ୧୯୨୦ ମସିହାରୁ ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ପ୍ରହରାଜଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ପ୍ରହରାଜଙ୍କ ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରୁଥିଲେ ।

 ସାହିତ୍ୟ ରଚନା 
"ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ"ର ସଂକଳନ ନିମନ୍ତେ ଶବ୍ଦସଂଗ୍ରହ, ସଂଶୋଧନ ଆଦି କାମରେ ସେ ୧୯୧୯ ମସିହାରୁ ୨୧ରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ସେ ଗାଆଁ ଗଣ୍ଡାର ଅଶିକ୍ଷିତ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ଗାଉଁଲି ଶବ୍ଦ ଭାଷାକୋଷର ପାଣ୍ଠୁଲିପି ପାଇଁ ସଂଗ୍ରହ କରିଆଣିଥିଲେ | ତାଙ୍କ ରଚିତ କାନ୍ତରା ବାବୁ ପୁସ୍ତକର ଅବତାରଣାରେ କୁଳମଣି ଦାଶ ଲେଖିଥିଲେ, "ପୁସ୍ତକର ଭାଷା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୁଁ ଏତିକି କହିପାରେଁ ଯେ, ଏହା ସର୍ବଥା କୃତ୍ରିମତା ଦୋଷମୁକ୍ତ । ଯେଉଁ ଭାଷାରେ ପୁରୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ କଥାଭାଷା କରନ୍ତି ଓ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଭାବ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଏହା ଠିକ ସେହି ଭାଷା । ନାନା ବୈଦେଶିକ ପ୍ରଭାବରୁ ସ୍ତ୍ରୀମହଲରେ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ କୃତ୍ରିମତା ପଶିଅଛି; କିନ୍ତୁ ଲେଖିକା ସଥାସମ୍ବବ ସେଥିରୁ ନିଜ ଲେଖାକୁ ଦୋଷମୁକ୍ତକରିପାରିଅଛନ୍ତି, ଏହାହିଁ ତାଙ୍କର ବିଶେଷତ୍ୱ । ଓଡ଼ିଆରେ ଶ୍ରୀମତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ଯ କେହି ଏଭଳି ଭାଷାରେ ଲେଖିଥିବା ବହି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଆଖିରେ ପଡ଼ିନାହିଁ ।"

 ରଚନାବଳୀ 

 ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ (ସହସଂକଳିକା)
 କାନ୍ତରା ବାବୁ (୧୯୩୧)
 ବାଇଦାସଙ୍କ ଭଜନ
 ଉତ୍କଳ କାହାଣୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ
 ଢଗ ଢମାଳୀ ବଚନ (ପ୍ରଥମ ଭାଗ)
 ଢଗ ଢମାଳୀ ବଚନ (ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ)
 ଛାନ୍ଦ କଞ୍ଚନବତୀ

 ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ 
ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷର ସଂକଳନ ନିମନ୍ତେ ୨୧ ବର୍ଷ ଧରି ଶବ୍ଦ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂଶୋଧନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ପ୍ରହରାଜଙ୍କ ବିଶେଷ ଭାବେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ । ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଗଉଡ଼, ବାରିକ, ବଢ଼େଇ, ଚଷା, କେଉଟ, ତନ୍ତୀ ଆଦି ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରଚଳିତ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ । ତାତ୍କାଳୀକ ସମାଜରେ କଠୋର ଜାତିପ୍ରଥା ହେତୁ ଦଳିତ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ କଥିତ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉନଥିଲା ଓ କଥିତ ଶବ୍ଦାବଳୀ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାର ଭୟ ଥିଲା । ଏଥି ସହିତ ସେ ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଓ ଗୀତ ଆଦି ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ ଓ ସେସବୁକୁ ଭାଷାକୋଷରେ ଯୋଡ଼ିଥିଲେ । ଏହା ସହିତ ସେ ଭାଷାକୋଷର ସଂକଳନ ନିମନ୍ତେ ଲୋଡ଼ା ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ପ୍ରହରାଜ ଏକ ଚିଠିରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ, "ଶ୍ରୀମତୀ ପୀତାମ୍ବରୀ ଯୋଗୁଁ (ତାଙ୍କପ୍ରଦତ୍ତ ଧନ, ଗଉଳ, ଡାଲି, ପରିବାରେ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଷାକୋଷର ପାଣୁଲିପି, ପ୍ରଫ୍‌ ଦେଖା ଓ ଶବ୍ଦ ସଂଗ୍ରହରେ, ଭାଷାକୋଷ ପରି ବିରାଟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଦେଖୂଲା। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଶଯ୍ୟାଶାୟୀ ହେଲେ ମୋ ମୁହଁରେ ଟୋପାଏ ପାଣି ଦେବାକୁ କେହି ନାହି ।" ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୪ ଜନ୍ମ
ଜାନକୀ ମନ୍ଦିର

