Kichwa: Utafiti: Vyakula vya kusindika huleta saratani\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Watafiti hao wameainisha vyakula ikiwemo keki,kuku na mikate kuwa vinasindikwa sana.

Utafiti uliofanywa kwa watu 105,000 umeonyesha kuwa vyakula hivyo huliwa zaidi, hivyo wako hatarini kupata saratani.

Tahadhari nyingi zimetolewa lakini wataalamu wanasema kuzingatia lishe bora ni bora zaidi.

Mambo kumi unayoweza kufanya kupunguza hatari ya kuugua saratani:

Lishe bora imefahamika kuwa inaweza kupunguza hatari ya kuugua saratani.

Kuwa na uzito mkubwa ni moja ya sababu kubwa baada ya uvutaji wa sigara, Shirika la Afya duniani limesema nyama ya kusindika inaongeza kidogo hatari ya kupata saratani.

Wanasayansi kutoka chuo kikuu Sorbonne jijini Paris walifanya utafiti kufahamu vyakula ambavyo watu hupendelea kula, ambapo Wanawake wa makamo walikuwa wakifuatiliwa kwa miaka mitano

Je, aina ya mkate unaokula waweza kuleta utofauti ya hatari ya kupata saratani?

Matokeo kutoka jarida la kitabibu la nchini Uingereza yanaonyesha kuwa ikiwa kiasi cha vyakula vilivyo sindikwa sana vitaongezeka kwenye mlo kwa 10% basi idadi ya ongezeko la ugonjwa litafikia 12%

Hali ya Ugonjwa wa Saratani ukoje Afrika Mashariki?

Nchini Kenya, ni ugonjwa wa pili unaochangia vifo vya watu baada ya magonjwa ya moyo.

Licha ya kuidhinishwa kwa baadhi ya malipo ya matibabu katika bima ya kitaifa ya afya nchini, bado tatizo lipo kutokana na kutowepo kwa taasisi za kutosha za umma zinazotoa huduma hizo - na kwa chache zilizopo, hazina vifaa vya kisawasawa.

Ni wachache wanaoweza kumudu gharama kubwa katika hospitali za kibinafsi.

Tanzania hali sio tofauti sana, wakati kunashuhudiwa uhaba wa vituo vya kutibu wagonjwa wa saratani - kuhudumia idadi jumla ya zaidi ya watu milioni 50 nchini .

Takwimu zinaonyesha kuwa saratani ya mfuko wa uzazi ni chanzo kikuu kwa wanawake wanaougua saratani Tanzania.

Kwa mujibu wa taasisi ya habari kuhusu kirusi cha HPV na saratani #ICO - tofauti na saratani nyingine, saratani ya mfuko wa uzazi inaweza kutambuliwa na kuzuiwa kabla ishike kasi na kusamabaa kwa ukubwa.

Mambo 10 unayoweza kufanya kupunguza...


Kichwa: Utafiti: Wanasayansi 'walivyowafufua' nguruwe saa nne baada ya wanyama hao kufa\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Japo uvumbuzi huo huenda ukazua mjadala kuhusu maana halisi ya tofauti kati ya uhai na kifo unafungua ukurasa mpya katika uchunguza wa magonjwa kama vile Alzheimer.

Utafiti huu mpya umebaini kuwa baadhi ya sehemu ya ubongo inaweza kufufuliwa ikiwa seli za ubongo zianaweza kusitishwa kufa.

Matokeo ya utafiti huu wa kushangaza inakinzana madai kuwa ubongo huacha kufanya kazi dakika chache baada ya usabazaji wa damu mwilini kukatizwa.

Utafiti ulivyofanywa?

Ubongo wa nguruwe 32 zilitumiwa kwa utafiti huu.

Saa nne baadae viungo hivyo vilirutubishwa kupitia mtambo maalum uliobuniwa na kundi la wanasayansi kutoka Chuo Kikuu Yale.

Mtambo huo ulitumiwa kuiga mapigo ya moyo na kuingiza mchanganyiko wa dawa ambayo pia imebeba oksijeni ili kupunguza au kugeuza kifo cha seli za ubongo.

Ubongo ulipewa muda wa saa sita kurejelea hali yake ya kawaida.

Utafiti huo uliochapishwa katika Jarida la Nature, umeonesha kupungua kwa kifo cha seli za ubongo na kufanya kazi upya kwa mishipa ya damu na shughuli kiasi ya ubongo uliyopata uhai.

Watafiti waligundua kuwa seli ya ubongo ukiimarishwa unaweza kuwasiliana na sehemu nyingine ya mwili.

Ubongo ulionesha  uwezo wa kupokea tiba na pia kutumia kiwango sawa cha oksijeni ya ubongo ulio hai.

Wataalamu wanasema mwongozo mpya unahitajika katika nyanja hiyo ya utafiti  kwasababu wanyama wanaotumiwa kwa utafiti kama huo huenda wakakabiliwa na changamoto itakayozua hofu ikiwa wako nusu hai ama hawajakufa kabisa".

Siku zijazo wanasayansi wanatafakari  uwezekano wa kutunza ubongo baada ya mtu kuugua  maradhi kama vile kiharusi au mtoto kukumbwa na uhaba wa oxsijeni wakati wa kuzaliwa.

Dkt Andrea Beckel-Mitchener, fkutoka Taasisi ya Kitaifa ya Afya ya akili nchini Marekani, anasema: "Utafiti kama huu utasaidia kupatikana kwa njia mpya kabisa ya kufanyia ubongo uchunguzi wa kimatibabu.

"Inaweza kuwasaidia watafiti kubuni mbinu ya kuimarisha namna ya kufufua ubongo bada ya kupungukiwa na usambazaji wa damu mwilini ."

Hatahivyo wanasayansi wanasema ni mapema sana kufanya...


Kichwa: Utafiti: Wanasayansi wanaelezea kwa nini baadhi ya watu wanaona haya\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Kama jibu lako ni ndio, basi haupo peke yako.

Akindele Michael alikuwa mtoto mwenye haya sana.

Alikulia Nigeria na muda wake mwingi kujifungia ndani ya nyumba kwa sababu hakutaka kutangamana na watoto wengine.

Lakini wazazi wake walikuwa tofauti kabisa na yeye. Anaamini amekumbwa na haya kutokana na jinsi alivyolelewa.

Kuna ukweli wowote kuhusiana na dhana hii?

Kwa kiwango fulani, anasema Thalia Eley, Profesa wa masuala yanayohusiana na tabia inayotokana na kukua kwa mfumo wa jeni, katika chuo cha Kings College London.

70% ya tabia ya kuona haya hutokana na mazingira mtu amekulia

"Tunafikiria haya hutokana na maumbile ambayo ni chanzo cha kuelezea tabia ya mtu," anasema.

"Watoto wadogo wanapoanza kutangamana na watu wengine kando na wazazi wao utaona tofauti na maranyingi hawafurahii kwasababu hawajawazoea."

Anasema ya kuwa ni karibu 30% tabia ya haya ambayo husababishwa na mfumo wa jeni lakini mambo mengine yote huchangiwa na mazingira ya mtu.

Baadhi ya mambo tunayojua kuhusiana na mfumo wa jeni unaomfanya mtu kuwa na haya yameangaziwa katika utafiti ambao unalinganisha haya kati ya mapacha wanaofanana na ambao mfumo wao jeni ni moja.

Katika enzi za hivi karibuni wanasayansi kama Eley, wameanza kuchunguza chembe chembe ya vinasaba, DNA ili kubaini ikiwa mabadiliko yake yanaweza kuathiri tabia ya mtu au afya yake ya akili.

Kila mtu ana tofauti ndogo ya kimaumbile ambayo huathiri kwa kiwango kidogo sana tabia ya mtu lakini kiwango hicho kikiwa juu utamuana muathiriwa akipendelea sana kujitenga na watu mengine huchangiwa na mazingira ambayo mtu amekulia.

Kwa hivyo mazingira ni muhimu katika ukuzaji wa tabia ya mtu.

Kwa mfano mtoto mwenye haya huenda akajitenga na wenzake hata wakiwa wanacheza pamoja, hashiriki vilivyo katika mchezo huo bali anaangalia wenzake wanafanya nini.

Hali hiyo inawafanya wajisikie huru zaidi kwasababu hivyo ndivyo walivyo na mwisho huwa mezoea.

"Suala muhimu hapa sio kuwa ni kigezo kimoja ama kingine; ni vyotr [mfumo jeni na mazingira hufanya kazi pamoja," anasema...


Kichwa: Utafiti: Wanaume ndio wanaonyanyaswa sana kingono Iraq zaidi ya wanawake\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Je huu ni ukweli?

Sami ana umri wa miaka 13.

Yuko chooni shuleni ambapo wavulana watatu wakubwa zaidi yake walio kati ya umri wa miaka 15 na 17 wanamzuia kwenye ukuta .

Wanaanza kumtomasa baadhi ya maeneo ya mwili wake. Sami anashangaa na baadaye anapiga kelele.

''Nilianza kupiga kelele''. Mvutano huo uliwavutia watoto wengine ambao walimuita mwalimu mkuu.  Vijana hao walifukuzwa shuleni: Lakini wazazi wao hawakuelezewa kiini cha kumshambulia kijana huyo.

Sami (sio jina lake ) baadaye aliitwa katika afisi ya mwalimu mkuu.

Kilichotokea baadaye  pia kilimuathiri-kama shambulio la pili.

Aliambiwa kwamba shule hiyo itakichukulia kitendo hicho kama kisa cha kujamiana  na kwamba alikuwa na bahati hakufukuzwa shule pamoja na waliomshambulia.

Sami alipewa fursa nyengine ya kuendelea na masomo.

''Kila mtu alidhani kwamba nilikuwa nikishirikiana na washambuliaji hao'' , anasema.

Huku akiwa anatetemeka asijue cha kufanya kufuatia shambulio hilo, Sami aliamua kutowaambia wazazi wake na kusitisha mawasiliano na kila mtu kwa miezi kadhaa.

Hii ndio mara ya kwanza Sami alinyanyaswa kingono.

Sami ana umri wa miaka 15.

Mwaka 2007 babake alikuwa amefariki yapata mwaka mmoja  uliopita. Kufariki kwa baba yake ambaye ndiye aliyekuwa akiwasimamia  lilikuwa pigo kwa familia.

Alikulia katika mji ulioko katika mkoa wa Babylon nchini Iraq  yapata kilomita 100 kutoka kusini mwa Baghdad.

Sami alikuwa na utoto uliojawa na furaha. Alikuwa akiamka saa moja afajiri akielekea shule na kurudi saa nane.

Sam alikuwa akisoma kwa muda mrefu na baadaye kutumia muda uliosalia na nduguye na dadake.

Jioni familia yake ilikuwa ikimtembelea babu yao kwa chakula cha jioni. Mara nyngine alikuwa akitoa usaidizi katika duka ambalo babake alikuwa akifanya kazi. l

Lakini kifo cha babake kilimaanisha kwamba Sami alihitaji kwenda kutafuta kazi.

Alipata kazi ya kuuza duka katika soko lililopo anakoishi. Na hapo ndipo alikumbwa na kisa kingine.

Sami alihisi hana raha kutokana na vile alivyokuwa akitazamwa sana na mmiliki wa duka...


Kichwa: Utafiti: Wanawake ndio wenye nguvu kuliko wanaume\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Pamoja na kuwepo kwa mazingira magumu, historia inaonyesha wanawake waliishi muda mrefu zaidi

Bila shaka wengi wenu mtakuwa mlishalifikiria hili ingawa bila kuamini kabisa, lakini sasa hapa kuna utafiti wa kisayansi wa kuthibitisha hilo.

Utafiti uliofanywa hivi karibuni umeonyesha kuwa katika mazingira magumu kama vile ya njaa, milipuko ya magonjwa na utumwa, wanawake wanaweza kuishi muda mrefu zaidi kuliko wanaume.

Wanawake huishi kwa muda mrefu katika mazingira mengi, wanawake wa Kiingereza huishi mpaka miaka 83.1 ukilinganisha na wanaume miaka 79.5, Scotland miaka 82.1 kwa wanawake na wanaume miaka 77.1.

Wasomi kutoka chuo cha Southern cha Denmark wamezitazama data kutoka katika matukio saba ya kihistoria ambapo watu walipitia mazingira magumu , ili kupata utofauti.

Maswala yaliyoangaliwa ni pamoja na njaa iliyoikumba jamii ya Ireland mwaka 1845-1849, maradhi ya surua na maisha waliyoyapitia watumwa wa Liberia waliokuwa wakirejea Afrika kutoka Marekani mwanzoni mwa karne ya 19.

Changamoto hizi zilisababisha kupungua kwa umri wa kuishi.

Wakati yalipotokea maradhi ya surua mwaka 1882 Iceland, kwa mfano umri wa kuishi ulipungua kutoka miaka 43.99 mpaka18.83 kwa wanawake  na kutoka miaka 37.62 mpaka miaka 16.76 kwa wanaume.

Watafiti walibaini kuwa tofauti ya jinsia kwenye vifo vya watoto wachanga ''kulichangia sana'' tofauti kati ya umri wa kuishi kwa wanawake na wanaume, ikionyesha kuwa ''watoto wachanga wa kike waliweza kuishi kwenye mazingira hatari kuliko watoto wachanga wa kiume''.

Kutegemea majibu ya utafiti huu, wasomi walihitimisha, ''kwa nadharia kuwa kuishi muda mrefu kwenye mazingira magumu kwa wanawake kunatokana na sababu za msingi za kibaiolojia, jinsia ya kike inaishi muda mrefu kuliko ya kiume hata katika hali ya umri mchanga.

Wataalam hao wamesema tofauti ya homoni pia ni sababu ya kuwepo tofauti hiyo, mfano wanawake kuwa na homoni nyingi za kiume, kuna athari ya vichochezi wakati homoni za kiume , zikikutwa kwa wingi kwa mwanaume, kunaweza kuathiri mfumo wa kinga mwilini.

Mbunge wa...


Kichwa: Utafiti: Wanawake wajasiriamali Tanzania wanaogopa mikopo rasmi ya kifedha\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Moja ya chachu ya kasi hiyo ni biashara ndogondogo ambazo kwa kiasi kikubwa zinamilikiwa na wanawake.

Takwimu za usawa wa kijinsia katika ajira zinaonyesha kwamba kufikia mwaka wa 2014 Watanzania milioni 2.1 walikuwa wameajiriwa katika sekta rasmi , ikiwa ni pamoja na serekalini na sekta binafsi, kwa mujibu wa kituo cha taifa cha takwimu nchini humo.

Hatahivyo takwimu rasmi za serikali zinaonyesha pia kwamba zaidi ya 60% ya wanawake walio kati ya umri wa miaka 18 hadi 24 yaani milioni 13.9 wanajishughulisha na shughuli zisizo rasmi yaani biashara ndogondogo na kilimo.

Hii maana yake ni kwamba ni asilimia 0.75 tu ya wanawake walioko katika umri wa kufanya kazi ndio wapo katika sekta rasmi. Kwa maneno mengine, idadi kubwa ya wanawake walioko katika umri wa kufanya kazi nchini Tanzania ni wajasiriamali.

Licha ya kuwa na idadi kubwa ya wanawake wenye ujasiri wa kubuni na kuendesha biashara, kasi ya ukuaji wa mitaji yao bado ni finyu.

Chanzo kikuu cha mitaji karibuni duniani kote ni mikopo rasmi ya kibiashara.  Hata hivyo, tafiti zinaonesha kuwa wanawake wengi wajasiriamali kutoka nchi zinazoinukia ikiwemo Tanzania hawana mikopo kutoka benki na taasisi rasmi za kifedha.

Kwa miaka mingi, dhana iliyoaminika ni kuwa wanawake wengi hawapati mikopo sababu pesa hazitoshi, lakini takwimu zinapingana na dhana hiyo.

