Akọle: Oba Abdul-Rauf Olayiwola Adedeji II : Wo ohun tó yẹ kí o mọ̀ nípa Akirun ti Ìlú Ìkìrun tó wàjà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ijọba Osun ṣalaye loju opo Twitter rẹ pe ni bii ago mọkanla alẹ Ọjọru ti Oba Adedeji dagbere faye.

Ko si ẹni to le sọ pato ohun to ṣekupa Akirun ilu Ikirun lẹni ọdun mejidinlọgọrin.

Ohun ti a gbọ ni pe Akirun ṣe aisan diẹ ki Ẹlẹmi to gba a lalẹ Ọjọru.

Bi ọgbọn ọdun sẹyin ni Oba Adedeji  gori itẹ baba rẹ nilu Ikirun.

World Cancer Day: Mo pàdánù ọkọ àti ọ̀rẹ́ bí mo ṣe ni 'Cancer'- Iwalade Adebimpe Adetunji

Ọpọ eeyan lo ṣapejuwe Oba Adedeji to jẹ oṣiṣẹ banki tẹlẹ ki o to jọba pe musulumi ododo ni.

Ogunna gbongbo ẹgbẹ musulumi nii ṣe nilu Ikirun ati ni ipinlẹ Osun lapapọ nigba aye rẹ.

Ọdun 2002 ni Oba Adedeji lọ si ilẹ mimọ ni ilu Mecca.

Oun ni baba iṣalẹ ẹgbẹ musulumi Ibadu-Rahman Society ati Anwar-Ul-Islam niluu Ibadan nigba aye rẹ.

Oba Adedeji lo ọrọ rẹ Eledua yọnda fun un lati ṣe iranwọn fawọn ti ko rọwọ họri lawujọ.

Big breast: Oluwatosin Adegboro, Oluwaseun Amoo, Remi Fatolu: Ẹlòmíì ń fi irú ọyàn wa tọrọ

Ìròyìn Yàjóyàjó -'Akirun ti Ìlú Ìkìrun,Oba Abdul-Rauf Olayiwola Adedeji II   ti wàjà

Ọba Akirun ti Ikirun, Oba Abdul-Rauf Olayiwola Adedeji II ti jade laye.

Eni ọdun  mejidinlọgọrin ni ọba ni ipinlẹ Osun naa ki wọn to jade laye.

Akomolede ati Asa Ondo: Wo ìdí tí Yorùbá ṣe ń lo Ìjàpá ni olú ẹ̀dá ìtàn Àlọ́ Àpagbé- Oyelo


Akọle: Oba Adedokun Abolarin ti Oke Ila: Ó ya ọ̀pọ̀ tó súnmọ́ mi lẹ́nu bí mo ṣe ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú ipò Ọba\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Oba Adedokun Omoniyi Abolarin Aroyinkeye 1, Orangun Oke Ila sọrọ ilẹ kun!

Kabiesi ṣalaye idi ti o fi da ileewe Abolarin silẹ ni Oke Ila fun awọn ọmọ alaini lawujọ.

O ni awọn akẹkọọ to ku diẹ kaato fun ni ileewe naa wa fun.

Kabiesi ni iṣẹ olukọ ni oun ti n ṣe ni eyi ti oun ko le yipada lẹyin ti o di Ọba ati pe pataki ipo Ọba ni lati mu ayipada rere ba awujọ ti eeyan n dari.

Awọn to ku diẹ kaa to fun ni aayo mi ni ọrọ Oba Abolarin.

Ati pe Kabiesi funrarẹ n kọ awọn ọmọ ni iṣẹ eto ijọba ti a n pe ni 'Government'  ni eyi ti wọn si n ṣe daadaa.

Oba Adedokun Omoniyi ni ọja ọla Naijiria lo jẹ oun logun ati mimu ayipada

BBC Yoruba ba ninu awọn akẹkọọ ile iwe ọfẹ Kabiesi sọrọ nipa iriri wọn.

Adeola Stella Oluwafeyisola ati Tijani Yusuuf salaye bi awọn ṣe jẹ omo orukan ṣugbọn ti Kabiesi ti fun wọn ni ireti tuntun.

Kabiesi parọwa fun awọn eeyan pe ki onikaluku ṣe ohun to yẹ fun awọn alaini to wa nitosi rẹ.

O mẹnuba awọn akẹkoo ọmọ Abraka, ọmọ ebonyi, ọmọ Benue ati Plateau to jẹ anafani ẹkọ ọfẹ ni Oke Ila Orangun ni eyi to fihan pe ko yẹ ki a ni ẹlẹyamẹya.


Akọle: Oba Folagbade Olateru-Olagbegi wàjà lẹ́ni ọdún 77\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Agba Amofin lorilẹede Naijiria(SAN ) ni Ọba Ọlagbẹgi darapọ mọ awọn baba nla rẹ ni Ọjọ kẹtadinlogun, Osu Kẹrin, ọdun 2019.

Osu Keji, Ọdun 1999 ni o gori itẹ baba rẹ, amọ ọdun 2003 ni o gba ọpa asẹ ni ọwọ gomina tẹlẹri ni ipinlẹ Ondo, Olusegun Agagu.

'Èmi ò kí ń lu ìyàwó mi'

Tani Ọba Oba Folagbade Olateru-Olagbegi III waja?


Akọle: Oba Lamidi Adeyemi: Aláàfin àkọ́kọ́ tí yóò lo àádọ́ta ọdún lórí ìtẹ́\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Bẹẹ ni ọrọ Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta rí,ẹni ti ori gbe de ipo awọn baba rẹ leyin ọpọ ifigagbaga laarin awọn ọmọ oye to le ni mẹwa, ti wọn dìjọ du ipo.

Ọjọ nla si ni ọjọ Kẹrinla osu Kinni ọdun 1971 ti atọbatẹlẹ ko to jọba, Lamidi Atanda Olayiwola Adeyemi gori itẹ awọn baba nla rẹ.

Gomina ologun nigba naa to ti di oloogbe, Ajagunfẹyinti Robert Adeyinka Adebayo si lo gbe ọpa asẹ le lọwọ gẹgẹ bii Alaafin Ọyọ.

Ọmọ ọba ni Lamidi Atanda, baba rẹ si ni Alaafin Adeniran Adeyemi, koda, ọmọ ọmọ ọba tun ni pẹlu nitori baba to bi baba rẹ, Alaafin Alowolodu Adeyemi naa jẹ Alaafin.

Amọ sibẹsibẹ, eyi ko ni ki o ma figa gbaga pẹlu awọn ọmọ oye yoku to fẹ jọba nikete ti Alaafin Gbadegesin Ladigbolu keji waja lọdun 1970.

Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Iru ẹda wo ni Alaafin Adeyemi jẹ?

Yoruba ni ajise bi Ọyọ laa ri, Ọyọ kii se bi baba ẹni kọọkan, a si lee ni asamọ yii faramọ ninu ilana igbe aye Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ba ba wo isesi rẹ lori oye.

Oba Adeyemi ko to jọba jẹ osisẹ adojutofo ati akansẹ to dantọ, to si ni iriri ba se n se akoso eyi to wulo pupọ fun lasiko to di ọba alaye.

Tẹ ba si fẹ mọ siwaju si nipa itan igbe aye Ọba Adeyemi, ẹ ka itan igbe aye rẹ nibi lati mọ bo se lo aye rẹ ko to jọba ati bo se dori oye.

Gẹgẹ ba se mọ pe ipo pataki ni ipo Alaafin ninu itan Yoruba, to si se asaaju ninu odiwọn ipo awọn oriade nilẹ kaarọ Oojire.

Ko si si ọba alaye ti yoo ni bawo ni ti Alaafin se jẹ nitori odu nla ni, kii se aimọ fun oloko, ko si si ẹni ti yoo kọ iyan rẹ, ti ko ni fi ewe boo.

Ta ba si n sọrọ nipa ọla, iyi ati ẹyẹ, a le sapejuwe  Alaafin Adeyemi bi ọba alade to n fi ọla wu ni, ẹni to jẹ atọbatẹlẹ, ko to jọba.

Oba Adeyemi bii Alaafin akọkọ ti yoo lo aadọta ọdun lori itẹ:

Ko si yẹ ko ya ẹnikẹni lẹnu pe ọba to lọla, niyi ati ẹyẹ yii lo aadọta ọdun lori oye eyi to mu agbega nla ba agbegbe rẹ.

O si yẹ ko ye wa pe ohun aseyọri gbaa ni ki ọba alade kan lo aadọta ọdun lori oye, bẹẹ si ni ko si ni akọsilẹ pe Alaafin kankan lati ẹyin wa lo aadọta ọdun nipo.

Amọ ka ba le mọ bi ẹyẹ yii...


Akọle: Oba Olajide Olayode: Ó pe ọlọ́pàá láti yanjú aáwọ̀ ìlú lórí owó orí, bílísì bá dé\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ojuse awọn ọba si ni lati pa ina aawọ to ba fẹ suyọ laarin ilu, ko to di rogbodiyan.

Amọ wahala nla kan bẹ silẹ lọdun 1969 nilu Ogbomoso to wa nipinlẹ Oyo bayii, eyi to kọja agbara ọba, koda, o tun mu ẹmi rẹ lọ pẹlu.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

A si le pe itan yii ni apa keji Ogun Agbekoya nitori ara afikun owo ori tawọn agbẹ n ja fun lo fa sababi iṣẹlẹ yii, gẹgẹ ba ṣe ka a loju opo itakun agbaye.

Bi ifẹhonu han to gba ẹmi ọba ṣe bẹrẹ:

Ọjọ nla, ọjọ manigbagbe ni ọjọ kinni oṣu Keje ọdun 1969 nilu Ogbomoso lasiko ti ogun abẹle n lọ lọwọ ni Naijiria.

Asiko yii naa tun ni ogun Agbekoya n waye nilu Ibadan eyi to bẹ silẹ nitori afikun owo ori tijọba ṣe fun awọn agbẹ.

Ọba Soun tilẹ Ogbomoso nigba naa ni Ọba Immanuel Olajide Olayode Keji, o si wa laafin rẹ to n dari ilu, bẹẹ lo n fi oye da awọn ọtọkulu ilu lọla.

Gẹgẹ baa se gbọ latẹnu iya agba kan nilu Ogbomoso, Ọba Olayode, lasiko to gori itẹ jẹ ni ti aye n fẹ nitori inu gbogbo ọmọ Ogbomoso lo dun lasiko to jọba lọdun 1967.

Koda orin ti wọn n kọ nigba naa ni " Olayode jọba, ilu toro nini...", ti gbogbo ilu si n tuba tusẹ lasiko rẹ.

Ni ọdun 1969 ni Ọba Olayode fi oye Asipa Ogbomoso da Ajagunfẹyinti Benjamin Adekunle, ti ọpọ eeyan mọ si Black Scorpion lọla, lai mọ pe isẹlẹ manigbagbe kan yoo waye laipẹ sigba naa.

Lẹyin ọjọ diẹ ti ayẹyẹ ifinijoye naa waye, ni awọn agbẹ ati ọdẹ nilu Ogbomoso taku pe awọn ko le san iye owo ori ti wọn bu fun awọn, ti wọn si n bẹ ọba Olayode lati bawọn se adinku rẹ.

Temitope Akinnusi: Ọ̀pọ̀ iléeṣẹ́ ló takú láti gbà mí síṣẹ́ torí mo ní ojú kan

Asiko yii naa si ni irufẹ ibeere yii n waye nilu Ibadan, eyi to papa di Ogun Agbekoya.

A gbọ pe Ọba Olayode da ọjọ fawọn agbẹ lati wa ba se ipade laafin lati dijọ fẹnuko lori iye owo ori ti wọn yoo san.

Nigba ti ọjọ pe, awọn agbẹ ati ọdẹ peju biba si aafin ọba lai mọ pe ọba naa ti ransẹ pe awọn agbofinro, pe ki wọn maa bọ lati koju awọn eeyan naa.

O ni pẹlu ọwọ lile latọdọ awọn agbofinro, eyi yoo jẹ ki wọn gba iye owo ori ti wọn ni ki wọn san tipatipa.

Mayowa Omoniyi: Kò sí...


Akọle: Oba Olayode: Egbo to ti fẹẹ́ jiná ni ẹ tún ń fi èékáná te yìí - Omo Soun Ogbomoso II\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọpọlọpọ awuyewuye lo si rọ mọ ipapoda Oba alade yii gẹgẹ bi a ṣe ṣewadii.

Laarin ọdun 1966 si ọdun 1969, iyẹn ọdun mẹta pere ni asiko Oba emmanuel Olajide Olayode lori itẹ Ọba gẹgẹ bii Soun.

Remilekun Fatolu bú sẹ́kún fún ohun tó ti pàdánù láyé torí ọyàn ńla rẹ̀.

"Egbo to ti fẹẹ́ jina ni ọrọ ti ẹ tun n fi eekan te yii".

Latori ọmọ bibi inu Oba Olayode, to fi mọ gbogbo mọlẹbi lo tan imọlẹ si ẹdun ọkan wọn nipa bi Oba yii ṣe waja.

Wọ́n jẹ ko di mimọ pe ẹni ti tara ile tara oko fẹran gan ni Oba Olayode bo tilẹ jẹ pe ija oye wa lori didi Soun Ogbomoṣo.

Oun ni  Ọmọwe akọkọ ti yoo jẹ Soun ti Ogbomoṣo ṣugbọn nigba to di ọdun 1969... itan yipada biri.

Ọrọ ko lee dun lẹnu wa bii ọlọrọ bi wọn ṣe sọ ọ ninu fidio to wa loke yii.


Akọle: Oba Oniru: Léyìn ayẹyẹ ọjọ ibí ọdún méjìlélọgọrìn Ọba Oniru jade láyé\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Baba gbajugbaja sọrọsọrọ Toolz re ibi agba n re!

Oba Idowu Abiodun Oniru ti Iru ni ipinlẹ Eko ni guusu Naijiria lo ti dagbere fun aye pe o digboṣe.

Ipinlẹ Eko ni Oba Oniru ku si lẹyin aisan ranpẹ lọmọ ọdun mejilelọgọrin.

Wo igbesi aye Oba Idowu Abiodun Oniru:

A bi Abiodun Oniru ni ọjọ Kẹfa, oṣu kẹsan an, ọdun 1937.

Oun ni ikejila ninu ọmọ mẹẹdogun ti Oba Yesufu Oniru bi.

Oba Yesufu Oniru to ku lọmọ ọgọfa ọdun, iyẹn lọdun 1984 ni baba Oba Idowu Oniru, eyi fihan pe ile alade ni a bii si lọdun 1937.

Oba Idowu Oniru lọ sile iwe alakọbẹrẹ ti St. David ati Ararọmi Baptist.

O lọ sile iwe girama ti Eko Boys High School ni Lagos Island nipinlẹ Eko ni guusu Naijiria.

Erin ti goke Alọ, Oba Oniru waja

Ojọ kẹfa, oṣu kẹsan an ọdun yii ni Oba Oniru sami ayẹyẹ ọjọ ibi rẹ laimọ pe ọlọjọ ti n kan ilẹkun.

Lọdun 1965 ni Oba Idowu Abiodun Oniru kuro ni Naijiria lọ ka ẹkọ nipa imọ ẹrọ ikọle ati ọna ni British Institute of Engineering Technology ni Slough ni ilu Oba.

Lọdun 1968 lo pada wa sile wa darapọ mọ okowo baba rẹ, Oba Yesufu Oniru.

Awọn aya Oba, ọmọ, ọmọ ọmọ, atawọn ẹbi, ara ati ojulumọ ni wọn n ṣe ilede lẹyin Oba.

Lọdun 1995 ni Oba Idowu Oniru gori apere awọn baba nla rẹ ni ipinlẹ Eko.

Lẹyin ọpọlọpọ igbẹjọ nile ẹjọ pẹlu awọn ile ọla to ku ti wọn jọ n du oye.

Lasiko ijọba Oba Idowu Oniru ni adugbo aladagbe Oniru di ilumọọka nipinlẹ Eko ati ni agbegbe rẹ gẹgẹ bii ibudokowo nla fun iṣẹ ati ile gbigbe.

Awọn eniyan n ṣe idaro Erin to goke alọ:

Ijọba ati gbogbo ọmọ ìpínlẹ Eko ló ń ṣe ìdárò Ọba Onirù- Sanwo Olu

Gomina Ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo Olu ti kẹduin lori  Oba Oniru ti Iru, Oba Idowu Oniru ti o waja ni ọjọ Aje.

Ajanaku sun bi oke...Oba Idowu Oniru tọ awọn baba nla rẹ lọ!

O ni ariṣe ni arika nitori iṣẹ rere ti Oba Oniru ṣe yoo maa fọhun lẹyin ipapoda rẹ.

Oniru ni o ṣe ayẹyẹ ọdun mejilelọgọrin ti wọn bi saye ni ọsẹ meji sẹyin, sugbọn leyin aisan ranpẹ o jade laye.

Ọba Ìdòwú Abiọdun Onírù, Oniru ti Iru nipinlẹ Eko wàjà, ẹbí, araá àti iyèkan n sọ nípa ohun rere tó gbé ilé ayé ṣe.

Diẹ lara awọn ọmọ...


Akọle: Oba Samuel Adeniran Asusumasa Atewogboye II: Alaaye ti Efon Alaaye tí wọ́n yẹgi fún lọ́dún 1949\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Amọ eyi ko ri bẹẹ pẹlu Ọba alaye kan nilẹ Yoruba, ti araalu fẹyin ti, to ja wọn lẹyin kulẹ, ti wọn gboju okun le, amọ ti ko jọ ẹni agba.

Gẹgẹ bẹẹ se mọ pe alasẹ ekeji orisa ni awọn Ọ́ba alaye nilẹ Yoruba, awọn si ni araalu ri bi igbakeji orisa, ti wọn gbọkan wọn le.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Sugbọn nilu Efon Alaaye, eyi ko ri bẹẹ o, gẹgẹ bi a se ri ka loju opo itakun agbaye nigba ti Ọba alaye ibẹ ja awọn eeyan rẹ kulẹ, to si ja igbẹkẹle ti wọn ni ninu rẹ si asan.

Ki lo sẹlẹ nilu Efon Alaaye lọdun 1949?

Ọjọ nla ni ọjọ Kẹwaa, osu Kinni, ọdun 1949 nigba ti isẹlẹ nla kan waye nilu Efon Alaaye, to wa nipinlẹ Ekiti bayii

Ọmọdebinrin kan to n jẹ Adediwura Ojo, tii se ọmọ ọdun kan ati osu mẹta, lo saadede poora ninu agbala baba rẹ to ti n sere.

Ere ni, awada ni, wọn wa ọmọ naa titi, ti ilẹ fi su, amọ wọn ko ri eegun tii jẹ Ajikẹ, iya Adediwura sunkun titi, oju ni oun ko ran-an nisẹ.

Ìdílé tí ọkọ da ọmọ síta tóríi ojú Búlùú tí wọ́n ní bá BBC sọ̀rọ̀

Baba rẹ naa atawọn ọrẹ pẹlu aladugbo gan an gbarata, wọn daamu, ikun imu ọtun wọn bọ si toi si, amọ ofuutu-fẹẹtẹ, aasa ti ko ni kahun ni gbogbo wahala rẹ.

Koda, wọn mu isẹlẹ naa to Ọba Alaaye tilu Efon Alaaye leti nigba ti aayan wọn lati wa ọmọ naa ni gbogbo arọko to sunmọ wọn ja si pabo.

Bakan naa, Ọba Samuel Adeniran Asusumasa Atewogboye keji, Alaaye tilu Efon Alaaye lasiko naa, tun gbe awọn gende dide lati wa Adediwura, sugbọn ẹja ni ọrọ naa, kii se akan rara.

Tóò bá fún ọkùnrinn lóúnjẹ́ tóo tẹ́ kiní yẹn sílẹ̀ fún un dáadáa... - Yinka TNT

Lasiko ti a n sọrọ rẹ yii, awọn eebo amunisin lo n dari akoso ilẹ yii, ko si si ohun to n jẹ orilẹ-ede Naijiria, ti ileesẹ ọlọpaa si wa labẹ akoso wọn.

Abẹ akoso Ọba Gẹẹsi, King George IV la wa, ti ko si si ẹni to ga ju ofin lọ nigba naa, Lloyd Crow si lo n soju awọn eebo fun igbẹjọ.