ଜାନକୀ ମନ୍ଦିର () ନେପାଳରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କ ନାମରେ  ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ହିନ୍ଦୁ ଓ ନେପାଳୀ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ନିଦର୍ଶନ ।
 
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୁଭ୍ର ରଙ୍ଗର ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୪୮୦ ବର୍ଗ ମିଟର ସ୍ଥାନ ଉପରେ ପୁରାତନ ନେପାଳରେ ହିନ୍ଦୁ ରାଜ୍ୟର ମିଶ୍ରିତ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହା ଏକ ତିନି ମହଲା ଗଠନ ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତର ଓ ଶଙ୍ଖମର୍ମର ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ।  

ମନ୍ଦିରରେ ଷାଠିଏ ବଖରା ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ନେପାଳୀ ପତାକା, ରଙ୍ଗୀନ କାଚ, ଖୋଦେଇ ଓ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ଜାଲିଦାର ଖିଡ଼ିକୀ ଓ ବୁରୁଜ ଅଛି । ରାମାୟଣର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଜନକ ବିଦେହର (ଏବେକାର ଜନକପୁରା) ରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସୀତା ବା ଜାନକୀ ନିଜ ସ୍ୱୟମ୍ବରରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାମଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ଚୟନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବିବାହ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ମନ୍ଦିରରେ ସମାହିତ ହୋଇଥିଲା ଯାହାକୁ ବିବାହ ମଣ୍ଡପ କୁହାଯାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଅମର ସିଂହ ଥାପା ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଏହାକୁ ୟୁନେସ୍କୋ ଅସ୍ଥାୟୀ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ।

ଇତିହାସ
ଏହି ମନ୍ଦିର ନ­ଅ ଲକ୍ଷ ମନ୍ଦିର (Nau Lakha Mandir) ନାମରେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣାଶୁଣା ।  କାରଣ ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବାକୁ ନଅ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା । ଟିକମ ଗଡ଼ର ରାଣୀ ବୃଷଭାନୁ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । 
 
ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୬୫୭ରେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସୀତାଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମିତ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମିଳିଥିଲା । ତେଣୁ ଅତୀତରେ ସୀତା ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିବା କୁହାଯାଏ । ସନ୍ୟାସୀ ସୁରକିଶୋର ଦାସ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ସୁରକିଶୋର ଦାସ ଜଣେ ସନ୍ଥ ଓ କବି ଥିଲେ ଓ ଆଧୁନିକ ଜନକପୁରାର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ସେ ସୀତା ଉପାସନା ଓ ଉପନିଷଦ ପ୍ରଚାରକରିଥିଲେ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ରାଜା ଜନକ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଶିବଧନୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଛବିଶ  ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫ ଦିନ ନେପାଳରେ ହୋଇଥିବା ଭୂମିକମ୍ପରେ ସେହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଆଂଶିକ ପତନ ହୋଇ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି ।  

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ
 
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଭାରତ, ନେପାଳ, ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ରାମ ଜାନକୀ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସି ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ।  ରାମ ନବମୀ, ବିବାହ ପଞ୍ଚମୀ, ଦଶଇନ (en:Dashain) ଓ ତିହାର ପର୍ବମାନଙ୍କରେ (Tihar) ମନ୍ଦିରକୁ ଆସି ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ।  

ଗ୍ୟାଲେରି 

 
ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ଦିର ସମୂହ
  Lakshman Mandir
  Ram Janaki Biwaha Mandap
  Raj Devi Mandir
  Ram Mandir
 
ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
 ମାଆ ସୀତା ମନ୍ଦିର (Sita Mai Temple)
 ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ମନ୍ଦିର (Mata Kaushalya Temple)
 ନେପାଳରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ତାଲିକା (List of Hindu temples in Nepal)
 
