biswa921/orwiki-latest-pages-articles-raw huggingface dataset:
ଛୋଟ ଉଦୟପୁର ରାଜ୍ୟ

ଛୋଟ ଉଦୟପୁର ରାଜ୍ୟ (; )Chhota Udaipur (Princely State) ଏକ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ । ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଛୋଟ ଉଦୟପୁର  ସହରରେ ରହିଥିଲା । 1948 ମସିହାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭାରତ ରାଜ୍ୟ ସଂଘ ସହ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲା ପରେ ପୂର୍ବ ଗୁଜରାଟ ଅଞ୍ଚଳ ସହ ରହିଛି । 

 ଇତିହାସ 
ଏହି ରାଜ୍ୟ 1743 ମସିହାରେ ରାୱାଲ ଉଦୟସିଂହଜୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ସେ  ଚମ୍ପନର ରାଜ୍ୟର ପଟାଇ ରୱାଲଙ୍କ ବଂଶଜ ଥିଲେ ।ଏହି ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ଚୌହାନ ବଂଶର ରାଜପୁତ ଥିଲେ । ଏହି ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ 9-ତୋପ ସାଲୁଟ ସମ୍ମାନ ସହ ଥିଲା । 

 ଶାସକ ଗଣ ( ମହାରାୱାଲ ଉପାଧି ସହ ) 
        1762 –        1771 ଅର୍ଶୀ ସିଂହଜୀ 
        1771 –        1777 ହମୀର ସିଂହଜୀ 
        1777 –        1822  ଭୀମ ସିଂହଜୀ 
        1822 –        1851  ଗୁମାନ ସିଂହ ଜୀ 
        1851 –        1881  ଜିତ ସିଂହ ଜୀ 
        1881 –        1895  ମୋତି ସିଂହ ଜୀ 
        1895 – 29 Aug 1923  ଫତେ ସିଂହ ଜୀ                        
 29 Aug 1923 – 15 Oct 1946  Nନଟବର ସିଂହ ଜୀ ଫତେସିଙ୍ଗ ଜୀ          
 15 Oct 1946 – 15 Aug 1947  ବିରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଜୀ

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Rewa Kantha Agency

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ ସମୂହ 
 alt=|16x16_ପିକସେଲ Media related to Chhota Udaipur State Category:Commons category with page title same as on Wikidata  at Wikimedia Commons
 Chhota Udaipur History
ଦାନ୍ତା ରାଜ୍ୟ

thumb|165x165_ପିକସେଲ|ଦାନ୍ତା ମହାରାଣାଙ୍କ ପତାକା 
ଦାନ୍ତା ରାଜ୍ୟRajput Provinces of India - Danta (Princely State) ଏକ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ଯାହା ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକାଳରେ ମାହି କାନ୍ଥ ଏଜେନ୍ସି ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁଜରାତ ରାଜ୍ୟର ବନାଶକନ୍ଥା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଦାନ୍ତା ସହର ଏହି ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । 

 ଇତିହାସ 
 ଦାନ୍ତା ରାଜ୍ୟ 1068 ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ ବରଦ ( ପରମାର ) ବଂଶଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହଉଥିଲା । ଦାନ୍ତା ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ଶାସକ ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପାରମାର  ସଂପ୍ରଦାଯର ରାଜପୁତ ମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହିସାବରେ ରହୁଥିଲେ । 

 1200 ମସିହାରେ ଆରବ ମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପରମାରମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ସହରକୁ ସେମାନଙ୍କ ରାଜଧାନୀ କରିଥିଲେ । ଆଲ୍ଲାଉଦିନ ଖିଲିଜଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେମାନେ ତରସଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଳାୟନ କରିଥିଲେ ।ଏଠାରୁ ସେମାନେ ଦାନ୍ତାକୁ 380 ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ବସବାସ କଲେ । 1948 ମସିହା ନଭେମ୍ବର 6 ତାରିଖରେ ଦାନ୍ତାର ଶେଷ ଶାସକ ରାଜ୍ୟକୁ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ସଂଘକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । .Danta Princely State

 Maharanas 
thumb|ଦାନ୍ତା ରାଜ୍ୟର ରେଭେନ୍ୟୁ ଷ୍ଟାମ୍ପରେ ଭବାନୀ ସିଂହ ଜୀଙ୍କ ଚିତ୍ର 
 1687 - 1743                Prithvisimhji Gajsinhji
 1743                       Vikramdeoji
 1743 - 17..                Karansinhji
 17.. - 17..                Ratansinhji Karansinhji
 17.. - 1795                Abhaisinhji
 1795 - 1800                Mansinhji II Abhaisinhji
 1800 - 1823                Jagatsinhji Abhaisinhji
 1823 - 1847                Narsinhji Abhaisinhji
 1847 - 1859                Jhalamsinhji Narsinhji
 1859 - 1860                Sardarsinhji Jhalamsinhji
 1860 - 1876                Harisinhji Narsinhji               (b. 1817 - d. 1876)
 1 Dec 1876 - 1908         Jashwantsinhji Harisinhji          (b. 1850 - d. 1908)
 16 Jun 1908 - 1925         Hamirsinhji Jashwantsinhji         (b. 1869 - d. 1925)
 20 Nov 1925 - 15 Aug 1947  Bhavanisinhji Hamirsinhji (from 2 Jan 1939, Sir Bhavanisinhji Hamirsinhji)  (b. 1899 - d. 1961)

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 List of Rajput dynasties and states

 ଆଧାର 

alt=Stub icon|33x33_ପିକସେଲThis Indian location article is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e
କାମ୍ବେ ରାଜ୍ୟ

thumb|କାମ୍ବେ ରାଜ୍ୟର ମାନଚିତ୍ର 
thumb|ମୁମିନ ଖଁ, କାମ୍ବେର ନବାବ 
କାମ୍ବେ ରାଜ୍ୟ  ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଥିବା ଏକ ଭାରତୀୟ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ । ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଖମ୍ବାତ ସହରରେ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନର ଗୁଜରାଟର ଏହି ସହର ଉତ୍ତରରେ କଇରା ଜିଲ୍ଲା ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ କାମ୍ବେ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ  ଅବସ୍ଥିତ । 