Utafiti uliochapishwa na Shirika la Kazi Duniani (ILO) mwaka 2014 unaonesha kuwa zaidi ya 80% ya maombi ya mikopo ilitengwa kwa ajili ya wajasiriamali wanawake na 90% iliiva kwa ajili ya kutolewa. Hatahivyo, ni 18% ya wanawake wajasiriamali ambao waliomba mikopo benki na 28% waliomba mikopo katika taasisi nyenginezo za kifedha.

Takwimu hizo zinaashiria kuwa tatizo si uwepo wa fedha za mikopo bali utayari wa wanawake wajasiriamali kukopa.

Moja ya wataalamu waliondaa utafiti huo Vanessa Naegels hivi karibuni ameandika katika jarida la The Conversation kuwa, utayari wa wanawake kuomba mikopo unaathiriwa na mambo makuu mawili, dhana hasi juu ya mikopo rasmi ya kifedha na kukatishwa tamaa.

Kutokuwa...


Kichwa: Utafiti: Wanawake wengi 2016 wanafurahia kuwa wanawake\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Utafiti huo pia umedhihirisha wanawake mwaka 2016 wanafurahia ndoa.

Asilimia 42 wanasema wanawake na wanaume wamejitolea kiwango sawa cha uhuru wao katika ndoa.

Ni robo moja ya wanawake na wanaume walioshirika katika utafiti 1951 walihisi hivyo.

Watafiti waliozungumza na wanawake 1,004 wa miaka tofauti walichunguza maisha yao na kubadilika kwa mienendo, katika masuala ya ndoa, pesa, ngono, familia kazi na muonekano. Haya ndio matokeo.

Ndoa

Wanawake wa leo huenda wakataka kuolewa na mwanamume walie naye sasa tofuati na wanawake wa miaka ya 1940.

Kati ya wanawake waliofanyiwa uchunguzi 87% wanasema watasalia na waume zao,  katika miaka ya  1949  utafiti wa wanawake na wanaume ulidhihirisha kuwa 77% wangebadilisha wana ndoa wao iwapo wangepata nafasi.

Mwanamke mmoja kati ya 10 huedna wangeolewa na mtu tofauti kwa mujibu wa utafiti huo wa  kipindi cha Woman's Hour BBC.

Kazi

Wanawake wa umri tofauti huedna wanafanya zaidi leo ikilinganishwa na 1951 - 60% ya wanawake wameajiriwa leo ikilinganishwa na 31% miaka 65 iliopita.

Tofauti ni kubwa zaidi kwa wanawake wa umri mkubwa - leo ni 62% ya wanawake wa umri wa kati ya 55 hadi 64 wanaofanya kazi ikilinganishwa na  22% mnamo 1951.

Walipoulizwa ni kwanini wameamua kufanya kazi, zaidi ya nusu ya wanawake walio na umri wa kati ya miaka 18 na 64 wamesema sababu kuu ni kujiheshimu, ikifuatwana pesa, alafu wenzao na pia mazingira ya kufanya kazi.

Wanawake wa umri wa miaka 65 na zaidi huedna wangetaja pesa ikilinganishwa na sababu nyengine, utafiti umeashiria.

Pesa

umusi ya wanawake wote waliochunguzwa wanasema masuala ya pesa ndio tatizo la dharura linalowakabili na familia zao, na ni jambo lililo na shinikizo kubwa kwa walio na umri wa miaka 25 hadi 34 (28%).

Muonekano

Muonekano ni jambo lililowagusa zaidi walio na umri wa miaka 18 hadi 24, waliosema hawangependa kuitwa wanono (37%).

Wanasema hawangependa kuitwa  "wajinga" na "wasiokuwa na wacheshi".  (42%).

Wanawake wa umri kati ya miaka 25 na 34 huenda walifanyiwa upasuaji wa urembo (10%), wanaofikiria...


Kichwa: Utafiti: Wapenzi wa jinsia moja wanaotumia dawa za HIV hawaambukizi\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Utafiti uliofanyiwa takriban wapenzi wa jinsia moja 1000 ambao ni wanandoa ulibaini kwamba hakuna hatari ya maambukizi katika kipindi cha miaka minane.

Hii inatokana na tiba hiyo ambayo inapunguza viwango vya virusi hivyo kuwa chini zaidi.

''Virusi ambavyo haviwezi kuonekana haviwezi kusambazwa'' , ''ndio ujumbe rasmi unaofaa kupitishwa kwa kila mtu duniani'', alisema mtaalamu.

Utafiti huo uliofanywa Ulaya uliwafuata wapenzi wa jinsia moja wanaume walio katika ndoa-ambapo mmoja alikuwa akiishi na virusi vya Ukimwi na kutumia dawa za kukabiliana na virusi hivyo  huku mwengine akiwa hana virusi hivyo- kwa kipindi cha miaka minane kutoka 2010-2017.

Hakuna maambukizi yoyote yaliotokea baina ya wanandoa hao katika kipindi chote.

Na watafiti hao wanasema kwamba takriban visa 472 vya HIV huenda vilizuiwa.

kwa jumla wanandoa hao walishiriki ngono bila kutumia mipira ya kondomu  mara 76,088.

Ijapokuwa wanaume 15 waliambukizwa virusi hivyo wakati wa utafiti huo, vipimo vya jeni vilibaini kwamba maambukizi hayo hayakutoka kwa wapenzi wao.

Ugunduzi wetu umebaini kwamba hatari ya maambukizi ya virusi vya HIV miongoni mwa wanaume ambao ni wapenzi wa jinsia moja wakati viwango vya virusi  iko chini, watafiti hao walisema.

Tiba ya HIV inafaa kuanza punde tu mtu anapogundua ana virusi hivyo

Profesa  Alison Rodger, ambaye ni mwanzilishi wa utafiti huo na preofesa wa magonjwa ya maambukizi katika chuo kikuu cha London , amesema kuwa wapenzi wa jinsia moja walio wanaume wamekuwa wakiwa katika hatari kubwa ya maambukizi lakini sasa wamepata hakikisho.

Ujumbe huo mzito unaweza kusaidia kuangamiza ugonjwa huo na kukabiliana na unyanyapaa na ubaguzi ambao watu wengi wenye virusi vya HIV wanakabili.

Amewataka watu wanaoishi na HIV kupimwa kabla ya kupata tiba ya virusi hivyo.

'Ni afueni kubwa kugundua siwezi kuambukiza mtu HIV'

Matt Stokes, 26, alipatikana na virusi vya HIV 2016 na kuanza kutumia dawa wiki nne baadaye.

Vipimo vilibaini kwamba virusi hivyo havionekani katika mwili wake katika kipindi cha...


Kichwa: Utafiti: Wasiwasi kutokana na kushuka kwa kiwango na ubora wa mbegu za kiume Ulaya na Marekani\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mchoro wa mbegu za kiume

Hili linasababishwa sana na kula vyakula vya kisasa vyenye mafuta mengi na wanga pamoja na kutofanya mazoezi ya kutosha.

Athari zimejitokeza kwenye kiasi cha mbegu za uzazi anazotoa mwanamume na pia ubora wa mbegu zinazotolewa na uwezo wake kuogelea katika majimaji ya ukeni.

Wahudumu katika kliniki za masuala ya uzazi wanasema kiwango cha mbegu za uzazi zilizo bora kimekuwa kikishuka kwa takriban asilimia 2 kila mwaka.

Kushuka huku kwa kiwango cha mbegu za kiume kumeshuhudiwa miongoni mwa wanaofika kutaka kutoa mbegu za kutumiwa kuwatungisha mimba wanawake na wale wanaofika wakitaka wasaidiwe kuongeza kiwango cha ubora wa mbegu za uzazi ndipo waweze kutungisha mimba.

Matokeo ya utafiti huo yamewasilishwa katika kongamano la kila mwaka la Chama cha Matibabu ya Uzazi Marekani ambalo linaendelea mjini Denver, Colorado.

Kudhoofika pakubwa

Utafiti umeonyesha kwamba mbegu za kiume zimekuwa zikidhoofika pakubwa kiasi kwamba zinashindwa kuogelea kwenye majimaji ya mwanamke zikielekea kufikia yai kutungisha mimba.

Idadi ya wanaume wanaoomba usaidizi kutungisha mimba imeongezeka mara saba katika mataifa ya magharibi katika kipindi cha miaka 15 iliyopita.

Mbegu za uzazi

Wataalamu wameeleza hali hiyo kuwa ya kuogofya.

Wataalamu wanaamini unene pamoja na mtindo wa maisha siku hizi wa kuketi vipindi virefu bila kufanya mazoezi kunachangia, pamoja na mabadiliko kwenye lishe na kemikali nyingi ambazo zipo kwenye mazingira.

Utafiti huo ulishirikisha wanaume 124,000 waliotembelea kliniki za uzazi Ulaya na Marekani, ambapo ilibainika kwamba ubora wa mbegu za uzazi unashuka kwa 2% kila mwaka.

Waliangazia kipindi cha kati ya 2002 na 2017.

Wanaume waliotafuta usaidizi kutungisha mimba waliongezeka kutoka 8,000 hadi 60,000 katika kipindi hicho.

Kiwango cha wanawake walioomba huduma ya kutumia teknolojia kutungisha yai mbegu (IVF) kutokana na kasoro kwenye waume zao pia kiliongezeka na kinatarajiwa kuongezeka hata zaidi.

Utafiti mwingine ulioangazia watu 2,600 waliotaka kutumiwa kutoa mbegu...


Kichwa: Utafiti: Wataalamu wanasema kubadili mwenendo wa kulala na kuamka ndio suluhisho\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Utafiti wao uliangazia zaidi ndege aina ya "bundi", ambao mfumo wa miili yao' huwezesha kuwa macho usiku kucha .

Mfumo huo unaweza kutumiwa kwa kuhakikisha mtu analala wakati mmoja kila siku, kuepukakunywa vinywaji vilivyo na caffeine kama vile chai na kupata mwanga wa jua hasa saa za asubuhi.

Watafiti wanasema mpangilio huo unaonekana kuwa wa kawaida lakini ni muhimu kwasababu unaweza kubadilisha maisha ya watu.

Kila mtu ana saa zake za kulala ambao unaambatana na kuchomoza na kuzama kwa jua. Ndio maana tunalala usiku.

Lakni mfumo wa miili ya watu wengine inatofautiana na watu wengine.

Kuna wale wanao amka mapema, lakini  hawawezi kukaa macho kwa muda mrefu wakati wa usiku; na wengine wanaoweza kukaa macho kwa muda mrefu nyakati za usiku wakati kila mtu amelala.

Watu hao wanasemeka huenda wakapata matatizo ya kiafya

Walala mapema au kuchelewa?

Wanasayansi waliwafanyia uchunguzi watu 21 ambao"hukaa macho bila kulala hadi usiku wa manane na kulala hadi saa nne asubuhi.

Walipewa maagizo yafuatayo:

Baada ya wiki tatu, watu hao walibadili mfumo wa mwili wao wa kulala, kwa mujibu wa matokeo ya utafiti uliyofanywa na Vyuo vikuu vya Birmingham, Surrey na Monash.

Matokeo ya utafiti huo ulichapishwa katika jarida la matibabu, ulionesha kuwa watu wanaweza kulala wakati mmoja kila siku.

Lakini pia iliripoti viwango vya chini vya usingizi na msongo wa mawazo huku uchunguzi  zaidi ukionesha kuwa hali yao ya afya pia iliimarika.

"Kufuata mwenendo rahisi wa kufanya mambo kunaweza kuwasaidia watu walio na tatizo la kulala kuimarisha afya yao ya kiakili ," alisema Prof Debra Skene kutoka Chuo kikuu cha Surrey.

"Ukosefu wa usingizi unaweza kunaweza kuathiri mfumo wa mwili wa mwanadamu, hali ambayo inaweza kumweka mtu katika hatri ya kupata maradhi kama vile ya Moyo, Saratani na Kisukari."

Kuwa na tatizo la kutolala na kuamka wakati mmoja kunaweza kuvuruga mfumo wa mwili wa mtu hali inayojulikana kama (circadian rhythm).

Mfumo wa kulala na kuamka kwa wakati mmoja kila siku unaweza kutumiwa kuwasaidia...


Kichwa: Utafiti: Watoto wanaozalishwa na wanaume wazee huwa werevu\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Watoto wanaozaliwa na wanume wazee huwa werevu

Watoto hao huwa werevu, wenye malengo kulingana na utafiti huo uliofanywa na chuo cha Kings College mjini London.

Umri wa mama huwa hauna athari yoyote na wasichana huwa na kinga.

Mwanasayansi mmoja anasema kuwa iwapo wanaume wataendelea kuchelewa kuanzisha familia basi tunaelekea katika jamii yenye watu werevu mno watakaoweza kusuluhisha matatizo duniani.

Matokeo ya utafiti huo ni habari njema katika sayansi .

Tafiti zilizorejelewa zimeonyesha kuwa manii ya mtu mzee hukumbwa na matatizo ya jeni  na kwamba watoto huzaliwa na ugonjwa wa kiakili.

Watafiti waliwaangazia pacha 15,000 walioshiriki katika utafiti uliokuwa ukichunguza ukuwaji wao.

Kundi hilo la watafiti baadaye walichapisha tabia za watoto hao wakati wakiwa na umri wa miaka 12 .

Wale waliochunguzwa walionekana kufanya vyema shule hususana katika masomo ya sayansi, teknolojia, uhandisi na uhasibu.


Kichwa: Utafiti: Ziwa Tanganyika limo hatarini\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Ziwa hilo ni tegemeo kubwa kwa watu takribani milioni 10 wanaoishi karibu nalo

Mwezi wa kwanza mwaka huu, taasisi ya mazingira ya Ujerumani World Nature Fund ililiorodhesha Ziwa Tanganyika kuwa ziwa la mwaka lililo hatarini.

Uvuaji uliokithiri umesababisha upungufu mkubwa wa samaki.

Kwa mujibu wa baadhi ya utafiti, kiasi cha samaki ambacho mvuvi mmoja mmoja anakipata kwa siku kimepungua kwa takribani asilimia 80.

Baadhi ya wavuvi waliozungumza na BBC walithibitisha hali hii.

"Zamani tulikuwa tunavua samaki kati ya 300 na 500 kwa siku, ilikuwa inawezekana kabisa. Lakini hivi sasa mtu hupata samaki 30, 40, ukipata nyingi sana basi hawazidi 100," anasema Eliud Mheza ambaye amekuwa akivua samaki kwa takriban miaka 15.

Ziwa Tanganyika lina aina zaidi ya 1500 za samaki, wanyama na mimea ambazo asilimia 40 ya hizo hazipatikani mahali pengine popote ulimwenguni.

Ziwa hili, ambalo linapatikana katika nchi nne - Tanzania, Jamhuri ya Demkrasia ya Kongo, Burundi na Zambia -  ni tegemeo kubwa la watu takribani milioni 10 wanaoishi pembezoni mwa ziwa hili.

Wanategemea ziwa hilo kwa usafiri, chakula, maji ya kunywa na uvuvi.

Idadi ya samaki imeanza kupungua na bei yao kupanda

Wanamazingira wanasema, ukataji miji na ukulima pembezoni mwa ziwa, umwagaji wa sumu kutoka viwandani na ile inayotumiwa na baadhi ya wavuvi katika uvuaji ni baadhi tu ya shughuli za kibinadamu zinazochangia kuhatarisha ziwa hili.

Lakini mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yanasababisha kuchemka kwa maji ya ziwa hili na hivyo kuua baadhi ya chakula wanachotegemea samaki pia ni sababu kuu inayohatarisha Ziwa Tanganyika.

"Idadi ya samaki tunaoweza kuvua imeshuka sana ukilinganisha na siku za awali. Na idadi yao inapoongezeka, bei ndipo hushuka. Lakini sasa samaki ni wachache mno na bei yao imepanda sana, na kwetu wenye kiasi kidogo cha mtaji, inatuathiri sana," anasema  Uwezo Yusufu, mchuuzi wa samaki.