ଆଧାର

 
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
 Sita Upanishad
 Janaki Mandir on Google Maps
Janki Mandir  official Website
 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜନକପୁର ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ସୀତା ମନ୍ଦିର
କାଳୀକା ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର

କାଳୀକା ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର, ବାଗଲୁଙ୍ଗ କାଳିକା ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା  ପଶ୍ଚିମ ନେପାଳର ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ବାଗଲୁଙ୍ଗ ଟାଉନରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  ଏହା କାଳୀ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀର (Kali Gandaki River|) ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ । 
 
କାଳିକା ମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଠାକୁରାଣୀ ଶିବଙ୍କର ପତ୍ନୀ କାଳୀ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଶୈବ ଅନୁଗାମୀ ଲୋକଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାଳିକା ଅନ୍ୟତମ ।  
 
ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟକୁ ଯିବା ନିମନ୍ତେ ଚାରୋଟି ଦ୍ୱାର ଚାରି ଦିଗରେ ଅଛି । ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଶିବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ, ରାଧା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଛୋଟ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି ।
 
ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ବିରାଟ ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଓ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କର ସେଠାରେ ସମାଗମ ହୁଏ । ସେଠାରେ ପ୍ରଦୀପ ଜଳେଇ ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ଦେବୀଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ବିଶ୍ୱାସରେ ବିବାହ କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବର ନାମ ଦଶଇନ (Dashain) ଯାହା ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
 
ଜନଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ରାଜା ମଣିମୁକୁନ୍ଦ ସେନଙ୍କ କନ୍ୟାର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରିବା ଉପଲକ୍ଷେ ପର୍ବତ ଜିଲ୍ଲାର ରାଜା ପ୍ରତାପ ନାରାୟଣ ସିଂହ ମଲ୍ଳ ଏକ ଦେବୀ କାଳିକାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଯୌତୁକ ଆକାରରେ ପାଇଥିଲେ । ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ବରଯାତ୍ରୀମାନେ ଫେରୁଥିବା ସମୟରେ ବାଟରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆଶ୍ରା ନେଇଥିଲେ । ତା’ପରଦିନ ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କେହି ସ୍ଥାନଚ୍ୟୁତ କରି ନ ପାରିବାରୁ ରାଜା ସେଠାରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇ ଦେଲେ । 
 
ପରମ୍ପରା କ୍ରମେ ସେଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦିଆଯାଉଥିଲା । ତେର ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୬ ଦିନ ପାରା ବଳି ନିଷିଦ୍ଧ କରାଗଲା ଯେହେତୁ ସେମାନେ ଶାନ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଥିଲେ ।
 
ଗ୍ୟାଲେରୀ

 
ଆଧାର

 
 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 
 Baglung Kalika Bhagawati Darshan
 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:କାଳୀ ମନ୍ଦିର
କଙ୍କାଳିନୀ ମନ୍ଦିର

thumb|A sculpture of Krishna in the temple.
କଙ୍କାଳିନୀ ମନ୍ଦିର (Nepali language:कंकालिनी मन्दिर) ଏକ ଶକ୍ତିପୀଠ ମନ୍ଦିର ଯାହା ପୂର୍ବ ନେପାଳର ସପତାରି ଜିଲ୍ଲାର ଭରଦାହାଠାରୁ ୧୯ କିମି ଦୂରରେ ବିରପୂର ସୀମାରେ ଥିବା ରାଜବିରାଜ ହେଡକ୍ୱାଟରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଭାରତ ଓ ନେପାଳରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଦଶଇନ ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଛେଳି ବଳି ଦିଆଯାଏ । ଭରଦାହ ସେକସନର  ମହେନ୍ଦ୍ର ରାଜପଥ   ପାଖରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । 

ଇତିହାସ 

ଇତିହାସ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଭାରଦାହରେ ବସବାସ କରିବା ପାଇଁ ଭୂମି ଖନନ ସମୟରେ ମାଟି ତଳେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ମୂର୍ତ୍ତି ମିଳିଲା । ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କଙ୍କାଳିନୀ ମନ୍ଦିରରେ ରଖି ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । . ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭୂତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହକାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ମାନସିକ ପୂରଣ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।  

ପରିବହନ 
 
ରାସ୍ତା ପରିବହନ 
ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ ମହେନ୍ଦ୍ର ରାଜପଥରେ ଅତି ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ । ଏହା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସହରଠାରୁ ୧୭ କିମି ଦୂର ।