Wọn fi ọrọ naa to awọn ọlọpa leti, tawọn naa si fi isẹlẹ ọhun to olu ileesẹ wọn leti nitori igba akọkọ ree ti iru isẹlẹ ijọmọgbe bẹẹ yoo waye

Iwadii ti ileesẹ ọlọpaa se lati se awari bi Adediwura se poora:

Ọrọ yii ko lojutu titi di...


Akọle: Oba Sunday Oladapo Oyediran: Alao Akala ní torí Aláàfin kò ṣúgbàá òun fún sáà kejì, ló ṣe pín ipò alága lọ́balọ́ba\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Bẹẹ ba gbagbe, o ti le ni ọdun mẹwa ti igbimọ lọba lọba ipinlẹ Oyo ti joko sepade nitori aawọ pinpin ipo lọbalọba.

Amọ nigba to n sisọ loju ohun to sokunfa wahala laarin awọn lọbalọba, ti wsn ko fi le joko se ipade fun ọdun pipẹ, Onpetu sọ fun BBC Yoruba pe gomina ana nipinlẹ Oyo, Otunba Adebayo Alao Akal lo fa sababi.

Onpetu ni Akala ti salaye ninu iwe rẹ to kọ, Amazing Grace nipa idi to fi da ijoko igbimọ lọbalọba naa ru.

Onpetu salaye pe Akala ni nitori pe Alaafin ko se atilẹyin fun oun lati se saa keji lori aleefa, lo mu ki oun se ofin fun pinpin ipo lsbalsba.

O ni Alaka lo se pe ki ipo alaga igbimọ lọbalọba ipinlẹ Oyo jẹ pinpin laarin Alaafin, Olubadan ati Soun, dipo Alaafin to n da nikan wa nipo naa tẹlẹ.

BBC Yoruba tun kan si agbẹnusọ fun Alao Akala, ẹni to ni ọrọ naa ko ri bẹẹ.

Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Bakan naa, ninu ifọrọwerọ yii, Onpetu tun mẹnuba ajọsepọ Yoruba ati awọn eeyan apa oke ọya, agbekalẹ ikọ Amotekun ati awọn ọna abayọ si eto aabo to mẹhẹ nilẹ yii.


Akọle: Obadiah Mailafia: DSS ti fi igbákejì gómìnà CBN tó ní gómìnà kan ní Àríwá Naijiria ní Ọ̀gá Boko Haram sílẹ̀\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Mailafia sọ eyi lasiko to n ba BBC sọrọ lẹyin ti Ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS fi silẹ lẹyin ifọrọwanilẹnuwo.

O ni awọn Fulani meji ni wọn ri oun ti wọn si bẹrẹ si sọ gbogbo ohun to n ṣẹlẹ ninu ikọ Boko Haram fun oun nitori oun gbọ ede ti wọn n sọ.

Igbakeji Gomina Banki Apapọ Naijiria (CBN) tẹlẹri, Obadiah Mailafia ni ajọ DSS ko kan an nipa fun oun lati sọ ohun ti oju oun kori.

Mailafia fikun pe awọn oṣiṣẹ ajọ DSS wuwa ọmọluwabi si oun, ti wọn ko si fi iya jẹ oun lasiko ifọrọwanilẹnuwo naa.

Bakan naa ni Mailafia ni oun fẹran Aarẹ Buhari ati wi pe oun ṣe agbatẹru fun un, amọ awọn to wa ni iṣejọba rẹ ko fun aarẹ ni atilẹyin to nilo lati mu idagbasoke ba orilẹede Naijiria.

DSS ti fi igbákejì gómìnà CBN tó ní gómìnà kan ní Àríwá Naijiria ní Ọ̀gá Boko Haram silẹ

Ileeṣẹ otẹlẹmuyẹ lorilẹede Naijiria, DSS ti fi silẹ lẹyin ẹsun to fi kan gomina kan ni ẹkun ariwa Naijiria.

Obadiah Mailafia lo sọ lori redio pe gomina ni ẹkun ariwa Naijiria gan an ni ọkan gboogi lara awọn adari ikọ agbesunmọmi Boko Haram ni Naijiria.

O ni awọn ikọ Boko Haram to ti fẹhinti lo tu asiri naa si oun lọwọ.

Ilẹẹṣẹ DSS gbe e lẹyin ti iroyin naa kaakiri ayelujara ti wọn si fi ọrọ wa a lẹnu wo.

Obadiah wọ ọgba DSS lọ lati lọ wi ti ẹnu rẹ pẹlu awọn agbẹjọro rẹ meji ti orukọ wọn n jẹ Pius Akubo (SAN) ati Yakubu Bawa.

Amọ, lẹyin wakati mẹfa ni wọn fi silẹ, ti awọn ikọ afẹhọnuhan to jẹ alatilẹyin rẹ ko si kuro nibẹ titi ti wọn fi fi silẹ.

Victor Agunbiade ni ojú àlá ni Ọlọrun ti yan iṣẹ́ ọmọ ogun ojú omi fún òun ní America


Akọle: Obafemi Awolowo and Ladoke Akintola: Ìṣubú ìjọba alágbádá àkọ́kọ́ àti ẹ̀kọ́ fun olóṣèlú òde òní\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Awọn ami to fa isubu ijọba alagbada akọkọ, naa la si tun ti n kofiri wọn ninu isejọba alagbada kẹrin taa wa yii, adura wa si ni pe ko ma dojude bii ti akọkọ.

Ni bayii ti orilẹ ede Naijiria wa n sami saa ijọba awa ara wa, BBC Yoruba ri pe akoko to da ree lati gba ara wa niyanju, ta si ṣe akojọpọ awọn iṣẹlẹ to bi isejọba alagbada akọkọ wo ati ẹkọ ti awọn oloselu aye ode oni lee ri kọ ninu rẹ, nitori ina eesi ko gbọdọ jo ni lẹẹmeji.

Gẹgẹ ba ṣe kaa loju opo itakun agbaye ati ninu awọn iwe itan miran, ẹkun iwọ oorun guusu Naijiria ni ipilẹsẹ ohun to bi ijọba alagbada akọkọ wo ti wa, ẹkunrẹrẹ ohun to si sẹlẹ ree:

Ki lo fa ogun Wẹtiẹ ati isubu ijọba alagbada kinni?

Wẹtiẹ ni orukọ ti wọn n pe idarudapọ to waye ni ẹkun ìwọ oorun ijọun, tii ṣe ẹkun ẹya Yoruba, ninu eyi ti awọn oloselu ati araalu ti doju ija kọ ara wọn.

Itumọ Wetiẹ ni 'da epo pẹtiroolu si lara, ko dana sun', eyi ti araalu ati oloselu n ṣe, wọn n sun ile ati dukia ara wọn ni ina, ti wọn si n gbe oku si agbala ile ara wọn, lati fi ṣe akoba fun ara wọn.

Ọdun 1962 si ni awọn ohun to fa rogbodiyan naa bẹrẹ, nigba ti aawọ bẹ silẹ laarin Oloye Obafemi Awolowo ati Samuel Ladoke Akintola, ti wọn jẹ asaaju ẹgbẹ oselu Action Group, AG, ti wọn tun n pe ni ẹgbẹ oselu Ọlọpẹ.

Ede aiyede ati iwa itajẹsilẹ naa si lo bẹrẹ nigba ti Awolowo, tii ṣe asaaju patapata fun ẹgbẹ oselu Ọlọpẹ kọwe fi ipo silẹ gẹgẹ bii Olootu ijọba ẹkun ìwọ oorun Naijiria, lati lọ du ipo Minisita labẹ ijọba apapọ.

Awolowo fidi rẹmi lati gba ipo Minisita náà, amọ o gba ipo olori ẹgbẹ oselu alatako nile asofin apapọ, ti igbakeji rẹ, Ladoke Akintola si gba ipo Olootu ijọba ẹkun ìwọ oorun.

Amọ Awolowo si ni asaaju ẹgbẹ oselu Ọlọpẹ, ti Akintola ko si faramọ igbesẹ naa, eyi to fa aawọ laarin awọn asaaju mejeeji, bẹẹ ni ọpọ awọn iyansipo ti Awolowo ṣe, ni Akintola fagile, ti ko si dun mọ Awolowo ninu.

Ni ọjọ kinni osu Kejì ọdun 1962, wọn wọgile ipo igbakeji asaaju ẹgbẹ nibi ipade apapọ ẹgbẹ Ọlọpẹ to waye nilu Jos, eyi to yẹ aga mọ Akintola ati awọn oloye ẹgbẹ miran nidii, lara wọn si ni Oloye...


Akọle: Obafemi Awolowo: Ọkọ̀ Awólọ́wọ̀ yìí ti lọ yíká Nàíjíríà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Koda, a tun ri awò ojú rẹ̀, aago ọwọ́, owó ẹyọ àti owó bébà àtijọ́ tó ná kù, tó fi mọ́ ọkọ̀ tó fi lọ yíká Nàíjíríà láti se ìpolongo ìbò ààrẹ ní ọdún 1979 àti 1983.

Eyi ni BBC Yoruba ẹ ki awọn ewe iwòyí lé mọ sii ni pa akọni ninu itan iran Yoruba ṣaaju ominira Naijiria lọdun 1960.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Akọle: Obalende Building Collapse: Gbogbo àwọn to há sọ́bẹ́ ilé tó wó la mọ̀\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

O ṣalaye bi iṣẹlẹ̀ naa ṣe  ṣakoba fun ọpọlọpọ idile. Ṣe ni arabinrin Ebun Ekemode n darukọ awọn to ba iṣẹlẹ naa rin ni kọọkan.

O menuba pe: "Gbogbo awọn to ṣẹlẹ si ko seyi ti ko lẹjẹ lọrun ninu gbogbo wọn.

Awọn to n ta ounjẹ, ọmọde to wọle lọ kirun, awọn oṣiṣẹ to n kọle gan gbogbo wọn lo ku sabẹ ile naa".

O fọn ipe si ijọba pe nibayii, gbogbo ipele ile kikọ ni ki ijọba maa wa yẹwo lati rii daju pe kii ṣe ayederu ohun elo ni wọn n lo.


Akọle: Obalende Shooting: Ìkọlù láàrin àjọ NURTW ní agbègbè Obalende dá wàhálà sílẹ̀\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ileeṣẹ Ọlọ́paa ipinlẹ Eko ti kawọ iṣẹlẹ naa ko ti ohun gbogbo si ti n lọ deede bo ṣe wa tẹlẹ ni Obalende, ipinlẹ Eko.

Ninu iwadii lati gbọ wipe ikọlu kọgba naa waye laarin awọn ẹgbẹ awakọ agbegbe naa ṣugbọn ko si ẹmi kankan to ṣofo.

Ẹwẹ awọn afurasi ti ọwọ tẹ, wọn ti fi panpẹ ọba mu wọn wọn si ti ko wọn le ọlọpaa lọwọ.

Kọmiṣana ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP HAkeem Odumosu ti kilọ pe awọn ko ni faaye gba igbesẹ ti ko ba ofin mu rara ni ipinlẹ naa.

Gẹgẹ bo ṣe  tẹ wa lọwọ, iroyin n gba ori ayelujara kan pe iro ibọn n dun ni agbegbe Obalende ni ipinlẹ Eko.

Lasiko iṣẹlẹ naa, wọn afurasi to n yin ibọn ko ye ẹnikẹni amọ awọn fidio to han kaakiri oju opo ayelura fihan bi awọn eeyan ṣe n sa wọdi wọdi kiri.

Awọn eeyan ti bẹrẹ si ni fi ikilọ sita pe "ẹ dakun bi ẹ ba n lọ si Obalende, tabi agbegbe Ikoyi, ẹ pada sẹyin toripe awọn agbero n ja ti ko si tii si agbofinro kankan to yọju.

50 Year old Ajayi Folashade: Mo ti kọ́kọ́ dán an wò ní 80s àmọ́, ó kàn ṣáà ń wù mi náà ni

Ẹwẹ, ileeṣẹ Ọlọpaa ipinlẹ Eko ti fi ọrọ sita lori ayelujara pe "igbakeji ọlọpaa atawọn ikọ wa ti wa nilẹ lati koju iṣẹlẹ naa. Ẹ ṣeun ti ẹ kan si wa".

A n ṣe akojọpọ iroyin lọwọ...


Akọle: Obasanjo - Ó dára bí Aisha ṣe ń gbarata lórí ètò áábó tó mẹ́hẹ\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Bakan naa ni Ọbasanjọ tun faramọ ọpọ koko ọrọ ti aya aarẹ n mẹnuba ninu awọn igbe gbajare to n ke pe, eto aabo Naijiria ko yanranti to , to si rọ Aisha Buhari pe ko pe ọkọ rẹ tẹ lori awọn ọrọ naa.

Ọbasanjọ gbe imọran yii kalẹ ninu atẹjade kan ti amugbalẹgbẹ rẹ feto iroyin, Kẹhinde Akinyẹmi fisita, eyi to ni o waye lasiko ti Ọbasanjọ n gbalejo awọn ọmọ igbimọ oludari feto iroyin ori ayelujara nibudo iyawe kawe rẹ.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Atẹjade naa fikun pe, Ọbasanjọ ni oun fara mọ igbe ti Aisha n mu bọnu lasiko yii, ti nkan ko fara rọ lẹka eto aabo wa nitori bi ara ile ba n jẹ kokoro buruku, bi a ko ba tete kigbe sita, huru-hẹrẹ rẹ ko ni jẹ ka sun lori.

Ọbasanjọ wa se kare, obinrin bii ọkunrin ni ọ si aya aarẹ, fun bi ko se bu ẹẹkẹ diwọ lasiko yii ti ara ko rọ okun, ti ko si rọ adiẹ lẹka eto aabo wa lorilẹede Naijiria.

"O yẹ ka da silẹ, ka tun ṣa ni lasiko yii, ka lee wa ojutu sawọn isoro to n mi ẹka eto aabo Naijira logbo-logbo, o si yẹ ka ba ara wa sọ ootọ ọrọ lori rẹ, lai fi epo bọyọ. Aya aarẹ ṣe daada pẹlu bo se n kigbe sita yii, sugbọn o tun ku, nibọn n ro. O yẹ ko pe ọkọ rẹ tẹ si yara ni, lati baa jiroro lori aifaraọ eto aabo naa."

Pẹ̀lú gbogbo bùkátà, Bàbá 80 gboyè Masters

Bakan naa ni aarẹ tẹlẹ naa tun gbe imọran kalẹ pe o yẹ ki alekun eto ilanilọyẹ wa, ki awọn ọmọ Naijiria lee ni iyipada rere ti wọn n fi oju sọna fun.


Akọle: Obasanjo, Fayose ṣe'pade pẹlu aare Buhari l'Abuja\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọbasanjọ ti kọ lẹta si Buhari eleyi to di gbajugbaja kaakiri agbaye

Aarẹ Muhammadu Buhari lo n dari ipade naa eleyi ti yoo jẹ ẹlẹẹkẹta ti aarẹ Buhari yoo maa ko jọ lati ọdun 2015 to ti de ori ipo.

Fayose to jẹ ọkan gboogi ninu awọn alatako aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari

Lara awọn to wa nibi ipade naa ni wipe yoo farahan nibi ipade yii ni Oloye Olusegun Obasanjo, gomina ipinlẹ Ekiti, Ayọdele Fayose atawọn gomina ipinlẹ lorilẹede Naijiria.

Bakannaa ni Igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo pẹlu wa nibẹ.

Awọn aarẹ igbakanri, adajọ agba igbakanri ati awọn gomina ipinlẹ wa lara Igbimọ olubadamọran to ga julọ lorilẹede Naijiria

Ireti wa wipe awọn wahala ipaniyan awọn darandaran fulani yoo kun ara awọn ohun ti ireti wa wipe yoo wa fun ijiroro nibi ipade naa.

Ẹkunrẹrẹ iroyin n bọ laipẹ.


Akọle: Obasanjo: Atiku kìí se Áńgẹ́lì, àmọ́ yóò se dáadáa ní ìlọ́po méjì ju Buhari lọ\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọbasanjọ ni ko si ẹni to pe, ni oun se darijin oludije fun ipo aarẹ ninu ẹgbẹ oselu PDP, Atiku Abubakar, niwọn igba to ti wa bẹbẹ, ki Ọlọrun lee dari awọn ẹsẹ ti oun naa jin oun.

Aarẹ nigba kan ri naa fikun pe, Atiku yoo se daada ni ilọpo meji ju Muhammadu Buhari to wa nipo aarẹ bayii lọ, nitori ẹsẹ awọn eeyan to n dari wa loni gan pọ, ta ba si ni ka tu ẹsẹ wọn sita, wọn yoo wọna, yatọ si pe wọn yoo wọ ẹwọn, wọn yoo tun wọ ina.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Ọbasanjọ ni, Buhari ko ni igbẹkẹle ninu ẹya miran lati baa sisẹ, ju awọn ibatan rẹ nidi iya ati baba lọ.

O fikun pe, niwọn igba ti Buhari ko ti ni igbẹkẹle ninu ẹya miran, ko yẹ ko beere ibo lọwọ wọn, tori bu fun mi, ki n bu fun ọ ni ọpọlọ nke loke odo.

Ẹwẹ, ijọba apapọ ti fesi si awọn ẹsun ti Oloye Olusẹgun Ọbasanjọ sọ nipa ijọba Muhammadu Buhari .

Amugbalẹgbẹ Buhari feto iroyin, Garba Shehu, nigba to n fesi sawọn ẹsun naa naa ni irọ lasan ni Ọbasanjọ n pa lori awọn ẹsun naa.

O fikun pe Ọbasanjọ n jowu ni, ti ọpọlọ rẹ ko si da pe mọ, bẹẹ lo ni Ọbasanjọ nilo lati l ri dokita.


Akọle: Obasanjo: Eré ìtàn nípa ìbí, àti jéèyàn pẹ̀lú ìpèníjà Olusegun Aremu Obasanjo\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ko si bi eeyan ṣe lee darukọ orilẹ€de Naijiria ti a ko ni ranti oloye Oluṣẹgun okikiọla Arẹmu Ọbasanjọ.

Ọmọ atapatadide to la oniruuru ipenija kọja lati de oke tente tabili irinajo rẹ laye.

Ajagunfẹyin, Ọgagunagba ati oloṣelu to dantọ ti gbogbo agbaye ko lee fọwọ rọ sẹyin ni Ọbasanjọ jẹ.

Ohun si ni ọmọ orilẹede Naijiria akọkọ ti yoo jẹ aarẹ gẹgẹ bii ologun ati gẹgẹ bii alagbada.

Ni ọjọ karun oṣu kẹta ọdun 1937 ni a bi Oloye Ọbasanjọ ni ilu Abẹokuta. Oni yi gan an si ni o pe ọdun mẹtalelọgọrin loke eepẹ.


Akọle: Obasanjo: Ilé ni bàbá wà, kò wọkọ̀ òfurufu kankan\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Iroyin naa, ti ko sọ ibi ti Obasanjọ n rinrin ajo lọ ṣalaye wipe, inu ọkọ ofurufu Ethiopian Airlines ni ori ti ko Obasanjọ yọ.

Ṣugbọn ni kete ti akọroyin BBC Yoruba kan si agbẹnusọ rẹ, Ọgbẹni Kehinde Akinyemi, lo ṣalaye wipe, aarẹ ana naa wa ni ẹgbẹ oun gan nilu Abẹokuta, ti ko si rin irinajo kankan kuro ni Naijiria.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Lọna ati fi idi okodoro ọrọ yii mulẹ, Akinyẹmi tun yii ẹrọ ibaraẹnisọrọ naa soke, ki akọroyin BBC le gbọ ohun Obasanjọ, ti oun funra rẹ naa tun sọ pe, ko si oun to ṣe oun ati wipe oun ko lọ ibi kankan, tabi wọ ọkọ ofurufu kankan.

Akinyẹmi tun mu da BBC Yoruba loju pe, baba n gbalejo kan nile rẹ nilu Abẹokuta, lọwọlọwọ ni.