Serikali za nchi zinazozungukwa na ziwa hili zimeunda taasisi iitwayo Mamlaka ya Ziwa Tanganyika ambayo inashughulikia ustawi wa Ziwa...


Kichwa: Utafiti: wanasayansi wanachunguza jinsi saratani 'inavyozaliwa'\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Wanapanga "kuzalisha" saratani katika maabara ili kubaini muonekano wake "siku ya kwanza".

Hii ni moja wa  tafiti zinazopewa kipaumbele na muungano huo wa kimataifa wa wanasaya wanaofanya shughuli za ugunduzi wa mapema wa saratani.

Kufanya kazi pamoja katika mradi huo kunamaanisha watu wanaougua saratani watafaidika zaidi, unasema muungano huo.

Kupiga hatua

Kwa pamoja wanasayansi hao wanalenga kufanya uchunguzi kama vile wa damu, pumzi na kupima mkojo ili kuwabaini wagonjwa walio katika hatari zaidi, kuimarisha mbinu ya ugunduzi wa mapema wa saratani na kuangazia kwa jumla dalili zisizonekana za ugonjwa huo.

Lakini wamekiri kuwa hatua hiyo "ni kama kutafuta sindani gizani" na huenda ikachukua miaka 30.

"Tatizo la msingi ni kwamba hatujawahi kuona jinsi saratani inavyozaliwa katika mwili wa binadamu," anasema Dkt David Crosby, Mkuu wa kitengo cha ugunduzi wa mapema wa magonjwa katika taasisi ya utafiti wa saratani nchini Uingereza.

"Wakati inapogunduliwa,  huwa tayari imejiimarisha."

Uchunguzi wa saratani kupitia vipimo vya damu umependekezwa kwa muda mrefu na wanasayansi

Watafiti kutoka Manchester, kwa mfano wanakuza  tishu za matiti ya binadamu kwenye maabara na seli za kinga za synthetic ili kuona ikiwa wanaweza kuona mabadiliko ya mapema kabisa, ambayo yanaweza kusababisha saratani.

Prof Rob Bristow anasema ni sawa na "kuwa na tishu hai inayoishi nje ya mwili wa mgonjwa ".

Ukwili ni kwamba kuna hatari ya utambuzi zaidi a magonjwa, kwa sababu seli zote zilizo chungunzwa mapema zinaweza kubadilika na kuwa chanzo cha saratani.

Kwa hivyo wanasayansi wanazingatia hilo kwa kuangazia zaidi jeni watu walizozaliwa nazo na mazingira waliokulia ilikutathmini hatari inaowakabili linapokuja suala la ugunduzi wa mapema wa ugonjwa wa saratani kwa mtu binafsi.

Uchunguzi wa kina wa MRI huenda ukawa mbinu ya mapema ya ugunduzi wa saratani tezi dume

Ni kupitia njia hiyo wataweza kukabiliana ka ugonjwa huo.

'gharama ya kuzima moto'

Hadi wa leo wanasayansi wanasema, utafiti kuhusu ugunduzi wa mapema wa...


Kichwa: Utaifiti: ulaji wa vyakula vyenye mafuta mengi, unahusishwa na matatizo ya utasa miongoni mwa wanawake\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mwanamke akila burger na vibanzi

Utafiti uliofanyiwa wanawake 5,598, uliwapata wale ambao wana mazoea ya kula vyakula vyenye mafuta mengi, mara 4 au zaidi kwa wiki, wanachukua zaidi ya mwezi mmoja kupata uja uzito, kuliko wanawake ambao hawatumii kabisa chakula cha aina hiyo.

Walaji wengi wa chakula cha aina hiyo, pia sio rahisi kupata mimba, katika kipindi cha mwaka mzima, hayo ni kwa mujibu wa ripoti ya uzazi wa binadamu.

Wataalamu wanasema kwamba, lishe bora huboresha uwezekano wa kushika mimba.

Hata hivyo, kumekuwa na changamoto fulani na utafiti huo, ukiwemo swala la wanawake kujaribu kukumbuka, kile walichokuwa wa kila wakati wana uja uzito.

Wanawake nchini Australia, New Zealand Ireland na Uingereza, waliulizwa kuhusiana na kile walichokuwa wakila mwezi mmoja kabla ya kushika mimba, hasa wakati wa mimba yao ya kwanza.

Wakunga waliwatembelea kina mama hao, walipokuwa na mimba ya wiki 14 hadi 16, na wakaulizwa ni mara ngapi walikula matunda, mboga za majani na samaki, mbali na chakula kama burgers, pizza, kuku wa kukaangwa pamoja na vibanzi, kutoka katika migahawa inayouza vyakula vya mafuta mengi na sukari.

Watafiti hao walibaini kuwa, wanawake wanaotumia matunda mara tatu kwa mwezi, wanachukua kiwango cha nusu mwezi kwa wastani kushika mimba, kuliko wale ambao wamekula matunda mara tatu au zaidi kwa siku.

Pia walipiga hesabu kuwa, wanawake walio na kiwango kidogo mno cha ulaji wa matunda mwilini, wako kwenye hatari ya 12% ya kutokuwa na uwezo wa kushika mimba katika kipindi cha chini ya mwaka mmoja, huku hali kama hiyo ni asilimia 16% ya wale ambao wamekula chakula kilicho na mafuta mengi, mara nne au zaidi kwa wiki.

Hii kwa ujumla ni hatari kwa asilimia 8% katika kundi sawa na hilo.

Mwanamke mja mzito akinunua mboga katika duka la jumla

Watu waliooana hawakutumika katika utafiti huu, hasa ikiwa mpenzi wa kiume alikuwa akipokea matibabu ya uzazi.

Mhadhiri Claire Roberts,  kutoka Chuo kikuu cha Adelaide, Australia, ambaye aliongoza jopo la watafiti hao, anasema: "Matokeo hayo, yanaonyesha...


Kichwa: Utaishi kwa muda gani zaidi duniani?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Jaza maelezo kukuhusu hapa chini kubaini umri ambao watu wa jinsia sawa na yako kutokana nchini mwako wa umri sawa na wako wanatarajiwa kuishi, na pia ufahamu ni kipindi cha muda gani cha maisha yako unatarajiwa kuwa na afya bora.

Samahani, jaribu tena!

Tafadhali, hakikisha una huduma ya mtandao kisha ubofye 'onyesha matokeo' ili kujaribu tena!

Umri wa kuishi

Maisha yako yaliyosalia, utaishi miaka mingapi ukiwa na afya?

Umri wa kuishi: Wewe na Ulimwengu

Umri wa kuishi wakati wa kuzaliwa, kwa mataifa (miaka)

Umri wa wastani wa kuishi duniani ni miaka 72 - miaka 70 kwa wanaume na 75 kwa wanawake. Hata hivyo, hili hubadilika kadiri umri unavyosonga. Kwa mfano, mtu aliye na miaka 69 anaweza kutarajia kuishi miaka mingine 17 kwa kiwango cha wastani.

Iwapo unashindwa kufungua kikokotoo hiki, tafadhali bofya hapa kukifungulia.

Kikokotoo hiki hufanya kazi vipi?

Data iliyotumiwa katika kikokotoo hiki inatokana na takwimu za karibuni zaidi (2016).

Umri wa kuishi ni idadi ya miaka ambayo mtu anatarajiwa kuishi kwa kuzingatia umri wake, jinsia na nchi.

'Ni sehemu gani ya miaka uliyosalia nayo itakuwa ya afya' imehesabiwa kwa kutumia idadi ya miaka ambayo mtu anaweza kutarajia akiwa na afya, ambayo inaoneshwa kama asilimia ya umri uliosalia ambao wanatarajiwa kuishi.

Matokeo yanachukulia kwamba viwango vya vifo na ulemavu havitabadilika katika maisha ya mtu.


Kichwa: Utajihisi vipi kufuatiliwa uwapo kazini kila wakati?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Kuna njia iliyo sahihi na isiyo sahihi ya ufuatiliaji katika maeneo ya kazi

Courtney Hagen Ford, mwenye umri wa miaka 34, aliacha kazi yake kama muhudumu wa benki kwasababu alibaini kuwa uchunguzwa aliokuwa akifanyiwa ''ulidunisha utu wake''.

Muajiri wake alikuwa akiingia kwenye kompyuta yake kwa kutumia programu ya  software kuangalia ni wateja wangapi aliowahudumia walioweza kufikia hatua ya kuomba mkopona  akaunti zisizo na malipo.

"Msukumo wa mauzo ulikuwa mkubwa," akakumbuka . "Ulikuwa ni wa kutisha kabisa."

 Aliamua kuwa kuuza chakula cha haraka ingekuwa bora zaidi, lakini sababu ya kuacha kazi ya benki ilikuwa ni  kutaka kusomea teknolojia ya uchunguzi wa kimtandao na kupata shahada ya udaktari wa taaluma hiyo.

Courtney si yeye pekee asiyependa aina hii ya kuchunguzwa, lakini inaendelea kukua kote duniani huku makampuni yakitaka kupata faida zaidi kutoka kwa wafanyakazi wao  kwa kutumia raslimali chache iwezekanavyo.

Courtney Hagen Ford anasema kuchunguzwa kila hatua ilikuwa ni kitu cha "kudunisha utu wake"

 Zaidi ya nusu ya makampuni yenye mapato ya zaidi ya  $750m (£574m) kwa mwaka zilitumia njia "ambazo si za kawaida " kuwachunguza waajiriwa mwaka jana, anasema Brian Kropp, maka rais wa wa kampuni ya utafiti ya Gartner.

Japan yaajiri asilimia 97 ya waliohitimu chuo kikuu

Hii ni pamoja na kutumia mbinu kama vile tathmini ya barua pep, matumizi ya kpmpyuta, na namna wafanyakazi wanavyotembea kutoka sehemu moja hadi nyingine ndani ya ofisi zao . Baadhi ya makampuni pia huchunguza viwango vya mapigo ya moyo na saa zao za kulala kuangalia namna inavyathiri kazi zao.

Mwaka  2015, 30% yalitumia mbinu hizo. Mwaka ujao, Bwana Kropp anatarajia  80% ya makampuni yatafanya hivyo.

Na tathmini ya nguvu kazi itakuwa itakuwa ni sekta yenye thamani ya $1.87bn ifikapo mwaka 2025, inasema taasisi ya tathmnini ya utafiti ya San Francisco.

Je ni makampuni yanakuwa makini kiasi hiki?

Ben Waber, Mkurugenzi mkuu wa Humanyze, kampuni ya Boston ya tathmini ya nguvu kazi , anasema  udukuzi huu unayapa...


Kichwa: Utajiri wa Aliko Dangote wapungua\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Bilionea raia wa Nigeria Aliko Dangote kulia

Jarida la Forbes limeripoti kwamba  mali ya dangote imepungua kutoka dola bilioni 15.4 mwaka 2016 hadi dola bilioni 12.2 mwaka huu kutokana na kushushwa thamani kwa sarafu ya Nigeria.

Dangote alijipatia utajiri wake kupitia uzalishaji wa simiti, sukari, na unga wa ngano.

Aligonga vichwa vya habari 2016 wakati aliposema kuwa alitaka kuinunua Arsenal katika kipindi cha miaka minne ijayo.

Hapo jana Mkurugenzi mkuu wa kampuni ya Amazon Jeff Bezos alimpiku Bill Gates kwa muda mfupi kama mtu tajiri duniani kabla ya kushuka hadi nafasi ya pili.


Kichwa: Utajiri wa Jay-Z umetokana na nini?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Jarida hilo la Marekani limekadiria kuwa utajiri wa msanii huyo wa muziki wa rap sasa ni "jumla ya " dola bilioni $1.

Forbes linasema kuwa mumewe mwanamuziki Beyonce amefanikiwa kwasababu alijenga nembo zaidi tu ya kuziidhinisha.

Mkewe Beyonce anaripotiwa kuwa utajiri wa takriban dola milioni 335, alizotengeneza zaidi kutokana na muziki na kuidhinisha nembo

Katika kuweka viwango vyake, Forbes ilipinga madai kuwa msanii huyo wa muziki wa kufoka na mzalishaji  wake  Dr Dre wamefikia kiwango cha ubilionea.

Jay-Z,  alizaliwa hawn Carter, akakulia katika moja maeneo ya jiji la new York  yenye sifa mbaya zaidi.

Alipata umaarufu mnamo mwaka 1996 kwa kazi yake iliyomuwezesha kutoa albamu ya Reasonable Doubt.

 Beyonce na Jay-Z watoa albamu pamoja, wamtaja Trump

JAY-Z athibitisha mamake ni mpenzi wa jinsia moja

Albamu yake ya The Blueprint  aliyoitoa mwaka 2001 iliongezwa mwezi Machi kwenye maktaba ya sajiri ya kitaifa ya  Kongresi  kwasababu ilionekana kama ya  "kitamaduni, kihistoria au yenye umuhimu mkubwa".

Jarida la Forbes limesema  lilikuwa limekadiria  utajiri wa Jay-Z kwa kuongeza mali zake mbali mbali  na "kutoa kiasi cha utajiri kinachomuwezesha  kuishi maisha ya umaarufu ".

Umaarufu wake ulianza kushamiri mnamo mwaka 1996 kwa kazi yake iliyomuwezesha kutoa albamu ya Reasonable Doubt

Miongoni mwa mali anazomiliki Jay-Z mwenyenye umri wa miaka 49 ni pamoja na:

Mkewe  Beyonce anaripotiwa kuwa utajiri wa takriban dola milioni 335, alizotengeneza  zaidi kutokana na muziki na kuidhinisha nembo, wawili hao wanamiliki zaidi ya dola bilioni 1 kwa miaka mingi.

Jay-Z, ambaye aliimba vibao kama "I'm not a businessman, I'm a business, man", ni mmoja wa watu wachache katika sekta ya burudani  kufikia kiwango cha ubilionea ,kulingana na  Forbes.

 Mara nyingi  kumekuwa na dhana kwamba  Dr Dre alifikia kiwango cha ubilionea  mwaka 2014  baada ya kuzalisha ngoma zake kwa kampuni ya  Apple. Lakini mwaka jana Forbes ilitaja kiwango chake cha utajiri kuwa ni takriban  dola milioni 770.

Kasseem "Swizz Beatz"...


Kichwa: Utajiri: Hii ndio miji 20 iliyo na mabilionea wengi zaidi duniani\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Hong Kong ilipata mabilonea zaidi ya 20 mwaka 2017

Mfanyabiashara huyo wa miaka  90 ni mtu wa 23 tajiri zaidi duniani. Thamani ya mali zake kwa jumla inakadiriwa kuwa dola bilioni 37.7

Ka-shing amewekeza katika biashara tofauti kuanzia sekta uchukuzi hadi za kifedha, kawi na kampuni za kutoa huduma.

Bilionea huyu ni mfano tu wa utajiri unaopatikana katika eneo hilo linalotaka kujitenga na Uchina:

Kwa mujibu wa sensa ya hivi karibuni ya kuhusu hali ya utajiri na matajiri duniani iliyofanywa na shirika la kimataifa la uchumi linalo fahamika kama Wealth X, Hong Kong sasa ina mabilionea wengi kuliko miji mingi duniani isipokua New York.

Li Ka-Shing ni mtu wa 23rd tajiri zaidi duniani lakini majirani zake nchini Hong Kong wana maoni tofauti

Hong Kong sasa ina jumla ya mabilionea 93, idadi ambayo imeongezeka kwa 21 zaidi  kutoka mwaka 2016.

Sensa hiyo pia imebaini kua nusu ya miji 10 iliyo na idadi kubwa ya mabilionea iko katika mataifa yanayoendelea katika maeneo yanayotajwa kuwa na viwango vya juu vya ukosefu wa usawa duniani.