 History 
1730 ମସିହାରେ ମୋଗଲ ସମ୍ବ୍ରାଜ୍ୟର ବିଲୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଆସିଥିବା ବେଳେ ଶେଷ ନବାବ ମିର୍ଜା ଜଫର ମୁମିନ ଖାଁ I ଗୁଜରାଟର ମୋଗଲ  ଗଭର୍ନର ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଭିଣୋଇ ତଥା ଖମଭାତର ଶାସକ ନିଜାମ ଖାଁଙ୍କୁ 1742ରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରି  ନିଜକୁ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ । 

 1780 ମସିହାରେ କାମ୍ବେକୁ ଗୋଡାର୍ଡ ରିଚାର୍ଡଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଅଧିକାର କରିନେଇଥିଲେ ।କିନ୍ତୁ ପରେ 1783ରେ ତାହାକୁ ମରାଠା ମାନଙ୍କ ସହ ରାଜିନାମା କରି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ତାହା ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ କରଦ ରାଜ୍ୟ ହେଇ ରହିଥିଲା । ଶେଷରେ ଏହାକୁ ବସେଇନ ରାଜିନାମାଦ୍ୱାରା ପେଶୱାଙ୍କଦ୍ୱାରା 1803ରେ ଇଂରେଜ ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । Great Britain India Office. 1901 ମସିହାରେ କାମ୍ବେକୁ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ରେଳପଥ ସଂଯୋଗ ଦିଆ ଯାଇଥିଲା ।Princely States of India କାମ୍ବେର ସ3ଏଷ ଶାସକ ରାଜ୍ୟକୁ 1948 ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ସଂଘ ସହ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ କରିଦେଇଥିଲେ । Cambay State - Princely State (11 gun salute)

 ଶାସକ 
କାମ୍ବେ ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ "ନବାବ "  ବାବାରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ଓ ସେମାନେ 11-ତୋପ ସଲାମର ଅଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇଥିଲେ । G. B. Malleson, An historical sketch of the native states of India. 

 ନବାବ ଗଣ 
 1730 - 1742                Ja`far Nizam-e Sani Mu´min Khan I 
 1742 - 1743                Nur ud-Din Muftakher Khan 
 1743 - 1784                Najm ad-Dawla Ja`far Mu´min Khan II 
 1784 - 1790                Mohammad Qoli Khan                 (d. 1790) 
 1790 - 28 Oct 1823         Fath `Ali Khan                     (d. 1823) 
 1823 - 15 Mar 1841         Banda `Ali Khan                    (d. 1841) 
 1841 - Apr 1880            Husayn Yawar Khan I                (d. 1880) 
 11 Jun 1880 – 21 Jan 1915  Najib ad-Dawla Mumtaz al-Molk Ja`far `Ali Khan    (b. 1848 - d. 1915)   
 21 Jan 1915 - 1930         .... -Regent                 
 21 Jan 1915 – 15 Aug 1947  Nizam ad-Dawla Najm ad-Dawla Mumtaz al-Molk Husayn Yawar Khan II     (b. 1911 - d. ....)

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Political integration of India
 Baroda and Gujarat States Agency

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 alt=|16x16_ପିକସେଲ Media related to Cambay State Category:Commons category with page title same as on Wikidata  at Wikimedia Commons
ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ବନ୍ଦର

ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ବନ୍ଦର  ସମୂହକୁ କାର୍ଗୋ ଟନେଜ ଓ କଣ୍ଟେନର ପରିବହନର ପରିମାଣକୁ ହିସାବକୁ ନେଇ ସୂଚକାଙ୍କ  ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ । 2000 ମସିହାଠାରୁ ଏହି ତାଲିକା ଅନୁସାରେ ଚୀନର ସାଙ୍ଘାଇ ବନ୍ଦର ସିଙ୍ଗାପୁର ବନ୍ଦରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଇଛି ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ହଙ୍ଗ କଙ୍ଗ ବନ୍ଦର ଉଭୟ ହିସାବରେ ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ବନ୍ଦରର ମାନ୍ୟତା ହାସଲ କରିଛି । .

 ବ୍ୟସ୍ତତମ କାର୍ଗୋ ବନ୍ଦର 
thumb|ୟାଙ୍ଗସାନ ବନ୍ଦର , ସାଙ୍ଘାଇ 
thumb|କେପେଲ କଣ୍ଟେନର ଟର୍ମିନାଲ , ସିଙ୍ଗାପୁର 
thumb|ଶୁଏନ ୱାନ ବନ୍ଦର , ସିଙ୍ଗାପୁର 
 ସାଙ୍ଘାଇ ବନ୍ଦର , ଚୀନ 
 ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ମାଲବାହୀ କଣ୍ଟେନର   ବନ୍ଦର 
 ସିଙ୍ଗାପୁର ବନ୍ଦର , ସିଙ୍ଗାପୁର 
 World's busiest transshipment port
 କାର୍ଗୋ ଟନେଜ ହିସାବରେ ନିଙ୍ଗ୍ୱୋ ଝୌଶନ ବନ୍ଦର ସାଙ୍ଘାଇକୁ ଥରେ ଟପି ଯାଇଥିବାର ହିସାବ ଝିନ୍ସେଙ୍ଗ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିବହନ କାର୍ତୁପକ୍ଷ୍ୟ ହିସାବ ଦେଇଥିଲେ । .ମାତ୍ର 2012 ମସିହାରେ ପୁନର୍ବାର ସାଙ୍ଘାଇ କାର୍ଗୋ ଟନେଜରେ ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ବନ୍ଦରର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା । .http://aapa.files.cms-plus.com/Statistics/WORLD%20PORT%20RANKINGS%202012.pdf

 ବ୍ୟସ୍ତତମ ଯାତ୍ରୀ ବନ୍ଦର  
 ମିଆମୀ ବନ୍ଦର , ଆମେରିକା 
 ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ବନ୍ଦର .
 ପିରେଉସ ବନ୍ଦର , ଗ୍ରୀସ 
 ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ତତମ ଯାତ୍ରୀ ବନ୍ଦର .https://panethos.wordpress.com/2013/12/18/europes-busiest-passenger-seaports/

 ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ 
ଓଳଡେନବର୍ଗ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ବର୍ଣାର୍ଡ ବ୍ଳାସିଅସ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହ  କରିଥିବା ବିଶ୍ଳେଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସେ 2009ରେ ଚଳାଚଳ କରିଥିବା 16,693ଟି କାର୍ଗୋ ଜାହାଜର ଉପରେ ତର୍ଜମା କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଯନ୍ତ୍ରପାଟିର ସହାୟତା ନେଇ ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ ।  

ଏହି ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ପାନାମା କେନାଲ 2009 ମସିହାରେ ବ୍ୟସ୍ତତମ କେନାଲ ରହିଥିଲା । ତାହା ପଛକୁ ସୁଏଜ କେନାଲ ଓ ସାଙ୍ଘାଇ କେନାଲ ରହିଥିଲା । .