Olusegun Obasanjo: Ọmú ìyá mi ti mo fi ń mùkọ ni kekere ló jẹ ki ń lókun

Aarẹ ana naa ko lọ ibi iburawọle fun aarẹ Muhammadu Buhari to waye ni Ọjọru ni Abuja. Ọpọ eeyan lo ni o ṣeeṣe ki aarẹ ana naa rinrin ajo kuro ni Naijiria ṣugbọn, ọrọ agbẹnusọ rẹ fi han wipe, ile rẹ ni Abeokuta lo wa nigba ti iburawọle naa n lọ lọwọ ni Abuja.


Akọle: Obasanjo: Mo lòdì sí ìgbé ayé tí Gani Adams ń gbé látẹ̀yìnwá, ṣùgbọ́n n kò bá a jà - Obasanjo\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Oloye Ọbasanjọ ni idi ni pe ko si igba kan yala latẹyinwa tabi nisinyi ti ija wa laarin oun ati Iba Gani Adams, nitori naa ko si idi lati maa pari ija ti ko si.

Ninu atẹjade kan eyi ti amugbalẹgbẹ fun Oloye Ọbasanjọ lori ọrọ iroyin, Kẹhinde Akinyẹmi fi sita lọrọ yii ti jẹyọ.

'Ọkọ mi wa ọkọ̀ tẹ "Poly Bag" lásán, àfi gbùùàà! Àdó okoró búrẹ́kẹ'

Aarẹ Ọbasanjọ ṣalaye pe sababi ni ipade oun ati Iba Gani Adams ni ile agba ilẹ Yoruba to tun jẹ aṣiwaju ẹgbẹ Afẹnifẹre ni agbegbe Lekki Phase 1 jẹ, kii ṣe lati pari ija kankan.

Aarẹ ana naa ṣalaye pe ko si ohun meji ti oun ni tako aarẹ ọna kakanfo ilẹ Yoruba naa ju igbe aye rẹ atẹyinwa lọ ti ko ba iṣe oun mu.

Gbogbo ibeere Gani Adams lati bẹ oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ wo yala nigba to wa nipo gẹgẹ bi aarẹ ati lẹyin to fi ipo silẹ ni oloye Ọbasanjọ kọ.

Akọ́mọlédè àti Àṣà lórí BBC Yorùbá: Kọ̀ síi nípa iṣẹ́ tí oúnjẹ ń ṣe lára níbí

Oloye Ọbasanjọ ṣalaye ninu atẹjade naa pe, 'Lootọ ni mo bẹ Oloye Ayọ Adebanjọ wo ni ile rẹ to wa ni agbegbe Lekki Phase 1 ni ọjọ keji oṣu Kejila ọdun 2020 ti mo si pa Gani Adams nibẹ'.

"Mi o ni ija tabi aawọ kankan bi o ti wulẹ o mọ pẹlu Gani Adams, ṣugbọn igbe aye rẹ atẹyinwa ti ko ba irinajo mi mu ni mo tako"

"Bi ẹnikẹni ba lero pe mo ni aawọ pẹlu oun to nilo ka pari, irufẹ ipari ija bẹẹ ko lee waye nibomiran yatọ si ile mi ni Abẹokuta."


Akọle: Obasanjo: Má a fi ìyókù ayé mi san oore Ọlọ́run ni\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Oloye Ọbasanjọ pe ẹni ọdun mẹtalelọgọrin ni ọjọ karun oṣu kẹta lẹyin ti wọn bii ni ọjọ karun oṣu kẹta ọdun 2020.

Odu ni oloye Ọbasanjọ lẹka oṣelu nilẹ Naijiria ati lagbaye eyi lo si sọ ile rẹ di ibudo ati gba imọran fun olukuluku awọn eekan ati aṣiwaju ilu gbogbo kaakiri orilẹede agbaye.

Oloye Ọbasanjọ jẹ atapatadide ti Eduwa fun laaye lati darapọ mọ ileeṣẹ ọmọogun Naijiria. Kẹrẹkẹrẹ o di Ọgagun agba, o di olori iṣejọba ologun lọdun 1976. Oun si ni olori ologun akọkọ nilẹ afirika ti yoo finufindọ gbe ijsba silẹ fun alagbada lọdun 1979.

Baba, gẹgẹ bi ọpọlọpọ ṣe maa n pee, bọ si agbo oṣelu lọdun 1998 lẹyin to ti ọgba ẹwọn ti ijọba ologun labẹ Ọgagun Sani Abacha ran an lọ, de.

Lọdun 1999 ni Ọbasanjọ di aarẹ alagbada keji lorilẹ€de Naijiria, ki awọn ọmọ Naijiria to tun yan an si ipo naa fun saa keji lọdun 2003.

Producer: Damilola Oduolowu àti Olumide Owaduge


Akọle: Obasanjo: Àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ogun ní iṣẹ́ ṣì pọ̀ fún Ọbasanjọ láti ṣe fún mẹ̀kúnù Nàìjírìà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ikọ iroyin BBC News Yoruba wọ igboro Abẹokuta tii ṣe ilu Oloye Ọbasanjọ lọ lati mọ ohun ti awọn eeyan ibẹ nii sọ nipa agba oṣelu naa.

Abọ wa ni wi pe, bi awọn kan ṣe rii gẹgẹ bi eeyan to buru, awọn kan rii gẹgẹ bii ọmọ Naijiria rere ti ko yan ẹya, ede, tabi igun kan ni pọsin.

Apapọ ọrọ wọn ni pe irin ṣi pọ lẹsẹ alajọ Ẹbọra Owu lati ninu ilakaka rẹ fun igbe aye idẹrun fun mutumuwa lorilẹede Naijiria.

Abọ ree...


Akọle: Obasanjo: Ètò ààbò tó mẹ́hẹ lè dá'jà ẹlẹ́yàmẹ̀yà sílẹ̀\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Àjálù ń bọ̀, tí Buhari kò bá ṣàtúnṣe lórí ètò ààbò- Obasanjo

Obasanjọ sọrọ ninu lẹta to fi sita lati ọwọ oluranlọwọ pataki lori eto iroyin rẹ, Kehinde Akinyemi pe dugbẹ dugbẹ to n mi loke lori eto aabo, afai-mọ-ko-ma-ja o.

Aarẹ ana Obasanjo fikun ọrọ rẹ pe ọkan oun bajẹ nitori Aarẹ Buhari ti fi awọn ọmọ Naijiria silẹ sọwọ awọn ọdaran afurasi Fulani darandaran ti wọn dabi awọn agbesumọmi Boko Haram.

Obasanjo ẹru n ba oun pe ija ẹlẹyamẹya le bẹ silẹ tawọn ẹya miiran ba kọju ija si awọn Fulani eyi to le buru jai bi ipaniyan to ṣẹlẹ lorilẹ-ede Rwanda.

Aarẹ ana ni ọrọ eto aabo Naijiria ti kọja ohun ti oun le dakẹ le lori nitori ọwọ ti fẹ bọ sori bayii pẹlu aibikita ijọba apapọ.

Olusegun Obasanjo: Ọmú ìyá mi ti mo fi ń mùkọ ni kekere ló jẹ ki ń lókun

Obasanjo ni awọn ara ilu le bẹrẹ si ni maa ṣe ohun to wu wọn ti ijọba ko ba tete fi wọrọkọ ṣada lori eto aabo ni Naijiria.

O fikun ọrọ rẹ pe ikọlu laarin awọn agbẹ ati darandaran di nla nitori ijọba kọkọ fọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ naa.

Obasanjo sọ pe oju ọrun to ṣu dẹẹdẹ yii, ojo iparun, ojo ajalu ati ojo ainiṣọkan ni yoo fi rọ ti ijọba ko ba wa nnkan ṣe si ọrọ eto aabo ni Naijiria.

Obasanjo ni asọyepọ laarin awọn ẹlẹyamẹya lojutuu si ọrọ eto aabo orilẹ-ede Naijiria to mẹhẹ.

Obasanjo: Buhari ní àìlera lẹ́mìí, lára, àti lọ́kàn.


Akọle: Obasanjo: Ìdùnnú ọmọ Nàìjíríà ló jẹ́ mí lógún ní 2019\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọ̀pọ̀ igbà ni Olúsẹ́gun Ọbásanjọ́ ti sọ̀rọ̀ àbùkù sí ìjọba Muhammadu Bùhárí

Ọbasanjọ, ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ rẹ lori eto iroyin, Kẹhinde Akinyẹmi fi sita sọ pe, Ọbasanjọ sọ ọrọ naa nibi ipatẹ ọja ilẹ Afrika to waye fun igba akọkọ nilu Cairo l'orilẹede Egypt,.

Ọbasanjọ ṣalaye pe oun tako ohun ti awọn ileeṣẹ iroyin kan fi sita nipa ọrọ ti oun sọ nibi ipade awọn ọmọ bibi ilẹ Owu, to waye nilu Iwo nipinlẹ Ọṣun laipẹ yii.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Ìfipálówó: Bàbá ọmọ tí wọn gé lórí ní òun rán an láti l gbowó lẹ́nu ATM ni

O ni pe 'botilẹ jẹ wi pe oun ko ni gbe oludije kan le wọn lori, imọran ti oun yoo gba awọn ọmọ Naijiria ni pe, ẹni ti yoo mu idagbasoke ati ayipada ba igbe aye wọn ju boṣe wa bayii lọ, ni ki wọn dibo fun."

Kẹhinde sọ pe, ọrọ ti Ọbasanjọ sọ yii ko tumọ si pe ko mọ iha ẹni to wa, bi ko ṣe pe 'ọdẹ tabi omugọ eniyan nikan ni ko ni mọ ibi to n lọ lasiko ti aijafafa, iwa ibajẹ, ailafojusun, aibọwọ f'ofin ati ṣiṣe ègbè n ba orilẹede rẹ jẹ.''

Ọbasanjọ, to ti fi atilẹyin rẹ han fun oludije fẹgbẹ́ oṣelu Peoples Democratic Party, PDP, Atiku Abubakar sọ pe, ohun ti yoo ṣe awọn ọmọ Naijiria ni anfaani ni oun faramọ.

"O si daju wi pe bi iṣakoso Naijiria ṣe n lọ bayii kii ṣe oun to ṣanfaani fun awọn ọmọ Naijiria.''

Ọbasanjọ ti sọ tẹlẹ pe oun le fi Atiku yangan pe yoo sisẹ pẹlu ọ̀wọ̀ àti ìrẹ̀lẹ̀

Aarẹ nigba kan ri ọhun sọ pe, oun rọ awọn ọmọ Naijiria to ti ṣe sababi ohun to n bẹ nita lasiko yii, lati bọ sita, ki wọn si wa ayipada ti yoo ṣe wọn loore.

''Ṣugbọn ayipada yii ko le waye bi wọn ko ba ṣe n kankan, ti wọn si gba ki awọn ọta Naijiria maa tan wọn.

 Ati pe bi wọn ko ba wa ayipada si iṣakoso to wa lasiko yii, ohun ti yoo ṣẹlẹ si Naijiria si lẹyin rẹ yoo buru ju boṣe wa lọ."


Akọle: Obasanjọ sabẹwo ibanikẹdun si Benue\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Obasanjo ni oun to sẹlẹ ni ipinlẹ Benue bani ninu jẹ lọpọlọpọ

Obasanjọ ṣe abẹwo naa ni ọjọ Ẹti, ti o si fi ododo se ayẹsi awọn eeyan mẹtalelaadọrin ti wọn padanu ẹmi wọn ninu ikọlu ọun nigba to n bọ lati ibi ipade kan ni ipinlẹ Borno.

Nigba ti o n sọrọ, Obasanjọ ni isẹlẹ ipaniyan ni ipinlẹ Benue jẹ oun ti o bani ninu jẹ kọja b'otiyẹ, o ni eyi lo faa ti oun fi rii gẹgẹ bi ojuse lati se abẹwo ibanikẹdun ọun.

Bakan naa, aarẹ ana ọun tẹnu mọ idi pataki ti awọn adari se gbọdọ gbaa gẹgẹ bi ojuse wọn lati se'wadii  finifini lori oun to sẹlẹ ni Benue, ki wọn si gba ẹbi pe awọn o se ojuse awọn bo ti tọ ati bo ti yẹ.

"A gbọdọ mọ idi ti ipaniyan yii fi n sẹlẹ, ati idi ti a fi gbọdọ wa ọna lati dẹkun rẹ. A o lee sọrọ orilẹede to ni ominira ati eto aabo to peye, ti a fẹ ki idagbasoke wa, ki awọn oludokoowo wa ba dowopọ, ti a ban la iru oun ti ko mọgbọndani bayii kọja."

Obasanjo ni o yẹ ki Ortom wa ni ibi ipade ti oun lọ ni Borno to ba jẹ pe oun gbogbo n lọ deede

Obasanjo wa ni orilẹede Naijiria ko tii mo odo ti yoo dọrunla si lori eto aabo. O ni ni awọn orilẹede to ti goke agba, iru isẹlẹ bayii, ko le lọ lasan lai si iwadii to gunmọ lori bi o ṣe ṣẹlẹ, o  si ni oun ni ireti pe, opin yoo de ba iru awọn isẹlẹ bayii.

Wayi, ọgagun Obasanjọ parọwa si Gomina ipinlẹ Benue, Samuel Ortom lati ma mikan lori ọrọ naa, sugbọn ki o fọwọwẹwọ pẹlu awọn alẹnulọrọ ni ipinlẹ ọun, lati wa ọna abayọ si ọrọ ipaniyan ni gbogbo igba.


Akọle: Obasanjọ's Birthday: Nàìjíríà yóò túbọ̀ máa wojú ààrẹ àná Olusegun Obasanjo fún ẹkọ́, ọgbọ́n àti ìmọ̀ láti tukọ̀ orílẹ̀-èdè yìí- Buhari\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Olùrànlọ́wọ́ pàtàkì àgbà fún ààrẹ Buhari lóri ìgbóhùn sáfẹ́fẹ́, Garba Shehu ló fi ìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ nínú àtẹ̀jáde kan tó fọ́wọ́ si láti kí Olusegun Obasanju fun ayẹyẹ ọjọ́ ìbí ọdún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin.

Àtẹjáde náà ni " Ààrẹ Muhammadu Buhari bá ààrẹ àná Olusegun Obasanjọ yọ fun ayẹyẹ ọdún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin"

#EndSars Ogbomoso: Èmí kò ní kí wọ́n pa ọlọ́pàá tó pa Isisaka, ṣùgbọ́n...- Ramota, Iya Isi

" Lórúkọ ìjọba Nàìjíríà , ààrẹ Muhammadu Buhari gbàdúra pé ààrẹ to ti sin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú ìfẹ́, ìfọkànsìn, àti ìfarajì tẹ̀síwájú láti má wa lori èèpẹ̀ ilẹ̀ ní àláfíà àti ìdùnú

"Ààrẹ Buhari ni orílẹ̀-èdè yìí yóò túnbọ̀ máa gbójú sókè fún ìmọ̀ àti ìfọ̀kànsìn.

Bákan náà ni ààrẹ gbàdúrà kí Èèdùà lọ́ra ẹmi rẹ kí o lè pé fún orílẹ̀ èdè yìí.


Akọle: Obasanjọ-Kufuor: AU, ECOWAS gbọdọ̀ dá sí ọ̀rọ̀ Benin\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ninu atẹjade kan ti Obasanjo ati Kufuor jijọ gbe sita, eyi ti agbẹnusọ Obasanjo, Kehinde Akinyemi fi tẹ BBC Yoruba lọwọ, awọn agba Afirika naa ni asiko ti to lati da si ọrọ oselu Benin ko ti di yanpọn-yanrin.

Wọn ṣalaye wi pe, idibo to waye ni orilẹede Benin ni ọjọ Kejildinlọgbọn oṣu Kẹrin ọdun 2019, ninu eyi ti wọn ko jẹ ki awọn ẹgbẹ alatako ti kopa, jẹ ohun to tẹ ẹtọ awọn aarẹ ana lorilẹede Benin, Boni Yayi ati awọn olori ẹgbẹ alatako to ku mọlẹ.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Kufuor ati Obasanjo ni, bo tilẹ jẹ pe ọrọ idibo jẹ ohun ti tẹru-tọmọ yẹ ko pa, amọ ohun to n ṣẹlẹ ni Benin ko ri bẹẹ.

Nitori naa, wọn n gba awọn olori orilẹede to wa ni Afirika ni imọran wọn yii:

afin pupa

Igbesẹ to yẹ kawọn olori Afirika gbe lori ọrọ Benin:


Akọle: Obateru Akinruntan: Olugbo Obateru akinruntan ṣalaye ìdí ohun tó ń ṣẹlẹ̀ láàrín òhun àti Ooni Ile Ife\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Olugbo ni awọn eeyan ti oye ko ye lo n ro pe aawọ wa laarin oun ati Ọọni ile Ifẹ. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ ọmọ iya loun ati Ọọni jẹ.

O ni ohun ti oun ṣi n tẹnumọ ni pe awọn eeyan Ugbo lo ni ifẹ ti wọn si ti tẹdo sibẹ ki Oduduwa atẹwọnrọ to de lati tẹdo sibẹ.

Ọba Akinruntan sọ ọrọ yii di mimọ lasiko to fi n ṣe ajọyọ ayẹyẹ ọdun kọkanla ti o n lo lori itẹ gẹgẹ bii Olugbo ti ilu Ugbo.

O ni Ọbamakin Ọsangangan to jẹ Ọọni akọkọ ni iran baba nla oun ati pe ileto mẹtala ni baba oun ti ni ni ile iIfẹ ki Oduduwa to de.

Bakan naa lori ọrọ abo lorilẹede Naijiria, Kabiyesi naa pe fun idasilẹ Ọlọpaa agbegbe. O ni bi awọn fijilante ba darapọ ṣiṣẹ pẹlawọn ọlọpaa, eto abo to mẹhẹ lorilẹede Naijiria a duro deede.


Akọle: Obateru Akinruntan: Wíwá ohun tá jẹ títí láé ló gbé wa kúrò nílé Ife\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Olugbo tilẹ Ugbo, Ọba Frederick Obateru Enitiolorunda Akinruntan ti salaye fun BBC Yoruba pe ilẹ Ugbo lo ilẹ Yoruba lapapọ.

Ọba Akinruntan sọ pe Oghonne ni orukọ ọba Ile Ifẹ n jẹ tẹlẹ, eyi to tumọ si ẹni ọwọ ati ẹni iyi ati igbakeji orisa, inu rẹ si ni wọn ti fa Ooni yọ.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

O ni Ikedu ni ede ti awọn Ugbo n sọ nile Ife, Ugbomokun si ni orukọ Ile Ife tẹlẹ.

Ọba alaye naa salaye pe ọna lati wa ohun tawsn yoo jẹ titi laelae lo mu awsn kuro nilu ile Ife lọ silẹ Igbo tawọn wa bayii, nibi ti awọn ti ni ọpọlọpọ ẹja ati epoo rọbi.

Bakan naa lo tun sọ nipa oju ti wọn fi n wo Moremi, to da awọn .

Amọ sa, Ooni tilu Ile Ife, Ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi naa ti fesi pe ọpọ eeyan lo n sọ itan ti ko tọ lasiko yii amọ oun ko ni ija pẹlu ẹnikẹni, ohun ti Eledumare ran oun wa se, ni oun fẹ gbajumọ.


Akọle: Obono-Obla: Buhari ti yan Dayọ Apata lati rọ́pò Obono-Obla\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Atẹjade kan ti akọwe ijọba apapọ, Boss Mustapha fisita lo sisọ loju ọrọ yii pẹlu afikun pe Agbefọba agba fun ijọba ilẹ wa, Dayọ Apata ni yoo maa dari igbimọ to n gba dukia ijọba to sọnu pada naa, titi di ọjọ miran, ọjọ rere.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Akọwe ijọba apapọ ni aarẹ Buhari gbe igbesẹ naa lọna ati fun Obono-Obla ni anfaani lati dahun awọn ẹsun iwa ọdaran to nii se pẹlu iwa ajẹbanu ti ajọ to n tanna wadi iwa ibajẹ ICPC fi kan-an.

Bakan naa, Obono-Obla yoo tun jẹjọ lori awọn ẹsun to jẹ mọ sise ayederu iwe ẹri ati ẹsun iwa ajẹbanu lọkan o jọkan eyi ti wọn fi kan-an.

Atẹjade naa tun salaye pe, Obono-Obla yoo si maa naju nile naa titi ti ajọ ICPC yoo fi fẹnu ọrọ jona lori iwadi to n se fun-un.