Kuongezeka kwa "mabilionea wanaoibuka" pia kumechangia kuibuka kwa idadi ya maeneo ya bora zaidi ya kuekeza duniani.

Sensa hiyo ilirekodi watu 2,754 ambao walikua na mali ya thamani ya dola bilioni 1 au zaidi mwaka 2017.

Mali yao kwa pamoja ikijumlishwa ni takriban dola trilioni 9.2 -hii ikiwa ni zaidi ya pato jumla ya mataifa ya Ujerumai na Japan ikijumlishwa  pamoja.

"Ni sawa" au ni ukosefu wa usawa?

Kuongezeka kwa idadi ya mabilionea kumezua maoni kinzani miongoni mwa wataalam juu ya madhara yake ya kijamii.

Kambi moja inaangazia masuala ya kimaadili yanayotokana na kupanuka kwa pengo la mapato katika jamii.

Suala hilo limeangaziwa pia katika ripoti ya kila mwaka ya shirika la Oxfarm ambayo inapendekeza watu matajiri zaidi watozwe kodi kubwa ya juu.

Kambi nyingine inawachukulia mabilionea kama chachu ya maendeleo katika jamii.

Mfanyibiashara Mukesh Ambani, mtu tajiri zaidi nchini India, anaishi kwa nyumba ya ghorofa 27 katika mji wa Mumbai, ambao nusu ya watu wanaishi...


Kichwa: Utalii Tanzania wazidi kuimarika\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Simba

Alianza mwigizaji maarufu wa filamu kutokea Hollywood nchini Marekani, Will Smith na mkewe Jada Pinkett-Smith. Mwanzoni mwa mwezi Machi walitua nchini kupitia Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro (KIA) na kujivinjari katika mbuga ya Serengeti. Wakiwa huko familia ya Smith walikutana na msanii mwingine kutokea huko huko Marekani, lakini huyu yeye ni mwanamitindo na mrembo, Chanel Iman.

Haikupita muda mrefu sana tangu watu hao mashuhuri kuwepo nchini, kwani siku chache zilizopita aliyewahi kuwa Waziri Mkuu wa Taifa la Israel, Bw. Ehud Barak naye alitembelea mbuga ya Serengeti pamoja na Ngorongoro.Hii ni ishara nzuri kwa sekta ya utalii nchini ambapo kupitia watu hawa maarufu wengine nao wanapata taarifa na kuhamasika kutembelea pia.

Lakini lazima tujiulize ni kwa nini Ngorongoro huwavutia watu zaidi na kuwafanya kufunga safari kuja Tanzania na sio sehemu zingine? Jumia Travel imekukusanyia vitu ambavyo vinapatikana katika eneo hilo la urithi wa dunia ambalo hakuna mtu atakayesimuliwa na kutotaka kulitembelea:

Hifadhi ya Taifa ya Ngorongoro. Kama ulikuwa haufahamu bonde la Ngorongoro ni shimo kubwa lililotokana na mlipuko wa volkeno ambalo halijai maji wala kubomoka duniani. Eneo hili ambalo limetangazwa kuwa ni urithi wa dunia na Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi na Utamaduni (UNESCO); lina urefu wa kilometa 20, kina cha mita 600 na ukubwa wa kilometa za mraba 300.

Vifuatavyo ni vivutio vinavyopatikana katika hifadhi ya Taifa ya Ngorongoro:Binadamu na Wanyama kuishi pamoja. Kwa zaidi ya miaka 200 iliyopita watu wa kabila la Wamasai walifika eneo hili na kuishi hapo. Maisha yao ya jadi yamewafanya waweze kuishi pamoja na mifugo yao kwa amani na utulivu kabisa bila ya kuwabugudhi wanyamapori. Mpaka hivi sasa kuna wafugaji wa Kimasai takribani 42,000 wakiishi katika hifadhi pamoja na mifugo yao kama vile ng'ombe, punda, mbuzi na kondoo. Kipindi cha mvua hutoka eneo hili na kuelekea maeneo ya tambarare ambapo kiangazi kikifika hujisogeza maeneo ya karibu ya mlima na misitu iliyopo....


Kichwa: Utalii: Aurora inataka kuwa hoteli ya kwanza katika anga za juu\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Tangazo rasmi kuhus mpango huo lilitolewa Aprili mwaka jana huko San Jose, California Marekani.

Imejengwa kwa ukubwa wa ndege kubwa ya kibinafsi, itakayoruhusu watalii kupaa maili 200 juu ya ardhi ya dunia, na kupata fursa ya kutupia jicho mandhari ya sayari na muanga wa kaskazini na kusini.

Gharama sio nyepesi: safari hiyo ya siku 12 kwenye kituo cha Aurora inayotarajiwa kufanya ziara ya kwanza yakitalii mwaka 2022, ni ya thamani ya $9.5m kwa mtu mmoja.

Hatahivyo, kampuni hiyo inasema orodha ya watu wanaosubiri safari hiyo ya kitalii inakusanywa miezi 7 kabla ya safari yenyewe.

"Sehemu ya hisia tunayotaka kuwapatia watu ni kujua maisha halisi ya mwana anga za juu yalivyo," amesema Frank Bunger, muasisi na mkurugenzi mtendaji wa Orion Span, kampuni inayosimamia uidhinishaji wa hoteli hiyo ya Aurora.

"lakini tunatarajia wageni wengi watakuwa wakichungulia nje ya madirisha , na kuwaita kila wanaowajua, na iwapo watachoka, tuna tunachokita 'holodeck,'  mfumo wa uhaisia unaoonyesha hali ilivyo, na unaweza kufanya chochote unachotaka kufanya mfano kuelea katika anga za juu, kutembea kwenye mwezi na hata kucheza gofu."

Kando na kuweza kuchungulia  nyota na sayari ya duni kutoka dirishani. inatarajiwa wageni katika Aurora watajaribu kufanya mambo tofuati katika muda watakaokuwa wakiishi katika hoteli hiyo, kama kujaribu kupanda chakula kama inavyofanywa sasa na maafisa katika ISS.

Wengi katika taaluma ya sayansi wanaona kama hatua isiyoepukika katika maisha ya mwanadamu.  Lakini kuna na msemo wa kale, kwamba jihadhari kabla ya hatari; kusema kwamba safari ya raia kwenda katika anga za juu ni kitu kilicho katika kiwango cha msingi, bado haielezi hatua imepigwa kiasi gani.

Kila mmoja anakubali kwamba utalii katika anga za juu ni jambo kubwa: ulianza mnamo 2001 wakati raia wa Marekani Dennis Tito alipolilipa shirika la anga za juu Urusi $20m ili kuzuru kituo cha ISS kilichopo huko. baadhi ya mataifa  tayari yameidhinisha msingi katika sekta hiyo katika siku zijazo.

Lakini wataalamu wanasubiri kuona iwapo...


Kichwa: Utamaduni wa kubana misuli ya uke ni hatari kwa wanawake\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Ukipita mtaa wa Likoni Jijini Mombasa, pwani ya Kenya, utamaduni huu wa wanawake kubana njia zao za uzazi si geni.

Munira Ali Salim ni mkaazi wa Mombasa na kama wanawake wenzake anaelewa Faida zake. Na wanachotumia zaidi kwa shughuli hiyo  wenyewe wanaita shabu.

Je wanawake wote wanafika kileleni?

Hatari ya 'tiba ya ukarabati' wa uke

''Hii shabu husaidia maana yake kuna wengine humwaga maji sana. Sasa hii shabu shabu ukitia huko, humfanya mtu mkavu halafu huvuta na ikabana''. Munira

  Hasa ndicho kinacho wahangaisha wanawake hawa wa Mombasa. Baadhi yao wana wasi wasi kuwa uke wao ni mpana kiasi kuwa hawa toshlezi waume wao.

Na ndio maana wanatumia hii shabu kujaribu kubana ili kurudisha ile hali ya zamani.

Lakini hapa mbinu wanazo tumia zinahusisha bidhaa za kemikali wanazonunua dukani.

''Hii ndio shabu na kazi yake ni kuchukua hiki kipande unaponda kisha unafunga kwenye pamba. Na unachanganya na mafuta mazito yenye harufu nzuri mfano manukato ya Udi. Sasa hiyo inasaidia ukitia huku chini shabu inavuta''

Wanawake hawa pia wameelezea hofu kuwa waume huenda wakawaacha au kuwatafutia mke wa pili iwapo wata kosa kuridhika nao kimapenzi. Na yote haya wamejifunza kutoka kwa makungwi ambao huwapa ushauri nasaha wasichana wanapo olewa, kuhusu njia za kumridhisha na mume .

Mbali na shabu ambayo inatengenezwa kwa chumvi, kuna bidhaa nyingi zinazopatikana madukani kama vile choki, inayotengenezwa kutoka kwa chokaa maalum yenye kemikali inayoaminiwa kuvuta misuli ya uke na kubana.

Madhara ya matumizi ya bidhaa hizi kwa wanawake

Bidhaa hizi wanazonunua hawajui zimetokana na kitu gani na wala hazina maelezo ya namna ya kutumia na  wala hakuna ushauri wa daktari wala hawana hofu kuhusu madhara yanayoweza kujitokeza hapo baadae.

Daktari Kinuthia Muriu ni mtaalamu wa afya ya uzazi anasema matumizi ya bidhaa hizi yapo sana miongoni mwa jamii ya wanawake.

''Kwa makabila fulani huwa wana njia nyingi wanatumia kubana njia ya uzazi, nyingine ni mbaya huweka mpaka chumvi inayounguza mwili hali ambayo baadae...


Kichwa: Utamaduni wa kurejesha mahari marufuku Uganda\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Uganda Wedding

Uamuzi huo wa majaji saba katika mahakama hiyo umetolewa baada ya wanaharakati wa haki za wanawake kuwasilisha kesi mahakamani wakisiema kuwa utamaduni huo unawanyima wanawake haki zao.

Jaji mkuu wa Uganda Bart Magunda Katureebe amesema kuwa ikiwa utamaduni huo utaruhusiwa kuendelea itakuwa na maana kuwa wanawake ni kama bidhaa zinazouzwa sokoni.

Ngombe hutumiwa sana kulipa mahari Uganda

Lakini idadi kubwa ya majaji hao walikubaliana na uamuzi kwamba utamaduni wa utoaji mahari unapaswa kuendelea na kwamba haukiuki katiba.

Hata hivyo mmoja wa majaji hao alisema kuwa utamaduni huo unawadhalilisha wanawake na kwamba mahakama inapaswa kulifanya swala la ulipaji mahari kuwa chaguo na wala sio sharti.


Kichwa: Utamaduni wa kutoa majina Afrika: Njia tisa za kumpatia jina mtoto wako\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Utamaduni wa kutoa majina Afrika: Njia tisa za kumpatia jina mtoto wako

Kutoka siku mtoto anapozaliwa hadi matukio yanayozunguka kuzaliwa kwake, sababu kadhaa hushawishi majina ambayo wazazi huwachagulia watoto wao.

Kila kabila, majina hayo huwa na habari nyingi kumuhusu mtu aliyepewa jina hilo.

Hizi ni njia tisa tofauti ambazo wazazi wa Kiafrika hutaja majina ya watoto wao:

1. Matukio yanayozunguka kuzaliwa:

Miongoni mwa makabila tofauti uchaguaji wa majina unaweza kushawishiwa na matukio mazuri ama hata mabaya ambayo familia hujikuta ndani yake wakati mtoto anapozaliwa.

Mara nyingi majina hayo huwa na sentensi:

Ayodele{ furaha imekuja nyumbani} ni jina linalotumiwa na jinsia zote mbili kwa mtoto ambaye kuzaliwa kwake kumeleta furaha kwa wazazi wake wa kabila la Yoruba nchini Nigeria.

Yetunde ama Yewande {Mama amerudi} ni Jina la kabila la Yoruba  linalopatiwa mtoto wa kike ambaye bibiye au mwanamke mwengine wa familia yake alifariki kabla ya kuzaliwa kwake.

Adetokunbo (Ufalme ama utajiri umerudi nyumbani) ni jina linalotumika na jinsia zote  kwa mtoto aliyezaliwa ughaibuni.

Yetunde {amerudi} ni jina analopatiwa mtoto linalofana ana bibi miongoni mwa raia wa Nigeria

Ajuji {aliyezaliwa katika jaa} ni jina linalopatiwa mtoto baada ya watoto waliozaliwa mbele yake kushindwa kuishi.

Inaaminika kwamba kumpatia mtoto jina baya kutawadanganya mapepo wabaya kudhani kwamba mtoto huyo hapendwi hatua itakayowafanya mapepo hao kumwacha kuishi.

Kgomotso na pumza{faraja} ni majina yanayopewa watoto wanaozaliwa muda mfupi baada ya kifo ama hata janga  katika familia za Sesotho na Xhoza nchini Afrika Kusini.

Kiptanui na Cheptanui ni majina yanayopewa watoto ambao mama yao amekumbwa na matatizo mengi wakati wa kujifungua  miongoni mwa jamii ya Wakalenjin nchini Kenya.

Kimaiyo na Jemaiyo ni majina ambayo mara nyengine hupewa watoto wa kiume na wa kike ambao kuzaliwa kwao kunajiri wakati ambapo wanaume wanakunywa pombe ya Maiywek miongoni mwa Wakalenjin.

Misrak {mashariki} ni jina lililopewa mtoto wa kike wa...


Kichwa: Utaratibu mpya wa kutoa viza za Tanzania walalamikiwa\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Hivi karibuni, serikali ya Tanzania kupitia idara yake ya Uhamiaji ilitoa muongozo wa kubadili kutolewa kwa vibali vya kuingia nchini humo yaani viza.

Baadhi ya raia wa nchi ambazo awali walikuwa wanakata vibali hivyo wakiingia Tanzania, sasa wanatakiwa kuomba vibali hivyo kabla ya kusafiri, tena maombi yao yanaweza kuchukua mpaka miezi mitatu.

Baadhi ya nchi zilizoathirika na utaratibu huo ni Nigeria, Somalia, Pakistan, Yemen na Iran.

Tayari taharuki na usumbufu umewakuta baadhi ya wasafiri kutoka nchi hizo tangu utaratibu huo mpya uanze kutumika mwisho wa mwezi Septemba. Baadhi ya wasafiri raia wa Nigeria wameeleza masikitiko yao mitandaoni baada ya kuzuiwa kuingia Tanzania kwa kutoomba kibali kabla ya kuingia.

Mwandishi wa blogu ya masuala ya kusafiri kutoka Nigeria aliandika katika ukurasa wake wa twitter wiki iliyopita kuwa amezungumza na afisa mmoja wa idara ya Uhamiaji Tanzania na kumwambia kuwa raia wa Nigeri, Mali, Niger na Somalia hawana tena uwezo wa kupata kibali cha kuingia Tanzania pindi wanapofika katika mpaka wa nchi hiyo ama kutua uwanja wa ndege.

Madaktari wawili raia wa Nigeria wanaoishi Uingereza pia wamezuiliwa kuingia Tanzania hivi karibuni na kurudishwa kwenye ndege saa chache baada ya kuingia kutokana na kutoomba viza kabla.

Madaktari hao wameelezea mkasa wao kupitia chaneli yao ya mtandao wa video wa Youtube iitwayo AdannaDavid wamesema hawakuwa na taarifa ya mabadiliko ya utolewaji wa visa ya Tanzania na hata shirika la ndege waliotumia kusafiria kutoka Uingereza kwenda Tanzania hawakuwa na taarifa hiyo.

Jarida la mtandaoni la Quartz Africa kuwa mkutano wa wavumbuzi wa masuala ya mtandao wa bara la Afrika uliondaliwa na taasisi ya AfriLabs wiki iliyopita ulikumbana na kadhia ya baadhi ya wajumbe wa mkutano huo kuzuiliwa kuingia Tanzania kutokana na mabadiliko hayo.