ମନ୍ଦିରର ନିକଟତମ ଏୟାରପୋର୍ଟ ହେଉଛି ରାଜବିରାଜ ଏୟାରପୋର୍ଟ ।  ଜିଲ୍ଲା ହେଡ କ୍ୱାଟର ଓ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ରାଜବିରାଜ ସହରଠାରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ୨୦ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ରାଜବିରାଜ ଓ କାଠମାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଏୟାରଲାଇନ ପ୍ରତ୍ୟହ ଉଡ଼ାଣ କରିଥାଏ ।
 
ଆଧାର

 
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ

 
ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ

 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଶକ୍ତି ପୀଠ
ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ

ଲେଉଟାଣି ମହାରାଜା ଶ୍ରୀରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ
କୁମ୍ଭେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

କୁମ୍ଭେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର () ପଟନ ଦରବାର ଛକର (Patan Durbar Square) ୨୦୦ ମିଟର ଉତ୍ତରକୁ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଚଉଦ’ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ (ପ୍ରାୟ ୧୩୯୨) ରାଜା ଜୟସ୍ଥିତି ମଲ୍ଲ ନିର୍ମାଣ କରେଇଥିବା ଏହି ମନ୍ଦିର ପଟନର (Patan|) ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ମନ୍ଦିର । ଏହା ଦୁଇଟି ୫ ମହଲା ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଅନ୍ୟଟି ଭକ୍ତପୁରର ନ୍ୟାଟାପୋଲା ମନ୍ଦିର । ସୁନ୍ଦର ଅନୁପାତ ଓ କାଷ୍ଠକଳା ସମ୍ପନ୍ନ ଏହି ମନ୍ଦିର ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି ଯେହେତୁ ନନ୍ଦୀ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମନ୍ଦିରକୁ ମୁଖ କରି ରହିଛି ।

 ମନ୍ଦିର ପରିସର 
କୁମ୍ଭେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଥିବା ଏକାଧିକ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ ବଗଲାମୁଖୀ ମନ୍ଦିର ଓ ଉଲମାନ୍ତ ଭୈରବ ମନ୍ଦିର  ସହିତ ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି । ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ମତ ଅନୁସାରେ ଏହି ପୋଖରୀକୁ କାଠମାଣ୍ଡୁଠାରୁ ୪୩ କିମି ଦୂରରେ ଥିବା ଗୋସେଇଁ କୁଣ୍ଡରୁ ଜଳ ଆସୁଛି । ତେଣୁ ଜନୈ ପୂର୍ଣିମା ଭଳି ଶୁଭ ଦିନରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଗୋସେଇଁ କୁଣ୍ଡରେ (Gosainkunda) ସ୍ନାନ କରିବା ସହ ସମାନ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ ।Water Conduits in the Kathmandu Valley (2 vols.) by Raimund O.A. Becker-Ritterspach, , Published by Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., New Delhi, India, 1995

କୁମ୍ଭେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖରେ ଶିବଙ୍କ ବାହନ ନନ୍ଦୀ ଆଣ୍ଠେଇ ରହିଛି । ସୁଉଚ୍ଚ ଛାତ ସ୍ତର ପାଞ୍ଚ ମହଲା ଉପରେ ପଡ଼ିବା ଭଳି ମନେହୁଏ ।  

 କୁମ୍ଭେଶ୍ୱରରୁ ଲଲିତପୁର ନାମକରଣ ରହସ୍ୟ 
ପତନ ନାମକରଣ ବିଷୟରେ ଦୁଇଟି କାହାଣୀ ଅଛି । କାଠମାଣ୍ଡୁରୁ କୁଷ୍ଠ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ଜଣେ କୃଷକ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଥିଲେ ତାଙ୍କର ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଘାସ ଦେବାକୁ ଯାହା ଏଠାରେ ପ୍ରଚୁର ମିଳୁଥିଲା । ଦିନେ ଠେଙ୍ଗକୁ ଭୂମିରେ ପିଟିଲା ବେଳେ ଗୋଟିଏ ଜଳ ଉତ୍ସ ଦେଖିଲେ । ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେ ଯାଉ ଯାଉ ରାଜା ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ । କୁଷ୍ଠ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେତେବେଳର ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ନିଜେ ରାସ୍ତାରୁ ଦୂରକୁ ଯାଇ ରାଜାକୁ ବାଟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ରାଜା କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ରୋଗର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥିବା ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଲଲିତ ନାମ ଦେଲେ, କାରଣ ସେ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । କୃଷକଠାରୁ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶ୍ରବଣ କରି ସେ ଉକ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଲଲିତପୁର ନାମକରଣ କରିଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ କାହାଣୀ ଅନୁସାର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ତାର ଏକ କୁମ୍ଭ ହଜେଇ ଦେଇଥିଲା ଓ ପରେ କୁମ୍ଭେଶ୍ୱରରେ ତାହାକୁ ପାଇଲା ।