Akọle: Oby Ezekwesili: Mínísítà tẹ́lẹ̀ ní ohun tó ń ṣẹlẹ̀ lórílẹ̀èdè Nàìjíríà báyìí fihàn pé Ààrẹ Buhari nílò àyẹ̀wò ọpọlọ\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Eyi ni igbe ti Oby Ezekwesili, minisita tẹlẹ lorilẹede Naijiria kesita loju opo twitter rẹ  latari bi nnkan ṣe nlọ si lorilẹede Naijiria bayii.

Oby Ezekwesili ni ẹtọ ọmọ Naijiria ni bayii lati mọ bi ilera ẹni to n tukọ iṣẹjọba orilẹede wọn ṣe jafafa si atipe dokita agba ileewosan ile ijọba Aso rock ko ni lee ṣe irufẹ ayẹwo bẹẹ.

End of Twitter post, 1

Minisista tẹlẹ naa ni ayafi ki wọn ṣe agbekalẹ igbimọ oluwadii iṣegun kan lati ṣe ayẹwo naa.

"Ero mi ni pe ni ipele ti a de bayi lorilẹede Naijiria pẹlu bi ọkọ orilẹede yii ṣe n fi logbologbo, o yẹ ka fi ọrọ ẹtọ si ẹgbẹ kan lori ilera aarẹ Buhari.

A nilo lati ṣe ayẹwo ijipepe ilera ara ati ọpọlọ aarẹ orilẹede Naijiria lati mojuto ojuṣe ipo to di mu".

Adebola Ademilua: Àìrísẹ́ ṣè lẹ́yìn ìwé kíkà ló sọ mi dí ìyá onírú, mo dúpẹ́ tèmi

O ni bi nnkan ṣe ri lorilẹede Naijiria bayii fihan pe asiko yii kii ṣe asiko fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria lati joko kawọgbera tabi fi ọwọ leran.

O fi kun pe, "Gẹgẹ bi ọmọ orilẹede Naijiria tọrọ n dun, mo pe fun igbekalẹ igbimọ oluwadii iṣegun kan lati ṣe ayẹwo naa nitori a ko le gbara le dokita ileewosan ile ijọba mọ lati fun wa ni iroyin to ṣee fọkan tan".

Ipe ajafẹtọ ọmọniyan to tun figbakanri jẹ minisita feto ẹkọ lorilẹede Naijiria naa ko lee ṣai da lori bi ọrọ eto abo lorilẹede Naijiria ti ṣe n di awo-dọwọboju bayii, paapaajulọ pẹlu ti awọn agbẹ onirẹsi to le ni ọgọrun tawọn agbebọn Boko Haram pa lopin ọsẹ to kọja.


Akọle: Obìnrin Nàíjíríà: Ẹ pèsè ààbò àti ìbádọ́gba f‘un wa\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Àwọn obìnrin ń sàfihàn onírúurú ìwé àkọlé tó wà lọ́wọ́ wọn.

Àwọn obìnrin yìí ni wọ́n fọnmú, tí wọn sì ń bèèrè fún ìbára-dọ́gba pẹ̀lú àwọn ọkùnrin lágbo òsèlú lásìkò ètò òsèlú tó ń bọ̀.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Àwọn olùwọ́de náà, tí wọn tú jáde lẹ́gbẹ̀-lẹ́gbẹ̀, ti kóra jọ sí iwájú ilé asòfin àpapọ̀, tí wọn sì ń sàfihàn onírúurú ìwé àkọlé tó wà lọ́wọ́ wọn.

A fẹ́ dọ́gba pẹ̀lú ọkùnrin nínú òsèlú

Àwọn àkọlé náà ló ń pè fún ètò ààbò tó péye, ìkópa àwọn obìnrin nínú òsèlú ní ìbára-dọ́gba pẹ̀lú àwọn ọkùnrin.


Akọle: Obìnrin kan dèrò ilé ìwòsàn lẹ́yìn tí ilé ẹru jálé e lórí nílu Eko\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ko pẹ ti iṣẹlẹ naa waye ti ajọ to n risi isẹlẹ pajawiri nipinlẹ naa, LASEMA, lọ si ojuko iṣẹlẹ ọhun lati doola ẹmi obirin naa.

Ile ẹru ọhun to ga to iwọn ẹsẹ bata ogoji lo ja le obinrin naa lori lati ori afara, ti obinrin ọhun si ha sabẹ ile ẹru naa.

Ọpọ awọn eeyan agbegbe ti iṣẹlẹ nmaa ti waye lo gbiyanju lati ran awọn oṣiṣẹ LASEMA lọwọ ko lee tete ri obinrin naa yọ labẹ ile ẹru ọhun.

Ọga agba ajọ LASEMA, Olufemi Damilola Oke-Osanyintolu  sọ fun awọn oniroyin ninu atẹjade kan pe, awọn oṣiṣẹ ajọ naa ti doola ẹmi obirin naa.

Lẹyin naa ni wọn gbe obinrin ọhun lo si ile iwosan fun itọju.


Akọle: Obìnrin kan gbẹ̀mí ara rẹ̀ lẹ́yìn tí ọkọ rẹ̀ fi ṣẹlẹ́yà pé ó jẹ́ aláwọ̀ dúdú\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọpọ awọn ọmọ orilẹ-ede India lo gbagbọ pe alawọ funfun dara ju alawọ dudu lọ

Ajọ ọlọpaa Rajasthan sọ pe baba oloogbe naa fi ẹsun kan ọkọ obinrin ọhun pe, oun lo ṣokunfa bi oloogbe naa ṣe gba ẹmi ara rẹ.

Baba obinrin naa sọ fun awọn ọlọpaa pe, ọkọ obinrin naa maa n fi ṣe ẹlẹya nitori pe aawọ ara rẹ dudu pupọ, idi ree ti obinrin ọhun naa ṣe pa ara rẹ.

Awọn ọlọpaa Hindi sọ fun BBC pe, ọkọ obinrin ọhun ko tii ṣorọ lori ẹsun ti wọn fi kan an.

Ọpọ awọn ọmọ orilẹ-ede India lo gbagbọ pe obinrin ti aawọ ara rẹ ba pupa tabi to funfun dara ju alawọ dudu lọ.

Iṣẹlẹ yii kọ ni igba akọkọ ti obinrin India yoo gba ẹmi ara rẹ nitori ifiniṣẹsin ati idẹyẹsi to jọ mọ aawọ dudu lorilẹ-ede India.

Gẹgẹ bi ọrọ ti ọlọpaa sọ, obinrin ẹni ọdun mọkandinlọgbọn kan pa ara rẹ lọdun 2014 lẹyin ti ọkọ rẹ fi ṣẹlẹya lataari pe o dudu pupọ.

Bẹẹ naa ni lọdun 2018, ọmọ ọdun mẹrinla kan gba ẹmi ara rẹ, lẹyin ti wọn ni awọn akẹgbẹ rẹ nile iwe fi ṣẹ yẹyẹ, ti wọn si pe e ni oburẹwa, nitori pe o jẹ eeyan dudu.

'Èmi gan máa ń béèrè lọ́wọ́ ara mi pé ta ni Wole Soyinka gangan'


Akọle: Obìnrin míràn gbẹ́mi mi torí pé o fẹ́ ki ìdí òun tóbi síi\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ìdí ti kò tẹ́ àwọn obìnrin lọ́rùn ń jẹ́ ki iṣẹ́ abẹ rán wọn sọrun.

Àjọ àwọn oniṣegun fun iṣẹ abẹ atunṣe agọ ara nilẹ Gẹẹsi, British Association of Aesthetic Plastic Surgeons (Baaps) ti fi ikede sita pẹ ki awọn obinrin ṣọra fun iṣẹ abẹ ikebe nla nitori pe o léwu pupọ.

Wọn ke gbajare yii lẹyin iku ọmọbinrin ilẹ Gẹẹsi kan to lọ ṣe iṣe abẹ naa to si gabẹ re ọrun aremabọ.

'Oúnjẹ ibìkan jẹ́ èèwọ̀ ibòmíì ni ọ̀rọ̀ ọmú ńlá'

Awọn gbajugbaja ilumọọka adanilaraya ni wọn saaba n ṣee ti o fi n di itẹwọgba kaakiri agbaye bayii.

Losu kẹjọ ni Leah Cambridge to jẹ ọmọ Turkey doloogbe lataari iṣẹ abẹ idi ni eyi to dẹmi ọmọ ọdun mọkandinlọgbọn naa legbodo.

Àwa obìnrin tó ń lépa afòjúsùn máa n ba ọkùnrin lẹ́rù ni -Toyin Lawani

Orilẹ-ede Brazil lo ti lọ ṣe iṣe abẹ naa ni eyi ti àwọn dokita gba imọran pe ki wọn ṣọra fún iṣẹ abẹ lọwọ awọn ti kò koju oṣuwọn tó.

Ìṣẹ abẹ ikebe nla ti Brazil (BBL) jẹ ọkan lara awọn ọna ti awọn  obinrin fi n ṣafikun ẹwa ẹya ara  paapaa idi wọn ko lè tobi sii.

Ọmọ ilẹ̀ Gẹẹsi gbẹ́mi mi torí pé o fẹ́ ki ìdí òun tóbi síi

Baaps ṣalaye fun Victoria Derbyshire ti BBC pe o keere tan, ẹni kan ninu ẹgbẹrun mẹta lo n ku lagbaye lataari nkan to n tẹyin iṣẹ abẹ naa jade.

Iwadii BBC fihan pé ọmọbinrin Gẹẹsi mii ku latari iṣẹ abẹ naa.

Victoria Derbyshire tún ṣe ìwàdìí pé obìnrin ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì mii tó ku díẹ̀ kó tó ọmọ ọgbọ̀n ọdún naa tun ku ni eyi ti ìwádìí sì ń lọ lọ́wọ́ lórí ohun tó ṣokùnfà ikú rẹ̀.

'Obinrin jẹ amuludun'

Gerard Lambe. to jẹ oniṣegun oyinbo lori atunṣe ẹwà sọ pe ohun ni iṣẹ abẹ to lewu jú, nítorí àwọn àbẹ́rẹ́ tí wọn máà ń lò lati fa ọ̀rá sí inú iṣan tó wà nínú ìkébè a máa rìnrìn àjò lọ sí inú ọkàn tàbí inú ọpọlọ.

Obinrin ilẹ Gẹẹsi kan ni oun ṣe iṣẹ abẹ toun ni Turkey lọdun meji sẹyin nitori pe, o dinwo ni Turkey daadaa.

O ni iṣẹju mẹwaa ṣaaju iṣẹ abẹ naa loun to foju kan dokita to fẹ ṣee fun oun ati pe, oun ṣaisan lẹyin ti oun ṣee tan ki oun to pada lọ si UK fun itọju to peye.

Ms Palmer-Hughes ni o le ni idaji awọn onibara oun ti wọn ti ṣe iṣẹ abẹ ikebe nla yii ni orilẹ-ede bii...


Akọle: Obìrin kògbérégbè mẹ́ta nínú òṣèré Yorùbá\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ṣùgbọ́n àwọn obìnrin kan wà tí wọ́n máa ń ṣe ipa ẹni tí kò gba ìgbàkugbà nínú eré.

Ọ̀kan lára àwọn òṣèré yìí ni Toyin Afolayan ti ọ̀pọ̀ èèyàn mọ̀ sí Lọla Idije.

Idijẹ ti pọẹ́ nínú ere sinimá Yorùbá, nínú eré náà ló sì ti rí ìnagijẹ rẹ̀.

Eré Obìnrin Àsìkò tí olóògbé Alade Aromire ṣe ni Toyin Afolayan ti rí ìnagijẹ rẹ̀ tíi ṣe Lola Idijẹ.

Idijẹ ṣe ìyá ìta tí kò gbàgbàkugbà nínú eré náà tí àwọn okùnrin sì mọ̀ ọ́ sí èyí.

Obìnrin náà ṣì ń kópa nínú àwọn eré sinimá àgbéléwò Yorùbá ni ọlọ́kan-ọ̀-jọ̀-kan.

'Mí ò ya wèrè, mí ò burú, ọ̀nà àtijẹ là ń wá'

Ó ti pẹ́ tí Sola Sobawale tí ń ṣe iṣẹ́ sinimá àgbéléwò. Ó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ Awada Kẹríkẹrì lábẹ́ àṣẹ àgba òṣèré, Adebayo Salami.

Bẹ́ẹ̀ náà ni òṣere náà ti kọ́kọ́ ṣe iṣẹ́ ní iléeṣẹ́ amóhùnmáwòran NTA láì gba owó.

Gbajúgbajà òṣèré náà ti kópa nínú àwọn orísíríṣí eré bíi Asẹwo to re Mecca, Ohun Ọkọ sọ mi da, Asewo Kano àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ.

Ṣùgbọ́n tòun ti pé kò kìn ín gba ìgbàkugbà nínú eré, Sobowale ṣàlàyé fún BBC pé òun kìí ṣe ènìyàn tó burú.

Ó ṣe àfikún pé gbogbo nǹkan tí òun ń ṣe lórí eré ìtàgé kìí ṣe ìwà òun ni.

Ọ̀kan nínú àwọn Kògbérégbè láàrín àwọn ọ̀dọ́ tí wọ́n jẹ́ obìnrin tí wọ́n ń ṣe sinimá àgbéléwò Yorùbá ni Mide Funmi Martins Abiodun tó jẹ́ ọmo fún olóògbé Funmi Martin, ó sì jé aya fún òṣèré Hafeez Owo.

Mide náà ti kópa nínú àìmọye eré tó ti hùwà kògbérégbé gẹ́gẹ́ bí obìnrin.

Lára àwọn eré tó ti kópa ni Abami Eda, Ibeji Gbajumọ, Mama Iyawo Ika, Pregnancy Test, Owo ni koko àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


Akọle: Occupy Lagos: A fẹ́ kí ìjọba ìpínlẹ̀ Eko dá Okada àti Maruwa padà - Olùfẹ̀hónúhàn\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Nibi iwọde naa ti wọn pe ni "Occupy Lagos" ni wọn ti sọ fun ijọba ipinlẹ ọhun pe ko tu ero rẹ pa lori bo ṣe fofin de ọkada ati Maruwa naa.

Ọkan gboogi lara awọn to ṣiwaju iwọde naa, Kunle Wiseman Ajayi sọ fun BBC pe iwọde miran ṣi n bọ lọjọ iwaju ti ijọba ba kọ lati yi ipinu rẹ pada lori igbeṣẹ ọhun.

O ni ko yẹ ki ijọba dede gba iṣẹ lọwọ awọn to n fi ọkada ati keke Maruwa jẹun lai ba wọn ṣe ipade ko to fofin de iṣe wọn.

Ajafẹtọ ẹni naa sọ pe "Ti ijọba ba fẹ gba iṣẹ lọwọ awọn eeyan, o yẹ ko pe wọn si ijoko lati lee jiroro papọ pẹlu wọn ni."

Ajayi sọ pe ijọba ipinlẹ Eko ko pese iṣẹ fun awọn eeyan ṣugbọn o n gba iṣẹ lọwọ awọn to pese iṣẹ funra wọn.

O tẹsiwaju pe ọpọlọpọ awọn ti wọn n wu iwa jagidijagan tẹlẹ ṣugbọn ti wọn n ṣe ọkada ti pada sinu iwa ibajẹ wọn.

O ni oun to yẹ ki ijọba ṣe bayii ni pe ko kọkọ yi ipinlẹ rẹ pada, lẹyin naa ni ko pe ipade pẹlu ẹgbẹ awọn ọlọkada ati kẹkẹ Maruwa lori ohun to kan.

Kunle pari ọrọ rẹ pe ileri ti gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ṣe fun awọn ọlọkada nigba idibo kọ ni pe yoo gba iṣẹ lọwọ wọn.


Akọle: Ochanya Ogbanje: Iwọ́de fún Ochanya wáye nílu Eko\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ni ile iwọsan ikọni ipinlẹ Benue ni Ochanya ti gbẹmi mi latari bi awọn okunrin meji, baba ati ọmọkunrin rẹ ṣe fipa ba a lo pọ ti o si fa aisan oju ara obirin ti wọn pe ni Vesicovaginal fistula (VVF) fun un.

Ọjọ kọkandinlogun osu kẹwa ni Ochanya papoda ni ile iwosan ikọni to wa ni Makurdi.

Lára àwọn aṣèwọ́de fi ẹ̀hónú wọn han fún akọ̀ròyìn BBC nípa ọ̀rọ̀ obìnrin nílẹ̀ Áfíríkà, Abigail Ony Nwaohuocha.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ sí:


Akọle: Odaran meji jẹwọ wipe Dino Melaye ni ọga wọn\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Sẹnatọ Dino Melaye ni asoju ẹkun idibo Iwọ-oorun Kogi, nile Igbimọ Asofin agba lorilẹede Naijiria

Alukoro Ọga Ọlọpa, Jimoh Moshood to sọ eyi ninu atẹjade, sọwipe awọn ọdaran meji to ni wipe awọn n sisẹ fun Melaye naa ni awọn fi panpẹ ọba gbe lọjọ kọkandinlogun, Osu Kini, Ọdun yii, lẹyin ti wọn kọju ibọn si awọn ọlọpa ni ijoba ipinlẹ Dekina, ni ipinlẹ Kogi.

Moshood sọwipe awọn ti gbe ẹjọ naa ka ile-ẹjọ to kalẹ si Lọkọja, ni ipinlẹ Kogi nibi ti wọn ti fẹsun kan Melaye ati awọn mẹta miran wipe wọn n lo ohun ija oloro lọna aitọ.

Arakunrin naa sọwipe awọn ọdaran jẹwo wipe awọn ti ji ọpọlọpọ eniyan gbe lagbeegbe naa, atiwipe awọn n sisẹ fun awọn oloselu lawujọ.

Alukoro ajọ ọlọpa naa wa fikun wipe Sẹnatọ Dino Melaye ti awọn fi ẹsun ọdaran kan, ati Ọkunrin kan ti orukọ re n jẹ Mohammed Audu, ni awọn ko i ti foju ri lati igba ti awọn ọdaran meji naa ti jẹwọ fun awọn ọlọpa.


Akọle: Ode/Isinigbo land Crisis: Ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo kéde òfin konile-o-gbele ní Ode ati Ishinigbo\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Igbele naa ti wọn ni yoo bẹrẹ lẹsẹkẹsẹ ni ijọba ipinlẹ Ondo kede lẹyin rogbodiyan to bẹ silẹ laarin ilu memeji lati nnka bi ọsẹ kan sẹyin.

Ninu atẹjade ti kọmiṣọna ọrọ to n lọ, Donald Ojogo fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni gomina Rotimi Akeredolu ti dari awọn agbofinro lati bẹrẹ iwadii lori ohun to fa iṣẹlẹ naa.

Atẹjade ọhun fi kun pe wọn ti bẹrẹ ti n tọpasẹ gbogbo awọn to lọwọ ninu rogbodiyan naa.

Bakan naa lo ni wọn ti paṣẹ fun awọn agbofinro lati ri daju pe ofin konile-o-gbele naa mulẹ.

Bo tilẹ jẹ pe Ode ati Ishinigbo nikan ni ofin ọhun wa fun, Ojogo sọ pe ko ni si kalọ kabọ awọn eeyan ni ilu mejeji titi di igba ti ijọba yoo tun kede igbesẹ tuntun lori ọrọ ọhun.

Jàǹdùkú ìlú méjéèjì jó ààfin ọba àti ọkọ̀ níná

Ibi ti a ba pe ni ori, ẹnikan kii fi ibẹ tẹlẹ ni Yoruba n wi, bẹẹ si ni wọn ni Ọba lo ba lori ohun gbogbo.

Amọ eyi ko ri bẹẹ fun awọn ọba alaye nilu Ode ati Isinigbo ti wọn mule tira wọn nijọba ibilẹ Ariwa Akure nipinlẹ Ondo.

Idi ni pe awọn ilu mejeeji lo n doju ija kọ ara wọn nitori aawọ ilẹ, ti ọrọ naa si ti dogun dọdẹ, koda, wọn ti gbe ara wọn lọ sile ẹjọ pẹlu.

Sugbọn kaka ki wọn duro de idajọ ileẹjọ, se ni wọn doju akọtun ija kọ ara wọn bẹrẹ lati ọsẹ to kọja.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Ọba ilu Ode lo ni oun lo ni ilẹ kan to wa ni agbegbe Isinigbo tawọn eeyan ti kọle le lori, to si ni ki wọn wa sanwo fun ilẹ naa.