 References 

ଶ୍ରେଣୀ:ବନ୍ଦର
ଜସ୍ୱାନ ରାଜ୍ୟ

ଜସ୍ୱାନ ରାଜ୍ୟ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ । ଏହା 1170 ମସିହାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଥିଲା । ରାଜା ପୂର୍ବ ଚାନ୍ଦ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ସେ କାଙ୍ଗରା ରାଜକୀୟ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲେ । 

 ଇତିହାସ 

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଇତିହାସ 
ଲୋକ ବାଦ ଅନୁସାରେ ରାଜା ପୂର୍ବ ଚାନ୍ଦ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ସେ କାଙ୍ଗରା ରାଜକୀୟ ପରିବାରର ବଂଶଜ ଥିଲେ Jaswan (Princely State)

 ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ ସମୟ ରେ 
 1815 ମସିହାରେ ଶିଖ ମହାରାଜା ରଣଜୀତ ସିଂହ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟ ବଳ ସହ ନିକଟସ୍ଥ ସମସ୍ତ ଅଧୀନ ରାଜ୍ୟର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ସିଆଲକୋଟରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ । ଜସ୍ୱାନର ରାଜା ସେହି ଆଦେସ୍ୱ୍ହ ପାଳନ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ । ଫଳସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ହରେଇବାକୁ ହେଲା । ଶିଖ ସମ୍ରାଟ ତାଙ୍କୁ 21ଟି ଗ୍ରାମର ଜାଗିର ଓ 12,000 ଟଙ୍କା ବର୍ଷକ ଦେଇ ଥଇଥାନ କରିଥିଲେ । ସେ 1848 ମସିହାରେ ଶିଖ ମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ , କିନ୍ତୁ ତାହା ଶାସଫଳ ରହିଲା । ତାଙ୍କର ମହଲକୁ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଧ୍ୱଂଶ କରିବା ସହ ତାଙ୍କର ଜାଗିରକୁ ଅଧିକାର କାଲେ । ତାଙ୍କୁ ଅଲମୋରା ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଗଲା । ସେ ସେଠାରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କାଲେ ।0 1877 ମସିହାରେ ଜସ୍ୱାନ ଜାଗିର ସହରାଜପୁରା ଓ ଆମ୍ବ ଅଚଳର କିଛି ଗ୍ରାମ ମିଶେଇ ଉମମେଦ ସିଂହଙ୍କ ପୌତ୍ର ରାନ ସିଂହଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ପ୍ରଦାନ କଲେ । ସେ ମହାରାଜା ଗୁଲବ ସିଂହଙ୍କ ପୌତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଜମ୍ମୁଠାରେ ଥିବା ରାମକୋଟ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ । 

 ଶାସକ ଗଣ 
ଜସ୍ୱାନ ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନଙ୍କୁ " ରାଜା" କୁହାଯାଉଥିଲା Princely states of India

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 History of Una district
କୁହଲୁର ରାଜ୍ୟ

thumb|260x260_ପିକସେଲ|ରାଜପୁତ ମୁଖିଆମାନଙ୍କ ସହ କୁହଲୁରର ରାଜା 
thumb|381x381_ପିକସେଲ|ବିଲାସପୁରର ରାଜକୁମାର 18 ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଅଂଶ ରେ 
ବିଲାସପୁର ରାଜ୍ୟ ବା କୁହଲୁର ରାଜ୍ୟ ଏକ ବ୍ରିଟିଶ ସମୟର ରାଜକୀୟ କରଡା ରାଜ୍ୟ ଥିଲା । ଏହାର ଅବସ୍ଥିତି ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରୋଭିନ୍ସ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥାଇ  ଏହାକୁ ହିନ୍ଦୁ ରାଜପୁତ ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । 

ପ୍ରଥମେ ରାଜ୍ୟର ନାମ କୁହଲୁର ଥିବା ବେଳେ ପରେ ତାହା ବିଳାସପୁର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା । States before 1947 A-J ଏହାର ଆୟତନ 1173 ବର୍ଗକିଲୋଇତର ଥିବା ସହ 1931 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 1000,994 ଥିଲା । ବିଲାସପୁରର ଶେଷ ରାଜା 1948 ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଭାରତୀୟ ର4ଆଜ୍ୟ ସଂଘକୁ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ । Bilaspur Princely State (11 gun salute)

ପ୍ରଥମେ ଏହା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ବିଳାସପୁର ପ୍ରୋଭିନ୍ସ ଅଧୀନରେ ରହିବା ପରେ ତାହାକୁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ସହ ମିଶେଇ ଦିଆ ଯାଇ ଥିଲା । Social, cultural, and economic history of Himachal Pradesh By Manjit Singh Ahluwalia

 ଇତିହାସ 
ଲୋକ ପ୍ରବାଦ ଅନୁସାରେ ପୂର୍ବବର୍ତୀ ରାଜ୍ୟ 697 ମସିହାରେ ବୀର ଚାନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । କେହାଲ ଚାନ୍ଦ କହଲୁର  ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି ନାମ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟର ନାମ କହଲୁର ହେଇଥିଲା । ପ୍ରଥମରେ ରାଜ୍ୟର ଅରାଜଧାନୀ ଝଣ୍ଡାବାରି ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା । ପରେ ଏହା କୁହଳର ଦୁର୍ଗକୁ ଯାଇ ଶେଷରେ 32 ତମ ରାଜା  ଦୀପ ଚାନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା  ବିଳାସପୁର ସହରରେ ହେଇଥିଲା । 18 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ବିଳାସପୁର ରାଜ୍ୟରେ କାଙ୍ଗରା ଅଙ୍କନ ଚିତ୍ର ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲା । of the Kangra painting style.Hindu Hill Kingdoms  V&A Museum.