Pasi ya Umoja wa Afrika ilizinduliwa Julai 2016 na inatazamiwa kurahisisha usafiri wa wakazi wa Afrika nadani na nje ya bara lao.

BBC imezungumza na msemaji wa idara ya Uhamiaji Tanzania Ally Mtanda ambaye...


Kichwa: Utaratibu wa kupiga kura uchaguzi mkuu Kenya 2017\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Ufuatao ndio utaratibu utakaotumiwa wakati wa kupiga kura.

Jinsi ya kumchagua mgombea kwenye karatasi ya kura

Kuna sababu nyingi ambazo husababisha kura kuharibika na hivyo kutohesabiwa.

Kuu zaidi huwa ni mpiga kura kuweka alama kwa njia isiyofaa wakati wa kuchagua mgombea au chama anachokitaka.

IEBC inasema mpiga kura anatakuwa kuweka "alama kwenye nafasi iliyotengwa kwa jina la chama/mgombeaji au picha ya chama ungependa kuchagua."

Mpiga kura anafaa "kuweka alama kwa mgombeaji mmoja tu." Hufai kuweka alama yeyote nyingine kwenye karatasi ya kura. Alama unayoweka inaweza kuwa alama ya ndio (✓), mkasi (✕), au hata alama ya kidole. Hata hivyo, huruhusiwi kuandika jina lako au kuweka sahihi yako kama alama ya kumchagua mgombea unayemtaka. Iwapo utafanya makosa bila kukusudia wakati wa kuweka alama yako kwenye karatasi ya kura na utambue hilo kabla ya kutumbukiza karatasi yako kwenye sanduku, unaweza kupewa karatasi nyingine ya kura. Unaweza kupewa karatasi mpya ya kura mara mbili pekee.

Baada ya kumaliza kuweka alama, unafaa kuikunja karatasi katikati kutoka kushoto kwenda kulia ili kuweka siri uliyemchagua halafu utumbukize karatasi hiyo kwenye sanduku lifaalo.

Tume ya uchaguzi imepiga marufuku kurandaranda katika kituo baada ya kupiga kura. Vile vile, ni hatia kupiga picha katika kituo cha kupiga kura au kupiga picha karatasi za kura.


Kichwa: Utata DRC; wapinzani wadai ratiba ya uchaguzi wa mwaka huu\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Zogo kuhusu kutokuwepo kwa raiba ya uchaguzi DRC

Majadilano hayo ambayo tayari  yalikuwa yameanza mwanzoni mwa mwezi yanasusiwa na baadhi ya vyama vikuu vya upinzani nchini huko kikiwemo kile cha mmojawapo ya mwanasiasa mongwe nchini humo,  Etienne Tshisekedi, wa chama cha UDPS.

Mazungumzo hayo yalikuwa yamependekezwa na serikali baada ya wanaharakati wa upinzani kuitaka serikali itoe ratiba kamilifu ya jinsi uchaguzi huo utakavyofanyika.

Kufikia Disemba mwaka huu Rais  Joseph Kabila, atakuwa  ameshahudumu mihula miwili anayo ruhusiwa kwa mujibu wa katiba ya nchini hiyo .

Hata hivyo tume ya uchaguzi nchni humo inasema kulingana na mazingira yalivyo sasa ni vigumu kuandaa kabla mwaka huu kumalizika.

Tume hiyo ilikuwa inatarajiwa kutangaza tarehe ya uchaguzi hapo jana , lakini hilo halikufanyika.

Ndipo polisi walipokabiliana na waandamanaji waliokuwa wakishinikiza kutolewa kwa ratiba hiyo huko mji mkuu wa nchi hiyo  Kinshasa, na kusababisha watu kadhaa kuuawa.

Duru tofauti zinahitilifaina kuhusu idadi ya watu waliouawa huku zingine zikiripoti hadi watu 50.


Kichwa: Utata kuhusu hatima ya faru John Tanzania\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Bw Majaliwa amewataka viongozi wa NCAA kuwasilisha kwake nyaraka zote zilizotumika katika kumuhamisha faru huyo kufikia Alhamisi.

Alisema ana taarifa kuwa faru huyo John alihamishwa kwa siri na kupelekwa Grumeti katika eneo  Serengeti mnamo 17 Desemba, 2015.

"… mliahidiwa kupewa shilingi milioni 200 ambapo mkapewa shilingimilioni 100 kwa ahadi ya kumaliziwa shilingi milioni 100 nyingine baadaye," alisema Bw Majaliwa.

Kwa mujibu wa gazeti la Daily News la Tanzania, Bw Majaliwa alisema kwa miezi mitatu sasa, hakuna taarifa zozote kumhusu faru huyo ambazo zimetolewa.

 "Naomba niletewe nyaraka zote zilizotumika kumuomba na kumuondoa faru huyo na barua zilizotumika kujadili suala la faru John. Nasikia amekufa naomba pembe ziletwe ofisini na iwapo itathibitika aliondoka bila ya kufuata taratibu wahusika wote watachukuliwa hatua kali za kisheria,".

Bw Majaliwa pia alimsimamisha kazi Mhasibu Mkuu wa NCAA, Sezzary Simfukwe kutokana na tuhuma za ubadhilifu wa fedha zinazomkabili.

Kwa sasa, anahojiwa na Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (Takukuru).

"Haiwezekani mtumishi awe anachunguzwa  na Takukuru halafu aendelee kuwa ofisini si atavuruga uchunguzi. Asimamishwe kazi kuanzia leo mpaka hapo uchunguzi utakapokamilika na aikibainika kwamba hana hatia atarudi kazini," alisema.

Hifadhi ya Ngorongoro ndilo eneo pekee Tanzania ambapo faru wanapatikana kwa wingi porini, ndani ya kreta.

Inakadiriwa kwamba idadi ya faru katika hifadhi hiyo ni takriban 35.


Kichwa: Utata umeibuka juu ya ni wapi atakapozikwa aliyekuwa Robert Mugabe\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Bwana Mugabe alifariki dunia akiwa na umri wa miaka 95, akiwa hospitalini    Singapore wiki iliyopita

Lakini  sasa inaonekana kuna mzozo wa kutoelewana baina ya familia ya marehemu Mugabe na serikali ya Zimbabwe kuhusu ni wapi kiongozi huyo aliyeitawala Zimbabwe kwa miaka 37  kuanzia 1980 hadi 2017, anapaswa kuzikwa.

Iran yapuuza vitisho vya Marekani

Tetesi za soka Ulaya  Jumatatu tarehe 09.09.2019

Makonda: ''Niko tayari kuchukiwa na wanaume''

Baadhi ya ndugu zake wanataka azikwe katika kijijini  alikozaliwa cha  Kutama   kilichopo katika jimbo la magharibi  la Mashonaland  yapata kilomita 80 au maili 50 magharibi mwa mji mkuu Harare.

Wengi miongoni mwa mashujaa wa taifa la   Zimbabwe - wale ambao walishirikiana katika mapambano dhidi ya utawala wa wazungu walio wachache wamezikwa katika eneo la makaburi ya Mashujaa  lililopo nje kidogo tu ya mji mkuu  Harare.

Mpwa wa Mugabe anasema alikuwa akiwa mtu mwenye machungu kutokana na usaliti aliofanyiwa na watu wake wa karibu

 Ndani ya lango la nyumba ya Mugabe ya kijijini kwao , ambayo kwa sasa inalindwa na mlinzi mmoja, makumi kadhaa ya waombolezaji  walikusanyika Jumapili kutoa heshima zao za mwisho kwa Marehemu Mugabe.

 Waliketi kwenye makundi madogo madogo, huku wakiongea kwa sauti ya chini. Kulikuwa na hali ya wasi wasi - kuashiria kuwa mambo yalikuwa sio mazuri.

 Katika mojawapo ya vyumba vya nyumba hiyo, wazee wa kijiji, na machifu walikuwa wakiamua ni wapi Mugabe angezikwa.

 Mpwa wake , Leo Mugabe, amekanusha kuwa  kuwa kulikuwa na suala la kutoelewana  na serikali, lakini akakiri kuwa mjomba wake alikufa akiwa mtu mwenye hasira sana baada ya kung'olewa madarakani mwaka  2017  na jeshi pamoja na  makamu wake wa zamani.

"Alikuwa mwenye machungu ...Unaweza kufikiria watu ambao uliwaamini- watu ambao  walikuwa wakikulinda,wakikushughulikia, usalama wako unakugeuka. Alikuwa mwenye masikitiko makubwa na iliweka doa kwenye utawala wake ," alisema.

Wengi miongoni mwa mashujaa wa taifa la Zimbabwe - wale ambao walishirikiana katika mapambano dhidi...


Kichwa: Utata wa kubusu pete ya Papa sivyo ulivyochukuliwa\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Pete ya Papa ya mvuvi ni ya kipekee kwa kila mkuu wa kanisa katoliki , na huharibiwa anapofariki

Wakatoliki wasiotaka mabadiliko , ambao mara nyingi wamekuwa wakimshutumu Papa Francis kwa kutofuata mafundisho na asili ya kikatoliki , sasa wanashuku ameondoa utaratibu wa kuibusu pete yake.

Wanasema hayo wakionyesha video iliyochukuliwa Jumatatu katika mji wa Italia wa Loreto, ambapo Papa anaonekana akiukwepesha mkono wake wakristo wa kikatoliki waliokuwa wakijaribu kuibusu pete yake.

Lakini picha kamili ilikuwa ni tofauti

Tendo la Papa katika video ni sehemu ya video ndefu.

Picha za  Televisheni  rasmi za Vatcan zinaonyesha  Papa  Francis akiwa amesimama alipokuwa anaupokea msururu wa tu kwa dakika 13 na kuwapokea watawa takriban 113  wakiwemo watawa wa kike na wakuu wa parokia , mmoja mmoja au wakiwa wawili.

Hakuna yeyote aliyeonekana kutoa mwongozo juu ya namna ya kumsalimia Papa. Katika kipindi cha dakika 10 za kwanza, watu 14  walimsalimia kwa mkono  Francis na bila kuinama kuibusu pete yake.

Katika kipindi hiki ,watu  41 waliinama kwenye  mkono wa Papa Francis , kwa kuonyesha ishara ya kubusu pete yake na wengine hata kuibusu.

Papa hakupinga.

Tisa waliinama na kuibusu pete yake, na kumkumbatia.

Baada ya dakika 10 za mwanzo, mwenendo wa Papa ukabadilika . Mstari wa salamu ilionekana kusonga kwa kasi.

Katika kipindi cha dakika 53-kipindi cha pili, Papa Francis alianza kutupa mkono wake mbali na watu 19 waliokuwa wakijaribu kumuinamia na kuibusu pete yake .  Mtu mmoja ambaye alikuwa na bahati mbaya alijipata akibusu mkono wake baada ya Papa kukwepesha ghafla mkono wake.

Na hii ndio sehemu ya video iliyosambazwa kwenye mtandaoni.

 Huenda ikawa kwamba Papa alikuwa na haraka ya kumaliza shughuli ya kuwasalimia waumini - na hicho ndicho hasa kinachoonekana , baadaye, alitumia muda zaidi kuwasalimia watu wengi wakiwa kwenye viti vya walemavu, mbele ya kanisa .

Huenda Papa Francis asifurahie kitendo cha watu kuibusu pete yake, lakini si sahihi kusema kuwa aliwakataa wale wote...


Kichwa: Utawala wa miaka 30 wa Omar al-Bashir Sudan\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Rais Bashir aliingia madarakani mwaka 1989 kupitia mapinduzi ya kijeshi

Aliingia madarakani  kupitia mapinduzi ya kijeshi mwaka 1989 na ameiongoza taifa hilo lililokuwa kubwa zaidi barani Afrika zama hizo hadi mwaka 2011 alipochaguliwa kwa njia ya kidemokrasia.

Alipochukua madaraka, Sudan ilikuwa katika mwaka wa 21 wa mapigano makali ya wenyewe kwa wenyewe kati ya Kaskazini na Kusini.

Japo serikali yake ilitia saini makubaliano ya kumaliza vita mwaka 2005, vita vingine vilizuk atena - katika eneo la magharibi mwa Darfur.

Bw. Bashir alituhumiwa na mahakama ya kimataifa ya uhalifu wa jinai ICC kwa kupanga uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya binadamu katika eneo hilo.

Licha ya ICC kutoa waranti ya kimataifa ya kukamatwa kwake, ameshinda uchaguzi mara mbili mwaka 2010 na 2015, japo  vyama vya upinzani vilisusia uchaguzi uliyopelekea ushindi wake.

Waranti ya kukamatwa kwake kumemfanya awekewe vikwazo vya kimataifa vya usafiri.

Hata hivyo Bw. Bashir  amefanya ziara ya kidiplomasia  katika mataifa ya Misri Saudi Arabia na Afrika Kusini.

Alilazimika kuondoka ghafla nchini Afrika Kusini mwezi Juni mwaka 2015 baada ya mahakama kuhoji uwepo wake nchini humo na kuamuru akamatwe.

Kabala ya kutwaa uongozi wa Sudan alikua kamanda wa jeshi aliyekua  na jukumu la kuongoza oparesheni kusini mwa nchi hiyo dhidi ya kiongozi wa waasi  John Garang.

Alipotia saini mkataba wa amani na Garang na kundi lake la Sudan People's Liberation Movement, alilsistiza kuwa makubaliano hayo hayamaanishi kuwa amekubali kushindwa.

"Hatukutia saini mkataba huu baada ya kushindwa, Tumesaini mkataba wakati tukiwa kileleni," alisema.

Tuhuma dhidi ya Omar al-Bashir

Mauaji ya kimbari

Uhalifu dhidi ya binadamu

Uhalifu wa kivita

Lengo lake lilikuwa la kuunganisha Sudan, lakini kufanyika kwa maoni kuhusu kujitenga kwa Sudan Kusini ilifikiwa kama sehemu ya mkataba wa amani.

Mwezi Januari mwaka 2011, 99%  ya wapiga kura wa Sudan Kusini waliunga mkono pendekezo la kujitenga na Sudan.

Taifa huru la Sudan Kusini lilibuniwa rasmi miezi sita...


Kichwa: Utetezi wa ubunge wa Tundu Lissu wagonga mwamba Mahakama Kuu\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mahakama kuu imesema mwanasheria mkuu huyo wa Chadema hakupaswa kuwasilisha maombi hayo, alitakiwa kufungua kesi ya kupinga uchaguzi wa ubunge katika jimbo hilo.

Akisoma uamuzi huo wa mahakama, Jaji Sirillius Matupa amesema kama maombi yake yakikubaliwa yatasababisha uvunjaji wa katiba kwa kuwa italazimika kuwa na wabunge wawili kwenye jimbo moja.

Lissu alifungua maombi chini ya hati ya dharura, kupitia kwa kaka yake Alute  Mughwai ambaye amempa mamlaka ya kisheria kumuwakilisha, ikiwa ni hatua ya awali kabisa ya kupigania kurudishiwa ubunge wake.

Katika maombi hayo namba 18 ya mwaka 2019, dhidi ya Spika wa Bunge na Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), Lissu aliomba kibali cha kufungua shauri kupinga taarifa ya Spika ya kukoma kwa ubunge wake.

Mwanasiasa wa upinzani nchini Tanzania Tundu Lissu alitangaza kupinga  kupinga mahakamani uamuzi wa kumuondolea sifa ya ubunge kwa kile alichodai kuwa ni kinyume cha sheria.

Katika waraka wa salamu alizozitoa kwa marafiki zake, Lissu alisema tangu alipopoteza ubunge, "sijasema maneno mengi sana, zaidi ya kusema kwamba tutaenda Mahakama Kuu kupinga uamuzi huo."