Nigba to n salaye bi isẹlẹ naa se waye fun awọn akọroyin, Ajagunode tilu Ode, Ọba Sunday Boboye ni oun ti gba idajọ lori ilẹ naa lọdun 2017 ati 2019, tawọn eeyan Isinigbo ko si gbe igbesẹ lati tako idajọ ọhun nile ẹjọ Kotẹmilọrun.

O ni dipo eyi, se ni awọn ọdọ ilu Isinigbo wa ka oun mọle lọsẹ to kọja pẹlu ohun ija oloro.

O ni deede aago mejila oru ni wọn gunlẹ si aafin oun lati kọlu oun, ori ogiri aafin si ni oun ati olori oun meji gba salọ.

"O to awọn janduku mẹwa ti wọn ya bo aafin mi pẹlu awọn ohun ija oloro, ti wsn si n beere pe nibo ni Kabiyesi wa?

Wọn ba gbogbo aafin mi jẹ patapata, ta si ti ko wa si aafin tuntun bayii amọ alẹ ọjọ Aje tun ni wọn tun ya wa ba wa...


Akọle: Odeda Oko Kidnap: Ìyá ọmọ tó sọnù ní ajínigbé ni òun kò gbọdọ̀ sọ iyé owó ìtúsílẹ̀ tí wọn gbà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ̀nu wò ti BBC ṣe pẹ̀lú ẹbi ọmọde yìí, iya rẹ́ ta fi orukọ bo ni asiri sàlàyé pé, gbogbo ẹ̀bẹ̀ tí àwọn bẹ̀ àwọn ajínigbé láti gba ẹgbẹ̀rún lọ́nà ààdọ́ta Náírà, pàbó ló já sí.

Ọkan nínú àwọn ẹbi ọmọ náà ṣàlàyé pé, gbogbo ọ̀nà ni àwọn ti wá owó jáde láti rí ṣàjọ, ti àwọn ajínígbé náà sì kìlọ pé, tí owó òn kò bá pé, àwọn yóò gba ẹmi ọmọ wọn.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Ìyá ọmọ náà pẹ̀lú sàlàyé pé, nínú àlàyé tí ọmọ òun ṣe nígbà tó délé, ló tí sọ fún àwọn pé, àwọn ajinigbé náà fi ye òun pé, tí àwọn obi òun bá kọ làti gbé owó wá, àwọn yóò máa mú òun lọ, tí àwọn yóò sì kọ ọ bi yóò se máa yìnbọn.

Akomolede àti Asa: Kí ni Ìjálá láàrin àwọn ewì alohùn àti bí wọ́n ṣe ń sun-ún?

Ó ní ọmọ náà ṣàlàyé pé, wọ́n fún òun lónjẹ lásìkò tó tọ́ bó tilẹ̀ jẹ́ pé òun kọ̀ láti jẹ òunjẹ náà, sùgbọ́n gbogbo ǹnkan tí ó n ṣẹlẹ nínú ilé ni òun ń rí ni ibi ti òun wà lọ́dọ̀ àwọn ajínigbe naa.

Àwọn ẹbi ọmọ náà ni ìmọ̀ràn ọlọ́pàá lásìkò tí ọ̀rọ̀ yìí ṣẹlẹ̀ ni pé, àwọn kò gbọ̀dọ̀ san owó kankan, pé wọ́n yóò gbé ọmọ náà sílẹ̀.

Sùgbọ́n o ni nígbà ti àwọn ri bi ọ̀rọ̀ náà ṣe n lọ, ni àwọn fí lọ wa owó naa.

"Wọ́n ni àwọn ri gbogbo bi a ṣe n bá ọlọ́pàá sọ̀rọ̀ àti iroyin gbogbo, wipe kí a múra sí bóyá a kò fẹ́ rí ọmọ wa mọ́, ìgbà tó dí àná ni wọ́n pada fí ọmọ naa sílẹ̀ pẹlú owó ìtúsílẹ̀".

Wọ́n túbọ̀ kìlọ̀ fún wá pé a kò gbọdọ̀ sọ iye owó ìtúsílẹ̀ tí a san."

Female Car Painter: Èmi ní obìnrin àkọ́kọ́ tí yóò máa ṣiṣẹ́ akunmọ́tò ní Ibadan

Ìyá ọmọ náà ni àti sọ́ọ̀bù ni àwọn ti dé lálẹ́ ọjọ́ Sátide, ti òun sì ni kí ọmọ náà bọ́ sílẹ̀ nínú ọkọ̀ láti lọ ṣí géètì fún òun láti wọlé.

Amọ o ni àwọn agbébọ̀n náà, ti wọn sin awọn dele ti mú ọmọ, ọjọ́ kejì ni wọ́n tó pé láti bèèrè fún owó ìtúsílẹ̀ tii se àádọ́ta míliọ̀nù Nàírà lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bẹ̀, wọ́n já owó naa wá sílẹ̀.

Títí dí àsìkò yìí, kò sí ẹni ti a funra sí pé ó le ṣe irú ǹnkan náà, nítòrí míníra àti omi tutu ni mó n tà, tẹ̀kún-tẹkun ni mo fi ń bẹ̀ wọ́n sùgbọ́n wọn kò gbọ́ ẹbẹ, a fi ìgbà tí a san owó.

Ọmọ náà sọ pé méjì nínú àwọn ajinigbe naa ló gbọ́ èdè Yorùbá sùgbọ́n...


Akọle: Odion Ighalo di ọmọ Naijria àkọ́kọ́ tí yóò gbá bọ́ọ̀lù fún ikọ̀ Manchester United\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Eyii to tumọ si pe Ighalo ni ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo gba bọọlu fun ikọ Manchester United.

Ẹlẹsẹ ayo naa ni ikọ Man United n yalo lati ikọ rẹ tẹlẹ, Shanghai Greenland Shenhua to wa lorilẹ-ede China.

Akẹgbẹ rẹ tẹlẹ ninu ikọ Supper Eagles, Mikel Obi ni ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo tọwọ bọwe adehun pẹlu ikọ Man United, ṣugbọn ko gba bọọlu fun ikọ ọhun.

Igahlo to ti jẹ olofẹ ikọ Manchester United tẹlẹ ni awọn adari ikọ naa lero pe yoo kopa ribiribi ninu awọn idije saa yii to n lọ lọwọ.

Ṣaaju ni Igahlo ti n kopa ninu igbaradi pẹlu ikọ Shenshua fun saa tuntun, ṣugbọn saa naa ni idaduro nitori arun Corona to bẹ silẹ lorilẹ-ede China.

Gẹgẹ bi iroyin ti Sky Sports fi lede, ikọ Tottenham naa ti gbiynaju lati fa ọmọ ọgbọn ọdun ọhun mọra, ṣugbọn o kuna.

Ighalo bẹrẹ si ni di gbajumọ nidi iṣẹ bọọlu nigba to wa ni ẹgbẹ agbabọọlu Julius Berger ni Naijiria, ko to lọ si ikọ Udinese lorilẹ-ede Italy.

Ki Ighalo to kuro ni ikọ Supper Eagles, oun ni ẹni to gba bọọlu to pọju sinu awọn ninu idije AFCON to waye lọdun 2019 pẹlu bọọlu meje.

Nigeria's Under-19:Ẹ wo bí Ikọ̀ Cricket Naijiria ṣe mi àgbáyé titi

Ọpọlọpọ awọn ololufẹ Ighalo lo ya lẹnu pe "Red Devils" buwọlu igbesẹ Ighalo yii pẹlu bi Man U ṣe jẹ ọkan lara awọn ẹgbẹ agbabọọlu to gbajumọ gan lorilẹede Naijiria. Kete ti wn gbọ ni wn fọn sori ayelujara lati da si ọr naa.


Akọle: Odion Ighalo: Ole Gunnar Solskjaer gbóṣùbà káre fún Ighalo lẹ́yìn tó sọ góòlò méjì sáwọ̀n Derby County\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ohun ti ẹnikẹni ba sọ ko kan oun, bi ko ṣe ki oun gbaju mọ iṣẹ

Ighalo sọ pe ohun to ṣe pataki ni ki awọn ojugba oun gbagbọ ninu oun, gẹgẹ bi agbabọọlu to pegede.

O ni "Niwọn igba ti awọn akẹgbẹ mi, akọnimọọgba mi ati awọn ololufẹ mi ba lee gbagbọ ninu ipa ti mo le ko lori papa, temi ni lati maa ṣe ohun ti mo mọọ ṣe."

Ighalo tẹsiwaju pe "Ohun ti ẹnikẹni ba sọ ko kan mi, afojusun wa ni Man United ni lati tẹsiwaju ninu saa bọọlu yii."

Ami ayo mẹta si odo ni Manchester United fi ṣeya fun Derby County ninu ifẹsẹwọnsẹ wọn to waye lọjọ Ọjọbọ, leyii ti Ighalo ti sọ bọọlu meji wọle ninu rẹ.

Ọpọ awọn ololufẹ Manchester United kaakiri agbaye lo ti bẹrẹ si n jẹ ọrọ Ighalo lẹnu bi ẹni jẹ iṣu lẹyin aṣeyọri Manchester United ninu ifẹsẹwọnsẹ naa, papa julọ fun ipa to ko.

Ighalo ni aṣẹyọri oun ni Manchester United ti fi han pe, oun kun oju oṣuwọn lati darapọ mọ ẹgbẹ agbabọọlu naa.

Ni bayii, Ighalo ti sọ goolu mẹta sinu awọn ninu ifẹsẹwọnsẹ meji to ti kopa ninu rẹ lati igba to ti darapọ mọ ikọ ọhun ni Oṣu Kini, ọdun 2020.

Ẹwẹ, akọnimọgba Manchester United, Ole Gunnar Solskjaer ti gboṣuba kare fun Odion Ighalo fun iṣe akin to ṣe lati sọ bọọlu sinu awọn Derby County nigba meji ọtọtọ ninu ifẹsẹwọnsẹ FA Cup ọhun.

Aremu: Eré ìtàn nípa ìbí, àti jéèyàn pẹ̀lú ìpèníjà Olusegun Aremu Obasanjo


Akọle: Odion Ighalo: Ó di 2021 kí Ighalo tó fi Manchester United\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Lori opo ayelujara ikansiraẹni Twitter ni Man U ti fidi ọrọ naa mulẹ lọjọ Aje.

Lasiko ti ọja rira agbabọọlu ṣi silẹ ninu oṣu kinni ọdun 2020 ni Ighalo darapọ mọ Manchester United lati ikọ agbabọọlu China, Shanghai Shenhua.

Ighalo ti gba goolu mẹrin sawọn lẹẹmẹrin ninu ifẹsẹwọnsẹ mẹjọ to lanfaani lati ṣoju Man U ninu rẹ ki o to di wi pe wọn so ere bọọlu rọ nilẹ Gẹẹsi nitori ajakalẹ aarun coronavirus.

Ẹwẹ, ẹgbẹ agbabọọlu Man U ti sọ loju opo Twitter pe ohun to jẹ kawọn ṣe adehun tuntun pẹlu Ighalo ni pe o farajin ṣiṣẹ atawọn goolu to ti gba sawọn.

Ti ẹ ko ba gbagbe, Ighalo gan an fun ra rẹ ṣalaye laipẹ yii bi o ti fi owo ounjẹ ọsan rẹ lọ wo ere bọọlu Man U.

O ni oun atawọn ẹgbọn ati aburo oun maa n ya owo sọtọ ninu owo ounjẹ lati le lanfaani wo Manchester United.

Akọnimọọgba ẹgbẹ agbabọọlu Man U, Ole Gunnar Solskjaer sọ pe oun fẹ ki Ighalo gba ife ẹyẹ pẹlu Man U ko to fi ẹgbẹ agbabọọlu naa silẹ.


Akọle: Odion Ighalo: Ẹlẹ́sẹ̀ ayò Ighalo ń ronú láti padà sí Super Eagles láìpẹ́\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ighalo sọrọ yii nigba to n kopa ninu ifọrọwanilẹnuwo kan lori ileeṣẹ redio Brila FM.

Ighalo kede ifẹyinti ninu ere bọọlu fun Super Eagles lẹyin idije 2019 AFCON to waye lorilẹ-ede Egypt.

Ẹlẹsẹ ayo Ighalo ni oun kede ifẹyinti tẹlẹ nitori Naijiria jina si China nibi ti oun ti n gbabọọlu fun ikọ Shanghai Shenshua.

Amọ, o sọ pe oun le pada bayii nitori ilẹ Gẹẹsi ni ẹgbẹ agbabọọlu Manchester United ti oun n ṣoju wa.

Ṣugbọn o ni oun si fẹ gbaju mọ ẹgbẹ agbabọọlu Manchester United ti oun wa bayii.

Lasiko ti ọja rira agbabọọlu ṣi silẹ ninu oṣu kinni ọdun 2020 ni Ighalo darapọ mọ Manchester United lati ikọ agbabọọlu China, Shanghai Shenhua.

Ighalo ti gba goolu mẹrin sawọn lẹẹmẹrin ninu ifẹsẹwọnsẹ mẹjọ to lanfaani lati ṣoju Man U ninu rẹ ki o to di wi pe wọn so ere bọọlu rọ nilẹ Gẹẹsi nitori ajakalẹ aarun coronavirus.

Ẹwẹ, ẹgbẹ agbabọọlu Man U ti sọ loju opo Twitter pe ohun to jẹ kawọn ṣe adehun tuntun pẹlu Ighalo ni pe o farajin ṣiṣẹ atawọn goolu to ti gba sawọn.

Victor Osimhen lo ti n siwaju ẹgbẹ agbabọọlu Super Eagles lati igba ti Ighalo ti fẹyinti.


Akọle: Oduduwa Nation: Femi Falana ní ọ̀nà láti pọ́n aráàlú lójú ni ìpè fún ìyapa Nàíjíríà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

O fikun pe o yẹ́ ka se gbogbo ohun to ba yẹ́ lati ri daju pe orilẹ́ede Naijiria duro re ni, ọpọ to si n beere fun ipinya Naijiria nilana ẹlẹyamẹya ni ko ni oju inu.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Agba amofin naa fikun pe ọna lati lo anfaani ifiyajẹni, lilọ ni lọwọ gba, to wa ninu isejọba Naijiria, fun ominira ara wọn ni wọn n wa. "Ko si ẹnikẹni ninu wọn to n gbero eto ẹ̀kọ́ to dara tabi ọrọ aje ti yoo pin ọrọ̀ kari, ni orilẹ-ede ti wọn fẹ ẹ da silẹ.

Oun to jẹ wọn lógún ni lati ni ominira ti yoo fi aaye gba wọn láti tẹsiwaju ninu pipọn araalu lójú. Eyi ti ko le ṣe e ṣe." O beere pe njẹ awọn eeyan to n kede orilẹ-ede tuntun lori ayelujara ti gbọ́ èrò awọn araalu lati mọ boya wọn fẹ ya kuro ni ara Naijiria. " Ko si ẹnikẹni to beere. "

"O ni awọ̀n eeyan kan ji lọjọ kan ni wọn kede pe a n lọ kuro lara Naijiria, lọ sibo? O yẹ ka kọkọ wa ojutu si aini idagbasoke Naijiria na."

Kò sí ìgbà kankan tí Yorùbá jókòó pé ki Igboho  lọ kéde ìyapa kúrò ní Nàíjíríà

Femi Falana wa woye pe ọ̀pọ̀ isoro tawọ̀n eeyan kan n lọ̀gun pe gẹgẹ bii awawi lati ya kuro lara Naijiria lo jẹ isẹ́ ọwọ awọn eeyan, afọwọfa ẹda ni.

O fikun pe ko ohun to le, ti ko ni dẹ, ka sa ni suuru nitori awọn isoro to ni ojutu ni awọ̀n eeyan kan mu lọwọ lati maa polongo iyapa Naijiria.O ṣalaye pe nkan to ṣe koko ni lati wa ọna abayọ si awọn ìṣòro ti orile-ede Naijiria ni.


Akọle: Oduduwa Nation: Gani Adams ní àìmọ ìtàn ló ń mú kí Oluwo máa tako ìpè fún ìyapa Nàìjíríà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Iba Gani Adams sọ ọrọ yii ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News Yoruba lọjọbọ.

O ni pẹlu bi ọrọ abo, eto ẹkọ, ilera ati igbayegbadun araalu ṣe ri ni Naijiria bayii, ilẹ Yoruba ko lee tẹsiwaju ati maa sinru nibi to yẹ ko ti lẹnu.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Gani Adams ni lootọ oun ko lee yọ ẹrẹkẹ ṣuti tabi eebu si ọba kankan ni ilẹ Yoruba, ṣugbọn o wa rọ awọn ọba Yoruba lati fi ara wọn sipo ọwọ, ki wọn si maa tẹ sibi tawọn ọmọ Yoruba ba tẹ si.

"Oluwo ṣẹṣẹ jẹ Ọba ni, ko mọ itan Yoruba lo fi n ṣe gbogbo ohun to n ṣe lori oye, ko mọ pe ọba ti ko ba se ifẹ araalu maa n kabamọ gbẹyin ni."

Oluwo, tí wọ́n bá rán ọmọ níṣẹ́ ẹrú, kó fi t'ọmọ jẹ - Gani Adams

O ni awọn iroyin to n lọ kaakiri n fihan pe, awọn ọbalaye nilẹ Yoruba naa n lọwọ ninu wahala naa pẹlu bi ọpọlọpọ wọn ṣe n gba maluu ati ẹran ọsin miran lati dakẹ lori iwa ibajẹ awọn Fulani darandaran.

Adams ni eyi gan n kun ara ohun to n fun awọn ọbayejẹ ọdaran darandaran naa lanfani ati tẹsiwaju ninu iwa aitọ wọn.

Iba Gani Adams ṣalaye pe, lootọ awọn ọba alaye kan ti ngba ohun ti ko tọ bi abẹtẹlẹ, amọ kii ṣe gbogbo ọba lo jẹ ọbẹ, ja epo si aya , sugbọn igbesẹ ti n lọ lati mu atunṣe ba iha naa.

Bí Oduduwa Republic bá bẹ̀rẹ̀, a ò ní ṣe aburú fún àwọn tó takò wá, ìlànà ààtẹ̀lé rèé - Banji Akintoye

O tun ke sawọn eekanlu, ọbalaye ati ilumọọka ilẹ Yoruba ti ko ba nifẹ si idaduro ilẹ Yoruba lati dakẹ jẹjẹ titi ayeraye, ki wọn maa ba a foju wina ibinu awọn ọmọ Yoruba.

Ẹwẹ, Iba Gani Adams ṣalaye pe, ihuwasi awọn agbofinro pẹlu ko ran ilakaka araalu lati dẹkun ipenija abo ni ilẹ Yoruba lọwọ.

Nigba to n mẹnu ba bi ọlọpaa ṣe fi mẹta ninu awọn ọmọ ẹgbẹ OPC si ahamọ, lẹyin ti wọn fi panpẹ mu Wakili, afurasi Fulani ti wọn ni o n da awọn eeyan oke Ogun laamu, gẹgẹ bi apẹrẹ,.

Iba Adams ni awọn agbofinro ko fẹ fi ọwọ sowọpọ pẹlu araalu lati dẹkun ipenija eto aabo naa.

O ni bi awọn ọbalaye, agbofinro ati alaga ijọba ibilẹ ba le e fọwọsowọpọ pẹlu awọn araalu ati ẹgbẹ gbogbo to yẹ, ipenija abo yoo dẹkun ni kiakia.

Kò sí ìyèméjì mọ́, Oduduwa Nation ni Yorùbá ń fẹ́ -...


Akọle: Oduduwa Nation: Kunle Olajide ní kìí ṣe gbogbo ọmọ Yorùbá ló fara mọ ìyapa Nàíjíríà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Olajide ni o yẹ ki ẹnikẹni to fẹ ẹ lọ bá àwọn akẹkọọ sọrọ ninu ọgba ileẹkọ wọn, gba àṣẹ lọwọ ijọba ipinlẹ to n sakoso nipinlẹ naa.

O ni nkan ti awọn Ọga agba ileewe mẹtẹẹta naa ṣe ko boju mu to.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

"Awọn ọmọ keekeeke ni awọn akẹkọọ naa, ko yẹ ki a ma a gbe ìtọ́ni lori titako ijọba de ọdọ wọn rara. Ko gbọdọ ri bẹ ẹ."