1815 ମସିହାରେ ବିଳାସପୁର ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ରକ୍ଷ୍ୟଣକୁ ଆସିଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ରାଜା ମହନ ଚାନ୍ଦ ଥିଲେ ଓ ଏହା ଏକ ଶିମିଳା ଅଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ରହିଲା । Imperial Gazetteer of India, v. 8, p. 233.ଟିକ୍କା ଆନନ୍ଦ ଚାନ୍ଦ ଏହାର ଶେଷ ରାଜା । 1948 ମସିହାରେ ବିଳାସପୁର ରାଜ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହରେ ବିଲୀନ ହେଲା ।ଏହା 1950 ମସିହାରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର c ଶ୍ରେଣୀର ରାଜ୍ୟ ହିସାବରେ ରହିଥିଲା । 1954 ମସିହାରେ ଏହାକୁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ସହ ମିଶେଇ ଦିଆ ଯାଇଥିଲା । 

 ରାଜା ସମୂହ 

 ମିଆଁ ପରିବାର 
ବିଳାସପୁର ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ଚନ୍ଦେଲା ବଂଶର ଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ "ମିଆଁ ପରିବାର" କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେହି ଭିତରୁ ମୁଖ୍ୟ ପରିବାରମାନେ ଏହି ପରି ଥିଲେ 
 ଆଜମର ଚଣ୍ଡିଆ 
 କଲିୟାନ ଚଣ୍ଡିଆ 
 ତାରା ଚଣ୍ଡିଆ 
 ସୁଲତାନ ଚଣ୍ଡିଆ History of the Punjab Hill States,Volume 2, J. Hutchinson and J. Ph. Vogel, P - 513, 1933, by Superintendent, Government Printing, Lahore, Punjab

 ଅଧିକ ପଠନ 
 Bilaspur
 Kahlur fort

 ଆଧାର 

 ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
 Hutchinson, J. & J. PH Vogel (1933). History of the Panjab Hill States, Vol. II. 1st edition: Govt. Printing, Pujab, Lahore, 1933. Reprint 2000. Department of Language and Culture, Himachal Pradesh. Chapter XIII   Bilaspur State, pp. 494–518.

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 
 
 Bilaspur Princely state
ଭାରତୀୟ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ

Theଭାରତୀୟ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକାଳରେ ରହିଥିବା  ଭାରତୀୟ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟ ସବୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସିମାଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା । 

 ଇତିହାସ 
ରାଜକୀୟ ସମୟରେ ମୋଗଲ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ଥିବା କେତେକ ରାଜ୍ୟ ଅନେକ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଅଧୀନତା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିବା ବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଇଟି ଦଳର ପାର୍ବତ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ଖୁବ ପରେ 2ଟି ସମର ଓ ବିଦ୍ରୋହ ପରେ ବ୍ରିଟିଶ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲେ । ପରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ସବୁକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ପଞ୍ଜାବ , ହରିୟାଣା ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ରଖା ଯାଇଗଲା  । 

 ସିମଳା ପର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ 
thumb|କେତେତି ବର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟର 1911ର ଅବସ୍ଥିତିର ମାନଚିତ୍ର 
ଅଧୀନ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜାଗିରଦାର  ସମେତ 28ଟି ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହକୁ ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହImperial Gazetteer of India, v. 8, p. 233. କୁହାଯାଉ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ରାଜପୁତ ହିନ୍ଦୁ ଶାସକ"Part I: Kangra (1883-1884)", Gazetteer of the Kangra District, 1883-84; reprinted Indus Publ. ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହଉଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଧିବାସୀମାନେ ମୁଖ୍ଯତଃ ହିନ୍ଦୁ ଥିଲେ ଓ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ବୌଦ୍ଧ  ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ । ସେମାନେ ହିନ୍ଦୀ , ପଞ୍ଜାବୀ , ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଓ ପାରସ୍ୟ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର୍କାରୁଥିଲେ । 

ସତଲେଜ ନଦୀର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା 4,800 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରର ପ୍ରାୟ ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ରାଜ୍ୟ ସମୂହର ଅଧିକାରରେ ଥିବା ବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜା ବା ରାଣା ବା ବାଶହରମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । ତାହା ମଧ୍ୟରୁ କ୍ଷେନଦୀର ଠାକୁର ଓ ଦେଲାଥର ଠାକୁର ମୁଖ୍ୟ । ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ କ୍ଷୁଦ୍ରକାୟ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ସତଲେଜ ନଦୀର ଆହୁରି ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଥିଲେ ।ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ,   
 ବଳଶାନର ରାଣା 
 ବେଜାର ଠାକୁର 
 ଭାଜିର ରାଣା 
 ଭଗତର ରାଜକୁମାର 
 ବିଳାସପୁରର ରାଜା 
 ଡାକୋଟିର ରାଣା 
 ଧାମିର ରାଣା 
 ଯୁବବଳ ରାଜ୍ୟର ରାଣା 
 ଧାଡିର ରାଣା , ଯାହା ଯୁବବଳର ଉପରାଜ୍ୟ ଥିଲା  
 କେଔନ୍ଥାଳର ରାଜା 
 ଗୁଣ୍ଠର ଜାଗିର୍ଦାର 
 କୋଟିର ରାଣା 
 ମାଧାନର ରାଣା 
 ରାତେଶ ବା କୋଟି ଦୁର୍ଗର ଠାକୁର 
 ଥିୟଗର ରାଣା 
 କୁନିହାରର ରାଣା 
 କୁଠାରର ରାଣା 
 ମହଲୋଗର ରାଣା 
 ମଙ୍ଗଳର ରାଣା 
 ନଲଗଡର ରାଣା 
 ସଙ୍ଗରୀର ରାଣା ବା ରାଇ ମିଆଁ 
 ଥରହୋଚର ରାଣା 
ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସାନୁହ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଅଂଶ ହେଇ ରହିଲେ । 

 ପଞ୍ଜାବ ପର୍ବାଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ 
 ଚାମବା 
 ଶିବା Ashok K. Thakur.
 ମାଣ୍ଡୀ 
 ସୁକେଟ 
 ତେହରି ଗର୍ହବାଳ Uttar Pradesh), entitled to an 11 gun salute
 ଇତ୍ୟାଦି 