"Kesi za ubunge, kama zilivyo kesi zote za uchaguzi wa kisiasa, ni kesi za kisiasa. Ni mwendelezo wa mapambano ya kisiasa katika uwanja tofauti. Kwa sababu hiyo, ni kesi nyeti na za kipekee sana. Zinahitaji umakini mkubwa katika kuziandaa na kuziendesha. Nina uzoefu mkubwa nazo, kwa sababu nimezifanya sana tangu 2005."

Juni 28, 2019 Spika wa Bunge la Tanzania, Job Ndugai alilieleza bunge kuwa Lissu amepoteza sifa ya ubunge kwa sababu mbili, mkiwemo kutokujaza fomu za mali na madeni kwa viongozi wa umma na kutotoa taarifa ya wapi alipo.

Mawakili wa Lissu walitarajia kuzuia kuapishwa kwa Mtaturu mpaka kesi hiyo itakaposikilizwa na kuamuliwa.

'Mrithi' wa Tundu Lissu aapishwa rasmi

CCM yatwaa kiti cha Tundu Lissu

Tundu Lissu apigwa risasi Tanzania

Hata hivyo, Jaji Sirillius Matupa  alilikataa ombi hilo la mawakili wa Lissu akisema katika kesi za ubunge hata kama mtu ameapishwa anaweza kuvuliwa ubunge pamoja...


Kichwa: Uteuzi wa Wakuu wa Mikoa:Nini maana ya uteuzi wa wakuu wa mikoa uliofanywa na Rais Samia?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Rais Samia Suluhu akilikagua gwaride la kijeshi

Mabadiliko hayo yanafanana - kwa kiasi kikubwa, na yale aliyoyafanya kwenye Baraza la Mawaziri ambako kimsingi aliwahamisha tu kutoka wizara moja kwenda nyingine na hakuna waziri hata mmoja aliyeachwa na hayati Rais John Magufuli ambaye aliondolewa katika wadhifa wake.

Ingizo jipya lilikuwa ni Waziri wa Mambo ya Nje, Liberata Mulamula, ambaye alipata nafasi hiyo kwa sababu kifo cha Magufuli kilimpa nafasi Samia kuwa Rais na hivyo kuiacha wazi nafasi ya Makamu wa Rais aliyokuwa nayo Samia. Uteuzi wa kumfanya Philip Mpango aliyekuwa Waziri wa Fedha kuwa Makamu wa Rais uliacha nafasi yake ya awali wazi na hapo ndipo ndipo ilipotokea fursa ya kuwazungusha wengine.

Katika orodha mpya iliyotangazwa na Ikulu Mei 15 mwaka huu, katika mikoa 26 ya Tanzania Bara, ni wakuu wa mikoa tisa  - karibu theluthi moja ya wote ndiyo ambao wameondolewa  , kustaafu au kupangiwa majukumu mengine lakini theluthi mbili ya waliokuwepo wamebaki.

Wakuu wa Mikoa walioondolewa na mikoa yao kwenye mabano ni Anna Mghwira (Kilimanjaro), Godfrey Zambi (Lindi), Joachim Wangapo (Manyara), Loata Ole Sanare (Morogoro), Rehema Nchimbi (Singida), Iddi Kimanta (Arusha), Gelasius Byakanwa (Mtwara), Brigedia Jenerali Nicodemus Mwangela (Songwe). Mkuu wa Mkoa mwingine aliyeondolewa ni Christine Mndeme (Ruvuma) lakini yeye amekuwa Naibu Katibu Mkuu wa Chama Cha Mapinduzi (CCM).

Queen Sendiga ambaye ni kutoka upinzani ameteuliwa kuwa mkuu mpya wa mkoa wa Iringa

Kwa mujibu wa orodha hiyo, wakuu wapya na mikoa yao kwenye mabano ni Queen Sendiga (Iringa), Mwanamvua Mrindoko (Katavi), David Kafulila (Arusha), Meja Jenerali Charles Mbuge (Kagera), Makongoro Nyerere (Manyara),  Brigedia Jenerali Wilbert Ibuge (Ruvuma), Omary Mgumba (Songwe), Amos Makalla (Dar es Salaam) Rosemary Senyamule (Geita) na Stephen Kagaigai (Kilimanjaro).

Kwa takwimu hizo, taswira ya kwanza katika uteuzi huu wa Rais Samia ni kwamba bado ameamua kuendelea kuwapa nafasi watu ambao walipewa nafasi zao wakati yeye akiwa Makamu wa Rais....


Kichwa: Utindio wa ubongo au Cerebral Palsy ni ugonjwa wa aina gani?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Maria Njeri

 Njeri alitembea akiwa na  umri wa miaka minne na alikuwa akitembea na kuanguka mara nyingi.

''Nilijiunga na shule ya chekechea nikiwa na miaka 6 katika shule ya kawaida bila kupatwa na matatizo yoyote na baadaye nikajiunga na shule ya msingi ya kawaida na hapo ndipo nilianza kugundua kwamba mimi ni tofauti.'' Maria Njeri alisema

Lakini wakati huo wote nilikuwa chini ya uangalizi mkubwa wa mamangu kwani nilikuwa nikiugua mara kwa mara na kulazwa hospitalini.

Nilipokuwa katika shule ya msingi watoto wengine walikuwa wakiniambia kwa nini mimi huongea hivyo? Mbona  mimi hutembea hivyo?  Na jibu langu kila wakati lilikuwa  'mimi hutembea hivyo na hata kuongea kwani sikujua nilikuwa tofauti.' anasema Njeri.

Maswali hayo Njeri anaeleza kuwa yalizidi na alianza kutengwa huku watoto wenzake wakikataa kucheza na hata kutembea na yeye na hapo anasema akaanza kujiuliza 'kwa nini niko hivi?'

Maswali hayo yote kutoka kwa wanafunzi wenzake anasema yalimuumiza sana kwa sababu hakutaka kuwa tofauti na kwa muda huo, alikuwa haelewi na hajui namna ya kuishi na palsy.

'Hapo ndipo nikamwambia mamangu kwamba sitaki kuwa na celebral palsy na akanijibu kwamba kama sio mimi nani atakuwa nayo?'

Hapo Njeri anaeleza ndipo alipopata sababu ya kuishi.

Lakini hayo yote yalipita na akamaliza shule ya msingi na kujiunga na shule maalum ya watu wenye ulemavu.

Shule hiyo maalum ilikuwa ikiwashugulikia watoto kila mmoja jinsi anavyoweza kuelewa masomo tofauti.

'Mimi nilikuwa na kasi  ndogo ya kushika mambo tofauti darasani lakini pindi tu ninapoelewa basi mimi huwa sawa na wanafunzi wengine, kwani masomo hayo hayakuwa tofauti na masomo yanayofunzwa katika shule za kawaida'.

Anasema ugonjwa huo haukumzuia kujiunga na chuo kikuu na kutimiza ndoto yake ya kuisaidia jamii kwa kuhitimu na shahada ya ustawi wa jamii.

'Sina uhakika ni umri gani ambapo mzazi wangu aliniarifu kwamba niko tofauti na watoto wengine lakini hakuniambia nina celebral palsy, lakini akasisitiza kwamba hali hii haitayatatiza maisha yangu ya...


Kichwa: Utoaji Damu: Ukweli kuhusu nani anaweza kuchangia damu\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Lakini pia kuna imani nyingi potofu na mambo yasio ya kweli ambayo watu wanayaamini.

Je masharti ni yapi ya kuchangia damu?

Watu wasiokula nyama hawapaswi kuchangia damu

Kumekuwa na imani potofu kuhusu utoaji damu na kumefanywa utafiti kulibaini hili ikiwemo fikra kuhusu watu wasiokula nyama kuwa hawawezi kutoa damu.

Wasiwasi unatokana na kiwango cha madini ya iron - kiini kikuu cha damu mwilini - na wasiwasi kwamba wasiokula nyama hawapati madini haya ya kutosha.

Iwapo damu yako haina madini ya kutosha, hauwezi kuruhusiwa kutoa damu kutokana na usalama wako.

Lakini ni kwamba kama unakula lishe bora yenye virutubisho vizuri, basi bila shaka utapata madini ya kutosha ya iron mwilini.

Kama una michoro ya tattoo au umetobolewa mwili, sio marufuku

Unaweza kuchangia au kutoa damu hata kama una michoro ya tatoo au umetobolewa mwilini, tofauti  na baadhi ya watu wanavyoamini.

Hatahivyo kuna sheria: N lazima usubiri kwa miezi minne kutoka siku uliochorwa tatoo au kutobolewa mwilini kabla ya kuweza kutoa damu.

Hakikisha unaifahamu tarehe ulipochorwa tatoo ya mwisho kabla ya kutoa damu

Na iwapo umetoa damu kwa kati ya miezi minne na mwaka mmoja baada ya kuchora tatoo au kujitoboa mwili, huenda ukafanyiwa ukaguzi wa ziada katika kituo cha kutoa damu.

Usihofu hakuna kiwango cha mwisho cha damu mwilini

Mtu mzima yoyote ana kiasi cha painti 10 za damu mwilini.

Unapotoa mchango wa damu huwa unatumia kama painti moja, na mwili hufanya kazi kurudisha seli na maji uliopoteza mwilini. Damu uliochangisha kwa kawaida inarudi mwilini baada ya siku moja.

Kama ni mgonjwa, huenda unahitaji kusubiri muda zaidi

Kwa kawaida mtu anastahili kupoa kikamilifu  baada ya maambukizi ya aina yoyote angalau siku 14 kabla ya kutoa damu - na iwapo umekuwa ukinywa dawa za antibiotic inabidi usubiri siku 7 baada ya kumaliza kunywa dawa ndipo uweze kuchangia dawa.

Kama unatumia dawa maalum, uliza katika kituo kilicho karibu na wewe kujua iwapo unaweza kuchanga damu.

Sheria za kushiriki ngono hazitatizi

 Unaweza kutoa damu...


Kichwa: Utumiaji wa mpango wa uzazi wapungua\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Tembe za kupanga uzazi

Shirika hilo lilizinduliwa baada ya kongamano la mpango wa uzazi kufanyika mjini London miaka minne iliyopita. Katika ripoti yake 'Family Planning' 2020 imenadi kwamba wanawake milioni 30 wameweza kupokea huduma ya mpango wa uzazi kwa mara yao ya kwanza.

Hata hivyo kungali na mapungufu kadhaa. Licha ya ufadhili kuongezwa kusaidia huduma za mpango wa uzazi, hata hivyo hakuna hatua mpya zilizopigwa. Aidha  malengo yaliyowekwa hayawezi kuafikiwa kutokana na takwimu za sasa.

Tembe zinazozuia mimba

Maeneo ambapo mpango wa uzazi wa kisasa umeimarika ni pamoja na  Bara Asia na Kusini mwa Afrika ambapo kwa mara ya kwanza asili mia 30 ya wanawake wanatumia dawa za kisasa za kupanga uzazi.

Hali ni ya kuvunja moyo upande wa Afrika magharibi ambapo mpango wa uzazi wa kisasa haukumbatiwi na wengi.Barani Asia wanawake wengi wameanza kupenga kutumia dawa za kisasa za kupanga uzazi.

Kwa jumla wanawake milioni 225 kutoka nchi masikini hawana huduma hii ya mpango wa uzazi.Wanamazingira wamechangia kwenye suala hili na kusema dunia ina wajibu wa kuwapa nguvu wanawake kusimamia afya yao ya uzazi, kama njiya moja ya kupunguza msongamano na kung'ang'ania raslimali chache zilizobakia duniani.


Kichwa: Uturuki inasema Jamal Khashoggi 'aliuawa' alipoingia ubalozi wa Saudi Arabia nchini Uturuki\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Jamal Khashoggi hajaonekana tangu siku ya Jumanne

Bw Khashoggi, raia wa Saudi Arabia alitoweka baada ya kuingia ubalozi wa Saudi Arabia mjini Insabul siku ya Jumanne.

Afisa mmoja wa Uturuki aliiambia BBC kuwa uchanguzi wa awali ulionyesha kuwa aliuawa huko.

Saudi Arabia imekana madai hayo na kusema kuwa imeanza kumtafuta.

Mwandishi wa BBC mjini Istabul Mark Lowen, alisema hii itachangia uhusiano kati ya Saudi Arabia na Uturuki kuwa mbaya zaidi.

Ubalozi wa Saudi Arabia unasema Khashoggi aliondoka ubalozini humo l

Maafisa wa Uturuki wameanzisha uchunguzi na wamekuwa wakizungumza na vyombo vya habari.

Hata hivyo hawajatoa ushahidi kwa madai yao, wala kueleza ni jinsi gani aliuawa.

Alionekana mara ya mwisho lini?

Jamal Khashoggi ni mkosoaji mkubwa wa mwanamfalme wa Saudi Arabia Mohammed bin Salman. Ana zaidi ya wafuasi milioni 1.6 katika mtandao wa Twiter na amelifanyia kazi gazeti la the Washington Post .

Siku ya Jumanne alikuwa kwenye ubalozi kupata stakabadhi za kumtaliki mke wake wa zamani ili apate kufunga ndoa na mchumba wake raia wa Uturuki Hatice Cengiz.

Ms Cengiz alisema alisubiri nje kwa saa 11 lakini hakutoka ndani ya ubalozi huo.

Alisema Bw Khashoggi alihitajika kusalimisha simu yake ambayo ni sheria kwenye balozi nyingi. Alimuambia ampigie simu mshauri wa Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdogan ikiwa hangerudi kutoka ubalozi huo.

Mchumba wa Jamal Khashoggi Hatice alisubiri nje ya ubalozi siku ya Jumatano


Kichwa: Uturuki inasema wanajeshi wake wa nchi kavu wameingia Syria\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Wanajeshi wa Uturuki karibu na mpaka wa Syria

Wanamgambo wa KiKurdi, YPG wamekana taarifa hizo wakieleza kuwa shambulio la Uturuki lilizimwa.

Wanajeshi wa Uturuki wanaoungwa mkono na wapiganaji wa upinzani Syria waliingia kaskazini mwa Syria baada ya saa tano asubuhi Jumapili.

Ndicho anachokisema waziri mkuu wa Uturuki -- siku moja baada ya Uturuki kuingia katika eneo jipya katika vita vua Syria huku kukiwepo makombora makali dhidi ya maeneo yanayodhibitiwa na Wakurdi Syria.

Yildirim anasema lengo la nchi yake ni kuidhinisha eneo salam la kilomita 30 katika enoe hilo.

Wanamgambo wa Kikurdi wanasema wamezima shambulio la vikosi vya Uturuki baada ya makbiliano makali.

Wamekuwa mojawapo ya vikosi vyenye nguvu nchini Syria, lakini watakabiliwa na wakati mgumu kuepuka nguvu ya jeshi la Uturuki.

Wameungwa mkono na Marekani walipochangia kulitimuwa kundi la I-S, lakini inaonekana ni kama hawawezi kutegemea  uungwaji mkono wa aina hiyo katika vita vya sasa.

Ni kwanini Uturuki inalenga makundi yanayoungwa mkono na Marekani?

Kundi la wanamgambo wa YPG limekuwa msaidizi mkuu katika vita dhidi ya Islamic State nchini Syria, na limeungwa mkono na Marekani.

Hatahivyo Uturuki inaamini kuwa kundi hilo linashiriikiana na kundi lililopigwa marufuku la  believes the group has links to the banned Kurdistan Workers Party (PKK), na kwa miezi kadhaa imetishia kuwatimua wapiganaji wa Kikurdi kutoka Afrin na mji mwingine, Manbij, uliopo kilomita kutoka eneo hilo 100.

Mipango ya jeshi la Uturuki inaonekana kushika kasi kufuatia tangazo kutoka kwa Marekani  kwamba itausaidia muungano wa SDF kujenga kikosi kipya cha ulinzi wa mpakani  kuzuia kurudi kwa wanamgambo wa IS.

Makundi ya  YPG na SDF yanakana kuwana uhusiano wowote wa kigaidi - tuhuma inayoungwa mkono na serikali ya Marekani.