O ni oun faramọ nkan ti ijọba ipinlẹ Osun ṣe fun awọn ọga ileewe naa.

O ṣalaye pe ohun gbogbo ti awọn eeyan to n polongo idasilẹ orilẹ-ede Yoruba ba se gbọdọ ba ofin Naijiria mu, nitori pe abẹ isakoso Naijiria ni wọn si wa.

O ni ẹnikẹni ko ti i le fi ọwọ sọya pe gbogbo ọmọ Yoruba lo fẹ ẹ ya kuro lara Naijiria.

"Awọn ọmọ wa si wa ni ijọba, a ko ṣa le sọ pe wọn kii ṣe ọmọ wa mọ. A ni lati fi suuru ṣe nkan.

Slain Ekiti Police woman: Ìyá rẹ̀ ní àìrìṣẹ́ṣe ló mú kí Bukola Olawoye gba iṣẹ́ ọlọ́pàá

Se bi Yemi Osinbajo, tii se ọmọ Yoruba si ni gbakeji aarẹ, se a wa ni kii se ọmọ wa mọ nitori pe a fẹ gba orilẹede Oduduwa."

Dokita Olajide wa rọ awọn eeyan to n polongo fun iyapa orilẹede Naijiria naa lati mase maa tẹ ofin loju nitori ta ba n sunkun, a maa n riran.

Ọ̀gá ilé ẹ̀kọ́ tó bá fààyè gba ìpolongo Oduduwa Nation, a fà á lé DSS lọ́wọ́ ni - Ìjọba Osun

Ijọba ipinlẹ Osun ti ṣalaye idi ti wọn fi ni ki awọn adari ileewe girama mẹta lọ rọọkun nile nitori pe wọn jẹ kawọn to n polongo idasilẹ orileede Oduduwa wọ ileewe lai gbaṣẹ.

Kọmisana feto ẹkọ ni ipinlẹ naa, Folorosunso  Oladoyin Bamiṣaiye ṣalaye fun BBC Yoruba pe, ṣe lawọn ọga ileẹkọ naa kuna ninu ojuṣe wọn nipa didaabo bo awọn ọmọ to wa ni ikapa wọn.

O ni gẹgẹ bi eleto ẹkọ, awọn ko ni atako si ki awọn eeyan sọ ero ọkan wọn ṣugbọn nigba ti eleyi ba ti n tasẹ agẹrẹ si ẹtọ ati aabo awọn akẹkọọ, o di dandan kawọn gbe igbesẹ.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Bamiṣaiye ni ojuṣe awọn oludari ileewe ni lati fi to awọn ọga wọn leti, yala ki awọn to wọ inu ileewe to wọle tabi kete ti wọn ba ti jade nibẹ.

 ''A gbọ lootọ pe awọn to wọ awọn ileewe wọnyi dira wa ṣugbọn bi wọn ba tiẹ fi tipa mu awọn oludari yii nigba ti...


Akọle: Oduduwa Nation: Àwọn tó ń polongo Oduduwa Nation fẹ́ ba àláàfíà, ìfẹ́ àti ìṣọ̀kan ilẹ̀ Yorùbá jẹ́ ni- YWG\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ṣugbọn ṣa, ẹgbẹ to wa fun igbaye-gbadun ẹya Yoruba, Yoruba Welfare Group, YWG, ti sọ pe awọn eeyan to n polongo igbesẹ yii ko le paṣẹ nkan ti Yoruba o sẹ.

Aarẹ ẹgbẹ YWG, Abdulhakeem Alawuje, ninu atẹjade to fi sita ni ọjọ Satide, fi ẹsun kan awọn to n polongo idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, pe wọn fẹ ẹ ba alaafia, ifẹ ati iṣọkan to wa nilẹ Yoruba jẹ ni.

O ni nkan ti ko ni i bojumu, ni ki awọn ọdọ ati araalu yọnda ara wọn lati jẹ ohun elo idaluru, lọwọ awọn iranṣẹ Satami.

"Igba ikẹhin re e ti a o fi ikilọ sita fun awọn to wa nidi ijijagbara oṣelu, pe ki wọn o dẹkun radarada ti wọn n ṣe nilẹ wa.

"Ilẹ Yoruba ko le jẹ ibi ti wọn o ti ma a pilẹ iwa ọdaran."

hhhhhh

Bakan naa ni Alawujẹ ke si gbogbo awọn ọba nilẹ Yoruba pe ki wọn o fi ewe ọmọ mọ awọn eniyan naa l'eti, nitori pe "ko ni i bojumu ki a maa gbe igbesẹ tako ara wa ni ẹkùn kan naa".

O fi ẹsun kan pew awọn to n lewaju awọn eeyan naa, paapaa Ọjọgbọn Banji Akintoye, n ṣe bẹ ẹ nitori imọtara ẹni nikan.


Akọle: Oduduwa Nation: Àwọn ọlọ́pàá bíi 200 ló dènà dè wá níbi tí a ti fẹ́ ṣe ìwọ́de l'Abeokuta - Ilana Omo Oodua\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ninu atẹjada kan ti akọwe ẹgbẹ naa, Maxwell Adeleye buwọlu, eyii to fi ṣọwọ si BBC lo ti kede bẹẹ.

O ni nnkan bii igba ọlọpaa lo yii awọn eeyan naa ka ki wọn to fi ofin mu wọn l'Abeokuta.

Gẹgẹ bo ṣe sọ "A fẹ ki gbogbo eeyan mọ pe ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti fi panpẹ ofin mu marundinlọgbọn ninu awọn eeyan wa lasiko ti wọn gbaradi lati bẹrẹ iwọde fun ominira ilẹ Yoruba."

"A si fẹ jẹ ko wa ni akọsilẹ pe awọn eeyan naa ko tapa si ofin kankan, ni ṣe ni wọn n ṣe ohun to tọ si wọn gẹgẹ bii ẹtọ wọn labẹ ofin lati ja fun ominira ati lati korajọ pọ gẹgẹ bii ofin ṣe la a kalẹ."

O ni awọn gẹgẹ bii ọmọ ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua kii ṣe oni jagidijagan, nitori naa, awọn n ke si ijọba lati tu awọn eeyan naa silẹ ni kankan, bi bẹẹ kọ awọn yoo gbenu woju ẹkun ileeṣẹ ọlọpaa kaakiri ilẹ Yoruba.

Ẹgbẹ naa tun ke si gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọba Dapo Abiodun ko ma ṣe gba awọn kan laye lati lo ipinlẹ rẹ lati fi ti tẹ ẹtọ awọn ọmọ Yoruba loju.

Iroyin ni iwaju aafin Alake ti ilu Ẹgba ni awọn ọlọpaa naa ti ko awọn oluwọde ọhun sinu ọkọ Black Mariac ti wọn gbe wa.

Ṣaaju ni ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti kọkọ ki awọn oluwọde naa nilọ pe wọn ko gbọdọ gunle iwọde naa, bi bẹẹ kọ, awọn eeyan naa yoo foju wina ofin.

Ṣugbọn awọn ọmọ ẹgbẹ naa fesi pada pe ti ọlọpaa ni wọn n wi nitori awọn yoo tẹsiwaju pẹlu iwọde naa.

Ọrọ iwọde ti awọn ajijagbara to n fẹ orilẹede Yoruba, eyi ti ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun wọgile ti n fa awuyewuye bayii.

Idi ni pe awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ lorisirisi lo ti n leri leka pe bi ọlọpa ba fẹ, bi wọn si kọ, ohun to ni ki awọn mase yẹn, awọn yoo se, se isu atẹnumọran kii jona.

Ọjọbọ ni ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun fi atẹjade kan sita pe oun ti wọgile iwọde tawọn ajijagbara fẹ se nilu Abeokuta lati beere fun idasilẹ orilẹede Yoruba.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Amọ Ẹgbẹ Ilana ọmọ Oodua, IOO, ninu atẹjade kan to fisita ati lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ kede pe, gbogbo agbara ti awọn ajijagbara naa ni lawọn yoo fi tako awọn ọlọpaa nilu Abeokuta loni.

Atẹjade naa ti akọwe ẹgbẹ, Maxwell Adeyemi Adeleye fọwọsi, tun kesi awọn...


Akọle: Oduduwa Nation: Àwọ́n lọ́balọ́ba tó ń ṣàtìlẹ́yìn jíjá fún Oduduwa Nation ní ilẹ̀ yorùbá\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Lati igba ti ijijagbara fun ilẹ Yoruba yii ti bẹrẹ ni awọn lọbalọba kọọkan ti n fi ero wọn han nipa igbesẹ Sunday Igboho.

Amọ bi awọn lọbalọba kan ṣe n gbaruku ti ipe fun Oduduwa Nation, awọn miran tako ipe naa.

Eyi ni awọn lọbalọba to ṣe atilẹyin fun ipe fun Oduduwa Nation;

Ẹni tó máa kú ko kú, ẹ jẹ́ ká jà fún ominira ile Yoruba- Ọba Adetokunbo Tejuosoho.

Ọba Adetokunbo Tejuosoho ti ni awọn ọmọ Oduduwa kan ti ṣetan lati fi ẹmi wọn lelẹ, ki ilẹ Yoruba le gba ominira lọwọ awọn to n ni aye wọn lara.

Ọba Adetokunbo Tejuosoho ni ko si ẹnikẹni to ṣetan lati salọ si ibi kankan, bi o tilẹ sepe awọn eeyan kan tilẹ ti n salọ kuro ni Naijiria tẹlẹ nitori bi gbogbo nnkan ṣe ri, paapaa nipa ti eto abo to mẹhẹ.

Ọdún 32 ni mo fi ṣiṣẹ́ oko mọ́ ìṣẹ́ tíṣà kí àwọn ọmọ mi le jẹ́ èèyàn, àmọ́ ikú mú Taiwo lọ - Baba Taiwo Asaniyi

A ti ṣetán láti fi ẹ̀mí wa lélẹ̀ fún òmìnira ilẹ̀ Yoruba, a ò níbi kankan ti a fẹ́ sálọ - Ọba Adetokunbo Tejuosoho

Ṣé o mọ̀ pé o leè rí omira abẹ́ obìnrin míì rà tàbi yọ̀ǹda tìrẹ fún lílò?

Tejuosho ni bi ọrọ ọhun ṣe n lọ yii, awọn ara ilu ti n ni igbagbọ ninu awọn eeyan bi Sunday Igboho ju igbagbọ ti wọn ni ninu ijọba lọ.

Ọba yii fikun un pe o yẹ ki ijọba pe ipade apero, ki gbogbo ẹya to wa ni Naijiria sọ ohun ti wọn n fẹ ki wọn si ṣe atunto, bi bẹẹ kọ, ki onikaluku maa lọ ni ilọ tirẹ.

Njẹ́ o mọ̀ pé iléèṣẹ́ kan ní UK ti ra orúkọ́ ẹ̀yà Yorùbá tí ẹlòmìí kó fi ní le lò ó?

Ìdí tí àwọn aṣòfin ṣe fẹ fagilé NYSC, ohun táa mọ rèé

Ìròyìn àyọ̀! Wọ́n tí tú akẹ́kọ̀ọ́ FUNAAB tí wọ́n jígbé sílẹ̀, bí orí ṣe kó o yọ rèé

Ọdún 32 ni mo fi ṣiṣẹ́ oko mọ́ ìṣẹ́ tíṣà kí àwọn ọmọ mi le jẹ́ èèyàn, àmọ́ ikú mú Taiwo lọ - Baba Taiwo Asaniyi

A ti ń fẹ́ Hausa, Ibo, ó sàn ka jọ ṣe é ní tùbí-ǹ-nùbí lórí ọ̀rọ̀ Nàìjíríà ju ìjà ogun lọ - Ọba Alara

Ìjọba ló ni àbùkù àìbìkítà lórí ọ̀rọ̀ Sunday Igboho to n pe fun Oduduwa Nation- Ọba Olugbọn ti Orile-Igbọn

Ọba Francis Olusola-Alao to jẹ igbakeji alaga awọn lọbalọba ni ipinlẹ Ọyọ ti fi atilẹyin rẹ han lọpọ igba fun ajijagbara iran Yoruba, Oloye Sunday Adeyemo ti ọpọ n pe ni...


Akọle: Oduduwa Nation: Ọlọ́pàá dá ìwọ́de fún ìyapa Nàíjíríà dúrò fún ìgbà díẹ̀ ní Sagamu\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Olayomi Koiki, tii se agbẹnusọ fun asaaju ajijagbara to n polongo orilẹede Oduduwa, Sunday Igboho, lo kede isẹlẹ yii loju opo Facebook rẹ.

Koiki, to n gbe iwọde naa bo se n waye, lo jẹ ki awọn eeyan to n wo iwọde naa loju opo Facebook rẹ gbọ nipa iro ibọn to n dun nibi iwọde naa.

Iwọde ọhun lo ti kọkọ waye ni ọja kan to gbajumọ nilu Sagamu lati ta awọn eeyan ji nipa orilẹede Oduduwa ti wọn n fẹ ko jẹ dida silẹ.

Awọn iyalọja to si n tẹti si ipolongo idasilẹ orilẹede Yoruba naa ni inu wọn n dun lati gbọ ọrọ awọn olupolongo ọhun, bi wọn se n salaye fun wọn nipa ipo ti Naijiria wa.

Koda, awọn iyalọja to bawọn eeyan naa lo sọrọ ni wọn fi ero wọn han pe awọn n fẹ ki orilẹede tuntun naa wa si imusẹ laisi rogbodiyan kankan.

Amọ bi awọn olupolongo naa se de iwaju agọ ọlọpaa to wa ni Sagamu, ni awọn ọlọpaa to wa nibẹ tu jade ni ọgọọrọ, ti wọn si n yinbọn soke.

Isẹlẹ yii lo mu ki awọn oluwọde yii sọkalẹ kuro ninu awọn ọkọ ti wọn n gbe kiri lati se iwọde, ti wọn si fi ẹsẹ rin lọ ba awọn ọlọpaa naa.

Wọn ba wọn sọrọ alaafia, ti wọn si salaye pe awọn ko ba ti ija wa, iwọde ẹ̀rọ̀ ni awọn n se, eyi ti ko le ni ọwọ rogbodiyan ninu, eyi tawọn n se fun idasilẹ orilẹede tuntun.

Yemi Farounbi: Yorùbá yóò dáàbò bo ara rẹ́, bí ìjọ́ba bá kùnà láti ràgà bò wọ́n

Awọn ọlọpaa naa wa rọ awọn oluwọde naa lati se iwọde wọn ni pẹlẹ putu, ti awọn mejeeji si jọ sere ati awada, ki wọn to pinya.


Akọle: Oduduwa Republic: Oba Yoruba Bauchi ní wíwọ ara wọn Yorùbá àti Hausa kò ní kí Yorùbá má ya kúrò ní Nàìjíríà\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Oba Yoruba Bauchi sọ pe lootọọ ni Hausa ati Yoruba ti wọ inu ara wọn, amọ iyẹn ko ni ki Yoruba maa yapa kuro lara orilẹede Naijiria.

Oba Adegoke ni ti Yoruba ba maa lọ, wọn ni lati joko pẹlu awọn Hausa ki wọn jọ sọ asọyepọ lọna ti ko ni fa ija.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

''Ogun ni emi ko fẹ, ti aṣoyepọ ba le waye, Yoruba ni lati fi ọgbọn ṣe ọrọ naa ko maa ba mu wahala dani.

Onpetu Ijeru: Akala ní torí Aláàfin kò ṣúgbàá òun fún sáà kejì, ló ṣe ní kí pín ipò alága

Otitọ ni pe ọpọ Hausa ti fẹ Yoruba ni iyawo, awọn Yoruba naa ti fẹ Hausa, a ti wọ ara ra ṣugbọn a gbọdọ sọ asọyepọ,'' Oba Adegoke lo sọ bẹẹ.

Oba Yoruba Bauchi ko ṣai sọ pe oun ko mọ ohun kan nipa ẹgbẹ Yoruba YWG ti wọn sọrọ yii gan an.

O fikun ọrọ rẹ pe, ko si ọba Yoruba ni Kaduna ti ẹgbẹ YWG ti bawọn akọroyin sọrọ.

Sunday Igboho, àwa Yorùbá lókè Ọya kò wálé, a kò fẹ́ Oduduwa Republic - YWG

Ẹgbẹ ọmọ Yoruba nipinlẹ mọkandinlogun to wa lapa ariwa orilẹede Naijiria, Yoruba welfare group (YWG) ti sọ pe awọn ko faramọ yiyapa kuro lara Naijiria, lati da Oduduwa Republic silẹ.

Nibi ipade awọn akọroyin to waye lọjọ Aiku niluu Kaduna, aarẹ ẹgbẹ YWG, Abdulhakeem Adegoke sọ pe, awọn Yoruba to wa nilẹ Hausa ko fẹ orilẹede mii lẹyin orilẹede Naijiria.

Ọgbẹni Adegoke ṣalaye pe, awọn Hausa ti gbawọn Yoruba tọwọ tẹsẹ lati igba tawọn ti n jọ n gbe papọ.

''A n sọrọ gẹgẹ bi aṣoju gbogbo ọmọ Yoruba to wa ni ipinlẹ mọkandinlogun nilẹ loke Oya pe, ọmọ Naijiria ni wa, a ko si si lara awọn to n beere fun Oduduwa Nation.

Bed Wetting: Tolulope Joseph ní ò lé ní ogún ọdún tí òun fi tọ̀ sílé kí ìwòsàn tó dé

Awọn Yoruba atawọn Hausa ti wọ inu ara wa wọn, awọn baba nla wa nilẹ Yoruba ti wa nilẹ Hausa fun bii igba ọdun.

Ọpọ ninu wa lo ti fẹ awọn Hausa gẹgẹ ọkọ tabi iyawo, bakan naa lawọn Hausa ti fẹ Yoruba.

Ati pe, okoowo wa nilẹ Hausa ju tiriliọnu marun un lọ, gbogbo awa Yoruba ti a wa nilẹ Hausa si tun ju ipinlẹ mẹta nilẹ Yoruba lọ.

Nitori naa, a ko le lọ darapọ mawọn ti ko bikita nipa ẹmi ati dukia wa lasiko yii,'' Ọgbẹni Adegoke lo ṣalaye bẹẹ.

Eekan ilẹ...


Akọle: Oduduwa Republic: Ẹgbẹ́ YOVOLIB ní ìjọba kò gbọdọ̀ gbé Gani Adams àti Banji Akitoye\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Bakan naa ni wọn tun fi iwe naa sọwọ si ajọ isọkan ilẹ Yuroopu, EU, ajọ isọkan ilẹ Afirika, Au, ijọba ilẹ Gẹẹsi , ajọ to n ja fun ẹtọ ọmọniyan atawọn gomina to wa nilẹ Yoruba pẹlu ipinlẹ Kogi ati Kwara.

Koko ohun ti wọn n beere fun ninu iwe ẹhonu naa ni pe ki aabo to peye wa lawọn ipinlẹ to wa nilẹ Kaarọ oojire.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Awọn eeyan naa si lo wa labẹ aburada ẹgbẹ kan to n sọrọ fun ominira ilẹ Yoruba, ti wọn pe ni Yoruba Voice Liberation (YOVOLIB).

Ẹgbẹ YOVOLIB wa fewe ọmọ mọ ijọba apapọ lorilẹede Naijiria leti lati mase gbe awọn asaaju to n ja fun ominira ilẹ Yoruba bii Aarẹ Ọna Kakanfo, Iba Gani Adams.

Bakan naa lo tun ni mimi kankan ko gbọdọ mi Aarẹ apapọ fun ọmọ Yoruba lagbaye, Yoruba World Congress, YWC, Ọjọgbọn Banji Akitoye pẹlu awọn eeyan miran.

Iwe ẹhonu naa ni ti ijọba Naijiria ba fi ọwọ kan awọn asaaju Oodua pẹrẹ, wọn yoo gburo awọn.

Bakan naa ni wọn n ke si aarẹ Muhammadu Buhari lati se ohun mẹrin ti yoo mu ki Naijiria bọ lọwọ idẹyẹsi ati ifiyajẹni lagbaye.