 ଆଧାର ଓ ସ୍ରୋତ 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ ସମୂହ 
 Indian Princely States website
 Punjab State Gazetteer [then Punjab was much larger], vol. VIII, Gazetteer of the Simla Hill States 1910
 Himachal Pradesh State's official website and various links therefrom (click on map or names) to official sites of the state's districts

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭୂଗୋଳ
ବଶହର ରାଜ୍ୟ

ବଶହର , ଯାହାକୁ ବସାହିର ବା ବୁଷାହୀର ମଧ୍ୟ କୁହା ଯାଉଥିଲା , ଏକ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟର ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ । ଏହା ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ତଥା ପଞ୍ଜାବର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା । 

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କିନ୍ନୌର ଓ ଶିମଳା ଅଚଳ ସହ ରହିଛି ଓ ସତଲେଜ ନଦୀ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ । ଏହାର ଆୟତନ 8,907 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । 

 ଇତିହାସ 
1803 ମସିହାରୁ 1815 ମସିହା ଯାଏ ବଶହର ରାଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ନେପାଲରୁ ଆସିଥିବା ଗୋର୍ଖା ରାଜାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲା । 1808 ମସିହାରେ ପଞ୍ଜାବର ଶିଖ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ସତଲେଜ ନଦୀର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ତଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ । ନେପାଲ ଓ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେପାଲ ସୀମାବର୍ତୀ ରାଜ୍ୟ ଗୁଡିକୁ ଅଧିକାର ନେଇ ବିବାଦର ସୂତ୍ରପାତ ହେଇ 1915-16 ମସିହାର ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ -ନେପାଲ ଯୁଦ୍ଧ ବା ଗୋର୍ଖା ଯୁଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା ।ଉଭୟ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ "ସୁଗାଉଳି ଚୁକ୍ତି " ହେଲା ପରେ ଗୁରଖାମାନେ ବଶହର ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ କାମରୁରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହରୁତ ହେଇଥିଲେ । 

1898 ମସିହାରେ ବଶହର ରାଜ୍ୟକୁ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ନାମମାତ୍ର କ୍ଷ୍ୟମତା ଦେଇ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖିଲେ । ସେତେବେଳେ ଏହା ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବ ବୃହତ ଆୟତନର ଥିଲା । 

Tବଶହରର ଶାସକମାନେ ନିଜକୁ " ରାଣା " ବୋଲାଉଥିଲେ , ମାତ୍ର ନେପାଲ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜା କୁହାଗଲା । Princely States of India  A-J

 ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
 Simla Hills States
 Political integration of India

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Genealogy of the rulers of Bashahr
 alt=|13x13_ପିକସେଲ Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Bashahr". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.  Category:Wikipedia articles incorporating a citation from the 1911 Encyclopaedia Britannica with Wikisource reference Category:Wikipedia articles incorporating text from the 1911 Encyclopædia Britannica
ରାମପୁର , ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ

'''ରାମପୁର ବୁଶହର... ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସହର ଓ ମୁନିସିପାଲିତଟି । ଏହା ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ସିମଳାଠାରୁ 130 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ଏବଂ ନରକନ୍ଦା ସହର ସହ ଜାତୀୟ ରାଜପଠାଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ । (attitude 2708m).

 ଇତିହାସ 
thumb|360x360_ପିକସେଲ|ରାମପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ସତଲେଜ ନଦୀର ଚିତ୍ର  1857 ମସିହା ରେ 
ବଶହର ଜନବଶତି ବୁଶହର ବା ବୁଶସହର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଓ ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ସମୟରେ ଥିବା 28ଟି ରାଜକୀୟ ଅଧୀନ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବ ବୃହତ ଥିଲା । ଏଠାରୁ  ବ୍ରିଟିଶମାନେ ହିମାଲୟର ପ୍ରକୃତିକ ସମ୍ପଦର ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ନେଇଥିଲେ । ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ସ୍ପିଟି , ପୂର୍ବରେ ତିବ୍ୱତ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଗହର୍ବାଳଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଯୁବବଳ , କୋଟଖାଇ କୁମ୍ଭାରସାଇନ କୋତଗଡ ଓ କୁଲ୍ଲୂ ରହିଛି ।  ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଇଂରେଜମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ରାଜନୈତିକ ତଥା ଅର୍ଥନୈତିକ ଉତ୍ପୀଡନର ଶିକାର ହେଇଥିବା ବେଳେ ଭରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲା ପରେ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ରହିଲା । 

ସତଲେଜ ନଦୀର ବାମ ତଟରେ 1,005 ପତ୍ତନରେ ରାମପୁର ସହର  ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ନୁଶାହିରର ଶିତ କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆ ଓ ତିବ୍ୱତ ସହ ରାସ୍ତା ପଥଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ଥିବାରୁ ସ୍ଥଳପଥ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ । ଉତ୍ତର ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳର ସର୍ବ ବୃହର ବାଣିଜ୍ୟ ମେଳା "ଲାଭି ମେଳା "ଏହିଠାରେ ହେଇ କାଶ୍ମୀର , ଲାଦାଖ , ୟାରଖଣ୍ଡ ଓ ଅନନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅନେକ ବଣିକ ଏଠାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି । 

ରାମପୁର ପଶ୍ଚିମ ତିବ୍ୱତରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ ,ବୁଦ୍ଧ ଓ ବନ ଧର୍ମସ୍ଥଳୀ ପାଇଁ ତଥା କୈଳାଶ ପର୍ବତ ଓ ମାନସରୋବର ହ୍ରଦକୁ ଯିବାର ରାସ୍ତାରେ ରହିଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସର୍ବଦା ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ ତଥା ବଣିକ ମାନଙ୍କ ଗହଳି ରହିଥାଏ । ରାମପୁରଠାରେ ନପ୍ତା ଝକରି ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ରାମପୁର ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 1570 ମସିହାରେ ଏଠାରେ ରାଜା ସେଙ୍ଗ ଗେ ରେଗୟଳ ଏକ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । Halkias, Georgios (2009). 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ରାମପୁରର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି  .Falling Rain Genomics, Inc - Rampur ଏହାର ହାରାହାରି ପତ୍ତନ 4429 ଫୁଟ । ଏହା ସତଲେଜ ନଦୀ ଟିରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରକୃତିକ ସ୍ଥଳ । ଏହା ନିକଟରେ ଝକରି , ଶରାହନ ବୁଶହର , ସବୁଜ ଉପତ୍ୟକା ଧର ଗୌରା, ଶରଇକୋଟ ହାତୁ ମାତା ମନ୍ଦିର , ବରଫାବୃତ ପର୍ବତ ପରି ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ସମୂହ ରହିଛି । 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Photographs of Rampur-Bushahr  in SAS-Space
ସରାହନ