Lakini rais Recep Tayyip Erdogan amekitaja kikosi hicho cha mpkani kama "jeshila kigaidi".


Kichwa: Uturuki kununua mfumo wa kujilinda dhidi ya makombora wa S-400 kutoka Urusi licha ya pingamizi ya Marekani\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mfumo huo wa S-400 ni mojawapo wa silaha kali ya ardhini dhidi ya makombora

Marekani imesema kuwa Uturuki haiwezi kuwa  na mfumo huo wa S-400 pamoja na ndege za kivita za Marekani aina ya F-35.

Lakini bwana Erdogan amesema kuwa Uturuki itamwajibisha mtu yeyote atakayeiondoa  kutoka kwa mpango huo wa ununuzi wa ndege za F-35.

Uturuki ambayo ni mwanachama wa Nato imetia asaini ya kununua ndege 100 aina ya F-35 na imewekeza vya kutosha katika mpango huo wa F-35.

Kampuni za Uturuki huzalisha vipande 937 za ndege hizo.

Bwana Edogan alisema kuwa anatumai kutatua hali hiyo na Marekani kupitia njia za kidiplomasia kabla ya mktano na rais Trump mwisho wa mwezi Juni, kulingana na chombo cha habari cha Reuters.

Uturuki imekuwa ikipigania sera ya ulinzi ya kuwa huru  na imeimarisha uhusiano wake  na Urusi kufuatia kuharibika kwa uhusiano wake na Marekani pamoja na mataifa ya Ulya.

Je Markani imekuwa ikiiambia nini Uturuki?

Kaimu waziri wa ulinzi nchini Marekani Patrick Shanahan wiki iliopita aliiandikia Uturuki kwamba Marekani imesikitishwa kusikia kwamba wanajshi wa Uuruki wametumwa Urusi kujifunza mfumo huo wa S-400

Afisa mwengine mwandamizi kutoka Marekani katika wizara ya ulinzi Ellen Lord, aliambia maripota kwamba Marekani haikutaka maafisa wa kiufundi wa Urusi kuweza kuona udhaifu wa F-35.

Maafia wa Marekani badala yake walikuwa wakitaka Uturuki kununua mfumo wake kujilinda dhidi ya makombora wa Patriotic Missile.

Uturuki ina jeshi la pili kwa ukubwa katika Nato, muungano wa kijshi wa mataifa 29  ulioanzishwa kujilinda dhidi ya kile kilichoitwa kuwa Muungano wa Soveiti wakati huo.

S-400 ni mfumo wa aina gani?

S-400 au "Triumf" ni moja ya silaha ya hali ya juu duniani inayotoa ulinzi wa ardhini na angani.

S-400 moja ina uwezo wa kuangusha makombora 80 yaliyorushwa umbali wa kilomita 400 kwa wakati mmoja.

Urusi inasema kuwa ina uwezo kuangusha makombora yanayorushwa kutoka kwa ndege zisizo na rubani na makombora ya masafa marefu.

S-400 inafanya vipi kazi?

Mchoro wa mfumo wa kujilinda dhidi ya...


Kichwa: Uturuki yamuonya vikali mbabe wa kivita wa Libya Jeneral Khalifa Haftar\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Vikosi vya Jenerali Haftar vilisema siku ya Ijumaa kuwa vitashambulia maslahi ya Uturuki kwa kuwa taifa hilo linaunga mkono serikali ya Libya inayoungwa mkono na jumuia ya kimataifa.

Pia walidai kuwa waliharibu ndege isiyo na rubani ya Uturuki kwenye anga la Tripoli.

Libya imekumbwa na machafuko na mgawanyiko tangu kuondolewa madarakani na kuuawa kwa aliyekuwa kiongozi wa taifa hilo, Muammar Gaddafi mwaka 2011.

Jenerali Haftar alianza mashambulizi dhidi ya serikali inayotambuliwa na jumuia ya kimataifa,(GNA) inayoongozwa na waziri mkuu Fayez al-Sarraj, mwezi Aprili.

Kwanini Haftar na Uturuki ziko kwenye mzozo?

Uturuki inaunga mkono GNA, inapeleka ndege zisizo na rubani, silaha na magari kwa ajili ya kusaidia juhudi za serikali kupambana na vikosi vya Jenerali Haftar, ambavyo vinadhibiti sehemu kubwa ya mashariki na kusini mwa Libya.

Jenerali Haftar kutoka jeshi la taifa la Libya (LNA) amesema atashambulia meli za Uturuki kwenye maji ya Libya na maeneo muhimu ya kibiashara ya Uturuki.

Pia amezuia ndege za kibiashara kutoka Libya kwenda Uturuki.

Nchi inayoweza kushuhudia mapinduzi yajayo

Wahamiaji 150 waondoshwa Libya

Mapema siku ya Jumapili, Uturuki ilisema ''italipa kisasi kwa kuchukua hatua kali zaidi'' kwa vitisho vyovyote kutoka kwa vikosi vya Jenerali Haftar.

Waziri wa ulinzi wa Uturuki, Huluski Akar ameonya kuwa vikosi vya LNA vya Libya vitalipa mashambulizi  yoyote watakayofanya dhidi ya maslahi ya Uturuki.

Uturuki imesema inataka kupunguza mapigano dhidi ya Jenerali Haftar, ambaye anaungwa mkono na Umoja wa falme za kiarabu na Misri.

Siku ya Alhamisi, GNA ilichukua mji muhimu wa Gharyan, mji ambao ni ngome ya vikosi vya  bwana Haftar.

Kwanini kuna mapigano Libya?

Kanali Gaddafi aliongoza Libya kwa miongo minne mpaka jeshi lilipomuondoa madarakani mwaka 2011.

Tangu wakati huo, hakuna mamlaka iliyokuwa na udhibiti kamili wa nchi hiyo.

Makundi kadhaa ya kisiasa na kijeshi wanavutana lakini hasa ni Bwana Sarraj na Jenerali Haftar.

Jenerali Haftar ni nani?

Khalifa Haftar jina lake...


Kichwa: Uturuki yanunua mfumo wa kujilinda na makombora kutoka kwa Urusi\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mfumo wa kujilinda na makombora kutoka Urusi S-400

Rais Reccep Tayyip Erdogan alisema kwamba Ankara tayari imetoa malipo ya kwanza ya mkataba huo unaotarajiwa kugharimu $2.5b.

Uturuki ina jeshi la pili kwa ukubwa katika muungano wa NATO.

Washirika wa muungano huo wa majeshi ya kimataifa wametakiwa kununua mifumo ya hali ya juu ya kujilinda dhidi ya makombora.

Uturuki imekuwa ikiimarisha uhusiano na Urusi baada ya ushirikiano wake na Marekani kuzorota.

Uturuki imekuwa ikiimarisha uhusiano na Urusi baada ya ushirikiano wake na Marekani kuzorota.

Urusi inasema kuwa mfumo huo wa kujilinda dhidi ya makombora unaweza kubaini kombora lililopo umbali wa kilomita 400 na unaweza kudengua hadi makombora 80 kwa mpigo, ukilenga makombora mawili kila awamu.

Uturuki imekuwa ikipinga mpango wa Marekani kuwaunga waasi wa Kikurdi nchini Syria ambao wanahusishwa na waasi wa kikurdi nchini Uturuki.

Rais wa Uturi Reccep Tayyip Erdogan na mwenzake wa Urusi Vladmir Putin

Urusi iliweka mfumo huo karibu na kambi yake ya kijeshi katika eneo la Latakia  nchini Syria  mnamo mwezi Disemba 2015 baada ya ndege ya kijeshi ya Uturuki kudengua nedege ya kijeshi ya Urusi Su-24 katika mpaka wa Uturuki na Syria.

Kisa hicho kilisababisha mzozo wa kidiplomasia kati ya Urusi na Uturuki, lakini rais Erdogan baadaye alisitisha mgogoro wake na rais Vladmir Putin.

Mshauri wa kijeshi wa rais Putin, Vladmir Kozhin alisema kuwa makubaliano hayo na Uturuki yanatokana na maslahi ya Urusi.

''Unaweza kuelewa hali ilivyo ambapo baadhi ya mataifa ya magharibi yamekuwa yakiitishia Uturuki''.


Kichwa: Uturuki yaondoa mswada wa ubakaji wa watoto kufuatia maandamano\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Waandamanaji wanaopinga sheria inayowasamehe wanaume waliowabaka wasichana wadogo iwapo wamewaoa

Mswada huo ambao ulifanyiwa marekebisho ulirudishwa saa kadhaa kabla ya kupigiwa kura bungeni.

Ulikuwa umezua pingamizi katika jamii ya Uturuki na kushutumiwa ughaibuni.

Wakosoaji wanasema kuwa utahalalisha ubakaji na kuunga mkono mpango wa kuwaoa watoto wadogo.

Mashirika ya Umoja wa Mataifa yameitaka serikali kutoidhinisha mswada huo,wakihoji kwamba utaharibu uwezo wa taifa hilo kukabiliana na unyanyasaji wa kingono miongoni mwa watoto pamoja na ndoa za mapema.

Lakini serikali inasema kuwa lengo lake kuu ni kuwaondolea mashtaka wanaume wafungwa waliowaowa watoto wadogo kupitia ruhusa za familia zao.

Mswada huo utarudishwa katika tume ambayo itachukua maoni ya upinzani na mashirika ya kijamii,alisema bw. Yildirim.

Hii itaruhusu makubaliano na kutoa muda kwa upinzani kuwasilisha mapendekezo yake.


Kichwa: Uturuki yataka balozi wa Marekani aondolowe Syria\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Muungano wa wanjeshi dhidi ya kundi la Islamic State unaendelea kukabiliana na kundi hilo nchini Syria

Bw Mevlut amesema ni wazi kuwa balozi wa marekani kwa muungano dhidi ya IS, Brett McGurk, anayaunga mkono makundi ya YPG na PKK

Wapiganaji wa YPG wanakabiliana na kundi la Islamic State lakini Uturuki inaona YPG kuwa kundi la kigaidi.

Waziri Mevlut alizungumza nchini Marekani akiandamana na Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdogan ambaye alifanya kikao na rais Donald Trump.

Wageni 10 washikiliwa Uturuki

Uturuki:Kundi la IS linapaswa kutokomezwa

Baada ya kurejea mjini Ankara, waziri huyo ameviambia vyombo vya habari kuwa wamehakikishiwa mji wa Raqqa, utarudishiwa wenyeji wa kiarabu baada ya oparesheni ya kuwaondoa IS unaondelea kukamilika.

Aidha, Rais Erdogan amepiga jeki kauli ya waziri wake akiongeza kuwa Uturuki itashambulia bila kumuuliza yeyote iwapo litashuhudia uvamizi kutoka kundi la Kikurdi nchini Syria.

Mbali na hayo mvutano kati ya Uturuki na Marekani umeendelea baada ya Uturuki kuwazuia wabunge 250 kuingia nchini humo.

Serikali ya Ujerumani imetishia kuwaondoa wanajeshi wake walioko kambi ya Incirlik nchini humo kutokana na hatua ya Uturuki.

Waziri Mevlut amesema Ujerumani inaweza kuwaondoa wanajeshi wake kwani ndio ilisaka ruhusa ya kuweka kambi eneo hilo.

Majibizano hayo yamelaumiwa kutokana na hatua ya Ujerumani kuwapa hifadhi wanajeshi walioshirki kwenye jaribio la kupindua serikali.


Kichwa: Uturuki yatishia kuwaruhusu wahamiaji kuingia Ulaya\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Rais wa Uturuki Reccep Tayyip Erdogan

Alikuwa akizungumza kuhusu mpango wa kusitisha mazungumzo kuhusu uanachama wa Uturuki katika muungano wa Ulaya.

Muungano huo umeshangazwa na hatua anazochukua Erdogan dhidi ya wale waliojaribu kuipindua serikali yake. Mnamo mwezi Julai.

Idadi ya wahamiaji wanaoelekea katika kisiwa cha Ugiriki imeshuka tangu makubaliano ya EU na Uturuki mnamo mwezi Machi kukabiliana na idadi hiyo.

Rais Erdogan ameushtumu muungano wa Ulaya kwa kuvunja ahadi yake.

Wahamiaji wanaoingia Ulaya

Katika makubaliano hayo ,Uturuki iliahidiwa msaada, raia wake kuingia Ulaya bila Visa pamoja na mazungumzo ya kujumuishwa katika EU.

Nisikizeni: ''Hii mipaka itafunguliwa iwapo mutaendelea'', aliionya EU siku ya Jumatatu.

Msemaji wa Kansela wa Ujerumani Angela Merkel ,Ulrike Demmer amesema kuwa mpango huo utazifaidi pande zote na kwamba vitisho kutoka pande zote havitasaidia.


Kichwa: Uvamizi wa jumba la Capitol Hill unamaanisha nini kwa utawala wa Trump?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Kwa wiki kadhaa, Donald Trump amekuwa akitaja Januari  6 kama siku ya masiku. Ilikuwa siku ambayo  aliwaambia wafuasi wake kwenda Washington DC, na kushinikiza Congress - na Makamu wa Rais Mike Pence - kutupilia mbali matokeo ya uchaguzi mkuu wa Novemba na kuacha urais usalie mikononi mwake.

Jumatano asubuhi, rais na wafuasi wake wakaanza kutimiza azma yao.

Wakili wa Bw. Trump Rudy Giuliani, alisema  mzozo wa uchaguzi utasuluhishwa kupitia "mapigano".

Donald Trump Jr, mwana mkubwa wa rais Trump alikuwa na ujumbe kwa wafuasi wa chama chake ambao "hawatampigania" rais wao.

"Chama cha Republican sio chao tena," alisema. "Hiki ni chama cha Republican cha Donald Trump."

Halafu rais mwenyewe akazidi kuhamasisha vurugu kwa kundi la watu ambalo lilizidi kuongezeka na kuimba kwa nguvu "komesheni wizi" na  "upuuzi" huku rais akiwashawishi kuandamana kutoka ikulu ya White House hadi bungeni Katika jengo la Capitol Hill.

"Hatutarudi nyuma. Hatutakubali," rais alisema. "Nchi yetu haitakubali tena. Hatuwezi kuvumilia tena."

Rais alipokuwa anakamailisha kauli yake, sarakasi nyingine ilikuwa inaendelea ndani ya bunge, wakati wa kikao cha pamoja cha kujumuisha matokeo ya kura ya wajumbe kutoka majimbo yote.

Kwanza, makamu wa rais Pence - alikataa takwa la rais la kutupilia mbali matokeo kutoka katika majimbo yanayoshindaniwa akisema hana nguvu hiyo.

Kiongozi wa wengi katika bunge la Seneti Mitch McConnell kutoka chama cha Republican , aliyekuwa amevalia suti nyeusi sawa na ya kwenda mazishini, alikuwa anamzika Donald Trump, sio kumsifu.

"Ikiwa huu uchaguzi ungelifutwa kutokana na maneno ya upande ulioshindwa, demokrasia yetu ingelikuwa imeingia katika mtego wa kifo," McConnell alisema. " Tusingeliona  tena nchi nzima ikikubali matokeo ya uchaguzi. Kila baada ya miaka minne tungelishuhudia  jinsi watu waking'ang'ania madaraka kwa gharama yoyote."

Seneta huyo wa Kentucky, ambaye atakuwa kiongozi wa wachache baada ya chama chake kushindwa hivi karibuni huko Georgia, alisema bunge lilibuniwa " kukomesha matamanio ya...


Kichwa: Uwanja mkuu wa ndege Zimbabwe wapewa jina la Rais Robert Mugabe\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Rais Robert Mugabe

Uwanja wa Kimataifa wa Harare sasa utaitwa uwanja wa Kimataifa wa Robert Mugabe.

Mtandao mmoja wa habari ulichapisha picha za sherehe hizo zilizofanyika mji mkuu Harare.