କାହାଣୀର ସତ୍ୟତା ଅଜଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଆଲୋଚନା ସାପେକ୍ଷ । ହିମାଳୟରୁ ଏକ ଜଳ ଉତ୍ସ ଏଠାକୁ ଆସି ଗୋସେଇଁକୁଣ୍ଡ ହୋଇଛି । ସେଥିଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଏହାର ନାମକରଣ ହୋଇଥାଇପାରେ । 

ଗ୍ୟାଲେରି
ବଗଳାମୁଖୀ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଥିବା ଚିତ୍ର ସମୂହ   

 
ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ମନୋଜ କୁମାର ମିଶ୍ର

ମନୋଜ କୁମାର ମିଶ୍ର ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ରେଳ ଯାତାୟତ ସେବା ଅଧିକାରୀ, ଯିଏକି ଅଧୁନା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସଚିତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ସେ ୧୯୯୯ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ରେଳ ଯାତାୟତ ସେବା ପରୀକ୍ଷାରେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ୟୁନିଟ୍-୧ ବାଳକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିବା ପରେ କଲେଜ ଅଫ୍ ବେସିକ୍ ସାଇନ୍ସ ଆଣ୍ଡ୍ ହ୍ୟୁମାନିଟିଜ୍‌ରୁ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଓ ଜାଭିଅର୍ ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ମ୍ୟାନେଜ୍‌ମେଣ୍ଟରୁ ଏମ୍‌ବିଏ କରିଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ରେଳ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଚାକିରୀ କରିଥିଲେ ।

ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ରେଳ ସେବାରେ ରହିବା ପରେ ସେ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ବିଭାଗର ସଚିତ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ । ସେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 

 
 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ପାଦୁକାସ୍ଥାନ

ପାଦୁକାସ୍ଥାନ (Nepali: पादुकास्थान) ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯାହା କର୍ଣ୍ଣାଲି ପ୍ରୋଭିନ୍ସର ଦଇଲେଖ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଦଇଲେଖରେ ଥିବା ପଞ୍ଚକୋଶୀ ବା ପାଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ । ଦୁଲୁ ମ୍ୟୁନିସିପାଲଟିରେ (Dullu Municipality) ଏହି ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ ଭିଡିସି  (Padukasthan VDC)କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସତୀଙ୍କର ମୃତ ଶରୀରର ପାଦ ପଡିଥିଲା, ତେଣୁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପାଦୁକା ଅର୍ଥ ପାଦ ଓ ସ୍ଥାନ ମିଶେଇ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ କୁହାଯାଏ । ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଚିହ୍ନରେ ଶିଳାଲେଖ ଥିବାରୁ ତାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ପୂର୍ବରୁ ଶିରସ୍ଥାନ ଓ ନାଭିସ୍ଥାନ  ଭଳି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଜଳ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଶିକ୍ଷା ଥିଲା । ଗୋଟିଏ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଘର ମଧ୍ୟ ଥିଲା । ୨୦୨୮ ବିଏସରେ ପାଦୁକା ପୋଲରେ ବନ୍ୟା ଯୋଗୁ ଶିଖା ଲିଭିଗଲା। କେତେକ ଲୋକଙ୍କ ମତରେ ଏହା ତଳେ କିରାସିନି ଉତ୍ସ ଅଛି । ଯୋଗୀ ନରହରିନାଥ (Yogi Naraharinath) ତାଙ୍କ ଅନୁଶୀଳନରେ ସେଠାରେ ୧୦୮ ନୀତି ଥିବା ଲେଖିଛନ୍ତି ।  published in his studies that there were more than 108 values.पूजारी अमृतनाथ योगी
 ମନ୍ଦିର ପରିସର 
ସେଠାରେ ଥିବା ଅନେକ ମୂର୍ତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ଅଗ୍ନିଶିଖା ଗୃହର ନାଭି ମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ବୟଂ ଶିଖା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉଛି । ସେଠାରେ ଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ପାଖର ଏକ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ବୃକ୍ଷ ଅଛି ।  ଖାସ ରାଜ୍ୟର (Khas Empire) ଅନୁଶୀଳନ ନିମନ୍ତେ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ ଏକ ପାଠାଗାର ସଦୃଶ । ୧୧୩୬ରୁ ୧୧୬୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ ଶମ୍ବତର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପ୍ରସ୍ତର ଶିଳାଲେଖ ସେଠାରେ ଅଛି । ଖାସ ରାଜାଙ୍କର ଶିଳାଲେଖ ଏଠାରେ ଅଛି । 
  
 ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି 

ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ସାଧୁ ସନ୍ଥମାନେ ପୂଜାପାଠ କରିବାକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଆସନ୍ତି । ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ପ୍ରଥମ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଓ ବିଜୟାଦଶମୀ ଦିନ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଉଦ୍ଭାସିତ କରାଯାଏ । ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଶିବଙ୍କୁ ଖିର (Rice pudding (khir)  ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ।  ଘଟସ୍ଥାପନା ଦିନ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ପବିତ୍ର ଧୁଆଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକ ନୂଆ ରଥ ତିଆରି କରାଯାଏ । 
ମହାଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ସେହି ସ୍ଥାନ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୪୩ ବିଏସ ସମୟରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ ହେବାପରେ ୨୦୪୫ରେ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଦଇଲେଖ ଡିଡିସି ସାହାଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଐତିହାସିକ ସଂରଚନା ଗୁଡିକର ପୁନର୍ନିମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

 ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ

ଲେଉଟାଣି ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ
ରାଜଦେବୀ ମନ୍ଦିର

ରାଜଦେବୀ ମନ୍ଦିର (Devanagari:राजदेवी मन्दिर) ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦର ଓ ପୂର୍ବ ନେପାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଶକ୍ତି ପୀଠ । ଏଠାକାର ଦେବୀ ରାଜଦେବୀ ଅଟନ୍ତି । ରାଜବିରାଜର ସପ୍ତରୀରେ ଥିବା ରାଜଦେବୀ ତୋଳେରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ଓ ବଡ ଦଶଇନରେ ଭାରତ ଓ ନେପାଳରୁ ଅନେକ ଯାତ୍ରୀ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଦଶଇନ ଦିନ ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଛେଳି ବଳି ପଡ଼ନ୍ତି ।

ଇତିହାସ
ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ପଡ଼ୋଶୀ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ଐତିହାସିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ୱ ଅଛି । ରାଜଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ୧୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି । ନବେ ଦଶକରେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
ରାଜା ଜନକଙ୍କର ଭାଇ ରାଜା କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କର (Kushadhwaja) ଏହା ପାରିବାରିକ ମନ୍ଦିର ଥିଲା । ନୟନଦେବଙ୍କ ଦାୟାଦମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା

ପ୍ରତି ବର୍ଷ ନେପାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ମା ଭଗବତୀଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ନିମନ୍ତେ ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସନ୍ତି । ତିହାର (Tihar) ଓ ଦଶଇନ (Dashain) ପର୍ବରେ ଅଧିକ ଜନ ସମାଗମ ହୁଏ ।    

 
ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍

ଲିଙ୍କ=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/New_York_Stock_Exchange_-_panoramio_%282%29.jpg/263px-New_York_Stock_Exchange_-_panoramio_%282%29.jpg|thumb|263x263_ପିକସେଲ| ଲୋୟର ମ୍ୟାନହାଟନରେ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ହେଉଛି ଏହାର ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକର ମୋଟ ବଜାର ପୁଞ୍ଜିକରଣ ପିଛା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ | 

ଏକ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ କିମ୍ବା ସିକ୍ୟୁରିଟି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ ହେଉଛି ଏକ ବିନିମୟ କେନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଷ୍ଟକବ୍ରୋକର୍ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସିକ୍ୟୁରିଟି, ଯେପରିକି ଷ୍ଟକ୍, ବଣ୍ଡ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ଉପକରଣର ଅଂଶ କିଣି ପାରିବେ ଏବଂ ବିକ୍ରୟ କରିପାରିବେ | ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜଗୁଡିକ ଆୟ ଏବଂ ଲାଭାଂଶ ଦେୟ (ଡିଭିଡେଣ୍ଡ) ସହିତ ଏହିପରି ସିକ୍ୟୁରିଟି ଏବଂ ଉପକରଣ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ଇଭେଣ୍ଟଗୁଡିକର ସମସ୍ୟା ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିପାରେ | 