ସରାହନ iଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୀମକାଳୀ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଭୀମକାଳୀ ତତ୍ କାଳୀନ ବୁଶହର ରାଜ୍ୟର ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ ଥିଲେ । ଏହି ମନ୍ଦିର ସିମଳାଠାରୁ 170 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏହା ଭାରତରେ ଥିବା 51ଟି ଶକ୍ତି ପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନନ୍ୟତମ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାଚୀନ ଇଣ୍ଡୋ-ତିବ୍ୱତ ରୋଡଠାରେ ରହିଛି । ସରାହନର ନାମ ପୂରଣରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲିଖିତ ରହିଛି । Prem N. Nag, Dainik Jagran, 26 August 2007 

ଉପଲବ୍ଧ ସୁବିଧା ସବୁ 

ଏଠାରେ HPTDCର ହୋଟେଲ ସମେତ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ରହଣି ସ୍ଥଳ ରହିଛି । ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଋତୁରେ ଏଠାରେ ଗହଳି ରହେ । ଏଠାରେ ବାଙ୍କ , ପୋସ୍ତ ଅଫିସ ଆଦିର ସୁବିଧା ମିଳେ । 
thumb|ସରହଣ ପବ୍ଲିକ ସ୍କୁଲ l.
ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 

The Bhimakali Temple:

ଭୀମକାଳୀ ଏଠାରେ ସର୍ବ ପ୍ରାଚୀନ ତଥା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ପୀଠ । ଏହାର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀରେ ପ୍ରଥମରୁ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରଚଳିତ କୁଶାଣ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା ଦେଖାଯାଇଥାଏ । Buddhist Monasteries in Himachal Pradesh. 

ଏହା ନିକଟରେ ଆହୁରି ଦୁଇଟି ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ସେଥିରେ ଇଣ୍ଡୋ-ତିବେତାନ ଶୈଳୀର ନିର୍ମାଣ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ କାଷ୍ଠ ଖୋଦେଇ କମ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ରାଜା ଓ ରାଣୀଙ୍କ ମହଲ ପରେ ନିର୍ମିତ ହେଇ ରହିଛି । ଏହି ମହଲର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜବଂଶ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ସେଠାରେ ରାହୁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦଶହରା ସମୟରେ ସାମୟିକ ଭାବେ ଆସି ରହନ୍ତି । 

ଏଠାରେ ଏକ ପକ୍ଷୀ ଆବାସ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ସେଠାରେ ଅନେକ ବିରଳ ଜାତୀୟ ପକ୍ଷୀ ରଖାଯାଇଛି । Pheasantry : Jujurana is one of the protected species of birds in the region which is also present state bird of Himachal Pradesh. Pheasantry at Sarahan (500m from temple) caters to breeding of some local species of birds and they can be seen inside cages. Pheasantry remain closed during summer,it being the breeding season. Pheasantry is also a good place for a short uphill trek which may take 1–2 hours and gives good view of two of the prominent peaks the Gushu-Pushu and the Shrikhand Mahadev.
thumb|HPTDC ହୋଟେଲ 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ସରାହନର ଅବସ୍ଥିତି t .Falling Rain Genomics, Inc - Sarahan ଏହାର ହାରାହାରି ପତ୍ତନ 7,589 ଫୁଟ । 

        :

ଏହା ଏକ ଶୀତଳ ଅଞ୍ଚଳ । ଶୀତ କାଳ ଏଠାରେ ତାପମାତ୍ରା 7 ଡିଗ୍ରୀରୁ ବିଯୁକ୍ତ 7 ଡିଗ୍ରୀ ଯାଏ ରହେ । ଶୀତ କାଳରେ ପ୍ରବଳ ବରଫପାତ  ହୁଏ । ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସମୟରେ ତାପମାତ୍ରା 10ରୁ 30 ଡିଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟରେ ରହେ । ଏଠାରେ ପରଚୁର ପରିମାଣରେ ଆପଲ ସହ ଅନନ୍ୟ ଫଳ ଚାଷ ହେଇଥାଏ । 

 ଯାତାୟତ 
 ସାହାରଣ ଦିଲ୍ଲୀରୁ 564 କିଲୋମିଟର ଓ ସିମଳାରୁ 170 କିଲୋମିଟର । କାଳକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟ୍ରେନରେ ଓ ଚଣ୍ଡିଗଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିମାନରେ ଯାଇ ସେଠାରୁ ରାସ୍ତା ପଥରେ ଯାଇ ହୁଏ । 

 ଏହି ସହରର ଜଣାଶୁଣା ବ୍ୟକ୍ତି 
 ବୀରଭଦ୍ର ସିଂହ , ପୋଖତ ରାଜନୀତିଙ୍ଗ୍ୟ
 ନିହାରିକା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ , ଟିଭି ଭାଷ୍ୟକାର 
ଗ୍ୟାଲେରି

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Bhimakali temple

 ଆଧାର
ଭୀମକାଳୀ ମନ୍ଦିର

thumb|300x300_ପିକସେଲ|ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଭୀମକାଳୀ ମନ୍ଦିରର ଦୃଶ୍ୟ 
thumb|300x300_ପିକସେଲ|ମନ୍ଦିରରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାଷ୍ଠ କଳା 
ଶ୍ରୀ ଭୀମାକାଳୀ ମନ୍ଦିର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ସହରାନଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର । ମାଁ ଭୀମାକାଳୀ ପ୍ରାକ୍ତନ  ବୁଶାହିର ରାଜ୍ୟର ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ  ରହିଥିଲେ । ଏହି ମନ୍ଦିର ସିମଳାଠାରୁ 180 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏହା ଭରତରେ ଥିବା 51ଟି ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନନ୍ୟତମ । ସରାହନ ସହରରୁ 7 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ସତଲେଜ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ । ସରାହନ ପୂରଣ ବର୍ଣିତ ସୋନିପୁର ବୋଲି କୁହାଯାଏ । Prem N. Nag, Dainik Jagran, 26 August 2007
Category:Articles containing Hindi-language text

 କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସତୀଙ୍କ କଣ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପତିତ ହେଇଥିଲା ଓ ତାହା ପରେ ଏହା ଏକ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳୀ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହେଇ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ସୁନ୍ଦର କାଷ୍ଠା ଚାରୁ କଳା ଦେଖାଯାଏ । ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ତିନିଟି ଅନନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ରଘୁନାଥଜୀ , ନରସିଂହଜୀ ଓ ପାତାଳ ଭୈରବଜୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ରହିଛି । 

 ଇତିହାସ 
ସରାହନ ପ୍ରାଚୀନ ବୁଶାହିର ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ସେହି ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ କାମରୂକୁ ପ୍ରଥମେ ରାଜଧାନୀ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ସରାହନକୁ ଏହା ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରି  ଆଣିଥିଲେ । ରାଜା ରାମା ସିଂହ ପ୍ରଥମେ ସରାହନକୁ ରାଜଧାନୀ କରିଥିଲେ । 

 ଗ୍ୟାଲେରି 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Of Stones Soaked In History
 Bhimamkali info on NIC 
 Image of Bhimakali temple
ଦାରଣଘାଟି ଅଭୟାରଣ୍ୟ

ଦାରଣଘାଟି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ସିମଳା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଏକ ଅବିକ୍ଷତ ଅରନ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ମୋନାଲ , ତ୍ରଗୋପାନ , କୋକଳା ଓ କାଲିଜ ପରି ବିରଳ ଜାତୀୟ ଜୀବ ରହିଛୟାନତି । ଏହା ସହ ମୃଗ ଗୋରାଳ , ଠାର ଜାତୀୟ ଜୀବ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି । ଦୋଫଡା ଓ ସାହାରନ ଅଞ୍ଚଳର ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହାର ରକ୍ଷ୍ୟଣ କରନ୍ତି । 
himachaltourism.gov.in

 ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
ନିକଟସ୍ଥ ଗ୍ରାମ କଷାପାତଠାରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗର ଚୌକିଠାରୁ ଏଠାକୁ ଭ୍ରମଣ ପାଇଁ ଯାଇ ହୁଏ । ଏଠାରେ ରହଣି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । NH-22ରୁ ସିମଳାଠାରୁ ନରକନ୍ଦା ଯାଏ 65 କିଲୋମିଟର ଯାଇ ସେଠାରୁ ନରକନ୍ଦା -ରାମପୁର ରାସ୍ତାରେ 60 କିଲୋମିଟର ଗଲା ପରେ ରାମପୁର - ମାନଷ୍ଣୁ ରାସ୍ତାରେ 30 କିଲୋମିଟର ଯିବାକୁ ହୁଏ । ସେଠାରୁ ଶେଷ 10 କିଲୋମିଟର ପାଇଁ ମଶନୂ - ଦରଙ୍ଘାତି ରାସ୍ତାରେ ଯାଇ ହୁଏ । 

ସେହି ସ୍ଥଳରେ PWDର ଅତିଥିଭବନ ବା ତମ୍ବୁରେ ରହଣି କରାଯିବାର ସୁବିଧା ରହିଛି । 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 himachaltourism.nic.in 
 hptdc.gov.in 
alt=Stub icon|30x30_ପିକସେଲThis Himachal Pradesh location article is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e
କନୱାର ଅଭୟାରଣ୍ୟ

କନୱାର ଅଭୟାରଣ୍ୟ  ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କୁଲ୍ଲୂ ନିକଟସ୍ଥ ପାର୍ବତୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ଅବସ୍ଥିତ । କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଗରାହନ ନଲ୍ଲା କଡା ଦେଇ ପର୍ବତ ଉପରକୁ ପଦ ପଥରେ ଦେଓଦାର ଓ ଏଫଆଇଆର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଇ ଅରିହାନର ଅନୁଭୂତି ଖୁବ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଇଥାଏ । ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ହିମାଳୟନ ଥାର ଜନ୍ତୁ ରହନ୍ତି । himachaltourism.gov.in

 ଯାତାୟତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ସୂଚନା 
 କୁଲ୍ଲୂଠାରୁ 10 କିଲୋମିଟର୍ଦୂରବର୍ତି ଭୁନ୍ତର ବିମାନ ଅବତରଣ କେନର ରହିଛି 
 କୁଲ୍ଲୂଠାରୁ 95 କିଲୋମିଟର ଦୂର ଯୋଗିନଦାରନଗରଠାରେ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ରହିଛି । 
 ଅଭୟାରଣ୍ୟକୁ ରାସ୍ତାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସଂଯୋଗ ରହିଛି 
 ଦିଲ୍ଲୀରୁ ମାଣ୍ଡୀ 530 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ 
 ସିମଳାଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା 240 କିଲୋମିଟର 
 ଏହା ବେସରକାରୀ ମାଲିକାନାରେ ରହିଛି 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 himachaltourism.nic.in 
 hptdc.gov.in 
 Kanwar Sanctuary 
alt=Stub icon|30x30_ପିକସେଲThis Himachal Pradesh location article is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e

ଶ୍ରେଣୀ:ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
ହାତୁ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ

ହାତୁ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ସିମଳା / ନରକନ୍ଦାhttp://www.summitpost.org/hatu-peak/154227 ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ସର୍ବୋଛ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ । ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 12,000 ଫୁଟ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଶ୍ରୁଙ୍ଗର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଏଫଆଇଆର , ସ୍ପୃସେ ଆଦି ବୃକ୍ଷ୍ୟର ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ରହିଛି । 

thumb|ଜୋର ବାଗକୁ ରାସ୍ତା 
 ଅବସ୍ଥିତି 
ଏହା ସିମଳାଠାରୁ 71 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ଓ ସିମଳା - ରାମପୁର ରାଜପଥ ଦେଇ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚି ହୁଏ । ଏହି ସଡକ ଶୃଙ୍ଗଠାରୁ 5 କିଲୋମିଟର ଯାଏ ଉତ୍ତମ ଥିବା ବେଳେ ଶେଷ 5 କିଲୋମିଟର କଙ୍କରିତ ହେଇଥାଏ । ତେବେ ବାଇକ ବା କାରରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ହୁଏ । 
thumb|ନରକନ୍ଦା ହାତୁ ଶୃଙ୍ଗ 