Aarẹ ẹgbẹ YOVOLIB nilẹ United Kingdom, Ọmọwe Adekunle Ogunmola tun rọ awọn awujọ agbaye lati sọ fun ijọ Buhari pe ko ye lo ọta ibọn lati tako awọn eeyan to n se iwọde ni Naijiria.

Yomi Fabiyi: Fíìmù ‘Owó orí ẹlẹ́wọ̀n’ jẹ́ ká mọ̀ pé ìgbà ìpọ́njú làá mọ ọ̀rẹ́

"O yẹ ki ijọba bọwọ fun ẹtọ araalu lati fi ero wọn han sita, ko si dẹkun  hihu iwa ipa si awọn eeyan to ba n se iwọde.

Ojuse awọn agbofinro ni lati tọpinpin iwọde to ba n waye, ki wsn si ri pe alaafia jọba lasiko naa, amọ eyi ko ri bẹẹ ni Naijiria."

Olùwọ́de ogójì kó sí panpẹ́ ọlọ́pàá ní ìlú Eko

Ko din ni ogoji awọn oluwọde lati ẹgbẹ Save Nigeria Group to ti ko si panpẹ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko bayii lẹyin ti wọn tapa si aṣẹ kọmiṣona ọlọpaa ipinlẹ ọhun lodi iwọde.

Awọn agbofinro mu awọn oluwọde naa lagbegbe Ojota ati Maryland nigba ti wọn n gbiyanju lati tu awọn eeyan naa ka.

Ni agbegbe Maryland yii kan naa ni awọn ọlọpaa ti tu awọn olufẹhonuhan kan ka labẹ asia ẹgbẹ #RevolutionNow to n pe fun ayipada si iṣejọba Naijiria.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní...


Akọle: Offa Bank Robbery: Àwọn afunrasi ní àwọn kò fí t'inu fẹdo jẹwo fún ọlọ́pàá\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọwọ ti tẹ

Ọjo Kerin Oṣun Kẹrin ọdun 2018 lawọn afunrasi naa yabo ile ifowopamọ nilu Offa ti wọn si pa eeyan mẹtalelọgbọn

Agbẹjọro awọn olujẹjọ naa Mathias Emeribe lo pe igbẹjọ laarin igbẹjọ to n waye lọwọlọwọ lati fi salaye bi awọn to n soju ko ti ṣe finu fẹdọ jẹwọ fun awọn ọlọpaa.

Labẹ ofin,ile ẹjọ ko le gba ọrọ ti afunrasi ba fi ipa sọ fun ọlọpaa wole.

Gẹgẹ bi ohun ti awọn afunrasi mẹta naa Ayoade Akinnibosun,Ibikunle Ogunleye ati Adeola Abraham sọ, niṣe ni awọn ọlọpaa de awọn ni ọwọ mejeeji pẹlu irin ti wọn si fi iya jẹ awọn lati s ohun ti wọn fẹ.

Wọn tun fí ẹsun kan awọn ọlọ́pàá pe wọn yin awọn ni ibọn lẹsẹ.

Awọn olujẹjọ naa ni awọn  ọlọpaa SARS ni wọn gbe awọn lati ofisi wọn to wa nilu Ilorin lo si ile iṣẹ ọtẹlẹmuye Intelligent Response Team to wa labẹ akoso ọga ọlọpaa, Abba Kyari.

Bakanna ni awọn afunrasi naa fi ẹsun kan awọn ọlọpaa pe wọn pa awọn Fulani maarun ati ọlọpaa tẹlẹri kan Micheal Adikwu ti o jẹ olori awọn adigunjale Offa naa.

Awọn agbẹjoro mejeeji to n soju ijọba ati awọn afunrasi naa wi tẹnu wọn ni iwaju adajọ

Agbẹjọro ìjọba, Bola Gold naa fí ọrọ wa awọn afunrasi naa lẹnu wo.

Adájọ́ tó ń gbọ́ ẹjọ́ náà, Halima Salman mú Ìgbẹ́jọ́ náà wá sí òpin lẹ́yìn wákàtí méje tí ilé ẹjọ́ náà fí ọ̀rọ̀ wá afurasí náà lẹ́nu wò.

Adájọ́ Salman sún ìgbẹ́jọ́ sí ọjọ́ kẹẹdọgbọn osùn kẹrin ọdún fún tí tẹ sìwájú ẹjọ́ náà.

Lana ọ̀jọ́bọ ni Olujẹri (Police witness), Hassan Attila ṣe àlàyé fún ilé ẹjọ́ bí ọwọ sikun àwọn ọlọ́pàá tí ṣe tẹ àwọn afurasí náà tí wọ́n sì gbé wọn lọ olú ilé ìṣe àjọ ọlọ́pàá ní ìlú Abuja nínú osun karùn-ún ọdún 2018.

Àwọn afurasí márùn-ún tó ń jẹjọ fún ẹsun idigunjale  ati ipaniyan naa yabo awọn ile ifowopamọsi nìlú Ọ̀ffà nibi ti wn ti pe eeyan ọgbọn lOsu kẹrin ọdún tó kọjá .


Akọle: Offa Descendant Union: A dupẹ́ lọ́wọ́ àwọn agbófinró tó dóòlà àwọn ọmọ Ọffa lọ́wọ́ ajínigbé\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Kí a tó sanwó ajínigbé ní àwọn agbófinró dóòlà ọmọ Ọffa mẹ́fà -ODU

Lowurọ ọjọru ni awọn agbofinro tu wọn silẹ lọwọ awọn to ji wọn gbe loju ọna Kaduna si Abuja.

Alukoro ẹgbẹ ọmọ bibi ilu Offa, Maruf Olalekan Ajenifuja to fidi ọrọ yi mulẹ fun BBC ni awọn ko san owo itanran kankan fun awọn ajinigbe ki wọn to tu wọn silẹ.

O mẹnuba iṣẹ akọni ti awọn ọṣiṣẹ eleto aabo gbogbo pawọpọ ṣe ki awọn oniṣẹ ibi ajinigbe to tu awọn ọmọ wọnyii silẹ.

Ogbeni Maruf ni: ''Looto la ni erongba lati san owo fawọn ajinigbe naa ṣugbọn ki a to san owo naa lawọn agbofinro tu wọn silẹ''

O ṣalaye pe awọn eeyan meje ni wọn ribi doola ẹmi wọn ti a si ri ọmọ bibi ilu Offa ninu wọn.

Ajenifuja wa dupẹ lọwọ gbogbo awọn ara ilu Offa to fi mọ awọn to duro ti wọn lasiko ijinigbe yi.

BBC Yoruba gbiyanju lati beere lọwọ alukoro ọlọpaa ni ipinlẹ Kaduna boya wọn ri awọn ajinigbe naa mu ṣugbọn ko gbe aago ipe rẹ titi di igba ti a fi gbe iroyin yii jade.

Kin lo ti ṣẹlẹ sẹyin?

Lọjọ Abamẹta to kọja ni wọn ji awọn ọmọ Offa yii gbe.

Ẹgbẹ ọmọ bibi ilu Offa lawọn ṣi n dunadura pẹlu awọn ajinigbe lati doola ẹmi awọn ọmọ ilu Offa mẹfa ti wọn ji gbe.

Alukoro fẹgbẹ ọmọ Ilu Offa tẹlẹri, Olayemi Olaboye lo ṣalaye ọrọ yi fun ile iṣẹ BBC Yoruba ninu ifọrọwanilẹnuwo.

Olaboye to tun jẹ akọwe igbimọ alaabo ilu Offa fidi ọrọ naa mulẹ pe awọn ti gburo lati ọdọ awọn ajinigbe naa ti wọn si ti sọ pe awọn fẹ gba owo lori awọn ti wọn jigbe.

''Gbogbo igbiyanju to wa ni ikapa wa la n gba, ti a si ti sọ fun awọn mọlẹbi awọn ti wọn jigbe pe ki wọn pa ọkan pọ.

T'obìnrin àti t'ọmọde ni wọn ń jigbe kaakiri bayii

Titi di bi mo ti ṣe n ba yin sọrọ yi, a ko tii ri ibi doola wọn, amọ, a ni ireti pe wọn yoo pada wale layọ ati alaafia''

Lalẹ ọjọ Abamẹta ni iroyin ijinigbe naa kan gẹgẹ bi alaye ti Olaboye ṣe.

O ni awọn ti wọn farakasa iṣẹlẹ naa wọkọ nilu Offa ti wọn si n lọ si Katsina ṣugbọn nigba ti wọn de agbegbe kan ti wọn n pe ni Ajana laarin Abuja si Kaduna ni wọn ko si ọwọ awọn ajinigbe.

Muideen Ibrahim, to jẹ akọwe apapọ ẹgbẹ naa ni ohun to ṣe pataki sawọn ni lati...


Akọle: Offa robbery: Saraki, NOPRIN ní ọlọ́pàá gbọ́dọ̀ ṣàlàyé bí Adikwu ṣe kú\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Awọn marun un ni awọn afurasi ti o farahan ni iwaju ile ẹjọ nilu Ilọrin ni ọjọru.

Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ Yusuph Olaniyonu fọwọ si, Saraki ke pe ileeṣẹ aarẹ lati gbe igbimọ dide lati ṣe iwadii na. NOPRIN naa sọ ninu atẹjade adari ajọ naa pe o fi han pe ootọ ni pe awọn ọlọpaa ti pa Adikwu si ihamọ bo tilẹ jẹ pe o ni oriṣiriṣi ọrọ lati sọ fun ile ẹjọ.

Gẹgẹ bi ọrọ ti agbẹjẹro agba ni ipinlẹ Kwara, Kamaldeen Ajibade, sọ niwaju ile ẹjọ lọjọru ni ilu Ilọrin, ọga ọlọpaa ikọ to ṣe iwaadi idigunjale naa, Abba Kyari lo fi to oun leti pe Adikwu ti ku.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Adikwu, to figba kan jẹ ọlọpaa ri ki iṣẹ to bọ lọwọ rẹ lo ko awọn adigunjale to ṣọṣẹ ni ilu Ọffa sodi.

Olórí ikọ̀ adigunjalè tó ṣ'ọṣẹ́ ní Ọ̀ffà ti kú

Banki marun un ni awọn adigunjale naa kọlu nigba naa ti wọn si pa eeyan ti ko din ni ọgbọn ninu eyi ti awọn ọlọpaa wa.

Awọn afurasi marun un ti wọn farahan niwaju ile ọjọ loni ni Ayoade Akinnibosun, Ibikunle Ogunleye, Adeola Abraham, Salaudeen Azeez ati Niyi Ogundiran.

Amọṣa adajọ ti o n gbọ ẹjọ naa, Halima Salman, ti sun igbẹjọ di ọgbọn ọjọ, oṣu kọkanla, ọdun 2018 lati fun olupẹjọ lanfani ati ṣe awọn atunṣe to yẹ lori iwe ipẹjọ wọn.

Nigba ti BBC kan si ileeṣẹ ọlọpaa lati bere bi o ṣe kú ni agbẹnusọ wọn ni ile ẹjọ nikan lo le ṣalaye.

Ọwọ́ ṣìnkú ọlọ́pàá tẹ àwọn adigunjalè apanìyàn Ọffa mìíràn

Ojú olè rèé!!!!!!

Awọn ọlọ́pàá ti mu àwọn ole ti won ja ni Ọffa ti wọn ṣe ikú pa ọpọlọpọ ènìyàn.

Awọn ọlọ́pàá fi aworan àwọn olè naa sita ninu ẹrọ ayelujara pẹlu ileri owo miliọnu marun un naira fun ẹnikẹni to ba kẹfin wọn nigboro tẹlẹ.

Alukoro ọlọ́pàá ni àwọn oninure eniyan ti ń pe wọn fun itọni si awọn ole naa kaakiri ni eyi to ti ń bi èso rere bayii.

Bayii, ikọ̀ IRT ti ọga ọlọ́pàá gbe lọ si ipinle Ekiti, Kwara, Oṣun, Oyọ àti Ondo ti mu meji ninu àwon ìgárá ọlọ́ṣà náà.

Parental Guidance: Ọdún méjì ni kí ẹ ti bẹ̀rẹ̀ kíkọ́ ọmọ nípa ìbálòpọ̀

Awọn olè náà ni:

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Atẹjade ti awon ọlọpaa fi sita ni pe Adikwu di ọlọ́ṣà ni kete to jade kuro ni ẹwọn. Osẹ...


Akọle: Ogbomoso Quintuplets: Ọ̀kan nínú àwọn ìbarùn-ún jáde láyé lọ́jọ́ karùn-ún\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Nibi ti awọn eeyan kan ti n fi ojoojumọ sunkun si Ọlọrun lọrun fun ẹbun ọmọ, ni Ọba Oke ti fi ibarun ta idile Idowu ati Funmilayo Oluwadara lọrẹ.

Awọn tọkọ-taya yii lo ti kọkọ bi ọmọ marun tẹlẹ, ki oore ibarun tun to wọle de, ti iya wọn si bi wọn wọọrọwọ lai se isẹ abẹ.

Nigba ti tọkọtaya Oluwadara n ba BBC Yoruba sọrọ nilu Ogbomoso, wọn ni ibẹta ni dokita kọkọ ni oun yoo bi, ki ibarun to wa, ọkunrin kan ati obinrin mẹrin.

Ni ọjọ karun tawọn ọms naa dele aye la gbọ pe ọkunrin kan soso laarin awọn ibarun naa jade laye.

Tọkọ-taya naa ti wọn jẹ alagbaro, ni ko ti wa ri owo ile iwosan san lati maa lọ sile, bi o tilk jẹ pe dokita ti yọnda wọn.

Wọn wa n bẹbẹ fun iranwọ owo lọdọ awọn ẹlẹyinju aanu, lati sanwo ile iwosan ati fun itọju awọn ọmọ mẹrin to ku pẹlu awọn ẹgbọn wọn nitori ọna abayọ.


Akọle: Ogbomoso quintuplets birth: Ìyàwó àgbẹ̀ bí ìbarùn-ún lẹ́yìn ọmọ márun-ùn ní Ogbomoso láì ṣe iṣẹ́ abẹ\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Dokita ileewosan Ayoka Clinic and Maternity Centre, Oke-Ado, Ogbomọṣọ, Dokita Afolabi Sikirulahi sọ fun BBC Yoruba pe fun'ra obinrin naa, Funmilayo Oluwadara, lo bi awọn ọmọ naa lai ṣe iṣẹ abẹ.

Ọjọ kẹrin, oṣu Kẹta, ọdun 2021 lo bi awọn ọmọ naa, ati pe laarin ọgbọn iṣẹju pere.

Ilorin Conjoined Twins: Àwọn òbí ìbejì tó lẹ̀pọ̀ ní ọ̀kàn àwọn bàjẹ́ láti rí ibèjì wọn tó

O ni alaafia ni iya ati awọn ọmọ naa wa.

Bakan naa ni dokita ṣalaye pe obinrin naa ti bi ọmọ marun-un tẹlẹ, eyi to mu ki apapọ ọmọ ti oun ati ọkọ rẹ ni jẹ mẹwaa.

Obinrin mẹrin, ọkunrin kan ni awọn ibarun ti Arabinrin Oluwadara ṣẹṣẹ bi i.

A gbọ pe ẹni ọdun mejidinlogoji ni obinrin naa, ti ọkọ rẹ to jẹ agbẹ lati orilẹ-ede Togo, Idowu Oluwadara si jẹ ẹni ogoji ọdun, n gbe ni abule Ahoroko nilu Oyo.

Ọgbẹni Oluwadara sọ fun BBC pe niṣe ni ara oun dabi ẹni ti wọn da omi si lara, nigba ti wọn sọ fun oun pe ibarun ni iyawo oun bi.

O ni "o kọkọ dabi pe ki n salọ, ṣugbọn nigba ti mo ro o pe iyawo mi ni, emi ni mo si fun loyun, ni mo ṣe duro".

O si ti n bẹbẹ fun iranlọwọ lati ọwọ ijọba ati araalu fun iranlọwọ, nitori pe wọn ko ti i owo ileewosan san.

Ọ̀nà àbáyọ sí àìrọ́mọbí tọkùnrin tobìnrin

Wo obìnrin kanṣoso láàrin àwọ́n ọkunrin agunẹṣin gbafẹ́ nílùú Ilorin àmọ́ tọ́kàn rẹ̀ yii


Akọle: Ogedengbe Agbógun Gbórò, Akọni tó ń dẹ́rù ba ikú...\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ogedengbe Agbogungboro

Wọn a maa pe e ni alajẹ Ogedengbe Agbogungboro.

Ilu Atorin ni Ilesha, ipinlẹ Oṣun ni Eleduwa ti fi Ogedengbe ta awọn obi rẹ alagba Apasanforijiwa ati iyaafin Falupo lọrẹ.

 Ilu yii ko ju iwọn ogun kilomita lọ si Ileṣa tii ṣe ilu iya rẹ.

Oke Oriṣa ni ilu baba rẹ eyi ti ko fi bẹẹ jinna ju bi Atorin naa ṣe ri si Ileṣa lọ ti wọn si jọ wa ni ijọba ibilẹ kan naa, Atakomosa East Local Government Area.

Awokọṣe rere ti oun funra rẹ di itan to si tun gbe aṣa ga lati igba ewe rẹ titi to fi wọ kaa ilẹ ni Ogedengbe.

Ọmọ Ijeṣa ni ere - Ogedengbe gboya ninu ilu rẹ o si ni ifẹ aiṣẹtan fun awọn ara ilu Ijeṣa bi o tilẹ jẹ pe o jẹ ẹnikan ti ko gba igbakugba ti ko si bẹru ẹnikẹni.

Kayefi BBC Yorùba: Bàbá ọmọ, Mọ́ṣúárì, Ọlọ́pàá kẹ́jọ́ rò nípa òkú ọmọ tó pòórá

Igbakuugba ti ogun ba de, ile logun ba a tori gudugudu ni ko figba kan turaa lẹ lati doju ija kọ ẹnikẹni to ba tọja rẹ kii sii kaarẹ afi to ba bori ija naa.

Ẹni ti gbogbo ọkunrin fẹ ba dọrẹ ni bẹẹ si ni bi obinrin ko o lọna, wọn a ni beleyi o jẹ ọkọ ẹni ṣebi a ṣi jẹ ale ẹni.

Ikogosi-Ekiti: Ilu ti omi tutu ti dapọ mọ gbigbona

Awọn oye ti wọn fi da a lọla nigba aye rẹ ko kere rara:

Ìbí àti dídàgbà Ogedengbe:

Ohun to wu ni lori ninu itan akinkanju yii ni wi pe ki wọn to bi i ni Ifa ti fọhun pe oun ni yoo jẹ olugbala ilu Ijeṣa.

Wọn bi i bi wọn ṣe n bi gbogbo ọmọ to ku to si dagba gẹgẹ bi ọdọ to ja fafa ninu iṣẹ ṣiṣe.

Mo máa n forin mi kìlọ̀ ìwà ìbàjẹ́ láwùjọ ni -Hameen

Eyi fi han pe o jẹ alagbara ọmọ to si tayọ awọn ẹlẹgbẹ ni gbogbo ọna.

Bi wọn ba jọ wọya ija, afi ko fẹyin wọn janlẹ ni gbogbo igba - eyi lo bi orukọ OGEDENGBE ti wọn fun un tori orukọ abisọ rẹ gan ni Saraibi.

Nigba to dagba, Ogedengbe doju ọpọ ifẹhonu ija han kọ awọn ara Ibadan ti wọn n fiya jẹ awọn ara Ijeṣa.

Lasiko kan ninu ifẹhonu ija han yii ni wọn ra a mu ti wọn si gbe e lọ Ibadan.

Widows Day 2019: Mo máa ń sá kiri wá owó ilé ni -Opó

Kii ṣe ẹni to kọla tẹlẹ, lataari eyi lawọn ara Ibadan bu ila si oju rẹ ki wọn to tu u silẹ.

Ninu ikọ ogun ilu Ibadan, Ogedengbe ja...


Akọle: Ogoni 9 execution anniversary: Ta ni Ken Saro-Wiwa tí ìjọba ológun sekúpa?\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ken Saro-Wiwa àtí àwọn mẹ́jọ míràn tó jẹ́ adarí àwọn Ogoni ní ìjọba ológun yẹgi fún ní ọdún 1995.