ଏକ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ କାରବାର ହୋଇଥିବା ସିକ୍ୟୁରିଟିରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଷ୍ଟକ୍, ୟୁନିଟ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ, ଡେରିଭେଟିଭ୍, ପୁଲ୍ ହୋଇଥିବା ନିବେଶ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ବଣ୍ଡ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜଗୁଡିକ ପ୍ରାୟତଃ "ନିରନ୍ତର ନିଲାମ" ବଜାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ କ୍ରେତା ଏବଂ ବିକ୍ରେତାମାନେ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜର ଚଟାଣ (floor) ପରି ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଖୋଲା ଡାକରା ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ଏକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଟ୍ରେଡିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରି କାରବାରକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି |Lemke and Lins, Soft Dollars and Other Trading Activities, §2:3 (Thomson West, 2013-2014 ed.).

ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ ସୁରକ୍ଷା ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବା ପାଇଁ, ସୁରକ୍ଷା ସେଠାରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସାଧାରଣତଃ, ଅନ୍ତତଃ ପକ୍ଷେ ରେକର୍ଡ ରଖିବା ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବାଣିଜ୍ୟ ଏକ ଶାରୀରିକ ସ୍ଥାନ ସହିତ କମ୍ ଜଡିତ, କାରଣ ଆଧୁନିକ ବଜାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ନେଟୱାର୍କ ବ୍ୟବହାର କରେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ ବେଗ ଏବଂ କାରବାରର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବାର ସୁବିଧା ଦେଇଥାଏ |

ବିନିମୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଦଲାଲମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମିତ ଯେଉଁମାନେ ବିନିମୟର ସଦସ୍ୟ ଅଟନ୍ତି | ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡିକରେ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ନେଟୱାର୍କ, ବିକଳ୍ପ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ "ଡାର୍କ ପୁଲ୍" ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାରମ୍ପାରିକ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରୁ ଅଧିକାଂଶ ବାଣିଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନେଇଯାଇଛି |Lemke and Lins, Soft Dollars and Other Trading Activities, §§2:25 - 2:30 (Thomson West, 2013-2014 ed.).

ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଷ୍ଟକ୍ ଏବଂ ବଣ୍ଡର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସାର୍ବଜନୀନ ଅଫର ପ୍ରାଥମିକ ବଜାରରେ କରାଯାଏ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବାଣିଜ୍ୟ ମାଧ୍ୟମିକ ବଜାରରେ କରାଯାଏ | ଏକ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ଷ୍ଟକ୍ ବଜାରର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ | ଷ୍ଟକ୍ ବଜାରରେ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ଚାହିଦା ବିଭିନ୍ନ କାରଣଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଯାହା ସମସ୍ତ ମାଗଣା ବଜାର ପରି, ଷ୍ଟକ୍ ମୂଲ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ମାଧ୍ୟମରେ ଷ୍ଟକ୍ ଜାରି କରିବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ ଷ୍ଟକ୍ ବିନିମୟ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ | ଏହିପରି ବାଣିଜ୍ୟ ବିନିମୟ କିମ୍ବା ଓଭର-ଦି-କାଉଣ୍ଟର ହୋଇପାରେ | ଏହା ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଉପାୟ ଯାହା ଡେରିଭେଟିଭ୍ ଏବଂ ବଣ୍ଡ କାରବାର କରାଯାଏ | କ୍ରମଶଃ, ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜଗୁଡିକ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସିକ୍ୟୁରିଟି ବଜାରର ଏକ ଅଂଶ | ଶେୟାର ବିନିମୟର ଏକ ଦକ୍ଷ ମାଧ୍ୟମ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ଲିକ୍ୟୁଡିଟି ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରେ |

 ଭାରତର ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ 
ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ୧୮୭୫ରେ ପ୍ରେମଚାନ୍ଦ ରୟଚାନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ୩୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୫୭ରେ ଏହାକୁ ସରକାରୀ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା । ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅଟେ ।

 ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶେୟାର ବଜାର