 ଆକର୍ଷଣ 

 ହାତୁ ମନ୍ଦିର 
ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର କାଷ୍ଠା ନିର୍ମିତ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାକୁ " ହାତୁ " ମନ୍ଦିର କୁହା ଯାଏ । ସ୍ଥାନୀୟ ନିବାସୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଏହା ପୁରାଣ ବରଣିତ ରାବଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର । ଜେଷ୍ଠ ମାସର ପ୍ରଥମ ରବିବାରରେ ଏଠାକୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭକ୍ତମାନେ ଆସିଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଛାଗଳ ବଳି ପକେଇବାର ପରମ୍ପରା ରହିଆସିଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ପ୍ରସ୍ତରରେ ଏକ କ୍ଷୋଦିତ ଗର୍ତ ରହିଛି । ସ୍ଥାନୀୟ ଆବାସୀ ତାକୁ  ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ରୋଷେଇ ପାଇଁ କରିଥିବା ଗର୍ତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ।http://himachaltemple.blogspot.in/2012/12/normal-0-false-false-false-en-in-x-none.html

 ଟୁରିଷ୍ଟ ଭବନ 
ଏଠାରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଟୁରିଷ୍ଟ ଭାବନା ରହିଛି । ତାହା କ୍ୱଚିତ ବ୍ୟବହାର ହେଇଥାଏ । 

 ଯାତାୟତ 
ଏଠାକୁ ନରକନ୍ଦାଠାରୁ ବସ ବା ଘରେଇ କାରଦ୍ୱାରା ଯାଇ ହୁଏ । 

 ଉପଲବ୍ଧ ସୁବିଧା 
ହାତୁ ଶୃଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳ ଦୁର୍ଗମ ହେଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୁବିଧା ମିଳେ ନାହିଁ । ଟୁରିଷ୍ଟ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ 1 କିଲୋମିଟର ତଳେ ଲଜ ରହିଛି ।  .https://letsgoyaar.wordpress.com/

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
ସିମ୍ବଲବାରା ଅଭୟାରଣ୍ୟ

ସିମ୍ବଲବାରା ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଶିର୍ମୌର  ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଘଞ୍ଚ ଶାଲ ବଣରେ ପରିପୂର୍ଣ । ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେଇ ଏକ ଚିରସ୍ରୋତା ଜଳଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଇଥାଏ । ଏଠାରେସ୍ଥିତ ସିମ୍ବଲବାରା ଜଙ୍ଗଲ ରେସ୍ଟ ହାଉସ ପୁରୁବାଲା ଆଞ୍ଚଳ  ସହ ରାସ୍ତା ପଥଦ୍ୱାରା ସୁସଂଯୁକ୍ତ । ଏଠାରୁ ଉପତ୍ୟକାର ସୁନ୍ଦର ପ୍ରକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଗୋରାଳ , ସମ୍ବର , ଚିତଳ ଆଦି ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଇଥାନ୍ତି । ଜଙ୍ଗଲ ମଦ୍ୟ ଦେଇ ଚଲାପଥ ସବୁ ନିକଟବରତି ଅରଣ୍ୟ ସବୁକୁ ରହିଛି । ଅକ୍ଟୋବର - ନଭେମ୍ବରHimachal Tourism Dep. କାଳ ଏହାକୁ ପାରଦର୍ଶନ କରି ଯିବା ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସମୟ । ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଯାତ୍ରା ବିଭାଗ ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟକୁ ତାହାର ପ୍ରକୃତିକ ସୋଭା ସହ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ରଖିଛନ୍ତି ।  

 ଯାତାୟତ 
 ନିକଟତମ ବିମାନ ବନ୍ଦର -ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ (87 କିଲୋମିଟର )
 ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ -ଅମ୍ବାଲା କଣ୍ଟ(63 କିଲୋମିଟର )
 ରାସ୍ତାଦ୍ୱାରା ଏହି ଅରଣ୍ୟ ସହ ଅନେକ ସହର ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ରହିଛି .
 ।ନିକଟତମ ଗ୍ରାମ -ପଲ୍ହୋରୀ

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 himachaltourism.nic.in 
 hptdc.gov.in 
alt=Stub icon|30x30_ପିକସେଲThis Himachal Pradesh location article is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. v
 t
 e

ଶ୍ରେଣୀ:ଅଭୟାରଣ୍ୟ
ମନାଲି ଅଭୟାରଣ୍ୟ

thumb|ମନାଲି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଦେଓଦାର ବୃକ୍ଷ 
ମନାଲି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମନାଲିଠାରୁ ୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଏକ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ । ଏହା "ମନସୁଲୁ ଖାଦ" ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ ସମୂହର ଜଳ ଅରହଣ ଅଞ୍ଚଳ ଭିତରେ ରହିଛି । ମନାଲିସ୍ଥିତ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କୁଟୀର ଓ ଢୁଂରୀ ମନ୍ଦିର ଯାଏ ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତା ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଛି । ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଦେବଦାରୁ, କାଇଲ, କାଜୁ ଓ ମେପଲ ବୃକ୍ଷର ଘଞ୍ଚ ବନାନୀ ସହ କସ୍ତୁରୀ ମୃଗ, ମୋନାଲ, ଭାଲୁ, ଚିତା ବାଘ, ଧଳା ଚିତାବାଘ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ରହିଥାନ୍ତି । ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳରେ ଇବେକ୍ସ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଦଳ ଏଠାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ । 

ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଆୟତନ ୩୧.୮ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । ଏହାକୁ ୧୯୫୪ ଫେବୁଆରି ୨୬ରେ ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ ୧୯୩୩ ଅନୁଯାୟୀ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ।

ଗ୍ୟାଲେରି

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଭୟାରଣ୍ୟ