Barua kutoka kwa mamlaka za safari za ndege nchini humo kushauri kuhusu mabadiliko hayo ilisambatwa pakubwa kwenye mtandao wa Twitter mwezi Septemba

Mugabe, 93, ameitawala nchi hiyo tangu mwaka 1980.


Kichwa: Uwanja wa London wafungwa baada ya bomu la vita vya pili vya dunia kupatikana\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

London City Airport

Uwanja huo utafungwa siku nzima na safari zote za ndege kufutwa, na kuwaathiri hadi abiria 16,000.

Bomu hilo liligunduliwa siku ya Jumapili eneo la George V wakati wa shughuli ya kikazi mashariki mwa London.

Uwanja huo ukafungwa na polisi wanasema kuwa wanashirikiana na jeshi la wanamaji kuondia bomu hilo.

Polisi wakiwa London City Airport

Abiria wameambiwa wasisafiri kwenda uwanja huo na kushauriwa kuwasiliana na mashirika yao ya ndege.

"Uwanja wa ndege unashirikiana kabisa na polisi wa Met na jeshi la wanamaji kuliondoa bomu hilo kwa njia salama na kutatua suala hilo haraka iwezekanavyo," alisema Robert Sinclair, mkurugenzi mkuu wa uwanja huo.

Ndege zinazotumia uwanjai huo wa London City ni pamoja na British Airways, Flybe, CityJet, KLM na Lufthansa kwa safari za ndani na kwenda nchi zingine zaUlaya.

Uwanja huo utapanuliwa kwa gharama ya pauni milioni 400


Kichwa: Uwekezaji wa Mo ndani ya Simba upo mashakani?\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mo Dewji

Awalia kupitia mitandao yake ya kijamii jana usiku (Januari 13) alichapisha kauli ambayo ilitafsiriwa kama inaashiri kurudi nyuma kwenye nguvu yake ndani ya klabu.

Lakini leo amesema kuwa kilichotokea kwenye akaunti zake hapo jana baada ya mchezo kati ya Simba na Mtibwa ni cha 'bahati mbaya' na kuwa wameelekeza nguvu yao kwenye kujipanga kwa ajili ya ligi wakiwa na nguvu.

Mo ameandika leo kwenye ukurasa wake wa Twitter baada ya hapo jana kuandika kuwa anajiuzulu nafasi yake ya uenyekiti wa bodi muda mfupi baada ya Simba kupoteza fainali ya kombe la mapinduzi dhidi ya Mtibwa kwa kufungwa 1-0.

Hapo jana Dewji katika kurasa zake mbalimbali za kijamii alinukuliwa akitaja masikitiko yake ya kuwekeza fedha nyingi ikiwa ni zaidi ya bilioni nne za kitanzania huku matokeo yakiwa tofauti. Hata hivyo kauli yake ya jana ameifuta kwenye ukurasa wake wa Twitter.

Baadhi ya mashabiki wa klabu ya Simba pia mbunge Ridhiwan Kikwete walimtaka Dewji kufikiria mara mbili uamuzi wake huo.

''Ninaheshimu sana maamuzi ya mtu lakini kaka sina hakika kama kafanya busara katika hili. Hela hazinunui ushindi, ni haki yao kulipwa kwa kazi wanayoifanya. Tafadhali kaka usifanye hasira. Huu ni mpira tu na matokeo yako matatu. Ninaamini utafikiria tena uliloamua.'' Ameandika Ridhwan.

Naye mkuu wa mkoa wa Dar Es Salaam ambaye ni mshabiki aliyetopea wa Simba ameandika.

''Matokeo ya mpira huleta furaha na huzuni kwa wanaofungwa. Natoa pole kwa timu yangu ya Simba pamoja na mashabiki wote na wanaoitakia mema Simba. Sina uhakika na kinachoendelea kwenye akaunti ya Mo kama ni yeye mwenyewe ameandika. Ninawaomba wana simba tutulie ukweli tutaupata muda si mrefu. Tusisahau kuwa wapo watu pia wabaya hutumia mwanya huu kuvuruga amani na utulivu wa timu zetu. Simba nguvu moja.''

Mo Dewji amekua mwanachama, mfadhili na mwenyekiti wa bodi ya wakurugenzi wa Simba kwa kipindi kirefu huku klabu hiyo ikitajwa kufanya vizuri ndani na nje ya Tanzania kwa kipindi cha miaka ya hivi karibuni kwa kile kinachotajwa ni kutokana na uongozi...


Kichwa: Uwezekano wa mimea ya msituni kutumiwa kupanga uzazi\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Je huenda kemikali kutoka kwa mimea ya msituni ikawa dawa mpya ya kupanga uzazi

Kemikali hizo zinapatikana kwenye mizizi ya maua ya dandelion na mmea wa ''thunder god vine'' ambayo umetumika kwa miaka mingi kama dawa za kienyeji.

Sasa watafiti wa Califonia wamesema pia wanaweza kufunga utengenezaji wa  mtoto.

Mtaalam wa  mbegu za kiume wa Uingereza amesema uzinduzi huo unaweza kuleta njia mpya na ya kudumu ya dawa za mpango wa uzazi kwa wanaume.

Lakini dutu hizo zimepatikana kwa kiwango kidogo kwa mimea lakini gharama ya kupata kemikali hizo kutoka kwa mimea ni ghali sana, kundi moja nchini Marekani limesema.

Katika majaribio, kemikali kwa jina pristimerin na lupeol  zilisimamisha ukuaji wa mtoto kwa kuzuia mbegu ya uzazi kupiga mkia wake na kuogelea katika sehemu ya yai la mwanamke.

Kemikali hizo zilikuwa zimetekeleza majukumu ya '' aina maalum ya mpira ya kondomu''  muandishi wa utafiti huo aliandika kwenye jarida la Proceedings of the National Academy of Sciences.

Kwa namna nyengine waliziba homoni ya kike ya Progesterone inayosababisha mbegu ya uzazi ya mwanamume  kuogelea kwa lazima lakini haikuharibu mbegu hiyo.

Kemikali ya lupeol hupatikana katika mimea ya aloe vera lkwa viwango vidogo

Haiui mbegu ya uume wala haina madhara yoyote kwa seli za mbegu za kiumeamesema Polina Lishko ,profesa msaidizi wa seli za baolojia  kutoka chuo kikuu cha California , Berkeley.

Lupeol inapatikana katika mimea kama miembe ,mizizi ya dandelion na Aloe Vera huku pristimerin hutoka kwa mmea wa tripterygium wilfordii unaojulikana pia ''thunder god vine'' na hutumika katika dawa za kienyeji za Uchina.

Watafiti hao wamebaini kwamba kemikali hizo zilifanya kazi kwa kiwango kidogo na hazikuwa na madhara yeyote ikilinganishwa na dawa za mpango wa uzazi zinazotengenezwa ikitumia homoni.

Walihitimisha kwamba kemikali hizo zingeweza kutumika kama za mpango wa dharura wa uzazi  kabla na baada ya kujamiana  ama dawa za kupanga uzazi maishani kwa kuwekewa dawa hiyo kwenye ngozi.

Prof Lishko na wenzake wamesema...


Kichwa: Uwezo wa wanawake kupata mimba washuka Tanzania\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Mji wa Dar es Salaam nchini Tanzania

Kulingana na gazeti la The Citizen nchini Tanzania,utafiti huo uliofanywa  na kutolewa na Afisi ya kitaifa ya Takwimu nchini humo NBS wiki iliopita unaonyesha kushuka kwa viwango vya uwezo wa kushika mimba miongoni mwa wanawake .

Kwa mfano mwaka 1996 ripoti hiyo inaonyesha watoto 5.8, mwaka  2004/05}  ni watoto  5.7 mwaka 2010  ni watoto 5.4.

Utafiti huo pia ulibaini kwamba wanawake wanaoishi mashambani nchini humo wana uwezo mkubwa wa kushika mimba ikilinganishwa na wenzao wanaoishi mijini.

Gazeti hilo linasema kuwa wanawake wa mashambani  wana uwezo wa kupata watoto 6 kwa kiwango cha wastani ikilinganishwa na wenzao wa mijini  walio na uwezo wa kupata watoto watatu kwa wastani.

Wanawake kisiwani Zanzibar hupata watoto watano kwa kiwango cha wastani.

Ripoti hiyo pia inasema kuwa uwezo wa kushika mimba  unatofautiana na elimu pamoja na hali ya kiuchumi.

Uwezo huo hupungua kulingana na kuongezeka kwa mali kulingana na ripoti hiyo, ikiongeza kuwa wanawake wanaoishi katika maeneo masikini wanapata watoto 7 ikilinganishwa na watoto 3 miongoni mwa  wanawake wanaoishi katika maeneo ya kitajiri.

Ripoti hiyo pia imebaini kwamba wanawake nchini Tanzania walianza kushiriki ngono mwaka mmoja kabla ya wanaume.

Mwaka ambao wanawake huanza kushiriki ngono ni miaka 17 ikilinganishwa na wanaume ambao ni miaka 18.

Wanawake walio na elimu ya upili ama ile ya juu hushiriki ngono zaidi ya miaka mitatu baadaye ikilinganishwa na wanawake wasio na elimu ikiwa ni miaka 19 dhidi ya 16.

Takriban asilimia 14 ya wanawake na asilimia 9 ya wanaume  hushiriki ngono kabla ya mwaka wa 15 na asilimia 61  ya wanawake  na asilimia 47 ya wanaume hushiriki kabla ya mwaka wa 18.

Wanawake huolewa miaka miwili baada ya kushiriki ngono  katika mwaka wa 19.

Vilevile gazeti hilo limesema kuwa wanawake kutoka familia za kitajiri huolewa miaka mitatu baadaye ikilinganishwa na wanawake kutoka familia masikini.


Kichwa: Uwindaji haramu ya ndovu nchini Botswana 'si uongo'\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Shirika la wanyamapori la Elephants Without Borders, lililofanya utafiti wa miaka minne  kwa ushirikiano na serikali, linasema kuna ongezeko mara sitala kiwango kipya  ''mpya  au cha   "hivi karibuni " cha masalia ya mizoga ya tembo kaskazini mwa Botwanaambayo ni ''ishara wazi" ya uwindaji haramu wa ndovu.

Mike Chase, mwanasayansi  aliyefanya utafiti huo, aliibua mjadala mkali nchini humo alipotoa shutuma zake wazi wakati uchunguzi wake haujakamilika mwezi Agosti mwaka jana, akisema kuna wizi wa pembe za ndovu na kudai maafisa  wanampuuza.

Washindi wa Black Panther waweka historia katika Oscar

Aliiambia BBC wakati huo kwamba alipokuwa akisafiri  kwa ndege kaskazini mwa  Botswana, aligundua kuwa tembo  87waliuawa hivi karibuni katika eneo moja  - na sasa idadi  imeongezeka hadi 88 - na  kwa ujumla tembo waliouawa ni 128.

 Serikali imeitaja idadi kiyo kuwa ni " uongo na ya kupotosha" na ikakosoa  kile ilichokotaja kuwa ni  "ripoti za vyombo vya habari zisizokuwa na mashiko zenye uchochezi  ".

 Alipokea vitisho vya kuuawa na tangu wakati huo serikali ilimpokonya moja ya vibali vyake viwili vya  utafiti.

Maeneo yaliyokumbwa na biashara haramu ya ndovu

Aliyekuwa rais wakati huo Mokgweetsi Masisi  alielezea madai kama  "taarifa za uongo kuwahi kutolewa katika karne ya 21 " na akakanusha kuwa kumekuwepo na ongezeko labiashara ya ndovu nchini mwake.

Lakini ripoti ya mwisho ilibainisha maeneo manne ya  biashara haramu ya ndovu , ikitoa ushahidi wa picha zilizochukuliwa na watafiti waliozulu eneo maeneo hayo  na kuthibitishwa na wataalamu tisa wa kimataifa wa masuala ya  ndovu.

"Jibu kutoka  kwa watu tofauti lilikuwa ni kujaribu kukanusha au kuficha ukweli na kunipachika jina la usaliti na muongo- bila hata kuthibitisha ushahidi wa yale tuliyo yashuhudia ," alisema Bwana Chase.

Mike Chase alisema kwa kuwa alishuhudia ongezeko la mizoga ya tembo kaskazini mwa Botswana

Serikali  haikujibu ombi la BBC la kufanya mahojiano juu ya ripoti ya mwisho , lakini ilitoa taarifa iliyokosoa njia zilizotumiwa katika...


Kichwa: Uyoga unazuia mtu kunenepa :Utafiti\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Uyoga unazuia mtu kunenepa :Utafiti

Kwa miaka na mikaka, uyoga umekuwa ukitumika nchini humo kama dawa ya kupunguza unene katika wanyama, hayo yamesemwa na watafiti nchini Taiwan.

Utafiti huo, uliochapishwa katika jarida la mawasiliano ya mazingira unabaini kuwa madini ya Ganoderma Lucidum iliyoko ndani ya uyoga, hupunguza taratibu uwezo wa mtu kupata uzani mkubwa kwa kutatiza bakteria ndani ya utumbo.

Watafiti wanapendekeza kuwa uyoga hatimaye utatumika katika matibabu ya kupunguza uzito.

Madini ya Ganoderma Lucidum iliyoko ndani ya uyoga, hupunguza taratibu uwezo wa mtu kupata uzani

Wataalam wanasema kuwa sayansi hiyo ni nzuri, lakini kuweka maji yanayotokana na uyoga kwenye mikebe ya cola hakutawasaidia watu kupunguza uzani.

G. lucidum imekuwa ikiuzwa tangu jadi kama kichocheo cha  "kiafya na kurefusha maisha" hayo ni kwa mjibu wa watafiti katika chuo kikuu cha Chang Gung.


Kichwa: Uyoga watunza msitu wa Nou nchini Tanzania\nKwa kuzingatia jina la hapo juu la makala ya kuwaziwa, fikiria makala.\n

Uyoga watunza msitu wa Nou

Lakini katika msitu wa Nou uliopo Manyara, kaskazini mwa Tanzania, baadhi ya wanakijiji wanaouzunguka msitu huo wameanzisha mbinu ya kutumia uyoga kama njia mbadala ya kujipatia kipato na kuokoa msitu huo.

Shamba la Uyoga

Ingawa uyoga umekuwa ukitumika katika maeneo haya tangu zamani lakini ulikuwa hautumiki kama zao la kibiashara mpaka wakazi wa eneo hilo walipohamasishwa na Shirika lisilokuwa la kiserikali la Farm Africa na kuanza kuona faida za kilimo cha uyoga.

Vijishamba vya Uyoga

Lawrence Kileo ambaye ni afisa uwezeshaji kutoka shirika la Farm Afrika, mkoa wa manyara anasema tangu wanakijiji hao wapate elimu juu ya ulimaji wa kisasa wa uyoga ,watu wengi wamehamasika kufanya biashara hiyo na hata soko la uyoga limekua kwa kasi ndani ya Manyara na nje ya mji huo,na sasa uyoga unatumika kama mbadala wa nyama na unawapa kipato kikubwa zaidi ya ukataji miti".

Huku meneja wa misitu ,halmashauri ya Mbulu mkoa wa Manyara,William Kaaya anasema ushirikiano kati yao na jamii inayozunguka msitu huo ndio siri ya mafanikio katika utunzaji mazingira ya msitu wa Nou.

Mbinu hii imekuja mara baada ya ongezeko kubwa la uhitaji wa mbao kutoka nje ya maeneo ya msitu huo,na kuwafanya wakazi wa eneo hilo kuona ukataji wa miti ndio njia rahisi na muhimu katika kijipatia kipato.

Mbegu za Uyoga

Mbegu za uyoga zenye thamani ya dola moja zinawapa faida ya dola arobaini ndani ya mwezi mmoja,hivyo shughuli za  ulimaji uyoga zinaonekana kuwapa faida zaidi tofauti na ukataji miti kiholela.

Msitu wa Nou