Ọgagun Sani Abacha lo ra Ken Saro-Wiwa ati awọn mẹjọ miran lọ si ẹwọn ni Ọjọ Kokandinlogbo, oṣu Kẹwaa, ọdun 1995 lori ẹsun pe o kopa ninu isekupani awọn oloye mẹrin lati ilẹ Ogoni.

Lẹyin ọdun mẹrinlelogun ti wọn sekupa Ken Saro-Wiwa, awọn ọmọ Naijiria ti n sọrọ nipa rẹ, ti wọn si n beere fun idajọ otitọ lori isekupani naa.

Ta ni Ken Saro-Wiwa tí ìjọba ológun sekúpa?

Kenule Beeson 'Ken' Saro-Wiwa jẹ onkowe, adari ere ori amohunmaworan, ajijangbara fun agbegbe lati ilẹ Ogoni, lorilẹ-ede Naijiria.

Ken Saro-Wiwa wa lati ẹya Ogoni to pẹlu awọn ẹya to kere julo lorilẹ-ede Naijiria, amọ ti wọn ni epo rọbi lati ọdun 1950, ti o si n se ipalara fun awọn eniyan ati ohun ọgbin wọn.

Ẹgbẹ ajijangbara ti Ken Saro-Wiwa naa bu ẹnu atẹ lu ijọba Sani Abacha fun ipa ti wọn nko pẹlu awọn ile isẹ iwa epo lati ilẹ okeere ti wọn ko fi ofin de wọn.

Awọn miran to jẹ ajijangbara bii Ken Saro Wiwa ti Orukọ ẹgbẹ wọn n jẹ Ogoni Nine ti ijọba da ẹjọ iku fun ni Saturday Dobee, Nordu Eawo, Daniel Gbooko, Paul Levera, Felix Nuate, Baribor Bera, Barinem Kiobel, ati John Kpuine.

Yoruba Culture: ọjọ́ méje ni wọ́n fí n rẹ ẹ̀kú Danafojura kó tó jáde

Kilode ti wọn fi pa Ken Saro Wiwa?

Ken Saro-Wiwa n sọrọ tako ijọba ologun ti Ọgagun Abacha ati ile isẹ iwako epo lati ilẹ okeere, Anglo-Dutch petroleum company, Royal/Dutch/Shell fun bi wọn be se n ṣe akoba fun agbegbe naa ti wọn ti n wa epo rọbi.

Ọjọ kọkanlelogun, ọdun 1994 ni awọn iku ajijagbara fun idagbasoke ilẹ Ogoni, MOSOP pa oloye mẹrin to wa lẹyin ijọba.

Bi o tilẹ jẹ wi pe Ken Saro-Wiwa ko mọ nkankan nipa rẹ, ijọba da ẹbi le e lori wi pe o mọ nipa isekupani naa.

Ijọba ologun ti i mọle fun ọdun kan, ki ijọba to gbe e lọ si ile ẹjọ ti wọn si dajọ iku fun wọn nipa yiyẹgi fun awọn mẹsan an naa.

Kini awọn ọmọ Naijirria n sọ nipa Ken Saro-Wiwa?

Lẹyin ọdun mẹrindinlogun, ọpọlọpọ awọn eniyan lo ṣi n bu ẹnu atẹ lu idajo to ni wi pe ki wọn yẹgi fun wọn.

Lori opo ikansiraẹni Twitter ni onkowe...


Akọle: Ogoni: Ṣé nǹkan ti yàtọ̀ lẹ́yìn tí Ken Saro-Wiwa fi ẹ̀mí rẹ̀ lélẹ̀?\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Awọn ogoni ko le gbagbe Ken Saro Wiwa, akoni tootọ

Ẹsun ipaniyan ni wọn fi kan wọn, ijọba ologun nigba naa labẹ ọgagun Sani Abacha fi ẹsun kan wọn pe wọn lọwọ ninu iku awọn agba ilẹ Ogoni mẹrin kan.

Ọjọ kẹwaa, oṣu kọkanla, ọdun 1995 ni wọn pa wọn.

Ni igba aye rẹ, Ken Saro Wiwa ko jẹ ki awọn ileeṣẹ ìwapo rọ̀bì lẹkun naa o sinmi nitori awọn idibajẹ ti aibikita iṣẹ wọn n ko ba ayika nigba naa.

Titu epo si oju agbami, eleyi to n ṣe ọpọ akoba fun awọn ohun abẹmi ninu omi agbegbe naa. n mu inira nla ba awọn eeyan ibẹ nitori iṣẹ ẹja pipa ni gbajugbaja iṣẹ nibẹ.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Tony Elemelu Foundation: Gbogbo okòwò ló ní ìdojúkọ

O si da ẹgbẹ ajijagbara MOSOP lati ja fun ẹtọ ayika agbegbe Ogoni.

Bakan naa ni eyi n fa arun fun awọn eeyan agbegbe Ogoni ti wọn n mu omi bẹẹ tabi lò fún ọ̀gbìn wọn.

Ileeṣẹ ìpọnpo Shell ni Ken atawọn ajafẹtọ ilẹ Ogoni yooku na ika aleebu si julọ nigba naa.

Ni ọdun 1941 ni wọn bi Ken Saro-Wiwa, itara idagbasoke fun agbegbe Ogoni ti o mu'mu ni aya rẹ lo si faa ti wọn fi lee kuro lẹnu iṣẹ ni ipinlẹ Rivers lọdun 1973.

Saro-Wiwa da ẹgbẹ ajijagbara MOSOP lati ja fun ẹtọ ayika agbegbe Ogoni.

Lai naani oniruuru ipe ati ẹbẹ ti o waye latọdọ awọn ọmọ ilẹ Naijiria ati ni oke okun, ijọba ologun Sani Abacha pa Saro Wiwa.

Koda, alaga igbimọ awọn Oludari agba ni ileeṣẹ ipọnpo rọbi Shell nigba naa, Cor Herkstroter pẹlu fi lẹta ẹbẹ ranṣẹ si Ọgagun Sani Abacha nigba naa pẹlu.

Ninu ọrọ kan to ba ileeṣẹ iroyin BBC kan sọ ni BBC's Newsday ni ọdun 2015, Suzanne Dhaliwato, to jẹ ọmọ ẹgbẹ ajafẹtọ kan ti a mọ si, Action Saro-Wiwa ni, "Iwa kan naa ti ijọba hu si ẹtọ ati wi tẹnu ẹni ni ogun ọdun sẹyin ni a ṣi n ri bayii."

Ileeṣẹ ipọnpo Shell ni Ken atawọn ajafẹtọ ilẹ Ogoni yooku na ika alebu idibajẹ ayika agbegbe Ogoni si julọ

Lẹyin iku rẹ iyatọ diẹ lo tii de ba agbegbe Ogoni lori atunṣe ati irapada ayika ibẹ. Eyi lo fa oniruuru ijijagbara to dide lẹyin rẹ bi MEND ati awọn ọdọ agbebọn ti wọn dide ki o to di pe ijọba apapọ laye aarẹ Musa Yaradua ṣeto idariji eleyi ti o mu alaafia...


Akọle: Ogun 2019: Ladi Adebutu ní ìdájọ́ iléẹjọ́ kò ní nǹkan se pẹ̀lú òun\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News Yoruba, agbẹnusọ fun ọgbẹni Adebutu, Afọlabi Ọrẹkọya ni, idajọ naa ko ni ohunkohun ṣe pẹlu boya Adebutu ni oludije tabi Kaṣhamu.

O ni ohun ti Adebutu gbe ka iwaju ile ẹjọ naa fun ayẹwo ni pipaṣẹ fun ajọ eleto idibo INEC lati gba orukọ rẹ gẹgẹ bii oludije ti ajọ naa damọ.

2019 elections: Ladi Adebutu ní òun ṣì ni olùdíje PDP fún ipò gómìnà l'Ogun

Orukọ Sẹnetọ Kaṣamu ni ajọ INEC gba wọle lẹyin idajọ ile ẹjọ giga kan to ni, ẹgbẹ PDP ko tẹle idajọ ile ẹjọ kan saaju ki o to lọ ṣe idibo abẹnu to gbe Ladi Adebutu wọle.

Alao Akala:Èmi àti Ajimọbi kò ṣe ìlérí kankan fún ara wa

Agbẹnusọ fun Ladi Adebutu naa ni, awọn ṣi n reti ki awọn adari apapọ ẹgbẹ oṣelu naa o gbe igbesẹ ti o tọ, gẹgẹ bi o ṣe ni ile ẹjọ naa paṣẹ ki wọn lọ ṣe.

Ninu ọrọ tirẹ, ikọ Sẹnetọ Kaṣamu ni awọn yoo yẹ ọna gbogbo to yẹ lati rii pe, ifẹ awọn ọmọ ẹgbẹ lo jọba ati pe alaafia wa ninu ẹgbẹ oṣelu naa lai naani ẹni yoowu to ba dije fun ẹgbẹ oṣelu naa lẹyin o rẹyin.

2019 Elections: Aago mẹ́sàn-án àárọ̀ ni ìjíròrò Eko yóò bẹ̀rẹ̀

Ninu ọrọ ti agbẹnusọ fun Sẹnetọ Kaṣamu, Austin Oniyokor, ba BBC News Yoruba sọ, alaafia ati igbega ẹgbẹ oṣelu PDP lo jẹ Sẹnetọ Kaṣamu logun.

O ni aṣofin agba naa ṣetan lati ba Ladi Adebutu tabi ẹnikẹni sowọpọ fun idagbasoke ẹgbẹ oṣelu PDP.


Akọle: Ogun Accident: FRSC ní Sokoto làwọn èrò náà ti ń bọ̀ wá sí Ijẹbú Ode\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Iroyin naa ni ọkọ akẹru ọhun, ti nọnba rẹ jẹ XE331MKA lo ko ero bii mejidinlọgọta, to si n bọ lati ilu Sokoto wa si Ijẹbu Ode lasiko to rebọ sinu odo Ogun ni idaji kutu hai ana.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Gẹgẹ bi oludari fun ajọ ẹsọ oju popo, FRSC, ẹka tipinlẹ Ogun, Clement Oladele yi sọ fun awọn akọroyin, o seese ko jẹ pe o ti rẹ awọn arinrinajo naa dẹnu lo mu ki ijamba naa waye.

"Ni kete ti isẹlẹ yii to wa leti, lawọn osisẹ wa lati ẹka ti Ijẹbu Ode ati Ago Iwoye, yara lọ sibi ti isẹlẹ ọhun ti waye, ti wọn si ko awọn oku to fori sọta ijamba naa lọ sile igbokusi, nigba tawọn to farapa wa ni ile iwosan ijọba nilu Ijẹbu Ode."

Africa Eye: Ìrírí àwọn ọ̀dọ́bìnrin tó dágbà sójú pópó àti ìrètí wọn fún ọjọ́ ọ̀la

Oladele wa rọ awọn ero lati maa rinrinajo pẹlu ọkọ ti wọn se fun ẹru kiko nikan nitori awọn ijoko wọn ko wa fun ijoko.


Akọle: Ogun Accident: Èèyàn mẹ́wàá kú nínú ìjàmbá ọkọ̀ lánà mọ́rosẹ̀ Ṣagamu sí Ijebu Ode\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ọga agba fun ajọ ẹṣọ oju popo, FRSC ti ipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Clement Oladele ṣalaye pe, eeyan mẹrindinlogun lori ko yọ ninu iṣẹlẹ ọhun.

Ọgbẹni Oladele ṣalaye pe, awọn ole ti wọn n ṣọṣẹ loju ọna naa lo ṣokunfa ijamba ọkọ akọkọ ninu eyi ti eeyan meji ti ku.

Ọga ajọ FRSC fikun ọrọ pe, awakọ kan lo ṣadeedee lọri lẹyin to kan awọn ole loju ọna lojiji, eleyi to mu wọn kọlu ọkọ akẹru nla to n bọ.

Ọgbẹni Oladele ṣalaye pe, ijamba ọkọ keji waye nigba ti ọkọ ajagbe agbepo ati ọkọ bọọsi akero to n bọ lati ilu Okitipupa kọlu ara wọn.

 Ajọ FRSC ni ile iwosan ijọba to wa niluu Ijẹbu ode ni wọn ko awọn to farapa ninu ijamba ọkọ naa lọ.

Bakan naa ni won ko oku awọn to ku lọ si ile igbokusi nile iwosan yii kan naa.


Akọle: Ogun Amotekun: Dapo Abiodun fa ikọ̀ aláàbò létí láti ṣọ́raṣe lórí ìkọjá àyè\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Dapo Abiodun lọ sọrọ yii nibi eto ifilọlẹ ikọ eleto aabo ilẹ Yoruba naa ni ilu Abeokuta, nipinlẹ Ogun.

Abiodun ni igbeṣẹ awọn gomina ni iwọ oorun Naijiria, lati da ikọ naa silẹ ni awọn ipinlẹ to wa ni ilẹ Yoruba ni ọdun 2020, ni lati dẹkun iwa ọdaran.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

O ni awọn ikọ eleeto aabo Amọtẹkun naa gbọdọ ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo to ku, ki eto aabo le gbooro si.

''Ẹ gbọdọ mọ wi pe abẹ ofin ni ikọ Amọtẹkun wa, ẹ o gaju ofin loo nitori naa ẹ tẹlẹ ofin to rọ mọ eto aabo ni ipinlẹ Ogun''

''Mọ ni igbagbọ ninu yin lati ṣe iṣẹ yii bii ṣẹ nitori naa e pese aabo fun ẹmi awọn araalu ati Dukia wọn''

Gomina Abiodun ti wa yan Ọjọgbọn Wole Soyinka gẹgẹ bi asaaju ogun pataki (Special Marshal ) fun ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ naa.

Ninu ọrọ tirẹ, Ọjọgbọn Soyinka rọ gomina lati maṣe ri ikọ Amọtẹkun gẹgẹ bi awọn to fẹ gba iṣẹ mọ awọn ẹṣọ alaabo miran, to wa ni agbegbe naa lọwọ.

Gomina Abiodun wa rọ awọn araalu lati ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ Amọtẹkun, nipa fifun wọn ni iroyin nipa iwa ọdaran to ba ṣẹlẹ ni agbegbe wọn.z

Bakan naa ni gomina ipinlẹ Ogun naa rọ ikọ Amọtẹkun lati maṣe tẹ ẹtọ awọn eniyan mọlẹ lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ wọn.


Akọle: Ogun Assembly: Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kan ṣoṣo ni aṣòfin mẹ́rin ń pín lò!\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Oluomo sọ eyi ni igba diẹ ṣaaju ki gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun to gbe aba eto isuna ọdun 2021 siwaju ile ni ile igbimọ aṣofin wọn to wa ni Oke-Mosan, Abeokuta.

Iroyin sọ pe Oluomo ti sọ ọ̀rọ̀ yii lati ọdun to kọja lasiko ti gomina n gbe aba eto isuna ti ọdun yii siwaju ile ẹjọ.

'Ọkọ mi wa ọkọ̀ tẹ "Poly Bag" lásán, àfi gbùùàà! Àdó okoró búrẹ́kẹ'

Iroyin tun sọ pe nigba to ka a lara wipe gomina o naani ọrọ ohun amayerọrun yii lẹyin ọdun kan, ṣe lo tun yi ohun rẹ soke to tẹnu mọ ọ pe bi nkan amayerọrun nile aṣofin ṣe n di akurẹtẹ nilo amojuto gidi.

Bakan naa ni adari ile tun safihan aworan iru ile igbimọ aṣofin tuntun ti awọn aṣofin ṣe fun gomina.

O ni "ẹ jẹ ki n fi ye bayii pe yatọ fun adari ati igbakeji adari, ko tun si ọmọ ile kankan to ni ibi igbalejo tiwọn ka ma wa sọ ọfiisi".

"O buru jai lati maa sọ pe ile igbọnsẹ kan ṣoṣo lawọn họnọrebu mẹrin n pin lo ninu ile igbimọ aṣofin wa".

O fi kun un pe koda wọn koi tii san awọn owo ajẹmọnu kọọkan to yẹ ki wọn san fun awọn aṣofin.

Adari ile tun ṣalaye wipe awọn aṣofin o ribi dawọle awọn iṣẹ akanṣe to ṣe gboogi pẹlu bi ọdun yii ṣe n lọ sopin tori owo ti ko jade.

O sọ fun gomina Abiodun pe ko "fọwọ si pipese oriṣiriṣi owo ajẹmọnu ti wọn n jẹ awọn aṣofin ati awọn oṣiṣẹ wọn to fi mọ owo fun aga, owo asiko isinmi lẹnu iṣẹ ati owo aṣọ".

Nigba ti o fesi, Abiodun gba wipe lootọ ni adari ile sọ ọrọ yii lọdun to kọja o si ṣeleri pe ijọba oun yoo moju to ọrọ yii lọdun to m bọ.


Akọle: Ogun COVID-19 test: Ìjọba kéde ìlànà tuntun fún ìwọlé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó fẹ́ ṣe ìdánwò àṣejáde\nFun akọle ti o wa loke ti nkan arosọ, fojuinu nkan naa.\n

Ijọba gbe igbesẹ ọhun lẹyin idarudapọ to waye laarin awọn obi to ni ọmọ nile ẹkọ girama ati ijọba ipinlẹ Ogun lọjọ Aiku.

Bakan naa ni ijọba pasẹ pe ki wọn pin aṣọ iboju ni ọfẹ fun gbogbo akẹkọọ to wa nipinlẹ naa, boya nile ẹkọ ijọba ni tabi ti aladani.

Awọn ọrọ yii lo foju han ninu atẹjade kan ti gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun funra rẹ fọwọsi nirọlẹ ọjọ Aje.

Gomina Abiodun ni oun kabamọ lori gbogbo idarudapọ to waye lori iṣẹlẹ naa.

O ni ipese eto ẹkọ to ye kooro ati igbaye gbadun awọn akẹkọọ ipinlẹ naa lo jẹ ijọba oun l'ogun julọ.O tun han ninu atẹjade naa pe, ayẹwo awọn akẹkọọ lati mọ boya wọn ni arun Coronavirus kii ṣe dandan mọ fawọn akẹkọọjade to fẹ wọle pada sile ẹkọ.

Ni ọjọ Aiku lawọn obi ati alagbatọ ni ipinlẹ Ogun fọn si igboro ilu Abẹokuta lati fi ẹhonu wọn han lori ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti ijọba ipinlẹ naa kede pe ki awọn akẹkọọ ileewe aladani o san fun ayẹwo kokoro arun COVID-19 ki wọn to lee wọle pada si ileewe.

Lati igba ti iroyin naa ti jade sita lo ti n ṣe ọpọlọpọ ni haa-hin nitori idẹyẹsi naa.

Bi ọpọlọpọ obi ṣe n pariwo pe bawo lọbọ ṣe ṣori ti inaki o ṣe to fi jẹ wi pe awọn akẹkọọ ileewe aladani ni yoo maa sanwo ayẹwo COVID-19 ki wọn to wọle pada sileewe.

Bi o tilẹ jẹ wi pe  ijọba ipinlẹ Ogun ninu atẹjade kan ti olubadamọran fun gomina ipinlẹ Ogun lori ọrọ Ẹkọ alakọbẹrẹ ati girama, arabinrin Ronkẹ Soyọmbọ ṣalaye pe o di dandan fun awọn akẹkọ lati pese iwe ẹri ayẹwo COVID-19 wọn ki wọn to gbawọn si ileewe paapaajulọ awọn to ba wa ni ileegbe lawọn ileewe naa.

Toríi "Coro", ẹ wo bí ètò ìsìn ìgbéyàwó orí ayélujára Zoom ṣe lọ

Bakan naa ni  ijọba ipinlẹ Ogun ni gbogbo awọn ileewe aladani ni lati rii daju pe awọn akẹkọọ wọn ni iwe ẹri yii.

Amọṣa loju opo Twitter ajọ to n gbogun ti ajakalẹ arun lorilẹede Naijiria, NCDC to jẹ ajọ kan ṣoṣo to laṣẹ lori eto ayẹwo fun kokoro arun naa, ọfẹ ni wọn kọ pe wọn n ṣe ayẹwo fun kokoro arun naa lorilẹede Naijiria.

Ajọ naa ni ko si ibikibi ti wọn ti n fi owo ṣe ayẹwo COVID-19 fun ẹnikẹni lorilẹede Naijiria.

Eyi lo mu ki ọpọ maa beere ibi ti...